﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,720
Ri Jesús xretaꞌmaj,

2
00:00:07,720 --> 00:00:13,260
ri fariseos xkito más e kꞌi rutijoꞌn Rire chikiwa rutijoꞌn ri Juan,

3
00:00:13,260 --> 00:00:19,180
yey más e kꞌi ri kakikꞌul ri bautismo ruma Rire chikiwa ri kakikꞌul ri bautismo ruma ri Juan.

4
00:00:19,180 --> 00:00:22,380
(Tobꞌ na e ta kꞌu ri Jesús ri kuya ri bautismo,

5
00:00:22,380 --> 00:00:24,780
ma e taq rutijoꞌn ri keyaꞌw re.)

6
00:00:24,780 --> 00:00:28,340
Ruma kꞌu ri Jesús retaꞌam ri xkita rike,

7
00:00:28,340 --> 00:00:33,260
xel bꞌi pa ri luwar re Judea y xtzelej tanchi pa ri luwar re Galilea.

8
00:00:33,260 --> 00:00:37,260
Yey chirajawaxik che ri Jesús kikꞌow pa ri luwar re Samaria.

9
00:00:37,260 --> 00:00:39,980
Jekꞌulaꞌ xeꞌela pa jun tinamit Sicar rubꞌiꞌ,

10
00:00:39,980 --> 00:00:42,540
kꞌo che ri luwar re Samaria,

11
00:00:42,540 --> 00:00:46,300
chunaqaj rulew xuya kan ri Jacob che rukꞌajol José.

12
00:00:46,300 --> 00:00:50,140
Chiriꞌ kꞌo wi ri jun pozo ukꞌotom kan ri Jacob.

13
00:00:50,140 --> 00:00:53,500
Ruma kꞌu kosinaq ri Jesús che ri bꞌe uꞌanom loq,

14
00:00:53,500 --> 00:00:58,660
xtzꞌuyiꞌ chunaqaj ri pozo echiriꞌ ya kuꞌana pa tikꞌil qꞌij.

15
00:00:58,660 --> 00:01:01,460
Xkꞌun kꞌu lo jun ixoq aj Samaria,

16
00:01:01,460 --> 00:01:04,300
e riꞌ koꞌlresaj bꞌi uyaꞌ pa ri pozo,

17
00:01:04,300 --> 00:01:05,940
yey ri Jesús xubꞌiꞌij che:

18
00:01:05,940 --> 00:01:08,620
—Sipaj la jubꞌiqꞌ nuyaꞌ —xchaꞌ.

19
00:01:08,620 --> 00:01:13,220
Yey rutijoꞌn ri Jesús ebꞌenaq pa ri tinamit xeꞌkiloqꞌo kiwa.

20
00:01:13,220 --> 00:01:15,780
Rixoq aj Samaria xubꞌiꞌij kꞌu che:

21
00:01:15,780 --> 00:01:18,300
—¿Saꞌ riꞌ laꞌ katzꞌonoj yaꞌ la chwe?

22
00:01:18,300 --> 00:01:23,020
Ma rilal lal kukꞌil raj judiꞌabꞌ yey riꞌin in aj Samaria —xchaꞌ.

23
00:01:23,020 --> 00:01:27,620
Xubꞌiꞌij waꞌ ma raj judiꞌabꞌ na kechꞌaw ta chikiwach kukꞌ raj Samaria.

24
00:01:27,620 --> 00:01:29,340
Ewi ri Jesús xukꞌul uwach:

25
00:01:29,340 --> 00:01:35,620
—We ta kꞌu ketaꞌmaj la saꞌ ri kusipaj ri Dios cheꞌla yey we ta ketaꞌmaj la in china riꞌin,

26
00:01:35,620 --> 00:01:37,500
ri kantzꞌonoj nuyaꞌ cheꞌla,

27
00:01:37,500 --> 00:01:43,700
riꞌ e ne rilal katzꞌonoj la yaꞌ chwe yey riꞌin kanya kꞌu cheꞌla ri yaꞌ kuya kꞌaslemal —xchaꞌ.

28
00:01:43,700 --> 00:01:45,660
Rixoq xubꞌiꞌij che ri Jesús:

29
00:01:45,660 --> 00:01:47,060
—Wajawal,

30
00:01:47,060 --> 00:01:52,460
na jinta ne saꞌ rukꞌ kesaj lo la ri yaꞌ yey ri pozo lik naj upa.

31
00:01:52,460 --> 00:01:56,420
¿Pachawi kꞌu riꞌ kesaj wi lo la ri yaꞌ kuya kꞌaslemal?

32
00:01:56,420 --> 00:02:00,620
E ri qamam Jacob xuya kan wa jun pozo chiqe ojertan,

33
00:02:00,620 --> 00:02:06,100
ma wara xutij wi uyaꞌ rire kukꞌ taq ri ralkꞌoꞌal y taq ri rawaj.

34
00:02:06,100 --> 00:02:08,060
¿Más nebꞌa kꞌo wach rilal chwach rire?

35
00:02:08,060 --> 00:02:09,060
—xchaꞌ.

36
00:02:09,060 --> 00:02:10,780
Ri Jesús xukꞌul uwach:

37
00:02:10,780 --> 00:02:13,300
—Konoje ri ketijow re waꞌ wa yaꞌ,

38
00:02:13,300 --> 00:02:14,940
katzajin tanchi kichiꞌ.

39
00:02:14,940 --> 00:02:17,420
Noꞌj china ri katijow re ri yaꞌ kanya riꞌin,

40
00:02:17,420 --> 00:02:20,020
riꞌ na kachaqij ta chi kꞌana uchiꞌ.

41
00:02:20,020 --> 00:02:21,460
Ma ri yaꞌ kanya riꞌin,

42
00:02:21,460 --> 00:02:27,540
kuꞌan pachaꞌ jun akꞌal kalax lo pa ranimaꞌ re kuya ukꞌaslemal na jinta utaqexik —xchaꞌ.

43
00:02:27,540 --> 00:02:29,060
Xubꞌiꞌij kꞌu rixoq che:

44
00:02:29,060 --> 00:02:30,660
—Wajawal,

45
00:02:30,660 --> 00:02:32,860
yaꞌa ko la weꞌin riꞌ laꞌ la yaꞌ,

46
00:02:32,860 --> 00:02:39,660
chaꞌ na kachaqij ta chi nuchiꞌ y na kinkꞌun ta chi ne riꞌ kꞌa wara re koꞌlnuwesaj bꞌi nuyaꞌ —xchaꞌ.

47
00:02:39,660 --> 00:02:42,420
Pero ri Jesús xubꞌiꞌij che:

48
00:02:42,420 --> 00:02:43,420
—Oj la,

49
00:02:43,420 --> 00:02:47,380
jeꞌsikꞌij la ri achijil la y kꞌamaꞌ kꞌu lo la wara —xchaꞌ.

50
00:02:47,380 --> 00:02:49,700
Ewi rixoq xubꞌiꞌij:

51
00:02:49,700 --> 00:02:52,500
—Riꞌin na jinta wachijil —xchaꞌ.

52
00:02:52,500 --> 00:02:53,980
Xubꞌiꞌij kꞌu ri Jesús che:

53
00:02:53,980 --> 00:02:56,020
—Qatzij ri xbꞌiꞌij la,

54
00:02:56,020 --> 00:02:57,420
na jinta achijil la.

55
00:02:57,420 --> 00:03:03,940
Ma e woꞌobꞌ lo rachijabꞌ e kꞌojiꞌnaq ukꞌ la yey rachi kꞌo ukꞌ la woꞌora na achijil ta la.

56
00:03:03,940 --> 00:03:05,020
Ruma kꞌu riꞌ,

57
00:03:05,020 --> 00:03:07,340
lik qatzij ri xbꞌiꞌij la —xchaꞌ.

58
00:03:07,340 --> 00:03:09,020
Echiriꞌ xuta waꞌ rixoq,

59
00:03:09,020 --> 00:03:10,620
xubꞌiꞌij che ri Jesús:

60
00:03:10,620 --> 00:03:12,020
—Wajawal,

61
00:03:12,020 --> 00:03:13,540
e kunaꞌ nukꞌuꞌx riꞌin,

62
00:03:13,540 --> 00:03:17,220
rilal lal qꞌalajisanel re ri Dios.

63
00:03:17,220 --> 00:03:23,700
Ri qatiꞌ-qamam ri oj aj Samaria lik xkiloqꞌnimaj uqꞌij ri Dios chwach wa juyubꞌ,

64
00:03:23,700 --> 00:03:32,740
noꞌj ri alaq aj judiꞌabꞌ kabꞌiꞌij alaq e Jerusalem ri luwar pa chirajawaxik wi kaloqꞌnimax wi uqꞌij ri Dios —xchaꞌ.

65
00:03:32,740 --> 00:03:35,020
Ri Jesús xubꞌiꞌij che:

66
00:03:35,020 --> 00:03:35,740
—Ixoq,

67
00:03:35,740 --> 00:03:37,660
lik kojo la wa kambꞌiꞌij cheꞌla,

68
00:03:37,660 --> 00:03:44,260
ma kopon na ri qꞌij na xew ta chi kaloqꞌnimax uqꞌij ri Dios wara chwa wa juyubꞌ o kꞌa chilaꞌ Jerusalem,

69
00:03:44,260 --> 00:03:46,580
ma utz kaꞌaniꞌ waꞌ pa ronoje luwar.

70
00:03:46,580 --> 00:03:48,460
Ralaq alaq aj Samaria,

71
00:03:48,460 --> 00:03:51,660
na etaꞌam ta alaq china ri kaloqꞌnimaj alaq uqꞌij;

72
00:03:51,660 --> 00:03:55,300
noꞌj riꞌoj lik qetaꞌam chi utz china ri kaqaloqꞌnimaj uqꞌij,

73
00:03:55,300 --> 00:03:58,020
ma ri kolobꞌetajik kape kukꞌ raj judiꞌabꞌ.

74
00:03:58,020 --> 00:04:05,580
Noꞌj kopon na kꞌu ri qꞌij yey ekꞌu uqꞌijol waꞌ xoponik echiriꞌ e janipa ri kakiloqꞌnimaj uqꞌij ri Qaqaw Dios pa saqil wi,

75
00:04:05,580 --> 00:04:08,940
kakiꞌano ruma ri Ruxlabꞌixel kꞌo pa kanimaꞌ.

76
00:04:08,940 --> 00:04:12,740
Ma e karaj waꞌ ri Qaqaw Dios chike konoje ri keloqꞌniman re.

77
00:04:12,740 --> 00:04:14,700
Ma ri Dios e Uxlabꞌixel;

78
00:04:14,700 --> 00:04:16,580
Rire na kilitaj ta uwach.

79
00:04:16,580 --> 00:04:19,380
E uwariꞌche konoje ri keloqꞌniman uqꞌij,

80
00:04:19,380 --> 00:04:25,500
lik chirajawaxik wi kiꞌana waꞌ pa saqil wi ruma ri Ruxlabꞌixel kꞌo pa kanimaꞌ —xchaꞌ.

81
00:04:25,500 --> 00:04:27,860
Xubꞌiꞌij kꞌu rixoq che ri Jesús:

82
00:04:27,860 --> 00:04:30,900
—Riꞌin wetaꞌam kakꞌun Ruchaꞌoꞌn lo ri Dios,

83
00:04:30,900 --> 00:04:32,860
ri kabꞌiꞌx “Cristo” che;

84
00:04:32,860 --> 00:04:34,260
y echiriꞌ kakꞌun Rire,

85
00:04:34,260 --> 00:04:36,820
kuqꞌalajisaj ronoje chiqe —xchaꞌ.

86
00:04:36,820 --> 00:04:39,120
Ri Jesús xubꞌiꞌij che:

87
00:04:39,120 --> 00:04:41,200
—Waꞌ wa kabꞌiꞌij la e riꞌin,

88
00:04:41,200 --> 00:04:42,700
ri kinchꞌaꞌt ukꞌ la —xchaꞌ.

89
00:04:42,700 --> 00:04:43,860
Ekꞌuchiriꞌ,

90
00:04:43,860 --> 00:04:49,240
xetzelej lo rutijoꞌn y lik xkam kanimaꞌ che ma ri Jesús kachꞌaꞌt rukꞌ jun ixoq.

91
00:04:49,240 --> 00:04:50,680
Na rukꞌ ta kꞌu riꞌ,

92
00:04:50,680 --> 00:04:54,820
na jinta junoq chike xutzꞌonoj saꞌ puwiꞌ kachꞌaꞌt wi rukꞌ rixoq.

93
00:04:54,820 --> 00:04:55,580
Ekꞌuchiriꞌ,

94
00:04:55,580 --> 00:04:57,740
rixoq xuya kan rukꞌambꞌaꞌ,

95
00:04:57,740 --> 00:05:01,240
xeꞌek pa ri tinamit y jewaꞌ kubꞌiꞌij chike ri winaq:

96
00:05:01,240 --> 00:05:02,420
—Peta alaq,

97
00:05:02,420 --> 00:05:06,220
jeꞌilaꞌ alaq jun achi ubꞌiꞌim chwe janipa ri nuꞌanom.

98
00:05:06,220 --> 00:05:08,660
¿Na e ta nawi rire ri Cristo?

99
00:05:08,660 --> 00:05:09,180
—kachaꞌ.

100
00:05:09,180 --> 00:05:09,980
Ekꞌuchiriꞌ,

101
00:05:09,980 --> 00:05:14,300
xebꞌel bꞌi ri winaq pa ri tinamit y xebꞌek chilaꞌ pa kꞌo wi ri Jesús.

102
00:05:14,300 --> 00:05:16,740
Echiriꞌ kꞌamajaꞌ kebꞌopon ri winaq,

103
00:05:16,740 --> 00:05:18,760
rutijoꞌn xkitij riꞌ che,

104
00:05:18,760 --> 00:05:20,300
jewaꞌ xkibꞌiꞌij:

105
00:05:20,300 --> 00:05:21,500
—Lal tijonel,

106
00:05:21,500 --> 00:05:22,840
tija wa la —xecha che.

107
00:05:22,840 --> 00:05:25,500
Ri Jesús xubꞌiꞌij chike:

108
00:05:25,500 --> 00:05:27,220
—Riꞌin kꞌo ri nuwa kantijo,

109
00:05:27,220 --> 00:05:30,020
tobꞌ riꞌix na iwetaꞌam taj saꞌ waꞌ —xchaꞌ.

110
00:05:30,020 --> 00:05:32,820
Ekꞌu rutijoꞌn xkijeq kakibꞌiꞌij chikiwach:

111
00:05:32,820 --> 00:05:35,320
«¿Kꞌo nawi junoq xkꞌamaw lo uwa?»

112
00:05:35,320 --> 00:05:35,820
xechaꞌ.

113
00:05:35,820 --> 00:05:38,220
Ekꞌu ri Jesús xubꞌiꞌij chike:

114
00:05:38,220 --> 00:05:43,900
«Ri nuwa riꞌin e ri kanꞌan ri rajawal ukꞌuꞌx ri taqayom lo weꞌin y kankꞌis na kꞌu ruchak.

115
00:05:43,900 --> 00:05:45,020
Riꞌix kibꞌiꞌij:

116
00:05:45,020 --> 00:05:47,920
“Kajibꞌ ikꞌ chik kopon wi chaꞌ kaꞌan ri molonik.”

117
00:05:47,920 --> 00:05:49,500
Noꞌj riꞌin kambꞌiꞌij chiwe:

118
00:05:49,500 --> 00:05:52,580
Chixtzuꞌn apanoq y chiwila chi utz ri tikoꞌn,

119
00:05:52,580 --> 00:05:53,620
ma ya riꞌj chik,

120
00:05:53,620 --> 00:05:55,200
utz chik kamolik.

121
00:05:55,200 --> 00:05:57,140
Ri kachakun che ri molonik,

122
00:05:57,140 --> 00:06:00,180
kukꞌul na ri tojbꞌal re yey janipa ri kumolo,

123
00:06:00,180 --> 00:06:03,660
kꞌo kutiqoj che rukꞌaslemal na jinta utaqexik.

124
00:06:03,660 --> 00:06:04,620
Jekꞌulaꞌ,

125
00:06:04,620 --> 00:06:07,860
ri katikow re junam kekiꞌkot rukꞌ ri kamolonik.

126
00:06:07,860 --> 00:06:09,620
Ma e kuꞌana pachaꞌ ri kabꞌiꞌxik:

127
00:06:09,620 --> 00:06:13,500
“Jun ri katikow re yey jun chik ri kaꞌanaw re ri molonik.”

128
00:06:13,500 --> 00:06:16,580
Riꞌin xixintaq bꞌi re kimol ri na xitik ta riꞌix;

129
00:06:16,580 --> 00:06:18,500
ma e jujun chik ri xetikow re.

130
00:06:18,500 --> 00:06:22,300
Ekꞌu woꞌora kꞌo kikꞌul riꞌix che ri chak ke rike» xchaꞌ.

131
00:06:22,300 --> 00:06:28,620
E kꞌi chike ri e aj Samaria xkubꞌiꞌ kikꞌuꞌx rukꞌ ri Jesús ruma ri xutzijoj rixoq echiriꞌ xubꞌiꞌij chike:

132
00:06:28,620 --> 00:06:32,320
«Rire xubꞌiꞌij chwe janipa ri nuꞌanom.»

133
00:06:32,320 --> 00:06:33,300
Ruma kꞌu laꞌ,

134
00:06:33,300 --> 00:06:37,800
rike xekꞌun rukꞌ ri Jesús y lik xebꞌelaj che chaꞌ kakanaj kukꞌ.

135
00:06:37,800 --> 00:06:40,900
Ewi Rire kebꞌ qꞌij xkanaj kan kukꞌ.

136
00:06:40,900 --> 00:06:45,600
Yey más e kꞌi ri xkubꞌiꞌ kikꞌuꞌx rukꞌ ruma ri xutzijoj Rire chikiwach.

137
00:06:45,600 --> 00:06:47,140
Xkibꞌiꞌij kꞌu che rixoq:

138
00:06:47,140 --> 00:06:52,960
—Woꞌora lik kubꞌul qakꞌuꞌx rukꞌ rire na xew ta ruma ri xatzijoj riꞌat chiqe,

139
00:06:52,960 --> 00:06:56,100
ma e ruma ri xqata ruchꞌaꞌtem rire.

140
00:06:56,100 --> 00:06:59,420
Qetaꞌam kꞌu riꞌ rire paqatzij wi e ri Cristo,

141
00:06:59,420 --> 00:07:01,580
ri Kolobꞌenel re ruwachulew —xechaꞌ.

