\id TIT
\h TITO
\toc1 Tito
\toc2 Tit
\mt1 TITO
\mt2 Pabloa Titotaj oʼnigmadoyaʼuyate.
\c 1
\s Pabloa Titotaj oʼnigmadoyaʼuyate.
\p
\v 1,2 Pablo do i̱jje̱y. Diosen i̱jje̱po Diosen huanabaʼ
Diosenyoʼda ijkikay. Jesucristoa meʼtaʼmonaʼuyne. Diosen
huabaktieʼeaʼeritaj buttida huaʼa kamaknopo̱e̱ʼpo nogi̱ti
nogi̱ti buttida huaʼa kamaknopo̱e̱ʼpo kenpaʼti ka̱gkikeʼpo
Jesucristoa meʼtaʼmonaʼuyne. Diosen huabaktieʼeaʼeri Diosere
kurudyo̱ onʼnoeonhuahuikaʼapo. Kenda Diosen
huabaktieʼeaʼeritaj dakaʼ kamanopo̱e̱ʼpo Jesucristoa
meʼtaʼmonaʼuyne. Diosere huaknopo̱e̱ʼeri
onʼnoeonhuahuikaʼapo Diosa oaʼuyate. Huadari kuruderetaj
kahued Diosa kenda oaʼuyate. Diosnayo da ahueʼdik o̱ʼe̱.
\v 3 Oyda Diosa eʼmanoeanhuahuikaʼ huaʼa eʼmanopo̱e̱a̱ʼtaʼ
oʼpakpo, Diosen buttida huaʼa yamanbatiaʼpak. Diosa
menaʼuyne. Dios oroʼomeyen dakhueaʼ eʼkaʼ huanopoʼyareaʼeri
moʼta̱e̱ne.
\v 4 In berobaʼ oʼnigmadoyaʼne, Tito. Doʼa Jesucristoen
huadak huaʼa
eʼmanbatiaʼpakte iknopo̱e̱ʼuypo doʼhuedsiʼpo
konig i̱ʼe̱ne. Onere Jesucristotaj oknopo̱e̱ne. Apag Dios
kenpaʼti Huairi Jesucristoere onʼtaj metinepahuieʼ
menopoʼdurugpakeʼ. Jesucristo oroʼomeyen dakhueaʼ eʼkaʼ
huanopoʼyareaʼeri moʼta̱e̱ne.
\s Creta hua̱gkutaʼmejyo huaknopo̱e̱ʼeritaj yamaboroaytiʼ
yabatihuapok. Pabloa Titotaj onaʼuyate.
\p
\v 5 Creta hua̱gkutaʼmejyo nogyo̱ nogyo̱ huaknopo̱e̱ʼeri
o̱gkupopakikaʼpo aʼtionaʼpakyaʼpo aʼbatadiʼkeayaʼpo Apagbaʼ
aʼpe̱e̱yaʼpo o̱gkupopakikaʼ. Kenda doʼhua kahueʼ i̱jje̱ʼuynig
yadakeatiʼ kenpaʼti Cretayo huaknopo̱e̱ʼeritaj ayaʼ
huairitoneʼtaj oktieʼeaʼhued o̱ʼnenok nog huakkaʼ jakyo nog
huakkaʼ jakyo nogbayaʼ nogbayaʼ Cristotaj huaknopo̱e̱ʼeri
huatoneʼ huairi huamanmadikaʼeri yabaktieʼeatiʼ konige̱po
Cretayo ontaj o̱ʼeanʼuyne.
\v 6 Beʼapiʼ
huatoneʼ huairi huamanmadikaʼeri a̱ʼe̱ya̱ʼpo
dakyoʼ kikaʼdik kaʼnikeʼ. Huadakda o̱ʼe̱ aratbuta
tinopo̱i̱kaʼdik o̱ʼnikaʼ. Dakhueaʼ o̱gkaʼ. Beʼapiʼ
kenomeytaj bahuaahueʼdik o̱ʼne. Nogtida hua̱to̱e̱
to̱i̱kaʼdik kaʼneʼ. Kenomeyensiʼpokon Cristotaj
huaknopo̱e̱ʼ kaʼnikeʼ. Huatoneʼ huairiensiʼpo huadakda
o̱gkikaʼnok dakhueaʼ o̱gkaʼ, aratbuta bahuaahueʼdik o̱ʼne.
Kenpaʼti huasiʼpoa huaojtaj hua̱ye̱tere onʼnigpe̱i̱kaʼnig
onig.
\v 7 Huaknopo̱e̱ʼerien huatiokaʼeri huairi Diosen o̱ʼnepo
Diosen kikaʼdik o̱ʼne. Huadakda kikaʼdik o̱ʼne. Hua̱ʼenda
eʼnopo̱e̱ʼtaʼ pakhueʼ o̱ʼnikaʼ. Kenomeynayo diayhueʼ
o̱ʼnikaʼ. Borracho ehueʼ o̱ʼnikaʼ. Huabatuktukeri ehueʼ
o̱ʼnikaʼ. Huakupe huapakeri konig engaña huakaʼeri ehueʼ
o̱ʼnikaʼ.
\v 8 Esoeritaj jakyo kanʼtayeʼpo eʼbaeʼtaʼ onʼpakikaʼ.
Kenpaʼti huadak e̱e̱ʼtaʼ onʼpakikaʼ. Huadakda eʼkikaʼtaʼ
onʼpakikaʼ. Dakaʼ onʼnopo̱e̱po dakaʼ o̱gkikaʼ. Diosenbaʼtaj
onʼnigpe̱i̱kaʼ. Dakaʼ onʼnopo̱i̱kaʼpo huadakyoʼ o̱gkikaʼ.
\v 9 Buttida eʼmanmadikaʼ dakaʼ onʼpe̱e̱depo oknopo̱i̱kaʼdik
o̱ʼne. Oʼnoknopo̱e̱po okbatikhueʼdik o̱ʼne. Nog
huaknopo̱e̱ʼeri dakaʼ ka̱gkikeʼ ʼurudikda manmadikikaʼdik
o̱ʼne. Nogte namaʼda oʼnoknopo̱i̱kaʼnigtaj huatiokaʼ
huairia onʼmanmadikaʼpo nopoʼkoreaʼdik ya̱ʼneapetpiʼ. Ken
konig huaknopo̱e̱ʼerien huatiokaʼ huairi e̱ʼhua̱e̱ʼ
yabaktieʼeaʼ.
\p
\v 10 Huakkaʼda huamanmadikaʼeri o̱ʼnepo huakkaʼmon judío
aratbuttion huamanmadikaʼeri o̱ʼnenigʼa buttida
eʼmanmadikaʼ eʼnigpe̱e̱taʼ pakhueʼ o̱ʼnikaʼ. Namaʼda
onʼbatiaʼpakikaʼ. Aratbuttaj namaʼda engaña onʼmagkaʼpo
onʼmanmadikikaʼ.
\v 11 Onteʼti namaʼda manmadikahueʼ kaʼnikeʼpo i̱ghuaʼda
yamanaʼ. Huakkaʼ huakupe menʼyokeʼpo namaʼda
eʼmanmadikapaʼ onʼmanmadikikaʼpo huaoj hua̱ye̱ huasiʼpopiʼ
Cristotaj jeknopo̱e̱ʼ onʼbatikdemeʼte.
\p
\v 12 Creta hua̱gkutaʼmejyo hua̱e̱ʼeri huabokerek o̱ʼu̱yate.
Huamanbatiaʼpakeri o̱ʼe̱po, “Creta aratbut da huaaʼeri
o̱ʼnikaʼ. Dakhueaʼ magkikaʼdik o̱ʼnepo dakhueaʼ huakaʼeri
o̱ʼne. Kenpaʼda eretbapetaʼ onʼpakpo eʼbaaʼtaʼ pakhueʼ
o̱ʼnikaʼ.” Oaʼuyate.
\v 13 Buttida oaʼuyate. Konige̱po Cristotaj huaknopo̱e̱ʼeritaj
i̱ghuaʼda yamanikaʼ. Onteʼti dakaʼ Cristotaj
kanoknopo̱i̱keʼpo i̱ghuaʼda yamanikatiʼ.
\v 14 Judío aratbuten adhueaʼpaneʼtaj namaʼda
eʼtiaʼpakonhuahuaʼ kentaj nigpe̱e̱hueʼ kaʼneʼpo
oknopo̱e̱hueʼ kaʼnikeʼ. Kenpaʼti Diosen buttida huaʼataj
pakhueʼ hua̱e̱ʼeritaj nigpe̱e̱a̱hueʼ kaʼnikeʼ.
\p
\v 15 Keneri aratbuttaj Diosa oʼbakkahueaʼnok daknopoʼ
onʼnopoʼto̱e̱po, ʼurunopoʼ onʼto̱e̱po, katepiʼ onʼnopo̱e̱po
huadakda onʼnopo̱e̱po, huadakda o̱gkikaʼapo. Katepiʼ aypo
huaenpiʼ bapeʼdik o̱ʼnepo, ayaʼda eʼbapeʼ huadakda o̱ʼe̱.
Nogomeynayo dakhueʼda o̱ʼnepo oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeri
o̱ʼnepo, dakhueʼda o̱gkikaʼ dakhueʼda onʼnopo̱i̱kaʼ kenpaʼti
katepiʼ huadak dakhueʼpiʼ o̱ʼe̱a̱ʼ nopoenkahueʼda o̱ʼnikaʼ.
\v 16 “Diostaj yoknopo̱e̱y.” Namaʼda oʼnonaʼnigʼa dakhueaʼ
o̱gkikaʼpo Diostaj oknopo̱e̱hueʼ o̱ʼnenigtaj aratbuta
matinopo̱e̱ʼdik o̱ʼnikaʼ. Konig dakhueʼda ta̱hui̱ri̱gda
onʼmake̱po dakhueʼda o̱ʼnikaʼ nog aratbuta matinopo̱e̱ʼdik
o̱ʼnikaʼ. Diosbaʼtaj nigpe̱e̱hueʼda o̱ʼnikaʼpo katepiʼ huadak
kahueʼdik o̱ʼnikaʼ.
\c 2
\s Buttida eʼmanmadikaʼ dakaʼ oknopo̱e̱ʼdik o̱ʼnikaʼ.
\p
\v 1 Huaknopo̱e̱ʼeri huadakda ka̱gkikeʼ Diostaj durugpakaʼdik
kaʼneʼ Diosen buttida huaʼa yamanmadikikaʼ.
\v 2 Toneʼbokerek huakkaʼ huamaiʼhue̱ mayhueʼ yanikaʼ.
Dakaʼ ya̱gʼkikaʼ. Huadakda ya̱gʼkikaʼ, dakaʼ yannopo̱i̱kaʼ,
ʼuruaʼda ya̱gʼkikaʼ, Cristotaj dakaʼ yanoknopo̱i̱kaʼ, Diostaj
diʼ yanikaʼ. Ayaʼtada diʼ yanikaʼ. Aratbuta dakhueaʼ
e̱gkaʼnayo i̱da diayhueʼ yaneʼ. Toneʼbokerektaj yamaboroay.
\v 3-5 Ettoneʼ hua̱to̱e̱ʼtaj diʼ kanʼmaikeʼpo, huasiʼpotaj
diʼ kanʼmaikeʼpo, dakaʼ kanʼnopo̱i̱keʼpo, huakkaʼda
eretpakhueʼ kaʼnikeʼpo, ʼurunopoʼ kanʼnopoto̱i̱keʼpo, jak
huasiʼpoere dakaʼ kanʼto̱i̱ke̱ʼpo, hua̱to̱e̱ʼtaj
kanʼnigpe̱i̱keʼpo ettoneʼtoneʼa konigda Diosa oʼpaknok
dakaʼ kikaʼdik o̱ʼne, mahui̱a̱hueʼdik o̱ʼne, huakkaʼ
huamaiʼhue̱ mayhueʼdik o̱ʼne. Ken konig ettoneʼtaj dakaʼ
yamaboroay. Ken konig ettoneʼ eʼkikaʼnayo Diosbaʼtaj
dakhueʼ huaahueʼdik o̱ʼneapo, kenpaʼti Diosen Huasiʼpo
Jesucristotaj dakhueʼ huaahueʼdik o̱ʼneapo.
\p
\v 6 Toneʼhuabo dakteynopoʼda yanaʼ. Katetapiʼ eʼto̱e̱taʼ
eretpakhueʼ yanikaʼ. Dakaʼ yanʼnopo̱i̱kaʼ, yamaboroayʼikaʼ.
\v 7 Ayaʼ ikaʼpo, huadakda yakikaʼ. Dakaʼ iʼkikaʼnok huabokerek
ontaj onʼtiahuayikaʼpo konigti huadakda o̱gkikaʼapo.
Yamanmadikaʼpo buttida yamanmadikaʼ, huadakda yamanmadikaʼ,
dakaʼ yamanmadikaʼ.
\v 8 Ontaj dakhueaʼ huaahueʼdik meʼneʼpo dakaʼ yamanmadikaʼ,
ayaʼda iʼmanaʼ, huadakda yamanaʼ. Ken kenomey ontaj
pakhueʼ o̱ʼnepo, ontaj onʼtibiraʼapo dakhueaʼ huaahueʼdik
moʼe̱a̱pone. Ayaʼda huadakda iʼmanmadikaʼnok dakhueaʼ
huaahueʼdik moʼe̱a̱pone.
\p
\v 9 Huanabaʼa huairitaj yanʼnigpe̱i̱kaʼ yamanaʼ. Huairia
ayaʼda enaʼte kenda ya̱gʼkikaʼ, yamanaʼ. Kenda huairi
oʼpaknig ka̱gkikeʼ. Huairitaj kejeʼ onahueʼada
yanʼnigpe̱i̱kaʼ, yamanaʼ.
\v 10 Huairitaj okberehueʼ yanikaʼ yamanaʼ. Huanabaʼ katepiʼ
huairien onʼtamato̱e̱po dakaʼnada yanʼtamato̱i̱kaʼ
yamanaʼ. Huanabaʼ huaknopo̱e̱ʼeri huairien dakaʼ
e̱gkikaʼnayo Dios oroʼomeyen huamanoeanhuahuikaʼerien
eʼmanmadikaʼ huaʼa huadakda o̱ʼe̱ ayaʼada onʼnopo̱e̱a̱po.
\p
\v 11 Ayaʼtada Diosa oʼmatinepahuiʼpo dakhueaʼ eʼkaʼ
oʼmanopoʼyareaʼpo Diosa oroʼomeytaj moʼnopo̱e̱a̱ʼuyne.
\v 12 Kenda oʼnopo̱e̱po dakhueaʼ kahueʼdik o̱ʼe̱y
oʼnopo̱e̱ne. Kenpaʼti nogtaʼ nogtaʼ katepiʼ
eretpakikahueʼdik o̱ʼe̱y oʼnopo̱e̱ne. Oy huadakda noikaʼdik
o̱ʼe̱y oʼnopo̱e̱ne Diostaj oʼpakpo nigpe̱i̱kaʼdik o̱ʼe̱y
oʼnopo̱e̱ne.
\v 13 Diostaj oʼnigpe̱e̱po oroʼomeyen huaboroʼ Diostaj oroʼen
huamanopoʼyareaʼeri Jesucristotaj oroʼomeya̱ e̱kpo̱e̱ʼ
oʼnigi̱kaʼpo. Eʼtiakte durugda o̱ʼe̱a̱pone. Diosa
boʼhuatiakapone monaʼuyne.
\v 14 Ayaʼ oroʼomeyen dakhueaʼ eʼkaʼ abakkahueayaʼpo
aʼmanopoʼyareayaʼpo Jesucristo oroʼomeytaj moʼnigbueyʼuyate.
Oroʼomey Diosen huabetonig aʼmato̱e̱yaʼpo Jesucristo
oroʼomeytaj moʼnigbueyʼuyate. Huadakda eʼkaʼ kanʼeretpakeʼpo
Jesucristo oroʼomeytaj moʼnigbueyʼuyate.
\p
\v 15 Kenda yamanmadikikaʼ. Huaknopo̱e̱ʼeri huadak ka̱gkikeʼ
i̱ghuaʼda yamanikaʼ. Jesucristo oʼpaknok i̱ghuaʼda
yamanikaʼ. Kenomey namaʼda e̱gkaʼnayo “Yanʼnopoʼkoreaʼ
Diostaj yanʼnigpe̱e̱ʼ,” ʼuttaʼda yamanaʼ. Dakaʼ ʼuruda
e̱ʼhua̱e̱ʼ yamanmadikikaʼ yamanaʼ. Beʼapiʼ dakhueaʼ oaʼ
tinopo̱e̱hueʼdik moʼe̱a̱pone.
\c 3
\s Kenda Creta huaknopo̱e̱ʼeri kikaʼdik yanikaʼ.
\p
\v 1 Gobierno huairitaj yanʼnigpe̱i̱kaʼpo okkahuehueʼ yaneʼ,
yamanaʼ. Huakkaʼ jakyo hua̱e̱ʼeri huairitaj yanʼnigpe̱i̱kaʼpo
okkahuehueʼ yaneʼ, yamanaʼ. Katepiʼ huadakda e̱ʼhua̱e̱ʼ
ya̱gʼkikaʼpo okkahuehueʼ yaneʼ, yamanaʼ.
\v 2 Beʼtapiʼ gobierno huairitapiʼ dakhueaʼ bahuaaʼpakhueʼ
ya̱ʼnepo okkahuehueʼ yaneʼ, yamanaʼ. Yanʼmanoeya̱ʼikaʼpo
okkahuehueʼ yaneʼ, yamanaʼ. Huayahuaya diʼ yanʼmaikaʼpo
okkahuehueʼ yaneʼ, yamanaʼ. Ayaʼtada dakaʼnada
yanʼmatinopo̱e̱ʼ. Creta huaknopo̱e̱ʼeritaj bakkahuehueʼ
yaneʼ, yamanaʼ.
\p
\v 3 Konige̱po aʼnenda Cristotaj oknopo̱e̱hued e̱e̱ʼted
oroʼomey konig Diostaj nopoenkahueʼ hua̱e̱ʼeri o̱ʼu̱yne.
Diostaj nigpe̱e̱hueʼ o̱ʼi̱kaʼuyne. Namaʼda
huamanmadikaʼeritaj namaʼda oʼnigpe̱i̱kaʼuyne. Konig
katetapiʼ oʼeretpakikaʼpo
dakhueaʼ oʼkikaʼuyne. Nogomeytaj
dig oʼbahuahuayikaʼuyne. Huayahuaya oʼbahuadiayikaʼuyne.
Aʼnenda dakhueaʼda oʼkikaʼuyne.
\v 4,5 Nogoknayo Dios huadakda o̱ʼe̱po oroʼomeyen huatiokaʼeri
oroʼomeyen dakhueaʼ eʼkaʼ huamanopoʼyareaʼeri o̱ʼe̱po diʼ
moʼe̱ne. Konig huakkaʼ diʼ moʼe̱ne. Moʼnopo̱e̱a̱ʼpo
moʼnopoʼyareaʼuyne. Oroʼomeyen dakhueaʼ eʼkaʼ
bokkahueaʼuyne. “Konig huadak moʼe̱ne,” Diosa monaʼuyne.
Katepiʼ huadak oʼkikaʼnok Diosa nopoʼyareahueʼ e̱ʼe̱a̱da
moʼtinepahuiʼpo dakhueaʼ eʼkaʼ moʼnopoʼyareaʼuyne.
Oroʼomeyennopoʼ moʼnopoʼkoyoaʼuyne. Konig onteʼti
huaboaʼda eʼsiʼpoe̱ʼ Diosa keʼnen Noki̱re̱g boyoʼkeʼuynok
oroʼomeytaj kamanopoʼto̱i̱keʼpo boyoʼkeʼuyne. Ken konig
huabonopoʼ o̱ʼe̱po Diostaj noeonhuahuikaʼdik o̱ʼe̱a̱pone.
\v 6 Oroʼomeyen dakhueaʼ eʼkaʼ Huamanopoʼyareaʼeri Jesucristo
moʼnigbueyʼuynok kenpaʼti moʼnigtionaʼpakikaʼnok Diosa
oroʼomeytaj moʼnopoʼyareaʼuyne. Oroʼomeytaj keʼnen
Noki̱re̱g dakhuapa boyoʼkeʼuyne.
\v 7 Dakhueaʼ eʼkaʼ bokkahueaʼpo “Huadak moʼe̱ne,” moneʼpo
Diosa huakkaʼ diʼ moʼu̱yne. Huakkaʼ moʼmatinepahuiʼuyne.
Konige̱po Diosere oʼnoeonhuahuikaʼapone oroʼomey e̱kpo̱e̱ʼ
oʼnigi̱kaʼne.
\p
\v 8 Kenda onaʼnig buttida o̱ʼe̱. Buttida o̱ʼe̱ dakaʼ
yanopo̱e̱po huaknopo̱e̱ʼeritaj dakaʼ yamanikaʼ.
Huaknopo̱e̱ʼeri dakaʼ oʼnoknopo̱e̱po huadaknanada ka̱gkikeʼ
i̱ghuaʼda yamanikaʼ. Kenda huadakda o̱gkikaʼpo ayaʼtada
huadakda o̱ʼneapo kenpaʼti ayaʼtada onʼbatihuapokapo.
\v 9 Namaʼda batiaʼpakhueʼ kaʼnikeʼ, konig huasegada eapaʼ
batiaʼpakhueʼ kaʼnikeʼ, adhueaʼpaneʼtaj
batiaʼpakonhuahuikahueʼ kaʼnikeʼ, Moisésen huaʼataj dakhueaʼ
tiaʼpakhueʼ kaʼnikeʼ. Kennayo dakhueʼnada o̱ʼe̱.
\p
\v 10 Beʼapiʼ namaʼda eʼmanmadikaʼnayo huaknopo̱e̱ʼeritaj
yaʼbapoespakaʼpo “Onteʼti namaʼda manmadikahueʼ ya̱e̱ʼ.
Huaknopo̱e̱ʼeritaj poespakahueʼ yaeʼ,” yanaʼ. Batikhueʼ
e̱e̱ʼnayo onteʼti “Yabatik,” yanaʼ. Batikhueʼ e̱e̱ʼnayo
kentaj yaenpo keʼna onteʼti huaknopo̱e̱ʼeriere kupopakhueʼ
ka̱e̱ʼ.
\v 11 Konige̱po namaʼda oknopo̱e̱po Diostaj dakhueaʼ oʼkaʼ
iʼtinopo̱e̱.
\s Pabloa Titotayoʼda onaʼuyate.
\p
\v 12 Onte Artemastaj Tíquicotapiʼ ijtaʼmonaʼapoy. E̱kye̱deʼte
Nicópolis huakkaʼ jakyo yatiaktiʼ, doʼte yatiaktiʼ. A̱yo̱
Nicópolis jujuʼ hua̱e̱ʼo̱k i̱ji̱kaʼapoy.
\v 13 Apolostaj kenpaʼti gobiernoen huaʼa huanopo̱e̱ʼeri
Zenastaj huakkaʼ yabatihuapok. Kanhuaʼudhuahueʼpo kenomeytaj
aypopiʼ huakupepiʼ katepiʼ onʼpak yabayoktiʼ.
\v 14 Nog huaknopo̱e̱ʼerien katepiʼ aypopiʼ ta̱e̱hueʼ
e̱e̱ʼnayo huaknopo̱e̱ʼeri huamaʼbuy huadak kanigkikeʼ
kenpaʼti kanʼbayokikeʼ. Dakaʼ yamanopo̱e̱a̱ʼikaʼ.
\s Saludos oʼmanigtaʼmonaʼuy Diosa dakaʼ kamagkikeʼ
onaʼuyate.
\p
\v 15 Ayada i̱yo̱ doere o̱ʼnepo saludos
oʼmanigdiktaʼmonaʼne. Oroʼomeyen huadiʼda
huaknopo̱e̱ʼeritaj saludos yamanaʼ. Diosa ayaʼ opudomeytaj
dakaʼ kamagkikeʼ, ken.