﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,900
Oto hai dinge loꞌu mola i sulie,

2
00:00:07,900 --> 00:00:12,800
pulitaa paine nge a Jisas e lae mwaanire aana aapa poꞌo hao aana Aasi I Kalili,

3
00:00:12,800 --> 00:00:15,420
kire ko hai-heitalea loꞌu a Jisas.

4
00:00:15,420 --> 00:00:19,140
Kire saie uri taꞌa-taꞌa iiola ni mola e oꞌoꞌo kaꞌu hai leune,

5
00:00:19,140 --> 00:00:26,980
na kire saie noꞌone uri mo pwaarongoisuli kire lae mola maraada aana iiola ngeena na a Jisas e kaꞌa lae ike peꞌire.

6
00:00:26,980 --> 00:00:29,140
Kire ko lio-lio ue hunie,

7
00:00:29,140 --> 00:00:38,340
na mo iiola uure aana huilume i Taebirias kire ko lae mai i oone karaꞌinie leu nge mwala e ngau bred aana i purine a Jisas e ere ni paalahenga.

8
00:00:38,340 --> 00:00:44,980
Oto maholo mwala hunge ngeena kire leesie uri a Jisas na mo pwaarongoisuli ingeie kire mani eiꞌaa mwaanie leune,

9
00:00:44,980 --> 00:00:47,740
kire si taꞌelie mo iiola nge kire si hule ngeena,

10
00:00:47,740 --> 00:00:50,780
kire ko lai heitalea a Jisas loꞌu hao i Kapaneam.

11
00:00:50,780 --> 00:00:55,200
Oto maholo mwala ngeena e lai lio oodoie a Jisas hai Kapaneam,

12
00:00:55,200 --> 00:00:57,320
oto kire ko dolosi aana uuri,

13
00:00:57,320 --> 00:00:57,560
“?

14
00:00:57,560 --> 00:00:59,320
﻿Haꞌa-uusuli,

15
00:00:59,320 --> 00:01:02,200
o lae kaꞌu mei i leu maholo uri taa?”

16
00:01:02,200 --> 00:01:03,960
Oto a Jisas ko aalamire uuri,

17
00:01:03,960 --> 00:01:11,600
“No ko unue oto huniꞌomu uri omu ko heitaleau mola aena aana omu ngeu ni pote aana mo ho bred,

18
00:01:11,600 --> 00:01:17,220
taꞌe kaꞌa ike aana uri omu lio saie neꞌisaenga aana mo tolimaa nou esuiꞌi.

19
00:01:17,220 --> 00:01:22,260
Omu ke suꞌuri esu mola talana mo ngeulaa nge kire sai eiꞌaa mola lau-leu,

20
00:01:22,260 --> 00:01:29,060
taꞌe omu ke asu aꞌailaꞌa talana mei ngeulaa nge e sai iiꞌo huu na kei niie maurihe huu huniꞌomu.

21
00:01:29,060 --> 00:01:31,560
Na mei ngeulaa ngeena,

22
00:01:31,560 --> 00:01:35,140
ineu a Kale Ni Iinoni mola nou sai niie huniꞌomu,

23
00:01:35,140 --> 00:01:42,300
aena aana a God Mamaꞌa e uusungeꞌinieu mei huni esuie urine peꞌie nanamanga paine ingeie.”

24
00:01:42,300 --> 00:01:45,000
Oto mwalana ko si dolosi aana a Jisas uuri,

25
00:01:45,000 --> 00:01:45,600
“?

26
00:01:45,600 --> 00:01:51,660
﻿Nga mei taa kaꞌu melu kei esuie hunie uri melu ke si hele i sulie saena God?”

27
00:01:51,660 --> 00:01:53,940
Oto a Jisas ko aalamire uuri,

28
00:01:53,940 --> 00:01:58,900
“Nga taa a God e saetoꞌo aana oto uri omu ke hiiwalaimoli mola aaku,

29
00:01:58,900 --> 00:02:01,100
aana e uusungeꞌinieu mei.”

30
00:02:01,100 --> 00:02:03,400
Oto kire ko heꞌi dolosi loꞌu aana uuri,

31
00:02:03,400 --> 00:02:04,040
“?

32
00:02:04,040 --> 00:02:11,180
﻿Nga tolimaa uri taa ni o sai esuie hunie uri melu ke leesie na melu ke hiiwalaimoli eemu?

33
00:02:11,180 --> 00:02:16,820
Mo weuwaka oto i naꞌo maholo kire iiꞌo i laona hanuesala peꞌie a Mosis,

34
00:02:16,820 --> 00:02:22,960
kire ngau aana ngaulaa nge kire haaraꞌinie aana mana nge e teke mola uure i Lengi,

35
00:02:22,960 --> 00:02:25,920
oto mala uusulana e lae uuri,

36
00:02:25,920 --> 00:02:28,840
E nii ngeulaa ada uure i Lengi.

37
00:02:28,840 --> 00:02:29,120
?

38
00:02:29,120 --> 00:02:30,580
﻿Oto iꞌoe,

39
00:02:30,580 --> 00:02:33,880
nga mei huꞌi-huꞌite uri taa ni o kei esuie?”

40
00:02:33,880 --> 00:02:36,300
Oto a Jisas ko si teꞌuri hunire,

41
00:02:36,300 --> 00:02:43,380
“No ko unue oto toꞌohuu huniꞌomu uri a Mosis haꞌike ni e niie mei ngeulaa uure i Lengi amiu,

42
00:02:43,380 --> 00:02:46,420
taꞌe Aamaku ni e niie amiu.

43
00:02:46,420 --> 00:02:52,360
Na oto ie ingeie ni ko niie tohungei ngeulaa uure i Lengi huniꞌomu.

44
00:02:52,360 --> 00:02:55,800
Aana mei tohungei ngeulaa nge a God ko niie,

45
00:02:55,800 --> 00:03:02,200
ingeie oto iini e siho mai uure taꞌau i Lengi na ko niie maurihe hunie walumalau.”

46
00:03:02,200 --> 00:03:04,400
Oto mwalana ko si teꞌuri hunie,

47
00:03:04,400 --> 00:03:05,600
“Poro paine,

48
00:03:05,600 --> 00:03:09,080
o ke niie mei ngeulaa ngeena ameelu tarau.”

49
00:03:09,080 --> 00:03:11,560
A Jisas ko si unue hunire uuri,

50
00:03:11,560 --> 00:03:13,740
“Ineu oto ngaulaa ni meurihe.

51
00:03:13,740 --> 00:03:16,480
Iini ko lae mai neꞌi pwaarongoisuli ineu,

52
00:03:16,480 --> 00:03:18,280
e saꞌa heꞌi hiolo loꞌu,

53
00:03:18,280 --> 00:03:20,700
na iini ko hiiwalaimoli eeku,

54
00:03:20,700 --> 00:03:22,380
e saꞌa heꞌi maarou loꞌu.

55
00:03:22,380 --> 00:03:26,060
Taꞌe oto mala nou unue kaꞌu huniꞌomu oto i naꞌo,

56
00:03:26,060 --> 00:03:28,000
omu leesieu taane oto,

57
00:03:28,000 --> 00:03:30,620
taꞌe omu kaꞌa sare hiiwalaimoli ike.

58
00:03:30,620 --> 00:03:34,860
Taꞌena nga iini nge Aamaku e niie nakue kei lae oto mai seeku.

59
00:03:34,860 --> 00:03:37,600
Na taꞌena nga iini ko lae mai seeku,

60
00:03:37,600 --> 00:03:42,140
nou saꞌa roroꞌa toliꞌaasie ike loꞌu hunie ke lae mwaanieu.

61
00:03:42,140 --> 00:03:44,660
Aena aana nou siho mai uure i Lengi,

62
00:03:44,660 --> 00:03:48,760
kaꞌa ike hunie ne ke asuie mo ola i sulie saeku maraaku,

63
00:03:48,760 --> 00:03:51,660
taꞌe i sulie saena iini e uusungeꞌinieu mei.

64
00:03:51,660 --> 00:03:58,920
Na saena iini e uusungeꞌinieu mei uri ne ke suꞌuri deu tekelaꞌinie nga iini aana mo iini e niire nakue,

65
00:03:58,920 --> 00:04:04,260
taꞌe uri ne ke taꞌe aalihoꞌi aada hunie maurihe huu aana dinge ooreta.

66
00:04:04,260 --> 00:04:11,200
Aana nga taa Aamaku e saetoꞌo aana uri ahutana mo iini ko leesieu a Kale na kire ko hiiwalaimoli eeku,

67
00:04:11,200 --> 00:04:13,660
kire ke hele aana maurihe huu,

68
00:04:13,660 --> 00:04:17,560
aana ineu ne ke si taꞌe aalihoꞌi aada aana dinge ooreta.”

69
00:04:17,560 --> 00:04:23,680
Oto mo naꞌohai mwane mo Jiu ko aehota papanguru-nguru oto hoorana Jisas aana e unue uuri,

70
00:04:23,680 --> 00:04:27,180
“Ineu oto ngaulaa e siho mai uure i Lengi.”

71
00:04:27,180 --> 00:04:29,460
Oto kire ko unue uuri,

72
00:04:29,460 --> 00:04:30,960
“A mwane ngeena,

73
00:04:30,960 --> 00:04:33,080
kalena Josep mola ni ngeena.

74
00:04:33,080 --> 00:04:35,960
Kolu saie kaꞌu mola aamana na nikana.

75
00:04:35,960 --> 00:04:36,320
?

76
00:04:36,320 --> 00:04:41,060
﻿Oto aana e ue kaꞌu ko si unue uri e siho mai uure taꞌau i Lengi?”

77
00:04:41,060 --> 00:04:43,920
A Jisas e aalamire oto ko teꞌuri,

78
00:04:43,920 --> 00:04:48,580
“Omu ke suꞌuri upwesieu urine haahie nga taa nou si unue ngeena.

79
00:04:48,580 --> 00:04:57,420
Nga taꞌa-taꞌa iini e saꞌa roroꞌa ni lae ike mai seeku na oto a Mamaꞌa nge e uusungeꞌinieu mei e kaꞌa waꞌinie hunie ke lae mai seeku.

80
00:04:57,420 --> 00:05:00,380
Taꞌe mo iini kire lae oto mai seeku,

81
00:05:00,380 --> 00:05:04,880
ineu ne ke si taꞌera loꞌu hunie maurihe huu aana dinge ooreta.

82
00:05:04,880 --> 00:05:09,120
Ngaeta propet e uusue i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi uuri,

83
00:05:09,120 --> 00:05:12,540
A God kei haꞌa-uusulie taane ahutana iinoni.

84
00:05:12,540 --> 00:05:17,820
Oto ahutana mo iini ko rongo hunie walana Mamaꞌa na ko lulu i sulie,

85
00:05:17,820 --> 00:05:19,860
kire ke si lae mai seeku.

86
00:05:19,860 --> 00:05:23,220
Nga taꞌa-taꞌa iini e kaꞌa leesie ue a Mamaꞌa,

87
00:05:23,220 --> 00:05:28,620
taꞌe ineu haꞌalaa nou leesie a God aana nou uure oto mai aana a Mamaꞌa.

88
00:05:28,620 --> 00:05:33,360
No ko unue oto toꞌohuu huniꞌomu uri iini ko hiiwalaimoli eeku,

89
00:05:33,360 --> 00:05:35,820
nge e hele aana oto maurihe huu.

90
00:05:35,820 --> 00:05:38,820
Ineu oto ngaulaa nge ko niie maurihe.

91
00:05:38,820 --> 00:05:44,220
Mo aamamiu kire ngau-ngeu taane aana ngaulaa nge kire haaraꞌie aana mana,

92
00:05:44,220 --> 00:05:47,920
taꞌe kire saronai mae mola i laona hanuesala.

93
00:05:47,920 --> 00:05:54,620
Taꞌe mei ngeulaa nge e siho oto uure mai Lengi nge no ko ere-ere i sulie ienini e tohungei aaopa.

94
00:05:54,620 --> 00:05:56,320
Aana iini ko ngaue,

95
00:05:56,320 --> 00:05:58,080
e saꞌa heꞌi mae loꞌu.

96
00:05:58,080 --> 00:06:02,620
Ineu oto mei ngaulaa mauri nge e siho mai uure i Lengi.

97
00:06:02,620 --> 00:06:07,060
Na iini ko ngeu aana mei ngeulaa ienini kei meuri huu.

98
00:06:07,060 --> 00:06:09,980
Aana mei ngeulaa ne kei niie hunie,

99
00:06:09,980 --> 00:06:11,900
nge hasiꞌoku otona,

100
00:06:11,900 --> 00:06:16,960
aana no ko niie i tehulaꞌana walumalau hunie ke toꞌo aana maurihe.”

101
00:06:16,960 --> 00:06:20,100
Oto mo Jiu kire ko tohungei saewasulie oto,

102
00:06:20,100 --> 00:06:23,520
na kire ko ere hailiu i matolada oto aani dolosinge uuri,

103
00:06:23,520 --> 00:06:23,520
“?

104
00:06:23,520 --> 00:06:28,300
﻿A mwane ie kei niie hasiꞌona akaelu uri taa eena?”

105
00:06:28,300 --> 00:06:30,780
Oto a Jisas ko teꞌuri hunire,

106
00:06:30,780 --> 00:06:36,920
“No ko unue oto huniꞌomu uri mala omu kaꞌa ngaue hasiꞌona a Kale Ni Iinoni,

107
00:06:36,920 --> 00:06:39,080
na omu ke inuhie apune,

108
00:06:39,080 --> 00:06:43,300
omu saꞌa roroꞌa ni toꞌo aana ike maurihe i lalo aamiu.

109
00:06:43,300 --> 00:06:48,240
Na taꞌena nga iini nge ko ngeue hasiꞌoku na ko inuhie apuku,

110
00:06:48,240 --> 00:06:53,160
nge e toꞌo aana oto maurihe huu na ne kei taꞌea loꞌu aana dinge ooreta.

111
00:06:53,160 --> 00:06:56,700
Aana hasiꞌoku oto hahuꞌana mei ola ni ngaa,

112
00:06:56,700 --> 00:06:59,900
na apuku oto hahuꞌei mei ola ni inu.

113
00:06:59,900 --> 00:07:03,840
Iini ko ngeue hasiꞌoku na ko inuhie apuku,

114
00:07:03,840 --> 00:07:09,500
nge ko iiꞌo susu oto i lalo aaku na ineu ne kei iiꞌo susu oto i lalo aana.

115
00:07:09,500 --> 00:07:10,640
A Mamaꞌa,

116
00:07:10,640 --> 00:07:12,740
ingeie oto aahuꞌine maurihe,

117
00:07:12,740 --> 00:07:15,540
na ingeie oto e uusungeꞌinieu mei.

118
00:07:15,540 --> 00:07:18,800
Nou toꞌo aana maurihe aena aana Mamaꞌa,

119
00:07:18,800 --> 00:07:26,540
na urine loꞌu mo iini ko ngeue hasiꞌoku kire kei hele aana maurihe aena aana ineu no ko niie hunire.

120
00:07:26,540 --> 00:07:30,940
Aana tohungei ngeulaa e siho mai uure i Lengi ni oto ngeena.

121
00:07:30,940 --> 00:07:36,000
E kaꞌa urihana ike ngaulaa nge mo aamamiu kire ngau-ngeue kaꞌu,

122
00:07:36,000 --> 00:07:38,320
taꞌe kire saro mae mola.

123
00:07:38,320 --> 00:07:42,620
Iini ko ngeue mei tohungei ngeulaa no ko ere-ere i sulie ngeena,

124
00:07:42,620 --> 00:07:44,120
kei meuri huu.”

125
00:07:44,120 --> 00:07:51,120
A Jisas e unu-unue ahutana mo wala ni haꞌa-uusulinge ienini wau i laona nume ni palo-palo mo Jiu i Kapaneam.

126
00:07:51,120 --> 00:07:55,520
Mo iini hunge aana mo pwaarongoisuli ingeie kire rongoa mo haꞌa-uusulinge ngeena,

127
00:07:55,520 --> 00:07:57,280
oto kire ko teꞌuri,

128
00:07:57,280 --> 00:08:00,160
“Haꞌa-uusulinge ienini e tohungei rongo aasaꞌa.

129
00:08:00,160 --> 00:08:00,160
?

130
00:08:00,160 --> 00:08:02,420
﻿A tei nge kei rongo hunie?”

131
00:08:02,420 --> 00:08:05,140
Nga iini kaꞌa haꞌarongoa ike a Jisas,

132
00:08:05,140 --> 00:08:11,120
taꞌe ingeie e manataꞌinie mola maraana uri mo pwaarongoisuli ko ere-ere mumuni i sulie mei haꞌa-uusulinge ngeena.

133
00:08:11,120 --> 00:08:12,840
Oto ko teꞌuri hunire,

134
00:08:12,840 --> 00:08:12,840
“?

135
00:08:12,840 --> 00:08:17,320
﻿Uri mei olana ni oto ko da omu kaꞌa sare lulu i sulieu?

136
00:08:17,320 --> 00:08:26,500
?﻿Taꞌe nga taa nge omu kei loꞌongaꞌinie aana maholo omu kei leesieu a Kale Ni Iinoni kei tahelaꞌi taꞌau i Lengi takoie leu nge nou uure aana?

137
00:08:26,500 --> 00:08:29,200
Liꞌoa Maaꞌi mone ko niie maurihe,

138
00:08:29,200 --> 00:08:34,160
nge mei ola mo iinoni saꞌa roroꞌa ni hele aana ike aana nanamanga ikire maraada.

139
00:08:34,160 --> 00:08:37,940
Oto omu ke rongo diana mola hunie walaku,

140
00:08:37,940 --> 00:08:42,220
aana kire toꞌo aana nanamanga a Liꞌoa Maaꞌi hunie maurihe.

141
00:08:42,220 --> 00:08:46,840
Taꞌe saehuu oto aana nga mo iini eemiu kaꞌa hiiwalaimoli ike ue.”

142
00:08:46,840 --> 00:08:51,760
A Jisas e ere urine aena aana e manataꞌinie oto uure mai aehotalana,

143
00:08:51,760 --> 00:08:54,620
kira tei nge kire saꞌa hiiwalaimoli ike aana,

144
00:08:54,620 --> 00:08:57,240
na iini uri taa nge kei pweloa.

145
00:08:57,240 --> 00:08:59,780
Na a Jisas ko heꞌi teꞌuri loꞌu,

146
00:08:59,780 --> 00:09:07,880
“Aena mei olana nge nou unue huniꞌomu uri nga iini saꞌa lae ike mai seeku na a Mamaꞌa e kaꞌa toolea mai seeku.”

147
00:09:07,880 --> 00:09:09,200
Aena urine,

148
00:09:09,200 --> 00:09:12,900
mo iini hunge aana mo pwaarongoisuli a Jisas kire duꞌe aalihoꞌi,

149
00:09:12,900 --> 00:09:15,240
na kire kaꞌa sare lae loꞌu peꞌie.

150
00:09:15,240 --> 00:09:19,240
Oto a Jisas ko dolosi aana aawalai pwaarongoisuli mwana rue uuri,

151
00:09:19,240 --> 00:09:19,360
“?

152
00:09:19,360 --> 00:09:21,140
﻿Oto iꞌomu,

153
00:09:21,140 --> 00:09:24,220
uri omu ko sare lae oto noꞌone mwaanieu?”

154
00:09:24,220 --> 00:09:26,960
A Saemon Pita e aalamie oto ko teꞌuri,

155
00:09:26,960 --> 00:09:26,960
“?

156
00:09:26,960 --> 00:09:29,080
﻿Melu ke si lae loꞌu i tei,

157
00:09:29,080 --> 00:09:30,040
Poro paine?

158
00:09:30,040 --> 00:09:34,540
Iꞌoe oto o toꞌo aana mo wala nge ko niie maurihe huu hunie iinoni.

159
00:09:34,540 --> 00:09:36,860
Melu hiiwalaimoli oto aamu,

160
00:09:36,860 --> 00:09:41,200
na melu saie uri iꞌoe oto Iini Maaꞌi e uure mai mwaanie a God.”

161
00:09:41,200 --> 00:09:43,980
Oto a Jisas ko si teꞌuri hunire,

162
00:09:43,980 --> 00:09:49,800
“Iꞌomu oto aawalai mwane mwana rue nge nou lio hilisiꞌomu hunie omu ke lulu i sulieu,

163
00:09:49,800 --> 00:09:54,020
taꞌe ngaeta iini eemiu nga liꞌoa aaela nge mola aana.”

164
00:09:54,020 --> 00:09:57,480
A Jisas e ere urine mola hoorana a Jiudas,

165
00:09:57,480 --> 00:09:59,380
kalena Saemon Iskariot.

166
00:09:59,380 --> 00:10:03,900
A Jiudas e talei neꞌie taane ngaeta iini aana aawalai pwaarongoisuli mwana rue,

167
00:10:03,900 --> 00:10:08,880
taꞌe kei saronai pweloa mola ue a Jisas.

