﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,140
Yesu iyege di Yuda tina,

2
00:00:07,140 --> 00:00:08,960
motong la ipa a ila,

3
00:00:08,960 --> 00:00:11,740
ngan ikamata tool atu in matan kis.

4
00:00:11,740 --> 00:00:14,760
Ngan tool tani in kene yo tinana ipasuiu ye i,

5
00:00:14,760 --> 00:00:16,720
ngan matana nga ikis nen.

6
00:00:16,720 --> 00:00:20,600
Motong la di galiunu tikamata tool tani le nga titoru nen,

7
00:00:20,600 --> 00:00:21,940
“Pannoongoo,

8
00:00:21,940 --> 00:00:26,360
sei iyei noonoo a le tinana ipasuiu ngan matan kis nen nga,

9
00:00:26,360 --> 00:00:27,640
ya taunu,

10
00:00:27,640 --> 00:00:29,720
too tamana le tinana?”

11
00:00:29,720 --> 00:00:31,260
Titoru nen,

12
00:00:31,260 --> 00:00:33,580
motong la Yesu iraua betanga kidi nen,

13
00:00:33,580 --> 00:00:34,460
“Ya taunu,

14
00:00:34,460 --> 00:00:38,840
too tamana le tinana la tiyei noonoo ngan la le matana nga ikis nen,

15
00:00:38,840 --> 00:00:39,940
ngan tiap.

16
00:00:39,940 --> 00:00:42,560
Bong so yo nen in be pombe ye,

17
00:00:42,560 --> 00:00:48,820
a be nen ngan ikarata dada pang Maro be ipatnai gurana le urata ki le iken mallangana pang di tooltool.

18
00:00:48,820 --> 00:00:50,820
Nookoot nga ni galanga nen,

19
00:00:50,820 --> 00:00:54,620
le kin tayei urata ke tool yo iwangau a asi i.

20
00:00:54,620 --> 00:00:57,960
Kumata be tayepe nen le lo bong pombe nga,

21
00:00:57,960 --> 00:01:02,180
ngan kene tani in tool sa ke be iyei urata yo nen ngan mulu tiap.

22
00:01:02,180 --> 00:01:05,300
Ngan ye kene yo ayepe ye tana i nga,

23
00:01:05,300 --> 00:01:09,340
ngan au i la be ayei ben sul pang di tooltool ke tana i.”

24
00:01:09,340 --> 00:01:11,280
Yesu iwete nen a imot,

25
00:01:11,280 --> 00:01:13,840
motong la ikoronai ngoonoo du ye tana,

26
00:01:13,840 --> 00:01:16,840
inbe isaraii ye baene le iyei ben tingi,

27
00:01:16,840 --> 00:01:19,860
motong ikap a isirimi tool mata kis tani,

28
00:01:19,860 --> 00:01:21,180
in matana ye.

29
00:01:21,180 --> 00:01:22,920
Inbe iwete panga nen,

30
00:01:22,920 --> 00:01:27,280
“Kula le la kupusu matam ye ran kelingi yo ene Siloam ni.”

31
00:01:27,280 --> 00:01:29,280
(Ngan betanga yo Siloam i,

32
00:01:29,280 --> 00:01:31,420
in punu ben Tiwanga).

33
00:01:31,420 --> 00:01:34,480
Le nga tool tani in ila la ipusu matana,

34
00:01:34,480 --> 00:01:38,580
motong la ye kene yo be imulu a ila pang rumu ki ye in nga,

35
00:01:38,580 --> 00:01:42,100
ngan le matan galanga a ikamata ni ye dook mata.

36
00:01:42,100 --> 00:01:44,860
Motong la di tooltool yo tiyepe potai ye nga,

37
00:01:44,860 --> 00:01:50,840
ngan tiye di tooltool kapala yo muku ngan tikamata igaugau pat le so ye di tooltool nga,

38
00:01:50,840 --> 00:01:53,500
ngan tikamata le tipartortor nen,

39
00:01:53,500 --> 00:01:54,520
“Ai,

40
00:01:54,520 --> 00:01:58,840
i tool tani yo muku ngan iwurur a igaugau pat le so in naii,

41
00:01:58,840 --> 00:01:59,740
too?”

42
00:01:59,740 --> 00:02:01,800
Ngan di tooltool kapala tiyei ne,

43
00:02:01,800 --> 00:02:02,680
“E,

44
00:02:02,680 --> 00:02:04,340
ya tani naii.”

45
00:02:04,340 --> 00:02:06,200
Bong di kapala tiyei ne,

46
00:02:06,200 --> 00:02:07,000
“Tiap,

47
00:02:07,000 --> 00:02:10,020
ya in matana dawa ben tool tani in leu,

48
00:02:10,020 --> 00:02:11,540
bong in tool san.”

49
00:02:11,540 --> 00:02:12,960
Ngan tiwete nen,

50
00:02:12,960 --> 00:02:15,200
motong la tool tani iyei ne,

51
00:02:15,200 --> 00:02:16,160
“Ai,

52
00:02:16,160 --> 00:02:17,700
i au tani naii.”

53
00:02:17,700 --> 00:02:19,940
Le nga di tooltool tina ngan titoru.

54
00:02:19,940 --> 00:02:21,000
Tiyei ne,

55
00:02:21,000 --> 00:02:23,320
“Nga kuyei belei a le matam rere,

56
00:02:23,320 --> 00:02:25,160
inbe kumata ni ye nga?”

57
00:02:25,160 --> 00:02:27,080
Motong la iwete pang di nen,

58
00:02:27,080 --> 00:02:29,500
“Tool yo tipootoo ene ye Yesu i,

59
00:02:29,500 --> 00:02:31,980
in iyei tana le iyei ben tingi,

60
00:02:31,980 --> 00:02:34,060
motong la isirim matak ye,

61
00:02:34,060 --> 00:02:38,300
inbe iwete pau be la apusu matak ye ran kelingi yo Siloam i.

62
00:02:38,300 --> 00:02:41,160
Le nga ala la apusu matak ye ran tani,

63
00:02:41,160 --> 00:02:44,360
ngan la le matak rere a akamata ni ye nga.”

64
00:02:44,360 --> 00:02:45,300
Iwete nen,

65
00:02:45,300 --> 00:02:47,340
motong la di tooltool tina ngan titoru.

66
00:02:47,340 --> 00:02:48,400
Tiyei ne,

67
00:02:48,400 --> 00:02:50,300
“Ngan tool tani in iyepe ngai?”

68
00:02:50,300 --> 00:02:51,440
Ngan iyei ne,

69
00:02:51,440 --> 00:02:52,300
“Atoo,

70
00:02:52,300 --> 00:02:55,220
au i lok galanga ye tiap.”

71
00:02:55,220 --> 00:03:03,600
Di Paresi Titor Panini Tool Tani Ye Tool Yo Ikarata I

72
00:03:03,600 --> 00:03:07,780
Motong la tikaua tool tani yo muku ngan matan kis i,

73
00:03:07,780 --> 00:03:10,240
in a tila pang ye di Paresi.

74
00:03:10,240 --> 00:03:11,180
Yesoo,

75
00:03:11,180 --> 00:03:17,680
ye kene yo Yesu iyei tana le ben tingi a ikarata tool tani in matana le dook mata ye i,

76
00:03:17,680 --> 00:03:20,260
in ye lal kidi Yuda ke sungunu.

77
00:03:20,260 --> 00:03:23,260
Motong la di Paresi tina ngan titoro tool tani.

78
00:03:23,260 --> 00:03:24,220
Tiyei ne,

79
00:03:24,220 --> 00:03:25,340
“Ai,

80
00:03:25,340 --> 00:03:28,180
matam nga yelei a le dook mata nga?”

81
00:03:28,180 --> 00:03:30,820
Ngan tool tani in iwete pang di nen,

82
00:03:30,820 --> 00:03:35,000
“Isirim matak ye tana yo iyei le ben tingi nga,

83
00:03:35,000 --> 00:03:37,420
motong la apusu matak ye ran,

84
00:03:37,420 --> 00:03:41,160
ngan la le nookoot nga matak rere a akamata ni ye nga.”

85
00:03:41,160 --> 00:03:42,980
Iwete pang di nen,

86
00:03:42,980 --> 00:03:45,480
motong la di Paresi kapala tiyei ne,

87
00:03:45,480 --> 00:03:47,660
“Tool in Maro iwanga la isi,

88
00:03:47,660 --> 00:03:48,540
nga tiap,

89
00:03:48,540 --> 00:03:51,820
yesoo ikap tutu lal kiidi Yuda yo ke sungunu,

90
00:03:51,820 --> 00:03:52,820
in tiap.”

91
00:03:52,820 --> 00:03:55,280
Bong di Paresi tina kapala tiyei ne,

92
00:03:55,280 --> 00:03:56,540
“Nga yelei,

93
00:03:56,540 --> 00:03:58,500
tool yo ke yeingi noonoo i,

94
00:03:58,500 --> 00:04:00,740
in ke be iyei mos yo nen nga?”

95
00:04:00,740 --> 00:04:03,480
Ngan nen le di tapdi tiparpoto.

96
00:04:03,480 --> 00:04:07,700
Motong la di Paresi tina ngan tiportak be titoro tool mata kis tani,

97
00:04:07,700 --> 00:04:09,060
in mulu nen,

98
00:04:09,060 --> 00:04:12,560
“Lom tar be tool tani yo iyei ong le matam rere i,

99
00:04:12,560 --> 00:04:14,020
in tool belei?”

100
00:04:14,020 --> 00:04:16,360
Ngan iraua betanga kidi nen,

101
00:04:16,360 --> 00:04:18,540
“Ya in Maro koonoo atu.”

102
00:04:18,540 --> 00:04:20,740
Muku ngan tool tani in matan kis,

103
00:04:20,740 --> 00:04:23,080
motong la nookoot nga matan rere nga,

104
00:04:23,080 --> 00:04:27,060
bong di kuto maimai ke di Yuda titara lodi medana ye yo nen,

105
00:04:27,060 --> 00:04:28,060
ngan tiap.

106
00:04:28,060 --> 00:04:31,280
Le nga tiwanga pang tamana le tinana a timan.

107
00:04:31,280 --> 00:04:32,180
Timan,

108
00:04:32,180 --> 00:04:33,800
motong la titor di nen,

109
00:04:33,800 --> 00:04:34,900
“Ai,

110
00:04:34,900 --> 00:04:39,580
i angru natumim tani yo kawete be ye kene yo tinana ipasuiu ye in nga,

111
00:04:39,580 --> 00:04:41,080
ngan matan kis,

112
00:04:41,080 --> 00:04:42,120
in naii,

113
00:04:42,120 --> 00:04:43,060
too?

114
00:04:43,060 --> 00:04:46,700
Ngan nga yelei a le nookoot ngan ikamata ni nga?”

115
00:04:46,700 --> 00:04:49,140
Ngan tamana le tinana tiyei ne,

116
00:04:49,140 --> 00:04:51,960
“Amru nga lomam galanga ben i natumam,

117
00:04:51,960 --> 00:04:54,860
inbe kene yo tinana ipasuiu ye in nga,

118
00:04:54,860 --> 00:04:56,520
ngan matan kis.

119
00:04:56,520 --> 00:04:59,180
Bong yelei a le nookoot nga ikamata ni,

120
00:04:59,180 --> 00:05:02,960
inbe sei tool iyei matana nga le irere i,

121
00:05:02,960 --> 00:05:05,400
in amru nga lomam galanga ye tiap.

122
00:05:05,400 --> 00:05:07,620
Le be nen ngan katoru.

123
00:05:07,620 --> 00:05:09,440
Ya in tool maiyoko,

124
00:05:09,440 --> 00:05:11,640
le ole ya taunu iwete pang.”

125
00:05:11,640 --> 00:05:15,160
Ngan tool tani in tamana le tinana titattadai di Yuda,

126
00:05:15,160 --> 00:05:17,620
ngan la le tiwete betanga nen nga.

127
00:05:17,620 --> 00:05:19,420
Titattadai di nen,

128
00:05:19,420 --> 00:05:27,820
yesoo muku ngan di kuto maimai ke di Yuda tiraua betanga be kumata le tool sa iwete a ipapos ben Yesu in Kirisi nga,

129
00:05:27,820 --> 00:05:34,740
ngan ole tigunkala le ke be ilo rumu kidi Yuda ke gaongo in lono lo iye di tigaua mulu tiap.

130
00:05:34,740 --> 00:05:38,460
Ngan ye punu in la le tool tani tamana le tinana tiyei ne,

131
00:05:38,460 --> 00:05:39,480
“Katoru.

132
00:05:39,480 --> 00:05:41,460
Ya in tool maiyoko oo.”

133
00:05:41,460 --> 00:05:47,440
Motong la di Yuda tina ngan tikiui tool tani yo matan kis in paru ki man tiwete panga nen,

134
00:05:47,440 --> 00:05:49,600
“Nookoot nga kuyitmaka Maro ene,

135
00:05:49,600 --> 00:05:52,240
inbe kuwete betanga moolmool pam ye matana.

136
00:05:52,240 --> 00:05:53,540
Oo kuwete,

137
00:05:53,540 --> 00:05:56,400
am nga lomam galanga be tool yo kuweta i,

138
00:05:56,400 --> 00:05:58,300
in tool ke yeingi noonoo.”

139
00:05:58,300 --> 00:05:59,660
Tiwete nen,

140
00:05:59,660 --> 00:06:01,800
motong la iraua betanga kidi nen,

141
00:06:01,800 --> 00:06:05,460
“Au i lok galanga tiap be ya in tool ke yeingi noonoo,

142
00:06:05,460 --> 00:06:06,340
too tiap.

143
00:06:06,340 --> 00:06:09,680
Bong so ataleu yo lok galanga ye,

144
00:06:09,680 --> 00:06:10,800
in nen,

145
00:06:10,800 --> 00:06:12,700
muku ngan matak kis,

146
00:06:12,700 --> 00:06:15,880
bong nookoot nga matak rere le akamata ni ye.”

147
00:06:15,880 --> 00:06:18,880
Motong la di Yuda tina ngan titoru mulu nen,

148
00:06:18,880 --> 00:06:21,520
“Tool tani in iyeie soo so pong?

149
00:06:21,520 --> 00:06:25,220
Inbe iyei matam belei a irere nga?”

150
00:06:25,220 --> 00:06:26,260
Titoru nen,

151
00:06:26,260 --> 00:06:27,920
motong la iraua torungu kidi.

152
00:06:27,920 --> 00:06:29,120
Iyei ne,

153
00:06:29,120 --> 00:06:31,180
“Awete pang a kalongo koote.

154
00:06:31,180 --> 00:06:33,740
E nga yelei a lomim be kalongo mulu nga?

155
00:06:33,740 --> 00:06:36,840
Ang nga o lomim be kayei ben di galiunu lapau,

156
00:06:36,840 --> 00:06:37,900
too?”

157
00:06:37,900 --> 00:06:39,640
Tool tani in iwete nen,

158
00:06:39,640 --> 00:06:43,100
le nga di Paresi tina ngan katedi malmal le tiwete panga nen,

159
00:06:43,100 --> 00:06:45,920
“Ong in la kuyei tool tani in galiunu i.

160
00:06:45,920 --> 00:06:48,120
Bong am nga Mose di galiunu.

161
00:06:48,120 --> 00:06:50,160
Inbe am nga lomam galanga nen,

162
00:06:50,160 --> 00:06:51,860
betanga yo Mose ikap,

163
00:06:51,860 --> 00:06:53,820
ngan Maro iwete kes panga.

164
00:06:53,820 --> 00:06:55,140
Bong tool in,

165
00:06:55,140 --> 00:06:57,200
lomam galanga ye ni yo ipa ye,

166
00:06:57,200 --> 00:06:58,240
in tiap.”

167
00:06:58,240 --> 00:07:01,200
Motong la tool tani in iraua betanga kidi nen,

168
00:07:01,200 --> 00:07:04,260
“Tool ni la iyei matak nga le irere mulu i.

169
00:07:04,260 --> 00:07:04,260
E,

170
00:07:04,260 --> 00:07:09,100
nookoot nga kawete gogomim a kawete be lomim galanga ye ni yo ipa ye,

171
00:07:09,100 --> 00:07:10,140
in tiap.

172
00:07:10,140 --> 00:07:12,100
Idi nga lod galanga nen,

173
00:07:12,100 --> 00:07:15,740
Maro in ke be ilongo betanga ke di tooltool yo ke yeingi noonoo,

174
00:07:15,740 --> 00:07:16,740
ngan tiap.

175
00:07:16,740 --> 00:07:20,060
Bong ya in ole ilongo betanga ke tool yo isung panga,

176
00:07:20,060 --> 00:07:23,920
inbe itoo dada le imot yo Maro lono be itoo nga.

177
00:07:23,920 --> 00:07:27,300
Ngan mukot yege ni le se nookoot nga,

178
00:07:27,300 --> 00:07:34,760
ngan talongo touo gasanga ke tool sa be iyeie tool atu yo tinana ipasuiu ngan matan kis in le matan rere,

179
00:07:34,760 --> 00:07:35,900
ngan tiap.

180
00:07:35,900 --> 00:07:39,760
Le kumata be tool i Maro iwanga la isi ngan tiap nga,

181
00:07:39,760 --> 00:07:42,160
ngan matin nga le iyei so yo nen,

182
00:07:42,160 --> 00:07:43,220
nga tiap.”

183
00:07:43,220 --> 00:07:44,140
Iwete nen,

184
00:07:44,140 --> 00:07:46,660
motong la di Paresi tiraua betanga ki nen,

185
00:07:46,660 --> 00:07:49,760
“Ong in ye kene yo tinam ipasui ong ye in nga,

186
00:07:49,760 --> 00:07:52,360
ngan kupa ye noonoo la kusi nga.

187
00:07:52,360 --> 00:07:53,880
E nga yelei,

188
00:07:53,880 --> 00:07:55,480
be kupatomonai am,

189
00:07:55,480 --> 00:07:56,520
too?”

190
00:07:56,520 --> 00:08:05,020
Motong la di Paresi tina ngan tigunkala le ke be ilo rumu kidi Yuda ke gaongo in lono lo iye di tigaua mulu tiap.

191
00:08:05,020 --> 00:08:15,520
Di Tooltool Yo Titara Lodi Medana Tiap Nga,  Ngan Tiyei Dawa Ben Di Tooltool Mata Kis

192
00:08:15,520 --> 00:08:19,040
Yesu ilongo betanga ke so tina yo pombe ye tool tani nga,

193
00:08:19,040 --> 00:08:20,660
le nga la ipuske,

194
00:08:20,660 --> 00:08:22,540
motong la iwete panga nen,

195
00:08:22,540 --> 00:08:23,540
“Ai,

196
00:08:23,540 --> 00:08:26,600
kutara lom medana pang Tool Moolmool ke Maro,

197
00:08:26,600 --> 00:08:27,940
too tiap?”

198
00:08:27,940 --> 00:08:30,380
Motong la tool tani itoru nen,

199
00:08:30,380 --> 00:08:31,840
“Tool mai,

200
00:08:31,840 --> 00:08:33,080
atorong,

201
00:08:33,080 --> 00:08:34,540
Tool Moolmool ke Maro,

202
00:08:34,540 --> 00:08:35,540
in sei?

203
00:08:35,540 --> 00:08:36,500
Oo,

204
00:08:36,500 --> 00:08:39,680
kuweta pau a nen ngan atara lok medana panga.”

205
00:08:39,680 --> 00:08:41,580
Tool tani in iwete nen,

206
00:08:41,580 --> 00:08:43,420
motong la Yesu iyei ne,

207
00:08:43,420 --> 00:08:45,380
“Tool yo nookoot kumata i,

208
00:08:45,380 --> 00:08:48,260
in ya tani naii la iwetewete pong i.”

209
00:08:48,260 --> 00:08:50,380
Motong la tool tani in iyei ne,

210
00:08:50,380 --> 00:08:51,520
“Tool Mai,

211
00:08:51,520 --> 00:08:53,920
au i atara lok medana pong.”

212
00:08:53,920 --> 00:08:55,540
Motong la igun turunu,

213
00:08:55,540 --> 00:08:57,520
inbe isung pang Yesu.

214
00:08:57,520 --> 00:08:59,820
Motong la Yesu iwete panga nen,

215
00:08:59,820 --> 00:09:02,460
“Ye punu yo au i asi tana ye i,

216
00:09:02,460 --> 00:09:07,040
in be si akarata betanga ke di tooltool ye dada le urata kidi yo tiyei nga.

217
00:09:07,040 --> 00:09:08,280
Ngan nanga,

218
00:09:08,280 --> 00:09:10,520
di tooltool yo matadi kisis nga,

219
00:09:10,520 --> 00:09:13,360
ngan ole matadi rere a tikamata ni mulu.

220
00:09:13,360 --> 00:09:16,660
E di tooltool yo matadi rere a tikamata ni nga,

221
00:09:16,660 --> 00:09:19,380
ngan ole tiyei ben di mata kis.”

222
00:09:19,380 --> 00:09:20,700
Yesu iwete nen,

223
00:09:20,700 --> 00:09:23,640
motong la di Paresi pattu yo tiyepe potai ye nga,

224
00:09:23,640 --> 00:09:25,920
ngan tilongo tina yo iwete nen nga,

225
00:09:25,920 --> 00:09:27,500
le nga titoru.

226
00:09:27,500 --> 00:09:28,740
Tiyei ne,

227
00:09:28,740 --> 00:09:29,640
“Ai,

228
00:09:29,640 --> 00:09:30,840
nga yelei?

229
00:09:30,840 --> 00:09:33,740
Kuwete be am nga matamam nga ikisis lapau,

230
00:09:33,740 --> 00:09:34,820
too?”

231
00:09:34,820 --> 00:09:36,840
Motong la iwete pang di nen,

232
00:09:36,840 --> 00:09:39,440
“Kumata be matamim ngan ikisis nga,

233
00:09:39,440 --> 00:09:42,740
ngan matin nga le taukamim busunu yo ke noonoo nga.

234
00:09:42,740 --> 00:09:46,760
Bong nookoot nga kawete be matamim ngan irere a kakamata ni,

235
00:09:46,760 --> 00:09:51,500
le noonoo kiang nangan la ikenen go ngan.”

