﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,720
Yesu igege di Yuda tina,

2
00:00:07,720 --> 00:00:09,420
motong la ipa a ila,

3
00:00:09,420 --> 00:00:12,460
ngan ikamata tool atu in matan kis.

4
00:00:12,460 --> 00:00:16,700
Ngan tool tani in kene yo tinana ipasuiu ye i,

5
00:00:16,700 --> 00:00:19,120
ngan matana nga ikis nen.

6
00:00:19,120 --> 00:00:24,260
Motong la di galiunu tikamata tool tani le nga titoru nen,

7
00:00:24,260 --> 00:00:25,520
“Pannoongoo,

8
00:00:25,520 --> 00:00:31,360
sei iyei sennene a le tinana ipasuiu ngan matan kis nen nga,

9
00:00:31,360 --> 00:00:33,060
ye taunu,

10
00:00:33,060 --> 00:00:35,880
too tamana le tinana?”

11
00:00:35,880 --> 00:00:37,720
Titoru nen,

12
00:00:37,720 --> 00:00:40,560
motong la Yesu iraua betanga kidi nen,

13
00:00:40,560 --> 00:00:42,220
“Ye taunu,

14
00:00:42,220 --> 00:00:49,140
too tamana le tinana la tiyei sennene ngan la le matana nga ikis nen,

15
00:00:49,140 --> 00:00:50,300
ngan tiap.

16
00:00:50,300 --> 00:00:53,160
Bong so yo nen in bet pombe ye,

17
00:00:53,160 --> 00:01:02,720
a bet nen ngan ikarata dada pang Maro bet ipitnai gurana le urata ki le iken mallangana pang di tooltool.

18
00:01:02,720 --> 00:01:05,580
Dookoot nga ni galanga nen,

19
00:01:05,580 --> 00:01:10,200
le ken tayei urata ke tool yo iwangau a asi i.

20
00:01:10,200 --> 00:01:14,380
Kumata bet tanepe nen le lo bong pombe nga,

21
00:01:14,380 --> 00:01:20,700
ngan kene tani in tool sa ke bet iyei urata yo nen ngan mulu tiap.

22
00:01:20,700 --> 00:01:23,840
Ngan ye kene yo anepe ye tana i nga,

23
00:01:23,840 --> 00:01:28,740
ngan au i la bet ayei ben sul pang di tooltool ke tana i.”

24
00:01:28,740 --> 00:01:30,820
Yesu iwete nen a imot,

25
00:01:30,820 --> 00:01:33,620
motong la ikoronai ngoonoo du ye tana,

26
00:01:33,620 --> 00:01:38,020
inbe isaraii ye bene le iyei ben tingi,

27
00:01:38,020 --> 00:01:41,880
motong ikap a isama tool mata kis tani,

28
00:01:41,880 --> 00:01:43,440
in matana ye.

29
00:01:43,440 --> 00:01:45,720
Inbe iwete panga nen,

30
00:01:45,720 --> 00:01:51,580
“Kula le la kupusu matam ye ran kelingi yo ene Siloam ni.”

31
00:01:51,580 --> 00:01:53,640
(Ngan betanga yo Siloam i,

32
00:01:53,640 --> 00:01:55,940
in punu ben Tiwanga).

33
00:01:55,940 --> 00:02:00,560
Le nga tool tani in ila la ipusu matana,

34
00:02:00,560 --> 00:02:06,440
motong la ye kene yo bet imulu a ila pang rumu ki ye in nga,

35
00:02:06,440 --> 00:02:10,960
ngan le matan galanga a ikamata ni ye dook mata.

36
00:02:10,960 --> 00:02:14,140
Motong la di tooltool yo tinepe potai ye nga,

37
00:02:14,140 --> 00:02:20,680
ngan tiye di tooltool kapala yo mugu ngan tikamata igaugau pat le so ye di tooltool nga,

38
00:02:20,680 --> 00:02:23,320
ngan tikamata le tipartortor nen,

39
00:02:23,320 --> 00:02:24,400
“Ai,

40
00:02:24,400 --> 00:02:29,660
i tool tani yo mugu ngan iwurur a igaugau pat le so in naii,

41
00:02:29,660 --> 00:02:30,720
too?”

42
00:02:30,720 --> 00:02:32,940
Ngan di tooltool kapala tiyei ne,

43
00:02:32,940 --> 00:02:33,240
“E,

44
00:02:33,240 --> 00:02:35,040
ye tani naii.”

45
00:02:35,040 --> 00:02:36,880
Bong di kapala tiyei ne,

46
00:02:36,880 --> 00:02:37,860
“Tiap,

47
00:02:37,860 --> 00:02:41,240
ye in matana dawa ben tool tani in leu,

48
00:02:41,240 --> 00:02:43,700
bong in tool san.”

49
00:02:43,700 --> 00:02:45,160
Ngan tiwete nen,

50
00:02:45,160 --> 00:02:46,960
motong la tool tani iyei ne,

51
00:02:46,960 --> 00:02:47,760
“Ai,

52
00:02:47,760 --> 00:02:49,620
i au tani naii.”

53
00:02:49,620 --> 00:02:52,280
Le nga di tooltool tina ngan titoru.

54
00:02:52,280 --> 00:02:53,500
Tiyei ne,

55
00:02:53,500 --> 00:02:57,080
“Nga kuyei balai a le matam rere,

56
00:02:57,080 --> 00:02:59,800
inbe kumata ni ye nga?”

57
00:02:59,800 --> 00:03:02,120
Motong la iwete pang di nen,

58
00:03:02,120 --> 00:03:05,020
“Tool yo tipootoo ene ye Yesu i,

59
00:03:05,020 --> 00:03:08,060
in iyei tana le iyei ben tingi,

60
00:03:08,060 --> 00:03:10,440
motong la isama matak ye,

61
00:03:10,440 --> 00:03:16,620
inbe iwete pau bet la apusu matak ye ran kelingi yo Siloam i.

62
00:03:16,620 --> 00:03:19,760
Le nga ala la apusu matak ye ran tani,

63
00:03:19,760 --> 00:03:23,940
ngan la le matak rere a akamata ni ye nga.”

64
00:03:23,940 --> 00:03:25,600
Iwete nen,

65
00:03:25,600 --> 00:03:28,000
motong la di tooltool tina ngan titoru.

66
00:03:28,000 --> 00:03:29,140
Tiyei ne,

67
00:03:29,140 --> 00:03:31,920
“Ngan tool tani in inepe ngai?”

68
00:03:31,920 --> 00:03:33,500
Ngan iyei ne,

69
00:03:33,500 --> 00:03:34,440
“Atoo,

70
00:03:34,440 --> 00:03:36,720
au i lok galanga ye tiap.”

71
00:03:36,720 --> 00:03:48,020
Di Paresi Titor Panini Tool Tani Ye Tool Yo Ikarata I

72
00:03:48,020 --> 00:03:52,580
Motong la tikaua tool tani yo mugu ngan matan kis i,

73
00:03:52,580 --> 00:03:55,440
in a tila pang ye di Paresi.

74
00:03:55,440 --> 00:03:56,760
Yesoo,

75
00:03:56,760 --> 00:04:04,380
ye kene yo Yesu iyei tana le ben tingi a ikarata tool tani in matana le dook mata ye i,

76
00:04:04,380 --> 00:04:07,860
in ye lal kidi Yuda ke sungunu.

77
00:04:07,860 --> 00:04:11,900
Motong la di Paresi tina ngan titoro tool tani.

78
00:04:11,900 --> 00:04:13,080
Tiyei ne,

79
00:04:13,080 --> 00:04:14,360
“Ai,

80
00:04:14,360 --> 00:04:18,640
matam nga gelei a le dook mata nga?”

81
00:04:18,640 --> 00:04:21,480
Ngan tool tani in iwete pang di nen,

82
00:04:21,480 --> 00:04:26,520
“Isama matak ye tana yo iyei le ben tingi nga,

83
00:04:26,520 --> 00:04:29,520
motong la apusu matak ye ran,

84
00:04:29,520 --> 00:04:34,340
ngan la le dookoot nga matak rere a akamata ni ye nga.”

85
00:04:34,340 --> 00:04:36,120
Iwete pang di nen,

86
00:04:36,120 --> 00:04:38,840
motong la di Paresi kapala tiyei ne,

87
00:04:38,840 --> 00:04:41,980
“Tool in Maro iwanga la isi,

88
00:04:41,980 --> 00:04:43,080
nga tiap,

89
00:04:43,080 --> 00:04:47,440
yesoo ikap tutu lal kiidi Yuda yo ke sungunu,

90
00:04:47,440 --> 00:04:48,880
in tiap.”

91
00:04:48,880 --> 00:04:52,500
Bong di Paresi tina kapala tiyei ne,

92
00:04:52,500 --> 00:04:53,820
“Nga gelei,

93
00:04:53,820 --> 00:04:56,920
tool yo ke geingi sennene i,

94
00:04:56,920 --> 00:04:59,780
in ke bet iyei mos yo nen nga?”

95
00:04:59,780 --> 00:05:02,960
Ngan nen le di tapdi tiparpoto.

96
00:05:02,960 --> 00:05:08,880
Motong la di Paresi tina ngan tiportak bet titoro tool mata kis tani,

97
00:05:08,880 --> 00:05:10,420
in mulu nen,

98
00:05:10,420 --> 00:05:15,140
“Lom tar bet tool tani yo iyei ong le matam rere i,

99
00:05:15,140 --> 00:05:17,200
in tool balai?”

100
00:05:17,200 --> 00:05:19,920
Ngan iraua betanga kidi nen,

101
00:05:19,920 --> 00:05:22,660
“Ye in Maro koonoo atu.”

102
00:05:22,660 --> 00:05:25,780
Mugu ngan tool tani in matan kis,

103
00:05:25,780 --> 00:05:28,600
motong la dookoot nga matan rere nga,

104
00:05:28,600 --> 00:05:33,540
bong di kuto maimai ke di Yuda titara lodi medana ye yo nen,

105
00:05:33,540 --> 00:05:34,740
ngan tiap.

106
00:05:34,740 --> 00:05:38,700
Le nga tiwanga pang tamana le tinana a timan.

107
00:05:38,700 --> 00:05:40,200
Timan,

108
00:05:40,200 --> 00:05:42,060
motong la titor di nen,

109
00:05:42,060 --> 00:05:43,100
“Ai,

110
00:05:43,100 --> 00:05:49,700
i angru natumu tani yo kawete bet ye kene yo tinana ipasuiu ye in nga,

111
00:05:49,700 --> 00:05:51,200
ngan matan kis,

112
00:05:51,200 --> 00:05:52,220
in naii,

113
00:05:52,220 --> 00:05:53,120
too?

114
00:05:53,120 --> 00:05:57,220
Ngan nga gelei a le dookoot ngan ikamata ni nga?”

115
00:05:57,220 --> 00:05:59,760
Ngan tamana le tinana tiyei ne,

116
00:05:59,760 --> 00:06:02,940
“Amru nga lomam galanga ben i natumam,

117
00:06:02,940 --> 00:06:06,620
inbe kene yo tinana ipasuiu ye in nga,

118
00:06:06,620 --> 00:06:08,360
ngan matan kis.

119
00:06:08,360 --> 00:06:11,500
Bong gelei a le dookoot nga ikamata ni,

120
00:06:11,500 --> 00:06:15,720
inbe sei tool iyei matana nga le irere i,

121
00:06:15,720 --> 00:06:18,280
in amru nga lomam galanga ye tiap.

122
00:06:18,280 --> 00:06:20,680
Le bet nen ngan katoru.

123
00:06:20,680 --> 00:06:22,560
Ye in tool maiyoko,

124
00:06:22,560 --> 00:06:25,020
le ole ye taunu iwete pang.”

125
00:06:25,020 --> 00:06:29,620
Ngan tool tani in tamana le tinana titattadai di Yuda,

126
00:06:29,620 --> 00:06:32,280
ngan la le tiwete betanga nen nga.

127
00:06:32,280 --> 00:06:34,160
Titattadai di nen,

128
00:06:34,160 --> 00:06:44,820
yesoo mugu ngan di kuto maimai ke di Yuda tiraua betanga bet kumata le tool sa iwete a ipapos ben Yesu in Kirisi nga,

129
00:06:44,820 --> 00:06:53,420
ngan ole tigunkala le ke bet ilo rumu kidi Yuda ke gaongo in lono lo iye di tigaua mulu tiap.

130
00:06:53,420 --> 00:06:59,080
Ngan ye punu in la le tool tani tamana le tinana tiyei ne,

131
00:06:59,080 --> 00:07:00,100
“Katoru.

132
00:07:00,100 --> 00:07:02,540
Ye in tool maiyoko oo.”

133
00:07:02,540 --> 00:07:10,240
Motong la di Yuda tina ngan tikiui tool tani yo matan kis in paru ki man tiwete panga nen,

134
00:07:10,240 --> 00:07:13,400
“Dookoot nga kuyitmaka Maro ene,

135
00:07:13,400 --> 00:07:17,480
inbe kuwete betanga moolmool pam ye matana.

136
00:07:17,480 --> 00:07:19,500
Oo kuwete,

137
00:07:19,500 --> 00:07:23,260
am nga lomam galanga bet tool yo kuweta i,

138
00:07:23,260 --> 00:07:26,060
in tool ke geingi sennene.”

139
00:07:26,060 --> 00:07:27,780
Tiwete nen,

140
00:07:27,780 --> 00:07:30,060
motong la iraua betanga kidi nen,

141
00:07:30,060 --> 00:07:34,600
“Au i lok galanga tiap bet ye in tool ke geingi sennene,

142
00:07:34,600 --> 00:07:35,680
too tiap.

143
00:07:35,680 --> 00:07:38,640
Bong so ataleu yo lok galanga ye,

144
00:07:38,640 --> 00:07:39,620
in nen,

145
00:07:39,620 --> 00:07:41,560
mugu ngan matak kis,

146
00:07:41,560 --> 00:07:45,640
bong dookoot nga matak rere le akamata ni ye.”

147
00:07:45,640 --> 00:07:49,720
Motong la di Yuda tina ngan titoru mulu nen,

148
00:07:49,720 --> 00:07:53,920
“Tool tani in iyeie soo so pong?

149
00:07:53,920 --> 00:07:58,020
Inbe iyei matam balai a irere nga?”

150
00:07:58,020 --> 00:07:59,740
Titoru nen,

151
00:07:59,740 --> 00:08:01,820
motong la iraua torungu kidi.

152
00:08:01,820 --> 00:08:03,100
Iyei ne,

153
00:08:03,100 --> 00:08:06,080
“Awete pang a kalongo koote.

154
00:08:06,080 --> 00:08:09,140
E nga gelei a lomu bet kalongo mulu nga?

155
00:08:09,140 --> 00:08:12,880
Ang nga o lomu bet kayei ben di galiunu lapau,

156
00:08:12,880 --> 00:08:14,280
too?”

157
00:08:14,280 --> 00:08:16,200
Tool tani in iwete nen,

158
00:08:16,200 --> 00:08:21,280
le nga di Paresi tina ngan katedi malmal le tiwete panga nen,

159
00:08:21,280 --> 00:08:24,860
“Ong in la kuyei tool tani in galiunu i.

160
00:08:24,860 --> 00:08:28,120
Bong am nga Mose di galiunu.

161
00:08:28,120 --> 00:08:31,400
Inbe am nga lomam galanga nen,

162
00:08:31,400 --> 00:08:33,500
betanga yo Mose ikap,

163
00:08:33,500 --> 00:08:35,820
ngan Maro iwetekes panga.

164
00:08:35,820 --> 00:08:37,400
Bong tool in,

165
00:08:37,400 --> 00:08:40,040
lomam galanga ye ni yo ipa ye,

166
00:08:40,040 --> 00:08:41,340
in tiap.”

167
00:08:41,340 --> 00:08:45,300
Motong la tool tani in iraua betanga kidi nen,

168
00:08:45,300 --> 00:08:49,000
“Tool ni la iyei matak nga le irere mulu i.

169
00:08:49,000 --> 00:08:49,440
E,

170
00:08:49,440 --> 00:08:56,220
dookoot nga kawete googoomu a kawete bet lomu galanga ye ni yo ipa ye,

171
00:08:56,220 --> 00:08:57,440
in tiap.

172
00:08:57,440 --> 00:08:59,600
Idi nga lod galanga nen,

173
00:08:59,600 --> 00:09:05,780
Maro in ke bet ilongo betanga ke di tooltool yo ke geingi sennene,

174
00:09:05,780 --> 00:09:06,860
ngan tiap.

175
00:09:06,860 --> 00:09:11,340
Bong ye in ole ilongo betanga ke tool yo isung panga,

176
00:09:11,340 --> 00:09:16,760
inbe itoo dada le imot yo Maro lono bet itoo nga.

177
00:09:16,760 --> 00:09:20,880
Ngan mukot yege ni le se dookoot nga,

178
00:09:20,880 --> 00:09:30,820
ngan talongo toko gasanga ke tool sa bet iyeie tool atu yo tinana ipasuiu ngan matan kis in le matan rere,

179
00:09:30,820 --> 00:09:32,040
ngan tiap.

180
00:09:32,040 --> 00:09:37,480
Le kumata bet tool i Maro iwanga la isi ngan tiap nga,

181
00:09:37,480 --> 00:09:40,260
ngan matin nga le iyei so yo nen,

182
00:09:40,260 --> 00:09:41,000
nga tiap.”

183
00:09:41,000 --> 00:09:43,160
Iwete nen,

184
00:09:43,160 --> 00:09:46,080
motong la di Paresi tiraua betanga ki nen,

185
00:09:46,080 --> 00:09:49,860
“Ong in ye kene yo tinam ipasui ong ye in nga,

186
00:09:49,860 --> 00:09:52,580
ngan kupa ye sennene la kusi nga.

187
00:09:52,580 --> 00:09:53,900
E nga gelei,

188
00:09:53,900 --> 00:09:55,740
bet kupatomonai am,

189
00:09:55,740 --> 00:09:57,060
too?”

190
00:09:57,060 --> 00:10:08,080
Motong la di Paresi tina ngan tigunkala le ke bet ilo rumu kidi Yuda ke gaongo in lono lo iye di tigaua mulu tiap.

191
00:10:08,080 --> 00:10:20,080
Di Tooltool Yo Titara Lodi Medana Tiap Nga, Ngan Tiyei Dawa Ben Di Tooltool Mata Kis

192
00:10:20,080 --> 00:10:25,340
Yesu ilongo betanga ke so tina yo pombe ye tool tani nga,

193
00:10:25,340 --> 00:10:27,220
le nga la ipusye,

194
00:10:27,220 --> 00:10:29,480
motong la iwete panga nen,

195
00:10:29,480 --> 00:10:30,560
“Ai,

196
00:10:30,560 --> 00:10:33,880
kutara lom medana pang Tool Moolmool ke Maro,

197
00:10:33,880 --> 00:10:35,140
too tiap?”

198
00:10:35,140 --> 00:10:37,400
Motong la tool tani itoru nen,

199
00:10:37,400 --> 00:10:38,760
“Tool mai,

200
00:10:38,760 --> 00:10:40,040
atorong,

201
00:10:40,040 --> 00:10:41,900
Tool Moolmool ke Maro,

202
00:10:41,900 --> 00:10:43,120
in sei?

203
00:10:43,120 --> 00:10:44,140
Oo,

204
00:10:44,140 --> 00:10:48,020
kuweta pau a nen ngan atara lok medana panga.”

205
00:10:48,020 --> 00:10:50,080
Tool tani in iwete nen,

206
00:10:50,080 --> 00:10:52,000
motong la Yesu iyei ne,

207
00:10:52,000 --> 00:10:54,160
“Tool yo dookoot kumata i,

208
00:10:54,160 --> 00:10:58,020
in ye tani naii la iwetewete pong i.”

209
00:10:58,020 --> 00:11:00,620
Motong la tool tani in iyei ne,

210
00:11:00,620 --> 00:11:01,620
“Tool Mai,

211
00:11:01,620 --> 00:11:04,020
au i atara lok medana pong.”

212
00:11:04,020 --> 00:11:05,800
Motong la igun turunu,

213
00:11:05,800 --> 00:11:08,420
inbe isung pang Yesu.

214
00:11:08,420 --> 00:11:11,080
Motong la Yesu iwete panga nen,

215
00:11:11,080 --> 00:11:14,040
“Ye punu yo au i asi tana ye i,

216
00:11:14,040 --> 00:11:20,460
in bet si akarata betanga ke di tooltool ye dada le urata kidi yo tiyei nga.

217
00:11:20,460 --> 00:11:21,660
Ngan nanga,

218
00:11:21,660 --> 00:11:24,060
di tooltool yo matadi kisis nga,

219
00:11:24,060 --> 00:11:27,700
ngan ole matadi rere a tikamata ni mulu.

220
00:11:27,700 --> 00:11:31,840
E di tooltool yo matadi rere a tikamata ni nga,

221
00:11:31,840 --> 00:11:35,600
ngan ole tiyei ben di mata kis.”

222
00:11:35,600 --> 00:11:37,440
Yesu iwete nen,

223
00:11:37,440 --> 00:11:41,620
motong la di Paresi pattu yo tinepe potai ye nga,

224
00:11:41,620 --> 00:11:43,820
ngan tilongo tina yo iwete nen nga,

225
00:11:43,820 --> 00:11:45,160
le nga titoru.

226
00:11:45,160 --> 00:11:46,260
Tiyei ne,

227
00:11:46,260 --> 00:11:47,220
“Ai,

228
00:11:47,220 --> 00:11:48,520
nga gelei?

229
00:11:48,520 --> 00:11:51,980
Kuwete bet am nga matamam nga ikisis lapau,

230
00:11:51,980 --> 00:11:53,240
too?”

231
00:11:53,240 --> 00:11:55,240
Motong la iwete pang di nen,

232
00:11:55,240 --> 00:11:58,140
“Kumata bet matamu ngan ikisis nga,

233
00:11:58,140 --> 00:12:02,460
ngan matin nga le taukamu busunu yo ke sennene nga.

234
00:12:02,460 --> 00:12:07,940
Bong dookoot nga kawete bet matamu ngan irere a kakamata ni,

235
00:12:07,940 --> 00:12:15,400
le sennene kiang nangan la ikenen go ngan.”

