\id ACT
\h Los Hechos
\mt1 Ts'ian Na Tont'a Nn'an Na Jñon Jesucristo
\c 1
\s Jñ'oon na tco' Jesucristo 'ndyo jon na nndyo
Espíritu Santo
\p
\v 1-2 'U' ta Teófilo na njon jndyi 'u' ntyji, mancya ts'on njan
nnon'. Jñ'oon na tji jndyëë na scüanön na m'an', siquindyi
ja 'u' ntyja 'naan tsoñ'en na ta' Jesús na tots'aa jon yo nin'ntyja
'naan nchu vaa na totsi'man jon ata xjen tuee' xuee na tjava ntcüe'
jon quiñoon'ndue. Vitjachen na ngava ntcüe' jon, jo' tji
jon nn'an na t'ua jon ts'ian ndëëhan, ndo' si'man jon ndëëhan
nin ts'ian na quint'ahan. Ntyja 'naan' Espíritu Santo na
si'man jon ndëëhin nin ts'ian na quint'ahin.
\v 3 Ndo' vi jndë tue' jon, tityincyoo'hin ndëëhan na
vando' xco jon. Tom'aan jon yohan vi venn'anchen xuee. Jndye nnon
'nan tots'aa jon na tojnty'ia ndëëhan na totsi'man jndyoyuhan'
na manquiintyi jon. Ndo' totsinin jon ndëëhan jñ'oon ntyja 'naan'
na itye'ntjon Tyo'ts'on nn'an.
\p
\v 4 Viochen xjen na tom'aan jon yo joohan, tquen jon jñ'oon
ndëëhan na tyi'ndui' tyuaa'han tsjoon Jerusalén. Itso jon:
\p —Cüendoo' 'o' ata xjen na ntsiquindë jndyeehan' juu jñ'oon na
tco' Tyëhö' 'ndyo jon na nndyo nquii Espíritu Santo cha'xjen
juu jñ'oon na jndë totsjö ndëëho'.
\v 5 Ee Juan mayuu'
totsiquindëë' jon nn'an yo ndaatioo, majo' 'o' tajndye xuee
ndo' mant'ëho' nquii Espíritu Santo na njñon Tyo'ts'onhin
quii' n'onho'.
\s Tava ntcüe' Jesús quiñoon'ndue
\p
\v 6 Viochen xjen na tom'an nan'ñeen yo Jesús, taxee'han nnon
jon, jnduehan:
\p —Ta, ¿Aa naneinhin ntquen' nnda' ntyjëëhë nn'an Israel na
ngitoxen nquehan?
\p
\v 7 Majo' t'a jon, itso jon ndëëhan:
\p —Xia'ntyi nquii Tyëhö' tsixuan jon na itsijnda' jon non'cüan ndo' yuu
xjen na ntyjii jon na ngüentyja na nndui ncüii cüii
nnonhan'. 'O' tyi'quinan'xuanho' na ncüaa' n'onho' joo
jñ'oonmin'.
\v 8 Majo' juu xjen na ncy'onho' cüenta Espíritu
Santo quii' n'onho', xjen'ñeen nninncyaa Tyo'ts'on na
nnan'xuanho' juu najndei nquii Espíritu Santo. Ndo' nnan'nein
jndyoyuho' ntyja njan quityquii' tsjoon Jerusalén, yo ninvaa
ndyuaa Judea, yo ndyuaa Samaria, ndo' ata ninvaa nnon tsonnangue.
\p
\v 9 Ndo' vi na jndë tso jon jñ'oonmin', ninvaa na
cojnty'iahan, tava ntcüe' jon quiñoon'ndue. Ndo' juu xjen'ñeen
jndyo ncüii chincyu na iscu'han'hin.
\v 10 Ndo' viochen xjen na
cojnty'ia jndyihan na tondye tsjö'ndue na tjava jon, juu
xjen'ñeen tityincyoo' ve nannon ndëëhan, quichi' jndyi ndiaa na
cüe nan'ñeen.
\v 11 Ndo' jndue nan'ñeen ndëëhan:
\p —'O' nn'an ndyuaa Galilea, ¿Ndu na cojnty'ia jndyiho' na tondye
tsjö'ndue? Manquiintyi Jesús na jnan jon tondëëho', tja
ntcüe' jon quiñoon'nduechen. Ndo' macha'xjen na jnty'iaho' na
tjava jon jo', mannda' vaa na nndyo ntcüe' jon.
\s Ts'ian na totsixuan Judas, t'ionhinhan'
Matías
\p
\v 12 Ndo' joo nan'ñeen na totsay'onhan jñ'oon yo
Jesús, jndui'han juu tyo' na jndyu Olivos, tyentcüe'han
Jerusalén. Juu tyo'ñeen ndyo chjohan' yo Jerusalén cha' na
ncüii kilómetro.
\v 13 Ndo' vi na jndë sque ntcüe'han tsjoon'ñeen, tyevahan quii' 
v'aa, v'aa vequito' naijon na mancüiixjen cotsque yahan. Jo' 
tyjee' Pedro, Juan, Jacobo, Andrés, Felipe, Tomás, Bartolomé, 
Mateo, Jacobo jnda Alfeo, Simón tsan na mantyi nintonduihin 
tmaan' cananista, yo nin'Judas, tyje nquii Jacobo.
\v 14 Tsoñ'enhan jnan'cüajonhan
jñ'oon yo ntyjehan na 'io 'io tovancüihan na tonan'neinhan nnon
Tyo'ts'on. Ndo' ñ'en vendye nanntcu, mantyi ñ'en María
ndyee nquii Jesús yo nin'nannon nque ntyje Jesús.
\p
\v 15 Ncüii joo xuee'ñeen juu Pedro jnanquintyja jon quii'
nt'an nn'an na vantyja n'onhan Jesús. Nan'ñeen tuee' cha'na
ncüii ciento vantjo' ntcyuhan.
\v 16 Tso jon ndëëhan: “'O' ntyjë, toxen'ntyichen si'man Espíritu Santo 
jñ'oon nnon David na tji jonhan' ntyja 'naan' Judás. Ndo' nanein 
juu jñ'oon'ñeen jndë siquindëhan' juuhan', ee juu juu tjatsi'man 
juu Jesús ndëë nn'an na t'uehan jon.
\v 17 Juu juu tovay'oon juu jñ'oon
yo jaa, ndo' manincüajon ts'ian na totsixuan juu cha'xjen
conan'xuan nquëhë.
\v 18 Majo' yo juu xoquitu' na tyion ntyee tque juu ntyja 'naan' 
natyia na s'aa juu, yo majuuntyihan' jnan'jndahan ncüii tan' 
tyuaa. Juu Judas'ñeen sintyja nquiihin, tyioohin tyuaa,
tongio xquen juu, ndo' jnan'hin, jndui'ñ'en tsiaa' juu.
\v 19 Ndo' tsoñ'en nn'an Jerusalén, xjen na taa' n'onhan na nnda'
s'aa juu, yo jñ'oon na conan'neinhan jnan'quijndyuhan juu
tyuaa'ñeen Acéldama. Juu jñ'oon'ñeen itsiquindyihan' Tyuaa
Neon'.
\v 20 Ee nnon tson Salmos vaa jñ'oon na itsohan':
\q Vaa' juu, quintjo nquiihan',
min'ncüii ts'an tyi'nc'oonhan'.
\p Mantyi itsohan':
\q Juu ts'ian na totsixuan juu,
ncüiichen ts'an cy'oon cüentahan'.”
\p
\v 21-22 Ndo' tsontyichen Pedro: “Ng'e na nnda', icanhan'
ncüiichen ts'an na ntsijonhin yo jaa na ngotji' jndyoyu jaa
ntyja 'naan' na vando' xco Jesús. Ncüii ts'an na
ninnquii'chen tom'aan juu yo jaa ninvaa xuee xjen na jndëë'
Jesús ata juu xjen na tëva ntcüe' jon quiñoon'ndue.”
\p
\v 23 Ndo' vi na jndë sinin Pedro jñ'oonva', jo' jnan'man
nan'ñeen ve ts'an, José yo nin'Matías. Juu José'ñeen tye juu
jndyu Sabás. Xuee' juu na jndë ve Justo.
\v 24-25 Ndo' juu xjen'ñeen jnan'neinhan nnon Tyo'ts'on, jnduehan: “'U' ta, 
mandyia' quii' n'on tsoñ'en nn'an, ng'e jo' quitsi'man' nin
ncüii joo na ve nanmin na macüji' na ntsijonhin yo já na
ma'ua' ts'ian 'nan' ndë́. Cha' juu tsan'ñeen ninnonhin ts'ian
na totsixuan Judas na jndë tjihin, ndo' jndë tja juu naijon na
tsixuan juu na cja juu ntyja 'naan' jnaan' juu.”
\p
\v 26 Ndo' ty'ehan x'iaa', cha' quitsi'manhan' nin juu na ve nan'ñeen na 
ngacüja'han'hin juu ts'ian'ñeen. Ndo' juu Matías tijnoon' jonhan'. 
Ndo' majuu xjen'ñeen tëquee' jon ts'ian
cha'xjen juu ts'ian na nan'xuan nque nn'an na nqui ncho'ncüii na
totsay'onhan yo jñ'oon na toninncyaa Jesús.
\c 2
\s Na jndyo Espíritu Santo
\p
\v 1 Xjen na tuee' nguee Pentecostés, nque nn'an na vantyja n'on
Jesús, tsoñ'enhan ninncüii tojnaan' m'anhan.
\v 2 Juu
xjen'ñeen ninjonto tye' na tic'uaa tondye tsjö'ndue, 
nan'ñeen itsijonhan' juuhan' cha'vijon ya na jndei ndyo jndye.
Ndo' xjen'ñeen, ninvaa quii' v'aa naijon na minndyuaa nan'ñeen,
tic'uaa.
\v 3 Juu xjen'ñeen, jnty'iahan tityincyoo'
cha'vijon tsachon na ntyjohan' nacjo ncüii cüiihan.
\v 4 Ndo'
tsoñ'enhan quindë ya nan'xuanhan Espíritu Santo. Ndo' tyincyaa
jon na nan'xuanhan juu najndei na condui nquii jon. Ndo' tye'
jnan'neinhan mañoon nnon jñ'oon na chito jñ'oon na
mancüiixjen na conan'neinhan.
\p
\v 5 Ndo' juu xjen na tui na nnda', quii' Jerusalén m'an nn'an
judíos na ve' sque yahan jo' na jnanhan ncüii cüii ndyuaa.
Squehan tsjoon'ñeen na nnan't'maan'han Tyo'ts'on.
\v 6 Ndo' joo
nan'ñeen xjen na jndyehan na nnda' vaa na tic'uaa, xjen'ñeen
tëncüihan. Ee tsoñ'enhan tondyehan na joo jñ'oon na
mancüiixjen conan'nein nquehan, nque nn'an na t'ua Jesús ts'ian
ndëëhan, tonan'neinhan joo jñ'oon'ñeen. Ndo' joo nan'ñeen
na sque yahan jo', totsiquijñ'eenhan'hin na nnda' vaa 'nan na
tui.
\v 7 Xjen na jndye nan'ñeen na nnda', sity'uehan'hin ndo'
vacue tom'aan' n'onhan. Tota'xee'han' ndëë ntyjehan:
\p —Tsoñ'en nanmin', mancüiixjen nn'an ndyuaa Galileahin.
\v 8 Ndo' na nnda', ¿Nin ng'e'ñeen na condyëë na conan'neinhan
ncüii cüii nnon jñ'oon na mancüiixjen conan'nën jaa?
\v 9 Ee quii' nt'an jaa m'an ntyjë na
jnanhin ndyuaa Partia, Media, Elam yo Mesopotamia, Judea,
Capadocia, Ponto, yo nin'ndyuaa Asia.
\v 10 Mantyi ñ'en jaa na
jnan ndyuaa Frigia, Panfilia, Egipto, yo ndyuaa Africa na ndyo
tsjoon Cirene. Ndo' vendyechen jaa na jnan tsjoon Roma, mantyi
ñ'en jaa na tui jaa nn'an judíos, ndo' ñ'en vendye jaa na
conan'jön na conan't'maan' Tyo'ts'on cha'xjen nque nn'an judíos
conan't'maan'han jon.
\v 11 Ndo' mantyi ñ'en jaa na jnan Creta
yo nin'Arabia. Ndo' joo nanmin' nn'an ndyuaa Galileahin, tsoñ'en
jaa condyëë na conan'neinhan ncüii cüii nnon jñ'oon na
mancüiixjen na conan'nën. Conduehan joo 'nan na
taquintyja na t'man na its'aa Tyo'ts'on.
\p
\v 12 Ndo' tsoñ'en nan'ñeen na jnanhan ncüii cüii joo, t'man
jndyi vaa na s'aahan ngiohan, ndo' mantyi totsiquijñ'eenhan'hin.
Tota'xee'han ndëë ntyjehan:
\p —¿Nin nin'quitsiquindyihan' na nnda' vaa 'nan na condui?
\p
\v 13 Majo' ñ'en vendye nan'ñeen ve' toncohan. Jnduehan:
\p —Nanmin' jndë quindyehan na tëhan vinon na tacoque ya.
\s Jñ'oon na sinin Pedro ndëë nn'an
\p
\v 14 Ng'e na nnda' jndue nan'ñeen, jo' tëcüentyjee' Pedro yo
ntyje jon nn'an nqui ncho'ncüii. Jndei sinin jon ndëë nn'an
na m'an jo'. Itso jon: “'O' ntyjë nn'an ndyuaa Judea yo tsoñ'enho' 
na sque yaho' ntjoohin Jerusalén, quitquen yaho'
cüenta ndo' quindyeho' chjo jñ'oon na ntsjö.
\v 15 Ee nque
ntyjëëhë nanmin, chito quindyehan cha'xjen na cotji'ho'
cüenta, ee xe jnda tuee' na ñjen na vitsjoon.
\v 16 Majo' ntyja
'naan' juu 'nan na cojnty'iaho' naneinhin, itsiquindëhan' juu
jñ'oon na toninncyaa Joel, tsan na toninncyaa jñ'oon' Tyo'ts'on
ntyja nchu vaa 'nan na nnguaa.
\v 17 Ndö vaa jñ'oon na siquindyi
Tyo'ts'on yo 'ndyo tsan'ñeen. Itso jon:
\q Joo xuee na mats'ia, njñön ja
Espíritu njan quii' n'on jndye nn'an.
\q Ng'e jo', nque ndaho' nannon yo nanntcu,
nnan'neinhan jñ'oon na ntsiquindyi ja joohan.
\q Ndo' nannon na tyi'tque, min 'nan
nnintyincyoo' na njnty'ia ndëëhan.
\q Ndo' nque nn'an na jndë tque, ngitsohan ndaa.
\q
\v 18 Majoo xuee'ñeen, njñön Espíritu njan
quii' n'on nn'an na cotye'ntjonhan nnön,
nque nannon ndo' mantyi nanntcu.
\q Joohan ninncyahan jñ'oon ntyja njan.
\q
\v 19 Ndo' ja nts'a na ndityincyoo' jndye nnon
jn'aan na tondye tsjö'ndue, ndo' xjen na
njnty'ia nn'anhan', ntsity'uehan'hin.
\q Ndo' na tocje nnon tsonnangue, 
\q nts'a na
ndityincyoo' jn'aan cha'na neon' yo chon
yo nin'neoon.
\q
\v 20 Juu xjen'ñeen, nninjaan nnon ndo'cüjioon',
ndo' chi' ntsijonhan' nnonhan' cha'vijon neon'.
\q Joo jn'aanmin' ndityincyoo' vitjachen na nguee'
juu xuee ntyja 'naan' nquii jon na conduihin na 
ntco'xen jon. 
\q Juu xee'ñeen t'manntyichen tsixuanhan' 
na ntsi'manhan' juu najndei na condui ja.
\q
\v 21 Ndo' ncüii cüii ts'an na ntcan na quitejndei
jahin, ja ntsin'man ñuaan' tsan'ñeen.”
\p Ndö' vaa jñ'oon na itsiquindyi Tyo'ts'on yo 'ndyo Joel.
\p
\v 22 Ndo' tsontyichen Pedro: “'O' ntyjë nn'an Israel,
quindyeho' chjo jñ'oon na ntsinën ntyja 'naan' nquii Jesús,
tsan na jnan Nazaret. Joo ts'ian na tots'aa jon quii' nt'anho',
totsi'man jndyoyuhan' na nquii Tyo'ts'on jñonhin quii' nt'an
nn'an. Ee ts'ian'ñeen tyi'je'quindëë nduihan' ntyja 'naan' najndei 
nquii ts'an. Jndye nnon 'nan na tots'aa jon na tyincyaahan' na tëvee' 
jndyi ngio nn'anhan', yo jn'aan na tataa' n'on nn'an nin 'nan totsi'manhan'.
\v 23 Ee ndyu na toxen'chen, mancüiixjen ntyjii Tyo'ts'on na
nc'oon Jesús ndueeho', ng'e nquii jon nnda' vaa na sijnda' jon.
Majo' 'o' tyincyaho' cüenta Jesús nduee nn'an na conduihan ntyja 
'naan' tsjoon Roma. Ndo' vi na jndë jnt'aho' na nnda', joo 
nan'ñeen t'ionhan jon nnon tsonjn'aan na jnan'cuee'han jon.
\v 24 Majo' nquii Tyo'ts'on
tyincyaa na vando' xco jon. Siquindyaa jonhin ntyja na tom'aan jon
na ts'oohin ee tyi'jon jnda na ntjotyenhin ntyja 'naan' na covje
nn'an.
\v 25 Ee nquii David sinin jon na cha'vijon itsinin
nquii Jesús. Itso tsan'ñeen:
\q Ninnquii'chen manty'ia Tyo'ts'on na m'aan jon
na tonnön. 
\q Ng'e na m'aan jon yo ja, jo'
na tyi'cjöcüentyjë' na mantyja ts'önhin.
\q
\v 26 Mang'e na nnda', nën jndyi ja 'u',
min taxe'quitsichjoo'han' ts'ön
ntyja 'naan' juu si'ts'o njan.
\q
\v 27 Ng'e 'u' xe'ncya' na ntjo ñuan njan naijon
na contjo ñuaan nn'an na jndë tjë, 
\q min
ja na matye'ntjön nnon' na condui ja ñuan
nquii', je'ncya' na ngitö' juu si'ts'o njan.
\q
\v 28 Ncu' si'man' nato nnön na ntyja 'naan' jo'
ngüant'ö nnt'a. 
\q Ndo' na nty'ia nnon'
nninncyaahan' na nën jndyi.”
\p Ndö' vaa jñ'oon na sinin David.
\p
\v 29 Ndo' tsontyichen Pedro: “'O' ntyjë, mantsinën jñ'oon nquii' 
ndëëho' na juu tsochiihi David, tivio tue' jon.
Tyequity'iu nn'anhin ndo' ata xjen neinhin ninvaa vaa tsi'ts'uaa'
jon tsjöönhön.
\v 30 Majo' tonduihin ts'an na toncyaa jñ'oon'
Tyo'ts'on ntyja nchu vaa 'nan na nnguaa. Ntyjii ya David na
tyi'je'quitsivi'nn'an Tyo'ts'onhin. Ee jndë tso jon nnon juu na
nquii Cristo nduihin quii' nt'an tsjan 'naan ntsindantyjo jon
na nndyocahan', ndo' juu silla na manin' ts'iaan' 'naan' juu,
nquii Cristo ngüaquityen jonhan' na ntco'xen jon.
\v 31 Ndo'
vitjachen na tui na nnda', taa' ya ts'on David na ngüando' xco
Cristo. Ng'e jo' na tso tsan'ñeen na xe'quintjo ñuan 'naan'
Cristo naijon na contjo ñuan 'naan nn'an na jndë tjë, ndo'
mantyi si'ts'o 'naan' nquii jon, min tyi'je'quitö'han'.
\v 32 Ndo' jñ'oon na mayuu', manquiintyi Jesús na conan'në́n
ndëëho' ntyja 'naan' jon, jndë tyincyaa Tyo'ts'on na vando' xco
jon, ndo' cotjí' jndyoyú ndëëho' ntyja 'naan' na nnda' vaa na
tui.
\v 33 Ndo' naneinhin m'aan Jesús tontyjaya nt'ö Tyo'ts'on
naijon na covit'maan'hin. Nquii tye jon tco' jon 'ndyo jon na
nninncyaa jon Espíritu Santo. Ndo' nquii Jesús, vi na jndë
m'aan ntcüe' jon naijon m'aan tye jon, ty'oon jon cüenta juu
Espíritu Santo na nquii jon na jndë tyjee' naneinhin. Jo' na
condui tsoñ'en ts'ianmin' na cojnty'iaho' ndo' na condyeho'.
\v 34 Ee chito nquii David tëva jon quiñoon'ndue. Tsi'manhan' na
nnda' ee nquiintyi jon tso jon:
\q Nquii ta Tyo'ts'on sinin jon nnon nquii
ta na itye'ntjon jon ja.
\q Itso jon nnon juu:
Quijman' nc'ia tontyjaya,
\q
\v 35 Ata nque nn'an na jndohan 'u'
nts'a tmaan'han nacjee' ng'e'.”
\p
\v 36 Ndo' itsontyichen Pedro: “'O' ntyjë nn'an Israel, ng'e
na nnda' vaa itsiquindyi juu jñ'oon'ñeen, tsoñ'enho' cüaa' ya
n'onho' na mayuu' na nquii Jesús na t'ionho'hin tsonjn'aan,
nquii Tyo'ts'on tquen jon na conduihin ta na ngoco'xen jon jaa,
ndo' mantyi conduihin Cristo na ntyja 'naan' jon na n'man ñuan
njanhan.”
\p
\v 37 Ndo' nque nn'an Israel'ñeen, vi na jndë jndyehan
jñ'oonmin', t'man jndyi vaa na si'ndaa'han' ngiohan. Ncüii
cüiihan jnduehan nnon Pedro yo ntyje jon nn'an na cotsay'onhan
yo jñ'oon na toninncyaa Jesús:
\p —'O' ntyjë, ng'e na nnda' vaa, ¿Nin 'nan icanhan' na quint'á?
\p
\v 38 Ndo' sintcüe' Pedro jñ'oon ndëë nan'ñeen, tso jon:
\p —Ncüii cüiiho' quintcüe' n'onho' yo jnanho', ndo' quint'ëho'
yo xuee' Jesucristo, cha' ndëë ntsit'man ts'on Tyo'ts'onho'
jnanho'. Ndo' nninncyaa jon na ncy'onho' cüenta Espíritu
Santo quii' n'onho'.
\v 39 Ee juu jñ'oonvahin na jndë tco'
Tyo'ts'on 'ndyo jon na tyi'xe'cüejndyo juuhan', tsixuanhan'
cüenta nqueho' yo ndaho', ndo' mantyi cüenta tsoñ'en nn'an na
tycya m'anhin, ndo' mantyi cüentaa' ncüii cüii ts'an na juu ta
Tyo'ts'on na conan't'maan' jaa na iqueen' jonhan.
\p
\v 40 Ndo' jndyentyichen jñ'oon sinin jndyoyu Pedro ndëë
nan'ñeen. Yo jñ'oon'ñeen siqui'maan' jonhan. Tso jon:
\p —Ncyaho' na ntsin'man Tyo'ts'onho' quii' nt'an nn'an na que'
n'on na cont'ahan 'nan natyia.
\p
\v 41 Ndo' nque nn'an na tëntyja n'onhan juu jñ'oon na tyincyaa
jon, juu Pedro yo ntyjehin jnan'quindëë'han nan'ñeen. Ndo juu xee'ñeen, 
nque nn'an na tëntyja n'onhan Jesús, tuee' cha'na ndye minhan.
\v 42 Joo nan'ñeen totquen yahan cüenta jñ'oon na
tondyehan na tonan'man nque nn'an na tonan'jon yo jñ'oon na
toncyaa Jesús. Ndo' yo na xoncüee' n'onhan totejndeihan
ntyjehan 'nan na tocanhan'. Mantyi totyjehan tan' tyoo'
yo ntyjehan na tovañjoon' n'onhan Jesús ndo' na tonan'neinhan
nnon Tyo'ts'on.
\s Nn'an na vejndyee na tovantyja n'on
Jesús, ndö vaa tom'anhan
\p
\v 43 Ndo' nque nan'ñeen na totsay'on yo jñ'oon na toninncyaa
Jesús, jndye nnon ts'ian t'man na tont'ahan na
tyi'je'quinduihan' ntyja 'naan' najndë nquehin. Mantyi tont'ahan jndye
nnon jn'aan t'man na tonan'manhan' na totyentjonhan nnon Jesús. 
Joo ts'ian'ñeen s'aahan' na nque nn'an na tatonan'jonhan yo juu
jñ'oon'ñeen, ve' jn'an tinan'han, min ndicüaa' n'onhan ntyja
'naanhan'.
\v 44 Ndo' nque nan'ñeen na vantyja n'onhan Jesús,
tsoñ'enhan ninncüii jñ'oon ngiohan yo ntyjehan. Ndo' 'naanhan
na min, ninvit'man na tovijnt'uehinhan'.
\v 45 Ee tondëëhan
ndyuaa 'naanhan yo nin'naanhin na min. Ndo' xoquitu' na ty'onhan
cüenta na jndëëhinhan', tot'onhinhan' ndëë nn'an xjen ncüii
nchu xjen 'nan na totsitjahan' nan'ñeen.
\v 46 'Io 'io
tovatjonhan vats'on t'man. Ndo' mantyi tovancüihan nt'aa
ntyjehan na totyjehan tan' tyoo' tocüa'hinhan' na tovañjoon'
n'onhan nquii Jesús. Yo na neinhin, ninncüii tojnaan'
tocüa'han na xoncüee' n'onhan tom'anhan yo ntyjehan.
\v 47 Tonan't'maan'han Tyo'ts'on, ndo' nque nn'an quii' tsjoon
tondinjon jndyi nan'ñeen ngiohan. Ndo' 'io 'io
tavijndyentyichen nn'an na tsin'man Tyo'ts'on ñuaanhan, ndo'
ng'e na nnda', juu tmaan' nn'an na jndë vantyja n'onhan jon,
tëvijndyentyichenhan'.
\c 3
\s Pedro yo Juan jnan'n'manhan ts'an
na ndicaca
\p
\v 1 Ncüii xuee, cha'na na ndye na matman, xjen na covatjon
nn'an vats'on t'man na conan'neinhan nnon Tyo'ts'on, Pedro
yo nin'Juan ty'ehan jo'.
\v 2 Juu vats'on'ñeen, vaa ncüii
'ndyohan' na conan'quijndyu nn'an judíos juuhan' 'Ndyo V'aa na
Nancoo' Jndyi. Ndo' ncüii ts'an na mancüiixjen ntjein ng'ee juu
xjen na tuihin, nque nn'an chuu'hin, 'io 'io totsaquitquenhanhin
jo'. Nnda' vaa tont'ahan cha' nndëë ntcan juu 'nan na
itsitjahan'hin ndëë nn'an na cotsaque' quii' vats'on'ñeen.
\v 3 Ndo' xjen na jndyiaa' juu na vaquee' Pedro yo nin'Juan quii'
vats'on, ta' juu na itsindyia'hin ndëëhan na quint'ahan
chjo nayahin.
\v 4 Ndo' Pedro yo Juan, quii jnty'iahan
nnon tsan'ñeen. Ndo' jo' itso Pedro nnon juu:
\p —'U' ntyjë, quindyia' ndë́.
\p
\v 5 Ndo' quii jndyiaa' juu ndëëhan. Sitiu juu na nt'ahan
nayahin.
\v 6 Majo' itso Pedro nnon juu:
\p —Ja min s'on xuee min s'on ijan, ta'nan cy'ön, majo' xia'ntyi
juu na y'ön, ninncya na ngyon'han'. Yo xuee' Jesucristo, tsan
na jnan Nazaret, quinanquintyja' ndo' caca'.
\p
\v 7 Ndo' vi na jndë tso Pedro na nnda', t'uii jon nt'ö
tsan'ñeen tontyjaya, sue jonhin. Ndo' ninñoon' sinquehan' ndaa'
ng'ee juu yo quityo' ng'ee juu.
\v 8 Ndo' tsan'ñeen ninjonto
jnanquintyja juu. Tëcüentyjee' juu ndo' tye' na tëca juu.
Tëquee' juu quii' vats'on yohan. Tovaca juu ndo'
totsinava ndyehin ndo' totsit'maan' juu Tyo'ts'on.
\v 9 Ndo'
tsoñ'en nn'an na too'han quii' juu vats'on'ñeen, jnty'iahan na
vaca juu ndo' ninvindyii' totsit'maan' juu Tyo'ts'on.
\v 10 Ndo' ta'jn'aanhan na manquii
 juu na tovaquityen 'ndyo
vats'on t'man'ñeen na jndyuhan' 'Ndyo V'aa na Nancoo'
Jndyi. Manquii juu na tocan 'nan na totsitjahan'hin ndëë
nn'an. Mang'e na nnda', t'man jndyi vaa na tom'aan' n'onhan
ndo' tëvee' jndyi n'onhan na jndë tco' yahan'hin.
\s Jñ'oon na sinin Pedro corredor vats'on t'man
\p
\v 11 Juu vats'on'ñeen vaa ncüii corredor cüentaa'han' na
na nquii Salomón t'ua ts'ian na jndëhan'. Tsoñ'en
nn'an tentyjaa'han jo', totsiquijñ'eenhan'hin na juu tsan'ñeen
na tondintjein ng'ee juu na jndë tco'yahan'hin. Majo' juu
tsan'ñeen ntjohin yo Pedro yo Juan, tyi'nin'qui'ndyii juu joohan.
\v 12 Majo' xjen na jndyiaa' Pedro na tsoñ'en nn'an jndë
tëncüihan jo', itso jon ndëëhan: “'O' ntyjë Israel, 
¿Ndu na cavee' jndyi ngioho' 'nan na
tui? ¿Nin ts'ian na cojnty'ia jndyiho' ndë́? ¿Aa
conan'tiuho' na ve' ntyja najndë́ nquë́, ndo' aa ng'e na
njonntyichen ngiö́ na conan't'mán' Tyo'ts'on, jo' na ya
vaca tsanvahin? Min'chjo chitojo'.
\v 13 Nquii Abraham, Isaac, Jacob yo nin'nque ndochiihi, tonan't'maan'
nan'ñeen Tyo'ts'on. Nquii jon na tonan't'maan'han, jndë
sit'maan' jon nquii Jesús na conduihin na totye'ntjon juu nnon
jon. Majo' nquentyiho' tyincyaho' cüentahin nt'ö Pilato, ndo'
nquii tsan'ñeen, min na jndë sitiu jon na ntsiquindyaa jonhin,
majo' 'o' tata'nguee'ho'.
\v 14 'O' jnan'xuaaho' nnon jon na
quitscuee' jon nquii Jesús na conduihin na tajnan tsixuan, na
conduihin ñuan nquii'. Majo' juu ts'an na totscüje nn'an,
nqueho' tanho' nnon Pilato na quitsiquindyaa jon juu tsan'ñeen.
\v 15 Ndo' na nnda', nquii jon na conditque na incyaa jon na
cota'ndo' ñuaan nn'an, nqueho' jnan'cuee'ho'hin. Majo' nquii
Tyo'ts'on tyincyaa jon na vando' xco Jesús, ndo' já cotjí'
jndyoyú na nnda'.
\v 16 Já vantyja n'ö́n jon, ndo' mantyja
'naan' juuhan' tyincyaahan' najndë ng'ee tsanvahin na
cojnty'iaho' ndo' cota'jn'aanho'. Ng'e na vantyja n'ö́n
Jesús, jo' na cojnty'iaho' na m'aan juu quii' nt'an na jndë
jn'man tycya juu.
\p
\v 17 “Ndo' nanein 'o' ntyjë, ntyja 'naan' na jnan'cuee'ho'
Jesús, ntyji ya na tataa' n'onho' na jnt'aho' na nnda', min
nque nn'an na cotoxenhan 'o'.
\v 18 Majo' ntyja 'naan' na tui na
nnda', jo' siquindë Tyo'ts'on joo jñ'oon na totsi'man jon
ndëë nn'an na toninncya jñ'oon' jon ndyu na toxen'chen 
nchu vaa 'nan na nnguaa. Nan'ñeen tonan'neinhan jñ'oon na juu Cristo,
tsan njñon jon quii' nt'an nn'an tsonnangue, mancüiixjen na
chuhan' na cue' jon.
\v 19 Mang'e juu jñ'oon'ñeen nnda' vaa na
itsiquindyihan', jo' quintcüe' n'onho' yo jnanho' ndo' quita'
yaho' na tonnon Tyo'ts'on, cha' ntsinduu'
jon jnanho' ndo' cha' joo xuee na tonnon, yantyi na nc'onho' na
tonnon jon.
\v 20 Yajo' ngüentyja xjen na njñon ntcüe' jon
nquii Jesús na conduihin Cristo, tsan na ntsin'man ñuaanho', 
ee nquii Tyo'ts'on ndyu na toxen'chen sijnda' jon na nguaa na 
nnda'.
\v 21 Majo' naneinhin icanhan' na quintjo Jesucristo
quiñoon'ndue ata xjen na ntco' ya ntcüe' Tyo'ts'on tsoñ'en.
Ndyu na toxen'chen siquindyi jon na nc'oon Jesús jo'. Yo jñ'oon
jndyue nn'an na tonduihan ñuan nquii', jo' siquindyi jon na
nguaa na nnda'.
\v 22 Juu Moisés toninncyaa jon jñ'oon ntyja
'naan' jñ'oonva' ndëë ndochiihi, nn'an na tom'an ndyu na
toxen'chen. Itso jon: Quii' nt'anho' njñon ta Tyo'ts'on ncüii
ntyjeho' na nninncyaa tsan'ñeen jñ'oon' jon ndëëho' cha'xjen
na t'ua jon ts'ian'ñeen nnön. Tsoñ'en jñ'oon na ntsinin jon
ndëëho', quita'nguee'ho'han'. 
\v 23 Ee min'cya ro ts'an
na tyi'quen ya cüenta jñ'oon na nninncyaa tsan'ñeen,
ncüji'ndya'han'hin quii' nt'an nn'an Israel.”
\p Ndö' vaa jñ'oon na sinin Moisés.
\p
\v 24 Ndo' tsontyichen Pedro: “Tsoñ'en nn'an na toninncya
jñ'oon' Tyo'ts'on, cha'na Samuel yo nque nn'an na tom'anhan vi
jndë na tue' jon, nan'ñeen tonduehan na ndui tsoñ'en 'nan
cha'xjen joo 'nan na condui naneinhin.
\v 25 Manqueho' conduiho'
tsjan 'naan nque nan'ñeen na toninncyahan jñ'oon' Tyo'ts'on
ntyja 'naan' 'nan na xejnda na nguaa. Ee na tso jon nnon Abraham:
Quityquii' nn'an tsjan 'nan' na ngacahan', nndui nquii jon na
njñönhin na m'anho', na ntyja 'naan' jon ndyiö ja jn'aan nn'an
na ninvaa tsonnangue.
\p Ndö' vaa jñ'oon na sinin Tyo'ts'on nnon Abraham. Ndo'
tsontyichen Pedro ndëë nan'ñeen:
\v 26 Juu xjen na tyincyaa
Tyo'ts'on na vando' xco jnda jon, jñon jndyee jonhin tondëë
nqueho' cha' ndyio jon jn'aanho' na ntejndei jonho' na ntcüe'
n'onho' natyia na cont'aho'.”
\c 4
\s Pedro yo Juan, tja' nanm'ann'ianhan
\p
\v 1 Viochen xjen nquii Pedro yo nin'Juan tonan'neinhan jñ'oonva' ndëë
nan'ñeen, juu xjen'ñeen vendye ntyee cüenta nn'an judíos
squenonhan na m'an nan'ñeen yo nin'nquii ts'an na conintque
ndëë nn'an na cotquen cüenta vats'on t'man. Ndo'
mantyi yo vendye nn'an judíos na conan'jonhan yo juu tmaan' na
jndyuhan' saduceos.
\v 2 Tyion jndyihan' na quindya' ngiohan yo
Pedro yo nin'Juan tsojnaan' na tonan'manhan ndëë nn'an. Ee jñ'oon
na toninncyahan na jndë vando' xco Jesús, ndo' ng'e na nnda'
itsi'manhan' na mantyi nque nn'an na jndë tjë, majnda' na
ntando' xco nnda'han.
\v 3 Yajo' ty'on nan'ñeen Pedro yo
nin'Juan'ñeen. Majo' ng'e na jndë tman, ng'e jo' na tyi'
nan'ñeen joohan vancjo ata ya nonnco ncüiichen xuee.
\v 4 Majo'
joo nn'an na tondye jñ'oon' Tyo'ts'on na tyincyaa Pedro yo Juan,
jndye jndyihan tëntyja n'onhan Jesús. Juu xjen'ñeen tsoñ'en
nn'an na tëntyja n'onhan jon, tuee' cha'na 'on minhan na ve'
xia'ntyi nannon.
\p
\v 5 Ndo' ya na tonco ncüiichen xuee, nque nanm'ann'ian 'naan
nn'an judíos tsjoon Jerusalén, tëtjonhan yo nn'an na conintque
tsjoon'ñeen yo nin'nn'an na conan'man nchu vaa itsiquindyi
jñ'oon na tquen Moisés.
\v 6 Ndo' mantyi yo nquii Anás, tyee
na conintque ndëëhan, ndo' yo Caifás, yo Juan yo Alejandro, yo
nin'tsoñ'enchen nn'an tsjan na jndyocahan' nque ntyee na
tonintque ndyu na toxen'chen.
\v 7 Ndo' nque ntyee'ñeen
t'uahan ts'ian na caquindyo Pedro yo Juan na too'han vancjo. Ndo' vi
jndë squehin, ta'han na cota'xee'han nnon Pedro yo Juan, jnduehan:
\p —Juu najndei na conduiho' na jnan'n'manho' tsanva', ¿Yu va
ty'onho'han'? Ndo' ¿Nin ts'an xuee' na conan'y'onho' na jnt'aho'han'?
\p
\v 8 Ndo' juu xjen'ñeen, quindë ya tsixuan Pedro Espíritu
Santo. T'a tsan'ñeen ndëëhan:
\p —'O' ta na conduiho' nanm'ann'ian, yo nin'o' ta na conintqueho'
ndëë jaa nn'an Israel.
\v 9 ¿Aa cota'xee'ho' ndë́ ntyja
'naan' juu naya na tui yo juu tsan na tom'aan juu na ntjein
ng'ee? ¿Aa nin'cüaa' n'onho' nin 'nan tui na jndë tco'ya
ntcüe'han'hin?
\v 10 Já jñ'oon na mayuu' na conduë́ ndëëho'
cha' nqueho' yo nin'tsoñ'en ntyjëëhë nn'an Israel cüaa' jnda'
n'onho' nchu vaa 'nan na tui. Nquii Jesucristo, tsan na
jnan Nazaret na t'ionho'hin tsonjn'aan, nquii Tyo'ts'on jndë
tyincyaa na vando' xco jon. Yo xuee' nquii jon na jndë tco'
yahan' juu tsanvahin na cojnty'iaho' na minntyjee' juu
tondëëho'.
\v 11 Juu Jesús itsijonhan'hin cha'vijon ncüii
tsjö', ndo' 'o' itsijonhan' ntyja 'naanho' cha'vijon nn'an na
conan'ya v'aa. Juu 'nan na jnt'aho'hin, itsijonhan' juuhan'
cha'vijon na tyque'ho' juu tsjö'ñeen. Majo' min na nnda', jndë
tëcüetyen tyenhan' nqui tsjaan' v'aa naijon na njonntyichen
tsixuanhan'.
\v 12 Majo' xia'ntyi nquii Jesús ndëë ntsin'man
jon ñuan nn'an, ta'nan ncüiichen ts'an. Ee nnon tsonnangue
ta'nan xuee' ncüiichen ts'an na jndë tquen Tyo'ts'on na juu jon
conduihin na ntsin'man juu ñuan njanhan.
\p
\v 13 Ndo' nque nanm'ann'ian'ñeen, vi na jndë tyincyahan cüenta
na juu Pedro yo Juan, tyi'ncyaahan, ndo' mantyi tji'han cüenta na
joo nan'ñeen, chito conduihan nn'an na jndë jnan'jn'aanhan,
ndo' mantyi ve' ninntyi jndyi nn'anhin, yajo' nan'ñeen tom'aan'
jndyi n'onhan ndu na jnda' jndyi xquen Pedro yo Juan. Ndo'
tañjoon' n'onhan na toma'ndyi' nan'ñeen yo nquii Jesús.
\v 14 Ndo' majndeichen na jnty'ia ndëëhan na jo' minntyjee' juu
tsan'ñeen na jndë tco' yahan'hin. Ndo' na nnda', mana
iscu'ñ'enhan' jñ'oon na nduehan cjo nan'ñeen.
\v 15 Ndo' t'uahan ts'ian na quindui' nan'ñeen quii' nt'anhan, viochen xjen
na nnan'jnda' nquenhan yo ntyjehan nchu vaa nquii nguaa.
\v 16 Jnduehan:
\p —¿Nchu vaa nquii nt'aha yo nanmin'? Ee tsoñ'en nn'an tsjöön
Jerusalén jndë ngio yahan na jndë jnt'a nanmin' ncüii jn'aan
t'man na tyi'xe'quindëë nduihan' na ve' ntyja najndei nquehan,
min tyi'je'quindëë nduë na tyi'yuu' na nnda' vaa 'nan tui.
\v 17 Majo' cha' tantycyantyichen jñ'oonmin' quityquii' nt'an nn'an, yo
naijndei'han' nduë jñ'oon na quitsity'uehan'hin na min'ncüii
nnon ts'an tavinan'neinntyichenhan jñ'oonmin' ntyja 'naan' Jesús.
\p
\v 18 Ndo' vi jndë jo', tqueen' nnda' ntyee'ñeen joohan. Jndue
nan'ñeen ndëëhan na yo naijndei'han' na min'ncüii 'ndyo
jñ'oon tavinan'neinntyichenhan ntyja 'naan' Jesús, min na
nan'manhan ndëë nn'an ntyja 'naan' xuee' jon.
\v 19 Majo'
Pedro yo nin'Juan jnan'ntcüe'han jñ'oon ndëë nan'ñeen,
jnduehan:
\p —Na tonnon Tyo'ts'on, nqueho' quitji'ho' cüenta na aa chuhan'
na quita'nc'uë́ cha'xjen na condueho', chito na
quinan'quindë́ ts'ian na i'ua nquii jon ndë́.
\v 20 Ee já
je'qui'ndyë́ na conan'në́n ntyja 'naan' 'nan na tojnty'iá
ndë́ na tots'aa Jesús yo na tondyë́ na totsinin jon.
\p
\v 21 Ndo' joo ntyee'ñeen jnan'ty'uentyichehan Pedro yo Juan
yo jñ'oon jaa'. Jndë jo' jnan'quindyaa ntcüe'han nan'ñeen
ng'e tajndiohan nchu vaa nt'ahan na nt'avi'hanhin. Ndo' mantyi
ncyaahan nn'an tsjoon ee tsoñ'en nan'ñeen tonan't'maan'han
Tyo'ts'on ntyja 'naan' na sin'man Pedro yo Juan juu tsan'ñeen na tom'aan
juu na ntjein ng'ee juu.
\v 22 Ee tsan'ñeen na t'man jndyi naya s'aa Tyo'ts'on na jndë
tco'yahan'hin, juu tsan'ñeen jndë tenon venn'an chuu'
juu.
\s Nn'an na vantyja n'on Jesús, jnan'neinhan
nnon jon
\p
\v 23 Ndo' nquii Pedro yo Juan, vi na jndë jnan'quindyaa ntcüe'
nan'ñeenhin, ty'ehan na m'an ntyjehan na vantyja n'on 
Jesús. Jnan'quindyiihan nan'ñeen tsoñ'en jñ'oon'ñeen na jndue
ntyee'ñeen yo nin'nque nn'an na conintque quii' tsjoon.
\v 24 Ndo' nque nn'an na vantyja n'on, vi na jndë jndyehan na nnda',
ninncüii tjon' jndyeehan na jnan'neinhan nnon Tyo'ts'on.
Jnduehan: “'U' ta Tyo'ts'on na tsoñ'en na maco'xen', 'u' tquen 
quiñoon'ndue, tsonnangue, ndaandue yo nin'tsoñ'en 'nan na min.
\v 25 Juu David totyentjon jon nnon'. Ntyja 'naan' juu
Espíritu Santo, yo 'ndyo David tsu' jñ'oonmin':
\q Nn'an na chito judíos conduihin,
¿Ndu na conan'vjehan?
\q Ndo' nque nn'an judíos, ¿Ndu na conan'tiuhan
ncüii nnon 'nan na ve' jn'aanhan'?
\q
\v 26 Nque nn'an na cotoxen ncüii cüii
tsonnangue jnan'vehan cjoo' nquii Tyo'ts'on
ndo' mantyi cjoo' juu Cristo,
tsan na t'ua jon ts'ian nnon.
\q Ndo' joo nn'an na condui nanm'ann'ian,
nincüajon jnt'ahan cha'xjen na jnt'a nan'ñeen.
\p
\v 27 “Ee mayuu' quityquii' juu tsjoonvahin, nquii Herodes yo
Poncio Pilato yo nn'an tsjan nque nn'an Israel, yo nin'nn'an na
conduihan tsjan mañoon nn'an, jnan'tjon'han jñ'oon yo ntyjehan
na ty'ehan nacjoo' nquii Jesús, nquii jon na condui ñuan nquii'
ndo' na t'ion' ts'ianhin na totye'ntjon jon nnon'.
\v 28 Ndo' na jnt'ahan na nnda', chen
jnan'quindëhan tsoñ'en na ntyji' na icanhan' na quindui, ndo'
naneinhin jndë tuihan' cha'xjen na sijnda' ncu'.
\v 29 Ndo'
nanein ta, joo jñ'oon vi' na conan'neinhan nacjö́ na
conan'ty'uehin já, quen' ya' cüentahan'. Ndo' nquë́ na
cotye'ntjön nnon', ncya' na nc'ö́n na tyi'ncyá na nnan'në́n
jñ'oon naya 'nan' ndëë nn'an.
\v 30 Ndo' yo juu najndei na condui 'u',
quitsin'man' nn'an v'i, ndo' quitsa' jn'aan t'man yo
ts'ian na tyi'je'quindëë nduihan' ntyja 'naan' najndei nquii ts'an.
Cotan jñ'oonmin' nnon' yo xuee' nquii Jesús na totye'ntjon jon nnon' 
ndo' na conduihin ñuan nquii'.”
\p
\v 31 Ndo' vi na jndë jnan'neinhan nnon Tyo'ts'on,
sitoncüii'han' juu v'aa'ñeen naijon na tëtjonhan. Ndo' quindë
ya tonan'xuanhan Espíritu Santo, ndo' tyincyaa Tyo'ts'on na
yo na quii jndyuehan, tonan'neinhan jñ'oon' jon ndëë nn'an.
\s Joo 'naanhin na min, 'naan t'man ñ'enhinhan'
\p
\v 32 Ndo' nque nn'an na vantyja n'on Jesús, tsoñ'enhan
tom'anhan na nincüii nnon 'nan toquindyii' n'onhan yo ntyjehan, ndo'
ninncüii nnon na ngiohan. Ndo' 'nan na nan'xuanhan,
min'ncüiihan' tyi'quinduehan 'naanhinhan'. Tovijnt'ue t'man
ñ'enhinhan'.
\v 33 Ndo' nque nn'an na totsay'on yo jñ'oon na
toninncyaa Jesús, ninnquii'chen yo najndei na tsixuan nquii jon,
tonan'nein jndyoyuhan ntyja 'naan' na tyincyaa Tyo'ts'on na vando' xco
jon. Ndo' nque nn'an na vantyja n'on Jesús, tsoñ'en nan'ñeen
t'man vaa na ityio Tyo'ts'on jn'aanhan.
\v 34 Ndo' quii'
nt'anhan, ta'nan ncüii ntyjehan na itsitjahan' 'nan na
nninjnt'uehin. Ee nque ntyjehan, nn'an na min ndyuaa 'naanhan
ndo' yo nt'aahan, jndëëhinhan' ndo' tondyoy'onhan s'on na
tijnt'ua nan'ñeen.
\v 35 Joo s'on'ñeen tyincyahinhan' ndëë
nque nn'an na totsay'on yo jñ'oon na toninncyaa Jesús. Ndo' joo
nan'ñeen tot'onhinhan' ndëë ncüii cüii nn'an na itsitjahan'
'nan na ninjnt'uehan.
\v 36 Quii'tyquii' nt'an juu tmaan' nan'ñeen
tom'aan ncüii ts'an na jndyu José. Jon conduihin tsjan
tsoLeví na jndyocahan'. Tuihin ndyuaa Chipre. Juu
ndyuaa'ñeen, xi'jndiohan' m'an ndaandue. Nn'an na
totsay'onhan yo jñ'oon na toninncyaa Jesús,
jnan'quijndyuhanhin Bernabé. Xuee' jon itsiquindyihan'
ts'an na itsinjoon' juu ntyje 'nan navi' na coquenonhan.
\v 37 Juu tsan'ñeen tovaa tyuaa 'naan' jon. Jndëë jonhan' ndo'
xoquitu' na ty'oon jon, jndyoy'oon jonhan', tyincyaa jonhan'
ndëë nn'an na totsay'on yo jñ'oon na toninncyaa Jesús.
\c 5
\s Ananías yo Safira jnan'tjahan
\p
\v 1 Majo' ncüiichen tsans'a na jndyu Ananías, mantyi jndëë
jon ncüii tyuaa, ndo' scuu' jon, tsan na jndyu Safira, t'oon
tsan'ñeen na cüejon jñ'oon na tui na nnda'.
\v 2 Majo' xoquitu'
na tijnt'uahan', tatëy'oonñ'en Ananías juuhan' ndëë nque
nan'ñeen na totsay'on yo jñ'oon na toninncyaa Jesús. Ndo'
mantyi scuu' tsan'ñeen ntyjii juu na nnda' vaa na s'aa jon.
\v 3 Ndo' itso Pedro nnon jon:
\p —'U' ntyjë Ananías, 'u' jndë tyincya' na tua Satanás quii'
ñuan 'nan' ee juu xoquitu' na tyon' na jndë' tyuaa 'nan',
tajndyoyon' quindë'han', ndo' na nnda' sa', sivi'nn'an' nquii
Espíritu Santo.
\v 4 Xjen na tacojndë'han', ma'nan'han'. Ndo'
mantyi vi na jndë tijnt'uahan', vanaan na quitsa' 'nan na nt'ue
tson' yo joo xoquitu'ñeen. ¿Ndu na tyjee' tson' na sa' na
nnda'? Cüaa' tson', xia'ntyi sivi'nn'an' nn'an, chito nquii
Tyo'ts'on.
\p
\v 5 Ndo' juu Ananías, xjen na jndyii jon jñ'oonva'hin, ve'
tyiootohin, mana tue' jon. Ndo' nn'an na jndyehan na nnda' vaa na
tjon tsan'ñeen, tsoñ'enhan tyue jndyihan.
\v 6 Ndo' nque nannon
ndyua na m'anhan jo', jnan'quintyjahan, jnan'cüetyjohan
ndiaa si'ts'o 'naan' tsan'ñeen, saquity'iuhan jon.
\p
\v 7 Ndo' vi na jndë tenon chjo, cha' vi ndye hora, ndo'
mantyi tyjee'non scuu' Ananías jo', min tyi'quintjii juu na aa
vaa 'nan tui.
\v 8 Ndo' mantyi taxee' Pedro nnon juu:
\p —Quitsu' nnön, ¿Aa mayuu' na ve' ndö'ntyi xjen na ndëëho'
tyuaa 'naanho'?
\p Ndo' jo' t'a tsan'ñeen 'ndyo jon, itso juu:
\p —Mayuu' ntyjë, nnda'ntyi ro xjen na tijnt'uahan'.
\p
\v 9 Yajo' taxee'ntyichen Pedro nnon juu:
\p —¿Ndu na ncha' veho' na jnan'jonho' na nin'quitquenho' xjen
Espíritu na conduihin nquii Tyo'ts'on? Ndö jndë concyo nn'an
na saquity'iu sa'. Mantyi 'u' nein cje ro ncü'io', ndo' mantyi
ngoquity'iuhan 'u'.
\p
\v 10 Ndo' majuuntyi xjen na sinin Pedro na nnda', juu
Safira'ñeen, majo'ntyi ve' tyiootohin tonnon jon, mana tue' juu.
Ndo' nannon'ñeen, juu xjen na teque'han jo', jndiohanhin na
ts'oohin. Jo' tji'hanhin, saquity'iuhanhin ngiaa' saa' juu.
\v 11 Ndo' nque nn'an na conduihan tmaan' nn'an na itsin'man
Tyo'ts'on ñuaanhan, tsoñ'enhan sity'ue jndyihan'hin na tui na
nnda', nquehan ndo' mantyi tsochen nn'an na jndyehan ntyja
'naan'han'.
\s Ts'ian t'man na tont'a nn'an na totsay'onhan
yo jñ'oon na toninncyaa Jesucristo
\p
\v 12 Ndo' tyi'ncüii xeeyu, jndye jn'aan t'man na tondui quii'
nt'an nn'an yo ntyja 'naan nque nn'an na totsay'onhan yo
jñ'oon na toninncyaa Jesucristo. Mantyi tont'ahan jndye nnon
ts'ian na tyi'je'quindëë nduihan' ntyja 'naan' najndë nquehan. Ndo'
tsoñ'en nn'an na vantyja n'on Jesús, tovancüiihan juu
corredor cüentaa' vats'on t'man na nquii 
Salomón t'ua jon ts'ian na jndëhan'.
\v 13 Majo' nque nn'an na
tyi'conan'jonhan yo juu tmaan' nan'ñeen, ncyaahan na
nnan'tjon'han yo nn'an na vantyja n'on Jesús. Majo' min na nnda'
vaa, njon nan'ñeen ngiohan.
\v 14 Ndo' tëvijndyentyichen nn'an
na tovantyja n'onhan ta Jesús, nannon ndo' mantyi nanntcu.
\v 15 Ata nanv'i na ntyjohan cjo jndu yo cjo ndue, totquen nn'anhin
jndyue nata, cha' juu xjen na ngüenon Pedro, min na ve'
ncüaan' jon ngüenonhan' nacjo vendye nan'ñeen cha' n'manhan
ntycu na coquenonhan.
\v 16 Ndo' mantyi nn'an na m'anhan njoon na
ndyo m'aanhan' Jerusalén, tondyochohan nn'an v'i yo nin'ntyjehan
na nay'oon jndyetyia. Ndo' tsoñ'en nan'ñeen jn'manhan.
\s Nanm'ann'ian cont'a vi'han Pedro yo Juan
\p
\v 17 Juu xjen'ñeen nquii tyee na conintque ndëë ntyee 'naan
nn'an judíos yo nin'ntyjehin tmaan' na jndyuhan' saduceos,
jnan'nc'uaa'hin. Tiquindya' ngiohan ndo' na tëë' n'onhan nn'an
na totsay'onhan yo jñ'oon na toninncya Jesús.
\v 18 Jo' tjahin nan'ñeen, ndo' tjue'hanhin vancjo.
\v 19 Majo' vi na jndë tijaan juu
tsjon'ñeen, tyjee' ncüii ángel cüentaa' ta Tyo'ts'on na
m'anhan. Ndo' siquinaan jon 'ndyo vancjo'ñeen, ndo' tji' jon
joohan toch'en.
\v 20 Ndë jo' tso jon ndëëhan: “Quitsacüentyjee'ho' quityquii' vats'on 
t'man. Quinan'neinho' jñ'oonvahin ndëë tsoñ'en nn'an, na min'cya 
ro ts'an na ngantyja ts'on juu Jesús, ngüando' ñuaan' juu.”
\p Nnda' vaa jñ'oon na tso juu ángel'ñeen.
\v 21 Ndo' joo
nan'ñeen, vi na jndë jndyehan jñ'oon'ñeen, ty'ehan. Ndo'
xjen na tonco ncüiichen xuee, tyeque' nnda'han vats'on t'man.
Ta'han jnan'manhan ndëë nn'an na sque jo'.
\p Ndo' nquii tyee'ñeen na conditque yo nn'an na conan'jonhan yo
jon, squenonhan vats'on'ñeen. Jnan'tjonhan ntyjehan nn'an na
condui nanm'ann'ian yohan yo nin'tsoñ'en nn'an na conintque
ndëë nn'an Israel. Ndë jo', joo ntyee'ñeen t'ua ts'ian ndëë
nannt'ei na quitsaquichohan nn'an na totsay'onhan yo jñ'oon na
toninncyaa Jesús na too'han vancjo.
\v 22 Majo' xjen na sque
nannt'ei'ñeen vancjo'ñeen, matavijndiohan juu Pedro yo
Juan na m'anhin navi' jo'. Yajo' majuuntyi xjen'ñeen ty'e
ntcüe' nannt'ei'ñeen, tyenan'quindyiihan na taviquitoo'
nan'ñeen vancjo.
\v 23 Jnduehan ndëë ntyee'ñeen:
\p —Tyen të' 'ndyo vancjöhö' xjen na squë́. Ndo' m'an sondaro
na cota'ntyjee'han'. Majo' xjen na jnan'quinán 'ndyohan',
min'ncüii ts'an taquindyii'han'.
\p
\v 24 Yajo' nquii tyee na conintque'ñeen yo tsan na coxen nn'an
na cotantyjee' vats'on t'man'ñeen yo nin'nn'an na conintque
ndëë tsoñ'en ntyee, xjen na jndyehan jñ'oon na jndue
nannt'ei'ñeen, yajo' jnduehan ndëë ntyjehan nchu ya nt'aha
cha' ngacüentyjee' jñ'oonvahin.
\v 25 Ndo' maninjuu xjen'ñeen, tyjee'non ncüii ts'an na m'anhan. Juu 
tsan'ñeen siquindyi juu joohan, itso juu:
\p —Joo nn'an na tjue'ho' vancjo, ntjo' m'anhan vats'on t'man na
conan'manhan ndëë nn'an.
\p
\v 26 Ndo' juu ts'an na conintque ndëë nn'an na cota'ntyjee'
vats'on t'man, tja jon yo nannt'ei 'naan' jon. Tëcy'onhan Pedro
yo nin'Juan, majo' tachito yo naijndei'han', ng'e ncyaahan na nque
nn'an tsjoon'ñeen, ntuein' nan'ñeen ntjö' joohan.
\v 27 Majo' ya sque ntcüe'han naijon na tëncüi nanm'ann'ian'ñeen,
tyincyahan cüenta nan'ñeen ndueehan. Ndo' nquii tyee'ñeen na
conintque, sing'e nnda' jon juu jñ'oon'ñeen. Itso jon ndëë
nan'ñeen:
\p
\v 28 —'O' mangio jnda'ho' na jndë jnduë́ ndëëho' na yo
naijndei'han' na tavinan'manntyichenho' jñ'oon ntyja 'naan'
Jesúsva'. Majo' jnan 'o', ninvaa quii' tsjöön Jerusalén,
mangio nn'an jñ'oon na jndë jnan'manho' ndëëhan. Ndo'
condueho' ndëë nn'an na jnán já, jo' na tue' Jesús.
\p
\v 29 Yajo' Pedro yo ntyje jon na totsay'onhan yo jñ'oon na
toninncyaa Jesús, jnduehan:
\p —Chuhan' na quita'nc'uë́ jndyë́ jñ'oon na itso nquii
Tyo'ts'on, chichen jñ'oon na condue nn'an.
\v 30 Nquii Tyo'ts'on
na tonan't'maan' nque ndochi ndotyëëhë na tom'an ndyu na
toxen'chen, jndë tyincyaa jon na vando' xco Jesús, tsan na
jnan'cuee'ho' na t'ionho'hin tsonjn'aan.
\v 31 Ndo' na nnda',
jndë sit'maan' jon nquii Jesús na jndë tacjo jon ngiaa'
Tyo'ts'on tontyjaya. Ndo' jndë tquen jon na condui Jesús nquii
jon na vja tonnon ndëë tsoñ'en, ndo' mantyi na conduihin na itsin'man jon
ñuaan nn'an. S'aa Tyo'ts'on na nnda' cha' nque nn'an Israel
vanaan na ntcüe' n'onhan jnanhan ndo' na ntsit'man ts'on jonhan.
\v 32 Ndo' cotjí' jndyoyú ntyja 'naan' juu jñ'oonva', ndo'
nquii Espíritu Santo, manincüajon its'aa jon na incyaa Tyo'ts'onhin
quii' n'on nn'an na cota'nguee'han tonnon jon.
\p Ndö' jñ'oon na sintcüe' Pedro ndëë ntyee'ñeen.
\v 33 Ndo' nque nanm'ann'ian'ñeen, vi na jndë jndyehan
jñ'oonmin', quindya' jndyi ngiohan, ata nin'quinan'cüjehan
nan'ñeen.
\v 34 Majo' ncüii nque nanm'ann'ian'ñeen, tsan na jndyu Gamaliel, 
jnanquintyja jon. Tsan'ñeen ñ'enhin yo tmaan'
nn'an fariseos. Conduihin ts'an na itsi'man nchu vaa itsiquindyi
jñ'oon na tquen Moisés, ndo' tsochen nn'an judíos njon jndyi
ngiohanhin. Ndë jo', nque nan'ñeen na totsay'onhan yo
jñ'oon na toninncyaa Jesús, t'ua Gamaliel ts'ian na quindui'
nan'ñeen toch'en vitan' xjen.
\v 35 Ndë jo' tso jon ndëë ntyje nanm'ann'ian jon:
\p —'O' ntyjë nn'an Israel, quint'aho' cüenta yo 'nan na
conan'tiuho' na nin'quint'aho' nanmin'.
\v 36 Cañjoon' n'onho'
juu jñ'oon ntyja 'naan' Teudas. Jndë s'aahan' xuee na
totsis'ahin na totso juu na t'man conduihin. Ndo' juu xjen'ñeen
cha'na nenque ciento nannon na totsay'onhan jñ'oon yohin. Majo'
juu tsan'ñeen, jnan'cuee' nn'anhin ndo' tsoñ'en nn'an na
tonan'jonhan yohin, tycyahan, tyuii' ntyja 'naanhan.
\v 37 Ndo' juu
xjen na nquii tsanm'aants'ian t'man tsjoon Roma t'ua jon ts'ian
na tixco nguee nn'an, juu xjen'ñeen tsan na jndyu Judas, na jnan
ndyuaa Galilea, totsis'a nquiihin. Ndo' jndye nn'an jnan'jon jñ'oon
yohin. Majo'ntyi, jnan'cuee' nn'anhin ndo' tsoñ'en nn'an na
tonan'jon jñ'oon yo tsan'ñeen, tycyahan.
\v 38 Mang'e na nnda', 
joo nanmin', juu Pedro yo nin'Juan, tavindyii' n'onho'
joohin, qui'ndyeho' ntyja na cont'ahan. Ee juu jñ'oon na
conincyahan yo ts'ian na cont'ahan, xe na aa ve' ntyja 'naan
nn'an conan'xuanhan', ngantycüii nquiihan'.
\v 39 Majo' juu
ts'ianmin' na cont'ahan, xe na aa ntyja 'naan' nquii Tyo'ts'on
conduihan', yajo' tyi'jon quindëë na nnan'tyuii'ho' joohan'.
Ata nnintyincyoo' na nquii jon conan'veho' cjoo' jon.
\p
\v 40 Ndo' joo nan'ñeen na conduihan nanm'ann'ian yo
Gamaliel'ñeen, jnan'jonhan yo jñ'oon na siqui'maan' jonhan.
Ndo' ndë jo' tqueen' nnda'han ve nan'ñeen na totsay'onhan yo
jñ'oon na toninncyaa Jesús. Tja'han nan'ñeen. Ndo' jndue
nnda'han na yo naijndei'han' na quitsacüentyjee'han na
conan'manhan ntyja 'naan' xuee' Jesús. Ndë jo' jnan'quindyaa
ntcüe'han nan'ñeen.
\v 41 Ndo' joo nan'ñeen jndui'han quii' nt'an nanm'ann'ian'ñeen. Nein 
jndyihan na tyincyaa Tyo'ts'on na conduihin nn'an na scüejnaan'han'hin 
ntyja 'naan' xuee' nquii Jesús.
\v 42 Ndo' 'io 'io tonan'manntyichenhan ndëë nn'an
quii' vats'on t'man, ndo' mantyi xen' nt'aa xen' nt'aa
tonan'manhan ndëë nn'an. Tasacüentyjee'han na tonan'manhan
ndo' na toninncyahan jñ'oon ntyja 'naan' Jesús na manquii jon
conduihin Cristo.
\c 6
\s Joo nn'an tmaan' cüentaa' Tyo'ts'on,
cot'ionhan ts'ian ntyque' ntyjehan
\p
\v 1 Majoo xuee'ñeen tëvijndyentyichen nn'an na vantyja n'on
Jesús. Quii' nt'anhin m'an nn'an judíos na conan'neinhan
jñ'oon griego, ndo' yo mañoon ntyjehan na conan'neinhan jñ'oon
hebreo. Nque nan'ñeen na conan'nein jñ'oon griego, tquenhan
jñ'oon ntyja 'naan ntyjehan nan'ñeen na conan'nein jñ'oon
hebreo. Ee joo nanntcu ninnque na m'an juu tmaan' na conduihan,
chjochen 'nan na toy'onhan cüenta na tovijnt'uehan, chichen
ntyjehan nanntcu ninnque na conan'nein jñ'oon hebreo.
\v 2 Ndo' ng'e juu jñ'oon'ñeen, 
nque nn'an na ncho've jnan'ncüihan tsoñ'en nn'an na
vantyja n'on Jesús. Jnduehan ndëë nan'ñeen:
\p —'O' ntyjë, tyi'quichuhan' na n'ndyë́ na coninncyá jñ'oon'
Tyo'ts'on cha' na nnan'jnt'á 'nan na ntcüa' nn'an.
\v 3 Mang'e
jo', tyquii' nt'an ntyjeho' tmaan' nn'an na vantyja n'on Jesús,
quitjiho' ntyque' ntyjeho' nannon na vaa jñ'oon ntyja 'naan
nan'ñeen na ya nn'anhin. Icanhan' na conduihan nn'an na jnda'
nquen ndo' na quindë ya nan'xuan Espíritu Santo, 
Ndo' nquë́ nt'iö́n ts'ianmin joohan na quinan'jnda'han 'nan na
ncy'on joo nanntcu ninnque.
\v 4 Ndo' já, 
ninnquii'chen na nnan'në́n nnon Tyo'ts'on ndo' na nninncyá
jñ'oon' jon ndëë nn'an.
\p
\v 5 Ndo' tsoñ'en nan'ñeen na vantyja n'on, tjon' jñ'oonhan na
quindui na nnda'. Jo' tjihan juu Esteban, tsan na mancha'chen ts'on
na vantyja ts'on Jesús ndo' na quindë ya tsixuan Espíritu
Santo. Ndo' mantyi tjihan Felipe, Prócoro, Nicanor,
Timón, Parmenas, yo nin'Nicolás, tsan na jnan tsjoon
Antioquía. Juu jon chito ts'an judíohin, conduihin ts'an na totsijonhin
yo jñ'oon na conan't'maan' nn'an judíos nquii Tyo'ts'on.
\v 6 Ndo' nque nn'an na vantyja n'onhan Jesús, vi na jndë tjihan
nanmin', jndyochohan nan'ñeen ndëë nn'an ncho've na
totsay'onhan jñ'oon yo Jesús. Ndo' nquehan jnan'neinhan nnon
Tyo'ts'on ntyja 'naan nan'ñeen. Jndë jo' tyiohan ndueehan nacjo
nan'ñeen na ncy'onhan cüenta ts'ian na nt'ahan.
\p
\v 7 Ndo' jñ'oon' Tyo'ts'on majndyentyichen tëcyahan'. Ndo'
quii' Jerusalén tëvijndyentyichen nn'an na vantyja n'onhan
Jesús. Ata nque ntyee 'naan nn'an judíos, mantyi jndyehan
tovantyja n'onhan jon.
\s Ty'on nn'an Esteban
\p
\v 8 Juu naya na condui Tyo'ts'on, quindë ya totsixuan Esteban
juuhan'. Mantyi quindë ya tom'aan Espíritu Santo quii' ts'on
jon. Ng'e jo' jndye jn'aan t'man na tots'aa jon quii' nt'an nn'an
na tyi'je'quinduihan' xe na aa yo najndei nquii jon na s'aahan' na
t'oon' jndyi n'on nn'an ntyja 'naan'han'.
\v 9 Quii' tsjoon
Jerusalén, jo' tovaa ncüii vats'on cüenta nn'an judíos, joo
nn'an na tovancüi jo', tonduihan nn'an na jndë jndyaahan na
totye'ntjontyenhan ndëë mañoon nn'an. Joo nan'ñeen jnanhan 
tsjoon Cirene yo Alejandría ndo' yo ndyuaa Cilicia yo nin'Asia. 
Vendye joo nan'ñeen ta'han na jnan'jndyehan jndyuehan yo juu 
Esteban'ñeen.
\v 10 Majo' joo nan'ñeen tyí'quindëë nt'ahan yo jñ'oon
na totsinin jon, mang'e nquii Espíritu Santo tyincyaa na jnda'
xquen jon.
\v 11 Ndo' na nnda', jnan'jnda' nan'ñeen na tyincyahan
xoquitu' ndëë vendye nn'an na quindue nan'ñeen na jndë
jndyehan na totsinin Esteban jñ'oon tsan' cjoo' Moisés yo
mantyi cjoo' nquii Tyo'ts'on.
\v 12 Ndo' nn'an na m'an 
Jerusalén, vi na jndë jndyehan juu quintu'ñeen, t'man
tyionhan' na quindya' ngiohan. Nquehan yo nn'an na conintque
ndëëhan, yo nin'nn'an na conan'man jñ'oon na tquen 
Moisés. Jo' tyioohan na m'aan Esteban'ñeen, ty'onhan jon,
tyey'onhanhin ndëë nanm'ann'ian 'naanhan.
\v 13 Ndo' mantyi jnan'jnda'han nn'an na quinan'nein quintu cjoo' jon. 
Jndue nan'ñeen:
\p —Juu tsanvahin ninnquii'chen itsinin juu jñ'oon tsan' cjoo'
vats'on t'manva na ji'ua tsixuanhan', ndo' mantyi cjoo' juu
jñ'oon na tquen Moisés.
\v 14 Ee nquë́ jndë jndyë́ na
totso juu na juu Jesús, tsan na jnan Nazaret, ntsityuii' juu
vats'onvahin ndo' mantyi ntscüejndyo juu costumbre na tyincyaa
Moisés ndëëhë.
\p
\v 15 Ndo' tsoñ'en nanm'ann'ian'ñeen, quii jnty'iahan nnon
Esteban. Jnty'iahan na itsijonhan' nnon jon cha'na nnon ncüii
ángel.
\c 7
\s Jñ'oon na sintcüe' Esteban ndëë nn'an na ty'onhin
\p
\v 1 Ndo' nquii tyee na conintque ndëë nn'an judíos'ñeen, taxee' jon nnon Esteban. Itso jon: “¿Aa mayuu' na nnda' vaa na totsu'?”
\v 2 Ndo' t'a Esteban, tso jon: “'O' ta na conintqueho' yo nin'o' ntyjëëhë, quindyeho' chjo jñ'oon na ntsinën. Nquii ta Tyo'ts'on na taquintyja t'man conduihin, tityincyoo'hin nnon tsochiihi Abraham xjen na tom'aan jon ndyuaa Mesopotamia, vitjachen na ncja jon tsjoon Harán.
\v 3 Itso jon nnon juu: Quindui' ntjoohin ndyuaa tsjon'. Qui'ndyi' nn'an 'nan'. Ndo' cja' ndyuaa na ntsi'man nnon'.
\p Nnda' vaa tso Tyo'ts'on nnon Abraham.
\v 4 Ndo' na nnda', ya jo' jndui' Abraham tsjoon' jon ndyuaa Caldea, tja jon ndyuaa Harán. Ndo' vi na jndë tue' tsotye jon, yajo' jndyoy'oon Tyo'ts'on Abraham'ñeen ndyuaavahin naijon na m'anho' naneinhin.
\v 5 Majo' tasiquindaa' Tyo'ts'on juu ndyuaamin jon, min na ve' vi tan' chjohan'. Majo' min na nnda', tco' Tyo'ts'on 'ndyo jon jñ'oon na tyi'je'quitscüejndyo jonhan' na mancüiixjen nndaa' juu ndyuaaminhin, ndo' ya na ngue' juu, ntsinda juu, joohan nnan'xuanhan cüentahan'. Nnda' tso Tyo'ts'on nnon juu min na juu xjen'ñeen min'ncüii jnda juu tac'oon.
\v 6 Ndo' mantyi tso Tyo'ts'on na nque nn'an tsjan Abraham na nndyocahan', nc'ohan ncüiichen ndyuaa naijon na nduihan nn'an na ve' sque ya. Ndo' jo' ngotye'ntjontyenhan ndëë nn'an juu ndyuaa'ñeen, ndo' joo nn'an na m'anhan', nenque ciento ndyu ngont'avi' nan'ñeenhan.
\v 7 Majo' tsontyichen Tyo'ts'on nnon Abraham: “Ndo' joo nn'an ndyuaa'ñeen na nt'ahan na ngotye'ntjontyen ntsinda'ntyjo' ndëëhan, ncö ntco'xën nan'ñeen jnaan' na nnda' nnt'ahan. Ndo' ndë jo', joo ntsinda'ntyjo' nndyochö ntcü'ëhan ndyuaavahin na nnan't'maan' nnda'han ja ntjoohin.”
\p Ndö' vaa jñ'oon na tso Tyo'ts'on nnon tsan'ñeen.
\v 8 Ndo' tquen Tyo'ts'on jñ'oon nnon Abraham na juu jnda jon na jndëcya nnduihin, quityjee jon tjan na yus'ahin. Ndo' na nnda', juu xjen na tui Isaac, tyjee jon tjan na yus'ahin juu xee na jndë nen xuee 'naan' juu. Ndo' juu Isaac, manincüajon s'aa jon xjen na tui jnda jon Jacob. Ndo' nquii Jacob, majo'ntyi s'aa jon yo ncho've ntsinda jon nn'an na conduihan ndochiihi, manquëhë na condui jaa ncho've ntmaan' nn'an Israel.
\p
\v 9 “Ndo' nque ntsinda Jacob, na conduihan ndochiihi na tom'anhan ndyu na toxen'chen, tonan'tëë' jndyi n'onhan ntyjehan José. Ndëëhanhin ndëë nn'an ndo' joo nan'ñeen tyey'onhanhin ndyuaa Egipto. Majo' nquii Tyo'ts'on tom'aan jon yohin na tom'aan juu ndyuaa'ñeen.
\v 10 Ndo' tsoñ'en navi' na toquenon juu José'ñeen, totsiquindyaa Tyo'ts'onhin, mantyi tyincyaa jon na jnda' xquen juu, ndo' s'aa jon na tëvee' ntyjii Faraón yohin. Nquii Faraón'ñeen, conduihin tsanm'aants'ian t'man juu ndyuaa Egipto. T'ion jon ts'ian José na tonduihin gobernado ninvaañ'en ndyuaa'ñeen, ata mantyi juu vats'ian naijon na co'xen juu Faraón'ñeen.
\p
\v 11 “Ndo' tentyja xjen na tyioo jndo' t'man ninvaa ndyuaa Egipto'ñeen yo nin'ndyuaa Canaán. Jnaan' jo' ji vaa jndyi toquenon nn'an. Ndo' nque ndochiihi tandicüijnda' 'nan na ntcüa'han.
\v 12 Majo' nquii Jacob'ñeen, jndyii jon jñ'oon na juu ndyuaa Egipto'ñeen, jo' min 'nan na ya ntcüa' ts'an. Yajo' nque ndochiihi, ntsinda jon, jñon jonhan jo' na vejndyee ngue.
\v 13 Ndo' vi na jndë jo', nque ndochiihi nan'ñeen, ty'e nnda'han jo' na vja ve, ndo' juu xjen'ñeen José si'man nquii' jon ndëëhan na manquiintyi jon na conduihin ntyje nquehan. Ndo' na nnda', nquii tsanm'aants'ian t'man'ñeen, tajnaan' jon ntyje nquii José nan'ñeen.
\v 14 Ndo' vi na jndëcya, nquii José t'ua jon ts'ian ndëë ntyje jon na quitsacy'onhan tsotyehan yo nin'tsoñ'en nn'an chuu'han. Joo nan'ñeen jndë ndyenn'an ncho'nqui vantjo' 'onhan.
\v 15 Nnda' vaa na tui na tja Jacob ndyuaa Egipto. Jo' tom'aan jon, ndo' majo' tue' jon. Mantyi ndochiihi ntsinda juu Jacob'ñeen, juu ndyuaa'ñeen tjëhan.
\v 16 Ndo' ndëcya nque ndantyjo nt'oo'ñeen, tyecho ntcüe'han si'ts'o 'naan nan'ñeen tsjoon Siquem, ndyuaa naijon na jnanhan. Ndo' tyequity'iuhan nt'oo'ñeen quii' tsi'ts'ua na sijnda Abraham yo s'on xuee ndëë ntsinda tsan na jndyu Hamor.
\p
\v 17 Ndo' sininntyichen Esteban. Tso jon: “Ndo' viochen xjen na ngatsiquindëhan' juu jñ'oon na tco' Tyo'ts'on 'ndyo jon nnon Abraham na ntsiquindyaa jon nan'ñeen na nndui' ntcüe'han juu ndyuaa'ñeen, majndyentyichenhan tandë.
\v 18 Ndo' joo ndyu'ñeen jndye nn'an na ncüii ro ncüiihan na jndë tom'anhan ts'ian t'man ndyuaa Egipto. Ndo' tuee' xjen na tëcjo ncüiichen ts'an na nduihin tsanm'aants'ian t'man ndëë nn'an Egipto. Juu tsan'ñeen tatajnaan' jon tsoJosé.
\v 19 Nquii tsanm'aants'ian'ñeen, yo na jnda' xquen jon, totsivi'nn'an jon ndochiihi. Ee tquen jon jñ'oon na qui'ndyehan yo'ndaa ndahan na cüje nque joo.
\v 20 Ndo' majooto xuee'ñeen tui Moisés. Ndo' tëvee' ntyjii Tyo'ts'on yo jon. Tye jon yo ndyee jon, ninndye chi' na tonan'quehan jon v'aahan.
\v 21 Majo' tuee' xjen, yo najndei'han' na jnty'ehanhin na cue' jon, majo' manquiito yuscu jnda tsanm'aants'ian t'man'ñeen ntjii juu yujnt'a Moisés. Juu yuscu'ñeen tovantyjee' juuhin cha'vijon jnda nquii juu.
\v 22 Mang'e na nnda' tui, juu Moisés totsijnaan' jon tsoñ'en na jnda' nquen nn'an Egipto. Ndo' jaa' jñ'oon na totsinin jon, yo ntyja 'naan' 'nan na tots'aa jon.
\p
\v 23 “Juu Moisés'ñeen, ya na tuee' jon cha'na venn'an chu, s'aahan' ts'on jon na nin'caquindyiaa' jon nque nn'an na nincüii tsjan conduihin, nque nn'an tsjan Israel.
\v 24 Tja jon ndo' jndyiaa' jon ncüii ts'an Egipto na its'aa vi' tsan'ñeen ncüii ts'an na ninncüii tsjan conduihin yo nquii jon. Juu xjen'ñeen tañoon' jon tsan'ñeen, tji' jonhin quii' nanvi'ñeen. Iscuee' jon juu tsanEgipto'ñeen.
\v 25 Nnda' vaa na s'aa jon ng'e toquindyii' ts'on jon na nque nn'an 'naan' jon, nn'an Israel, ncüaa' ya n'onhan na ninjnt'ue Tyo'ts'onhin cha' ntyja 'naan' nquii jon ndyaahan juu navi' na m'anhan, majo' joohan tataa' n'onhan na nnda'.
\v 26 Ndo' vi tonco ncüiichen xuee, jndyiaa' Moisés'ñeen ve ntyje jon nn'an Israel na ninncüii tsjan conduihan yo nquii jon, na conan'ntja'han. Ndo' nt'ue ts'on jon na quintjo ya ntcüe'han yo ntyjehan. Ng'e jo' na tso jon ndëëhan: “'O' ninncüii tsjan conduiho'. ¿Ndu na conan'ntja'ho' yo ntyjeho'?”
\v 27 Majo' juu ts'an na nt'ue tyia' yo ncüiichen tsan'ñeen, jñoon juu nt'ö nquii Moisés. Ndo' tso juu nnon jon: “¿Nin ts'an tquen 'u' na nintque 'u' ndë́, ndo' na ntco'xen' já?
\v 28 ¿Aa mantyi nin'quitscue' ja cha'na iscue' juu ts'an Egipto vja?”
\v 29 Ndo' Moisés, vi na jndë jndyii jon jñ'oonva', s'aa jon vi ntyja, tja jon ndyuaa Madián. Jo' tom'aan ya jon, ndo' majo' toco jon, tui ve nannon ntsinda jon juu ndyuaa'ñeen.
\p
\v 30 “Ndo' vi na jndë tenon venn'an chu na tom'aan jon jo', sijonhan' na m'aan jon ncüii joo quii' jndëë na ndyo juu tyo' na jndyu Sinaí. Juu xjen'ñeen tityincyoo' ncüii ángel nnon jon quityquii' tsachon na coco ncüii tsonneon.
\v 31 Ndo' na jndyiaa' jonhan', tom'aan' jndyi ts'on jon nin 'nan nin'quitsiquindyihan'. Majo' juu xjen na sindyoo'hin na ndyiaa' ya jonhan', jndyii jon na nquii ta Tyo'ts'on itsinin.
\v 32 Tso jon: “Ja condui Tyo'ts'on cüentaa' tsochi' Abraham, tsan na tom'aan ndyu na toxen'chen, majo'ntyi cüentaa' juu Isaac yo nin'Jacob.” Ndo' xjen na jndyii Moisés na nnda', tye' coviquijnty'ehin na ty'ue jon, min ndincyaahan' na ndyiaa' jon juu ts'oon'ñeen.
\v 33 Ndo' tso Tyo'ts'on nnon jon: “Cüji' ntcon', ng'e naijon na mintyje', conduihan' tyuaa na ji'ua ng'e jndë tyjënön ntjoohin.
\v 34 Ee jndë jnty'ia nnön na nque nn'an ndyuaa Egipto cont'avi'han nn'an njan, nn'an Israel, ndo' mantyi jndë mandyi na cotcüihan quityquii' juu navi'ñeen. Ndo' jo' jndë jndyocuë na ntsiquindyahin. Ndo' naneinhin, 'u' njñön na cja' ntcüe' ndyuaa Egipto.”
\p
\v 35 Ndo' tsontyichen Esteban: “Nque nn'an Israel tont'ahin na tyi'cuee' n'onhan juu Moisés. Ee jnduehan nnon jon: ¿Nin ts'an tquen 'u' na nintque 'u' ndë́ ndo' na ntco'xen' já? Majo' manquiintyi Tyo'ts'on t'ua jon ts'ian nnon tsan'ñeen na co'xen jon joohan ndo' na ntsiquindyaa jonhan navi' na tom'anhan ndyuaa Egipto. Ntyja 'naan' juu ángel na tityincyoo' nnon Moisés quityquii' tsonneon na cov'a, jo' na sijnda' Tyo'ts'on na tsixuan Moisés juu ts'ian'ñeen.
\v 36 Majuuntyi Moisés'ñeen, tji' jon ndochiihi nn'an Israel ndyuaa Egipto na tom'anhan jo' ndyu na toxen'chen. Majon na tots'aa ts'ian t'man na tyi'je'quinduihan' ntyja 'naan' najndei nquii jon. Manquiintyi jon na tots'aa jn'aan t'man xjen na tenonhan Ndaandue Ve, ndo' mantyi viochen xjen na tom'an yahan vivenn'an chu ndyuaa naijon tajnda' ya cova'.
\v 37 Manquiintyi jon na tso jon ndëë ntyjëëhë nn'an Israel: “Nquii Tyo'ts'on ntquen jon ncüii nn'an 'naanho' na ntsixuan jon ts'ian na nnincyaa jon jñ'oon ndëëho' cha'xjen na t'ua jon juu ts'ian'ñeen nnön.”
\v 38 Manquii jon na tom'aan yo tmaan' ntyjëëhë Israel viochen xjen na tom'an yahan ndyuaa na tajnda' cova'. Manquii jon na tom'aan jon Tyo' Sinaí xjen na sinin ángel nnon jon yo ndëë ndochiihi nan'ñeen. Manquii jon na ty'oon cüenta joo jñ'oon na concyahan' na ngüando' ñuaan' ts'an na tonnon Tyo'ts'on na itscüenon jonhan' ndëëhë.
\p
\v 39 “Majo' nque ndochiihi na tom'an ndyu na toxen'chen, tyí'quita'nguee'han jñ'oon na toninncyaa Moisés ndëëhan. Min tajnan'jñ'oon'han jñ'oon na totso jon ndëëhan ndo' mantyi tots'aa jndyihan' n'onhan na ninc'o ntcüe'han Egipto.
\v 40 Mang'e na nnda', jo' na tonduehan nnon Aarón: Quitsia' 'nan na nnan'quijndyu jaahan' Tyo'ts'on na nnan't'maan' jaa na juuhan' ngüejndyeehan' tondëëhë, ng'e ntyja 'naan' juu Moisésva', tsan na tji' jaa ndyuaa Egipto, min tyi'quindiö nin 'nan tjon jon.
\v 41 Ndo' na jnduehan na nnda', jnan'yahan ncüii 'nan na cha'vijon toro chjo. Ndo' tonan'cüjehan quioo' na tonan't'maan'han juuhan' na tonduehan na juuhan' conduihan' Tyo'ts'on. Mantyi tont'ahan nguee na tonan't'maan'han juu nan'ñeen na jnan'ya nquehan.
\v 42 Mang'e na nnda', jnty'ii Tyo'ts'on joo nan'ñeen. Ata tyincyaa jon na nque nan'ñeen jnan't'maan'han ncjuu na m'an tsjö'ndue. Ee juu tsan na tonincyaa jñ'oon ntyja nchu vaa 'nan na nguaa, vaa jñ'oon na tji jon ntyja 'naan nan'ñeen. Ndö vaa tso jñ'oon'ñeen:
\q 'O' nn'an Israel, joo quioo' na tonan'cüjeho' xjen na tom'anho' venn'an ndyu juu ndyuaa'ñeen na tajnda' cova',
\q ¿Aa nnön na toninncyaho' quioo'ñeen?
\q
\v 43 Quioo'ñeen, chito nnön toninncyaho' joo o'.
\q Ee 'o' tonan'y'onho' v'aa ndiaa na toquindyii' juu 'nan na tonan't'maan'ho' na jndyuhan' Moloc.
\q Mantyi yo juu 'nan na jndyu Renfán, quixjuu ntyja 'naan'han',
\q juuhan' na tonan't'maan'ho'.
\q Joo nan'min' na tonan't'maan'ho',
\q ninnquii'chen 'nan na tonan'ya nqueho'han'.
\q Ng'e tsojnaan' na conan't'maan'ho' nan'min', jo' na ncüji' ja 'o' ndyuaa tsjoonho' na njñönho' na nc'oho' ndyuaa na tonnon tsjoon Babilonia.
\p Ndö' vaa jñ'oon na tyincyaa tsan'ñeen. Ndo' tsontyichen Esteban:
\v 44 “Nque ndochiihi na tom'an ndyu na toxen'chen, xjen na tom'anhan juu ndyuaa'ñeen na tann'an c'oon, tonan'y'onhan juu v'aa ndiaa naijon na tonan'vehan ntcaa' ntjö' na chuu' ntji na tquen Tyo'ts'on na ico'xenhan'. Juu v'aa ndiaa'ñeen jndëhan' cha'xjen jñ'oon na si'man jon nnon Moisés ee tso jon nnon juu na quitsia juuhan' cha'xjen 'nan na jndë si'man jon nnon juu.
\v 45 Nque ndochiihi na tom'anhan ndyu na toxen'chen, nn'an tsjan joohan na jndyocahan', jndyoy'on nan'ñeen juu v'aa'ñeen xjen na jndyochu Josué joohan ndyuaaminhin naijon na sijnda' Tyo'ts'on na nc'onhan. Ndo' joo nn'an na tom'an jndyee ndyuaaminhin, tji' jon nan'ñeen, mang'e jo' nque ndochiihi jndëë jnt'ahan yo nan'ñeen. Ndo' juu v'aa ndiaa'ñeen, ninvaa tonan'y'onhan juuhan' ata xjen na tom'aan juu David.
\v 46 Nquii Tyo'ts'on, juu naya na conduihin, siquindaa' jonhan' juu David'ñeen. Jo' na tcan juu vi naya'ñeen na nninncyaa jon na ntsia juu ncüii v'aa naijon nque nn'an tsjan Jacob na jndyocahan', nnan't'maan'han nquii Tyo'ts'on.
\v 47 Majo' Salomón, jnda nquii David, nquii juu sia v'aa'ñeen.
\v 48 Majo' nquii Tyo'ts'on na m'aan nandyentyichen, chito ve' quii' nt'aa na conan'ya nn'an, jo' na im'aan jon. Cha'xjen jñ'oon na tso ts'an na toninncyaa jñ'oon ntyja nchu vaa 'nan na nnguaa, tso tsan'ñeen:
\q
\v 49 Quiñoon'ndue conduihan' silla na manin' ts'iaan' naijon na mavaquityën.
\q Ndo' juu tsonnangue tsixuanhan' naijon na ntyjo ng'ë.
\q Ndo' na nnda', ¿Nin ncüii nnon v'aa na nndëë nnan'yaho' naijon na nc'ön?
\q Ndo' ¿Yuu vaa nquii jon na ngüajndyëë?
\q
\v 50 Ee ncö, tsoñ'en nan'min', maja tquënhan'.”
\p Ndö' vaa jñ'oon na tji tsan'ñeen.
\p
\v 51 Ndo' tsontyichen Esteban: “Majo' 'o' mancüiixjen conduiho' nn'an que' n'on. Itsijonhan' 'o' cha'vijon nque nn'an na tyi'quinan't'maan'han Tyo'ts'on. Tyi'nin'quindyeho' nchu vaa na nt'ue ts'on jon yoho', min tyi'quita'nguee'ho'han'. Ninnquii'chen conan'veho' nacjoo' nquii Espíritu Santo. Manincüejon cont'aho' cha'xjen tont'a nque ndochiho' na tom'anhan ndyu na toxen'chen.
\v 52 Ncüii cüii ts'an na tom'anhin ndyu na toxen'chen na toninncyahin jñ'oon' Tyo'ts'on ntyja nchu vaa 'nan na nnguaa, nque ndochiho', mancüiixjen tont'avi'han nan'ñeen. Ndo' mantyi nque nn'an na toninncya jñ'oon ntyja na ndyo nquii Cristo na jndyoyu conduihin, majoontyi ndochiho' tonan'cüjehan nan'ñeen. Majo' nanein nquii Cristo, nqueho' jndë tyincyaho' cüentahin, ndo' jndë jnan'cuee'ho'hin.
\v 53 Manquentyiho' na ty'onho' cüenta juu jñ'oon na tquen Moisés na tyincya ángeles juuhan' nnon jon, majo' 'o' tyi'nin'quita'nguee'ho'han'.”
\s Na jnan'cuee' nn'an Esteban
\p
\v 54 Ndo' nque nanm'ann'ian'ñeen, vi na jndë jndyehan jñ'oonmin' na sinin Esteban ndëëhan, tennon ntyja xjen na tyionhan' quindya' ngiohan. Tonan'qui'ioon'han ndi'n'onhan na jnan'vjehan jon.
\v 55 Majo' juu jon, quindë ya tom'aan Espíritu Santo quii' ts'on jon. Jndondë jon quiñoon'ndue, jo' jndyiaa' jon juu na nancoo' jndyi quixuee naijon na m'aan nquii Tyo'ts'on. Ndo' mantyi jndyiaa' jon na minntyjee' Jesús ngiaa' Tyo'ts'on tontyjaya.
\v 56 Ndo' ya na jndyiaa' Esteban na nnda', jndei sinin jon, tso jon:
\p —Quijnty'iaho', manty'ia na conaan quiñoon'ndue ndo' nquii jon na conduihin na itsin'man jon ñuaan nn'an, m'aan jon ngiaa' Tyo'ts'on tontyjaya.
\p
\v 57 Ndo' nan'ñeen, jndei jnan'xuaahan na vjehan na nnda' tso jon. Të'han nquihan, ndo' ninñoon' ty'onhan jon.
\v 58 Ndo' vi na jndë tji'han jon quii' tsjoon, yajo' nque nn'an na condue na vaa jnaan' jon, tji'han ndiaatco na cüehan. Tquen yahan joo ndiaa'ñeen na m'aan ncüii tsans'andyua na jndyu juu Saulo, na quen juu chjo cüentahan'. Ndë jo' ta'han, totuen'han ntjö' Esteban.
\p
\v 59 Ndo' viochen xjen na cotuen' nan'ñeen ntjö'hin, sinin jon nnon Tyo'ts'on. Itso jon: “'U' ta Jesús, juu na ndyii' na vant'ö, cyon' cüentahan'.”
\v 60 Ndo' vi jndë jo' tcon xtye jon. Jndei sixuaa jon, tso jon: “Ta Jesús, juu jnanva na cont'a nanmin ja, tyi'ntsa' na nt'uiihan'hin.”
\p Ntycüii na tso jon na nnda', mana tue' jon.
\c 8
\p
\v 1 Ndo' jo' vijon m'aan Saulo. Sijonhin jñ'oon yo nan'ñeen na
jnan'cuee'han Esteban.
\p Ndo' majuuntyi xuee'ñeen na jnan'cuee' nan'ñeen Esteban, joo nn'an 
tsjoon Jerusalén, tye' na ji vaa jndyi tont'a vi'han joo nn'an na
vantyja n'on Jesús na tom'anhan jo'. Ng'e na nnda', tsochenhan
tycyahan ninvaa ndyuaa Judea yo Samaria. Xia'ntyi nque nn'an na
totsay'on yo jñ'oon na toninncyaa Jesús, joohan tatycya.
\s Tots'aa vi' Saulo tmaan' nn'an na icüji Tyo'ts'on
cüentaa' jon
\p
\v 2 Ndo' vendye nn'an na njon jndyi Tyo'ts'on ngiohan, tyequity'iuhan
Esteban. Totyuee jndyihan na njon ngiohanhin.
\v 3 Majo' juu Saulo tennon ntyja xjen na tots'aa vi' juu joo nn'an na
conduihan tmaan' na vantyja n'onhan Jesús. Ee tovaquee' juu
quii' nt'aahan ndo' yo navi' tocüji' juu nannon ndo' nanntcu.
Tovaquityii' juuhan vancjo.
\s Toninncya nn'an jñ'oon naya ndyuaa Samaria
\p
\v 4 Majo' nque nan'ñeen na jndui'han Jerusalén na jnannonhan, 
ncüii cüii joo naijon na totsquehan, tonan'neinhan jñ'oon
ntyja 'naan' Jesús.
\v 5 Ncüii joo nan'ñeen, tsan na jndyu Felipe,
tja jon ncüii tsjoon cüentaa' ndyuaa Samaria. Jo' ijon na
totsinin jon ndëë nn'an tsjoon'ñeen ntyja 'naan' Cristo.
\v 6 Tovatjon nn'an ndo' totquen yahan cüenta jñ'oon na tonincyaa
jon, ndo' mantyi tojnty'ia ndëëhan jn'aan t'man na tots'aa jon na
tyi'je'quindëë nduihan' ntyja 'naan' najndei nquii jon.
\v 7 Ndo' jndye nn'an na nan'xuan jndyetyia quii' n'onhan, sin'man jonhan.
Ndo' joo jndyetyia'ñeen, xjen na jndui'han quii' n'on nan'ñeen,
jndei tonan'xuaahan. Ndo' mantyi jndye nn'an na ntjein ng'e,
ntjein nduee, totsin'man jon joohan.
\v 8 Mang'e na nnda' tots'aa
jon, nn'an tsjoon'ñeen tyincyaahan' na nein jndyihan.
\p
\v 9 Majo' juu tsjoon'ñeen jndë tijndye xuee m'aan ncüii
tsanquindua', Simón jndyu tsan'ñeen. Nque nn'an ndyuaa
Samaria'ñeen, totsivi'nn'an juu joohan ee totso juu na njon
jnduihin yo ts'ian na its'aa juu.
\v 10 Ndo' joo nn'an
tsjoon'ñeen, min na t'man conduihin, ndo' min na tyi't'man
conduihin, tsoñ'enhan totquenhan cüenta jñ'oon na toninncyaa
juu. Tonduehin: “Juu Simónva', juu najndei na condui Tyo'ts'on, 
t'man jndyi tsixuan jonhan'.”
\p
\v 11 Ndo' nan'ñeen totquen yahan cüenta jñ'oon na totsinin
juu ndëëhan ee na tijndye xuee na itsivi'nn'an juu joohan yo
ts'ian quindua'ñeen.
\v 12 Majo' ya na toninncyaa Felipe jñ'oon
ntyja 'naan' na itye'ntjon Tyo'ts'on nn'an ntyja na cotsam'anhan, yo
ntyja 'naan' xuee' Jesucristo, yajo' joo nn'an Samaria'ñeen,
jndyehan tëntyja n'onhan. Nannon ndo' nanntcu tont'ëhan yo
xuee' Jesús.
\v 13 Ndo' mantyi juu Simón'ñeen, tëntyja ts'on
juu Jesús ndo' jndë jo', jndëë' juu. Ta' juu na itsijonhin yo
Felipe. Joo jn'aan t'man na tots'a Felipe yo nin'joo ts'ian na
tots'aa jon na tyi'je'quindëë nduihan' ntyja 'naan' najndei nquii jon,
juu Simón'ñeen vacue tom'aan' ts'on juu ntyja 'naan'han'. 
\p
\v 14 Juu xjen'ñeen nque nn'an na tqueen' Jesús na totsay'onhan
yo jñ'oon na toninncyaa jon, ninvaa m'anhan Jerusalén. Ndo' vi
na jndë jndyehan na mantyi nque nn'an Samaria jndë ty'onhan
cüenta jñ'oon naya ntyja 'naan' Jesucristo, yajo' t'uahan
ts'ian nnon Pedro yo nin'Juan na quitsaquijnty'iahan joo
nan'ñeen.
\v 15 Ndo' vi na jndë squehan na m'an nan'ñeen, 
jnan'neinhan nnon Tyo'ts'on. Tanhan na joo nn'an na vantyja
n'on, ncyaa jon na nan'xuan nan'ñeen Espíritu Santo. 
\v 16 Ee juu
xjen'ñeen min'ncüii joohan tacoy'onhan cüenta Espíritu Santo.
quii' n'onhan. Xia'ntyi jndë jnt'ëhan yo xuee' ta Jesús.
\v 17 Jo' juu Pedro yo Juan tyiohan ndueehan nacjo nan'ñeen. Ndo'
na nnda', ty'onhan cüenta Espíritu Santo.
\p
\v 18 Majo' juu Simón, vi na jndë tquen juu cüenta na joo nan'ñeen 
ty'onhan cüenta Espíritu Santo xjen na Pedro yo Juan tyiohan
ndueehan nacjo nan'ñeen, tso juu na nninncyaa juu xoquitu'
ndëëhin, cha' mantyi nquii juu ntsixuan juu cha'na joohan.
\v 19 Tso juu:
\p —Juu najndei na nan'xuanho', ncyaho' na mantyi ntsixuan jahan'
cha' juu xjen na ndyiö nt'ö nacjoo' min'ninchen ts'an, mantyi
ncy'oon juu cüenta Espíritu Santo quii' ts'on juu.
\p
\v 20 Ndo' sintcüe' Pedro jñ'oon, tso jon:
\p —Cju'vi' Tyo'ts'on s'on 'nan', ndo' mantyi ncu',
ee matsitiu' na ve' yo s'on, jo' na ndëë ngyon' cüenta juu
naya na ve' yu na itsiquindaa' jonhan' nn'an. 
\v 21 Juu ts'ian
'naan' Tyo'ts'on na nan'xuán, 'u' tyi'quichuhan' na ntsijon 'u'
yohan', ee tyi'xoncüee' tson' na tonnon jon.
\v 22 Jo' quintcüe' tson' jnan na matsixuan'. Ndo' can' nnon jon, tyi'nan
ro na ntsit'man ts'on jon 'u' na nnda' vaa na ndyii' tson'.
\v 23 Ee maquën cüenta na t'man jnan' vaa, ndo' juu jnan'ñeen jndë
sityenhan' 'u' cha'vijon tyen tyen ts'an yo carena.
\p
\v 24 Ndo' t'a Simón, itso juu ndëëhan:
\p —Quitanho' nnon Tyo'ts'on na tyi'ngenön cha'xjen juu jñ'oon na
condueho'.
\p
\v 25 Ndo' Pedro yo Juan, tonan'manntyichenhan jñ'oon'
Tyo'ts'on, tonan'nein nquii'han ntyja 'naan' Jesús. Ndo' vi jndë
jo', jndui'han tsjoon'ñeen ndyuaa Samaria na nc'o ntcüe'han
Jerusalén. Ndo' majndye njoon quijndë na m'anhan' ndyuaa'ñeen,
tovenonhan jo'. Toninncyahan jñ'oon naya ndëë nn'an na m'an
njoon'ñeen.
\s Felipe yo ts'an ndyuaa Etiopía
\p
\v 26 Jndë jo' ncüii ángel cüentaa' Tyo'ts'on, sinin jon nnon Felipe, 
itso jon: “Quitsijnda' na ncja' nato ntyja na condui' ncjuu tsonjn'aan. 
Juu nato na inanhan' Jerusalén na ivenonhan' ndyuaa naijon tyi'jndye 
nn'an m'an na ivee'han' tsjoon Gaza, juu nato'ñeen cja'.”
\v 27 Ndo' jo' sijnda' Felipe, tja jon.
Ndo' nato na ñjon jon, tjonhin ncüii ts'an na jnan tsan'ñeen
ndyuaa Etiopía. Juu tsans'a'ñeen eunucohin na itye'ntjon jon
nnon Candace, nquii tsanscu na ico'xen ndyuaa Etiopía. Juu
tsans'a'ñeen, t'ua Candace ts'ian nnon juu na quitsue juu s'on
quityquii' vats'ian 'naan' jon. Tsjoon Jerusalén, jo'
tëtsit'maan' juu Tyo'ts'on, jnan juu jo',
\v 28 Vja ntcüe' juu ndyuaa tsjoon' juu. Ndo' xjen na tjon
Felipehin, ñjon juu tyquii' carreta 'naan' juu. Itsijnaan'
juu tson na chuu' jñ'oon' Tyo'ts'on na tji Isaías.
\p
\v 29 Ndo' nquii Espíritu Santo itso jon nnon Felipe: “Quitsindyoo' 'u' nnon 
carretavahin, ndo' quitsijon 'u' yo juu tsan na vay'oonhan'.”
\p
\v 30 Jo' tëntyjaa' Felipe nnon
juu tsan'ñeen. Jo' jndyii jon na itsijnaan' tsan'ñeen jñ'oon'
Tyo'ts'on na tji Isaías. Jo' taxee' jon nnon juu, itso jon:
\p —Joo jñ'oon na matsijnan', ¿Aa mavaa' tson'han'?
\p
\v 31 Ndo' t'a tsan'ñeen, itso juu:
\p —Nnda' 'u' ts'an, ta'nan ts'an na ya ntsi'man nnön, yajo' ¿Nchu 
ya nts'a na ncüaa' ts'önhan'?
\p Ndo' tcan tsan'ñeen na cava Felipe tyquii' carreta'ñeen na
cacjo jon ngiaa' juu.
\v 32 Ndo' juu jñ'oon' Tyo'ts'on na
sijnaan' tsan'ñeen, ndö vaa na tsohan':
\q Xjen na vay'oon ts'an quitsman na ntscuee'
jon juu o', min'chjo tyi'tsixuaa o'.
\q Ndo' cha'xjen ncüii quitsman chjo, xjen na
ityjee ts'an soo' o', ninma'chen 'ndyo o'.
\q Ndo' nquii jon na conduihin quitsman chjo
cüentaa' Tyo'ts'on, 
\q mannda' tajñ'oon
tso jon min na tjon jon navi'.
\q
\v 33 Ndo' juu jon jnan'cüejnaan' nn'anhin, min
tyí'quitoxen yahan jñ'oon ntyja 'naan' jon.
\q Ndo' ¿Nin ts'an na nndëë ncüji' cüenta ntyja
'naan nn'an tsjan 'naan' jon na jndyocahan'?
\q Ta'nan ts'an na nndëë nts'aahan' ng'e
tji'han na vando' jon nnon tsonnanguevahin.
\p Ndö' vaa jñ'oon na tji Isaías.
\p
\v 34 Ndo' juu ts'an etiopía'ñeen taxee' juu nnon Felipe, itso juu:
\p —Quitsa' vi naya'ñeen, quitsu' nnön, juu ts'an na tyincyaa
jñ'oonmin, ¿Aa itsinin jon ntyja 'naan' nquii jon, ndo' aa
ntyja 'naan' ncüiichen ts'an?
\p
\v 35 Ndo' ta' Felipe na sinin jon ntyja 'naan' juu
jñ'oon'ñeen na jnduihan' nnon tson'ñeen. Sinin jon nnon 
tsan'ñeen jñ'oon naya ntyja 'naan' Jesús.
\v 36 Ndo' viochen
xjen na ñjonhan nato, squehan ncüii joo na m'aan ndaatioo. 
Ndo' juu ts'an etiopía'ñeen, tso juu nnon Felipe:
\p —Quindyia', ndö m'aan ndaa. ¿Aa m'aan ncüii nnon na itscu'han'
na ntsiquindë' ja?
\p
\v 37 Ndo' sintcüe' Felipe jñ'oon, itso jon:
\p —Xe na aa yo mancha'chen tson' na vantyja tson' Jesús, ndëë
na ntsiquint'ë 'u'.
\p T'a tsan'ñeen, itso juu:
\p —Mavantyja ts'ön na nquii Jesucristo conduihin jnda Tyo'ts'on.
\p
\v 38 Ndo' juu ts'an etiopia'ñeen, t'ua jon ts'ian na cacüentyjee' carreta'ñeen. 
Ndë jo' ncha'vehan tyecuahan tyquii' ndaa, ndo' siquindëë' Felipehin.
\v 39 Ndo'
vi na jndë jndui' ntcüe'han quii' ndaa'ñeen, nquii Espíritu
na condui nquii Tyo'ts'on, tëy'oon jon Felipe. Ndo' juu
ts'an etiopía'ñeen, tavijndyiaa' nnda' jon Felipe, majo' tja jon
nato na vja jon na neiin' jndyi jon.
\v 40 Ndo' juu Felipe'ñeen, xi' tsjoon Azoto, jo' tityincyoo'hin. Jndye 
njoon tomandyi' jon na toninncyaa jon juu jñ'oon naya ntyja 'naan' 
Jesús, ata tuee' nnda' jon tsjoon Cesarea.
\c 9
\s Ntcüe' ts'on Saulo jnaan' jon
\r (Hechos 22:6-16; 26:12-18)
\p
\v 1 Majo' juu Saulo, tyí'caminntyjee' juu na itsity'ue juu nn'an
na vantyja n'onhan Jesús na ntscüje juu joohan. Mang'e na
nnda', tja juu na m'aan nquii tyee na conintque cüenta nn'an
judíos.
\v 2 Tëcan juu tson nnon tyee'ñeen na ngay'oon juuhan'
ndëë nn'an judíos na m'anhan tsjoon Damasco ncüii cüii
vats'on 'naanhan. Juu tson'ñeen chuhan' jñ'oon na ninncyaahan'
najndei juu na ngacüja juu nn'an na cotsam'anhan nato 'naan'
Jesús, nannon ndo' nanntcu, ndo' nndyochu ntcüe' juuhan
nc'onhan navi' Jerusalén.
\v 3 Majo' nato na ñjon juu na
vavindyo na nguee' juu tsjoon Damasco, ndo' ninjonto jnan chon
quiñoon'ndue, tyioohan' xi'jndio na m'aan jon.
\v 4 Ndo' na
nnda', tyioohin tyuaa, jndyii juu ncüii jndye. Itsohan' nnon juu:
“'U' Saulo, ¿Ndu na matsa' vi' ja? ¿Ndu na manty'e' ja?”
\p
\v 5 Ndo' t'a juu: “¿Nin ts'an 'u', ta?” Ndo' t'a jon, itso jon nnon juu:
“Ja Jesús na manty'e'. 'U' mats'aa vi' nquii 'u'.
Ntyja na matsa', itsijonhan' juuhan' cha'na its'aa toro na imin'
o' ntsiu' nnon tsontë na itsityuaa' ts'an o'.”
\v 6 Ndo' tsontyichen Jesús nnon juu:
\p “Quinanquintyja', cjaquee' quii tsjoon na vja', ndo'
jo' ngitso ncüii ts'an nnon' nchu vaa nquii na quitsa'.”
\p
\v 7 Ndo' nque nannon na conan'jonhan yo Saulo, sacüentyjee'
nan'han na tyue jndyihan, ee xia'ntyi jndyehan jndyee' ts'an,
majo' min'ncüii ts'an tajnty'iahan.
\v 8 Ndo' juu Saulo, 
jnanquintyja juu tyuaa. Majo' vi na jndë siquinaan juu ndö'nnon juu,
tavindëë ndyiaa' juu. Mang'e na nnda', jo' na t'uehan nt'ö juu
na tyey'onhanhin tsjoon Damasco.
\v 9 Jo' ijon tom'aan juu vi
ndye xuee na ndiquindyiaa' juu. Ndo' juu xjen'ñeen min
tatcüa' juu, min ta'nan t'u juu yu ro.
\p
\v 10 Tyquii' juu tsjoon Damasco'ñeen tom'aan ncüii ts'an na
vantyja ts'on jon Jesús, tsan'ñeen jndyu jon Ananías. Juu jon
jndyiaa' jon na tityincyoo' ta Jesús nnon jon. Sinin jon nnon
juu, itso jon: “'U' Ananías.” T'a juu, itso juu: “Ndö m'an, ta.”
\p
\v 11 Ndo' tso ta Jesús nnon juu: “Cja' nata na jndyuhan' Nata Yuu. 
Ndo' vaa' tsan na jndyu Judas, jo' cüaxe' tsan na jndyu Saulo, 
tsan'ñeen ts'an tsjoon Tarsohin. Itsinin juu nnön.
\v 12 Ndo' quityquii' na tityincyoo' nnon juu, jndyiaa' juu
na 'u' jndë tëque' na m'aan juu na tyio' nt'ö' cjoo' juu cha'
nndëë nndyiaa' nnda' juu.”
\p
\v 13 Majo' juu Ananías'ñeen, vi na jndë jndyii jon juu jñ'oon'ñeen, 
t'a jon, itso jon: “'U' ta, jndye nn'an jndë jnan'neinhan nnön ntyja 
'naan' tsan'ñeen na nque nn'an na conduihan cüenta' na m'anhan 
Jerusalén, tijndyehan na its'aa vi' juu.
\v 14 Ndo' naneinhin jndë tyjee' juu tsjoonvahin na
y'oon juu tson na nque ntyee na m'anhan Jerusalén jndë
tyincyahinhan' nnon juu. Ndo' juu tson'ñeen chuhan' jñ'oon na
incyaahan' najndei juu na joo nn'an na contcüii'han xue',
tsoñ'enhan quityii' juuhan vancjo.”
\p
\v 15 Ndo' sintcüe' Jesús jñ'oon nnon Ananías'ñeen, itso
jon: “Cja' ee ncö jndë tjihin na ntsinin juu ntyja njan
ndëë nn'an na mañoon ndyuaa, ndo' mantyi ndëë nque nn'an na
cotoxenhan nn'an na m'an jo', ndo' mantyi ndëë nn'an Israel.
\v 16 Ndo' mantyi ntsi'man nnon juu na jndye nnon navi' na chuhan'
na ngenon juu ng'e na vantyja ts'on juu ja.”
\p
\v 17 Ndo' juu Ananías'ñeen, vi na jndë jndyii jon na
nnda', tja jon v'aa naijon na m'aan Saulo. Tëquee' jon
jo'. Tyio jon nt'ö jon nacjoo' tsan'ñeen. Tso jon: 
\p —'U' ntyjë Saulo, 
manquiintyi ta Jesús na tityincyoo'hin nnon' nato na jndyo', nquii jon 
jñon ja na m'an'. T'ua jon ts'ian nnön na 'u' ndyia' nnda' ndo' na 
quindë ya nc'oon Espíritu Santo quii' tson'.
\p
\v 18 Juu xjen'ñeen, ninñoon' jndyii' tjan na tcüe tënnon
Saulo, tycyaahan' cha'vijon tsja, ndo' na nnda', xuee jndyiaa'
ntcüe' jon. Ndo' jnanquintyja jon, siquindëë' Ananías'ñeen
jon yo xuee' Jesús.
\v 19 Jndë jo' tcüa' jon, juuhan' tyincyaa
nnda'han' najndei' ts'on jon. Ndo' nincüanntyi ro xuee na vi
ntjohin juu tsjoon'ñeen yo nque nn'an na vantyja n'onhan Jesús.
\s Tyincyaa Saulo jñ'oon' Tyo'ts'on tsjoon Damasco
\p
\v 20 Ndo' juu Saulo'ñeen, maquintyjachen ta' jon na toca jon
nt'aan'on 'naan nn'an judíos tsjoon'ñeen. Jo' tonincyaa jon
jñ'oon ndëë nan'ñeen na nquii Jesús conduihin jnda
Tyo'ts'on.
\v 21 Ndo' tsochen nn'an na tondye jñ'oon na
toninncyaa jon, vacue tom'aan' n'onhan. Tonduehan:
\p —Tsanva', ¿Aa chi manquiintyi juu na tomandyi' quityquii'
tsjoon Jerusalén na tots'aa vi' jon nn'an na contcüii' xuee'
Jesús? Ndo' ntjoohin ¿Aa chito mantyi jndë jndyo jon na
ntsityen jon nn'an na vantyja n'on Jesús na ngachu ntcüe'
jonhan Jerusalén ndëë nque ntyee na conintque?
\p
\v 22 Majo' Saulo, tyi'ncüii cüii jon na toninncyaa jon jñ'oon ntyja
'naan' Jesús, tëy'oonchen jon najndei jon quityquii' juu
ts'ian'ñeen. Yo juu jñ'oon na totsi'man jon ndëë nn'an
judíos juu tsjoon'ñeen, totsityuii' jon joo jñ'oon na tondue
nan'ñeen na juu Jesús, tyi'yuu' na conduihin Mesías.
\s Jn'man Saulo nduee nn'an judíos
\p
\v 23 Ndo' vi jndë na tyi'ndyo xuee, yajo' nque nn'an judíos
na m'anhan Damasco, jnan'tjon'han jñ'oon yo ntyjehan na
nnan'cuee'han Saulo.
\v 24 Majo' juu jon, taa' ts'on jon juu
jñ'oon'ñeen. Ndo' nan'ñeen naxuee ndo' natsjon tondahan jon
jndyue teonntjö' na nin'quinan'cuee'han jon.
\v 25 Majo' nque
nn'an na vantyja n'on Jesús na m'anhan juu tsjoon'ñeen,
tejndeihan jon natsjon. Tua jon quii' ncüii tsque na jndë yo
nt'öö t'man. Jndë jo' jnan'v'iuu'han jon ventana na vaa tondye
'ndyo teonntjö'ñeen. Yajo' jndui' jon jo', ve' nnda' vaa na
jn'man jon.
\s Toninncyaa Saulo jñ'oon ntyja 'naan' Jesús
tsjoon Jerusalén
\p
\v 26 Ndo' xjen na tuee' ntcüe' Saulo Jerusalén,
nin'quitsitjon'hin yo nn'an na vantyja n'onhan Jesús. Majo'
tsoñ'en nan'ñeen ncyaahan jon, min tyi'nin'cantyja n'onhan na
conduihin ts'an na vantyja ts'on Jesús.
\v 27 Majo' min na nnda',
tëy'oon Bernabé jon na m'an nque nn'an na tji Jesús na
totsay'onhan yo jñ'oon na toninncyaa jon. Juu tsan'ñeen sinin
jon ndëë nan'ñeen nchu vaa na jndyiaa' Saulo ta Jesús xjen na
ñjon juu nato Damasco, ndo' mantyi yo na sinin jon nnon juu.
Ndo' mantyi xjen na tom'aan juu tsjoon Damasco'ñeen, tavincyaa'
juu na toninncyaa juu jñ'oon ntyja 'naan' Jesús.
\v 28 Jo' ntjo
Saulo Jerusalén, tomandyi' jon yo joo nan'ñeen. Min'chjo
tyi'ncyaa' jon na toninncyaa jon jñ'oon ntyja 'naan' ta Jesús.
\v 29 Ndo' joo nn'an judíos na conan'neinhan jñ'oon griego,
totsijndye jon 'ndyo jon yo joohan, majo' nan'ñeen tojnt'uehan
nchu vaa nt'ahan na nnan'cuee'han jon.
\v 30 Ndo' nque nn'an
Jerusalén na vantyja n'onhan Jesús, vi na jndë jndyehan na
nnda', tyey'onhan juu Saulo'ñeen Cesarea. Vi na jndë squehan jo',
jnan'cüenon ntcüe'han jon tsjoon Tarso.
\p
\v 31 Yajo' joo ntmaan' nn'an na vantyja n'on Jesús na m'anhan
ninvaa ndyuaa Judea, Galilea, yo nin'Samaria, ya tom'anhan, jndë
tichen navi' na toquenonhan, ndo' mantyi tovaquehan ntyja na
vantyja n'onhan. Tom'anhan na ncyaa' n'onhan na nt'ahan ncüii
nnon na tyi'xe'cavee' ts'on Tyo'ts'on. Ndo' yo na itejndei
Espíritu Santo joohan, tëvijndyentyichenhan.
\s Na jn'man Eneas
\p
\v 32 Ndo' nquii Pedro, tomandyi' jon na tovaquindyiaa' jon nn'an
na vantyja n'on Jesús. Ndo' mantyi nque nn'an tsjoon Lida na
mantyi vantyja n'onhan, tëquindyiaa' jon joohan.
\v 33 Jo' ntjii
Pedro ncüii tsans'a na ntjein ng'ee juu na jndë nen chu na
vaa juu jndu, tsan'ñeen jndyu juu Eneas.
\v 34 Itso Pedro nnon juu:
\p —'U' ntyjë Eneas, Jesucristo itsin'man jon 'u'.
Quinanquintyja'. Quitsintcüi' tsue'.
\p Ndo' maquintyjachen jnanquintyja tsan'ñeen, jndë jn'man juu.
\v 35 Ndo' nn'an tsjoon Lida'ñeen yo joo nn'an na
m'an ndyuaa su Sarón, tsoñ'enhan tojnty'iahan tsan'ñeen, ndo'
tëntyja n'onhan ta Jesús.
\s Ntyja na tando' xco Dorcas
\p
\v 36 Tsjoon Jope, jo' tom'aan ncüii tsanscu na vantyja ts'on
Jesús, Tabita jndyu juu. Majo' yo jñ'oon griego condue
nn'anhin Dorcas. Juu tsan'ñeen ya ts'anhin ndo' na totejndei jon
nanninñen'.
\v 37 Ndo' joo nguee'ñeen, ty'oon na tivii' jon
ndo' tue' jon. Ndo' vi na jndë tmanhan ts'oo'ñeen cha'xjen
costumbre 'naanhan, jo' tquenhan si'ts'o 'naan' jon v'aa na
vja ve quito'.
\v 38 Juu tsjoon Jope'ñeen ndyo chjo m'aanhan' yo
tsjoon Lida. Ndo' nn'an na vantyja n'on Jesús na m'anhan tsjoon
Jope, ngiohan na juu Pedro ve' m'aan ya jon tsjoon Lida. Mang'e
jo', jñonhan ve tsans'a ntyjehan na quitsaquitqueen'han jon.
Ndo' nan'ñeen, ty'ehan jo', jnduehan nnon jon: “Já jnán Jope 
na tincyö́ na m'an'. Quitsa' vi naya'ñeen na majuuntyi xjenva ncja' 
chjo yo já.”
\p
\v 39 Yajo' tja Pedro yo nan'ñeen. Ndo' vi na jndë
tuee' jon tsjoon Jope, joo nn'an na m'an jo' cominndoo'chenhin jon, ndo'
savahin yo jon naijon vequityen juu ts'oo'ñeen. Ndo' joo nanntcu
ninnque, tsoñ'enhan tatjonhin nnon jon. Joo ndiaa
tonco yo ndiaa quityquii' na totsia Dorcas cüentahan xjen na
tovando' jon, cotyueehan viochen xjen conan'manhinhan' nnon
juu Pedro.
\v 40 Ndo' juu Pedro, s'aa jon ts'ian na tsoñ'en
nan'ñeen jndui'han toch'en. Ndë jo' tcon xtye jon, sinin jon
nnon Tyo'ts'on. Ndë jo' tequen jon tontyja na vaa
ts'oo'ñeen, jndyiaa' jonhin. Tso jon:
\p —'U' nan Tabita, quinanquintyja'.
\p Ndo' siquinaan juu nnon juu, ndo' xjen jndyiaa' juu Pedro,
tëcüetyen juu.
\v 41 Ndo' t'uii Pedro cüii ntyjaa' nt'ö
juu, sue jonhin. Ndë jo' t'man jon nanntcu'ñeen yo nin'joo
nn'an na vantyja n'on Jesús. Si'man jon tsanscu'ñeen ndëëhan
na vando' nnda' juu.
\v 42 Ndo' nn'an tsjoon Jope'ñeen, tsoñ'enhan jndyehan na tui na nnda', 
ndo' jndyehan tovantyja n'onhan ta Jesús.
\v 43 Ndo' juu Pedro, majndye xuee ntjohin juu tsjoon'ñeen vaa' tsan na 
jndyu Simón, tsan na itsiquitö' ntjan.
\c 10
\s Pedro yo Cornelio
\p
\v 1 Tsjoon Cesarea, jo' m'aan ncüii tsans'a na jndyu Cornelio. Juu tsan'ñeen conduihin ts'an na ico'xen jon ncüii tmaan' sondaro na jnanhan ndyuaa Italia.
\v 2 Juu tsan'ñeen yo mancha'chen ts'on jon itsit'maan' jon Tyo'ts'on, nquii jon ndo' mantyi tsoñ'en nn'an vaa' jon. M'aan na ncyaa' ts'on jon na nts'aa jon ncüii nnon 'nan na tyi'cavee' ntyjii Tyo'ts'on. Ndo' mantyi joo nn'an judíos nanninñen', t'man totejndei jonhan. Ndo' 'io 'io totsinin jon nnon Tyo'ts'on.
\v 3 Ncüii xuee cha' na ndye na matman, vaa ncüii nnon na tityincyoo' nnon jon na jndyiaa' jon.
\p Jndyiaa' jon na taquee' ncüii ángel cüentaa' Tyo'ts'on naijon na m'aan jon. Itso jon nnon juu: “Cornelio.”
\p
\v 4 Ndo' ve' tojndyiaa' jndyi jon nnon juu ángel'ñeen na quity'ue juu. Taxee' juu nnon jon:
\p —¿Nin 'nan ntsa' ja, ta?
\p Ndo' t'a ángel'ñeen, itso jon:
\p —Joo jñ'oon na matsinin' nnon Tyo'ts'on, jndë iy'oon jon cüentahan'. Ndo' iquen jon cüenta na matejndei' naninñen', ndo' mantyi vañjoon' ts'on jon 'u'.
\v 5 Ndo' naneinhin, quijñon' nn'an na chi nc'ohan tsjoon Jope na quitsaquitqueen'han juu tsan na jndyu Simón na mantyi condue nn'anhin Pedro.
\v 6 Juu jon m'aan ya jon vaa' ncüiichen Simón, tsan na itsiquitö' ntjan. Vaa' tsan'ñeen minntyjee'han' ndyo 'ndyo ndaandue.”
\p
\v 7 Ndo' vi na jndë jndui' ángel'ñeen na sinin jon yo Cornelio, yajo' tqueen' tsan'ñeen ve ts'an na itye'ntjon jon yo ncüii sondaro na vjay'oonchen jñ'oon yohin. Juu tsan'ñeen mantyi itsit'maan' juu Tyo'ts'on.
\v 8 Chen jndyi sinin Cornelio ndëëhan nchu vaa 'nan na jndyiaa' jon. Ndë jo' t'ua jon ts'ian ndëëhan na c'ohan Jope.
\p
\v 9 Ndo' tonco ncüiichen xuee ninvaa ñjonhan nato. Cha'na mandyo nguee' yajmin', vavindyo na ntsquehan tsjoon Jope'ñeen. Juu xjen'ñeen tëva Pedro xquen v'aa su. Ta' jon na itsinin jon nnon Tyo'ts'on.
\v 10 Jo' m'aan jon, ndo' tyioo na nin'jndo' jndyi jon. Ndo' viochen xjen na nque nn'an v'aa'ñeen conan'jnda'han 'nan na ntcüa' jon, vaa ncüii nnon 'nan na tityincyoo' nnon jon.
\v 11 Jo' jndyiaa' jon na jnaan quiñoon'ndue. Jndyocue ncüii cha'vijon ncüii ndiaandyu' tuen na tjon' ninnque nquihan'. Tyioohan' naijon na m'aan jon.
\v 12 Ndo' quityquii'han', jo' ñjon tsoñ'en nnon quioo' na cotsaca', yo quioo' na cotsaman', ndo' yo nin'quintsa.
\v 13 Ndo' jndyii Pedro ncüii jndye na itsohan': “Quinanquintyja', quitscue' quioo' na ntqui'.”
\p
\v 14 Majo' sintcüe' jon jñ'oon, itso jon: “Nnda' ta, tyi'je'quëhan' ee joo 'nan na itsiquindyi jñ'on' na tyi'ntju' tsixuanhan', ndo' min tyi'ji'uahan', min'jon tacoquëhan'.”
\p
\v 15 Juu xjen'ñeen, jndyii nnda' jon juu jñ'oon'ñeen: “'Nan na jndë tquen Tyo'ts'on na ji'ua conduihan', cjacüentyje' na macüji' cüenta na tyi'ntju'han'.”
\p
\v 16 Ndye jnda na jndyii jon juu jndye'ñeen. Ndë jo' juu nan'ñeen na cha'vijon ndiaahan', tavantcüe'han' quiñoon'ndue.
\v 17 Ndo' m'aan' jndyi ts'on Pedro nin 'nan nin'quitsiquindyihan' na nnda' vaa 'nan na jndyiaa' jon. Majo' viochen xjen na m'aan' jndyi ts'on jon ntyja 'naan'han', nque nan'ñeen na jñon Cornelio na m'aan Pedro, squenonhan tsjoon Jope. Tota'xee'han yuu jon na vaa vaa' Simón na ve' m'aan ya Pedro jo'. Ndo' na nnda', squehan 'ndyo vaa' juu tsan'ñeen.
\v 18 Ndo' t'manhan, jnduehan: “Ncyö́ chjo v'aa. ¿Aa ntjoo m'an juu tsan na jndyu Simón na mantyi condue nn'anhin Pedro?”
\p
\v 19 Ndo' viochen xjen na ninm'aan' ts'on Pedro na nin 'nan nin'quitsiquindyi juu nan'ñeen na jndyiaa' jon, juu xjen'ñeen nquii Espíritu Santo tso jon nnon juu: “Quindyia', jndë sque ndye nannon na cojnt'uehan 'u'.
\v 20 Quinanquintyja', cja'cuee', ndo' cja' yo joohan, min'ncüii jñ'oontiu tyi'nc'on' na ncja' yohan ee ncö jndë tsjö ndëëhan na ncyohan na m'an'.”
\p
\v 21 Jo' tacue Pedro na m'an nan'ñeen. Tso jon ndëëhan:
\p —Ja ts'an na cojnt'ueho'. ¿Nin ts'ian tyincyoho'?
\p
\v 22 Ndo' t'ahan, jnduehan nnon jon:
\p —Já tincyö́ ts'ian 'naan' tsan na jndyu Cornelio, juu tsan'ñeen ico'xen jon ncüii tmaan' sondaro. Juu jon jndyoyu vam'aan jon ndo' itsit'maan' jon Tyo'ts'on. Ndo' nque nn'an judíos, tsoñ'enhan ya jñ'oon conan'neinhan ntyja 'naan' jon. Majo' ncüii ángel cüentaa' Tyo'ts'on tso jon nnon juu na quitsiquindyi jon 'u' na chi ncja' vaa' jon na nndyii jon jñ'oon na ntsinin'.
\p Nnda' jñ'oon na jndue nan'ñeen.
\p
\v 23 Jo' sijnda' Pedro na juu tijaan'ñeen ntjo nan'ñeen v'aa naijon na m'aan ya jon. Ndo' tonco ncüiichen xuee tja jon yohan. Ndo' mantyi vendye nn'an tsjoon Jope na mantyi vantyja n'onhan Jesús, ty'ehan yo jon.
\s 'Nan na tui vaa' Cornelio
\p
\v 24 Xee na jndë ve squehan juu tsjoon Cesarea'ñeen. Iminndoo' jndyi Cornelio joohan. Ndo' jndë sincüi jon nn'an chuu'hin yo vendye nn'an na ya jñ'oon yohin.
\v 25 Xjen na jndyii jon na jndë tyjee' Pedro, tëquitjonhin tsan'ñeen. Tcon xtye juu nnon jon na sit'maan' juuhin.
\v 26 Majo' Pedro sue jon Cornelio. Itso jon nnon juu:
\p —Quinanquintyja', ee mantyi cüajon ts'an ja cha'na 'u'.
\p
\v 27 Ndo' viochen xjen na conan'neinhan, tyeque'han quityquii' v'aa. Jo' jndyiaa' Pedro na jndye nn'an na jndë jnan'ncüihan jo'.
\v 28 Jo' tso jon ndëëhan:
\p —'O' mangioho' ntyja 'naan' juu jñ'oon na conan't'mán' já Tyo'ts'on, jo' itscu'han' na já nn'an judíos ntsantyjá' nnon ncüiichen ts'an na mañoon tsjan conduihin yo já nn'an judíos, min na ntsac'ë́ vaa' juu. Majo' nquii Tyo'ts'on jndë si'man jon nnön na min'ncüii ts'an tavintsjö na ve' min'cya ro ts'anhin, ndo' min tavintsjö na tyi'ji'ua condui tsan'ñeen.
\v 29 Mang'e na nnda' vaa na si'man jon nnön, jo' juu xjen na tqueen' 'o' ja, tavi'nan sitiu na jndyö. Ndo' naneinhin, quindueho' nnön ¿Aa vaa ts'ian na tqueen'ho' ja?
\p
\v 30 Ndo' t'a Cornelio, tso jon:
\p —Xeevahin jndë nenque xuee na majuu xjenvahin m'an ja v'a. Ndo' cha'nan ndye na matman, matyjë 'nan 'ndyö ndo' matsinën nnon Tyo'ts'on. Majuu xjen'ñeen tityincyoo' ncüii ts'an nnön na quixuee jndyi ndiaa' jon.
\v 31 Itso jon nnön: “'U' Cornelio, jndë indyii Tyo'ts'on jñ'oon na matsinin' nnon jon, ndo' ñjon ts'on jon na matejndei' nn'an 'nan na itsitjahan'hin.
\v 32 Mang'e jo' quijñon' nn'an na chi nc'ohan tsjoon Jope na quitsaquitqueen'han nquii Simón, tsan na mantyi jndyu Pedro. Juu tsan'ñeen ve' m'aan ya jon vaa' Simón, tsan na itsiquitö' ntjan. V'aa'ñeen minntyjee'han' 'ndyo ndaandue. Juu Pedro vi na jndë tyjee' jon ntjoohin, min jñ'oon na ntsiquindyi jon 'u'.”
\v 33 Tsontyichen Cornelio: Mang'e jo', maquintyjachen t'ua ts'ian na quitsacy'on nn'an 'u', ndo' ncya ya 'u' na jndyo'. Ndo' naneinhin, tsoñ'en já m'án ntjoohin na tonnon Tyo'ts'on na ndyë́ tsoñ'en jñ'oon na nt'ue ts'on jon na quitsiquindyi' já.
\s Ndö jñ'oon na sinin Pedro vaa' Cornelio
\p
\v 34 Jo' tye' sinin Pedro, itso jon ndëë nan'ñeen:
\p —'O' na m'anho' ntjoohin, naneinhin mavaa' ts'ön na mayuu' tyi'quits'aa Tyo'ts'on na ve' jnda' ro nn'an na ngay'oon jon jñ'oon yohan.
\v 35 Ee min'cya ro tsonnangue na m'an nn'an na conan't'maan'han jon ndo' na cont'ahan cha'xjen na chuhan', jñ'oon na mayuu' ngavee' ntyjii jon ntyja 'naanhan.
\v 36 Toninncyaa jon jñ'oon' jon ndë́ já nn'an Israel. Totsiquindyi jon já jñ'oon naya na incyaahan' na min'ncüii tajñuaan' ts'on ts'an na tonnon jon xeng'e nquii Jesucristo na conduihin na itye'ntjon jon tsoñ'en nn'an.
\v 37 Nqueho' mangioho' jñ'oon ntyja 'naan' Jesús. Vi jndë na tenon na toninncyaa Juan jñ'oon na quint'ë nn'an cha' ntsi'manhan' na jndë sit'man ts'on Tyo'ts'onhan jnanhan, juu xjen'ñeen ta' Jesús, toncyaa jon jñ'oon ndëë nn'an ndyuaa Galilea ndo' ata ninvaa ndyuaa Judea tycya juu jñ'oon'ñeen.
\v 38 Jndë macondyeho' na nquii Jesús, tsan na jnan Nazaret, tyincyaa Tyo'ts'on na quindë ya totsixuan jon Espíritu Santo yo juu najndei na condui nquii Tyo'ts'on. Tomandyi' Jesús, tots'aa jon 'nan naya, ndo' totsin'man jon tsoñ'en nn'an na m'an nacje 'naan' juu yutyia, ng'e nquii Tyo'ts'on m'aan jon yohin.
\v 39 Já tojnty'iá ndë́ tsoñ'en 'nan na tots'aa Jesús ndyuaa Judea ndo' mantyi quii' tsjoon Jerusalén. Majo' jnan'cuee' nn'anhin na t'ionhan jon nnon tsonjn'aan.
\v 40 Majo' xee jndë ndye na tue' jon, nquii Tyo'ts'on tyincyaa na vando' xco jon, ndo' mantyi si'man jon Jesús ndë́.
\v 41 Chito ndëë tsoñ'en nn'an na tovityincyoo'hin, xia'ntyi ndë́ já na si'man Tyo'ts'onhin. Ee nquii Tyo'ts'on jndë tji jon já na quinan'në́n jndyoyú ndëë nn'an ntyja 'naan' jon. Manquë́ na tocü'á yohin vi jndë na vando' xco jon.
\v 42 I'ua jon ts'ian ndë́ na ninncyá jñ'oon naya ndëë nn'an na quinan'në́n jndyoyú na nquii jon tquen jon Jesús na conduihin na ntco'xen jon nn'an ntyja 'naan' na conan'tjahin, nque nn'an na ninvando' yo mantyi nin'nn'an na jndë tjë.
\v 43 Ndo' mantyi nque nn'an na toninncya jñ'oon' Tyo'ts'on ndyu na toxen'chen tonan'neinhan ntyja 'naan' Jesús. Tonduehan na ncüii cüii ts'an na vantyja ts'on juu jon, ntsit'man ts'on Tyo'ts'on nan'ñeen yo jnan na nan'xuanhan xeng'e xuee' nquii Jesús.
\s Nn'an na chito judíos ty'onhan cüenta Espíritu Santo
\p
\v 44 Ninvaa itsinin Pedro ndëë nan'ñeen, ndo' majuu xjen'ñeen tsoñ'enhan na tondyehan jñ'oon na tyincyaa jon, ty'onhan cüenta juu Espíritu Santo.
\v 45 Ndo' nque nn'an judíos'ñeen na vantyja n'on Jesús na tyenan'jonhan yo Pedro, ti'ndaa' tcya ngiohan na mantyi joo nan'ñeen ty'onhan cüenta Espíritu Santo.
\v 46 Ee joo nn'an judíos'ñeen jndyehan na jnan'nein nan'ñeen mañoon nnon jñ'oon yo na jnan't'maan'han Tyo'ts'on.
\v 47 Ndo' ng'e na nnda' vaa 'nan na tui, jo' itso Pedro ndëë nn'an na ty'e yohin:
\p —¿Aa nts'aahan' na m'aan ncüii 'o' na ngitso juu na tyi'cüji' yahan' na nt'ë nanmin'? Ee maninncüii xjen jndë ty'onhan cüenta juu Espíritu Santo cha'xjen na ty'ön cüenta jon quii' nn'ön.
\p
\v 48 Ndo' sijnda' jon na quint'ë nan'ñeen yo xuee' Jesucristo. Ndo' vi jndë jo', tan nan'ñeen nnon jon na quintjohin vendyechen xuee yohan.
\c 11
\s Itsiquindyi Pedro ntyja na tja jon
vaa' Cornelio
\p
\v 1 Ndo' nque nn'an na totsay'onhan yo jñ'oon na toninncyaa
Jesús yo nin'ntyjehan nn'an na vantyja n'on jon na m'anhan
ndyuaa Judea, jndyehan na joo nn'an na tachi judíos
conduihan, mantyi jndë ty'onhan cüenta jñ'oon' Tyo'ts'on.
\v 2 Majo'
xjen na tja ntcüe' Pedro Jerusalén, nn'an judíos na
vantyja n'onhan Jesús na m'anhan juu tsjoon'ñeen, jnan'tyia'han
jon.
\v 3 Jnduehan nnon jon:
\p —'U' ntyjë, ¿Ndu na tja' na m'an nn'an na chito conduihan
tsjan jaa? Ndo' mantyi na tcüa' yohan.
\p
\v 4 Ndo' t'a Pedro, chen chen sinin jon ndëëhan tsoñ'en
'nan na tui. Tso jon:
\p
\v 5 —M'an ja tsjoon Jope na matsinën nnon Tyo'ts'on. Ndo' juu
xjen'ñeen mantyi tityincyoo' 'nan nnön. Jnty'ia ncüii
ndiaandyu' tuein na tyen nenque nquihan'. Quiñoon'ndue
jnanhan', tyioohan' naijon m'an.
\v 6 Ndo' vi na jndë tquën ya
cüenta, quityquii'han', jo' jnty'ia na m'an quioo' tsjan yo
quioo' quii' jndëë yo quioo' na cotsaman' tsia yo nin'quintsa.
\v 7 Juu xjen'ñeen mantyi jndyi na nquii Tyo'ts'on na m'aan
quiñoon'ndue sinin jon nnön. Itso jon: “Pedro, quinanquintyja',
quitscue' quioo' na ntqui'.”
\v 8 Majo' t'a, tsjö: “Nnda' ta,
tyi'je'quë ee min'jon tacoquë 'nan na itso jñ'oon' na
tyi'ntquë, min 'nan na tyi'ji'ua tsixuanhan'.”
\v 9 Ndo' na vja ve t'a nnda' Tyo'ts'on na m'aan jon
quiñoon'ndue. Tso jon nnön: “'Nan na jndë tquën na
ntju' tsixuanhan', 'u' tavintsu' na tyi'ji'uahan'.”
\v 10 Ndye jnda tui na nnda'. Ndë jo' tëva
ntcüe'han' quiñoon'ndue.
\v 11 Ndo' majuuto xjen'ñeen, sque ndye ca' nn'an v'aa naijon 
na m'an ya. Ncüii ts'an tsjoon Cesarea, t'ua jon ts'ian 
ndëë nan'ñeen na tyequijnt'uehan ja jo'.
\v 12 Ndo' nquii Espíritu Santo tso jon nnön na min'ncüii
tyi'ndyii' ts'ön na ncjö yo nan'ñeen. Ndo' mantyi yon
ntyjëëhë nanmin na vantyja n'onhan Jesús, ty'ehan yo ja.
Tsoñ'en já sac'ë́ quii' vaa' nquii tsan'ñeen.
\v 13 Ndo' juu tsan'ñeen
tso jon ndë́ na jndyiaa' jon ncüii ángel na tëcüentyjee'
tsan'ñeen quii' vaa' jon. Ndo' tso ángel'ñeen nnon jon:
“C'ua' ts'ian ndëë nn'an na c'ohan tsjoon Jope na quitsaquitqueen'han juu
Simón, tsan na mantyi xuee' juu na vja ve Pedro.
\v 14 Juu
tsan'ñeen ngitso jon nnon' nchu vaa nquii ntsa' cha' ntsin'man
Tyo'ts'on ñuan 'nan', ndo' mantyi tsoñ'en nn'an va'.”
\p Ndö' vaa jñ'oon na tso ángel'ñeen nnon jon.
\v 15 Ndo'
tsontyichen Pedro: “Ndo' majuu xjen na tye' na matsinën ndëë
nn'an'ñeen, ty'onhan cüenta Espíritu Santo quii' n'onhan
cha'xjen na ty'ön cüenta jon juu xee'ñeen.”
\v 16 Ndo' na tui na nnda', tëñjoon' ts'ön juu jñ'oon na sinin
ta Jesús, na itso jon: “Juu Juan totsiquindëë' jon nn'an yo
ndaatioo, majo' 'o' mañoon nnon na nt'ëho', ee njñon Tyo'ts'on
Espíritu Santo quii' n'onho'. Ntyja 'naan' jon nt'ëho'.”
\v 17 Ndo' na tui na nnda', tquën cüenta na cha'xjen na nquii
Tyo'ts'on na siquindaa' jon Espíritu Santo jaa xjen na tëntyja
nn'ön Jesucristo, macüejon na s'aa jon yo joo nan'ñeen. Mang'e
na nnda', tyi'quitsixuan ja na ntsc'u 'nan na its'aa Tyo'ts'on
yohan.
\p
\v 18 Ndo' joo ntyjehin, nn'an judíos'neen, chen tui jndyuehan
xjen na jndyehan jñ'oonmin'. Ndo' jnan't'maan'han nquii
Tyo'ts'on. Jnduehan:
\p —Yajo' mantyi nque nn'an na mañoon tsjan conduihan yo jaa, xe
na aa ntcüe' n'onhan yo jnanhan, mantyi ntsin'man Tyo'ts'on
ñuaanhan cha' nnan'xuanhan na tyi'quintycüii na vando'
ñuaanhan.
\s Tmaan' nn'an na vantyja n'on Jesús tsjoon
Antioquía
\p
\v 19 Vi najndë na jnan'cuee' nn'an Esteban, juu xjen'ñeen ta' nn'an na
tonty'ehan joo nn'an na vantyja n'on Jesús. Mang'e na nnda',
jndye jndyi nan'ñeen tycyahan. Ñ'enhan na ty'ehan ata xjen
ndyuaa Fenicia, ndo' mañoon ntyjehan ty'ehan ndyuaa chjo na
jndyuhan' Chipre na xi'jndiohan' m'aan ndaandue. Ñ'en ntyjehan
na ty'ehan tsjoon Antioquía. Nan'ñeen tonan'neinhan jñ'oon' Tyo'ts'on,
ve' xia'ntyi ndëë ntyjehin nn'an judíos.
\v 20 Majo' quii' nt'an nan'ñeen tom'an vendye nn'an na jnanhan juu
Chipre'ñeen yo nin'Cirene. Ndo' nan'ñeen, vi na jndë squehan tsjoon
Antioquía'ñeen, ta'han tonan'neinhan ndëë nn'an na conan'nein
jñ'oon griego. Tonan'manhan jñ'oon naya ntyja 'naan' ta Jesús
ndëë nan'ñeen.
\v 21 Ndo' tonan'xuanhan juu najndei na condui
nquii Tyo'ts'on. Jo' s'aahan' na jndye nn'an ntcüe' n'onhan
jnanhan, tovantyja n'onhan ta Jesús.
\p
\v 22 Ndo' nque nn'an na conduihan tmaan' cüentaa' Tyo'ts'on na
m'anhan Jerusalén na vantyja n'onhan Jesús, vi na jndë
jndyehan na nnda', t'uahan ts'ian nnon juu Bernabé na chi ncja
jon Antioquía'ñeen.
\v 23 Ndo' vi na jndë tuee' jon jo', tquen
jon cüenta na t'man vaa na ityio Tyo'ts'on jn'aan juu
ts'ian'ñeen. Ndo' tyioo na neiin' jndyi jon na condui na nnda'.
Tsoñ'en nan'ñeen totsiqui'maan' jonhan na yo na xoncüee'
n'onhan quintjotyenhan ntyja 'naan' ta Jesús.
\v 24 Juu
Bernabé'ñeen, ya ñuan tsixuan jon. Quindë ya tsixuan jon
Espíritu Santo, ndo' t'man vantyja ts'on jon Tyo'ts'on. Ndo'
jndyechen nn'an tyion jonhan natoo' Tyo'ts'on.
\p
\v 25 Ndë jo' tja jon tsjoon Tarso na tëquint'ue jon Saulo.
\v 26 Ndo' vi na jndë ntjii jon tsan'ñeen, tantcüe' jon, tay'oon
jon tsan'ñeen Antioquía. Ndo' ninvaa ncüii chu tom'anhan jo' yo
tmaan' nn'an na vantyja n'on Jesús. Jndye nn'an tsjoon'ñeen
tonan'manhan ndëë nan'ñeen ntyja 'naan' Jesús. Ndo' nque nn'an
Antioquía'ñeen, joohan na jnan'quita' jndyeehan na
jnan'quijndyuhan joo nn'an na vantyja n'on Jesús cristianos.
\p
\v 27 Joo xuee'ñeen vendye nn'an na toninncya jñ'oon'
Tyo'ts'on jndui'han Jerusalén, ty'ehan, squehan Antioquía.
\v 28 Ncüii joo nan'ñeen, tsan na jndyu Agabo, yo na tyincyaa
Espíritu Santo na jnda' xquen jon, ta' jon na toninncyaa jon
jñ'oon, 'nan na xejnda nguaa na nndyo jndo' t'man na ninvaa tsonnangue. Ndo'
xjen na tom'aan nquii Claudio tsanm'aants'ian t'man tsjoon Roma,
juu xjen'ñeen siquindëhan' juu jñ'oon'ñeen.
\v 29 Mang'e jo',
nque nn'an na vantyja n'on Jesús na m'anhan juu tsjoon
Antioquía'ñeen, ntyjantyi na jndëë jnt'ahan, jnan'tjonhan
xoquitu'. Ndo' jnan'cüenonhinhan' ndëë ntyjehan na vantyja
n'onhan jon na m'anhan ndyuaa Judea cha' quitejndeihan' joo
nan'ñeen 'nan na itsitjahan'hin.
\v 30 Ndo' jnt'ahan na nnda'.
T'uahan ts'ian nnon juu Bernabé yo nin'Saulo na joo xoquitu' na
jndë jnan'tjonhan, quitsay'on nan'ñeenhan'. Ndo' joohan
tey'onhinhan' na m'an nque nn'an na conintque quii' nt'an nn'an
na vantyja n'on Jesús na m'anhan ndyuaa Judea.
\c 12
\s Jnan'cuee' nn'an Jacobo ndo' mantyi tyi'han
Pedro vancjo
\p
\v 1 Majuu xjen'ñeen nquii Herodes, tsan na co'xen juu ndyuaa Judea,
t'uii jon vendye nn'an na conduihan tmaan' na vantyja n'on
Jesús. Tyii' jon nan'ñeen vancjo.
\v 2 Ndo' nquii Jacobo xio
Juan, tquen Herodes'ñeen jñ'oon na quinan'cuee' sondaro 'naan'
jonhin yo xjo espada.
\v 3 Ndo' vi na tquen Herodes cüenta
na tëvee' ngio nn'an judíos na t'ua jon ts'ian na tue'
Jacobo, mantyi tyii' jon Pedro vancjo. Juu xjen na tui
na nnda', xoncüe na m'aan nguee 'naan nn'an judíos na cocüa'han tyoo' na
tatsquentë tëquee'. 
\v 4 Ndo' vi na
jndë t'uii Herodes Pedro, tyincyaa jon cüentahin nduee
ngin'on ncho'ncüii sondaro. Ee sitiu
jon naxen' ngüenon juu nguee pascua'ñeen, yajo' ncüji' jonhin
na ntco'xen jonhin na tondëë nn'an.
\v 5 Jo' joo sondaro'ñeen
tota'ntyjee'han Pedro quii' vancjo, majo' nque nn'an na conduihan
tmaan' na vantyja n'onhan Jesús, tasacüentyjee'han na
conan'neinhan nnon Tyo'ts'on na quitejndei jon tsan'ñeen.
\s Sin'man Tyo'ts'on Pedro na tyi' nn'anhin
vancjo
\p
\v 6 Ndo' nquii Pedro'ñeen, majuu tijaan ya na nnonnco xee'ñeen
na ncüji' Herodes jon tondëë nn'an tsjoon, juu xjen'ñeen
xoncüe quii' nt'an sondaro'ñeen itso jon, tyenhin yo ve carena.
Ndo' vendye ntyje sondaro'ñeen, cotquenhan cüenta 'ndyo
vancjo'ñeen.
\v 7 Majuu tijaan'ñeen, ncüii ángel cüentaa'
Tyo'ts'on, ninjonto tyjee' jon tyquii' vancjo'ñeen, sintjii' jon
nt'ö jon tsi'ntsquee' Pedro na sintcüi jonhin. Itso jon nnon
juu: “Cje quinanquintyja'.”
\p Ndo' xjen na s'aa jon na nnda', joo carena na tyen nt'ö jon, 
ninñoon' jnduihan'.
\v 8 Ndo' tsontyichen ángel'ñeen nnon jon: “Quitsityen' tsia' ndo' 
quityion' ntcon' ng'e'.”
\p Ndo' vi na jndë s'aa jon na nnda', itsontyichen ángel'ñeen
nnon jon: “Cüa, cüe' ndiaatco 'nan' ndo' quindyontyja' nax'ën.”
\p
\v 9 Ndo' Pedro, jndui' jon, tëntyja jon toxen' juu
ángel'ñeen, majo' min tyí'quintjii jon na aa mayuu' na jndë
jndyaahin na s'aa ángel'ñeen. Ee sitiu jon aa chi ve' ndaa
itsoo' jon.
\v 10 Tenonhan naijon na m'an sondaro na vejndyee,
nn'an na cota'ntyjee' jo'. Ndë jo' mantyi tenonhan naijon na
m'an sondaro na jndë ve. Ndo' squehan 'ndyo juu vancjo'ñeen na
të' xjohan' naijon na nndui' ts'an na ngua jon nata quii'
tsjoon. Ndo' juu 'ndyo v'aa'ñeen, jnan nquiihan'. Jo' tuahan
nata, ty'ehan, ndo' juu xjen'ñeen jnty'ii ángel'ñeen jon na
ninnquii ts'on xquen jon.
\p
\v 11 Xjen'ñeen ticjee'ya Pedro ncüii, tso jon: “Nanein mavaa' ya ts'ön na 
nquii Tyo'ts'on jñon jon ángel 'naan' jon na quitsiquindyaa tsan'ñeen 
ja nt'ö Herodes yo nduee ntyjë nn'an judíos ntyja tsoñ'en na 
conan'tiuhan na nin'quint'ahan ja.”
\p
\v 12 Ndo' nquii Pedro, vi na jndë taa' ts'on jon yo 'nan na
tenon jon, tja jon vaa' María, ndyee Juan, tsan na mantyi jndyu
Marcos. Jndye nn'an na jndë tëncüihan jo' na conan'neinhan
nnon Tyo'ts'on ntyja 'naan' juu Pedro.
\v 13 Ndo' 
sic'uaa jon 'ndyo teon na ndyii' juu v'aa'ñeen. Ndo' ncüii
yuscu na jndyu juu Rode na itye'ntjon ndëë nn'an v'aa'ñeen,
jndui' yu'ñeen, tëquindyiaa' juu nin ts'an na itsic'uaahan'.
\v 14 Ndo' vi na jndë tajnaan' juu na jndyee' Pedrohan', tyioo na
neiin' jndyi juu. Majo' ta'nan siquinaan juu 'ndyo teon'ñeen.
Sicjehin, tja ntcüe' juu tyquii' v'aa na tëtsiquindyi juu
joo nn'an na m'an jo'. Tso juu ndëëhan ndö' ro jndë tyjee'
nquii Pedro, itsic'uaa jon 'ndyo teon.
\v 15 Ndo' joo nan'ñeen jnduehan nnon juu:
\p —Tsan' xquen'.
\p Majo' juu yuscu'ñeen ninvito tco'hin na
mayuu' na juu Pedro na m'aan 'ndyo teon'ñeen. Ndo' ng'e na
nnda' tso juu, yajo' jnduehan:
\p —Chito mayuu' nquii jon, majuu ángel na ivantyjee'hin na
minntyjee' ndö'.
\p
\v 16 Ndo' viochen xjen na nnda' conan'neinhan, nquii Pedro
tatëcüentyjee' jon na itsic'uaa jon 'ndyo teon'ñeen ata xjen
jnan'quinaanhin juuhan'. Majo' ya na jnty'iahan jon,
tyuehan ndo' tineinhan na mayuu' juu jon na minntyjee' jo'.
\v 17 Majo' s'aa jon nt'ö jon ndëëhan na cüichen jndyuehan. Ndo' vi
jndë jo', sinin jon nchu vaa na s'aa ta Tyo'ts'on na tji'
jonhin quii' vancjo'ñeen. Ndo' itso jon ndëëhan:
\p —Juu Jacobo yo nin'ntyjë na vantyja n'onhan Jesús,
quinan'quindyiiho'hin juu jñ'oonvahin.
\p Ndo' vi jndë tso jon na nnda', jndui' jon, tja jon ncüiichen
joo.
\p
\v 18 Ndo' xjen na tonnco, nque sondaro'ñeen, ji vaa
tic'uaa jndyuehan yo ntyjehan na nin 'nan tui na tac'oon Pedro.
\v 19 Ndo' juu Herodes, t'ua jon ts'ian na chen chen quijnt'uehan
Pedro, majo' tajndiohanhin. Mang'e jo' tovajndo jndyi jon joo
sondaro'ñeen, ndo' tsojnaan' na tajñ'oon tijnda', jo' t'ua jon
ts'ian na cüjehan. Ndë jo', jndui' jon ndyuaa
Judea, tja jon Cesarea na jo' nc'oon ya jon.
\s Ntyja na tue' Herodes'ñeen
\p
\v 20 Juu Herodes, v'ii jon nque nn'an tsjoon Tiro yo Sidón.
Ndo' ng'e na nnda', joo nn'an njoon'ñeen, jnan'jnda'han na
nc'ohan na m'aan jon. Majo' ty'ejndyeehan na m'aan juu
Blasto, tsan'ñeen itye'ntjon juu nnon Herodes'ñeen. Ndo'
tyincyahan xoquitu' nnon juu cha' ntsintyjaa' juu jñ'oon 'naanhan
nnon Herodes. Ndë jo' tanhan nnon jon na quintjo ya ntyjii jon
yohan. Ee 'nan na coninjnt'uehan yo 'nan na cocüa'han, conanhan'
tyuaa na ico'xen. 
\v 21 Ndo' tquen jon ncüii xuee na ya
ninncyo nnda'han na m'aan jon, ndo' vi na jndë tuee' juu
xuee'ñeen, tcüe jon ndiaa ya na manin' ts'iaan' na
tsi'manhan' na conduihin na ico'xen jon. Jo' tëcüetyen jon
naijon na macüiixjen vacüetyen jon xjen na itsijnda' jon
jñ'oon. Jndë jo' ta' jon na incyaa jon jñ'oon ndëë
nan'ñeen.
\v 22 Ndo' joo nan'ñeen, xjen na jndyehan jñ'oon
na tyincyaa jon, yajo' ve' jnt'a yahan na jnan't'maan'han jon.
Jnan'xuaahan, jnduehan: “Juu ts'an na itsinin ndö', chito ve'
ts'anhin, conduihin ncüii tyo'ts'on.”
\v 23 Majo' ncüii ángel cüentaa' nquii Tyo'ts'on,
ninñoon' isquioo jon ncüii tycu v'ii cjoo' Herodes na
iscuee'han'hin na tcüa' quintyihin. Nnda' vaa na tjon jon ng'e
na tyí'quitsit'maan' jon nquii Tyo'ts'on.
\p
\v 24 Majo' juu jñ'oon' Tyo'ts'on, tëcyantyichenhan'. Ndo'
tëvijndyentyi nn'an na tovantyja n'onhan Jesús.
\p
\v 25 Ndo' juu Bernabé yo nin'Saulo, vi na jndë jnan'quindëhan
juu ts'ian na ty'ehan Jerusalén, jo' ty'e ntcüe'han
Antioquía. Ndo' mantyi tyey'onhan juu Juan, tsan na mantyi jndyu
Marcos, na ntejndei jonhan.
\c 13
\s Bernabé yo Saulo ta'hin na concyahan
jñ'oon' Tyo'ts'on
\p
\v 1 Juu tmaan' nn'an na vantyja n'on Jesús na m'anhan tsjoon
Antioquía, quii' nt'anhan tom'an nn'an na toninncya jñ'oon'
Tyo'ts'on ndo' yo nn'an na conduihan na tonan'manhan juuhan'
ndëë nn'an. Ndö nguee nan'ñeen: Bernabé, Simón (mantyi
conan'quijndyuhanhin Niger), Lucio ts'an tsjoon Cirene, Manaén yo
nin'Saulo. Juu Manaén'ñeen, nincüajon tëquehin yo Herodes, tsan na
toco'xen ndyuaa Galilea.
\v 2 Ncüii xee'ñeen, xjen na nque
nan'ñeen na vantyja n'on conan't'maan'han Tyo'ts'on, yo na
cotyjehan 'nan jndyuehan, juu xjen'ñeen nquii Espíritu Santo
itso jon ndëëhan: “Juu Bernabé yo Saulo, quitji'ndya'o'hin na 
nc'ohan ts'ian na mat'iön jahan.”
\p
\v 3 Ndo' nque nan'ñeen na vantyja n'on Jesús, vi na jndë
jndyehan na nnda', tyjechenhan 'nan jndyuehan, ndo'
tonan'neinntyichenhan nnon Tyo'ts'on. Ndë jo' tyiohan ndueehan
nacjoo' juu Bernabé yo nin'Saulo na cüit'maan' Tyo'ts'on ntyja
'naanhan. Ndo' ndë jo' t'uahan ts'ian ndëë nan'ñeen na 
c'ohan ts'ian 'naan' jon.
\s Bernabé yo Saulo coninncyahan jñ'oon naya
ndëë nnan ndyuaa Chipre
\p
\v 4 Ndo' juu Bernabé yo nin'Saulo, jndui'han, ty'ehan tontyja 
naijon na jñon Espíritu Santo joohan. Ty'ejndyeehan tsjoon 
Seleucia naijon tuahan v'aandaa na ntsquehan tyuaa Chipre na 
m'aan ndaandue xi'jndiohan'.
\v 5 Ndo' vi na jndë squehan tsjoon
Salamina juu ndyuaa'ñeen, jo' tye' toninncyahan jñ'oon'
Tyo'ts'on quii' nt'aan'on 'naan nn'an judíos na m'anhan juu
ndyuaa'ñeen. Ndo' mantyi juu Juan'ñeen, tsan na jndyu Marcos,
tja juu yo joohan, totejndei juuhan.
\p
\v 6 Nan'ñeen tomandyi'han ninvaa ndyuaa'ñeen. Jo' squehan
tsjoon Pafos. Juu tsjoon'ñeen jndiohan ncüii tsanquindua',
ts'an judíohin. Itsivi'nn'an juu na conduihin ts'an na incyaa
jñ'oon' Tyo'ts'on. Barjesús jndyu juu.
\v 7 Juu tsan'ñeen
tom'aan juu yo nquii tsanm'aants'ian na jndyu Sergio Paulo,
tsan'ñeen jnda' jndyi xquen jon. Tqueen' jon Bernabé yo
Saulo ee nin'quindyi jndyi jon jñ'oon' Tyo'ts'on.
\v 8 Juu
tsanquindua'ñeen jndyu juu Elimas. Totsichon yantyi juu na
tantsinin Bernabé yo Saulo nnon nquii tsanm'aants'ian'ñeen.
Ndo' mantyi s'aa juu na min tyi'ntsijñ'oon' tsan'ñeen jñ'oon
na conan'neinhan, ng'e tyi'quint'ue ts'on juu na ngantyja ts'on
jon Jesús.
\v 9 Jo' juu Saulo, tsan na mantyi jndyu Pablo, na
quindë ya tsixuan jon Espíritu Santo, quii
jndyiaa' jon nnon juu tsanquindua'ñeen.
\v 10 Itso jon nnon juu:
\p —'U' ts'an na ji vaa matsivi'nn'an', tyia jndyi matsa'. 'U'
condui 'u' jnda nquii yutyia. Condui 'u' ts'an na jndoo' tsoñ'en
'nan na jndyoyu conduihan'. ¿Yuu xjen na ngacüentyje' na matscu' na
ngoque' nn'an nato jndyoyu ntyja 'naan' Tyo'ts'on?
\v 11 Ndo'
ng'e na nnda' xjen ts'an 'u', jo' nquii Tyo'ts'on n'ndyii vi' jon
'u'. Vendye xuee nc'on' na nchjan' na taje'quindyia' na xuee
ndo'cüjioon'.
\p Ndo' vi na jndë tso Pablo na nnda', ninñoon' jnty'iihan'hin na 
cha'vijon ts'an na vja quityuii' chincyuts'o, ntjohin na
ndiquindyiaa' juu. Ndo' ng'e na nnda', jnt'uehin ts'an na nt'uii
nt'ö juu na ngay'oon tsan'ñeenhin. 
\v 12 Ndo' nquii tsanm'aants'ian'ñeen, vi na jndë jndyiaa' jon
'nan na tui, yajo' tëntyja ts'on jon Jesús. Ndo' jndye t'oon'
ts'on tsan'ñeen ntyja 'naan' juu jñ'oon na tonan'man nan'ñeen
ntyja 'naan' nquii Jesús.
\s Pablo yo Bernabé tonincyahin jñ'oon' Tyo'ts'on
tsjoon Antioquía ndyuaa Pisidia
\p
\v 13 Xjen'ñeen, juu Pablo yo nn'an na tonan'jon jñ'oon yohin,
jndui'han tsjoon Pafos. Tuahan v'aandaa, ty'ehan, squehan tsjoon
Perge ndyuaa Panfilia. Juu tsjoon'ñeen, jo' jnty'ii Juan joohan,
tëntcüe' ntcüe' juu Jerusalén.
\v 14 Ndo' Pablo yo
nin'Bernabé, vi na jndë jndui'han tsjoon Perge'ñeen,
ty'echenhan, squehan tsjoon Antioquía ndyuaa Pisidia. Ndo' xjen
na tuee' xuee na cota'jndyee nn'an judíos, tyeque'han vats'on
'naan nan'ñeen, jo' tyecüendyuaahan.
\v 15 Ndo' sijnaan'
ncüii ts'an ntji na tquen Moisés yo jñ'oon na totji nn'an na
toninncya jñ'oon' Tyo'ts'on ntyja nchu vaa 'nan na nnguaa. Ndo' vi
jndë jo', nque nn'an na conintque ndëë nn'an vats'on'ñeen,
jnduehan nnon Pablo yo Bernabé:
\p —'O' ntyjë, xe na aa vaa jñ'oon na nin'quinan'neinho' na
ntejndeihan' já, cüa, quindueho', ndyë́.
\p
\v 16 Ndo' jo' jnanquintyja Pablo, s'aa jon nt'ö jon na quitquenhan
cüenta jñ'oon na ntsinin jon. Tso jon:
\p —'O' ntyjë nn'an Israel yo 'o' nn'an na mañoon tsjan
conduiho' na mantyi conan't'maan'ho' nquii Tyo'ts'on, quindyeho'
chjo jñ'oon na ntsjö.
\v 17 Nquii Tyo'ts'on na conan't'mán'
já nn'an Israel, nque ndochí na tom'an ndyu na toxen'chen, tji
jonhan na conduihan cüentaa' nquii jon. Ndo' nquii jon s'aa na
tit'man jndyi tmaan' joohan viochen xjen na tom'an yahan juu
ndyuaa Egipto. Ndo' ntyja 'naan' naijndei na tsixuan jon, tañoon'
jonhan, tji' ntcüe' jonhan juu ndyuaa'ñeen.
\v 18 Ncüii venn'an chu xjen na tomanonhan ndyuaa naijon tann'an
c'oon, jndye nnon 'nan na tyí'quichuhan' na tont'ahan,
totsiquii ts'on jon yo ntyja 'naanhin.
\v 19 Ndo' vi jndë jo', joo ntyque'
tmaan' nn'an na mancüii xjen tom'anhan ndyuaa Canaán, sityuii'
jon nan'ñeen. Ndo' tyuaa na tonan'xuanhan, siquindaa'
jonhan' nque nn'an tsjan na tui jaa, joo nn'an Israel. 
\v 20 Ndo' juu nan'va' na matsjö, tëca cha'na vi nenque ciento vantjo' 
venn'an ncho'nqui chu na tuihan'.
\p “Ndo' vi jndë jo', tyincyaa jon jüe na totoxen nan'ñeen
joohan. Ndö' vaa 'nan na tovaa ata tuee' xjen na t'oon juu
Samuel, tsan na toninncyaa jñ'oon' Tyo'ts'on nchu vaa
'nan na nnguaa.
\v 21 Juu xjen'ñeen joo nn'an Israel'ñeen, totanhan
nnon Tyo'ts'on na incyaa jon ncüii ts'an na taquintyja na t'man
conduihin na ntco'xen tsan'ñeen joohan. Ndo' ng'e na nnda', jo'
t'ion jon ts'ian nquii Saúl, jnda tsan na jndyu Cis. Juu
Saúl'ñeen tonduihin tsjan 'naan nn'an tmaan' Benjamín. Venn'an
chu toco'xen Saúl joohan.
\v 22 Ndë jo' nquii Tyo'ts'on tji'
ntcüe' jon tsan'ñeen, ndo' juu ts'ian'ñeen t'ion jonhan' David.
Ntyja 'naan' David'neen, itso jon: “Juu David, jnda Isaí,
nts'aa jon cha'xjen na nt'ue ts'ön.”
\p Nnda' vaa jñ'oon na tso jon ntyja 'naan' David.
\p
\v 23 “Juu
jon, matsjan 'naan' jon tui Jesús, tsan na conduihin na
itsin'man jon nn'an Israel na cha'xjen jñ'oon na jndë tco'
Tyo'ts'on 'ndyo jon.
\v 24 Nquii Jesús, vitjachen na ngita'
jon ts'ian na t'ua Tyo'ts'on nnon jon, juu Juan mancüiixjen
m'aan jon. Toninncyaa tsan'ñeen jñ'oon ndëë ntyjëëhë nn'an
Israel. Totso jon ndëëhan na quintcüe' n'onhan jnanhan, ndo'
ndë jo' ntsiquindëë' jonhan.
\v 25 Ndo' juu xjen na vantycüii
xeechuu' juu Juan'ñeen, na jndë siquindë jon ts'ian na t'ua
Tyo'ts'on nnon jon, itso jon ndëë nn'an: “'O' conan'tiuho' na
condui ja nquii ts'an na ndyotsin'man ñuaanho', majo' chito juu
jon condui ja. Nquii jon mancüjee' jon ndo' t'man conduihin.
Majo' ja ndö, min ve' ntcoon' jon tyi'quichuhan' na
ntsiquin'anhan'.”
\p
\v 26 Ndo' tsontyichen Pablo ndëëhan:
\p —'O' ntyjë, ñ'en já na condui tsjan 'naan' Abraham na
jndyocahan', ndo' ñ'enho' na nn'an mañoon tsjan nn'an conduiho',
majo' mantyi conan't'maan'ho' nquii Tyo'ts'on. Ndëë
tsoñ'en jaa itscüanon Tyo'ts'on juu jñ'oonva na ntyja
'naan' jo' itsin'man jon ñuan njanhan.
\v 27 Majo' nque nn'an na m'an Jerusalén yo nin'nn'an na conintque
ndëëhan, tataa' n'onhan nin condui juu Jesús. Nque nn'an
judíos tyi'ncüii cüii xuee na cota'jndyeehan, conan'jn'aanhan
jñ'oon na totji nn'an na toninncya jñ'oon' Tyo'ts'on nchu
vaa 'nan na nnguaa. Majo' joo nn'an judíos'ñeen, joo jñ'oon'ñeen
na itsininhan' ntyja 'naan' nquii Jesús, tataa' n'onhan nin
'nan itsiquindyihan'. Mang'e na nnda', manquetohan jnan'jnda'han
jnanhan cha'xjen joo jñ'oon'ñeen tsiquindyihan' na ngenonhan,
tsojnaan' na tataa' n'onhan nin condui Jesús.
\v 28 Nque nan'ñeen min'ncüii jnaan' jon tyi'cüijnda' na nt'ahan na 
co'xenhan' na cue' jon. Majo' min na nnda', totanhan nnon Pilato 
na cue' Jesús.
\v 29 Ndo' vi na jndë siquindëhan' tsoñ'en cha'xjen juu
jñ'oon' Tyo'ts'on na jndui na itsiquindyihan' na ntquenon Jesús,
yajo' jnan'quioo nn'an si'ts'o 'naan' jon nnon tsonjn'aan, ndo'
ndë jo' tyequity'iuhan jon.
\v 30 Majo' nquii Tyo'ts'on tyincyaa jon na vando' xco Jesús. 
Naneinhin tac'oonhin naijon na m'an nt'oo.
\v 31 Ndo' nque nn'an na jnan'jon yo jñ'oon na
toninncyaa jon na jnanhan ndyuaa Galilea na ty'ehan yo jon
Jerusalén, tyi'ndyo xuee na tojnty'ia ndëëhan jon vi jndë na vando'
xco jon. Ndo' xjen neinhin, manquentyi nan'ñeen cotji' jndyoyu
ntyja 'naan' jon ndëë nn'an.
\p
\v 32 “Ndo' mantyi já jndë squë́ na m'anho' na coninncyá juu
jñ'oon nayavahin ndëëho'. Conan'quindyí 'o' na joo jñ'oon na
jndë tco' Tyo'ts'on 'ndyo jon ndëë ndochiihi nn'an judíos ndyu
na toxen'chen,
\v 33 Joo jñ'oon'ñeen jndë siquindë jonhan'
ndëë jaa na condui jaa ndantyjo joo nan'ñeen ee tyincyaa jon na
vando' xco Jesús. Tui na nnda' cha'xjen juu
jñ'oon na jndui salmo na jndë ve na itsohan': “'U' condui jnda
ja. Xeevahin matsi'man ndëë nn'an na condui ja tye'.”
\v 34 Ndo' mantyi quityquii' jñ'oon' Tyo'ts'on vaa ncüiichen jñ'oon
na jndui na itso jon: “Juu jñ'oon na tcö' 'ndyö nnon David,
ji'ua nan'xuanhan', ndo' jñ'oon na mayuu'han'. Mancüiixjen
ntsiquindëë ja joohan'.” Yo joo jñ'oonmin' totsi'man Tyo'ts'on
na nninncyaa jon na ngüando' xco Jesús cha' tyí'quitö'hin na
tue' jon.
\v 35 Ndo' mantyi nacjoo' ncüiichen salmo jndui
jñ'oon. Ntyja na tsi'manhan', itsijonhan' cha'vijon nquii Jesús
itsinin. Itsohan': “Ja na matye'ntjön nnon', ñuan nquii'
condui ja. Mang'e na nnda', tyi'je'ncya' na ngitö' si'ts'o
njan.”
\v 36 Ntyja 'naan' juu David'ñeen, tsan na tji joo
jñ'oonmin', tovijnt'ue Tyo'ts'onhin tondëë nn'an ndyuaa na
toco'xen jon cha'xjen na nt'ue ts'on Tyo'ts'on. Ndo' vi jndë
jo', tue' juu David'ñeen, ndo' tequity'iu nn'anhin naijon na
tovanty'iu ndotachii' jon na tom'an tivio, ndo' juu si'ts'o
'naan' jon tö'han'.
\v 37 Majo' si'ts'o 'naan' nquii Jesús, 
tatö'han', ee nquii Tyo'ts'on tyincyaa na vando' xco jon.
\v 38 Mang'e na nnda', 'o' ntyjë, cüaa' ya n'onho' jñ'oonmin' na
conincyá ndëëho'. Ntyja 'naan' nquii Jesús na itsit'man ts'on
Tyo'ts'on jnan na nan'xuanho'.
\v 39 Ee joo ntji na tquen
Moisés, ndincyaahan' na ntyja 'naan'han' na n'man ñuaan' ts'an
na tonnon Tyo'ts'on. Majo' ntyja 'naan' nquii Jesús, minninchen
ts'an na vantyja ts'on juuhin, iquen Tyo'ts'on tsan'ñeen na
conduihin ts'an na tajnan tsixuan. 
\v 40 Jo' quitquen
ya yaho' cüenta na tyi'ntjonho' cha'xjen itsiquindyi joo jñ'oon
na totji nn'an na toninncya jñ'oon' Tyo'ts'on nchu vaa
'nan na nnguaa.
\v 41 Jñ'oon'ñeen ndö vaa na itsiquindyihan':
\q 'O' nn'an na tyi'cuee' n'onho' juu jñ'oon
na mayuu', quitquenho' cüenta.
\q Ja Tyo'ts'on, joo xuee na cota'ndo'ho',
\q vaa ncüii nnon na mats'a min na ntsinin
ts'an ndëëho' ntyja 'naan'han',
\q majo' tyi'je'cantyja n'onho'han'.
\q Jo' jndye c'oon' n'onho' ntyja 'naan'han',
\q ata nts'aahan' na ngitsu ñuaanho' na
tyi'cantyja n'onho' yo juu nan'ñeen na mats'a.
\p
\v 42 Ndo' vi na jndë sinin Pablo jñ'oonmin', jndui' jon juu
vats'on'ñeen yo Bernabé. Ndo' nque nn'an na chito judíos
conduihan, tanhan nnon jon na quitsininntyichen jon joo
jñ'oon'ñeen ndëëhan ncüiichen xuee na cota'jndyee nn'an judíos.
\v 43 Ndo' nque nn'an na tëtjon juu
vats'on'ñeen, vi na jndë tycyahan, yajo' jndye nn'an judíos yo
nin'nn'an na chito conduihan tsjan nan'ñeen, majo' na
conan't'maan'han Tyo'ts'on cha'xjen nque nn'an judíos, tyentyja
nan'ñeen toxen' Pablo yo nin'Bernabé. Ndo' nan'ñeen je',
totsiqui'maan' Pablohin yo Bernabé na quintjotyenhan ntyja
'naan' juu naya na condui Tyo'ts'on.
\p
\v 44 Ndo' ya na tuee' nnda' ncüiichen xuee na cota'jndyee nn'an
judíos, mandyo tsoñ'en nn'an tsjoon'ñeen tëtjonhan na
nin'quindyehan jñ'oon' Tyo'ts'on.
\v 45 Majo' nque nn'an
judíos'ñeen, ya na jnty'iahan na jndye jndyi nn'an jndë
tëncüi, jnan'tëë' n'onhan. Tye' na tonduehan na juu jñ'oon
na incyaa Pablo tyi'yuu'han', ndo' mantyi tonan'neinhan jñ'oon
tsan' nacjoo' jon.
\v 46 Ndo' na nnda', Pablo yo Bernabé, yo na
nan'xuanhan ñuanhan, jnan'ntcüe'han jñ'oon ndëë nan'ñeen,
jnduehan:
\p —'O' ntyjë nn'an judíos, chuhan' na ndëë 'o' na concyá
jndyë́ juu jñ'oon' Tyo'ts'on, majo' 'o' tyi'nin'cy'onho'
cüentahan'. Cotji'ho' cüenta na juu naya na tyi'quintycüi
na nta'ndo ñuaanho', tyi'nan'xuanho' na ntsiquindaa'
Tyo'ts'on juuhan' 'o'. Tsojnaan' jo', naneinhin juu jñ'oon 
nayavahin nninncyáhan' ndëë nn'an na mañoon tsjan conduihan,
\v 47 Ng'e nnda' vaa ts'ian na t'ua ta
Tyo'ts'on ndë́. Tsi'manhan' na nnda', ee nquii jon jndë tso jon:
\q Ncö jndë tquënho' na conduiho' cha'vijon
chon na ntsixueehan' ndëë nn'an na
chito conduihan nn'an judíos.
\q Ata nn'an na m'an ninvaa nnon tsonnangue
nninncyaho' jñ'oon ndëëhan ntyja 'naan'
na ntsin'man ja ñuaanhan.
\p
\v 48 Ndo' nque nan'ñeen na chito judíos conduihan, vi na jndë
jndyehan jñ'oonvahin, tyincyaahan' na nein jndyihan. Tonduehan na
juu jñ'oon' Tyo'ts'on, njon jndyihan'. Ndo' ncüii cüii ts'an
na mancüiixjen ntyjii Tyo'ts'on na ncy'onhan cüenta na
tyi'ntycüii na nta'ndo' ñuaanhan, tëntyja n'onhan Jesús.
\v 49 Ndo' ninvaa ndyuaa'ñeen, toninncya nn'an jñ'oon' Tyo'ts'on.
\v 50 Juu tsjoon'ñeen tom'an nanntcu na t'man conduihan na
conan'jonhan yo nn'an judíos ntyja 'naan' na conan't'maan' nan'ñeen
Tyo'ts'on. Nque judíos'ñeen jnan'ndaa'han n'on nanntcu'ñeen.
Majo'ntyi jnt'ahan yo nque nannon na conintque tsjoon
Antioquía'ñeen. Ndo' joo nanntcu'ñeen yo nannon'ñeen,
jnan'quita'hin tyia' yo Pablo yo Bernabé. Ndo' na nnda',
jnt'ahan na tji'han nan'ñeen ndyuaahan.
\v 51 Mang'e na nnda',
juu Pablo yo Bernabé jnan'toncüii'han ng'ehan na cyaa ts'ojndë
na chuu'han'. Na jnt'ahan na nnda', si'man jndyoyuhan' na
tyi'quichuhan' na jnt'a nan'ñeen na nnda'. Ndë jo' Pablo yo
Bernabé ty'ehan tsjoon Iconio.
\v 52 Majo' nque nn'an na vantyja
n'on Jesús na m'anhan tsjoon Antioquía'ñeen, nein jndyihan
ndo' quindë ya m'aan Espíritu Santo quii' n'onhan.
\c 14
\s Pablo yo Bernabé coninncyahan jñ'oon'
Tyo'ts'on tsjoon Iconio
\p
\v 1 Pablo yo Bernabé manincüajon jnt'ahan tsjoon Iconio.
Tyeque'han vats'on 'naan nn'an judíos juu tsjoon'ñeen. Jo'
toninncyahan jñ'oon' Tyo'ts'on ndëë nn'an. Ndo' joo nn'an na
tëncüi jo' yo nin'vendye nn'an na tachi judíos conduihan, xjen
na jndyehan jñ'oon na tonan'nein nan'ñeen, jndyehan tëntyja
n'onhan Jesús.
\v 2 Majo' nque nn'an judíos na tatëntyja n'onhan,
tonan'ndaa'han n'on nn'an na mañoon tsjan conduihan yo
joohan. Ndo' vi jndë jo', joo nan'ñeen tonan'v'ii' n'onhan
joo nn'an na vantyja n'onhan Jesús.
\v 3 Jo' juu Pablo yo nin'Bernabé, majndye xuee ntjohin juu
tsjoon'ñeen. Ndo' yo na nan'xuanhan ñuaanhan na toninncyahan
jñ'oon ntyja 'naan' juu naya na condui Tyo'ts'on. Ndo' si'man
jon juu jñ'oon na toninncya nan'ñeen, jñ'oon na mayuu'han' ee
ntyja 'naan' nquii jon na tondëë tont'ahan jn'aan t'man na
tyi'je'quinduihan' na ve' najndë nquehan, min xe'cüaa' ts'on
ts'an nchu vaa na tuihan'.
\v 4 Ng'e na nnda' vaa, joo nn'an
tsjoon'ñeen, s'aahan' na tyi'ninncüii toquindyii' n'onhan. Ee
ñ'enhan na tonan'jonhan yo nn'an judíos, ndo' ñ'enhan na
tonan'jonhan yo nn'an na totsay'onhan yo juu jñ'oon na
toninncyaa Jesús.
\v 5 Ndo' na nnda', nque nn'an judíos yo
nin'nn'an na tachijo' conduihan, jnan'jonhan jñ'oon yo
nanm'ann'ian tsjoonhan na nnan'cüejnaan'han nan'ñeen, ndo' na
ntuen'han ntjö' joo nan'ñeen.
\v 6 Majo' Pablo yo nin'Bernabé, vi na jndë jndyehan na nnda' conan'jnda'
nan'ñeen, jo' jnt'ahan vi ntyja. Ty'ehan tsjoon Listra yo tsjoon
Derbe ndyuaa Licaonia, yo ndyuaa na m'an xi'jndyio juu ndyuaa'ñeen.
\v 7 Mantyi ndëë nn'an ndyuaa'ñeen
toninncyahan jñ'oon naya 'naan' Tyo'ts'on.
\s Nn'an tsjoon Listra cotuen'han ntjö' Pablo
\p
\v 8 Juu tsjoon Listra'ñeen, jo' tovequityen ncüii tsans'a na
ndicaca, ee mancüiixjen ntjein ng'ee juu xjen na tuihin.
Min'ncüii jon tacovaca juu.
\v 9 Jndyii tsan'ñeen na sinin Pablo. Ndo' quii jndyiaa' jon
nnon juu, ee taa' ts'on jon na ngantyja ts'on juu na ntco'yahan'hin.
\v 10 Ndo' sue jon jndyee' jon, itso jon:
\p —Cüa, quinanquintyja', cüentyje'.
\p Ndo' juu tsan'ñeen, ninñoon' tëcüentyjee' juu, tye'
tëca juu.
\v 11 Ndo' joo nn'an Licaonia'ñeen, xjen na
jnty'iahan na nnda' s'aa Pablo, ta'han na tonan'xuaahan yo
jñon'ndaa 'naanhan. Tonduehan:
\p —Quii' nt'an jaa jndë sque ve tyo'ts'on na cha'vijon nn'anhan.
\p
\v 12 Ee juu Bernabé, jnduehan na jon tyo'ts'on Júpiter, ndo'
Pablo, jon tyo'ts'on Mercurio, ng'e incyaa jon jñ'oon ndëëhan.
\v 13 'Ndyo juu tsjoon'ñeen, jo' minntyjee' vats'on cüentaa'
Júpiter'ñeen. Ndo' juu tyee na totye'ntjon nnon juu
ty'ö'ñeen, ata xen' 'ndyo teon juu tsjoon'ñeen jndyochu jon
ndoro na ñjon nt'ua ntjaa' quityo' o'. Ndo' nquii jon yo nin'nn'an
tsjoon'ñeen, nin'quinan'cüjehan joo cho'ñeen nnon Bernabé yo
nin'Pablo na nnan't'maan'han nan'ñeen na cha'vijon conduihan 
nquii Tyo'ts'on.
\v 14 Majo' nque nan'ñeen na totsay'onhan yo jñ'oon
na toninncyaa Jesús, majuu Bernabé yo nin'Pablo, xjen na
tquenhan cüenta na nnda' vaa nin'quint'a nan'ñeen, tye' tyehan
ndiaahan na conan'man tyia jndyi ngiohan. Jnan'tyuaa'han na tyeque'han 
quii' nt'an nn'an tsjoon'ñeen. Ndo' jnan'xuaahan, jnduehan ndëë nan'ñeen:
\p
\v 15 —'O' nn'an, ¿Ndu na nnda' nin'quint'aho'? Já mann'an já
cha'na nqueho'. Ndo' jndyoy'ön jñ'oon naya na ndyeho' cha'
qui'ndyeho' na cont'aho' nan'min' na ve' jn'aanhan'. Jo' quintcüe'
n'onho' na nnda' vaa na nin'quint'aho', ndo' quinan't'maan'ho'
nquii Tyo'ts'on na vando', manquii jon na tquen quiñoon'ndue
yo tsonnangue yo ndaandue yo nin'tsoñ'en nnon na min nnonhan'.
\v 16 Joo xuee na toxen'chen, jnty'ii jon na tsoñ'en nn'an na
cuaa nquii na nt'ahan min'cyato 'nan na nt'ue n'onhan.
\v 17 Majo' naneinhin icüji' jndyoyuhin ntyja 'naan' nquii jon, ee ya
jndyi its'aa jon yo tsoñ'en nn'an. Incyaa jon ndaatsua' na
conanhan' tsjö'ndue, ndo' its'aa jon na coque ntjon. Ndo' 'nan
na icanhan' jaa, incyaa jonhan' cha' c'ön na nën ndo' cha'
ngacjö 'nan na cocü'a.
\p Nnda' vaa jñ'oon na jnduehan ndëë nan'ñeen.
\p
\v 18 Majo' min na jnduehan jñ'oonmin', joo nn'an tsjoon'ñeen,
yo nc'ua ngiohan na jnty'ehan na nin'quinan'cüjehan quioo'ñeen
tondëë nan'ñeen na nin'quinan't'maan'hinhan na cha'vijon 
conduihan nquii Tyo'ts'on.
\p
\v 19 Majo' vendye nn'an judíos na jnanhan tsjoon Antioquía yo
Iconio, squenonhan juu tsjoon Listra'ñeen. Ndo' jnt'ahan na
jnan'jon nn'an tsjoon'ñeen yo 'nan na nt'ue n'onhan. Jo' na tuen'
nn'an ntjö' Pablo, ndo' xjen na jnan'tiuhan na jndë
jnan'cuee'han jon, jndyotscaa'han jon xen' 'ndyo tsjoon'ñeen.
\v 20 Majo' nque nn'an na vantyja n'on Jesús, sacüentyjee'han
xi'jndio ngiaa' jon. Juu xjen'ñeen jnanquintyja jon, ndo'
tëquee' nnda' jon quii' tsjoon. Ndo' tonco ncüiichen
xuee, jndui' ntcüe' jon jo' yo nin'Bernabé, ty'ehan tsjoon
Derbe.
\p
\v 21 Juu tsjoon'ñeen toninncyahan jñ'oon' Tyo'ts'on ndëë
nn'an, ndo' nn'an na m'an jo', jndyehan tëntyja n'onhan Jesús.
Ndo' vi jndë jo' tantcüe' nnda' Pablo tsjoon Listra, Iconio yo
nin'Antioquía'ñeen.
\v 22 Nn'an na tëntyja n'onhan Jesús na
m'anhan joo njoon'ñeen, joo jñ'oon na toninncyaa Pablo yo
nin'Bernabé, totejndeihan'hin. Ndo' 
tonan'qui'maan'han nan'ñeen na cüentyjee'tyenhan na
vantyja n'onhan Jesús. Ndo' mantyi chuhan' na jndye nnon navi'
na coquenön cha' condëë conan'jön yo juu na itye'ntjon
Tyo'ts'on.
\v 23 Ndo' mantyi ncüii cüii tmaan' nn'an na vantyja
n'onhan Jesús, Pablo yo nin'Bernabé jnan'jnda'han nn'an na
conintque ndëë nn'an ntmaan'ñeen. Ndo' jnan'neinhan nnon
Tyo'ts'on na quitejndei jon nan'ñeen ts'ian na chohan, ndo'
tyjehan 'nan jndyuehan na tanhan juu naya'ñeen. Ndo' vi jndë
jo', tquenhan nan'ñeen nt'ö ta Jesús na nquii jon vantyja
n'onhan.
\s Pablo yo Bernabé contcüe'han tsjoon Antioquía
ndyuaa Siria
\p
\v 24 Vi jndë jo', tenonhan ndyuaa Pisidia, ndo' squehan ndyuaa
Panfilia.
\v 25 Juu tsjoon Perge na m'aanhan' ndyuaa'ñeen, jo'
tyincyahan jñ'oon' Tyo'ts'on. Ndë jo' tyecuehan tsjoon Atalia na
m'aanhan' 'ndyo ndaandue.
\v 26 Tsjoon'ñeen jo' tuahan v'aandaa.
Ty'e ntcüe'han juu tsjoon Antioquía naijon na jnanhan xjen
na nque nn'an na vantyja n'on Jesús tquenhan joohan nt'ö Tyo'ts'on na
quityio jon jn'aanhan ts'ian 'naan' jon na ty'ehan. Ndo' juu
ts'ian'ñeen jndë jnan'quindëhinhan'.
\v 27 Ndo' xjen na sque
ntcüe'han Antioquía, joo nn'an na conduihan tmaan' cüentaa'
Jesús, jnan'ncüihan nan'ñeen. Ndo' chen tonduehan ndëë
nan'ñeen tsoñ'en na totejndei Tyo'ts'on joohan ts'ian 'naan'
jon na jndë tont'ahan. Ndo' mantyi tonan'neinhan nchu vaa na
its'aa jon na nque nn'an na tachi judíos conduihan, na mantyi
iqueen' Tyo'ts'on joohan na vantyja n'onhan Jesús.
\v 28 Ndo'
Pablo yo nin'Bernabé, jndye xuee ntjohan Antioquía'ñeen yo
ntyjehan nn'an na vantyja n'on Jesús.
\c 15
\s Nn'an Jerusalén na vantyja n'on Jesús tëncüihan
\p
\v 1 Juu xjen'ñeen, nn'an na jnan ndyuaa Judea, sque vendyehan Antioquía'ñeen. Nan'ñeen tonan'manhan ndëë nn'an na vantyja n'on Jesús. Tonduehan naijndei'han' na quita'nguee' nan'ñeen juu costumbre cha'xjen nque nn'an judíos cont'ahan yo yonon'ndaa ndahan, ee tonduehan xe na aa tyi'quita'nguee' nan'ñeen juu costumbre'ñeen, tyi'xe'quinduihin nn'an na itsin'man Tyo'ts'on ñuaan.
\v 2 Ndo' na quii jndyue nan'ñeen yo ntyja 'naan' jñ'oon'ñeen, jo' juu Pablo yo nin'Bernabé, ninvito t'ahan na tyi'yuu' na icanhan' na nque nn'an na vantyja n'onhan Jesús na quinan'quindëhan juu costumbre'ñeen. Jo' nque nan'ñeen na vantyja n'on, t'ionhan ts'ian Pablo yo Bernabé yo nin'vendye ntyjehan nn'an tmaan' na conduihan, na c'o nan'ñeen Jerusalén. Nc'ohan na m'an nque nn'an na totsay'onhan yo jñ'oon na toninncyaa Jesús yo nin'nque nn'an na conintque quii' tmaan' nn'an na vantyja n'onhan jon na m'anhan juu tsjoon'ñeen. Tondëë joo nan'ñeen, jo' ninjnda' juu jñ'oon'ñeen.
\p
\v 3 Joo nn'an tsjoon Antioquía'ñeen na conduihan tmaan' nn'an na vantyja n'on Jesús, t'uahan ts'ian ndëë nan'ñeen. Jo' jndui'han, ty'ehan, tenonhan ndyuaa Fenicia yo nin'Samaria. Joo nn'an na vantyja n'on na m'anhan njoon'ñeen, tonan'quindyiihan nan'ñeen na mantyi nque nn'an na tachi nn'an judíos conduihan, contcüe' n'onhan jnanhan ndo' vantyja n'onhan Jesús. Ndo' joo nn'an njoon'ñeen, xjen na jndyehan na nnda', tyincyaahan' na nein jndyihan.
\p
\v 4 Ndo' vi jndë tyjee' Pablo yo Bernabé Jerusalén, tsoñ'en nn'an na conduihan tmaan' nn'an na vantyja n'on Jesús, ñ'en nn'an na conintque quii' nt'an nan'ñeen, yo nin'nque nn'an na totsay'on yo jñ'oon na toninncyaa Jesús, yo na nein jndyihan chohan cüenta nan'ñeen. Ndo' Pablo yo nin'Bernabé, tonduehan ndëë nan'ñeen tsoñ'en 'nan na jndë tots'aa Tyo'ts'on yo joohan quii' ts'ian 'naan' jon.
\v 5 Majo' vendye nn'an judíos na vantyja n'on na conduihan ntyja 'naan' tmaan' fariseos, jnan'quintyjahan, jnduehan:
\p —Juu costumbre na jaa nn'an judíos cont'a yo yonon'ndaa nda, ijndei'han' na quita'nguee' nan'ñeenhan', ndo' mantyi juu ntji na tquen Moisés na ico'xenhan', quinduë ndëëhan na quita'nguee'han tsoñ'enhan'.
\p
\v 6 Xeng'e juu jñ'oon'ñeen, jo' nque nn'an na totsay'on yo jñ'oon na toninncyaa Jesús, yo nin'nn'an na conintque ndëë nn'an na vantyja n'on jon, tëncüihan na nnan'jnda'han juu jñ'oonva'.
\v 7 Ndo' vi jndë na tonan'jndyechenhan jndyuehan ntyja 'naan'han', jo' jnanquintyja Pedro. Tso jon ndëëhan:
\p —'O' ntyjë na vantyja n'onho' Jesús, 'o' mangio jnda'ho' na vavijndye xuee na nquii Tyo'ts'on tji jon ja quii' nt'anho' na t'ua jon ts'ian nnön na ninncya jñ'oon naya 'naan' jon ndëë nn'an na chito conduihan tsjan jaa nn'an judíos cha' ngantyja n'onhan Jesús.
\v 8 Majo' nquii Tyo'ts'on na ntyjii jnda' jon nchu vaa tsixuan ts'an quii' ñuan 'naan' juu, si'man jndyoyu jon na ty'oon jon cüenta nan'ñeen. Ee mantyi tyincyaa jon na m'aan Espíritu Santo quii' n'onhan cha'xjen na tyincyaa jonhin na m'aan jon quii' nn'ön.
\v 9 Ee mantyi nquii Tyo'ts'on nincüajon its'aa jon yo joohan cha'xjen mantyi its'aa jon yo nquë. Ee ng'e na vantyja n'onhan Jesús, jo' na iquen Tyo'ts'onhan na tajnan nan'xuanhan cha'xjen nquëhë.
\v 10 Ndo' nanein, nque nn'an na chito conduihan tsjan jaa nn'an judíos na mantyi vantyja n'onhan Jesús, ¿Ndu na nin'quitquenho' xjen 'naan'ho' Tyo'ts'on na yo naijndei'han' na quita'nguee'han juu costumbre njanhan? Ndo' na nnda' cont'aho', itsijonhan' na cha'vijon nin'quityioho' ncüii xu nacjo nan'ñeen, ndo' juuhan' min nque ndochiihi na tom'an ndyu na toxen'chen, tajnanhin juuhan', ndo min nquëhë.
\v 11 Majo' tyi'yuu' na nnda' vaa na icanhan' na quint'a nn'an, ee vantyja nn'ön na xia'ntyi ntyja 'naan' juu naya na condui ta Jesús, jo' na itsin'man Tyo'ts'on ñuan njanhan ndo' mantyi nquehan.
\p Mannda' jñ'oon na siqui'maan' Pedro nan'ñeen.
\p
\v 12 Ndo' joo nan'ñeen na tëncüihan jo', tsoñ'enhan chen tui jndyuehan. Tquen yahan cüenta jñ'oon na sinin Bernabé yo nin'Pablo ntyja 'naan' juu ts'ian t'man na tont'ahan na tijnt'ue Tyo'ts'onhan quii' nt'an nn'an na chito conduihan tsjan nn'an judíos. Ndo' mantyi ntyja na tont'ahan jn'aan t'man na tyi'je'quindëë nduihan ntyja najndë nquehan.
\v 13 Ndo' vi na jndë jnan'neinhan, yajo' sinin Santiago. Itso jon:
\p —'O' ntyjë na vantyja n'onho', quindyeho' chjo jñ'oon na ntsjö.
\v 14 Juu ntyjëëhë Simón Pedro jndë sinin jon ndëëhë nchu vaa na si'man jndyee Tyo'ts'on na ndyii' ts'on jon ntyja 'naan joo nn'an na mañoon tsjan conduihan yo jaa, na mantyi quii' nt'an nan'ñeen icüji jon nn'an na conduihan cüentaa' nquii jon.
\v 15 Ndo' na nnda' vaa, itsijonhan' juuhan' yo jñ'oon na jndui quityquii' jñ'oon' Tyo'ts'on na tji nn'an na toninncya jñ'oon' jon nchu vaa 'nan na nguaa. Juu jñ'oon'ñeen itsiquindyihan':
\q
\v 16 Vi na jndë tui tsoñ'en nan'min, ja ncy'ön nnt'a na vi' ntyji nn'an tsjan 'naan' David na jndyocahan'. Mantsijnt'a na ncüii joohan na ntco'xen.
\q
\v 17 Nnda' vaa na matsijnt'a cha' mantyi nque nn'an na tachi tsjan nn'an judíos conduihan njnt'uehan ja, mancö na condui ja na taquintyja na maco'xën.
\q Juu xjen'ñeen tsoñ'en nan'ñeen njnt'uehan ja cha' nndëë nty'i jahan ntyja njan.
\q
\v 18 Ndo' juu jñ'oon'ñeen tsontyichenhan': “Jñ'oonva' tivio na itsi'man Tyo'ts'onhan' ntyja 'naan' ts'ian na its'aa jon naneinhin.”
\p
\v 19 Ndo' tsontyichen Santiago: “Ng'e na ndö' vaa na itsiquindyi juu jñ'oon'ñeen, ndö ro jñ'oon na matsitiu ja ntyja 'naan nque nan'ñeen na tachi tsjan jaa conduihan na contcüe' n'onhan jnanhan na vantyja n'onhan Jesús. Tyi'quichuhan' na nnan'chju jaa joo nan'ñeen yo costumbre njanhan.
\v 20 Ya xe na nnan'cüanön tson ndëëhan na nnan'quindyiihan na tantcüa'han 'nan na jndë tyio nn'an ndëë 'nan na conan't'maan'han na cotjihan cüenta na conduihan' Tyo'ts'on. Min tanc'onhan yo nn'an na ve' ndö' ro. Min tantquiihan s'i quioo' na ve' ngue' jndio' min tavintquiihan neon'.
\v 21 Ee na toxen'chen, nque ntyjë nn'an judíos, mancüii xjen coninncyahan jñ'oon na tquen Moisés na ico'xenhan'. Ndo' nque ntyjëëhë nan'ñeen, tyi'ncüii cüii xuee na cota'jndyeehan, conan'jn'aanhan jñ'oon'ñeen ncüii cüii tsjoon naijon na m'anhan.
\s Tson na jnan'cüanon nn'an judíos ndëë nn'an na tachi judíos
\p
\v 22 Ndo' nque nan'ñeen na totsay'onhan yo jñ'oon na toninncyaa Jesús yo ntyjehan na conintque yo nin'tsoñ'en nn'an na conduihan tmaan' nn'an na vantyja n'on Jesús na m'anhan tsjoon Jerusalén, jnan'jnda'han na tjihan ve ntyjehan na t'uahan ts'ian ndëë nan'ñeen na juu xjen na ncja ntcüe' Pablo yo nin'Bernabé Antioquía, na c'o ve nan'ñeen yo joohan. Juu Judas, tsan na vja ve xuee' Barsabás, yo nin'Silas, ndëëhan t'ua nan'ñeen ts'ian'ñeen. Joo ve nan'ñeen conintquehan quii' ts'ian'ñeen.
\v 23 Juu tmaan' nan'ñeen, ndö vaa jñ'oon na chu tson na jnan'cüanonhan:
\p “Já nn'an na cotsay'ö́n yo jñ'oon na toninncyaa Jesús, ndo' mantyi nin'nquë́ na conintque quii' nt'an tmaan' nn'an na vantyja n'on jon na m'án tsjoon Jerusalén. Concyá ts'on nján ndëë nqueho' ntyjë na m'anho' tsjoon Antioquía yo ndyuaa Siria yo nin'Cilicia. Conan'cüanö́n tsonvahin ndëë 'o' ntyjë na mañoon tsjan conduiho' yo já nn'an judíos na mantyi vantyja n'onho' Jesús.
\v 24 Já jndë jndyë́ na jnan vendye ntyjë́ ntjoohin na squehan na m'anho', ndo' yo jñ'oon na conan'manhan ndëëho', itsiquijñ'eenhan'ho'. Conan'ndaa'han n'onho' na conduehan naijndei'han' na quinan'quindëho' juu costumbre na já nn'an judíos cont'á yo yonon'ndaa ndá, ndo' yo na conduehan na quita'nguee'ho' juu ntji na tquen Moisés. Majo' min na nnda' na conan'man nan'ñeen ndëëho', ta'nan ts'an na i'ua juu ts'ian'ñeen ndëëhan.
\v 25 Mang'e na nnda', tëncüi já ndo' ninncüii conan'tiú na ntjí ncüii ve ntyjëëhë quii' nt'án na nt'iö́n ts'ianhan na c'ohan na m'anho' yo nque ntyjë na vengiö́ jndyí, juu Bernabé yo nin'Pablo.
\v 26 Ee joohan tyi'quityi'han cüenta min na aa ntscuee'han'hin na cotye'ntjonhan nnon nquii Jesucristo na conduihin itye'ntjon jon jaa.
\v 27 Jo' na cot'uá ts'ian nnon juu Judas yo nin'Silas na c'ohan na m'anho'. Nquehan nnduehan ndëëho' juu jñ'oon na conan'jnt'á ntyja 'naan' juu jñ'oonva'.
\v 28 Ee nquii Espirítu Santo jndë si'man jon ndë́ na tyi'ndyiö́ xu nacjoho'. Mang'e jo', joo jñ'oon na tyequindue nan'ñeen ndëëho', tyi'icanhan' na nnan'quindëho'han'. Xia'ntyi jñ'oonmin na conduë́ na quita'nguee'ho'.
\v 29 Si' na jndë tyio nn'an tondëë 'nan na conan't'maan'han na tachi Tyo'ts'onhan', tantcüa'ho'han'. Min tantquiiho' neon', min s'i quioo' na ve' ngue' jndio'. Min tavinc'onho' yo nn'an na ve' ndö' ro. Mantyjantyi jo' ro na conduë́ ndëëho'. Concyá ts'on nján ndëëho' na tsoñ'enho'.”
\p Ndö' jñ'oon na jnan'cüanon nan'ñeen ndëë nn'an Antioquía'ñeen.
\p
\v 30 Ndo' juu Judas yo nin'Silas, vi na jndë t'manhan ntyjehan na vantyja n'on, jndui'han. Ty'ehan Antioquía yo Pablo yo nin'Bernabé. Ndo' vi na jndë squehan jo', jnan'tjonhan nn'an na vantyja n'on Jesús, jndë jo' juu tson'ñeen na y'onhan, tyincyahinhan' ndëë nan'ñeen.
\v 31 Ndo' joo nan'ñeen, vi na jndë jnan'jn'aanhinhan', t'onhan na nein jndyihan ng'e juu jñ'oon na chuhan' tji'han'hin quityquii' juu na m'aan' jndyi n'onhan.
\v 32 Ndo' juu Judas yo nin'Silas, mantyi conduihan nn'an na i'ua Espíritu Santo ts'ian ndëëhan na ya concyahan jñ'oon' Tyo'ts'on. Mang'e jo' jndye jñ'oon na tonan'neinhan ndëë nan'ñeen. Ndo' juu jñ'oon'ñeen tyincyaahan' na xoncüii' n'on nan'ñeen. Ndo' mantyi t'onhan najndëhan ntyja 'naan'han'.
\v 33 Ndo' juu Judas yo nin'Silas'ñeen, vi na jndë tenon cüanntyi ro xuee na m'anhan juu tsjoon'ñeen, jnan'jnda'han na nc'ontcüe'han Jerusalén naijon na m'an nn'an na t'ua ts'ian'ñeen ndëëhan. Ndo' nque nn'an na vantyja n'on na m'anhan tsjoon Antioquía, tyincyahan ts'on nan'ñeen. Tanhan na nquii Tyo'ts'on cüantyjee' jonhan na co'o ntcüe'han.
\v 34 Majo' juu Silas'ñeen, sitiu jon na ntjohin jo'.
\v 35 Mantyi Pablo yo Bernabé ntjohan jo'. Joohan ndo' jndye mañoon nn'an na m'an jo' na vantyja n'onhan Jesús, tonan'manhan ndo' toninncyahan jñ'oon naya 'naan' Tyo'ts'on nndëë nn'an.
\s Pablo jndë ve jnda na vancyaa jon jñ'oon' Tyo'ts'on
\p
\v 36 Ndo' vi jndë na cüanntyi ro xuee na tom'anhan juu tsjoon'ñeen, tso Pablo nnon Bernabé:
\p —Nque ntyjëëhë na vantyja n'onhan Jesús na m'anhan ncüii cüii tsjoon naijon na toninncya jñ'oon' Tyo'ts'on ndëëhan, cüa, ntsaquijnty'ia nnt'a nchu vaa na m'anhan.
\p
\v 37 Ndo' Bernabé, nt'ue ts'on jon na chi ncja Juan yohan, tsan na vja ve xuee' Marcos.
\v 38 Majo' nquii Pablo, tatëvee' ts'on jon na ncja tsan'ñeen yohan, ee xjen na tom'anhan ndyuaa Panfilia, jnty'ii tsan'ñeenhan, tji'ntcüe' juu na totejndei juu joohan ts'ian na ty'ehan.
\v 39 Ndo' tsojnaan' jñ'oon'ñeen, nquii Pablo yo nin'Bernabé, tatëquinjon' na jnan'neinhan yo ntyjehan, jnan'jndyehan jndyuehan ata jnty'ehan ntyjehan. Jo' nquii Bernabé tëy'oon jon Marcos, tuahan v'aandaa na ty'ehan ndyuaa Chipre na m'an ndaandue xi'jndiohan'.
\v 40 Majo' juu Pablo tëy'oon jon Silas. Ndo' nque nn'an na m'an Antioquía na vantyja n'onhan Jesús, tquenhan nan'ñeen nt'ö Tyo'ts'on na nquii jon cüijnt'ue jon joohan quityquii' ts'ian 'naan' jon na co'ohan. Ndo' vi jndë jo', jndui'han, ty'ehan.
\v 41 Tyecüenonhan ndyuaa Siria yo nin'Cilicia. Ndo' ntmaan' nn'an na vantyja n'onhan Jesús, juu jñ'oon na toninncyaa Pablo yo nin'Silas, tejndeihan' nan'ñeen na tovaquehan ntyja na vantyja n'onhan.
\c 16
\s Pablo yo nin'Silas, tjihan Timoteo na chi
ntejndei juuhan
\p
\v 1 Pablo yo nin'Silas jndui'han Antioquía, squehan tsjoon
Derbe. Ndo' vi jndë jo', ty'e nnda'han tsjoon Listra. Jo' vijon
tom'aan ncüii ts'an na vantyja ts'on juu Jesús, Timoteo jndyu
tsan'ñeen. Ndyee juu ts'an judía na mantyi vantyja ts'on jon,
majo' tye juu tsjan ts'an griegohin.
\v 2 Nque nn'an na vantyja
n'on na m'anhan tsjoon Listra'ñeen yo Iconio, ya jñ'oon
tonan'neinhan ntyja 'naan' juu Timoteo.
\v 3 Ndo' Pablo nt'ue
ts'on jon na quitsijon Timoteo yohin yo ts'ian na its'aa jon.
Ng'e na nnda', jo' sijnda' Pablo na tui yohin cha'xjen juu
costumbre na cont'a nn'an judíos yo yonon'ndaa ndahan. S'aa
jon na nnda' cha' nque nn'an judíos na m'an ndyuaa naijon na co'ohan,
ncy'on nan'ñeen cüentahin. Ee ngio ya nan'ñeen na juu tye
Timoteo, tsjan ts'an griegohin.
\v 4 Ndo' joo jñ'oon'ñeen na
jnan'jnda' nque nn'an na jñon ta Jesús yo jñ'oon naya 'naan'
jon, yo nin'nn'an na conintque ndëë nn'an na vantyja n'on na
m'anhan Jerusalén, joo jñ'oon'ñeen, nquii Pablo yo Silas yo
nin'Timoteo, nque nn'an na vantyja n'onhan Jesús na m'anhan
ncüii cüii tsjoon naijon tovenonhan, tonan'quindyiihan nan'ñeen
na quita'nguee'han joo jñ'oon'ñeen na jnan'jnda' nn'an na
vantyja n'on Jesús.
\v 5 Mang'e na tont'ahan juu ts'ian'ñeen,
jo' ncüii cüii tmaan' nan'ñeen na vantyja n'onhan Jesús,
tovaquehan na vantyja n'onhan ndo' 'io 'io
tëvijndyentyichenhan.
\s Tityincyoo' jndyiaa' Pablo tsans'a ndyuaa
Macedonia
\p
\v 6 Ndo' nquii Espíritu Santo, tata'nguee' jon na juu Pablo
yo nin'nn'an na totsay'on jñ'oon yohin na nnan'neinhan jñ'oon'
Tyo'ts'on ndëë nn'an ndyuaa Asia. Mang'e na nnda', tenonhan
ndyuaa Frigia yo ndyuaa Galacia.
\v 7 Juu xjen na squehan tyonco
ndyuaa Misia, jnan'tiuhan na ngoque'han ndyuaa Bitinia. Majo'ntyi
min tatyincyaa Espíritu Santo na ngüenonhan jo'.
\v 8 Mang'e na
nnda', ve' tenon ntyjahan ndyuaa Misia. Tyecuehan ata squehan
tsjoon Troas na m'aanhan' 'ndyo ndaandue.
\v 9 Ndo' natsjon na
m'an nan'ñeen jo', vaa ncüii na tityincyoo' nnon Pablo na
jndyiaa' jon. Ee jndyiaa' jon ncüii tsans'a ndyuaa Macedonia na
minntyjee' juu. S'aa tsan'ñeen ty'oohin, itso juu nnon jon:
“Quitsa' vi naya'ñeen na cüenoon' ntyjava ndyuaa Macedonia.
Quindyotejndei' já.”
\v 10 Ndo' vi na jndë jndyiaa' Pablo na nnda' vaa, ya
jo' ninñoon' jnan'jnt'á na ngüet'iö́ ndaandue na
ntsquë́ ndyuaa Macedonia. Ee taa' ya n'ö́n na i'ua
Tyo'ts'on ts'ian ndë́ na quitsancyá jñ'oon naya 'naan'
Jesús ndëë nn'an ndyuaa'ñeen.
\s Lidia tsan tsjoon Filipos, vantyja ts'on jon
Jesús
\p
\v 11 Ndo' juu tsjoon Troas'ñeen, jo' tuá v'aandaa. Sá
jndyoyú, squë́ ncüii tyuaa chjo na m'aan ndaandue xi'jndiohan'
na jndyuhan' Samotracia. Ndo' tonco ncüiichen xuee, jnt'uí jo',
sá, squë́ tsjoon Neápolis.
\v 12 Jnt'uí jo', sá, squë́
tsjoon Filipos. Ico'xen tsjoon Roma juu tsjoon'ñeen, ndo' majuuhan' 
ico'xenhan' njoon quijndë na m'aanhan'
ndyuaa Macedonia. Jo' ntjo já Filipos'ñeen cüantyi ro xuee.
\v 13 Ndo' juu xuee na cota'jndyee nn'an judíos, jnt'uí já 'ndyo
tsjoon'ñeen 'ndyo jndaa. Ee m'aan' n'ö́n na aa ndiö́ naijon na
covancüi nn'an na conan'neinhan nnon Tyo'ts'on, na nnan'jon já
yohan. Ndo' mayuu' jndiö́ nanntcu na tëncüihan jo'. Jo'
sacüendyuá, jnan'në́n jñ'oon naya ntyja 'naan' Jesús
ndëëhan.
\v 14 Ndo' quii' nt'an nanntcu'ñeen, jo' m'aan ncüii
ts'an na jndyu Lidia. Juu tsan'ñeen ts'an na jnan tsjoon Tiatira,
ndo' ijndëë jon ndiaa ya, ndiaa colo venton. Jon mancüiixjen
itsit'maan' jon Tyo'ts'on. Ndo' nquii ta Tyo'ts'on tyincyaa jon
quii' ts'on tsanscu'ñeen na tquen ya jon cüenta jñ'oon na
tyincyaa Pablo.
\p
\v 15 Ndo' vi na jndë jndëë' jon yo xuee' Jesús, yo nin'nn'an
vaa' jon, yajo' s'aa jon ty'oo já, tso jon ndë́:
\p —Xe na aa cotji'ho' cüenta na xoncüee' ts'ön na mavantyja
ts'ön ta Jesús, cüa quintjoho' v'a. 
\p Ndo' sichon jon na quintjo
já vaa' jon.
\s Pablo yo nin'Silas, tyi' nn'an tsjoon
Filiposhan vancjo
\p
\v 16 Ncüii xuee'ñeen sá naijon na covancüi nn'an na
conan'neinhan nnon Tyo'ts'on. Juu xjen na ñjon já nato, jo'
tjon já ncüii yuscundyua na itsixuan juu ntyja 'naan' najndei yutyia.
Itsinin yuscu'ñeen ndëë nn'an 'nan na ntquenonhan.
Ityentjontyen yu'ñeen ndëë nn'an na jnan'jndahan juu. Ndo'
t'man s'on na cotantjonhan ntyja 'naan' juu.
\v 17 Ndo' yu'ñeen,
ta' juu na tovantyja juu na tonc'ë́n yo Pablo.
Tatëcüentyjee' juu na tsixuaa juu, totso juu:
\p —Joo nannonmin' cotye'ntjonhan nnon nquii Tyo'ts'on na m'aan na
tëquintyja na ndyentyichen. Conan'quindyiihan 'o' ntyja na
itsin'man jon ñuaan nn'an.
\p
\v 18 Jndye xuee na tots'aa juu na nnda', ndo' jñ'oon na
totsinin juu, totscüetë'han' Pablo. Jo' tequen jon, sinin
jon nnon juu yutyia na m'aan quii' ts'on juu. Tso jon:
\p —'U' yutyia, yo xuee' Jesucristo macöxën 'u', quindui' quii'
ts'on yuscuva'.
\p Ndo' vi jndë tso Pablo jñ'oonva', maquintyjachen jndui'
juu jndyetyia'ñeen.
\p
\v 19 Majo' nque nan'ñeen na cotantjonhan ntyja 'naan'
yuscu'ñeen, vi na jndë tquenhan cüenta na juu jndyetyia'ñeen
jndë jndui'han'hin, jo' na taa' n'onhan na taje'quioontyichen s'on 
ndueehan yo ts'ian na tots'aa juu na totsinin juu 'nan
na ntquenon nn'an. Tsojnaan' jo' nque nn'an na jnan'jndahan
yuscu'ñeen, ty'onhan Pablo yo Silas. Tyequitquenhan nan'ñeen ndëë
nanm'ann'ian quii' ts'ua t'man tsjoon'ñeen.
\v 20 Ndo' vi na
jndë jo', jnduehan:
\p —Nannonmin', conduihan nn'an judíos ndo' cotyi'han tyia' nn'an
tsjöön.
\v 21 Ee joo jñ'oon na conan'manhan vjahan' nacjoo'
ntji 'naan' gobiernon Roma, ndo' jaa mancüiixjen condui jaa
nn'an na m'an nacje 'naan' juu tsjoon'ñeen, mang'e jo' 
tyi'quichuhan' na ntquën cüenta jñ'oon na coninncyahan, min na 
nt'a 'nan na conduehan.
\p
\v 22 Ndo' na jndue nan'ñeen na nnda', nque nn'an tsjoon'ñeen
jnan'vehan nacjoo' Pablo yo Silas. Mantyi nque nanm'ann'ian'ñeen
t'uahan ts'ian na quindui' ndiaa nan'ñeen, ndo' ngich'ohan yo
nonjnein.
\v 23 Ndo' vi na jndë tijndye nonjnein na jnan'tja' nan'ñeenhan, 
jndë jo' tyi' nanm'ann'ian'ñeenhan vancjo. Ndo' nquii ts'an
na iquen cüenta juu vancjo'ñeen, jnduehan nnon jon na ya ya
quen jon cüenta Pablo yo Silas. 
\v 24 Ndo' juu tsan'ñeen, vi na
jndë ty'oon jon cüenta jñ'oonva', tyii' jonhan vancjo na
quiñoon'chen, ndo' sityen tyen jon ng'ehan yo nonntcaa'.
\p
\v 25 Majo' cha' na xoncüe tsjon, juu Pablo yo Silas tonan'neinhan
nnon Tyo'ts'on ndo' totahan alabanzas, ndo' nque nn'an na m'an
navi' na too'han juu vancjo'ñeen yohan, tondyehan na nnda'.
\v 26 Ndo' ninjonto jndei s'ii ra, ata titoncüii' ninvaa vancjo'ñeen.
Ndo' juu xjen'ñeen, jnduent'aa na min vancjo'ñeen, jnaan nquehan',
ndo' mantyi ncüii cüii nn'an na m'an navi' jo', jndyaa 
carena na tyenhan. 
\v 27 Ndo' nquii tsan'ñeen na iquen
jon cüenta vancjo'ñeen, sintcüihan'hin, ndo' jndyiaa' jon na
vanaan jndyuehan'. Tsojnaan' jo', tji' jon xjoo' jon na ntscuee'
nquiihin ee sitiu jon na nque nn'an na m'an navi', jndë
jnan'nonhan.
\v 28 Majo' Pablo jndei sixuaa jon nnon tsan'ñeen.
Tso jon:
\p —Qui'ndyi', tyi'ntscue' nquii 'u' ee tsoñ'en já ninm'án
ndöhin.
\p
\v 29 Ndo' juu tsan'ñeen, tcan jon chon. Jndei tëquee' jon
quii' vancjo'ñeen. Coviquijnty'ehin na ty'ue jon. Tcon xtye juu
nnon Pablo yo Silas.
\v 30 Ndo' vi jndë jo', tji' jon joohan
ch'en. Taxee' jon ndëëhan, tso jon:
\p —'O' ta, ¿nin 'nan na icanhan' na quits'a cha'
ntsin'man Tyo'ts'on ñuan njan?
\p
\v 31 Ndo' t'ahan, jnduehan nnon jon:
\p —Cantyja tson' nquii ta Jesucristo, yajo' ntsin'man Tyo'ts'on
ñuan 'nan', ndo' majo'ntyi quint'a nn'an va'.
\p
\v 32 Ndo' jnan'neinhan juu jñ'oon ntyja 'naan' Jesús nnon
tsan'ñeen ndo' mantyi ndëë tsoñ'en nn'an vaa' jon.
\v 33 Ndo'
majuuntyi xjen'ñeen ninvaa jaanchen, tëchu jon joohan ndo' tman
jon yuu na tc'ehan na ch'ohan. Ndo' jndë jo', jndëë' jon yo
xuee' Jesús, juu jon ndo' mantyi yo nin'nn'an vaa' jon.
\v 34 Vi
jndë jo', Pablo yo Silas, tëchu jonhan vaa' jon, tyincyaa jon
'nan na tcüa'han, ndo' juu jon yo nin'tsoñ'en nn'an vaa' jon,
neinhan na jndë vantyja n'onhan Tyo'ts'on.
\p
\v 35 Ndo' vi na jndë tixuee, nque nanm'ann'ian juu tsjoon'ñeen,
t'uahan ts'ian ndëë comisión na coquitji' nan'ñeen Pablo yo Silas vancjo
na chi ndyaahan.
\v 36 Ng'e na nnda', nquii tsan'ñeen na iquen
cüenta vancjo'ñeen, siquindyii jon Pablo jñ'oonva'. Itso
tsan'ñeen nnon jon:
\p —Nque nanm'ann'ian jndë jnan'cüanonhan jñ'oon na
quitsiquindya ja 'o'. Mang'e na nnda', vanaan na nndui'ho'.
C'oho' na min'ncüii jñuaan' ts'on tyi'nc'onho'.
\p
\v 37 Majo' tso Pablo ndëë cominsion'ñeen:
\p —Já condui já nn'an ntyja 'naan' tsjoon Roma. Majo' min na
nnda', tondëë tsoñ'en nn'an tja'hin já. Jnt'atohan na nnda'
min na tyí'covijnda' aa vaa 'nan na jnan'tjá já. Jndë jo'
tyi'han já vancjova. Nan'min' jnt'ahan já min na min'chjo
tyi'quichuhan' na nt'ahan na nnda' yo ncüii ts'an na conduihin
ts'an na m'aan nacje 'naan' juu tsjoon Roma. Ndo' naneinhin ¿Aa 
ve' nty'iu na ntji' ntcüe'han já? Tyi'cüji' yahan' na nnda'. 
Nquehan quindyoquitji'han já.
\p
\v 38 Ndo' joo cominsion'ñeen, ty'e ntcüe'han,
tyenan'quindyiihan nque nanm'ann'ian'ñeen joo jñ'oonmin'.
Ndo' nan'ñeen je', vi na jndë jndyehan na juu Pablo yo
nin'Silas conduihan nn'an na m'an nacje 'naan' tsjoon
Roma, tyue jndyihan.
\v 39 Mang'e na nnda', tyequitanhan jñ'oon t'man ts'on ndëë
nan'ñeen na quinan't'man n'on nan'ñeen joohan. Ndë jo' tji'han
nan'ñeen vancjo. Ndo' tanhan na quindui' ntcüe' nan'ñeen
tsjoonhan.
\v 40 Ndo' joo nan'ñeen, vi jndë na jndui'han
vancjo'ñeen, ty'ehan, sque nnda'han vaa' Lidia. Jo' tonan'neinhan
ndëë nn'an na vantyja n'on Jesús. Tyincyahan na t'man n'on
nan'ñeen. Jndë jo' jndui'han tsjoon Filipos'ñeen.
\c 17
\s Tyionhan' na nc'uaa' n'on nn'an 
tsjoon Tesalónica
\p
\v 1 Pablo yo Silas jnduihan tsjoon Filipos, ty'ehan, tenonhan tsjoon Anfípolis yo
Apolonia. Ndë jo' squehan tsjoon Tesalónica naijon na vaa ncüii
vats'on 'naan nn'an judíos.
\v 2 Ndye soana na tom'anhan
juu tsjoon'ñeen. Ncüii cüii jon na covee' xuee na cota'jndyee
nn'an judíos, s'aa Pablo cha'xjen na ncüiixjen its'aa
jon. Tëtsitjon'hin yo nan'ñeen quii' vats'on 'naanhan. Totsi'man
jon ndëëhan nchu vaa na itsiquindyi jñ'oon' Tyo'ts'on na jndui
tivio.
\v 3 Ndo' mantyi tyincyaa jon jñ'oon na mancüiixjen
itsohan' na ji vaa jndyi na ngenon nquii jon na conduihin Cristo,
tsan na ndyotsin'man jon ñuaan nn'an. Nt'ion nn'anhin tsonjn'aan,
ngue' jon, ndë jo' nninncyaa Tyo'ts'on na ngüando' xco jon.
Ndo' tsontyichen Pablo ndëë nan'ñeen:
\p —Nquii Jesús na mancya jñ'oon naya 'naan' jon ndëëho',
manquii jon conduihin Mesías.
\p
\v 4 Ndo' vendye nn'an judíos'ñeen, tëntyja n'onhan juu
jñ'oon'ñeen, ndo' jnan'jonhan yo Pablo yo nin'Silas. Mantyi
nn'an na tachi judíos conduihan na conan't'maan'han Tyo'ts'on,
jndyehan tëntyja n'onhan Jesús, ndo' majo'ntyi joo nanntcu,
ntcu nn'an na conintque quii' tsjoon, jndyehan tëntyja n'onhan.
\v 5 Majo' nque nn'an judíos na tyí'cantyja n'onhan jon,
tonan'tëë' jndyi n'onhan ng'e na coy'on nn'an cüenta juu
jñ'oon na tyinncyaa Pablo. Tsojnaan' jo', jnan'tjonhan ncüii
tmaan' nn'an na vi' nn'an. Jndë jo' nque nn'an judíos'ñeen
tyi'han chon nn'an tsjoonhan. Joo jñ'oon na jnan'neinhan
s'aahan' na quindya' jndyi ngio nn'an tsjoon'ñeen, jo' ty'ehan
vaa' tsan na jndyu Jasón. Ndo' yo na ijndei'han' na tyeque'han
juu v'aa'ñeen na cojnt'uehan Pablo yo Silas, ee nin'quitquenhan
nan'ñeen tondëë nn'an tsjoonhan.
\v 6 Majo' tajndiohan
nan'ñeen. Tsojnaan' jo', yo naijndei'han' na tyey'onhan juu
Jasón yo nin'vendye nn'an na vantyja n'on Jesús. Ndo' tyechohan
nan'ñeen tondëë nanm'ann'ian tsjoonhan. Jndei tonan'xuaahan na
totji'han jñ'oon vi' nacjoo' Pablo yo nin'Silas. Jnduehan:
\p —Nque nannon'ñeen na conan'ndaa'hin nn'an na ninvaa
tsonnangue, mantyi jndë squehan tsjöön.
\v 7 Ndo' juu
Jasónva', sintjoo' juu joohan vaa' juu. Ndo' tsoñ'en nanmin
cont'ahan na tanin min na tyi'ntsiquindë ts'an juu jñ'oon na
iquen tsanm'aants'ian t'man tsjoon Roma. Ee conduehan na m'aan
ncüiichen ts'an na tëquintyja na t'man conduihin na ico'xen juu
joohan na jndyu juu Jesús.
\p
\v 8 Ndo' nque nanm'ann'ian'ñeen yo nin'nn'an tsjoonhan, vi na
jndë jndyehan jñ'oonmin, tyionhan' na nc'uaa' n'onhan.
\v 9 Ndo' ng'e na nnda' tui, juu Jasón yo vendye nan'ñeen na vantyja
n'onhan Jesús, vi na jndë na tyincyahan xoquitu' ndëë
nanm'ann'ian'ñeen, jnan'quindyaa ntcüe' nan'ñeen joohan.
\s Pablo yo Silas coninncyahan jñ'oon' Tyo'ts'on
tsjoon Berea
\p
\v 10 Majuu tijaan xee'ñeen, nque nn'an na vantyja n'onhan
Jesús, ninñoon' jñonhan Pablo yo nin'Silas na c'ohan tsjoon
Berea. Ndo' joohan, vi na jndë squehan tsjoon'ñeen, ty'ehan
vats'on 'naan nn'an judíos.
\v 11 Majo' nque nn'an judíos na
m'anhan juu tsjoon Berea'ñeen, yantyichen nn'anhan, chichen
ntyjehan na m'an Tesalónica. Ee yo na xoncüee' n'onhan totquen
yahan cüenta jñ'oon na totsi'man Pablo yo nin'Silas. Ndo' 'io
'io, chen jndyi tonan'jn'aanhan jñ'oon' Tyo'ts'on na jndui ndyu
na toxen'chen na tojnt'uehan na aa mayuu' joo jñ'oon na conincya
nan'ñeen.
\v 12 Mang'e na nnda', majndyehan tëntyja n'onhan
Jesús. Ndo' mantyi jndye nn'an na tachi judíos conduihan na
conan'neinhan jñ'oon griego, ndo' mantyi jndye nanntcu na t'man
condui yo nin'nannon.
\v 13 Majo' joo nn'an judíos na m'an
Tesalónica'ñeen, tondyehan na toninncyaa Pablo jñ'oon' Tyo'ts'on
ndëë nn'an Berea'ñeen. Ndo' ng'e jo' ty'ehan juu tsjoon'ñeen,
ndo' tyenan'jmiin'han nan'ñeen.
\v 14 Ndo' ng'e na nnda', nque
nn'an tsjoon'ñeen na vantyja n'onhan, maninñoon' jñonhan Pablo
na cja jon 'ndyo ndaandue. Majo' juu Silas yo nin'Timoteo, ntjo
yahan juu tsjoon'ñeen.
\v 15 Ndo' nque nn'an na tyenan'jon yo
Pablo, tyequi'ndyehan jon tsjoon Atenas. Jndë jo' ntcüe'
ntcüe'han juu tsjoon Berea'ñeen. Tyey'onhan jñ'oon na siquichu
Pablo joohan na quitsityuaa' Silas yo Timoteo na contyjahan xen'
jon, tyi'nan'chjuhan.
\s Incyaa Pablo jñ'oon ndëë nn'an tsjoon Atenas
\p
\v 16 Ndo' Pablo je', viochen xjen na tominndoo' jon joohan
tsjoon Atenas, si'ndaa'han' ntyjii jon ng'e na tquen jon cüenta
na ninvaa quii' tsjoon'ñeen, ndovanjan min 'nan na jnan'ya nn'an
na conan't'maan'hinhan' cha'vijon na conduihan' nquii Tyo'ts'on.
\v 17 Jo'
totsinin jon yo nn'an judíos quii' vats'on 'naan nan'ñeen ndo'
yo vendye nn'an na tonan'jon yo nan'ñeen na conan't'maan'han
Tyo'ts'on. Ndo' mantyi 'io 'io totsinin jon ndëë nn'an
tsjoon'ñeen na tëtjonhan ts'ua t'man.
\v 18 Ndo' nque nn'an
tsjoon'ñeen, ve tmaan' conduihan. Ncüii tmaan' nan'ñeen
conan'quijndyu nn'anhan epicúreos, ndo' nn'an ncüiichen
tmaan'ñeen conan'quijndyu nn'anhan estoicos. Joo nan'ñeen
ta'han na conan'neinhan yo Pablo. Vendyehan ve' toncohan
taxee'han, jnduehan:
\p —¿Nin jñ'oon itsinin tsanvahin na jndye jndyi jñ'oon ntyjii
juu?
\p Ndo' vendyehan t'ahan, jnduehan:
\p —Ndo' ncüan itsinin juu ntyja 'naan tyo'ts'on cüenta
jndye na jen mañoon conduihan.
\p Nnda' ro jñ'oon na jnan'neinhan ee sinin Pablo ndëëhan ntyja
'naan' Jesús yo na vando' xco jon.
\v 19 Ndo' tyey'on
nan'ñeen Pablo ncüii joo na conan'quijndyuhinhan' Areópago, naijon 
na covatjon nn'an na condyehan jñ'oon. Jo' jnduehan nnon jon:
\p —Cüa, juu jñ'oon xco na matsi'man' ndëë nn'an, nin'quindyë́
nchu vaa na itsiquindyihan'.
\v 20 Ee juu jñ'oon na mancya', jen
mañoonhan', min'jon tacondyë́han'. Mang'e na nnda',
nin'cüaa' n'ö́n nin 'nan itsiquindyihan'.
\p
\v 21 Ee joo nn'an juu tsjoon Atenas'ñeen yo nn'an na mañoon
njoon na m'an yahan juu tsjoon'ñeen, ninnquii'chen na
nin'quindyehan ndo' nin'quinan'neinhan min'cya ro nnon jñ'oon na
xcontyichen.
\p
\v 22 Yajo' juu Pablo tëcüentyjee' jon quii' nt'an nan'ñeen
naijon na covijnda' jñ'oon. Tso jon ndëëhan:
\p —'O' ta na conduiho' nn'an tsjoon Atenas, xi'jndio quii' tsjoonho' 
covityincyo na 'o' conduiho' nn'an na njon jndyi ngioho'
'nan na conan't'maan'ho',
\v 23 Ee viochen xjen na tomanty'i ja quii' tsjoonho', jo' tquën ya
cüenta joo nnontyiu naijon conan't'maan'ho'. Jo' ntji
ncüiihan' na manin' ts'iaan'han' na conan'quijndyuho'han': Juu
nnontyiuva conduihan' cüentaa' nquii tyo'ts'on na tyi'quita'jn'aan
jaa. Ndö' vaa na itsiquindyi juu ntji'ñeen. Jo' manquiintyi
Tyo'ts'on na ve' conan't'maan'toho'hin, min na
tyi'quita'jn'aanho' nin conduihin, mantyja 'naan' nquii jon na matsinën
ndëëho'.
\p
\v 24 “Manquii jon tquen tsonnangue yo nin'tsoñ'en 'nan na min
nnonhan', ndo' xia'ntyi nquii jon ico'xen jon ninvaa
quiñoon'ndue yo nnon tsonnangue. Ng'e na nnda', tyi'im'aan jon
nt'aa na conan'ya nn'an cüentaa' jon.
\v 25 Min tyi'icanhan' na
jaa nta'ntyjëë'hin ee min'ncüii tyi'itsitjahan'hin. Ee
manquiintyi jon na incyaa jon tsoñ'en jaa na cotant'ö, incyaa
jon jndye na cotja yo ncüii cüii nnon na itsitjahan' jaa.
\p
\v 26 “Jaa nn'an tsonnangue, s'aa jon na ninncüii tsjan jaa min
na ncüii cüii nnon tyuaa na m'an covejndyohan'. S'aa jon na
nnda', cha' c'ön ninvaa nnon tsonnangue. Ndo' nquii jon sijnda'
jon yuu xjen na ngüentyja na nc'oon ts'an ndo' mantyi yo ncüii
cüii joo.
\v 27 S'aa jon na nnda' cha' ncüii cüii jaa na m'an
nnon tsonnangue quijnt'uëhin, cha' njnty'ia na aa ndëë nndiö
jon, min na mayuu' nquii jon ndyo m'aan jon yo ncüii cüii jaa.
\v 28 Ee ntyja 'naan' nquii jon na cotant'ö, comanty'i ndo'
cotsam'an. Ee jñ'oonvahin itsijonhan' juuhan' cha'xjen juu
jñ'oon na tondue vendye ntyjeho' na ya conan'tjon'han jñ'oon.
Jndue nan'ñeen: “Jñ'oon na mayuu' condui jaa tsjan 'naan' nquii
Tyo'ts'on na jndyocahan'.”
\p Mannda' itsiquindyi jñ'oon na jndue nan'ñeen. Ndo' tsochen
Pablo:
\v 29 “Ndo' xe na aa mayuu' condui jaa tsjan 'naan' jon na
jndyocahan', tyi'quichuhan' na conan'jöön' jaa jon ve' vi 'nan
na jndë yo s'on ijan ndo' aa yo s'on xuee ndo' aa yo ntjö',
nan'min' ve' ntyja na conan'tiu nque nn'an, jo' na
conan'yahinhan'.
\v 30 Joo ndyu na toxen'chen, tont'a nn'an joo
ts'ian'ñeen yo ntyja 'naan' na jnda' nquen nquehan. Majo'
tots'aa Tyo'ts'on cha'vijon na tyí'quindyiaa' jon na tont'ahan
joohan'. Majo' naneinhin iquen jon jñ'oon nnon ncüii cüii
ts'an na quintcüe' ts'on juu ntyja 'naan'han'.
\v 31 Ee majnda'
xuee na jndë sijnda' jon xjen na ntco'xen jon jaa nn'an
tsonnangue ntyja 'naan' 'nan na jndë tonan'tja jaa nnon jon. Juu
ts'ian'ñeen nts'aa jonhan' cha'xjen na chuhan'. Ndo' majnda'
nquii ts'an na jndë t'ua jon ts'ian'ñeen nnon juu na quits'aa
juuhan'. Ndo' ndëë tsoñ'en nn'an itsi'man jndyoyu jon na
mayuu' na nguaa na nnda' ee tyincyaa jon na vando' xco tsan'ñeen
vi na jndë jnan'cuee' nn'anhin.”
\p
\v 32 Ndo' nque nn'an Atenas'ñeen, vi na jndë jndyehan na
sinin Pablo ntyja 'naan' na nta'ndo' xco nn'an na jndë tjë, ñ'enhan
na ve' toncohan. Majo' ñ'en ntyjehan na jnduehan:
\p —'Io cha nndyë́ na ntsinin'ntyi'chen' juu jñ'oonva'.
\p
\v 33 Jo' jndui' Pablo naijon tëtjon nan'ñeen.
\v 34 Majo'
vendye joo nan'ñeen na tëntyja n'onhan Jesús, jnan'jonhan yo
Pablo. Quii' nt'an nan'ñeen, jo' ñ'en Dionisio, juu tsan'ñeen
na conintquehin Areópago'ñeen naijon na covijnda' jñ'oon. Ndo'
mantyi ñ'en ncüii tsanscu na jndyu Dámaris yo nin'vendye
ntyjehan nn'an tsjoon'ñeen na tëntyja n'onhan Jesús.
\c 18
\s Incyaa Pablo jñ'oon' Tyo'ts'on tsjoon Corinto
\p
\v 1 Vi na jndë tui nan'min', jndui' Pablo tsjoon Atenas, tja
jon tsjoon Corinto.
\v 2 Juu tsjoon'ñeen, jo' ntjii jon ncüii
ts'an judío na jndyu Aquila. Juu tsan'ñeen tuihin ndyuaa Ponto.
Juu jon yo scuu' jon Priscila, tyí'covijndye xuee na jndui'han
ndyuaa Italia, squehan Corinto. Nnda' vaa na jnt'ahan ng'e nquii
tsanm'aants'ian t'man tsjoon Roma, tsan na jndyu Claudio, tquen
jon jñ'oon na tsoñ'en nn'an na conduihan tsjan nn'an judíos quindui'han
juu tsjoon'ñeen. Tëquindyiaa' Pablo joohan.
\v 3 Ndo' nan'ñeen, ts'ian na cota'ntjonhan na conan'yahan nt'aa
ndiaa. Ndo' juu Pablo majuuntyi ts'ian na its'aa jon
cha'xjen joohan, jo' tojnaan' ntjohin yo nan'ñeen na
tont'ahan ts'ian.
\v 4 Ndo' tyi'ncüii
ncüii xuee na cota'jndyee nn'an judíos, toca Pablo vats'on
'naan nan'ñeen. Toninncyaa jon jñ'oon ndëëhan, nquehan yo
nin'joo nn'an na mañoon tsjan conduihin na quioo' n'onhan, na
cantyja n'onhan Jesús.
\p
\v 5 Xjen'ñeen jnan Silas yo Timoteo ndyuaa Macedonia, squehan
na m'aan Pablo. Jo' ta' jon na totsichon yantyi jon na
toninncyaa jon jñ'oon' Tyo'ts'on. Totsinin jndyoyu jon ndëë
nn'an judíos'ñeen na nquii Jesús conduihin Cristo, tsan na
comindoo'han na ndyotsin'man jon ñuaanhan.
\v 6 Majo' joo
nan'ñeen jnan'vehan nacjoo' Pablo, tye' tonan'neinhan jñ'oon
tsan' nacjoo' jon. Tsojnaan' jo' sitoncüii' jon ndiaa' jon
tondëëhan cha' quitsi'manhan' na quijnty'ia nquehan nin 'nan
ntquenonhan, ncja jon ncüiichen ntyja. Itso jon ndëëhan:
\p —Naneinhin min xe na aa ngitsu ñuaanho', mancüiixjen jnan
nqueho'han', chito ng'e na tacotsiquindyi ja 'o'. Naneinhin na
tonnonchen ncjöncya jñ'oon ndëë nn'an na tachito tsjan
nn'an judíos conduihan.
\p
\v 7 Ndo' na nnda', jnty'ii jon nan'ñeen quii' vats'on 'naanhan,
tja jon vaa' tsan na jndyu Ticio Justo. Tsan'ñeen itsit'maan' juu
Tyo'ts'on cha'xjen na cont'a nn'an judíos. Vaa' tsan'ñeen
ninncüii t'uii'han' yo juu vats'on'ñeen.
\v 8 Quii' nt'an nn'an
na covancüii vats'on 'naan judíos'ñeen, jo' m'aan ncüii ts'an
na jndyu Crispo, conintquehin ndëë nan'ñeen. Tsan'ñeen tëntyja
ts'on jon Jesús, nquii jon ndo' mantyi yo tsoñ'en nn'an vaa'
jon. Ndo' joo nn'an tsjoon Corinto, jndyehan tëntyja n'onhan
Jesús. Ndo' vi na jndë jndyehan jñ'oon na toninncyaa Pablo,
jnt'ëhan yo xuee' Jesús.
\v 9 Ndo' ncüii tijaan vaa ncüii na
tityincyoo' nnon Pablo, jndyiaa' jon na itsinin ta Jesús yohin.
Itso jon: “Tyi'nty'ue' min tyi'ngacüentyje' na mancya' jñ'oon
naya njan. Tyi'ntsichen' 'ndyo'.
\v 10 Ee ja m'aan yo 'u',
ndo' min'ncüii ts'an tyi'je'ncya na nts'aa vi' juu 'u'. Ee jndye
nn'an na m'an tsjoonvahin na conduihan cüenta ja.”
\v 11 Mang'e
na nnda', jo' ncüii chu xoncüe ntjo Pablo tsjoon Corinto na
totsi'man jon jñ'oon naya 'naan' Tyo'ts'on ndëë nan'ñeen.
\p
\v 12 Juu xjen'ñeen nquii Galión tom'aan jon gobernado juu
tsjoon Corinto'ñeen na toco'xen jon ninvaa ndyuaa Acaya,
xjen'ñeen nque nn'an judíos na m'anhan juu tsjoon'ñeen,
ninncüii jnan'jonhan jñ'oon yo ntyjehan na jnan'vehan nacjoo'
Pablo. Tyey'onhan jon nnon nquii Galión'ñeen.
\v 13 Tyincyahan jnaan' juu nnon jon, jnduehan:
\p —Juu tsanvahin, itsichon juu na quioo' n'on nn'an na ñonncya
vaa na quinan't'maan'han Tyo'ts'on, chito cha'xjen na tsi'man juu
jñ'oon na ico'xenhan' na tquen Moisés.
\p
\v 14 Majo' juu xjen na mantsintcüe' Pablo jñ'oon ndëë nn'an
judíos'ñeen, ndo' sityuaa'ntyi juu Galión. Itso jon ndëëhan:
\p —'O' nn'an judíos, xe na aa vaa ncüii nnon 'nan na its'aa
tsanva', ndo' xe na aa t'man jnaan' juu vaa, yajo' chuhan' na
quitsichju ja na ndyi jñ'oon na condueho'.
\v 15 Majo' 'o' ve'
ntyja 'naan' juu jñ'oon na incyaa tsanva', jo' na jndyo
quitquenho' jñ'oon nnön, ndo' ve' ng'e ntyja 'naan' juu ntji na
conan'y'onho', tachi ntyja 'naan' ntji na tsixuan vats'ian njan.
Mang'e jo' quijnty'ia nqueho', ee ja tyi'nin'quityii' ja yo
joo jñ'oonmin'.
\p
\v 16 Ndo' tji' jon nan'ñeen quityquii' juu vats'ian'ñeen.
\v 17 Ndo' ng'e na nnda', nque nn'an na chito conduihan nn'an
judíos, t'uehan Sóstenes, totja'han jon na tonnon
vats'ian'ñeen. Majo' Galión min tatyii' jon xquen jon na
nnda' jnt'ahan. Juu Sóstenes'ñeen, conintquehin ndëë nn'an
judíos quityquii' vats'on 'naanhan.
\s Siquindë Pablo ts'ian na jndë ve na tja jon
ndo' siquita' jon ts'ian na jndë ndye
\p
\v 18 Ndo' nquii Pablo, tontjontyichenhin Corinto. Vi jndë
jo' itso jon ndëë nn'an na vantyja n'on Jesús na jndë vja
jon. Tua jon v'aandaa na tja jon Siria. Ndo' juu Priscila yo
nin'Aquila, ty'ehan yo jon. Squehan tsjoon Cencrea, ndo' juu
Pablo, jo' tinqui' xquen jon. Na s'aa jon na nnda', itsi'manhan'
na vaa jñ'oon na jndë tco' jon 'ndyo jon nnon Tyo'ts'on.
\v 19 Ndo' vi na jndë na squehan juu tsjoon Efeso, juu Priscila yo
Aquila, ntjohin jo'. Ndo' juu Pablo, tja jon vats'on 'naan nn'an
judíos. Tyincyaa jon jñ'oon ndëë nan'ñeen.
\v 20 Joo
nan'ñeen tanhan nnon jon na quintjontyichenhin yohan, majo'
tasiu' jon.
\v 21 T'man jon joohan na jndë vja jon, itso jon ndëëhan: “Xe na 
aa nt'ue ts'on Tyo'ts'on, ndyö nnt'a na m'anho'.”
\p Vi jndë jo' jndui' jon Efeso yo v'aandaa.
\v 22 Xjen na
tuee' juu v'aandaa'ñeen Cesarea, jndui' jon, tëva jon nato
Jerusalén, jo' tyincyaa jndyee jon ts'on joo nn'an
na conduihan tmaan' nn'an na vantyja n'on Jesús, ndo' ndë jo'
tëntcüe' nnda' jon Antioquía.
\v 23 Ndo' vi na jndë tenon
cüantyi xuee na m'aan jon tsjoon'ñeen, jndui' ntcüe' jonhan'.
Jo' tovenon jon ncüii ncüii tsjoon naijon m'an nn'an na vantyja
n'on Jesús na m'anhin ndyuaa Galacia yo nin'Frigia. Tyincyaa jon
jñ'oon ndëë nan'ñeen na tejndeihan' na tëquehin ntyja na
vantyja n'onhan Jesús.
\s Tyincyaa Apolos jñ'oon' Tyo'ts'on tsjoon Efeso
\p
\v 24 Juu xjen'ñeen ncüii ts'an judío na jndyu Apolos, tuee'
jon tsjoon Efeso. Tsjoon' tsan'ñeen jndyuhan' Alejandría. Ya
itsinchu' jon jñ'oon ndo' mantyi ivaa' ts'on jon jñ'oon'
Tyo'ts'on na jndui ndyu na toxen'chen.
\v 25 Juu tsan'ñeen jndë
jnan'man nn'an nnon jon ntyja 'naan' nato na itsin'man Tyo'ts'on
ñuaan nn'an, ndo' tojoo' jndyi ts'on jon na totsi'man jon ndëë
nn'an. Totsi'man jon ntyja na ntyjiintyi jon ntyja 'naan' Jesús,
majo' xia'ntyi toninncyaa jon jñ'oon ntyja 'naan' na totsiquindëë
Juan nn'an.
\v 26 Ta' jon na itsinin jon ndëë nn'an judíos
quii' vats'on 'naanhan na min'ncüii tyi'ityi' jon cüenta xe na
aa vaa 'nan nt'a nn'anhin. Majo' juu Priscila yo nin'Aquila, xjen
na jndyehan jñ'oon na toninncyaa jon, yajo' tyey'onhan
tsan'ñeen v'aahan. Tonan'nchu'ntyichenhan jñ'oon nnon jon ntyja
na itsin'man Tyo'ts'on ñuaan nn'an.
\v 27 Ndo' ya na s'aahan'
ts'on jon na nin'cja jon ndyuaa Acaya, nque nn'an tsjoon
Efeso na vantyja n'onhan Jesús, jnduehan nnon jon na ya
jndyi na jo' vja jon. Ndo' tjihan ncüii tson na vjay'oon jonhan'
na m'an nn'an ndyuaa Acaya'ñeen. Joo nan'ñeen, ee naya na
tsixuan Tyo'ts'on, jo' na jndë vantyja n'onhan Jesús. Ndo' vi
na jndë tuee' Apolos quii' nt'an nan'ñeen, jndye vaa na
totejndei jonhan.
\v 28 Ee jaa' jñ'oon totsinchu' jon ndëë
tsoñ'en nn'an judíos na chue n'onhan na cotji'han cüenta na
tyi'yuu' na nquii Jesús conduihin Mesías. Ee tijnt'uehin
jñ'oon' Tyo'ts'on na jndui tivio cha' ntsi'man jndyoyuhan' na
mayuu' na jo' condui Jesús.
\c 19
\s Incyaa Pablo jñ'oon' Tyo'ts'on tsjoon Efeso
\p
\v 1 Viochen xjen na juu Apolos'ñeen tom'aan jon Corinto ndyuaa
Acaya, nquii Pablo tomandyi' jon njoon na m'aan quii' ntyo'. Ndo'
vi jndë jo', tuee' jon tsjoon Efeso, naijon ntjii jon vendye 
nn'an na conan'jon jñ'oon na toninncyaa Juan.
\v 2 Taxee' Pablo ndëë nan'ñeen, itso jon:
\p —Nquii Espíritu Santo, ¿Aa ty'onho' cüenta jon quii' n'onho'
xjen na tëntyja n'onho' Jesús?
\p T'a nan'ñeen, jnduehan:
\p —Ta'nan yu ro, min tacondyë́ na aa m'aan Espíritu Santo.
\p
\v 3 Ndo' taxee'ntyi Pablo ndëëhan:
\p —Juu xjen na jnt'ëho', ¿Nin yo ts'an xuee' na
jnt'ëho'? 
\p T'a nan'ñeen, jnduehan nnon jon:
\p —Jnt'ë́ ntyja 'naan' juu jñ'oon na toninncyaa Juan.
\p
\v 4 Jo' t'a Pablo, tso jon ndëëhan:
\p —Juan jñ'oon na mayuu' na totsiquindëë' jon nn'an xjen na
tontcüe' n'onhan jnanhan. Majo' totso jon ndëë nan'ñeen na
cantyja n'onhan Jesús, tsan na jndyontyja toxen' jon. Juu jon
conduihin Mesías.
\p
\v 5 Ndo' joo nn'an Efeso'ñeen, vi na jndë jndyehan
jñ'oonmin', jo' jnt'ëhan yo xuee' nquii ta Jesús.
\v 6 Juu xjen na tyio Pablo nt'ö jon cjohan, yajo' mantyi ty'onhan
cüenta nquii Espíritu Santo. Ndo' ninñoon'
ta'han jnan'neinhan mañoon nnon jñ'oon, tachi jñ'oon na
macüiixjen conan'neinhan. Ndo' mantyi toninncyahan jñ'oon na
si'man Tyo'ts'on ndëëhan.
\v 7 Nannon'ñeen cha'na ncho'vehan.
\p
\v 8 Nquii Pablo cha' na ndye chi' tom'aan jon juu tsjoon
Efeso'ñeen, ninnqui' toca jon vats'on 'naan nn'an judíos.
Min'ncüii nnon tyi'quindyii' ts'on jon na toninncyaa jon jñ'oon
ndëë nan'ñeen. Tquen yantyihin na totsi'man jon ndëëhan
ntyja 'naan' na ico'xen Tyo'ts'on nn'an nchu vaa na cotsam'anhan, ndo' na
quioo' n'onhan na cantyja n'onhan Jesús.
\v 9 Majo' vendye
nan'ñeen tont'a yahan na tonanque' n'onhan, tyi'nin'cantyja
n'onhan jñ'oon na toninncyaa Pablo. Jnduehan na juu jñ'oon
ntyja 'naan' na itsin'man Tyo'ts'on ñuaan nn'an, tayuu jnt'uehan'. Ndo'
na nnda', jndui' Pablo quii' nt'an nan'ñeen, ndo' mantyi nque
nn'an na vantyja n'on Jesús, tëchu jonhan v'aa scuela cüentaa'
tsan na jndyu Tirano. Ndo' 'io 'io totsi'man jon ndëëhan jo'.
\v 10 Jndë ve chu na tots'aa jon na nnda', ndo' ng'e jo',
tsoñ'en nn'an judíos na m'anhan ndyuaa Asia, mantyi yo nin'nn'an
na tachi conduihan tsjan nan'ñeen, tsoñ'enhan jndyehan jñ'oon
naya ntyja 'naan' ta Jesús.
\v 11 Ndo' nquii Tyo'ts'on, tyincyaa jon najndei na tsixuan Pablo na tots'aa 
jon jn'aan t'man na tyi'je'quindëë nduihan' ntyja 'naan' najndei 
nquii ts'an. 
\v 12 Ee ndiaa yo nin'peto na jnan
na m'aan jon, joohan' tyecho nn'anhan' na m'an nn'an v'i, ndo' na
nnda', jn'man nan'ñeen. Ndo' mantyi jndyetyia na m'an quii' n'on
nn'an, jndui'han.
\p
\v 13 Majo' vendye nn'an judíos na nan'xuanhan ts'ian quindua',
tomandyi'han, totji'han jndyetyia quii' n'on nn'an. Jndë jo',
jnan'tiu nan'ñeen na nt'ahan ts'ian'ñeen na nninjnt'uehan xuee'
ta Jesús. Ncüii cüiihan ta'han na tonduehan ndëë jndyetyia:
“Yo xuee' Jesús, tsan na itsinin Pablo ntyja 'naan', ma'ua ja
ts'ian na quindui' quii' ts'on tsanva.”
\p
\v 14 Tom'aan ncüii ts'an judío na jndyu Esceva, conduihin
ncüii tyee na conintque ntyja 'naan' nn'an judíos. Juu tsan'ñeen
tom'an ntyque' nannon ntsinda jon na totji'han jndyetyia.
\v 15 Majo' ncüii jon xjen na jnt'a ntsinda jon ts'ian'ñeen, jo'
nquii jndyetyia'ñeen, t'a juu, itso juu ndëëhan: “Nquii
Jesús, mavajn'an ja jon, ndo' mantyi juu Pablo, ntyji nin
ts'an conduihin, majo' 'o' je', ¿Nin nn'an conduiho'?”
\p
\v 16 Ndo' juu tsans'a na ndyii' jndyetyia'ñeen, tju'hin nacjo
nan'ñeen. Jndëë s'aa juu yohan. Jin vaa jndyi s'aa juu joohan
ata jnty'ii juuhan na ninquintsihan ndo' mantyi tc'ehan. Jndei
jndui'han quii' v'aa, jnannonhan.
\v 17 Ndo' tsoñ'en nn'an
judíos na m'anhan tsjoon Efeso'ñeen, yo nin'nn'an na mañoon
tsjan conduihan, tycya jñ'oon na nnda' vaa 'nan tui. Mang'e na
nnda', tsoñ'enhan tyue jndyihan ndo' tonan't'maan'han xuee'
nquii ta Jesús.
\p
\v 18 Ndo' mantyi jndye nn'an na covantyja n'onhan Jesús,
jndyoncyahan jnanhan. Joo nan'ñeen tondue jndyoyuhan ntyja 'naan'
ts'ian tyia na cont'ahan na tyi'cavee' ts'on jonhan'.
\v 19 Ndo'
jndye nn'an na tont'a ts'ian quindua', joo tson 'naanhan na
toninjnt'uehin na tont'ahan juu ts'ian'ñeen,
jnan'ncüihinhan'. Ndo' tondëë tsoñ'en nn'an, jnan'cohan joo
tson'ñeen. Ndo' vi na jndë tji'han cüenta nchu xjen njon joo
tson'ñeen, taa' n'onhan na tuee' na njonhan' venn'an ncho'nqui
min s'on xuee.
\v 20 Ndo' ng'e na nnda', tëvijndyentyichen nn'an
na ty'onhan cüenta jñ'oon ntyja 'naan' ta Jesús. Totsi'manhan'
na nquii Tyo'ts'on taquintyja najndei condui jon.
\p
\v 21 Ndo' vi jndë tenon na tui nan'min', sitiu Pablo na
ngacüenon nnda' jon ndyuaa Macedonia yo nin'Acaya. Ndëcya, 
ncja nnda' jon Jerusalén. Ndo' vi na jndë tuee' jon Jerusalén,
chuhan' na mantyi ncja jon tsjoon Roma.
\v 22 Ndo' juu Timoteo
yo nin'Erasto na cotejndeihan jon, jñon jonhan na nc'ontyihan
Macedonia. Majo' nquii jon ntjontyichenhin ndyuaa Asia.
\s Nn'an tsjoon Efeso tyionhan' na nc'uaa' n'onhan
\p
\v 23 Juu xjen'ñeen nque nn'an Efeso, t'man jñ'oon jnt'ahan
ntyja 'naan' juu ts'ian xco na itsin'man Tyo'ts'on ñuaan nn'an.
\v 24 Ndo' juu tsjoon'ñeen, jo' tom'aan ncüii tsans'a na jndyu
Demetrio. Totsiquindyi' tsan'ñeen s'on xuee na totsia jon 'nan
quijndë na totsijonhan' joohan' vats'on cüentaa' juu ty'ö
Diana na tonan't'maan' nn'an tsjoon'ñeen. Juu Demetrio'ñeen yo
nin'ntyje jon na ya jñ'oon yohin, tonan'yahan joo nan'ñeen, na
ntyja 'naan' jo' t'man totantjonhan.
\v 25 Ndo' juu
Demetrio'ñeen, sitjon jon nan'ñeen yo nin'vendye nn'an na
cont'a ts'ian na sijonhan' juuhan' yo ts'ian na cont'a nquehan.
Tso jon ndëëhan:
\p —'O' ntyjë, mangioho' na juu ts'ianva incyaahan' na ya cotantjön.
\v 26 Majo' condyeho' ndo'
cotquenho' cüenta na juu Pablova', mandyi' juu na incyaa juu
jñ'oon. Itsi'man juu na joo 'nan na conan'ya jaa, tyi'yuu' na
conduihan' Tyo'ts'on. Ndo' chito xia'ntyi nque nn'an tsjoon Efesova na
vantyja n'onhan juu jñ'oonva' na itsinin juu, majo'ntyi nque
nn'an na ninvaa ndyuaa Asia, vandyuehan na vantyja n'onhan
jñ'oonva'.
\v 27 Majo' chito xia'ntyi vaa na toncuu' na nndue
nn'an na tayuu jnt'ue ts'ianva na cont'a. Mat'manntyi vaa na
toncuu' na juu vats'on t'man cüentaa' nquii Diana na
conan't'maan' jaa, nndue nn'an na taviquinjonhan'. Ndo' juu na
itsiquinjonhan'hin na ngio nn'an, ncju'cjehan' juuhan'. 'O' mangio 
jnda'ho' na tsoñ'en nn'an ndyuaa Asia conan't'maan'han jon, ndo' mantyi 
ata nque nn'an na ninvaa tsonnangue.”
\p
\v 28 Ndo' nque nan'ñeen, vi na jndyehan jñ'oonmin' na
sinin Demetrio, tyion jndyihan' na nc'uaa' n'onhan. Jndei
tonan'xuaahan, tonduehan:
\p —Juu Diana cüenta jaa nn'an Efeso, vaa t'man jndyi conduihin.
\p
\v 29 Ng'e na jnt'a nan'ñeen na nnda', jo' siquijñ'eenhan'
nn'an tsjoon'ñeen. Maquintyjachen tyeque'han quii' v'aa naijon
na covatjonhan xjen na m'aan junta. Xjen na cotsaque'han jo',
t'uehan juu Gayo yo nin'Aristarco, tyechohan nan'ñeen. Ve joo 
nan'ñeen nn'an ndyuaa Macedoniahin na cotejndeihan juu Pablo.
\v 30 Ndo' nquii Pablo, nin'caquee' jon quii' juu v'aa'ñeen, majo'
nque nn'an tsjoon'ñeen na vantyja n'onhan Jesús, tyí'ncyahan
na nts'aa jon na nnda'. 
\v 31 Ndo' mantyi vendye joo nn'an na
conduihan nanm'ann'ian ndëë joo nn'an ndyuaa Asia, joo
nan'ñeen ya jñ'oonhan yo Pablo, jnan'cüanonhan jñ'oon na
m'aan jon na tyí'ngaquee'to jon jo'.
\v 32 Majo' nque nn'an na
jndë tëtjon v'aa'ñeen, min taxe'cüaa' tson' nin jñ'oon
conduehan, ve' vi coñ'eento jndyuehan. Ee vendyehan conan'xuaahan
ncüii nnon jñ'oon, ndo' ndyii' ntyjehan conan'xuaahan ncüiichen
nnon jñ'oon. Ndo' majndyentyi nan'ñeen, min tyí'quindiohan nin
ts'ian na tëncüihan jo'.
\v 33 Ndo' nque nn'an judíos na
m'anhan juu tsjoon'ñeen, t'uahan ts'ian nnon Alejandro na quitsinin
jon ndëë nan'ñeen, na nin ts'ian tëtjon nn'an v'aa'ñeen. Mang'e na nnda', 
jo' s'aa jon nt'ö jon na cüichen jndyue nan'ñeen ee vaa jñ'oon na 
ntsinin jon ndëëhan ntyja 'naan ntyje jon nn'an judíos.
\v 34 Majo' joo nan'ñeen,
vi na jndë tquenhan cüenta na mantyi juu Alejandro ts'an
judíohin, ninncüii jnan'tjon'han jndyeehan. Ndo' cha'na ve
hora, ninncüii tonan'xuaahan, tonduehan: “Nquii Diana
cüenta jaa nn'an Efeso, vaa t'man jndyi conduihin.”
\p
\v 35 Ndo' juu tsantsintji tsjoon'ñeen, vi na jndë sichen
jon jndyue nan'ñeen, tso jon ndëëhan: “'O' ntyjë nn'an
Efeso, nque nn'an na ninvaa tsonnangue ngio yahan na jaa
nn'an tsjoonvahin tijñön jaa na nta'ntyjëë' juu vats'on
t'man cüentaa' nquii Diana na conan't'maan' jaa. Nquii jon
na taquintyja t'man conduihin. Mantyi ngio jnda'
nn'an na cota'ntyjëë' juu 'ndyo nnon nquii Diana na
jnanhan' tsjö'ndue na jndyocuehan' na m'an jaa.
\v 36 Mang'e na nnda', ta'nan ts'an
na ngitso na tyi'yuu' jñ'oonmin', jo' tavinan'xuaaho', tant'atoho'
ncüii nnon na ndëcya nninncyaahan' na tyia ngioho'.
\v 37 Ee joo nannonmin' na jndyochoho'hin v'aavahin, tyi'je'quindëë
nduë na jndë jnty'ueehan 'nan na tsixuan juu Diana, nquii jon
na conan't'maan' jaa, min tyi'conan'neinhan jñ'oon tsan' cjoo'
jon.
\v 38 Ndo' nquii Demetrio yo nin'nn'an na ya jñ'oonhin, xe
na aa va jñ'oon na nin'quitquenhan cjoo' ts'an, quitsaquitquenhan
jñ'oon'ñeen nnon jüe. Ee joo jñ'oon na cotquen nn'an nacjo
ntyjehan, jo' covijnda'han'.
\v 39 Ndo' mantyi xe na aa vaa ncüiichen nnon jñ'oon na nt'ue
n'onho' na nninjnda', juu xjen na nc'oon junta, yajo'
nninjnda'han'.
\v 40 Ee 'nan na jnt'aho' xeevahin, m'aan jaa na
toncuu' na ngitso gobernado nacjoo' nquii jon na conan'vë.
Ee xe na aa ngüaxee' jon ndëë ndu na jnt'ahan', tajñ'oon
na nndëë nnan'ntcü'ë na ngüañoon'han' jaa na tonnon
jon.”
\v 41 Ndo' vi na jndë sinin
tsan'ñeen jñ'oonva', t'ua jon ts'ian na cyahan.
\c 20
\s Tja nnda' Pablo ndyuaa Macedonia yo Grecia
\p
\v 1 Ndo' vi na jndë tenoon' na tic'uaa jndyue nan'ñeen, yajo'
tqueen' Pablo nn'an na vantyja n'on Jesús. Jñ'oon na
sinin jon ndëëhan tyincyaahan' na t'man n'onhan. Jndë jo'
tyincyaa jon ts'onhan, jndui' jon, tja ntcüe' jon ndyuaa
Macedonia.
\v 2 Ninvaa ndyuaa'ñeen tomandyi' jon. Joo jñ'oon na
tonincyaa jon ndëë nn'an na vantyja n'on Jesús na m'anhan
ndyuaa'ñeen, tyincyaahan' na t'man n'onhan. Jndë na siquindë
jon juu ts'ian'ñeen, jndui' ntcüe' jon jo', tja jon ndyuaa
Grecia.
\v 3 Jo' tom'aan jon ndye chi'. Mandyo ngua jon v'aandaa
na chi ncja ntcüe' jon ndyuaa Siria, ndo' juu xjen'ñeen jndyjii
jon jñ'oon na nque nn'an judíos condahan jon. Ndo' ng'e na
nnda', sitiu jon na yantyi nnon tyuaa ncja ntcüe' jon, ngüenon
nnda' jon juu ndyuaa Macedonia.
\v 4 Ndo' mantyi tom'an vendye
nn'an na tonan'jon yohin, tsan na jndyu Sópater, jon ts'an
tsjoon Bereahin, jnda ts'an na jndyu Pirrohin, mantyi ñ'en
Aristarco yo Segundo, joo nan'ñeen nn'an tsjoon Tesalónica,
ñ'en Gayo, juu jon ts'an tsjoon Derbe, ndo' yo Timoteo, ñ'en
Tíquico yo nin'Trófimo, joohan nn'an ndyuaa Asia.
\v 5 Ndo' joo
nan'ñeen ty'entyihan, squehan tsjoon Troas. Jo' tominndoo'han
Pablo yo ja Lucas.
\v 6 Juu nguee na cocüa' nn'an judíos tyoo'
na tatsquentë tëquee', jo' tom'án juu tsjoon Filipos. Ndo' vi
na jndë tenon juu nguee'ñeen, tuá v'aandaa. Sá, ndo' xee vja
'on squë́ na m'an nan'ñeen tsjoon Troas. Nen xuee ntjo já jo'.
\s Itsinin Pablo ndëë nn'an na vantyja n'on
Jesús tsjoon Troas
\p
\v 7 Xee na vejndyee soana, xuee nuinco', nque nn'an na covantyja
n'on Jesús, tëtjonhan na ntyjehan tan' tyoo' na covañjoon'
n'onhan jon. Ndo' Pablo, sinin jon ndëëhan. Na nonco
ncüiichen xuee nndui' jon, ncja jon. Ng'e jo' mavio chjo xjen na
sinin jon ndëëhan, ata tuee' xoncüe tsjon.
\v 8 Juu cuarto nandye naijon na tëtjon já, jndye candi min na
conan'xueehan' chon jo'.
\v 9 Juu cuarto'ñeen v'aa na jndë ndye quito'han',
jo' vequityen ncüii tsans'andyua ventana na vaa juu v'aa'ñeen.
Jndyu juu Eutico. Ndo' ng'e mavio chjo sinin Pablo, jo' sijaa'han'
tsantsjon nnon juu. Ndo' xjen na ty'oon tsantsjonhin, mana
tequintyjahin xen' tyuaachen. Ndo' xjen na jnan've nn'anhin,
mats'oohin.
\v 10 Ndo' tëcue Pablo tyuaa, tacüangio jon, jndyots'aa jon
ts'oo'ñeen. Ndo' itso jon ndëë nn'an na vantyja n'on
Jesús:
\p —Tyi'ntsi'ndaa'han' ngioho', vando' nnda' juu.
\p
\v 11 Ndo' vi jndë na tso jon na nnda', tëva nnda' jon quii'
v'aa'ñeen. Tyjee jon tan' tyoo' yohan na covañjoon' n'onhan
Jesús, jndë jo' tcüa'han. Ndo' sininntyichen jon yohan ata
tëvixuee. Jndë jo' jndui' jon.
\v 12 Ndo' juu tsan'ñeen na
tyioohin, saqui'ndyehanhin vaa' juu. Tsoñ'enhan t'man vaa
sinjoon'han'hin na vando' nnda' juu.
\s Jndui' Pablo yo ntyje jon, ty'ehan tsjoon
Mileto
\p
\v 13 Já santyë́, sá yo v'aandaa, squë́ tsjoon Aso. Ee jndë
jnan'jnt'á yo Pablo na juu tsjoon'ñeen ngancüi já yohin, ee
juu jon tja ng'ee jon.
\v 14 Ndo' vi jndë na tëncüi já yohin,
vi tojnaan' sá yo v'aandaa, squë́ tsjoon Mitilene.
\v 15 Jnt'uí juu tsjoon'ñeen, ndo' ncüiichen xuee tenö́n tyuaa chjo
na jndyu Quío na m'aan ndaandue xi'jndiohan'. Ncüiichen xuee
squë́ mañoon tyuaa chjo na jndyuhan' Samos na mantyi m'aan
ndaandue xi'jndiohan'. Jndë jnt'uí tsjoon'ñeen, sá, squë́
ndyuaa Trogilio. Jo' tajndyë́. Ndo' ncüiichen xuee santyë́,
squë́ tsjoon Mileto.
\v 16 Nnda' vaa na jnt'á, ee juu Pablo
jndë sitiu jon na tyi'cacüentyjee' jon tsjoon Efeso ndyuaa
Asia. Ee jndë tji' jon cüenta xe na aa ngüenon jon jo',
ntsichjuhan'hin nato na vja jon. Jo' na sicjehin cha' na tyi'nan
ro jndë m'aan jon Jerusalén ndo' nguee' nguee Pentecostés.
\s Jñ'oon na siqui'maan' Pablo nn'an na
conintque vats'on Efeso
\p
\v 17 Juu xjen na m'án tsjoon Mileto'ñeen, t'ua Pablo ts'ian ndëë 
vendye nn'an na coquitqueen'han nque nn'an na conintque quii' 
nt'an tmaan' nn'an na vantyja n'on Jesús na m'anhan juu tsjoon 
Efeso'ñeen. 
\v 18 Ndo' xjen na sque nan'ñeen na m'aan jon, itso jon ndëëhan:
\p —'O' ntyjë, mangio jnda'ho' nchu vaa na tom'an ja quii' nt'anho'
ntyjantyi xee na vejndyee na tyjë ndyuaa Asiava.
\v 19 Totyentjön
nnon ta Tyo'ts'on na ninquii'chen toju'cje ja. Na tots'a
ts'ian'ñeen, jndye vaa na totsi'ndaa'han' ntyji, ata tot'iö.
Ndo' mantyi jndye vaa na toquenön na tonda nn'an judíos ja na
nin'quinan'cuee'han ja.
\v 20 Majo' min na toquenön nan'min',
tyí'cjöcüentyjë' na chen totsinën ndëëho' tsoñ'en jñ'oon
na ngotejndeihan' 'o'. Totsi'man ndëëho' xjen na tovancüiho'
ndo' mantyi xjen na tuë quii' nt'aaho'.
\v 21 Tsoñ'enho' tocüji'
jndyoyu ja ndëëho', tanin min na aa nn'an judíos conduiho',
ndo' min na mañoon tsjan nn'an conduiho'. Totsjö na quintcüe'
n'onho' jnanho' tonnon Tyo'ts'on ndo' cantyja n'onho' ta Jesucristo,
nquii jon na conduihin na itye'ntjon jon jaa.
\v 22 Ndo' naneinhin,
majndë majö rii'. Jö Jerusalén ng'e nquii Espíritu Santo
i'ua jon ts'ian nnön na cjö jo', min tyi'quintji nin 'nan 
iminndoo'han' ja jo'.
\v 23 Xia'ntyi na macüji' ja cüenta na ncüii cüii tsjoon na
mavenön, nquii Espíritu Santo itsi'man jon nnön na joo nn'an
na m'an Jerusalén, mancüiixjen nt'avi'han ja, ndo' nnt'ahan na
nc'ön navi'.
\v 24 Majo' min na nnda' vaa na ngenön, ta'nan
its'aahan' ja. Min xe na aa nnan'cuee' nn'an ja, ta'nan 
its'aahan' ntyji. Ninncüii vaa na ndyii' ts'ön, na yo na nën 
rö ntsiquindëë juu ts'ian na t'ua ta Jesús nnön na cüji' 
jndyoyu jñ'oon naya ntyja 'naan' na vi'ntyjii Tyo'ts'on nn'an.
\p
\v 25 “Ndo' naneinhin, 'o' na jndë toninncya jñ'oon ndëëho'
ntyja 'naan' nchu vaa na itye'ntjon Tyo'ts'on nn'an, 
ntyjii' ya ts'ön na min'ncüiiho' taje'quijnty'ia nnda'ho' ja.
\v 26 Jo' xeevahin, macüji' jndyoyu ndëëho' min xe na aa
ngitsu ñuaan' ts'an, majo' ja tajnan quichö. 
\v 27 Ee
tsoñ'en jñ'oon na nt'ue ts'on Tyo'ts'on na ncüaa' n'onho',
jndë si'manhan' ndëëho', min'chjo tyíquity'iuhan' ndëëho'.
\v 28 Ng'e jo' quitquen nqueho' cüenta, ndo' mantyi yo nin'nque
nn'an na conduihan tmaan' na vantyja n'on Jesús, ee nquii jon
jndë sijnda jon joohan yo neoon' jon. Manquiintyi Espíritu
Santo i'ua jon ts'ian ndëëho' na quita'ntyjee'ho'
nan'ñeen.
\v 29 Ndö vaa ts'ian na ma'ua ja ndëëho', ee ntyji
ya vi na jndë jnt'ui ja, ntsaque' nn'an quii' nt'anho' na
nnan'ndaa'han n'onho' ntyja na conan'jonho' yo Cristo. Na nt'a
nan'ñeen na nnda', ntsijonhan' cha'vijon xjen na cotsque lobo
quii' nt'an quinman na conan'cüje cho'ñeen joo o'.
\v 30 Ata
quii' nt'an ntyje nqueho', nndui' vendyeho' na nnan'manhan ndëë
nn'an na conduihan tmaan' cüentaa' Tyo'ts'on. Majo' joo
jñ'oon'ñeen, ve' quintuhan', chito jñ'oon na mayuu'han'.
Nt'ahan na nda' cha' vendye nn'an na vantyja n'on, nnan'jon
nan'ñeen yohan.
\v 31 Mang'e na nnda', c'on cjeho' ndo' cañjoon'
n'onho' ndye chu, naxuee ndo' natsjon, tyí'cjöcüentyjë' na
totsiqui'man'ho' cha' ncüii cüiiho' ngavaa'ntyichen n'onho' juu
jñ'oon' Tyo'ts'on. Ata tocüji'han' ndaa nnön na tots'a
ts'ian'ñeen quii' nt'anho'.
\p
\v 32 “Ndo' naneinhin 'o' ntyjë, ma'ndyi ja 'o' nt'ö nquii
Tyo'ts'on ndo' yo juu jñ'oon naya na tsixuan nquii jon. Juuhan'
vaa najndei na tsixuanhan' na ngaqueho' tonnon jon. Mantyi ntyja
'naan'han' ndaho' tsoñ'en na jndë tco' jon 'ndyo jon na nninncyaa
jon nnon ncüii cüii ts'an na iquen jonhin na conduihin ñuan
nquii'.
\v 33 Ja min s'on xuee 'naan' ts'an, min s'on ijan, ndo'
min ndiaa' ts'an, min ncüii nnon joo nan'min' tacotscjaa'
ts'önhan'.
\v 34 Ata manquentyiho' ngio jnda'ho' ncö tots'a
ts'ian yo nt'ö na tovantjön 'nan na tocanhan' ja, ncö ndo'
mantyi nque nn'an na tonan'jonhan yo ja ntyja 'naan' juu ts'ianva 
na mats'a.
\v 35 Juu xjen na tom'an quii' nt'anho', ninnquii'chen
totsi'man ndëëho' na quint'aho' ts'ian cha' nque nn'an na
itsitjahan' 'nan na ninjnt'uehin, nndëë ntejndeiho'hin.
Ninnquii'chen cañjoon' n'onho' juu jñ'oon na tso ta Jesús, tso
jon: Nquii Tyo'ts'on, t'manntyichen ityioo jon jn'aan ts'an na
its'aa naya ncüiichen ts'an, chintyi juu ts'an na iy'oon
cüentahan'.”
\p
\v 36 Ndo' Pablo, vi na jndë sinin jon jñ'oonmin', jo'
tconxtye jon. Ndo' juu jon yo nin'tsoñ'en nan'ñeen,
jnan'neinhan nnon Tyo'ts'on.
\v 37 Tsoñ'enhan sityiahan'
ngiohan, ta'han tyueehan, jndyo'ts'aahin jon ndo' tyincyahan
ts'onhin.
\v 38 Ee t'man si'ndaa'han' ngiohan jñ'oon na tso jon
ndëëhan na taje'quijnty'ia nnda'hanhin. Ndo' vi jndë jo',
tyequi'ndyehan jon naijon ventyjee' v'aandaa.
\c 21
\s 'Nan na tui na ñjon Pablo nato Jerusalén
\p
\v 1 Ndo' vi jndë na tuá v'aandaa, joo nan'ñeen, ty'onhan,
toty'ehan. Ndo' já sá jndyoyú, squë́ ndyuaa Cos na m'aan
ndaandue xi'jndiohan'. Ncüiichen xuee santyë́chën. Squë́ tyuaa
Rodas na mantyi m'aan ndaandue xi'jndiohan'. Jo' jnt'uí, sá,
squë́ tsjoon Pátara.
\v 2 Ndo' juu tsjoon'ñeen, jo' tijnda'
ncüii v'aandaa na ngüet'iohan' ndaandue na nguee'han' ndyuaa
Fenicia. Jo' tuá, sá.
\v 3 Juu ndyuaa Chipre na m'aan
ndaandue xi'jndyiohan', vi na jndë tityincyoo'han', xjen na
savenö́nhan', ntjohan' tontyjandyuaan'. Sá, squë́ tsjoon Tiro
ndyuaa Siria. Juu tsjoon'ñeen, jo' tëcüentyjee'
v'aandaa'ñeen na ndui' quichu na chuhan', jo' jnt'uí.
\v 4 Juu
tsjoon'ñeen jnt'uë́ nn'an na vantyja n'onhan Jesús, ndo' vi na
jndë tijnda' naijon m'anhan, nen xuee ntjo já yo nan'ñeen.
Nquii Espíritu Santo jndë si'man jon ndëëhan nin 'nan na
ngenon nquii Pablo, ng'e jo' jnduehan nnon jon na tyi'ncjato jon
Jerusalén.
\v 5 Ndo' vi na jndë tenon joo nen xuee'ñeen, nque
nan'ñeen na vantyja n'onhan Jesús yo ntcuhan yo nin'ndahan,
tsoñ'enhan tyequi'ndyehan já 'ndyo tsjoon. Squë́ na m'aan
ts'otei' 'ndyo ndaandue. Jo' tonquityë́, jnan'në́n nnon Tyo'ts'on.
\v 6 Ndë jo', tyincyá nan'ñeen ts'on ntyjë́ yohan. Ndo' vi
jndë jo', tuá v'aandaa ndo' nan'ñeen, tyentcüe'han
nt'aahan.
\p
\v 7 Juu v'aandaa'ñeen, jndui'han' tsjoon Tiro. Sá,
squë́ tsjoon Tolemaida. Jo' jnt'uí v'aandaa'ñeen. Ndo' nque
nn'an na vantyja n'onhan Jesús na m'anhan tsjoon'ñeen, sancyá
ts'on nan'ñeen, ndo' ntjo já yohan ncüii xuee.
\v 8 Tonco
ncüiichen xuee, jnt'uí tsjoon'ñeen. Sá, squë́ tsjoon
Cesarea. Jo' squë́ vaa' Felipe, tsan na toninncyaa jñ'oon naya
ntyja 'naan' Jesucristo. Nque nn'an na vantyja n'on Jesús na
m'anhan Jerusalén, jndë t'uahan ts'ian ndëë ntyque' ntyjehan
na quityentjon nan'ñeen ndëëhan. Ndo' juu Felipe'ñeen, jon
conduihin ncüii joo na ntyque' nan'ñeen. Jo' ntjo ya chjo já.
\v 9 Juu tsan'ñeen m'an nenque nanntcu ntsinda jon na
tyí'quitonco joo. Joo nanntcu'ñeen conduihan nn'an na toninncya
jñ'oon' Tyo'ts'on.
\v 10 Ndo' vi na jndë s'aahan' xuee na m'án
jo', ndo' ncüii ts'an na jndyu Agabo na jnan jon ndyuaa Judea,
tyjee' jon jo'. Juu tsan'ñeen conduihin ts'an na toninncyaa
jñ'oon' Tyo'ts'on ntyja nchu vaa 'nan na nguaa.
\v 11 Tyjee' jon v'aa
naijon na m'án. Ty'oon jon ndiaa na cotyen tsiaa' Pablo, yo
juuhan' sityen nquii jon ng'ee jon yo nin'nt'ö jon. Itso jon:
\p —Nquii Espíritu Santo, ndö vaa na itsiquindyi jon. Nque nn'an
judíos na m'anhan Jerusalén, cha'xjen na mats'a, mannda' vaa
nnan'tyenhan juu ts'an na 'naan' ndiaava. Ndo' na nninncyahan
cüentahin nduee nn'an na mañoon tsjan conduihan na quitoxen
nan'ñeenhin.
\p
\v 12 Xjen na jndyë́ jñ'oonva', já ndo' mantyi nque nan'ñeen
na vantyja n'onhan Jesús na m'anhan Cesarea, jnt'á ty'oo
Pablo na tyi'ncjato jon Jerusalén.
\v 13 Majo' t'a jon, itso jon:
\p —¿Nin ts'ian na cotyueeho' nnön? Na cont'aho' na nnda',
concyaho' na chjoo' ts'ön. Ee mancüiixjen mancyaa nquii ja na
ngenön min'cya ro nnon 'nan na nin'quint'a nn'an Jerusalén 
ja. Cuaa nquii min na nnan'tyenhan ja ndo' min xe na aa 
nan'cuee'han ja ng'e na condui ja cüentaa' ta Jesús.
\p
\v 14 Ndo' ng'e na tyí'quindëë nnt'á na ntsquë́ ñuaan' jon
na vja jon Jerusalén, jo' jnty'ëtö́. Jnduë́:
\p —Quindui cha'xjen na nt'ue ts'on nquii ta Tyo'ts'on yo Pablo.
\p
\v 15 Jndë jo' jnan'jnt'á, savá Jerusalén.
\v 16 Ndo' vendye
nn'an Cesarea'ñeen na vantyja n'onhan Jesús, jnan'jonhan yo já
na sá. Tyequi'ndye nan'ñeen já na m'aan Mnasón. Juu jon tsan
na jnan ndyuaa Chipre na m'aan ndaandue xi'jndiohan'. Juu
Mnasón'ñeen tijndye xuee na vantyja ts'on jon Jesús. Tijnda'
na ntjo já vaa' tsan'ñeen.
\s Tëquindyiaa' Pablo Santiago
\p
\v 17 Xjen na squë́ tsjoon Jerusalén, nque nn'an tsjoon'ñeen
na vantyja n'onhan Jesús, yo na neinhan ty'onhan cüenta já.
\v 18 Ndo' vi na tonco ncüiichen xuee, juu Pablo tja jon na m'aan
Santiago, ndo' mantyi sá yohin. Nque nn'an na conintque quii'
nt'an nn'an na vantyja n'on, tsoñ'enhan jndë tëncüihan jo'.
\v 19 Ndo' juu Pablo, tyincyaa jon ts'on nan'ñeen. Ndo' vi jndë
jo', chen jndyi sinin jon ndëëhan tsoñ'en ntyja na totejndei
Tyo'ts'onhin ts'ian na tots'aa jon quii' nt'an nn'an na mañoon
tsjan conduihan.
\v 20 Ndo' vi na jndë jndyehan jñ'oon na
sinin jon, ta'han jnan't'maan'han Tyo'ts'on. Jnduehan nnon
Pablo:
\p —Mayuu' ntyjë, majo' ntyji' na joo ntyjëëhë nn'an judíos na 
m'an tsjoonva, minchenhan na jndë vantyja n'onhan Jesús, ndo'
tsoñ'enhan cotji'han cüenta na chuhan' na quitsiquindë ts'an
juu ntji na tquen Moisés.
\v 21 Majo' vaa jñ'oon na condyehan
ntyja 'nan'. Ee coninc'uaa jñ'oon na matsi'man' ndëë
ntyjëëhë nn'an judíos na m'anhan quii' nt'an nn'an na mañoon
tsjan conduihan, na joo nan'ñeen matsiqui'man'han na
tavinan'jñ'oon'han juu ntji na tquen Moisés, min tyi'icanhan'
na nt'ahan juu costumbre na jaa nn'an judíos cont'a yonon'ndaa
ndaha, min tyi'nan'quindëhan joo costumbre na jnan'jnda' ndochiihi na
tom'an ndyu na toxen'chen.
\v 22 Ndo' ng'e na nnda', ndö vaa na
cotjí' cüenta na chuhan' na quint'a. Ee nque ntyjëëhë na
m'anhan tsjoonvahin na vantyja n'onhan Jesús, mancüiixjen
nndyehan na jndë tyje'.
\v 23 Ng'e na nnda', ndö quitsa' cha'xjen na
conduë́ nnon'. Quii' nt'án m'an nenque nannon na vaa jñ'oon na
jndë tquenhan jndyuehan nnon Tyo'ts'on na chuhan' na
quinan'quindëhan juuhan'.
\v 24 Jo' quitsijon 'u' yo nanmin', quitsa' ts'ian yohan 
na icanhan' na quit'aho' cha' ntquenhan na ji'ua conduiho' cha' 
ndëë na nninnqui' nquenhan. Ee na ntsa' na nnda', yajo' 
tsoñ'en ntyjëëhë ncüaa' n'onhan na joo jñ'oon na condyehan 
ntyja 'nan', min tyi'yuu'han'. Ndo' ntji'han cüenta na mantyi 
'u' mavangue' jñ'oon na tquen Moisés.
\v 25 Majo' ntyja 'naan nque nn'an na vantyja n'onhan
Jesús na mañoon tsjan nn'an conduihan yo jaa, jndë
jnan'cüanö́n tson na m'anhan na jnduë́ ndëëhan na xia'ntyi
icanhan' na tantcüa'han s'i quioo' na jndë tijnt'ue nn'anhan'
na conan't'maan'han 'nan na jnan'ya nn'an. Min tantquiihan neon',
min s'i quioo' na ve' tue' jndio', min tavinc'onhan yo ntyjehan
na ve' ndö' ro.
\s Ty'on nn'an Pablo quii' vats'on t'man
na ncja jon navi'
\p
\v 26 Ndo' ty'oon Pablo cüenta joo nenque
nannon'ñeen. Ndo' tonco ncüiichen xuee, jnt'ahan ts'ian na
tquenhan'hin na ji'ua conduihan tonnon Tyo'ts'on. Ndo' vi
jndë jo', tëquee' jon quii' vats'on t'man. Tatsiquindyi
jon ntyee ntyja 'naan' juu xuee na nnan'quindëhan juu
ts'ian'ñeen ndo' na ngue' quioo' na tonnon Tyo'ts'on ntyja
'naan ncüii cüiihan.
\p
\v 27 Joo ntyque' xuee na ntjo jñ'oonhin yo nan'ñeen, mavaa
xjen na ngaquindëhan'. Ndo' juu xjen'ñeen, ñ'en vendye nn'an
judíos na jnanhan juu ndyuaa Asia. Ndo' na nnda', jnan'jmiin'han
nn'an na m'an vats'on'ñeen, ty'onhan jon.
\v 28 Ta'han jndei jnan'xuaahan, jnduehan:
\p —'O' ntyjë Israel, cüa, quitejndeiho' já ee juu
tsanvahin, manquiintyi juu na mandyi' tsochen njoon. Itsinin
juu jñ'oon nacjö yo nacjoo' juu jñ'oon na tquen Moisés
na ico'xenhan' yo juu vats'on t'manva. Ndo' chito ve'
xia'ntyi na nnda' vaa na its'aa juu, mantyi vendye nn'an na
mañoon tsjan conduihan, jndë jndyoquityii' juuhan quii'
vats'on t'manva. Ndo' na s'aa juu na nnda', jndë
sity'a juuhan' na ji'ua tsixuanhan'.
\p
\v 29 Ndö' vaa jñ'oon na jndue nan'ñeen ng'e tyi'covivioto
xjen na jnty'iahan Pablo quii' tsjoon yo Trófimo, tsan tsjoon
Efeso, ndo' juu tsan'ñeen, tsan na mañoon tsjan conduihin. Ndo'
na nnda', jnan'tiuhan na juu Pablo tëy'oon jon tsan'ñeen quii'
vats'on t'man 'naanhan.
\p
\v 30 Ng'e jo' tsochen nn'an tsjoon Jerusalén jnan'jmiin'han,
jnan'nonhan, ndo' cje jndyi tëncüihan. T'uehan Pablo, tji'han
jon quii' vats'on'ñeen, jndyotscaa'han jon toch'een'han'. Jndë
jo' macantyee' ro të'han jndyuehan'.
\v 31 Ndo' viochen xjen na
conan'jndëhan na nin'quinan'cuee'han jon, tuee' ts'an naijon na
m'aan nquii ts'an na ico'xen sondaro quii' tsjoon Jerusalén.
Siquindyii tsan'ñeen jon na tsochen nn'an tsjoon'ñeen contsjëhan 
yo jñ'oon'ñeen.
\v 32 Ndo' juu xjen
na jndyii tsan'ñeen na nnda', quintyjachen tëchu jon sondaro yo
capitán na nan'xuanhan ncüii cüii ciento sondaro. Ninñoon'
ty'ehan naijon na m'an joo nan'ñeen. Ndo' nque nn'an na cotja'han
Pablo, vi na jndë jnty'iahan sondaro'ñeen, ninñoon' jnty'ehan
na cotja'han jon.
\v 33 Ndo' nquii tsan'ñeen na ico'xen
sondaro, xjen na tyjee' jon, t'ua jon ts'ian na cy'onhan
Pablo, ndo' quinan'tyenhan jon yo ve carena. Jndë jo' taxee'
jon, nin ts'an condui Pablo ndo' nin 'nan sitjahin.
\v 34 Ndo'
ñ'en nan'ñeen jnan'xuaahan ncüii nnon jñ'oon nacjoo' Pablo,
majo' mañoon ntyjehan vandya' jñ'oon na jnan'xuaahan. Ndo'
tsojnaan' na jnan'jmiin' nan'ñeen, jo' nquii tsan na ico'xen
sondaro'ñeen, ndicüaa' ts'on jon yuu vaa nquii jñ'oon na
mayuu'. Ng'e na nnda', t'ua jon ts'ian ndëë sondaro 'naan' jon
na quitsay'onhan Pablo v'aa naijon na com'anhan.
\v 35 Ndo' xjen na tuee' jon naijon na ngava ts'an na ngaquee' jon
juu v'aa'ñeen, nque sondaro'ñeen chondyehan jon jnaan' na
nque nn'an na jndye jndyi'hin na conchjehan jon.
\v 36 Ee nque nn'an na tentyjahan
tonquen' sondaro'ñeen, ninvito tonan'xuaahan, tonduehan:
“Maninjon ro quinan'cuee'ho'hin.”
\s Itsinchu' Pablo jñ'oon 'naan' jon ndëë nn'an
\p
\v 37 Ndo' nque sondaro'ñeen, xjen na vi mantyi'han Pablo quii'
juu v'aa'ñeen, yajo' taxee' jon nnon nquii ts'an na ico'xen.
Tso jon nnon tsan'ñeen:
\p —¿Aa vanaan na ntsjö ncüii 'ndyo jñ'oon nnon'?
\p T'a tsan'ñeen, taxee' jon:
\p —¿Aa ya ntsinin' jñ'oon griego?
\v 38 Yajo' ¿Aa chi condui
'u' juu tsan Egipto na tyi'covijndye xuee na sue tsan'ñeen
nacjoo' nquii gobiernon? Sitjon tsan'ñeen nenque min nn'an vi
nn'an na tëchu juuhan ndyuaa na xjen ro cova'.
\p
\v 39 Ndo' jo' t'a Pablo, sitcüe' jon jñ'oon nnon tsan'ñeen:
\p —Condui ja ts'an judío. Tui ja juu tsjoon Tarso, tsjoon t'man
na ico'xenhan' ndyuaa Cilicia. Majo' mac'an vi naya'ñeen nnon',
ncya' chjo jñ'oon na ntsinën ndëë nanmin'.
\p
\v 40 Ndo' juu tsan'ñeen, ntjo ntyjii jon na nnda'. Yajo' tcüentyjee'
Pablo naijon na ngaquee' ts'an 'ndyo
juu v'aa'ñeen. S'aa jon nt'ö jon ndëëhan na cüichen
jndyuehan. Ndo' vi na jndë tichen jndyuehan, ta' jon sinin jon
ndëëhan yo jñ'oon hebreo, jñ'oon na mancüiixjen na
conan'nein nquehan. Itso jon:
\c 22
\p
\v 1 —Nnda' 'o' ta, yo 'o' ntyjë cüajön, quindyeho' chjo jñ'oon na
itsinchu'han' ntyja njan.
\p
\v 2 Ndo' ya na jndyehan na sinin jon
ndëëhan yo jñ'oon 'naanhan, jñ'oon hebreo, chen tui jndyuehan
na ntquenntyichenhan cüentahan'. Itsontyichen jon ndëëhan:
\p
\v 3 —Ja mantyi mats'an judío ja cha'nan nqueho'. Tsjoon Tarso
ndyuaa Cilicia, jo' tui ja, majo' ntjoohin Jerusalén, jo' tëque
ja, nquii maestro Gamaliel, juu jon totsi'man nnön. Nque
ndochiihi na tom'an ndyu na toxen'chen, tonan'y'onhan juu jñ'oon
na tquen Moisés na ico'xenhan'. Nquii Gamaliel quindë ya
totsi'man jonhan' nnön. Majoo' jndyi ts'ön na ngotyentjön nnon
Tyo'ts'on cha'xjen na cont'a nqueho' xeevahin.
\v 4 Joo xee na
toxen'chen, nque nn'an na m'an natoo' Jesús, tojöntyja na
nquen'han na tots'a v'ihan, ata s'a na cüjehan. Min nannon ndo'
min nanntcu, tojöcüjahan ndo' totsityënhan yo carena,
\v 5 Ndo' nquii tyee na conintque ntyja 'naanho' yo nin'tsoñ'en nn'an
na conintquehan ndëëho', mangio jnda'hin na tyincyahan tson
nnön na ncjöy'önhan' na m'an ntyjëëhë na m'anhan tsjoon
Damasco. Nque nn'an tsjoon'ñeen na vantyja n'onhan Jesús,
tyjëquichöhin na nty'ihan vancjo ntjoohin Jerusalén cha'
quityionhan jnanhan, tsojnaan' na vantyja n'onhan Jesús.
\s Itsinin Pablo na ntcüe' ts'on jon
jnaan' jon
\r (Hechos 9:1-19; 26:12-18)
\p
\v 6 Tsontyichen Pablo: “Juu xjen na ñjön nato na tyjë Damasco
na mandyo nguë jo', ndo' cha'na yajmin', ninjonchen tyioo chon
xi'jndio nc'ia. Juuhan' jnanhan' quiñoon'ndue, tenonntyja xjen
na xueehan'.
\v 7 Ndo' na nnda' 'nan tjön, tyioo ja tyuaa, ndo' jndyi
na i'man ts'an ja. Taxee' jon nnön: Nnda' Saulo, ¿Ndu na
manty'e' ja?
\v 8 Ndo' t'a, tax'ë: ¿Nin ts'an 'u', ta? Ndo' t'a
jon, itso jon: Maja Jesús tsan Nazaret na manty'e' ja.
\v 9 Ndo'
nque nn'an na tyenan'jon yo ja, jnty'iahan juu chon'ñeen, majo'
tataa' n'onhan juu jñ'oon na sinin jon nnön.
\v 10 Ndo' 
tax'ë nnon jon: Nnda' ta, ¿Nin 'nan na chuhan' na quits'a? 
Ndo' t'a ta Jesús 'ndyö, itso jon: Quinanquintyja', cja'cya'
tsjoon Damasco. Jo' ngitso ts'an nnon' tsoñ'en na jndë sijnt'a
ja na ntsa'. Nnda' vaa tso jon nnön.
\v 11 Majo' tsojnaan' na
xuee jndyi juu chon'ñeen, jo' na sinchjaan'han' ja. Ng'e jo',
nque nan'ñeen na tyenan'jonhan yo ja, tyet'uehan nt'ö, ve'
nnda' vaa na tuëcya juu tsjoon'ñeen.
\p
\v 12 “Jo' m'aan ncüii ts'an na jndyu Ananías. Juu
tsan'ñeen yo na xoncüee' ts'on jon ivanguee' jon juu ntji na
tquen Moisés. Ndo' nque ntyjë nn'an judíos na m'anhan
tsjoon'ñeen, tsoñ'enhan njon jndyi tsan'ñeen ngiohan.
\v 13 Tuee' jon naijon na m'an ja. Ndo' tso tsan'ñeen nnön: '“U'
ntyjë Saulo, ncyaa xco Tyo'ts'on na ndyia' nnda'.”
\v 14 Ndo'
tsontyichen jon nnön: “Nque ndochiihi na tom'an ndyu na toxen'chen,
tonan't'maan'han nquii Tyo'ts'on, manquii jon na jndë tji jon
'u'. S'aa jon na nnda' cha' ncüaa' tson' 'nan na nt'ue ts'on
jon yo 'u'. Tji jon 'u' cha' nquii jnda jon na tajnan tsixuan,
ndyia'hin, ndo' mantyi na ndyi' jñ'oon na ntsinin jon nnon'.
\v 15 Ee i'ua jon ts'ian nnon' na ndui 'u' ts'an na ncüji' jndyoyu'
ndëë nn'an ntyja 'naan' 'nan na jndë jndyia' nnon' yo jñ'oon
na jndë jndyi' na tso jon nnon'.
\v 16 Ndo' nanein, ¿Nin ncüiichen na minndo'?
Quinanquintyja' ndo' quinda' yo xuee' ta Jesús. Can' nnon
jon na quitsintju' jon 'u' yo jnan na tsixuan'.”
\s Jñon Tyo'ts'on Pablo tondëë nn'an na
tachi judíos
\p
\v 17 Ndo' tsontyichen Pablo: “Ndo' xjen na jndyö ntcü'ë
ntjoohin Jerusalén, tyjë vats'on na tëtsinën nnon Tyo'ts'on.
Ndo' juu xjen'ñeen vaa ncüii nnon na jnty'ia na si'manhan'
nnön.
\v 18 Quityquii' nan'ñeen jnty'ia nquii Jesús. Tso jon
nnön: “Quitsicje 'u' na quindui' tsjoonvahin ee nn'an m'an
ntjoohin tyi'xe'quindyehan jñ'oon na ncüji' jndyoyu' ntyja
njan.
\v 19 Ndo' t'a, tsjö: Nnda' ta, joohan ngio jnda'han na
tojöc'ë quii' tsoñ'en nt'aan'on 'naanhan. Ndo' mantyi ngiohan
na nque nn'an na vantyja n'on 'u', tocüja' jahan ndo' tju'han
vancjo.
\v 20 Ndo' mantyi juu xjen na jnan'cuee' nn'an Esteban,
nquii tsan na tocüji' jndyoyu ntyja 'nan', mantyi ñ'en ja yo
nan'ñeen, ndo' tanc'uë na tui na nnda', ndo' ndiaa joo nan'ñeen,
maja tquën cüentahan' xjen na jnan'cuee'han jon.”
\v 21 Majo' nquii ta Jesús, t'a jon 'ndyö: “Quindui' ntjoohin, ee
tondëë nn'an na mañoon tsjan conduihan na tycya ndyuaa
tsjoonhan, jo' majñön 'u'.”
\s M'aan Pablo nt'ö tsan na ico'xen sondaro
\p
\v 22 Ndo' joo nn'an judíos'ñeen na tji'hin Pablo quii'
vats'on'ñeen, totquenhan cüenta joo jñ'oon na sinin jon,
majo' vi na jndë tso jon juu jñ'oonva', matavityi'han nquenhan.
Ta'han jnan'xuaahan, jnduehan ndëë sondaro'ñeen:
—Maninjon ro quinan'cuee'ho' tsanva' ee tyi'quichuhan' 
na ngüando'chen juu.
\p
\v 23 Nan'ñeen jndei tonan'xuaahan. Ndo' tji'han ndiaahan ndo'
totjue'han joohan' nandye, ndo' jnt'ahin na nnda' si'manhan'
na quindya' jndyi ngiohan. Ndo' mantyi totjue'han ts'ojndë
nandye na tyi'cuee' n'onhan jon.
\v 24 Yajo' nquii tsan'ñeen na ico'xen
sondaro, t'ua jon ts'ian na quitsay'onhan Pablo quii' v'aa
naijon na com'anhan. Ndo' t'ua jon ts'ian na quitja'han Pablo yo
tjantsi' cha' nninjnda' ndu na nnda' vaa na jnan'xuaa nan'ñeen
cjoo' jon.
\v 25 Majo' vi na jndë na jnan'tyenhan jon na
ntja'hanhin, ndo' tso jon nnon juu capitán na minntyjee' jo':
\p —Juu ntji na ico'xenhan, ¿Aa ncyaahan' na vanaan na ntja'ho'
ts'an na conduihin ts'an na m'aan nacje' 'naan' tsjoon Roma na 
min tyi'covijnda' na aa vaa jnaan' juu?
\p
\v 26 Ndo' juu capitán'ñeen, vi na jndë jndyii jon jñ'oonva',
tëntyjaa' jon na m'aan nquii tsan'ñeen na ico'xen tsoñ'en
sondaro. Itso juu nnon tsan'ñeen:
\p —¿Nchu vaa ntsa' yo tsanva'? Ee conduihin ts'an na m'aan
ntyja 'naan' tsjoon Roma.
\p
\v 27 Ndo' juu tsan'ñeen, sindyoo'hin
na m'aan Pablo. Taxee' tsan'ñeen nnon jon:
\p —¿Aa mayuu' jñ'oon na condui 'u' ts'an cüentaa' tsjoon Roma?
\p Ndo' t'a Pablo 'ndyo tsan'ñeen, itso jon:
\p —Mayuu'han'.
\p
\v 28 Ndo' juu tsan'ñeen na ico'xen jon sondaro'ñeen, itso jon:
\p —Ja maya s'on tyiön cha' ntsixuan ja ts'an na m'aan nacje 
'naan' Roma.
\p Ndo' t'a Pablo 'ndyo tsan'ñeen:
\p —Majo' ntyjantyi xjen na tui ja, condui ja ts'an ntyja 'naan' tsjoon Roma.
\p
\v 29 Ndo' nque sondaro na mavaa xjen na ntja'han Pablo,
ninñoon' jnty'ehan jon, tenaanhan nnon jon. Ndo' mantyi nquii
tsan na ico'xen joohan na t'ua jon ts'ian na cüityen Pablo,
ty'ue jndyi jon vi na jndë taa' ts'on jon na condui tsan'ñeen
ts'an na m'aan nacje 'naan' tsjoon Roma.
\s Minntyjee' Pablo tondëë nanm'ann'ian 'naan
nn'an judíos
\p
\v 30 Majo' nquii tsan'ñeen na ico'xen sondaro'ñeen, nin'cüaa'
jnda' ts'on jon nin ng'e'ñeen na cont'a nn'an judíos jnaan'
Pablo. Ng'e jo' vi ya na tonco ncüiichen xuee, t'ua jon ts'ian na
nque ntyee na conintque ndëë ntyjehan nn'an judíos, yo
nin'tsoñ'en nanm'ann'ian 'naanhan, cancüihan. Ndo' tji' jon
Pablo, tëy'oon jonhin tondëë nanm'ann'ian'ñeen.
\c 23
\p
\v 1 Ndo' Pablo je', quii jndyiaa' jon ndëë nanm'ann'ian'ñeen.
Tso jon ndëëhan:
\p —'O' ntyjë, ninvaa xuee na tëque ja, mavicjë quii' ñuan njan
na ninquii'chen mats'a cha'xjen na iquenhan' xjen na quits'aa
ts'an na tonnon nquii Tyo'ts'on.
\p
\v 2 Ndo' na tso Pablo na nnda', juu Ananías, nquii tyee na
conintque, t'ua jon ts'ian ndëë nn'an na minntyjee' ngiaa' Pablo, 
na quituen'han nda' 'ndyo juu.
\v 3 Ndo' na nnda', jo' tso Pablo nnon juu tyee'ñeen:
\p —Nquii Tyo'ts'on mmin' jon 'nan 'u' ee ve vaa na matsa'. Ng'e
'u' tsixuan' na ntco'xen' ja cha'xjen na co'xen nquii ntji na
tquen Moisés, majo' sa' ts'ian na quitja' nn'an ja min na
juu ntji'ñeen itsiquindyihan' na tyi'cüanaan na ntsa'han'.
\p
\v 4 Ndo' joo nn'an na m'an jo', jnduehan nnon Pablo:
\p —Nquii tyee na conintque na itye'ntjon jon nnon Tyo'ts'on,
tyi'quichuhan' na matscüejnan'hin.
\p
\v 5 Ndo' t'a Pablo, itso jon:
\p —'O' ntyjë, tyi'condyi ja na conduihin tyee na conintque, ee
mayuu' macüiixjen vaa ntji na jndui na ico'xenhan' na
tyi'ntsinin ts'an jñ'oon na ntscüejnaan'han' nquii tsan na
conintque ndëë nn'an tsjoon' juu.
\p
\v 6 Ndo' juu xjen'ñeen,
tquen Pablo cüenta na nque nanm'ann'ian'ñeen, ve tmaan'
conduihan. Ee ñ'en nan'ñeen conduihan tmaan'
nn'an judíos na jndyuhan' saduceos. Ndo' mañoon ntyjehan
conduihan tmaan' fariseos. Ndo' na nnda',
sue jon jndyee' jon, tso jon ndëëhan:
\p —Nnda' ntyjë, condui ja ts'an fariseo, ndo' mantyi tsotyë. 'O'
cotoxenho' ja ve' ng'e na vantyja ts'ön na ntcüi nnda' nn'an na
jndë tjë.
\p
\v 7 Ndo' vi na jndë tso jon jñ'oonva', nque nan'ñeen na
conduihan tmaan' fariseos, ta'han jnan'jndyehan jndyuehan yo
ntyjehan na conduihan tmaan' saduceos. Ndo' ng'e na nnda', ve vaa
na tom'aan' n'onhan ntyja 'naan' jñ'oon 'naan' jon.
\v 8 Ee nque nn'an saduceos conduehan na joo nn'an na jndë tjë,
taje'quintcüi nnda'han. Ndo' mantyi conduehan na ta'nan ángel,
min ta'nan espíritu itsixuan ts'an. Majo' nque fariseos'ñeen,
vantyja n'onhan na m'an ángeles, ndo' mantyi nan'xuan nn'an
espíritu, ndo' nque nn'an na jndë tjë, mancüiixjen ntcüi
nnda'han.
\v 9 Ndo' nque nan'ñeen na tëncüihan jo', tic'uaa
jndyuehan ndëë ntyjehan na jnan'ntja'han. Ndo' vendye nn'an na
conduihan tmaan' fariseos'ñeen na conan'manhan jñ'oon na tquen
Moisés, jnan'quintyja nnonhan, jnduehan:
\p —Juu tsanva', ta'nan jnaan' juu. Tyi'nan ro na ncüii espíritu
sinin yohin oo aa ncüii ángel.
\p
\v 10 Ndo' na nnda', tavijaa'ntyichen na jnan'ntja'han, ata nquii
tsan'ñeen na conintque ndëë sondaro, ty'ue jndyi jon na mavaa
xjen na nnan'cuee' nan'ñeen Pablo. Ng'e jo' t'ua jon ts'ian
ndëë sondaro 'naan' jon na yo naijndei'han' quitsaquitji'han
tsan'ñeen nduee nan'ñeen ndo' na quitsay'on ntcüe'han jon v'aa
naijon na com'anhan.
\p
\v 11 Tijaan ncüiichen tsjon, nquii ta Jesús
tityincyoo'hin nnon Pablo, itso jon nnon juu: “'U' Pablo,
cyon' najndu' ee cha'xjen na jndë tji' jndyoyu' ntyja njan
ntjoohin Jerusalén, mannda' vaa na icanhan' na ntsinin'
ntyja njan ndëë nn'an tsjoon Roma.”
\s Conan'jnda' nn'an judíos na nnan'cuee'han
Pablo
\p
\v 12 Tonco ncüiichen xuee, vendye nn'an judíos tëncüihan yo
ntyjehan, ndo' jnan'cüejonhan jñ'oon na nnan'cuee'han Pablo.
Jnduehan xe na aa ninvaa na tyi'conan'cuee' jndyeehan jon ndo'
na ntcüa'han oo na ncüehan ndaa, quitscüje Tyo'ts'on joohan.
\v 13 Nn'an na ta' jndyuehan yo jñ'oonva', tenon venn'anhan.
\v 14 Jo' ty'ehan naijon m'aan juu tyee na conintque ndëë ntyjehan
nn'an judíos yo nin'nn'an na conintque ndëë nan'ñeen. Jnduehan:
\p —Já jndë jnduë́ nnon Tyo'ts'on xe na aa tyi'nan'cuë́'
jndyë́ juu Pablo, ndo' na ntcü'á oo na ncüë́ ndaa, quitscüje
jon já.
\v 15 Ndo' nanein, 'o' yo tsoñ'en nanm'ann'ian njan jaa
nn'an judíos, quitanho' nnon nquii tsan na conintque ndëë
sondaro na 'io quitscüenon nnda' jon tsan'ñeen ndueeho'. Ve'
quit'a nqueho' na nin'quita'xee'ntyiho' ntyja 'naan' jon. Majo'
vitjachen na ncüjee'cya jon na m'anho', ndo' já jndë m'an cjë́
na nnan'cuë́'hin.
\p Mannda' jñ'oon na jndue nan'ñeen.
\p
\v 16 Majo' juu lu, jnda tsanscu tyje nquii Pablo, jndyii juu na
nnda' vaa nin'quint'a nan'ñeen. Jo' na tëquee' juu naijon
na ndyii' Pablo. Siquindyii juuhin na nnda' vaa.
\v 17 Ndo' vi na jndë jndyii Pablo jñ'oon'ñeen, t'man jon ncüii 
capitán. Itso jon nnon tsan'ñeen:
\p —Juu yus'a chjovahin, cayon' chjohin na m'aan nquii tsan na conintque
ndëëho' ee vaa jñ'oon naijndei'han' na quitsiquindyii juu jon.
\p
\v 18 Jo' juu capitán'ñeen, tay'oon jonhin naijon na m'aan
nquii tsan na conintque ndëëhan. Tso juu nnon tsan'ñeen:
\p —Juu Pablo, tsan na m'aan navi', tqueen' juu ja, ndo' tso juu na
quindyoy'ön luva na m'an', ee vaa jñ'oon na icanhan' na ngitso
juu nnon'.
\p
\v 19 Ndo' nquii tsan na conintque'ñeen, vi na jndë jndyii jon
na nnda' tso sondaro'ñeen, t'uii jon nt'ö lu'ñeen, s'aa jon vi
ntyja yohin. Taxee' jon nnon juu, itso jon:
\p —¿Nin jñ'oon na nin'quitsiquindyi' ja?
\p
\v 20 Jo' t'a lu'ñeen, itso juu:
\p —Nnda' ta, nque nn'an judíos jndë jnan'jnda'han na ngitanhan
vi naya'ñeen nnon' na 'io quitscüenon' Pablo nduee nanm'ann'ian
'naanhan. Ve' nnt'a nquehan na nin'quinan'jnda'ntyihan jñ'oon
ntyja 'naan' jon.
\v 21 Majo' 'u' ta, tyi'ngantyja' tson' na
nnda', ee nato na ncja' yo xiö Pablo, tenon venn'an ntyjehan na 
ntsaquindahin jon jo'. Ee nquehan jndë tquenvi'han na ta'han jndyuehan na
taxe'cüa'han min taxe'cüehan ndaa ata xjen na jndë
jnan'cuee'han jon. Ndo' nanein je', ve' vi jñ'oon na ntsu',
na cominndoo'han.
\p
\v 22 Ndo' nquii tsan'ñeen na conintque ndëë sondaro, ty'iu
jon 'ndyo lu'ñeen. Tso jon nnon juu: Min'ncüii nnon ts'an,
tyi'ntsinin' jñ'oon na siquindyi' ja.
\s Tson na tyey'on sondaro na m'aan gobernador
Felix
\p
\v 23 Ndo' juu tsan'ñeen na conintque ndëë sondaro, t'man
jon ve capitán. T'ua jon ts'ian ndëëhan na quinan'jnda'han ve
ciento sondaro na cotsaca' ng'e, ndo' mantyi ndyenn'an ncho'nqui
sondaro na nta'ntjo quitso yo manin' mañoon ve ciento sondaro na
ngicho ncjo lantsa. Tquen jon jñ'oon ndëëhan na ñjen na
majaan quindui'han na quitsay'onhan Pablo tsjoon Cesarea.
\v 24 Ndo' mantyi t'ua jon ts'ian na quinan'jnda'han quitso na
ngüantjo Pablo. Mantyi tquen jon jñ'oon ndëë sondaro'ñeen
na quitquen jndyihan cüenta Pablo cha' ya nguee' juu na m'aan
nquii gobernado Felix.
\v 25 Ndo' tji jon ncüii tson na tyincyaa
jonhan' ndëëhan na quitsay'onhinhan' nnon tsan'ñeen.
Ndö vaa na itsohan':
\p
\v 26 “Maja Claudio Lisias mancya ts'on njan nnon' 'u', ta
gobernado Felix, na njon jndyi condui 'u'.
\v 27 Nque nn'an judíos
ty'onhan tsans'ava, ndo' mavaa xjen na nnan'cuee'han juu. Majo'
xjen na jndyi na conduihin ts'an na m'aan nacje 'naan' tsjoon Roma, tyjë
yo sondaro na maco'xën ndo' tji' jahin nduee nan'ñeen.
\v 28 Ndo' ng'e na nin'cüaa' ts'ön nin jñ'oon na conan'tja'hin
nacjoo' juu, jo' na tëy'önhin ndëë nanm'ann'ian 'naan
nan'ñeen.
\v 29 Ndo' jo' tyincya cüenta na ve' condue nan'ñeen na
itsitjahin ntyja 'naan' juu jñ'oon na conan'y'onhan na
ico'xenhan'hin. Majo' si'man nquii'han' na tyi'quitsixuan juu na
cue' juu min na ntjohin vancjo.
\v 30 Majo' vi na jndë jndyi na
conda nan'ñeenhin na nnan'cuee'hanhin, mang'e jo' na
matscüenönhin na m'an'. Ndo' mantyi nque nn'an na cont'a jnaan'
juu, jndë tsjö ndëëhin na c'ohan na m'an' cha' nnan'jnda'
yahin juu jñ'oon'ñeen. Ntyjantyi ndö ro jñ'oon na
matsiquindyi 'u'.”
\p
\v 31 Ndo' joo sondaro'ñeen, jnan'quindëhan ts'ian na t'ua
tsan'ñeen ndëëhan. Natsjon tyey'onhan Pablo ata xjen na
squehan tsjoon Antípatris.
\v 32 Ndo' tonco cüiichen xuee, joo
sondaro na cotsaca' ng'e, ntcüe' ntcüe'han v'aa na
macüiixjen com'anhan, ndo' nque ntyjehan na ta'ntjo quitso,
tyequi'ndyecyahan Pablo na m'aan gobernador.
\v 33 Ndo' xjen na
squehan Cesarea, tyincyahan juu tson'ñeen nnon gobernado ndo'
mantyi nquii Pablo.
\v 34 Ndo' vi na jndë sijnaan' jon
juu tson'ñeen, taxee' jon nnon Pablo nin ndyuaa coxenhan' naijon
na jnan juu. Ndo' vi na jndë taa' ts'on jon na jnan juu ndyuaa
Cilicia,
\v 35 Jo' tso jon nnon juu:
\p —Nque nn'an na cont'a jnan', quitsque jndyeehan, yajo' nndyi
jñ'oon 'ndyo' ndo' ntsijnt'ahan'.
\p Jndë jo' t'ua jon ts'ian ndëë sondaro 'naan' jon na
quitquenhan cüenta Pablo quii' vats'ian na t'ua Herodes ts'ian
na jndëhan'.
\c 24
\s Itsinchu' Pablo jñ'oon 'naan' nquii jon
nnon Felix
\p
\v 1 Vi na jndë tëca 'on xuee, juu tyee na conintque ndëë
nn'an judíos, tsan na jndyu Ananías, jnan jon Jerusalén,
tëcue jon tsjoon Cesarea. Ndo' mantyi vendye nn'an na conintque
ndëë nn'an judíos tsjoon Jerusalén, tyenan'jonhan yo nquii
jon. Ndo' mantyi juu Tértulo, tsan na vajnaan'ntyi jñ'oon na
ntsinin, tja jon yohan. Ndo' vi na jndë squehan Cesarea, tyeque'han
nnon gobernado na ninncyahin jnaan' Pablo.
\v 2 Yajo' nquii
gobernado'ñeen, tqueen' jon Pablo. Ndo' vi jndë jo', ta' Tértulo
tyincyaa jon jnaan' Pablo. Tso jon nnon gobernado:
\p —Nnda' ta gobernador, ng'e na jnda' jndyi xquen', jo' na m'án na
ta'nan ndyia' quii' nt'án. Jndye nnon ts'ian matsinchu' na
cotejndeihan' nque nn'an na m'an ndyuaa tsjö́n.
\v 3 'U' ta
Felix na njon jndyi condui 'u' ngiö́, cotquë́n cüenta tsoñ'en
na matejndei' já. Ndo' ncya ya jndyi 'u' ntyja 'naan
tsoñ'enhan'.
\v 4 Majo' tyi'quichuhan' na jndye jñ'oon na
nnan'chjú 'u'. Mac'an vi naya'ñeen nnon' na quindyi' chjo
jñ'oon na nnduë́ nnon' min ve' chjovi' xjen.
\v 5 Juu
Pablovahin, jndë jndiö́ na tyia jndyi tsixuan juu. Já nn'an
judíos, ncüii ncüii ndyuaa na m'án, ntyja 'naan' juu jñ'oon
na incyaa juu, ic'onhan' já. Ndo' manquii juu na conintquehin
quii' nt'an ntmaan' nn'an na vantyja n'onhan yo tsan na jnan
Nazaret.
\v 6 Mantyi ata nin'cachu juu nn'an na tachito judíos
quityquii' vats'on t'man nján. Ndo' na nnda', sity'a juuhan'.
Ndo' ve' tsojnaan' jo' na ty'ö́nhin na nin'quitoxë́nhin ntyja
'naan' juu jñ'oon na tquen Moisés na conan'y'ö́n.
\v 7 Majo'
juu Claudio Lisias, tsan na conintque ndëë sondaro tsjö́n, tja
jon ntyja 'naan' juu, ndo' yo naijndei'han', tji' jonhin nduë́.
\v 8 Ndo' tso tsan'ñeen na já na cont'á jnaan' tsanvahin,
ncyö́ na m'an'. Ndo' ncu' ndëë ngüajndo' Pablova ntyja
'naan tsoñ'en joo jñ'oon na cotquë́n nnon' na mayuu'han'.
\p
\v 9 Ndo' nque nn'an judíos'ñeen na ty'e yo Tértulo, jnduehan
na juu jñ'oon na sinin jon mayuu'han'.
\v 10 Ndo' nquii
gobernado, sue jon nt'ö jon na quitsinin Pablo. Ndo' ta'
Pablo, itso jon:
\p —Nnda' ta, ntyji ya na jndye ndyu na macoxen' ndyuaa nján. Jo' na
nën rö na incyaahan' na vanaan na ntsinën ncüii ve 'ndyo
jñ'oon nnon' na ngüañoon'han' ja.
\v 11 Ja xe jnda vjantyi
ninncho've xuee tëva Jerusalén na tëtsit'man' Tyo'ts'on, ndo'
'u' ta, juu jñ'oon'ñeen m'an nn'an na nndëë nduehan nnon' na
mayuu'han'.
\v 12 Ja tacotsintja' ja yo nn'an, min tacoty'i tyia'
nn'an vats'on t'man, min nn'an na covatjon nt'aan'on quijndë,
min quii' nt'an nn'an quii' tsjoon, tyí'coty'i tyia'.
\v 13 Ndo'
juu jnan ja na jndë tquen nanmin' nnon', min je'quindëë
nnan'manhan na mayuu'han'.
\v 14 Majo' xe'quitsivi'nn'an 'u', ta.
Nquii Tyo'ts'on na tonan't'maan' nque ndochi ja na tom'an ndyu na
toxen'chen, majuuntyi jon matyentjön nnon. Majo' juu nato xco
na condue nanmin' na tyi'xe'cüijnt'uehan', mantyja 'naan'han' na
matsijon ja. Ee tsoñ'en jñ'oon na tquen Moisés ndo' mantyi joo
jñ'oon na tji nn'an na toninncya jñ'oon' Tyo'ts'on ntyja nchu
vaa 'nan na nguaa, tsoñ'en mavantyja ts'önhan'.
\v 15 Ndo'
nque nanmin' mantyi contyja n'onhan na joo nn'an na jndë tjë,
ntsintcüi nnda' jonhan, min na aa conduihan nn'an na jndë
jnt'ahan 'nan na chuhan' na tonnon Tyo'ts'on, ndo' min na aa
nn'an na nan'xuan jnan. Ja cüejon vantyja ts'ön jñ'oonva'
cha'xjen nque nanmin'.
\v 16 Mang'e na nnda', tonnon Tyo'ts'on ndo' na tondëë nn'an, maquen 
yantyi ja na juu na vicjee' ñuan njan, m'anhan' na ntju'. 
\p
\v 17 “Ndo' na nnda' na condui ja, its'aahan' chuchen na tacoca
tsjoon na tëque ja. Ee jo' tyjë ntcü'ëhan' na ntejndei nn'an
tsjoon'ñeen yo 'nan na icanhan'hin ndo' mantyi yo 'nan na
tyincyaa cüentaa' Tyo'ts'on na sit'man' jahin ntyja 'naan'han'.
\v 18 Juu ts'ian'ñeen mats'ahan' tyquii' vats'on t'man.
Cha'xjen costumbre na conan'y'ö́n, jo' jndë
tquen ji'ua ja na tonnon Tyo'ts'on. Majo' chito nn'an jndye t'on
yo ja, min chito conan'ntja'han. Juu xjen'ñeen vendye nn'an
judíos na jnanhan ndyuaa Asia, jndiohan ja jo'.
\v 19 Joo
nan'ñeen, xe na aa vaa jnan na nin'quitquenhan nnon', chuhan'
na nquehan quindyoquinduehan nnon' ntyja 'naan'han'.
\v 20 Ndo'
xe na aa joo nan'ñeen ndiquindëë ninncyohan ntjoohin, nque
nanmin', quinduehan nin 'nan tijnda' na sitja ja xjen na tom'an
ndëë nanm'ann'ian nján já nn'an judíos.
\v 21 Ninnquii'chen
xe na ¿Aa cotji'han cüenta na juu jñ'oon na tic'uaa 'ndyö
tsi'manhan' na sitja ja? Juu xjen'ñeen tsjö: Xeevahin minntyjë'
ja tondëëho' na cotoxenho' ja tsojnaan' na mavantyja ts'ön na
nque nn'an na jndë tjë, ntando' xcohan.
\p Nnda' jñ'oon na sinin Pablo.
\p
\v 22 Ndo' nquii Felix'ñeen, mancüiixjen ntyjii jnda' jon ntyja
'naan' nato xco 'naan' Tyo'ts'on. Jo' tatyii' jon xquen jon
jñ'oon na tquenhan nnon jon ntyja 'naan' Pablo. Tso jon ndëë
nan'ñeen:
\p —Juu Lisias, tsan na co'xen sondaro, cüjee' jndyee jon, yajo'
ntsijnt'a jñ'oon na cotquenho' nnön.
\p
\v 23 Ndo' t'ua Félix ts'ian nnon juu capitán
na quita'ntyjee'han Pablo na ntjo jnan yahin, min tyi'ngitë'han
na joo ntyje tsan'ñeen ntixee'han jon.
\p
\v 24 Ndo' tyi'covijndyeto xuee, nquii Félix tyjee' nnda' jon yo
scuu' jon, tsan na jndyu Drusila, juu tsan'ñeen tsanscu judía.
Ndo' s'aa Félix ts'ian na quindyo Pablo, ndo' jndyii Félix na
sinin juu ntyja 'naan' na ngantyja ts'on ts'an Jesucristo.
\v 25 Juu
xjen'ñeen sinin Pablo na quits'aa ts'an cha'xjen na chuhan' na
tonnon Tyo'ts'on, ndo' mantyi quen nquii ts'an xjen nchu va na
vam'aan juu, ndo' mantyi ntyja 'naan' na ngüentyja xjen na ntco'xen
Tyo'ts'on nn'an yo 'nan na conan'tjahan. Ndo' juu Félix, xjen
na jndyii jon jñ'oon'ñeen, ty'ue jndyi jon. Ndo' tso jon nnon
Pablo:
\p —Nanein cja' ntcüe', njnty'ia ndo'cüan nninncyaantyichenhan'
xjen na nnan'nën nnt'a yo 'u'.
\p
\v 26 Ndo' mantyi nquii Félix'ñeen, mantyja jndyi ts'on jon na
nninncyaa Pablo s'on nnon jon cha' ntsiquindyaa jonhin. Ng'e na
nnda', jndye jnda toqueen' jonhin na tonan'neinhan.
\v 27 Ndo'
ng'e na nnda' vaa, tenon ve chu na t'oon Pablo jo'. Juu
xjen'ñeen, jndui' Félix ts'ian na totsixuan jon, tëquee' tsan
na jndyu Porcio Festo. Ndo' ng'e nquii Félix nt'ue jndyi ts'on
jon na nque nn'an judíos quitji'han cüenta na ya ts'anhin yo
joohan, jo' na jnty'ii jon Pablo na quintjohin navi'.
\c 25
\s Itsinin Pablo nnon Festo
\p
\v 1 Xuee na jndë ndye na ntjo Festo ts'ian, yajo' jndui' jon
Cesarea, tja jon Jerusalén.
\v 2 Ndo' nque ntyee na conintque
ndëë nn'an judíos yo nin'ntyjehan na t'man conduihan quii'
nt'anhan, tyencyahan jnaan' Pablo nnon tsan'ñeen.
\v 3 Tanhan vi
naya'ñeen nnon jon na cjaquindyo Pablo. Nnda' vaa na tanhan ng'e
na jnan'jnda'han na nndahan jon nato cha' nnan'cuee'han jon.
\v 4 Majo' nquii Festo sentcüe' jon jñ'oon ndëëhan, itso jon:
\p —Juu Pablo mancüiixjen m'aan jon navi' Cesarea, ndo' ja mandyo
na nncjö ntcü'ë jo'.
\p
\v 5 Ndo' tsontyichen jon ndëëhan:
\p —Jo' 'o' na conint'manho' quii' nt'an ntyjeho', c'oho' Cesarea
yo ja. Ndo' vi na jndë squeho' jo', nninncyaho' jnaan' tsan'ñeen
xe na aa va nchu vaa 'nan na sitjahin.
\p
\v 6 Ndo' juu Festo, ninnen oo nqui xuee ntjohin Jerusalén.
Ndo' vi jndë jo', tantcüe' jon Cesarea. Ndo' ya na tonco
ncüiichen xuee, tëcjo jon naijon na mancüiixjen ivequityen jon
ya na itsijnda' jon jñ'oon. Ndo' t'ua jon ts'ian na
quindyoy'onhan Pablo jo'.
\v 7 Ndo' vi na jndë tuee' Pablo naijon na covijnda' jñ'oon,
joo nn'an judíos'ñeen na jnanhan Jerusalén,
sanan'ndyoo'han ngiaa' jon. Jnduehan na jndye nnon jñ'oon
na sitjahin, na jaa' jndyi jñ'oon'ñeen, majo' joo
jñ'oon'ñeen tyi'cacüji'han' joohan' cha'xjen joo jñ'oon
na jnduehan.
\v 8 Majo' ndö vaa jñ'oon na sintcüe' Pablo na
tañoon'han'hin:
\p —Juu ntji na tquen Moisés, na conan'y'ö́n já nn'an judíos,
tacotsitja ja ntyja 'naan'han'. Min tacotsitja ja ntyja 'naan'
vats'on t'man nján, min ntyja 'naan' nquii ta tsanm'aants'ian
t'man César.
\p
\v 9 Majo' juu Festo, nt'ue jndyi ts'on jon na quitji' nn'an
judíos cüenta na ya jñ'oon jon yohan, jo' tso jon nnon Pablo:
\p —¿Aa ngüangue' na nc'ö Jerusalén ndo' jo' ntsijnt'a jñ'oon
'nan'?
\p
\v 10 Ndo' sintcüe' Pablo jñ'oon, itso juu nnon jon:
\p —Nnda' ta, nanein minntyjë' na tonnon' naijon na chuhan' na
ntco'xen' ja, ee 'u' vaa najndu' na tsixuan' na ntsa' ts'ianva
ng'e nquii ta tsanm'aants'ian t'man tsjoon Roma i'ua jon
ts'ian'ñeen nnon'. Ee tacotsitja ja ndëë ntyjë́ judíos, ndo'
'u' mavaa' tson' na mayuu'han'.
\v 11 Xe na aa mayuu' vaa jnan na
tsixuan na cü'iö, je'cüji ja. Majo' ng'e tyi'yuu' jñ'oon na
cotji' nanmin' cjö, tyi'je'ncya na ninncyaa ts'an ja ndueehan.
Mac'an na nquii ta tsanm'aants'ian t'man na quitsijnda'
jon jñ'oon njan.
\p
\v 12 Ndo' ve' ng'e na nnda' tso Pablo, sinin Festo yo nn'an na
conan'qui'maan'hin, ndo' vi jndë jo', tso jon nnon Pablo:
\p —Juu jñ'oon na macan' na nquii ta tsanm'aants'ian t'man tsjoon
Roma na quitsijnda' jon jñ'oon 'nan', conan'jnt'a na ncja' jo'.
\s Itsinin Festo nnon Agripa ntyja 'naan' Pablo
\p
\v 13 Ndo' tëca vendye xuee, ndo' nquii Agripa, tsan na
t'man conduihin na ico'xen jon, tyjee' jon tsjoon Cesarea yo
tyje jon Berenice. Sancyahin ts'on 'naanhin nnon nquii Festo.
\v 14 Ndo' ng'e na tyi'ndyo xuee na tom'an yahin jo', juu Festo
sinin jon nnon Agripa ntyja 'naan' Pablo. Tso jon nnon tsan'ñeen:
\p —Ntjoo m'aan ncüii tsans'a na jnty'ii Félix navi'.
\v 15 Juu
xjen na tyjë Jerusalén, nque ntyee na conintque yo nin'joo
ntyjehan na conintque ndëë nn'an judíos, tyincyahan jnaan' juu
nnön ndo' tanhan na c'ua ts'ian na cue' juu.
\v 16 Majo'
sintcü'ë jñ'oon ndëë nan'ñeen na nquë́ nn'an na condui já
cüentaa' tsjoon Roma, tyi'concyá na ve' cue'to ts'an na m'aan
navi' na tyi'covijnda' jnaan' juu. Cont'á na ngancüi jndyeehan
vats'ian na nduehan nin 'nan sitja juu tsan na m'aan navi', ndo'
mantyi nquii juu ntsinin juu jñ'oon na ngüañoon'han'hin.
\v 17 Jo' ya na sque nan'ñeen ntjoohin, tasichju ja. Tonco
ncüiichen xuee, tëcüetyën naijon na mancüiixjen mavaquityën
xjen na maco'xën jñ'oon. Ndo' t'ua ts'ian na caquindyo Pablo.
\v 18 Majo' xjen na ta' nan'ñeen na tyincyahan jnaan' juu,
jñ'oon na jnduehan, tyi'cacüji'han' juuhan' cha'xjen na
sitiu na nduehan.
\v 19 Tquën cüenta na xia'ntyi conan'vjehan juu ng'e
ntyja 'naan' jñ'oon na conan't'maan'han. It'uiihan' ntyja 'naan'
tsoJesús, majo' Pablo quii 'ndyo juu na vando' nnda' tsan'ñeen.
\v 20 Majo' ng'e tyi'quintji nchu ya ntsijnt'a juu jñ'oonva,
tax'ë nnon juu xe na aa ngüanguee' juu na ncja ntcüe' juu
Jerusalén, ndo' jo' ntsijnt'a juu jñ'oon'ñeen.
\v 21 Majo'
jndë tcan juu na nquii Augusto, ta tsanm'aants'ian t'man tsjoon
Roma na quitsijnda' jon jñ'oon 'naan' juu. Ndo' ng'e na nnda',
jo' jndë t'ua ts'ian na quintjohin navi' ata na nninncyaahan'
xjen na ntscüenönhin na m'aan nquii tsan'ñeen.
\p
\v 22 Ndo' juu Agripa tso jon nnon Festo:
\p —Mantyi ja nin'quindyi jñ'oon na itsinin juu.
\p Ndo' t'a Festo, tso jon nnon tsan'ñeen:
\p —'Iochen nndyi' jñ'oon 'ndyo juu.
\p
\v 23 Ndö vaa 'nan na tui, ya na tonco ncüiichen xuee, juu Agripa yo
Berenice, na njon conduihan tyeque'han v'aa naijon covancüi
nn'an xjen na condyehan jñ'oon. Ndo' nque nn'an na cotoxen
sondaro yo joo nn'an na conintque quii tsjoon, mantyi jnan'jon
nan'ñeen yohan. Yajo' t'ua Festo ts'ian na quitsacy'on sondaro
juu Pablo.
\v 24 Ndo' vi na jndë tyjee' jon, itso Festo:
\p —Nnda' ta Agripa na condui 'u' rey, yo tsoñ'enho' na
conan'jonho' yo jaa xjenvahin, macojnty'iaho' tsans'avahin. Juu
xjen na tyjë Jerusalén, nque nn'an judíos na m'anhan
tsjoon'ñeen yo nin'ntyjehan na m'an tsjoonvahin, cotquenhan
jnaan' juu nnön. Conan'xuaahan yo na quii jndyuehan na cue' juu.
\v 25 Majo' mavaa' ts'ön na tanin 'nan its'aa juu na tsixuan juu
na cue' juu. Ndo' ng'e nquii juu jndë tcan juu na nquii ta
tsanm'aants'ian t'man Augusto, quitsijnda' jon jñ'oon 'naan'
juu, jo' sijnt'a na ntscüanönhin na m'aan jon.
\v 26 Majo'
tajñ'oon jnda' nchji na ncüji nnon tson na ntscüenönhan' na
m'aan nquii ta na taquintyja na conintquehin nnön. Mang'e na
nnda', jo' na jndyoy'önhin na tondëëho', ndo' majndeintyichen
nnon', 'u' ta Agripa, na ndyi' jñ'oon na ntsinin juu, cha' vi
na jndë jndyeho' jñ'oon na itsinin juu, vaa jñ'oon na
ntscüenön ntyja 'naan' juu.
\v 27 Ee its'aahan' nchji ja ncüii
ts'an na ntscüenon jon ncüii ts'an na m'aan navi', min
tyi'covijnda' jnaan' juu, tyi'quichuhan' na nnda'.
\c 26
\s Jñ'oon na tañoon'han' Pablo nnon Agripa
\p
\v 1 Jo' tso Agripa nnon Pablo:
\p —Vanaan na ntsinin' jñ'oon na ngüañoon'han' 'u'.
\p Xjen na ta' Pablo na sinin jon ntyja 'naan' nquii jon, sive jon
nt'ö jon ndëëhan.
\v 2 Itso jon:
\p —Nnda' ta Agripa, incyaahan' na nën jndyi na ndyi' juu jñ'oon na 
ngüañoon'han' ja ntyja 'naan' juu jñ'oon na nque ntyjë́ nn'an 
judíos na cotquenhan cjö.
\v 3 Tsoñ'en costumbre nján já nn'an judíos, jndë
mantyji' jnda' joohan', ta. Mang'e na nnda', cyon' na t'man tson'
na ndyi' chjo jñ'oon na ntsjö nnon'.
\s Ndö vaa na totsixuan Pablo vitjachen na
ntcüe' ts'on jon
\p
\v 4 Ndo' tsontyichen Pablo: “Tsoñ'en ntyjë́ nn'an judíos
ngio jnda'han ntyja na tojöm'an tsjön, ndo' mantyi Jerusalén,
juu xjen na tondichjo ja ata xjen neinhin.
\v 5 Xe na aa nndue nanmin' nnon', mangio yahan na condui ja
ts'an ntyja 'naan' tmaan' fariseos, manquë́ na cojoo'ntyichen n'ö́n 
na cota'ntc'uë́ tsoñ'en na ico'xen juu jñ'oon na tquen Tyo'ts'on.
\v 6 Ndyu na toxen'chen, nquii Tyo'ts'on tco' jon 'ndyo jon ndëë ndochí
na nque nn'an na jndë tjë, ntcüi nnda'han. Ndo' ng'e na mantyja 
ts'ön na nndui na nnda', tsojnaan' jo' na it'uiivi'han' ja.
\v 7 Já nn'an Israel condui já ncho've tmaan', ndo' ncüii cüii tmaan' 
joohan mannda' contyja n'onhan na ntcüi nnda'han vi na
jndë tjëhan. Mang'e jo' naxuee ndo' natsjon,
tyi'tsacüentyjee'han na conan't'maan'han Tyo'ts'on. Ndo' 'u', ta
Agripa, tsojnaan' na mantyja ts'ön na ntcüi nnda' nn'an na
jndë tjë, jo' cotquen nanmin' jñ'oon cjö na vaa jnan.
\v 8 ¿Ndu na cotji'ho' cüenta na tyi'je'quitsintcüi nnda'
Tyo'ts'on nn'an na jndë tjë?
\s Icüji' jndyoyu Pablo na tonty'e jon nn'an na
vantyja n'on Jesús
\p
\v 9 Ndo' tsontyichen Pablo: “Nque nn'an na vantyja n'on Jesús, tsan
na jnan Nazaret, mancö totsitiu na tcanhan' na quits'av'i
nan'ñeen.
\v 10 Juu ts'ian'ñeen tots'ahan' Jerusalén. Nque ntyee na
conintque ndëë ntyjehan nn'an judíos, tyincyahan najndö
na joo nn'an na vantyja n'onhan Jesús, toty'ihan vancjo.
Ndo' xjen na tijnda' na cüje nan'ñeen, mantyi totsijon ja
na quindui na nnda'.
\v 11 Majndye jnda toca tsoñ'en nt'aan'on 'naan ntyjë́
nn'an judíos, tots'av'ihan cha' yo naijndei'han' quitji
ntcüe'han na vantyja n'onhan Jesús. Sinc'uaa' jndyihan' ja, ata
tyjë mañoon njoon na tycya na tonty'ë nn'an na vantyja n'on
jon.”
\s Itsinin nnda' Pablo ntyja na ntcüe' ts'on
jon jnaan' jon
\r (Hechos 9:1-19; 22:6-16)
\p
\v 12 Ndo' tsontyichen Pablo: “Quityquii' juu ts'ian'ñeen, nque
ntyee na conintque ndë́, t'uahan ts'ian nnön na cjö Damasco.
\v 13 Ndo' juu nato'ñeen na ñjön, ta, cha'na yajmin' tyioo
ncüii chon na xueentyichenhan', chichen juu ndo'cüjioon'.
Sixueehan' cjö, ja ndo' mantyi nn'an na tyenan'jon yo ja.
\v 14 Ndo' na tui na nnda', tsoñ'en já tycyaa tyuaa. Juu
xjen'ñeen jndyi jndyee' ts'an na t'man jon ja yo jñ'oon hebreo.
Tso jon nnön: 'U' Saulo, ¿Ndu na manty'e' ja? 'U' ma'ndyi vi'
nquii 'u', ndo' na nnda' matsa', itsijonhan' ntyja 'nan'
cha'vijon toro na iju' o' ntsiu' nnon tsontë na itsityuaa'
ts'an o'.
\v 15 Ndo' juu xjen na jndyi na nnda', tsjö: ¿Nin
ts'an 'u', ta? Ndo' t'a jon 'ndyö, itso jon: “Mancö Jesús na
manty'e' ja.”
\v 16 Majo' quinanquintyja', cüentyje' ee jndë
tityincyo ja nnon' na nc'ua ts'ian nnon' na ntyentjon' nnön ndo'
na ncüji' jndyoyu' ntyja njan yo 'nan na jndë jndyia' nnon',
ndo' mantyi ntyja 'naan' na nnintyincyontyichen ja nnon'.
\v 17 Ndo' nque nty'iu' nn'an judíos, tsoñ'en navi' na nin'quint'ahan
'u', yo nque nn'an na mañoon tsjan conduihan, ja ngüañön'
'u'. Ndo' ma'ua ja ts'ian nnon' na cjancya' jñ'oon naya njan
ndëë nan'ñeen.
\v 18 Nt'iön ts'ian'ñeen 'u' cha' ntyja 'nan' ntsi'manhan' ndëë nan'ñeen 
juu na condui ja, cha' nndëë nndui'han ntyja 'naan' juu na condui 
najan ndo' na nnan'jonhan ntyja 'naan' juu na condui naxuee. Ma'ua 
ts'ianva nnon' cha' nndëë ndyaahan na m'anhan nacje 'naan' Satanás 
ndo' na nc'onhan nacje 'naan' nquii Tyo'ts'on. Juu ts'ianva ma'uahan' 
nnon' cha' ngantyja n'onhan ja, ndo' na nnda' nndëë ntsit'man ts'on 
Tyo'ts'on jnanhan yo na ntsitjon' jonhan quii' nt'an nn'an na iquen jonhan
na conduihan ñuan nquii' ntyja 'naan' nquii jon.”
\s Tsiquindë Pablo ts'ian na
t'ua Jesús nnon jon
\p
\v 19 Tsontyichen Pablo: “'U' ta Agripa, ta'nan sique' ts'ön
yo juu jñ'oon'ñeen na tso Jesús nnön xjen na
tityincyoo'hin nnön.
\v 20 Na vejndyee ndëë nn'an tsjoon Damasco
toninncyaa jñ'oon na quintcüe' n'onhan jnanhan ndo'
quinan't'maan'han nquii Tyo'ts'on na vando'. Ndo' mantyi t'ua
ts'ian ndëëhan na quitsam'anhan cha'xjen na chuhan' cha'
quitsi'manhan' na jndë ntcüe' n'onhan. Ndë jo' maninjuuntyi
jñ'oon sinën ndëë nn'an tsjoon Jerusalén ndo' mantyi ndëë
nn'an judíos ninvaa ndyuaa Judea. Ndo' majo'ntyi totsjö
jñ'oon'ñeen ndëë nn'an na chito tsjan nn'an judíos conduihan.
\v 21 Mang'e na matsiquindëë juu ts'ianva, jo' na ty'on ntyjë́
nn'an judíos ja quii' vats'on t'man na nin'quinan'cuee'han ja.
\v 22 Majo' ng'e nquii Tyo'ts'on ivañoon' jon ja, jo' min ndëë
nn'an na t'man conduihan, min tondëë nn'an na tyi'condui
t'manhin, xia'ntyi mancya jñ'oon na toninncyaa Moisés yo nque
nan'ñeen na toninncyahan jñ'oon ntyja nchu vaa 'nan na nguaa.
Tyí'cotscüantjö'chën jñ'oon'ñeen. Ata xjen neinhin itejndei
Tyo'ts'on ja na mats'a ts'ianva.
\v 23 Ee tondue nan'ñeen na
juu tsan na conduihin Cristo, chuhan' na ngenon jon navi', ndo'
na ngue' jon, ndo' na nnincyaa Tyo'ts'on na juu jon conduihin
tsan na vejndyee na ngüando' xco jon quii' nt'an nn'an na jndë
tjë. Ndo' ntyja 'naan' juu jñ'oon na vando' xco jon, ndëë
nn'an judíos ndo' mantyi ndëë nn'an na chito tsjan nn'an
judíos conduihan, nninncya nn'an jñ'oon na itsin'man Tyo'ts'on
ñuaanhan, ncüii na cha'vijon na itsixueehan' chon ndëëhan.”
\s Itsichon Pablo na cantyja ts'on Agripa Cristo
\p
\v 24 Juu xjen na sinin Pablo jñ'oonmin' na vañoon'han'hin,
jndei sixuaa Festo. Tso jon:
\p —'U' Pablo, tsan' xquen'. Tsojnaan' na jndye sijnan', jo' na
itsi'ndaa'han' xquen'.
\p
\v 25 Majo' t'a Pablo 'ndyo jon, itso juu:
\p —'U' ta Festo, na njon condui 'u', chito ts'an tsan' xquen ja,
jnda' jñ'oon na matsitiu ndo' jñ'oon mayuu'han'.
\v 26 Nquii
Agripa, tsan na conduihin rey, ndö m'aan jon, ndo' tsoñ'en
jñ'oonmin' ntyjii ya jonhan', jo' may'ön najndö na matsinën
nnon jon ee joohan' chito ve'
\v 27 'U' ta
Agripa, ¿Aa vantyja tson' jñ'oon na totji nn'an na toninncya
jñ'oon' Tyo'ts'on ntyja nchu vaa 'nan na nguaa? Ja ntyji na vantyja
tson' jñ'oon'ñeen.
\p
\v 28 Ndo' t'a Agripa 'ndyo Pablo, tso jon:
\p —Aa xe' 'u' nnda' Pablo, 'u' matsitiu' na ve' yo chjo jñ'oon na
matsinin' nnön, nts'aahan' na manin'ñoon' na ngantyja ts'ön
Cristo.
\p
\v 29 Ndo' t'a Pablo 'ndyo tsan'ñeen, tso jon:
\p —Mac'an nnon Tyo'ts'on, min na aa cje ro, ndo' aa jndye xuee,
'u' ndo' mantyi yo tsoñ'enho' na condyeho' na matsinën
xeevahin, ngüentyja xjen na nnan'xuanho' tonnon Tyo'ts'on cha'xjen na
matsixuan ja, ve' tyi'quityenho' yo carena cha'xjen na tyen ja.
\p
\v 30 Ndo' vi jndë sinin Pablo jñ'oonmin', juu Agripa, tsan na
conduihin rey, yo tsan na condui gobernado yo Berenice,
sacüentyjee'han yo nin'tsoñ'en nn'an na te'ndyuaa yohan.
\v 31 Ndo' vi na jndë jnt'ahin vi ntyja nnon Pablo, jnan'neinhan
jñ'oon 'naan' jon yo ntyjehan. Jnduehan:
\p —Juu tsans'ava, minncüii 'nan tacotsitjahin na tsixuan juu na
ngue' juu oo min na ntjohin navi'.
\p
\v 32 Ndo' tso Agripa nnon Festo:
\p —Xe na aa juuhan' ta'nan tcan juu na nquii tsanm'aants'ian t'man
tsjoon Roma na quitsijnda' jon jñ'oon 'naan' juu, ndëë
ndyaahin.
\c 27
\s Conan'cüenonhan Pablo tsjoon Roma
\p
\v 1 Ndo' nque nanm'ann'ian'ñeen, vi na jndë jnan'jnda'han
na nnan'cüanonhan Pablo ndyuaa Italia yo mañoon nn'an na m'an
navi', tyincyahan cüentahin nt'ö juu ts'an na coxen cüii tmaan'
sondaro. Julio jndyu tsan'ñeen. Juu tmaan' sondaro na co'xen
jon, jndyuhan' Augusto, xuee' nquii ta tsanm'aants'ian t'man
tsjoon Roma. Ndo' ja Lucas, tyjë yo Pablo.
\v 2 Sacuá v'aandaa
na jnanhan' ndyuaa Adramitio na vjahan' njoon na m'anhan' 'ndyo
juu ndaandue ndyuaa Asia. Juu Aristarco, tom'aan jon yo já. Jon
ts'an tsjoon Tesalónica ndyuaa Macedonia. Ndo' vi na jndë tuá
juu v'aandaa'ñeen, maty'ö́n, tosá.
\v 3 Ndo' cüiichen xuee squë́ tsjoon Sidón. Ndo' juu Julio, s'aa 
juu na ya ts'anhin yo Pablo, ee tyincyaa juu na tëquindyiaa' 
ya Pablo nn'an na ya jñ'oonhin na tixee' nan'ñeen jon.
\v 4 Jndë jo' sacuá nnt'á
v'aandaa. Jnán Sidón, sacüenö́n tondye ndyuaa Chipre. Juu
ndyuaa'ñeen m'aan ndaandue xi'jndiohan'. Tondyee' juu
Chipre'ñeen tyi'jndeichen totyion jndye sta v'aandaa.
\v 5 Sacüenö́n tocjee' ndyuaa Cilicia yo Panfilia. Jo' squë́ tsjoon
Mira ndyuaa Licia.
\p
\v 6 Juu tsjoon'ñeen, jo' ntjii capitán'ñeen ncüiichen
v'aandaa na jnanhan' tsjoon Alejandría na vjahan' ndyuaa Italia.
T'ua tsan'ñeen ts'ian na cuá quii' v'aandaa'ñeen.
\v 7 Majndye
xuee nion ro nion ro totsá. Yo nc'ua yo nc'ua satsquë́ tonnon
tsjoon Gnido. Ee ninvaa na totyion jndye sta v'aandaa'ñeen, jo'
na tandiquindëë na ngitsácyá ndyuaa Salmón. Jo' na
sacüenö́n tocjee' ndyuaa Creta na mantyi m'aan ndaandue xi'jndiohan'.
\v 8 Ndo' yo nc'ua jndyi tenö́n ngiaa'vi' juu ndyuaa'ñeen, jo'
squë́ ncüii joo na ndyo tsjoon Lasea na jndyu Buenos Puertos
naijon na tandyii' ndaandue.
\p
\v 9 Ndo' ng'e na tyi'ya m'aan jndye, jo' jndye xuee na
toquiñjö́n nato yo juu v'aandaa'ñeen. Ndo' xjen'ñeen jndë
tentyja na toncuu' na ncjantyichen v'aandaa, ee jndë ty'oonhan'
ngueesua'. Mang'e jo', siqui'maan' Pablo nn'an na cotsay'on
v'aandaa'ñeen.
\p
\v 10 Itso jon ndëëhan:
\p —'O' nn'an, ndö jñ'oon na matsiqui'man' ja 'o', xe na aa
nc'öntyë, ngenön natë' ndo' t'man ngitsu. Ndo' chito xia'ntyi
quichu na ngitsu, mantyi ngitsu juu v'aandaavahin yo nin'nquë.
\p
\v 11 Majo' juu capitán'ñeen, siu' jon jñ'oon na tso tsan
na vay'oon v'aandaa yo juu tsan na 'naan'han'. Min tatyii' jon
xquen jon jñ'oon na tso Pablo.
\v 12 Ndo' ng'e juu tyuaa'ñeen
tyi'ya vaahan' naijon na ntsacüentyjee' nt'aandaa, jnaan' jo'
tyi'nin'cüenon nan'ñeen ngueesua', ee majndyentyihan
jnan'tiuhan na yantyi na nc'ochenhan na tonnon, ee tontyja
n'onhan na aa nndëë ntsquehan tsjoon Fenice naijon ya jndyi vaa
na cotsacüentyjee' nt'aandaa, jo' ngüenonhan ngueesua'. Juu
tsjoon Fenice'ñeen m'aanhan' ndyuaa Creta na xi'jndiohan'
m'aan ndaandue.
\s Jndei tyio jndye nnon ndaandue
\p
\v 13 Nion ro nion ro tom'aan jndye, jo' jnan'tiu nan'ñeen na
nndëë nt'ahan cha'xjen na tjoo' jñ'oonhan. Ndo' juu xjo na
cotjue'han quityquii' ndaa cha' na ngüentyjee'tyen v'aandaa,
jnan'vehinhan', jnt'uí, ty'ö́n, tosá. Sacüenö́n ngiaa'vi'
juu ndyuaa Creta.
\v 14 Majo' tyi'covijndye na sá, ndo'
tontyja na condui' ncjuu ntyque', jo' jnan ncüii jndye na tenon
ntyja xjen na jndei jndyohan', totyiohan' juuhan' cjoo'
v'aandaa'ñeen.
\v 15 Juu jndye'ñeen tovay'oontohan' juu
v'aandaa'ñeen. Ndo' ng'e na ndiquindëë nt'á na ntsay'ö́nhan'
na tonnon, jo' jnty'ë́tö́ na cay'oon nquiihan' tontyja na nt'ue
ts'onhan'.
\v 16 Tenö́n tocjee' ncüii ndyuaa chjo na jndyuhan'
Cauda na m'aan ndaandue xi'jndiohan', juu ntyja'ñeen
tyi'jndeichen m'aan jndye, jo' yo nc'ua jndyi na t'uë́ istjö
cüentaa' juu v'aandaa t'man, na ty'íhan' jo'.
\v 17 Ndo' vi na
jndë tjuë́' istjö'ñeen quii' v'aandaa'ñeen, jo' jnan'tyë́n
juu v'aandaa yo nt'ua t'io cha' tyi'ntsityuii' ndaanduehan'.
Jnt'á na nnda' ee ncyá jndyí xe na aa ngacü'ahan' ncüii joo
na jndyuhan' Sirte naijon na jndye tei' m'aan. Jndë jo' nque
nn'an na cont'a ts'ian yo v'aandaa'ñeen, jnan'cyaahan ndiaa
ntuein na ityionhan' jndye cha' ntsixjenhan' najndei ntyque
jndyehan'. Jndë jo' majnty'ehan na tovantyqueto jndyehan'.
\v 18 Ndo' vi na tonco ncüiichen xuee, nin vaa jndei na ntyque jndye
juu v'aandaa'ñeen. Jo' ta' nan'ñeen na totji'han quichu,
totjue'hinhan' quii' ndaandue cha' ntsixjenhan' na ja
v'aandaa'ñeen.
\v 19 Ndo' xee na jndë ndye, nquë́ totjí'
nt'öts'ian cüentaa' juu v'aandaa'ñeen, totjuë́'han' tyquii'
ndaandue.
\v 20 Majndye xuee na tyí'quijnty'iá min
ndo'cüjioon' min ncjuu. Ndo' ninvito jndei totyionhan' jndye
t'man juu v'aandaa'ñeen, ata tonan'tiú na m'án na nt'oo já.
\p
\v 21 Ndo' ng'e jndë tijndye xuee na tacocü'á, jo'
tëcüentyjee' Pablo quii' nt'an nan'ñeen. Itso jon ndëëhan:
\p —'O' nn'an, juu xjen na ninvaa m'an Creta, tsjö ndëëho' na
tyi'ninncyö. Xe na aa juuhan' tyi'ho' nquenho' jñ'oon na tsjö,
tyi'xe'quitjön navi'va, min tyi'xequitsu quichu.
\v 22 Majo'
naneinhin, matsiqui'man' jaho' na tyi'ndyueho'. C'onho' na
quinan'xuanho' ñuaanho' ee min'ncüii jaa xe'cüjë, xia'ntyi juu
ro v'aandaa ndyuii'han'.
\v 23 Ee ja condui cüentaa' nquii Tyo'ts'on ndo' matye'ntjön
nnon jon. Ee tsjon jñon jon ncüii ángel cüentaa' jon na
m'an.
\v 24 Juu ángel'ñeen itso jon nnön: “Nnda' Pablo, tyi'nt'ue',
ee mancüiixjen ngue' tsjoon Roma naijon na m'aan ta
tsanm'aants'ian t'man. Ndo' joo nn'an na ñjon nato yo 'u',
min'ncüiihan xe'ncyaa Tyo'ts'on na nncüjehan.”
\p Ndö' vaa na tso ángel'ñeen nnön.
\v 25 Mang'e jo', c'onho'
na quinan'xuanho' ñuaanho' ee ja vantyja ts'ön na ntsiquindë
Tyo'ts'on cha'xjen na jndë tso juu ángel'ñeen nnön.
\v 26 Majo'
ngantyque'han' jaa ncüii tyuaa chjo na m'aan ndaandue
xi'jndiohan'.
\p
\v 27 Jndë tuee' cha'na quin'on xuee na ndo'vanjan vay'oon jndye
juu v'aandaa'ñeen na tom'án juu ndaandue Adriático. Ndo' ndö
vaa 'nan na tui. Cha'na xoncüe tsjon, nque nn'an na cont'a
ts'ian yo juu v'aandaa'ñeen, taa' n'onhan na mandyo ntsquë́
ncüii tyuaa.
\v 28 Jo' tjue'han 'nan na ntji'han xjen nchu xjen
na njoon juu ndaandue, ndo' taa' n'onhan na njoonhan' cha' vi
ntcyu ncho'nqui vantjo' yon metros. Ndo' vi na jndë ty'entyihan,
tji' nnda'han xjen, ndo' taa' n'onhan na njoonhan' cha'na ntcyu
ncho'ntyque' metros.
\v 29 Ndo' ng'e na ncyaa jndyihan na
ngaquiñjon v'aandaa'ñeen ntjö', jo' tjue'han ninnque xjo tots'aan
v'aandaa'ñeen cha' ngacüentyjee'han'. Ndo' nt'ue jndyi n'onhan
na nninxuee.
\v 30 Ndë jo' nque nn'an na cont'a ts'ian yo juu
v'aandaa'ñeen, jnan'tiuhan na nnan'nonhan. Juu tontyja sta
v'aandaa'ñeen, ve' jnt'a yahan na mañoon ncjo cotjue'han
quityquii' ndaandue na nt'ahan' na cacüentyjee'chenhan'. Majo'
tyi'yuu' na jo' nt'ahan ee istjö cotjue'han nnon ndaandue cha'
ndëë nnan'non nquehan.
\v 31 Majo' itso Pablo nnon Julio yo
sondaro 'naan' tsan'ñeen:
\p —Xe joo nanmin' tyi'quintjohan quii' v'aandaa, min 'o'
xe'quindëë n'manho'.
\p
\v 32 Ndo' sondaro'ñeen je', vi na jndë jndyehan jñ'oon'ñeen,
t'uahan ts'ua na tyen istjö'ñeen, mana jnty'ehan na tëvjahan'.
\p
\v 33 Ndo' xjen na vandixuee, siqui'maan' Pablo nan'ñeen na
cüa'han. Itso jon:
\p —Jndë ngin'on xuee ndyii' jndyi n'onho' na aa n'manho', min
tatyincyaahan' xjen na ntcüa'ho'.
\v 34 Ng'e jo' na matsjö
ndëëho' na cüa'ho' cha' nninncyaahan' najndëho' ee
min'ncüiiho' xe'cüjeho', tsoñ'enho' n'manho' quii' navi'va.
\p
\v 35 Ndo' vi na jndë tso jon na nnda', yajo' ty'on jon tyoo'.
Tondëë tsoñ'en nan'ñeen tyincyaa jon na ncya ya ta Tyo'ts'on
ntyja 'naan'han'. Ndë jo' tyjee jon tan'han', ndo' ta' jon na
icüa' jon tondëëhan.
\v 36 Ndo' na s'aa jon na nnda', tji'han'
nan'ñeen quii' jñ'oontiu na tom'anhan, mantyi ta'han tcüa'han.
\v 37 Ndo' tsoñ'en já na m'án quii' v'aandaa'ñeen, quindë ve
ciento vantjo' ndyenn'an ncho'nqui vantjo' yon já.
\v 38 Ndo' vi
na jndë tëcjohan na tcüa'han, yajo' juu quichu ntquen trigo,
totjue'hinhan' tyquii' ndaandue cha' quitsixjenhan' na ja' juu
v'aandaa'ñeen.
\s Tëquitycüii v'aandaa ndo' na ti'ndaa'han'
\p
\v 39 Ndo' vi na jndë tixuee, nque nn'an na cotyentjonhan ntyja
'naan' juu v'aandaa'ñeen, tyí'quita'jn'aanhan juu ndyuaa'ñeen.
Majo' jnty'iahan ncüii joo naijon tëndyii' ndaandue na m'aan
ts'otei'. Jnan'jnda'han na njnty'iahan na aa nndëë ngaquee'han'
jo'.
\v 40 Ndo' joo ncjo'ñeen na jndë tjue'hinhan' quii'
ndaandue cha' ngacüentyjee'chenhan', t'ua sondaro'ñeen nt'ua na
ñjonhan', jo' ntjohan' quii' ndaa. Ndo' vi na jndë jo', nque
nan'ñeen na cont'ahan ts'ian yo v'aandaa'ñeen, jnan'quinan'han
n'oon pala na jndë jnan'tyenhinhan'. Joo pala'ñeen ts'iaan' na
covijnt'uehan' na ngantyquehan' v'aandaa yuu va na nt'ue n'onhan.
Ndo' mantyi jnan'ntyjahan ndiaa na tostahan' na ndyionhan'
jndyehan' cha' ngantyquehan' v'aandaa. Jndë na tui na nnda',
tye' na vjahan' naijon na tëndyii' ndaandue.
\v 41 Majo'
tuee'han' ncüii joo naijon na ityionhan' ndye ndaa. Mana
tëquitycüii sta v'aandaa'ñeen quii' tei' naijon na ñjen
m'aan ndaa. Tavijndëë s'iihan'. Ndo' tsojnaan' najndei na jndyoju
ndaa t'man, jo' tye' na tëtyuii' ts'aanhan'.
\p
\v 42 Ndo' joo sondaro'ñeen, jnan'jnda'han na nnan'cüjehan
nn'an na m'an navi' na chohan cha' tyi'ntsata'ntjoo'han
ndaa ndo' nnan'nonhan.
\v 43 Majo' juu capitán'ñeen,
nin'cüañoon' jon juu Pablo, jo' ta'nan tyincyaa jon na
nnan'cüje sondaro'ñeen nn'an na chohan na m'an navi'. Jo'
tsoñ'en nan'ñeen, tso jon ndëëhan na joo nn'an na ya
cota'ntjoo' ndaa, joohan quitjue' jndyeehan quii' ndaa cha' ya
ntsquehan tyuaa tcüi.
\v 44 Ndo' ndëë minndyechenhan nn'an na
jnty'iihan', tso jon na c'ohan cjoo' ntcaa' 'naan' v'aandaa yo
ntan' na tyuii'han'. Ndo' na jnt'á na nnda', tsoñ'en já
jn'mán.
\c 28
\s Tom'aan Pablo tyuaa chjo Malta na m'aan
ndaandue xi'jndiohan'
\p
\v 1 Ndo' vi na jndë jn'mán já juu navi'ñeen, yajo' taa'
n'ö́n na juu tyuaa'ñeen jndyuhan' Malta.
\v 2 Nque nn'an
ndyuaa'ñeen jnt'ahan na ya nn'anhan yo já. Ee jnan'ntjonhan
chon ndo' jnduehan na quit'ö́n chon, ng'e tein jndyi na cova'.
\v 3 Ndo' Pablo, sincüi jon cüii sëë' nonjnein. Majo'
xjen na tëquityion jonhan' nnon chon, jndi'non ncüii quitsu na
inannon o' juu chon'ñeen. Tyen t'a o' nt'ö jon.
\v 4 Ndo' nque nn'an ndyuaa'ñeen, xjen na jnty'iahin na
tyi'nin'quitsiquindyaa
\p
\v 5 Majo' juu Pablo, sitoncüii' jon nt'ö jon, mana tyioo
juu cho'ñeen tyquii' chon, min ta'nan natë' tjon jon.
\v 6 Ndo'
nan'ñeen je', tominndoo'han na aa ndyii'han' tcoo'hin, oo aa na
ngiootohin na mana ngue' jon. Ndo' tja xjen na cominndoo'han,
ndo' jnty'iahan ta'nan tjon jon, yajo' scüejndyohan' na
m'aan' n'onhan ntyja 'naan' jon, ta'han jnduehan na conduihin
ncüii tyo'ts'on.
\p
\v 7 Ndo' naijon na tot'ö́n chon, mandyo jo' na m'an tyuaa
cüentaa' juu tsan na conintquehin tyuaa'ñeen na m'an ndaandue
xi'jndiohan'. Juu tsan'ñeen jndyu jon Publio. Ty'oon jon cüenta
já vaa' jon ndo' tixee' jon já cha' vi ndye xuee.
\v 8 Ndo'
sijonhan' na nquii tye juu tsan'ñeen, vii' jon. Iy'oon tjuen'hin ndo'
iteii' jon neon'. Jo' na tëquindyiaa' Pablohin. Sinin jon nnon
Tyo'ts'on ntyja 'naan' tsan'ñeen, ndë jo' tyio jon nt'ö jon
cjoo' tsan'ñeen, sin'man jonhin.
\v 9 Ndo' vi na jndë tui na
nnda', mañoon nn'an v'i na m'anhan juu ndyuaa'ñeen, ty'ehan na
m'aan Pablo ndo' mantyi sin'man jonhan.
\v 10 Ndo' nan'ñeen je',
jndye nnon naya na jnt'ahin já, ndo' juu xjen na mant'uí yo
v'aandaa na ngitsá nnt'á, tyincyahan 'nan na tcanhan' na
tijnt'ue viochen xjen na toquiñjö́n nato yo v'aandaa.
\s Tuee' Pablo tsjoon Roma
\p
\v 11 Jndë na tënon ndye chi' na squë́ juu ndyuaa Malta'ñeen, jnt'uí 
jo' yo ncüiichen v'aandaa. Juuhan' tsjoon Alejandría jnanhan'. 
Juu ndyuaa Malta'ñeen, jo' jndë ntjo ya v'aandaa'ñeen nguesua'. 
Stahan' jo' chuu' ndëë nty'ö Cástor yo Pólux.
\v 12 Sá, squë́ tsjoon Siracusa naijon na cotsacüentyjee' nt'aandaa,
tsjoon'ñeen tom'án yá vi ndye xuee.
\v 13 Jnt'uí jo',
santyë́chë́n, ngiaa'vi' ndyuaa sacüenö́n ata squë́ tsjoon
Regio. Ndo' tonco ncüiichen xuee, tyioo vi jndye na jnanhan'
tontyja na condui' ncjuu tsonjn'aan. Juu jndye'ñeen tëntyquehan'
v'aandaa tontyja na cotsá. Ndo' xee na jndë ve, squë́ tsjoon
Puteoli. Jo' jnt'uí v'aandaa'ñeen.
\v 14 Juu tsjoon'ñeen, jo'
jndiö́ vendye nn'an na vantyja n'on Cristo. Jndue nan'ñeen na
quintjo ya já yohan ncüii nen xuee. Vi jndë jo',
santyë́chën, ndo' squë́ juu tsjoon Roma.
\v 15 Ndo' nque nn'an
Roma'ñeen na vantyja n'onhan Tyo'ts'on, xjen na jndyehan na
ñjö́n nato, jndui'han, jndyoquitjonhan já xen' tsjoon Foro de
Apio ndo' mañoon ntyjehan jndyoquitjonhan já ncüii joo na
jndyu Tres Tabernas. Ndo' juu Pablo, xjen na jndyiaa' jonhan,
tyincyaa jon na ncya ya Tyo'ts'on ndo' t'oon jon na xoncüii
ts'on jon.
\v 16 Ndo' juu xjen na squë́ tsjoon Roma, juu
capitán'ñeen tyincyaa jon cüenta nn'an na m'an navi' nt'ö
nquii tsan na tëquintyja na co'xen tsoñ'en sondaro. Majo' juu
Pablo, tyincyahan na vanaan na nc'oon ndya' jon yo ncüii
sondaro na ntquen tsan'ñeen cüentahin.
\s Tsjoon Roma toninncyaa Pablo jñ'oon'
Tyo'ts'on
\p
\v 17 Xuee na jndë ndye na squë́ Roma, ndo' tqueen' Pablo nn'an na 
conintque quii' nt'aan'on 'naan nn'an judíos juu tsjoon'ñeen. Ndo' 
vi na jndë tëncüi nan'ñeen na m'aan jon, tso jon ndëëhan:
\p —'O' ntyjë, min'ncüii tacotsitja ja ndëë ntyjëëhë nn'an
judíos, min ntyja 'naan' costumbre na tquen ndochiihi na tom'an
ndyu na toxen'chen. Majo' min na nnda', tsjoon Jerusalén
ty'onhan ja ndo' tyincyahan cüenta ja nduee nn'an tsjoonvahin.
\v 18 Ndo' nan'ñeen je', tanhan na ncö quitsjö nin 'nan na sitja
ja. Ndo' vi na jndë jndyehan jñ'oon na sinën, nin'quinan'quindyaahan 
ja, ee taa' n'onhan na tanin 'nan s'aa na chuhan' na cü'iö.
\v 19 Majo' nque ntyjëëhë nn'an
judíos'ñeen, ninvito ta'han na tyí'quintjo ngiohan na ndyaa
ja. Jo' na tc'an na nquii ta tsanm'aants'ian t'man tsjoonvahin
ntsijnda' jon jñ'oon njan. Majo' chito na jndyö ntjoo na
ntquën nn'an ndyuaa tsjön nnon ts'ian.
\v 20 Mang'e jo' tquën'
'o' na nty'ia 'o' ndo' na ntsinën yoho'. Ee jaa nn'an judíos,
contyja nn'ön na nncüjee' nquii jon na conduihin na ntsin'man
jon ñuan njanhan. Ndo' ja ndö, vantyja ts'ön na jndë jndyo
jon. Tsojnaan' jo' na tyen tyen carenamin nt'ö.
\p
\v 21 Ndo' t'a nan'ñeen 'ndyo jon, jnduehan:
\p —Nque ntyjëëhë nn'an ndyuaa Judea, min'ncüii tson
taconan'cüenonhan ntjoohin ntyja 'nan', min xjen na squehan
ntjoohin, min'ncüii jñ'oonvi' taconan'neinhan cjo'.
\v 22 Majo'
ntyja 'naan' juu jñ'oon xco na vantyja n'onho', já nin'quindyë́
nchu vaa na mavaa' tson'han', ee mangiö́ na tsoñ'en nn'an
conduehan na juu na vantyja n'onho' Jesús, tyi'xe'cüijnt'uehan'.
\p
\v 23 Ndo' juu xjen'ñeen jnan'jnda'han nin xuee na ngancüii
nnda'han, ndo' ya tuee' juu xuee'ñeen, jndye jndyi nan'ñeen
tëncüihan juu v'aa na m'aan ya Pablo. Vitsjoon ta' jon na
sinin jon ndëëhan ata xjen tman. Jñ'oon na siqui'maan' jonhan
na ncyahan na nquii Tyo'ts'on ntye'ntjon jonhan ntyja na
cotsam'anhan. Sinin jon ndëëhan jñ'oon na tquen Moisés yo
jñ'oon na toninncya nn'an na tonan'nein jñ'oon' Tyo'ts'on
ntyja 'naan' nchu vaa 'nan na nguaa. Tijnt'uehin joo jñ'oon'ñeen na
nin'cüantjon jon nn'an judíos'ñeen na cantyja n'onhan na nquii
Jesús conduihin Cristo.
\v 24 Ndyii' nan'ñeen na tëntyja
n'onhan jñ'oon na sinin jon, majo' vendyehan tyí'cantyja
n'onhinhan'.
\v 25 Ndo' tsojnaan' na tyi'nin'ncüii na
jnan'tiuhan ntyja 'naan' jñ'oon na jndyehan, jo' na tye' na
tycyahan. Majo' sinin jndyee Pablo ndëëhan ncüii jñ'oon,
itso jon:
\p —Mayuu' jñ'oon na si'man Espíritu Santo nnon Isaías tsan na
toninncyaa jñ'oon' Tyo'ts'on ntyja nchu vaa 'nan na nguaa. Juu
tsan'ñeen sinin jon jñ'oon'ñeen ndëë ndochiihi na tom'an
ndyu na toxen'chen. Tso jon:
\q
\v 26 Joo nn'an ndyuaavahin, ndö jñ'oon na cja'quitsu' ndëëhan:
\q “Min na jndye jnda na condyeho' jñ'oon na
matsiqui'man' jaho', majo' xe'cüaa' n'onho'han'.
\q Ndo' min na jndye nnon na mats'a na cojnty'ia
ndëëho', majo' xe'quitquenho' cüenta
'nan na itsi'manhan'.
\q
\v 27 Nnda' vaa na coquenon nanmin' ng'e
nquehan jndë jnan'que' n'onhan.
Itsijonhan'hin cha'vijon nn'an quita,
cha'vijon nn'an të' ndëë.
\q Nnda' vaa na coquenonhan cha' tyi'ntquenhan
cüenta 'nan na cojnty'iahin na mats'a,
min na ncüaa' n'onhan nchu vaa itsiquindyi
juu jñ'oon na matsiqui'man'han.
\q Ee xee na aa ntquenhan cüenta ndo' na ncüaa'
n'onhinhan', yajo' ntcüe' n'onhan jnanhan
na tonnön, ndo' na ntsin'man ja ñuaanhan.”
\p
\v 28 Ndo' tsontyichen Pablo ndëë nn'an judíos'ñeen:
—Jo' 'o' ntyjë, juu jñ'oonvahin ntyja na itsin'man Tyo'ts'on
ñuaan nn'an, cüaa' n'onho' na itscüenon jonhan' ndëë
nn'an na mañoon tsjan conduihan yo 'o'. Joo nan'ñeen
nnan'vehinhan'.
\p
\v 29 Ndo' joo nn'an judíos'ñeen, vi
na jndë jndyehan jñ'oonva', jndui'han. Jndye jñ'oon na
tyí'cüijon na tonan'neinntyichenhan yo ntyjehan.
\p
\v 30 Ndo' Pablo, quindë ve chu na tom'aan ya jon ncüii v'aa na
ve' chi' ro chi' ro totyion jonhan'. Ndo'
tsoñ'en nn'an na totsaquijnty'iahan jon, jo' chu jon cüentahan.
\v 31 Toninncyaa jon jñ'oon ntyja 'naan' na itye'ntjon Tyo'ts'on nn'an
ntyja na cotsam'anhan. Ndo' mantyi totsi'man jon jñ'oon ntyja
'naan' ta Jesucristo. T'man vaa na tyincyaahan' na totsi'man jon
jñ'oon'ñeen ndëë nn'an ndo' min'ncüii ts'an tasitsan'hin.