﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:10,800
Na tahuna ri valongo mai a ngava pali ne mateu mete ge lakea o Itali,

2
00:00:10,800 --> 00:00:14,340
ri habi e Paulus turane huriki a vorakato ranga,

3
00:00:14,340 --> 00:00:16,800
ri habi na limane Iulius,

4
00:00:16,800 --> 00:00:22,840
a ubu na tara na vabinga ni gale a ‘Tara na Vabinga ne Kaiser Augustus.’

5
00:00:22,840 --> 00:00:27,300
Mete rike na aga tara i valai na tanga e Adramitium.

6
00:00:27,300 --> 00:00:33,920
A aga iea i vakarike a maka tulua ge taparaki na maka roa na tabeke ne Asia.

7
00:00:33,920 --> 00:00:35,480
E Aristakus,

8
00:00:35,480 --> 00:00:38,520
a bakovi o Tesalonika na tabeke ne Masedonia,

9
00:00:38,520 --> 00:00:40,400
i valai turane mateu.

10
00:00:40,400 --> 00:00:43,380
Na parava muri mete bele o Sidon.

11
00:00:43,380 --> 00:00:46,960
E Iulius i rata kamumua e Paulus,

12
00:00:46,960 --> 00:00:50,240
i takia ge vano ge matai ranga turana,

13
00:00:50,240 --> 00:00:51,880
ri gi matakaria.

14
00:00:51,880 --> 00:00:54,660
Muri mete pasi tala vonga o Sidon,

15
00:00:54,660 --> 00:00:58,500
mete nunu tabukoi na dahana bodu e Saiprus,

16
00:00:58,500 --> 00:01:02,240
a vuhuna a vilu i pori valai na ngalane mateu.

17
00:01:02,240 --> 00:01:07,040
Mete padikudua a dari na tabeke ne Silisia e Pampilia,

18
00:01:07,040 --> 00:01:11,340
mete bele na tanga dagi e Maira na tabeke ne Lisia.

19
00:01:11,340 --> 00:01:13,560
Na tahuna mete bele vonga,

20
00:01:13,560 --> 00:01:17,820
a ubu i masia a aga o Aleksandria ge lakea o Itali,

21
00:01:17,820 --> 00:01:19,880
lakea mete rike vona.

22
00:01:19,880 --> 00:01:21,940
Mete pasi tala vonga,

23
00:01:21,940 --> 00:01:24,280
mete nunu makanukanu na parava ranga,

24
00:01:24,280 --> 00:01:26,700
a vuhuna mete vahori a vilu.

25
00:01:26,700 --> 00:01:29,940
Muri mete bele tabukoi na tanga e Snidus.

26
00:01:29,940 --> 00:01:31,920
A vilu i pori valai muga,

27
00:01:31,920 --> 00:01:35,240
mete keri ni nunu lokovonga vona a bala iea.

28
00:01:35,240 --> 00:01:38,140
Lakea mete palelea a mapana aga,

29
00:01:38,140 --> 00:01:41,360
mete nunu na tabeke i malilo na bodu e Krit,

30
00:01:41,360 --> 00:01:44,500
tabukoi na ruperena e Salmone,

31
00:01:44,500 --> 00:01:48,180
lakea mete lokovonga liu na tabeke tara na bodu.

32
00:01:48,180 --> 00:01:50,600
Mete nunu tabukoi na dahana bodu,

33
00:01:50,600 --> 00:01:52,240
mete vahori a vilu,

34
00:01:52,240 --> 00:01:55,940
muri mete bele vona a tanga ni gale ‘Roa Kamumu,’

35
00:01:55,940 --> 00:01:58,920
i tabukoi na tanga dagi e Lasea.

36
00:01:58,920 --> 00:02:01,140
Mete maradoi hateka.

37
00:02:01,140 --> 00:02:03,960
Lakea mete hori vonga na parava ranga,

38
00:02:03,960 --> 00:02:06,340
mete davea a vilu ge pasipuru.

39
00:02:06,340 --> 00:02:08,380
Pali i uka ma i pasipuru.

40
00:02:08,380 --> 00:02:10,720
I tabukoi ngane a tahuna hale,

41
00:02:10,720 --> 00:02:13,980
i polo ne mateu vonga a Parava Niperemu.

42
00:02:13,980 --> 00:02:16,960
Lakea e Paulus i habia ne ria a niluhoi,

43
00:02:16,960 --> 00:02:18,160
i ta maea,

44
00:02:18,160 --> 00:02:22,360
“A masia a nihavai ne hita bara i vakabele a vuranga.

45
00:02:22,360 --> 00:02:24,220
Bara i mabubu a aga,

46
00:02:24,220 --> 00:02:26,380
i velu a maka tulua,

47
00:02:26,380 --> 00:02:28,180
i pasiri e huriki.”

48
00:02:28,180 --> 00:02:31,280
Pali a ubu i uka ma i longo maia e Paulus.

49
00:02:31,280 --> 00:02:35,040
I ramai kunana a ngavana matakari ne huriki a nuguvore,

50
00:02:35,040 --> 00:02:36,620
a tahona aga.

51
00:02:36,620 --> 00:02:40,500
A roa iea i uka ma i kamumu na tahuna na malangia,

52
00:02:40,500 --> 00:02:44,220
lakea e huriki lobo ri ngaru ni havai maia e Peniks,

53
00:02:44,220 --> 00:02:46,060
a roa na bodu e Krit,

54
00:02:46,060 --> 00:02:48,620
ra i ngalai a nirolona haro.

55
00:02:48,620 --> 00:02:50,760
Ria bara ri malaviriri,

56
00:02:50,760 --> 00:02:53,960
bara ri kapiloho vonga na tahuna na malangia.

57
00:02:53,960 --> 00:02:56,580
A Vilu a Vala na Utu

58
00:02:56,580 --> 00:02:59,460
Na tahuna a vilu i ngalu valai tano,

59
00:02:59,460 --> 00:03:02,560
e huriki a nuguvore ri luhoi ta i malilo,

60
00:03:02,560 --> 00:03:05,160
lakea ri lalu rikea a niroka,

61
00:03:05,160 --> 00:03:07,520
ri nunu tabukoi na lavu ne Krit.

62
00:03:07,520 --> 00:03:09,460
Pali i uka ma i tabaka,

63
00:03:09,460 --> 00:03:12,860
a vilu dagi i pori valai meli na kurukuruna bodu.

64
00:03:12,860 --> 00:03:15,920
A vilu dagi iea ni gale a “taiava.”

65
00:03:15,920 --> 00:03:19,300
A taiava i pulo laea a aga i keri ni nunu.

66
00:03:19,300 --> 00:03:21,480
I nunu tamoro lokovonga kunana,

67
00:03:21,480 --> 00:03:22,900
i ramai a vilu.

68
00:03:22,900 --> 00:03:28,060
I naviri mia a bodu kiroko e Kauda na tahuna mi pasi lokovonga.

69
00:03:28,060 --> 00:03:30,920
Mi vakeri ni lalu rikea na aga a posi.

70
00:03:30,920 --> 00:03:32,760
Muri mi lalu rike visia.

71
00:03:32,760 --> 00:03:34,980
Muri mi kolotatea a aga.

72
00:03:34,980 --> 00:03:40,280
Ri mangenge ma ri gi heri na hini vorobike tabukoi na lavu ne Siritis,

73
00:03:40,280 --> 00:03:42,480
lakea ri lalu purua a sel,

74
00:03:42,480 --> 00:03:45,600
a vilu i vakanunu kunanea a aga.

75
00:03:45,600 --> 00:03:49,080
Na parava muri a taiava i pori hateka tabu,

76
00:03:49,080 --> 00:03:52,440
lakea ri vuroki tala a maka tulua.

77
00:03:52,440 --> 00:03:57,120
Na toluna parava ri vuroki tala a maka mahalana aga.

78
00:03:57,120 --> 00:04:01,280
Na parava i kupo i uka ma mi matai a haro a hada,

79
00:04:01,280 --> 00:04:03,900
a vuhuna i ratapile mia a taiava.

80
00:04:03,900 --> 00:04:06,240
Ngane mi luhoi a legea ne mia,

81
00:04:06,240 --> 00:04:07,620
bara mi vurua.

82
00:04:07,620 --> 00:04:11,260
Na parava i kupo e huriki a bakovi i uka ma ri kani,

83
00:04:11,260 --> 00:04:13,640
lakea e Paulus i pesi rike na matane ria,

84
00:04:13,640 --> 00:04:14,620
i ta maea,

85
00:04:14,620 --> 00:04:17,720
“I muga mua bara mu longo mai iau,

86
00:04:17,720 --> 00:04:20,060
i uka ma si gi ha taroa e Krit,

87
00:04:20,060 --> 00:04:22,120
bara si made kamumu kunana.

88
00:04:22,120 --> 00:04:24,060
Pali ngane a taki tora mua,

89
00:04:24,060 --> 00:04:25,520
mu hatenono!

90
00:04:25,520 --> 00:04:28,080
I uka tara ne mua ge vurua.

91
00:04:28,080 --> 00:04:30,260
A aga kunana bara i mapua.

92
00:04:30,260 --> 00:04:33,620
Baroko na rodo a agelo na Vure i bele nau,

93
00:04:33,620 --> 00:04:35,600
ra Vure a kavurikea,

94
00:04:35,600 --> 00:04:37,100
iau a viri vona.

95
00:04:37,100 --> 00:04:38,880
A agelo i ta maea,

96
00:04:38,880 --> 00:04:41,040
‘Paulus naha ni mangenge.

97
00:04:41,040 --> 00:04:43,340
Bara o pesi na matane Kaiser,

98
00:04:43,340 --> 00:04:45,060
ge pelekado ioe.

99
00:04:45,060 --> 00:04:51,680
Na nidodo na Vure kunana e huriki ri havai turamu i uka ma ri gi vurua.’

100
00:04:51,680 --> 00:04:53,860
I mavonga mu kinigao,

101
00:04:53,860 --> 00:04:59,780
a vuhuna iau a luhoi a nitana Vure i vakalongo iau a agelo vona baroko,

102
00:04:59,780 --> 00:05:01,400
bara i bele muholi.

103
00:05:01,400 --> 00:05:02,600
Pali hita,

104
00:05:02,600 --> 00:05:05,120
bara si koro na dahana bodu tara.”

105
00:05:05,120 --> 00:05:12,180
Na rodo i ravulu a polona i va i ratapile mavonga mia a vilu na maravana dari e Adriatik.

106
00:05:12,180 --> 00:05:18,860
Na kuru rodo e huriki a nuguvore ri luhoi ta mi tabukoi ni nunu dili na robo.

107
00:05:18,860 --> 00:05:23,360
Lakea ri topia na ngutuna mota a maki mava,

108
00:05:23,360 --> 00:05:24,820
ri voro purua,

109
00:05:24,820 --> 00:05:27,400
ri masia a maravana i puru na utu,

110
00:05:27,400 --> 00:05:29,340
a mita i ravulu va.

111
00:05:29,340 --> 00:05:31,040
Muri ri rata tabua,

112
00:05:31,040 --> 00:05:33,560
ri masia a maravana i puru na utu,

113
00:05:33,560 --> 00:05:35,860
a mita i ravulu tolu kunana.

114
00:05:35,860 --> 00:05:39,260
Ri mangenge ma ge bimomoa na rakaru a aga,

115
00:05:39,260 --> 00:05:42,720
lakea ri voro puru muri na kuli a niroka i va,

116
00:05:42,720 --> 00:05:45,640
ri hatenono ri dava a hini ge malaharere.

117
00:05:45,640 --> 00:05:48,820
Muri e huriki a nuguvore ri ngaru ni ha.

118
00:05:48,820 --> 00:05:51,820
Ri vakatavore purua na dari a posi,

119
00:05:51,820 --> 00:05:56,280
ri tamilalu ni voro puru a niroka na mapana aga.

120
00:05:56,280 --> 00:06:00,720
Pali e Paulus i takia a ubu turana e huriki a nugumaheto vona,

121
00:06:00,720 --> 00:06:03,500
“Re huriki a nuguvore nga bara ri ha,

122
00:06:03,500 --> 00:06:04,800
bara mu vurua.”

123
00:06:04,800 --> 00:06:09,940
Lakea e huriki a nugumaheto ri palakudu a mota ni kolotata a posi vona,

124
00:06:09,940 --> 00:06:11,700
i pasi tala a posi.

125
00:06:11,700 --> 00:06:14,020
Muga na hini ge malaharere,

126
00:06:14,020 --> 00:06:17,640
e Paulus i vakuku ria ri gi kani ranga maki ni kani,

127
00:06:17,640 --> 00:06:18,840
i ta maea,

128
00:06:18,840 --> 00:06:21,420
“Na parava i ravulu a polona i va,

129
00:06:21,420 --> 00:06:26,400
na tahuna mu dava a taiava ge pasipuru i uka ma mu kani.

130
00:06:26,400 --> 00:06:27,920
Ngane a taki mua,

131
00:06:27,920 --> 00:06:29,680
mu kani ranga maki ni kani,

132
00:06:29,680 --> 00:06:30,860
bara mu gao.

133
00:06:30,860 --> 00:06:35,680
Ra mua takutaku i uka ma ge velu tara lilina vune mua.”

134
00:06:35,680 --> 00:06:38,280
I taki loboa a ngava iea,

135
00:06:38,280 --> 00:06:39,880
i bole ranga bret,

136
00:06:39,880 --> 00:06:42,300
i kavurikea a Vure na matane ria,

137
00:06:42,300 --> 00:06:43,400
i keve,

138
00:06:43,400 --> 00:06:45,140
i vakatubu ni kani.

139
00:06:45,140 --> 00:06:47,740
A niluhoi ne ria i kamumu ngane,

140
00:06:47,740 --> 00:06:49,240
lakea ri kani.

141
00:06:49,240 --> 00:06:54,280
E huriki lobo ri rike na aga ri ala 276.

142
00:06:54,280 --> 00:06:55,980
Ri maru ngane,

143
00:06:55,980 --> 00:06:59,380
ri vuroki tala na dari a maka galesi na vit,

144
00:06:59,380 --> 00:07:01,200
ge maraha a aga.

145
00:07:01,200 --> 00:07:03,660
A Aga i Koro

146
00:07:03,660 --> 00:07:08,880
E huriki a nuguvore ri mata rovia a robo na tahuna i palala a hini,

147
00:07:08,880 --> 00:07:11,960
pali ri masia a maloku i vona a lavu,

148
00:07:11,960 --> 00:07:15,900
lakea ri ngaru ni vakanunu rikea vonga a aga.

149
00:07:15,900 --> 00:07:19,680
Ri palakudu puru na utu a maka niroka,

150
00:07:19,680 --> 00:07:24,160
ri puga vuroki a mota ni kolotata a ginelu na aga.

151
00:07:24,160 --> 00:07:27,060
Muri ri turari rikea a sel na mapa,

152
00:07:27,060 --> 00:07:29,120
ta ri gi nunu dili na lavu.

153
00:07:29,120 --> 00:07:34,340
Pali na tahuna ri nunu lokovonga a aga i heri na hini i vorobike.

154
00:07:34,340 --> 00:07:36,360
A mapana aga i koro,

155
00:07:36,360 --> 00:07:37,640
i keri ni nunu,

156
00:07:37,640 --> 00:07:40,940
lakea a bokona dari i rere tagua a kulina aga,

157
00:07:40,940 --> 00:07:43,040
i vakatubu ni mapua.

158
00:07:43,040 --> 00:07:47,680
E huriki a nugumaheto ri luhoi ni rabalaki e huriki a vorakato,

159
00:07:47,680 --> 00:07:48,940
ma ri gi ha.

160
00:07:48,940 --> 00:07:52,780
Pali a ubu ne ria i koi ni masia e Paulus ge mate,

161
00:07:52,780 --> 00:07:56,700
lakea i hatekakari ria vona a rabu ta ri gi ratea.

162
00:07:56,700 --> 00:08:01,360
Lakea i vakuku e huriki ri huru kilala ri gi to tala muga,

163
00:08:01,360 --> 00:08:03,320
ri gi huru dili na lavu.

164
00:08:03,320 --> 00:08:07,980
E huriki ranga ri gi tabuli langa na maka mavilana aga,

165
00:08:07,980 --> 00:08:09,360
ri gi huru dili.

166
00:08:09,360 --> 00:08:14,440
Na naro iea kunana e huriki lobo ri mahuri.

167
00:08:14,440 --> 00:08:17,360
Na tahuna mi huru dili pali na lavu,

168
00:08:17,360 --> 00:08:21,240
ni vakalongo mia vona a bodu iea ni gale e Malta.

169
00:08:21,240 --> 00:08:25,340
E huriki a tahotanga ri rata kamumu hateka mia.

170
00:08:25,340 --> 00:08:26,820
Ri tagui mia,

171
00:08:26,820 --> 00:08:28,680
ri tunua a kanono mi hua,

172
00:08:28,680 --> 00:08:31,140
a vuhuna i vakatubu ni boru a vala,

173
00:08:31,140 --> 00:08:32,560
mi malangangi.

174
00:08:32,560 --> 00:08:35,400
E Paulus i popoa a galesi na kai,

175
00:08:35,400 --> 00:08:37,180
i tagu rike na kanono.

176
00:08:37,180 --> 00:08:39,860
A mata i hataki a harena kanono,

177
00:08:39,860 --> 00:08:40,880
i ha tala,

178
00:08:40,880 --> 00:08:42,640
i kara tatea a limana.

179
00:08:42,640 --> 00:08:46,960
E huriki a tahotanga ri masia a mata i tavore na limane Paulus,

180
00:08:46,960 --> 00:08:48,120
lakea ri vata,

181
00:08:48,120 --> 00:08:49,180
ri ta maea,

182
00:08:49,180 --> 00:08:50,460
“A bakovi iea,

183
00:08:50,460 --> 00:08:52,280
a bakovi ni rabalaki a viri!

184
00:08:52,280 --> 00:08:54,420
I uka ma i vurua na dari,

185
00:08:54,420 --> 00:08:55,860
pali a vure ne hita,

186
00:08:55,860 --> 00:08:58,060
a rana e ‘Nipelekado’,

187
00:08:58,060 --> 00:09:00,120
i koi ia ge mahuri.”

188
00:09:00,120 --> 00:09:03,820
Pali e Paulus i puraki vurokia na limana a mata,

189
00:09:03,820 --> 00:09:05,540
i voro rikea na kanono,

190
00:09:05,540 --> 00:09:07,760
i uka ma i vurea a matana.

191
00:09:07,760 --> 00:09:12,360
E huriki a taho tanga ri davea e Paulus ge vaki a limana,

192
00:09:12,360 --> 00:09:14,420
o ge boru puru ge mate.

193
00:09:14,420 --> 00:09:16,060
Ri dava,

194
00:09:16,060 --> 00:09:19,280
dava i uka ma ri masia tara maki ge bele vona,

195
00:09:19,280 --> 00:09:21,660
lakea ri palelea a ngavane ria,

196
00:09:21,660 --> 00:09:23,860
ri takia ta ia a vure.

197
00:09:23,860 --> 00:09:26,420
A bakovi dagi tara na bodu,

198
00:09:26,420 --> 00:09:27,920
a rana e Publius,

199
00:09:27,920 --> 00:09:31,780
i tahoka a malala vona tabukoi na hini mi huru dili vona.

200
00:09:31,780 --> 00:09:33,200
I tagui mia,

201
00:09:33,200 --> 00:09:36,240
lakea mi made turana na parava i tolu.

202
00:09:36,240 --> 00:09:39,580
E tamana i giloa i mahita na kiri,

203
00:09:39,580 --> 00:09:41,880
a vuhuna i rongo a kaina,

204
00:09:41,880 --> 00:09:43,260
i koko pereo.

205
00:09:43,260 --> 00:09:45,500
Lakea e Paulus i gosia,

206
00:09:45,500 --> 00:09:46,640
i vasileki,

207
00:09:46,640 --> 00:09:48,420
i ru langa a limana vona,

208
00:09:48,420 --> 00:09:50,180
i vakamahuria.

209
00:09:50,180 --> 00:09:55,640
Muri e huriki lobo na bodu ri tuli valai ne Paulus e huriki ri giloa,

210
00:09:55,640 --> 00:09:57,480
i vakamahuri ria.

211
00:09:57,480 --> 00:10:00,640
Ri habi tavula a maka maki ne mia.

212
00:10:00,640 --> 00:10:01,460
Muri,

213
00:10:01,460 --> 00:10:03,520
na tahuna ta mi gi malaga,

214
00:10:03,520 --> 00:10:06,120
e huriki a tahotanga ri togo mia,

215
00:10:06,120 --> 00:10:09,020
ri habi tavula ne mia a maka mahala,

216
00:10:09,020 --> 00:10:13,520
ri vakarike a maka maki ni kani mi gi kani laho na marava.

