﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:12,360
Tok bin chic chi ri Pablo y chꞌakaꞌ chic ri ecꞌo pa cárcel yetak-e pa rochꞌulef Italia,

2
00:00:12,360 --> 00:00:23,240
rijeꞌ xejach-e pa rukꞌaꞌ jun ucꞌuay quichin soldados rubinan Julio ri cꞌo pa quiviꞌ cien soldados ri erichin ri Augusto niꞌix chique.

3
00:00:23,240 --> 00:00:32,560
Pa jun barco petenak pa tinamit Adramitio ri xtikꞌax jalajoj puertos richin ri rochꞌulef Asia xojucꞌuax-vi,

4
00:00:32,560 --> 00:00:34,520
y xbe kiqꞌuin ri Aristarco,

5
00:00:34,520 --> 00:00:35,880
aj-Tesalónica,

6
00:00:35,880 --> 00:00:38,400
jun tinamit ri cꞌo pa rochꞌulef Macedonia.

7
00:00:38,400 --> 00:00:40,320
Cꞌa chucaꞌn kꞌij (xojapon,

8
00:00:40,320 --> 00:00:42,320
xojebos) pa tinamit Sidón.

9
00:00:42,320 --> 00:00:46,000
Jacꞌa ri Julio ri ucꞌuay quichin soldados,

10
00:00:46,000 --> 00:00:48,520
utz runoꞌoj xuꞌon riqꞌuin ri Pablo,

11
00:00:48,520 --> 00:00:54,720
roma xuyaꞌ lugar che chi xbe chiquitzꞌetic ri reteman quivech richin niquito-pe.

12
00:00:54,720 --> 00:00:57,240
Tok xojoc chic e pa barco,

13
00:00:57,240 --> 00:01:00,000
xkayaꞌ can ri tinamit Sidón,

14
00:01:00,000 --> 00:01:02,480
y pa ru-derecha ri rochꞌulef Chipre,

15
00:01:02,480 --> 00:01:03,880
ri cꞌo pa mar,

16
00:01:03,880 --> 00:01:09,760
xojkꞌax-vi richin nikato-kiꞌ chuvech ri cakꞌikꞌ ri xa chikavech petenak-vi.

17
00:01:09,760 --> 00:01:15,760
Tok kakꞌasan chic ronojel ri mar richin ri rochꞌulef Cilicia y Panfilia,

18
00:01:15,760 --> 00:01:18,600
xojeka pa jun tinamit rubinan Mira,

19
00:01:18,600 --> 00:01:21,360
richin ri rochꞌulef Licia.

20
00:01:21,360 --> 00:01:22,960
Chiriꞌ pa tinamit Mira,

21
00:01:22,960 --> 00:01:29,880
ri Julio ri ucꞌuay quichin soldados xril jun barco petenak pa jun tinamit rubinan Alejandría,

22
00:01:29,880 --> 00:01:32,440
ri niꞌe pa rochꞌulef Italia.

23
00:01:32,440 --> 00:01:37,760
Chupan chic ri jun barco riꞌ xojrucusaj-vi-e ri Julio richin xojbe chic.

24
00:01:37,760 --> 00:01:40,040
Qꞌuiy kꞌij ekal xojbin,

25
00:01:40,040 --> 00:01:43,400
roma ri cakꞌikꞌ chikavech petenak-vi,

26
00:01:43,400 --> 00:01:45,280
y nkurutzolij can chikij.

27
00:01:45,280 --> 00:01:47,320
Cꞌayef xuꞌon chikavech,

28
00:01:47,320 --> 00:01:51,040
romariꞌ cꞌarunaj xojkꞌax chuvech ri tinamit Gnido.

29
00:01:51,040 --> 00:01:58,880
Cꞌajariꞌ xojkꞌax chirij jun rochꞌulef pa mar rubinan Creta richin nkurutoꞌ chuvech ri cakꞌikꞌ,

30
00:01:58,880 --> 00:02:05,280
pero pa ka-izquierda xkatzꞌet can jun chic rochꞌulef mismo pa mar rubinan Salmón.

31
00:02:05,280 --> 00:02:07,080
Cꞌayef na roj benak,

32
00:02:07,080 --> 00:02:09,160
kacꞌuan-e ruchiꞌ ri mar,

33
00:02:09,160 --> 00:02:12,800
y pa ka-derecha nikatzꞌet-vi-apu ri Creta.

34
00:02:12,800 --> 00:02:15,680
Xkil jun lugar rubinan Buenos Puertos,

35
00:02:15,680 --> 00:02:17,560
y chiriꞌ xojcꞌuje-vi.

36
00:02:17,560 --> 00:02:21,920
Ri lugar riꞌ chunakaj ri tinamit Lasea cꞌo-vi.

37
00:02:21,920 --> 00:02:26,800
Qꞌuiy chic chi kꞌij roj elenak-pe ri pa Cesarea.

38
00:02:26,800 --> 00:02:33,680
Y roma kꞌaxnak chic rukꞌijul ri cochꞌon vayijal y xtiquer yan ri tiempo richin cakꞌikꞌ,

39
00:02:33,680 --> 00:02:34,920
romariꞌ nimalaj chic (ximbiriꞌil,

40
00:02:34,920 --> 00:02:37,360
ximbiriꞌy) ri niꞌan binen pa ruviꞌ ri mar.

41
00:02:37,360 --> 00:02:38,760
Roma cꞌa riꞌ,

42
00:02:38,760 --> 00:02:40,920
ri Pablo xchꞌo chique ri achiꞌaꞌ

43
00:02:40,920 --> 00:02:42,080
y quireꞌ xuꞌij:

44
00:02:42,080 --> 00:02:46,440
Rix achiꞌaꞌ ri rix ucꞌuay richin ri barco,

45
00:02:46,440 --> 00:02:48,120
yin nintzꞌet chi vacami,

46
00:02:48,120 --> 00:02:50,480
si nkuꞌe chic pa ruviꞌ ri mar,

47
00:02:50,480 --> 00:02:53,400
qꞌuiy tak achique xqueqꞌuis quikꞌij,

48
00:02:53,400 --> 00:02:55,400
man xe ta che ri barco,

49
00:02:55,400 --> 00:02:57,280
man xe ta che ri ekaꞌn,

50
00:02:57,280 --> 00:03:00,200
hasta chike roj cꞌayef nuꞌon,

51
00:03:00,200 --> 00:03:00,920
xchaꞌ.

52
00:03:00,920 --> 00:03:02,840
Jacꞌa ri Julio,

53
00:03:02,840 --> 00:03:07,840
xa ja ri nuꞌij ri ucꞌuayon ri barco y ri rajaf ri barco ri xunimaj,

54
00:03:07,840 --> 00:03:10,600
y ri nuꞌij ri Pablo man xuyaꞌ ta pa cuenta.

55
00:03:10,600 --> 00:03:17,600
Pero roma ri lugar ri rojcꞌo-vi man utz ta richin nikakꞌasaj ru-tiempo ri cakꞌikꞌ,

56
00:03:17,600 --> 00:03:25,080
jubaꞌ ma conojel xquiꞌij chi más utz nkujel-pe chiriꞌ y nikatij kakꞌij nkuꞌe-apu pa puerto Fenice,

57
00:03:25,080 --> 00:03:27,200
ri cꞌo mismo pa rochꞌulef Creta.

58
00:03:27,200 --> 00:03:38,000
Roma ri Fenice chucojol juyuꞌ cꞌo-vi-apu y cꞌo caꞌiꞌ rutzaꞌn juyuꞌ ri yekꞌato ri cakꞌikꞌ ri nipe pa norte o ri nipe pa sur.

59
00:03:38,000 --> 00:03:43,480
Tok quireꞌ pa sur xpe jun cakꞌikꞌ ri man can ta cꞌo ruchukꞌaꞌ,

60
00:03:43,480 --> 00:03:47,920
ri eꞌucꞌuayon ri barco xquinojij chi cꞌo cheꞌel yebe pa Fenice.

61
00:03:47,920 --> 00:03:51,520
Xquelesaj-pe ri anclas pa yaꞌ richin xojbe,

62
00:03:51,520 --> 00:03:56,480
y xaxe ruchiꞌ ri mar richin ri Creta rucꞌamon-e ri barco.

63
00:03:56,480 --> 00:03:58,480
Pero cꞌa jubaꞌ kujel-e chiriꞌ,

64
00:03:58,480 --> 00:04:04,440
jariꞌ xurucꞌaka-riꞌ jun nimalaj cakꞌikꞌ chuvech ri barco ri roj benak-vi,

65
00:04:04,440 --> 00:04:06,800
jun cakꞌikꞌ rubinan Euroclidón.

66
00:04:06,800 --> 00:04:08,600
Riqꞌuin ruchukꞌaꞌ (xutzꞌom,

67
00:04:08,600 --> 00:04:12,600
xuchop) ri barco y man xtiquer ta chic xbin choj,

68
00:04:12,600 --> 00:04:17,840
romariꞌ xkaya-kiꞌ pa rukꞌaꞌ ri cakꞌikꞌ richin xojrucꞌuaj.

69
00:04:17,840 --> 00:04:27,600
Roj runimimen cꞌa chirij jun chꞌuti rochꞌulef rubinan Clauda ri xojevan jubaꞌ chuvech ruchukꞌaꞌ ri cakꞌikꞌ pa ruviꞌ ri mar,

70
00:04:27,600 --> 00:04:34,800
y jani na cꞌayef xuꞌon chi xojtiquer xkacol ri lancha salvavida ri ruchiriren-e ri barco.

71
00:04:34,800 --> 00:04:37,600
Tok kajotoban chic pe ri lancha,

72
00:04:37,600 --> 00:04:45,120
xcꞌatzin chi ri barco xjitzꞌ riqꞌuin nimaꞌk rupan coloꞌ richin man nupaxij ri cakꞌikꞌ.

73
00:04:45,120 --> 00:04:54,360
Y roma ri eꞌucꞌuayon richin ri barco niquixiꞌij-quiꞌ chi ri cakꞌikꞌ yerunim chupan jun lugar man naj ta ka rupan ri yaꞌ rubinan Sirte,

74
00:04:54,360 --> 00:04:58,800
romariꞌ xequikasaj ri tziek richin ri barco,

75
00:04:58,800 --> 00:05:02,240
y xquiyaꞌ cꞌa quiꞌ pa rukꞌaꞌ ri cakꞌikꞌ.

76
00:05:02,240 --> 00:05:03,520
Chucaꞌn kꞌij,

77
00:05:03,520 --> 00:05:07,840
ri cakꞌikꞌ achel chꞌuti etzꞌebal nuꞌon che ri barco,

78
00:05:07,840 --> 00:05:12,240
romariꞌ cꞌo che ri ekaꞌn xquicꞌakalaꞌ can pa yaꞌ.

79
00:05:12,240 --> 00:05:20,400
Chi rox kꞌij riqꞌuin mismo quikꞌaꞌ xquicꞌakalaꞌ can chꞌakaꞌ samajbel richin ri barco pa mar.

80
00:05:20,400 --> 00:05:24,280
Jacꞌa tok qꞌuiy chic kꞌij man katzꞌeton ta ruvech ri kꞌij,

81
00:05:24,280 --> 00:05:25,720
nis-ta ri chꞌumilaꞌ,

82
00:05:25,720 --> 00:05:31,920
y ri cakꞌikꞌ can cꞌa quiriꞌ na ruchukꞌaꞌ nurujubij-riꞌ chirij ri barco,

83
00:05:31,920 --> 00:05:36,600
xa xqꞌuis yan pa kánima chi cꞌa koyoꞌen na chi nkucolotaj.

84
00:05:36,600 --> 00:05:39,960
Y roma cꞌo chic chi kꞌij man jun vayinak,

85
00:05:39,960 --> 00:05:42,320
ri Pablo xpaꞌeꞌ chiriꞌ chiquicojol,

86
00:05:42,320 --> 00:05:44,000
y xuꞌij chique:

87
00:05:44,000 --> 00:05:45,400
Rix tataꞌaj,

88
00:05:45,400 --> 00:05:51,120
xa ta xiyaꞌ ixiquin riqꞌuin ri xin-ij chive chi man kujel-e ri pa Creta,

89
00:05:51,120 --> 00:05:55,640
man ta rojcꞌo chupan ri tzakoj y ri satzic reꞌ.

90
00:05:55,640 --> 00:05:56,920
Pero masque quiriꞌ,

91
00:05:56,920 --> 00:06:00,080
nin-ij chive chi ticovij ri ivánima,

92
00:06:00,080 --> 00:06:02,080
roma man jun chike roj (xticom,

93
00:06:02,080 --> 00:06:03,840
xtiquen) can pa mar,

94
00:06:03,840 --> 00:06:06,200
xaxe ri barco xtiqꞌuis can.

95
00:06:06,200 --> 00:06:08,120
Roma chakꞌaꞌ mier,

96
00:06:08,120 --> 00:06:11,640
ri Vajaf Dios ri yin ocunak rusamajinel,

97
00:06:11,640 --> 00:06:15,080
xucꞌut-riꞌ jun ru-ángel chinuvech,

98
00:06:15,080 --> 00:06:16,560
y xuꞌij chuve:

99
00:06:16,560 --> 00:06:18,240
Pablo,

100
00:06:18,240 --> 00:06:19,880
man taxiꞌij-aviꞌ.

101
00:06:19,880 --> 00:06:24,120
Rat can cꞌa xcatechꞌo na chuvech ri rey César,

102
00:06:24,120 --> 00:06:29,280
y avoma rat ri Dios xquerucol ri ebenak aviqꞌuin chupan ri jun barco reꞌ,

103
00:06:29,280 --> 00:06:31,880
xchaꞌ ri ángel chuve.

104
00:06:31,880 --> 00:06:33,120
Roma cꞌa riꞌ,

105
00:06:33,120 --> 00:06:36,600
ticovij ri ivánima rix tataꞌaj,

106
00:06:36,600 --> 00:06:40,720
roma yin cukul nucꞌuꞌx chi ri Dios can xkojrucol-vi,

107
00:06:40,720 --> 00:06:43,480
achel ri rutzijol xyoꞌox chuve.

108
00:06:43,480 --> 00:06:48,840
Pero nicꞌatzin chi chuchiꞌ jun chꞌuti rochꞌulef pa mar xkojekꞌate-vi,

109
00:06:48,840 --> 00:06:54,520
xchaꞌ ri Pablo chique conojel ri ebenak chupan ri barco.

110
00:06:54,520 --> 00:06:57,680
Chi caꞌiꞌ semana chiriꞌ,

111
00:06:57,680 --> 00:07:01,680
ri cakꞌikꞌ cꞌa quiriꞌ na runimimen ri barco pa ruviꞌ ri mar Adriático,

112
00:07:01,680 --> 00:07:04,320
y pa nicꞌaj cami akꞌaꞌ chiriꞌ,

113
00:07:04,320 --> 00:07:09,800
ri achiꞌaꞌ eꞌucꞌuayon ri barco xquinaꞌej chi xa chunakaj jun rochꞌulef rojcꞌo-vi.

114
00:07:09,800 --> 00:07:12,520
Tok xetex-ka rupan ri yaꞌ,

115
00:07:12,520 --> 00:07:15,760
xquitzꞌet chi xaxe treinta y seis metros rupan.

116
00:07:15,760 --> 00:07:18,920
Jacꞌa tok xojbin chic jubaꞌ más,

117
00:07:18,920 --> 00:07:20,640
xquetaj chic ka jun bey,

118
00:07:20,640 --> 00:07:24,440
y xaxe chic veintisiete metros rupan.

119
00:07:24,440 --> 00:07:27,960
Y roma niquixiꞌij-quiꞌ chi ri barco nupaxij-riꞌ chiquivech abaj,

120
00:07:27,960 --> 00:07:31,080
romariꞌ xquikasaj-ka (cajiꞌ,

121
00:07:31,080 --> 00:07:35,840
quijiꞌ) anclas ri pa yaꞌ chirij can ri barco richin man tibin más.

122
00:07:35,840 --> 00:07:39,080
Y bala ta nicajoꞌ nisakar-pe chaꞌanin.

123
00:07:39,080 --> 00:07:55,720
Ri eꞌucꞌuayon ri barco bala ta xcajoꞌ xeꞌenimaj-e y romariꞌ xquikasaj-ka pa yaꞌ ri lancha salvavida y niquiꞌen chi ja yan chic riꞌ niquicusaj richin nequiyukubaꞌ cof rutzaꞌn ri barco chique chꞌakaꞌ anclas.

124
00:07:55,720 --> 00:08:01,960
Romariꞌ ri Pablo quireꞌ xuꞌij chique ri soldados y che ri achi ucꞌuay quichin:

125
00:08:01,960 --> 00:08:05,960
Si ri ecꞌamayon-pe richin ri barco man yecꞌujeꞌ ta chupan,

126
00:08:05,960 --> 00:08:09,960
man jun chive rix xtitiquer xticolotaj chuvech ri camic,

127
00:08:09,960 --> 00:08:11,320
xchaꞌ.

128
00:08:11,320 --> 00:08:18,360
Romariꞌ xepe ri soldados xequikupilaꞌ can ri coloꞌ ri achok che yukuban-vi ri lancha salvavida,

129
00:08:18,360 --> 00:08:19,600
y xquiyaꞌ can pa mar.

130
00:08:19,600 --> 00:08:22,160
Jacꞌa tok nisakar yan pe chiriꞌ,

131
00:08:22,160 --> 00:08:25,240
ri Pablo xerubochiꞌij conojel chi quevaꞌ,

132
00:08:25,240 --> 00:08:27,000
y quireꞌ xuꞌij chique:

133
00:08:27,000 --> 00:08:31,800
Vacami nitzꞌakat caꞌiꞌ semana ri man rix varinak ta utz,

134
00:08:31,800 --> 00:08:34,360
nis-ta man rix vayinak ta.

135
00:08:34,360 --> 00:08:36,040
Roma cꞌa riꞌ,

136
00:08:36,040 --> 00:08:41,040
yixinpaxaꞌaj chi quixvaꞌ utz richin nicꞌuje-pe ivuchukꞌaꞌ;

137
00:08:41,040 --> 00:08:45,600
roma nis-ta jun chive rix ri xtitzak can jun rusumal ruviꞌ,

138
00:08:45,600 --> 00:08:47,440
xa konojel xkucolotaj,

139
00:08:47,440 --> 00:08:49,040
xchaꞌ.

140
00:08:49,040 --> 00:08:50,920
Y tok ruꞌin chic quiriꞌ chique,

141
00:08:50,920 --> 00:08:52,680
xerucꞌama-pe pan,

142
00:08:52,680 --> 00:08:55,560
xumatioxij che ri Dios chiquivech conojel,

143
00:08:55,560 --> 00:08:57,860
xuper cꞌa y xutij.

144
00:08:57,860 --> 00:09:00,840
Jacꞌariꞌ conojel xcuker-ka cánima,

145
00:09:00,840 --> 00:09:02,360
y xeva-ka.

146
00:09:02,360 --> 00:09:04,640
Chikonojel ri roj benak pa barco,

147
00:09:04,640 --> 00:09:07,840
roj caꞌiꞌ ciento riqꞌuin setenta y seis.

148
00:09:07,840 --> 00:09:11,320
Tok conojel xcuker yan ka quicꞌuꞌx riqꞌuin ri vaꞌin,

149
00:09:11,320 --> 00:09:14,560
jacꞌariꞌ xquicꞌakalaꞌ can ri trigo pa mar,

150
00:09:14,560 --> 00:09:17,880
richin man al ta nuꞌon can ri barco.

151
00:09:17,880 --> 00:09:19,320
Tok sakar-pe chiriꞌ,

152
00:09:19,320 --> 00:09:23,600
ri eꞌucꞌuayon ri barco man queteman ta achique rochꞌulef ecꞌo-vi.

153
00:09:23,600 --> 00:09:26,280
Pero niquitzꞌet chi cꞌo jun rukꞌa-mar,

154
00:09:26,280 --> 00:09:27,240
y jabel (sanayi,

155
00:09:27,240 --> 00:09:27,880
sanayil) chuchiꞌ.

156
00:09:27,880 --> 00:09:35,040
Romariꞌ junan quitzij xquiꞌen chi riqꞌuin jubaꞌ yetiquer niquicꞌuaj-apu ri barco chiriꞌ.

157
00:09:35,040 --> 00:09:40,080
Romariꞌ xquikupilaꞌ can ri coloꞌ ri achok che eximon-vi ri anclas,

158
00:09:40,080 --> 00:09:43,120
y ri anclas xebe can chuxeꞌ yaꞌ.

159
00:09:43,120 --> 00:09:46,720
Xequisol ri paletas ri achok che nucꞌuax-vi ri barco.

160
00:09:46,720 --> 00:09:50,280
Jacꞌariꞌ xquijotobaꞌ chic ri mama tziek pa (rucꞌojleꞌel,

161
00:09:50,280 --> 00:09:52,800
ru-lugar) chutzaꞌn ri barco,

162
00:09:52,800 --> 00:09:57,280
y ri barco nimimen cꞌa roma ri cakꞌikꞌ benak chuchiꞌ ri mar.

163
00:09:57,280 --> 00:10:05,560
Pero jariꞌ tok xberutica-riꞌ rutzaꞌn ruxeꞌ ka ri barco ri achique lugar nucꞌul-vi-riꞌ caꞌiꞌ yaꞌ chuxeꞌ ka ri mar,

164
00:10:05,560 --> 00:10:07,680
y man xsilon ta chic.

165
00:10:07,680 --> 00:10:12,440
Jacꞌa ri rachak ri barco nijokꞌokꞌ benak pa rukꞌaꞌ ri cakꞌikꞌ,

166
00:10:12,440 --> 00:10:16,000
roma ri yaꞌ riqꞌuin uchukꞌaꞌ nurujubij-riꞌ chirij.

167
00:10:16,000 --> 00:10:22,400
Romariꞌ ri soldados junan quitzij xquiꞌen chi yequicamisaj conojel ri presos,

168
00:10:22,400 --> 00:10:26,920
richin quiriꞌ nis-ta jun nukꞌasaj-e ri yaꞌ richin nenimaj-e.

169
00:10:26,920 --> 00:10:31,680
Pero ri ucꞌuay quichin ri soldados nrojoꞌ nucol ri Pablo,

170
00:10:31,680 --> 00:10:36,520
man cꞌa xuyaꞌ ta lugar chique ri soldados chi niquiꞌen ri niquinojij,

171
00:10:36,520 --> 00:10:39,720
xa xuꞌij chi ri yetiquer niquiꞌen nadar,

172
00:10:39,720 --> 00:10:42,660
tiquicꞌaka-e-quiꞌ y quebe naꞌey.

173
00:10:42,660 --> 00:10:45,000
Jacꞌa ri man yetiquer ta,

174
00:10:45,000 --> 00:10:52,880
xuꞌij chique chi queꞌel chuchiꞌ mar chirij tak pedazo tabla o chirij xa achique na cheꞌ richin ri barco.

175
00:10:52,880 --> 00:10:54,840
Y can quiriꞌ vi xbanataj;

176
00:10:54,840 --> 00:10:58,960
conojel xquicol-e-quiꞌ chupan ri yaꞌ.

177
00:10:58,960 --> 00:11:01,500
Tok xojcolotaj yan e chupan ri mar,

178
00:11:01,500 --> 00:11:07,020
jacꞌariꞌ xketemaj chi Malta rubiꞌ ri rochꞌulef ri rojcꞌo-vi chiriꞌ pa mar.

179
00:11:07,020 --> 00:11:08,700
Ri aj chiriꞌ,

180
00:11:08,700 --> 00:11:10,860
jani na utz quinoꞌoj xquiꞌen kiqꞌuin,

181
00:11:10,860 --> 00:11:16,260
roma xquibox jun kꞌakꞌ y xojcoyoj cꞌa richin nikamakꞌ-kiꞌ,

182
00:11:16,260 --> 00:11:18,740
roma najin job y tef.

183
00:11:18,740 --> 00:11:25,460
Jacꞌa tok ri Pablo xberucꞌama-pe jun boraj xicꞌaꞌy y xuya-ka pa ruviꞌ ri kꞌakꞌ,

184
00:11:25,460 --> 00:11:29,620
xel-pe jun cumatz chupan roma xunaꞌ ri kꞌakꞌ,

185
00:11:29,620 --> 00:11:31,900
y xberuchꞌica-riꞌ chirij rukꞌaꞌ.

186
00:11:31,900 --> 00:11:36,460
Tok ri aj chiriꞌ xquitzꞌet chi ri cumatz tzekel chirij rukꞌaꞌ ri Pablo,

187
00:11:36,460 --> 00:11:38,660
quireꞌ niquibilaꞌ chiquivech:

188
00:11:38,660 --> 00:11:42,020
Can nikꞌalajin chi la jun achi laꞌ camisanel,

189
00:11:42,020 --> 00:11:44,460
roma masque xcolotaj-pe chupan ri yaꞌ,

190
00:11:44,460 --> 00:11:46,700
ja la cumatz xticamisan richin,

191
00:11:46,700 --> 00:11:49,700
roma can nutoj na vi ri achique erubanon,

192
00:11:49,700 --> 00:11:50,740
yechaꞌ.

193
00:11:50,740 --> 00:11:52,380
Pero ri Pablo (xutotaꞌ,

194
00:11:52,380 --> 00:11:54,500
xuquiraj) can ri cumatz pa kꞌakꞌ,

195
00:11:54,500 --> 00:11:57,580
y man jun retal chi nisipoj-pe ri rukꞌaꞌ.

196
00:11:57,580 --> 00:12:03,780
Ri aj chiriꞌ coyoꞌen chi nisipoj-pe rukꞌaꞌ o caminak nitzak-ka ri Pablo.

197
00:12:03,780 --> 00:12:07,820
Layoj xcoyoꞌej chi achique na nibanataj riqꞌuin,

198
00:12:07,820 --> 00:12:10,540
pero tok xquitzꞌet chi xa ja ruchi-ruvech,

199
00:12:10,540 --> 00:12:12,860
jun vi yan chic xquinojij chirij;

200
00:12:12,860 --> 00:12:15,460
xa xquiꞌij chi rijaꞌ jun dios.

201
00:12:15,460 --> 00:12:18,460
Chunakaj apu ri lugar ri rojcꞌo-vi,

202
00:12:18,460 --> 00:12:22,420
cꞌo rujuyuꞌ jun achi cꞌo rakaleꞌn rubinan Publio.

203
00:12:22,420 --> 00:12:25,220
Rijaꞌ can utz xojrucꞌul chiracho,

204
00:12:25,220 --> 00:12:27,420
y oxiꞌ kꞌij xojcꞌujeꞌ chiriꞌ.

205
00:12:27,420 --> 00:12:33,700
Jacꞌa ri rutataꞌ ri Publio cotzꞌol pa ruvaroꞌel roma cꞌatan y quicꞌ chupan.

206
00:12:33,700 --> 00:12:35,340
Xbe cꞌa ri Pablo chutzꞌetic,

207
00:12:35,340 --> 00:12:38,060
y tok rubanon chic orar,

208
00:12:38,060 --> 00:12:39,700
xuyaꞌ rukꞌaꞌ pa ruviꞌ,

209
00:12:39,700 --> 00:12:41,420
y xuꞌon chi xcꞌachoj.

210
00:12:41,420 --> 00:12:44,620
Tok quiriꞌ xbanataj riqꞌuin rutataꞌ ri Publio,

211
00:12:44,620 --> 00:12:50,940
cꞌo chic más aj chiriꞌ pa rochꞌulef Malta ri cꞌo quiyabil xeꞌuka riqꞌuin ri Pablo,

212
00:12:50,940 --> 00:12:52,980
y can xecꞌachoj-vi-e.

213
00:12:52,980 --> 00:12:57,220
Riqꞌuin sipanic xquicꞌut chi can cꞌo kakꞌij chiquivech.

214
00:12:57,220 --> 00:12:58,500
Y tok xojbe,

215
00:12:58,500 --> 00:13:01,740
xquiya-e ri xticꞌatzin chike chupan ri kabey.

