﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,720
Ri Jesús xalax pa tanamet Belén,

2
00:00:07,720 --> 00:00:09,320
ri cꞌo chupan Judea.

3
00:00:09,320 --> 00:00:10,840
Antok xalax ri Jesús,

4
00:00:10,840 --> 00:00:12,600
ja ri Herodes ri rey,

5
00:00:12,600 --> 00:00:17,840
y jareꞌ antok nicꞌaj achiꞌaꞌ ri qꞌuiy cataꞌn chiquij ri estrellas (chꞌumil) xaꞌlka Jerusalén.

6
00:00:17,840 --> 00:00:18,680
Ri achiꞌaꞌ reꞌ,

7
00:00:18,680 --> 00:00:20,480
cꞌa oriente i-patanak-ve,

8
00:00:20,480 --> 00:00:21,720
y xquicꞌutuj cꞌa:

9
00:00:21,720 --> 00:00:23,800
¿Pacheꞌ cꞌo-ve ri acꞌual ri xalax,

10
00:00:23,800 --> 00:00:26,240
ri qui-rey ri israelitas?

11
00:00:26,240 --> 00:00:30,360
Ruma ojreꞌ cꞌa oriente katzꞌatuon-pa ri ru-estrella (ruchꞌumil),

12
00:00:30,360 --> 00:00:32,520
y xojpa chi nalkayaꞌ rukꞌij.

13
00:00:32,520 --> 00:00:35,720
Antok ri rey Herodes xraꞌxaj ri xquiꞌej ri achiꞌaꞌ,

14
00:00:35,720 --> 00:00:37,120
xsach runoꞌj.

15
00:00:37,120 --> 00:00:40,400
Y quireꞌ jeꞌ xquiꞌan ri vinak aj-Jerusalén.

16
00:00:40,400 --> 00:00:47,640
Y ri rey Herodes xaꞌrumol quinojiel ri principales sacerdotes y ri achiꞌaꞌ escribas chiquicajol ri israelitas,

17
00:00:47,640 --> 00:00:50,840
y xucꞌutuj chica pacheꞌ nalax-ve ri Cristo.

18
00:00:50,840 --> 00:00:53,160
Ijejeꞌ xquiꞌej cha ri rey:

19
00:00:53,160 --> 00:00:57,240
Ri Cristo nalax pa tanamet Belén vaveꞌ Judea.

20
00:00:57,240 --> 00:00:59,400
Ruma ri profeta ri xcꞌujieꞌ ojier can tiempo,

21
00:00:59,400 --> 00:01:01,160
quireꞌ rutzꞌibꞌan can:

22
00:01:01,160 --> 00:01:02,960
Y at Belén ri atcꞌo Judá,

23
00:01:02,960 --> 00:01:07,160
man at coꞌl ta oc chiquicajol ri nimaꞌk tak tanamet chireꞌ Judá,

24
00:01:07,160 --> 00:01:11,480
ruma aviqꞌuin atreꞌ xtitiel-el ri Jun ri xticꞌutu ri bꞌay,

25
00:01:11,480 --> 00:01:14,080
y can xcaꞌruchajij ri vinak aj-Israel ri nutanamit.

26
00:01:14,080 --> 00:01:15,680
Quireꞌ xquiꞌej cha ri rey Herodes.

27
00:01:15,680 --> 00:01:17,800
Y antok ruyuon cꞌo ri rey Herodes,

28
00:01:17,800 --> 00:01:22,040
xaꞌrayuoj chalakꞌal ri achiꞌaꞌ ri qꞌuiy cataꞌn chiquij ri estrellas (chꞌumil),

29
00:01:22,040 --> 00:01:26,000
y xucꞌutuj otz chica ri jampeꞌ xquitzꞌat ri estrella (chꞌumil).

30
00:01:26,000 --> 00:01:29,520
Y cꞌajareꞌ xaꞌrutak-el pa tanamet Belén y xuꞌej-el chica:

31
00:01:29,520 --> 00:01:33,240
Quixꞌin cꞌa y ticanuj ri acꞌual,

32
00:01:33,240 --> 00:01:34,840
y antok xtivil,

33
00:01:34,840 --> 00:01:36,000
tiliꞌej chuva,

34
00:01:36,000 --> 00:01:39,000
chi quireꞌ inreꞌ jeꞌ niꞌyaꞌ rukꞌij.

35
00:01:39,000 --> 00:01:45,280
Y antok ri achiꞌaꞌ ri qꞌuiy cataꞌn chiquij ri estrellas (chꞌumil) caxan chic ri tzij ri xuꞌej ri rey Herodes chica,

36
00:01:45,280 --> 00:01:46,480
xaꞌa.

37
00:01:46,480 --> 00:01:49,840
Y ri estrella (chꞌumil) ri quitzꞌatuon-pa ijejeꞌ cꞌa oriente,

38
00:01:49,840 --> 00:01:51,320
bꞌanak chiquivach.

39
00:01:51,320 --> 00:01:52,440
Y antok xaꞌbꞌaka,

40
00:01:52,440 --> 00:01:56,480
ri estrella (chꞌumil) reꞌ xpiꞌieꞌ paroꞌ ri lugar pacheꞌ cꞌo-ve ri acꞌual.

41
00:01:56,480 --> 00:01:59,200
Y ri achiꞌaꞌ ri qꞌuiy cataꞌn chiquij ri estrellas (chꞌumil),

42
00:01:59,200 --> 00:02:01,720
antok xquitzꞌat chi xpiꞌieꞌ ri estrella (chꞌumil),

43
00:02:01,720 --> 00:02:03,480
can altíra xaꞌquicuot.

44
00:02:03,480 --> 00:02:05,280
Y antok xaꞌuoc pa jay,

45
00:02:05,280 --> 00:02:08,320
ja xquitzꞌat ri acꞌual y ri María ri rutieꞌ,

46
00:02:08,320 --> 00:02:11,560
y ja xaꞌxuquieꞌ choch ri acꞌual chi xquiyaꞌ rukꞌij.

47
00:02:11,560 --> 00:02:15,840
Y xaꞌquijak ri pacheꞌ quicꞌuan-ve ri niquisipaj can cha y xquiyaꞌ oro,

48
00:02:15,840 --> 00:02:17,600
incienso (puon) y mirra cha.

49
00:02:17,600 --> 00:02:19,680
Pero chica ri achiꞌaꞌ reꞌ,

50
00:02:19,680 --> 00:02:25,240
pa cachicꞌ xꞌeꞌx chica chi man chic caꞌtzalaj riqꞌuin ri rey Herodes chi niquiꞌej cha.

51
00:02:25,240 --> 00:02:28,400
Mareꞌ antok ijejeꞌ xaꞌtzalaj chupan ri qui-nación,

52
00:02:28,400 --> 00:02:30,560
jun-ve chic bꞌay ri xquicꞌuaj.

53
00:02:30,560 --> 00:02:35,000
Y después antok xaꞌa ri achiꞌaꞌ ri qꞌuiy cataꞌn chiquij ri estrellas (chꞌumil),

54
00:02:35,000 --> 00:02:38,400
jun ángel richin ri Ajaf xucꞌut-riꞌ choch ri José pa rachicꞌ.

55
00:02:38,400 --> 00:02:41,000
Y ri ángel reꞌ xuꞌej cha:

56
00:02:41,000 --> 00:02:42,400
Capalaj,

57
00:02:42,400 --> 00:02:48,120
tavucꞌuaj ri acꞌual y ri rutieꞌ y quixnumaj cꞌa chupan ri nación Egipto;

58
00:02:48,120 --> 00:02:53,960
quixcꞌujieꞌ chireꞌ y inreꞌ xtinꞌej chava jampeꞌ otz xquixtzalaj-pa.

59
00:02:53,960 --> 00:02:59,080
Ruma ri rey Herodes can xtucanuj ri acꞌual chi nuquimisaj,

60
00:02:59,080 --> 00:02:59,240
xchaꞌ ri ángel cha ri José pa rachicꞌ.

61
00:02:59,240 --> 00:03:00,560
Y ri José xcꞌastaj,

62
00:03:00,560 --> 00:03:02,560
xucꞌuaj ri acꞌual y ri rutieꞌ.

63
00:03:02,560 --> 00:03:06,960
Can chupan ri mismo akꞌaꞌ reꞌ xquitzꞌom bꞌay chi xaꞌa cꞌa Egipto.

64
00:03:06,960 --> 00:03:12,600
Y chireꞌ Egipto xaꞌcꞌujie-ve y xaꞌtzalaj-pa Israel cꞌa antok quiminak chic ri rey Herodes;

65
00:03:12,600 --> 00:03:18,160
chi quireꞌ nuꞌon cumplir incheꞌl ruꞌeꞌn ri Ajaf Dios cha ri profeta ri xcꞌujieꞌ ojier can tiempo.

66
00:03:18,160 --> 00:03:20,320
Ri tzꞌibꞌan can nuꞌej:

67
00:03:20,320 --> 00:03:22,600
Egipto cꞌo-ve ri Nucꞌajuol antok xinvayuoj.

68
00:03:22,600 --> 00:03:23,600
Quireꞌ ruꞌeꞌn ri Dios.

69
00:03:23,600 --> 00:03:31,000
Y antok ri rey Herodes xunaꞌiej chi ri achiꞌaꞌ ri qꞌuiy cataꞌn chiquij ri estrellas (chꞌumil) xa man xquiꞌan ta incheꞌl ri ruꞌeꞌn-el chica,

70
00:03:31,000 --> 00:03:45,720
jajaꞌ xyacataj altíra royoval y mareꞌ xuꞌon mandar chi caꞌquimisas quinojiel ri xuluꞌiꞌ alabꞌo ri cꞌajaꞌ xaꞌlax hasta caꞌyeꞌ quijunaꞌ ri icꞌo chireꞌ pa tanamet Belén y ri icꞌo pa tak lugar cierca ri tanamet.

71
00:03:45,720 --> 00:03:50,800
Ruma jajaꞌ rataꞌn can ri tiempo quiqꞌuin ri achiꞌaꞌ ri qꞌuiy cataꞌn chiquij ri estrellas (chꞌumil).

72
00:03:50,800 --> 00:03:54,800
Vaveꞌ nuꞌon cumplir incheꞌl ri rutzꞌibꞌan can ri profeta Jeremías:

73
00:03:54,800 --> 00:03:58,080
Pa tanamet Ramá xcꞌaxataj okꞌiej.

74
00:03:58,080 --> 00:03:59,360
Can cꞌo-ve bꞌis.

75
00:03:59,360 --> 00:04:02,600
Cꞌo cꞌa jun ri nujekꞌ okꞌiej y nijilo.

76
00:04:02,600 --> 00:04:05,000
Reꞌ ja ri Raquel ncaꞌrokꞌiej ri ral.

77
00:04:05,000 --> 00:04:10,560
Y man xrajoꞌ ta chi xꞌan consolar ruma xaꞌcon ri ral.

78
00:04:10,560 --> 00:04:10,840
Quireꞌ ri tzꞌibꞌan can ruma ri Jeremías.

79
00:04:10,840 --> 00:04:13,160
Y antok quiminak chic ri rey Herodes,

80
00:04:13,160 --> 00:04:18,080
ri ángel richin ri Ajaf xucꞌut chic riꞌ choch ri José pa rachicꞌ chireꞌ Egipto,

81
00:04:18,080 --> 00:04:19,120
y xuꞌej cha:

82
00:04:19,120 --> 00:04:20,160
Capalaj,

83
00:04:20,160 --> 00:04:26,200
tavucꞌuaj ri acꞌual y ri rutieꞌ y quixtzalaj cꞌa ri nación Israel.

84
00:04:26,200 --> 00:04:29,640
Ruma ri xcajoꞌ xquiquimisaj ri acꞌual chila,

85
00:04:29,640 --> 00:04:30,520
ya xaꞌcon.

86
00:04:30,520 --> 00:04:34,040
Y ri José can xuꞌon-ve ri xꞌeꞌx cha pa rachicꞌ ruma ri ángel.

87
00:04:34,040 --> 00:04:36,440
Xucꞌam-pa ri acꞌual y ri rutieꞌ,

88
00:04:36,440 --> 00:04:39,040
y xaꞌtzalaj-pa ri nación Israel.

89
00:04:39,040 --> 00:04:42,360
Pero jajaꞌ ruma xraꞌxaj chi ri nibꞌano gobernar Judea,

90
00:04:42,360 --> 00:04:45,120
ja ri Arquelao ri rucꞌajuol ri rey Herodes,

91
00:04:45,120 --> 00:04:48,880
xuxiꞌij-riꞌ chi niꞌa y nicꞌujie-ka chireꞌ Judea.

92
00:04:48,880 --> 00:04:51,720
Pero cha ri José xꞌeꞌx pa rachicꞌ chica nuꞌon,

93
00:04:51,720 --> 00:04:54,200
y mareꞌ jajaꞌ Galilea xꞌa-ve.

94
00:04:54,200 --> 00:04:58,440
Y xbꞌaka cꞌa pa tanamet rubꞌinan Nazaret y chireꞌ xcꞌujie-ve-ka,

95
00:04:58,440 --> 00:05:08,080
chi quireꞌ nuꞌon cumplir incheꞌl quitzꞌibꞌan can ri profetas ri xaꞌcꞌujieꞌ ojier can tiempo chi ri Jesús can niꞌeꞌx-na-ve nazareno cha.

