﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:17,290
Ri Jesús xuyaꞌ cuenta chare chi ri fariseos kakꞌaxan chi rijaꞌ más santienta wineq ngeꞌoqan richin y más santienta wineq ngerubꞌen bautizar ke chuwech ri Juan ri Bautista.

2
00:00:17,290 --> 00:00:20,600
Aunque ma ja ta ri Jesús ndibꞌanun bautizar,

3
00:00:20,600 --> 00:00:22,370
xa ja ri ru-discípulos.

4
00:00:22,370 --> 00:00:27,320
Y roma ri Jesús xuyaꞌ cuenta chare chi keriꞌ xkakꞌaxaj ri fariseos,

5
00:00:27,320 --> 00:00:30,480
xel pe pa rochꞌulew Judea y xutzꞌen bꞌey,

6
00:00:30,480 --> 00:00:33,560
xbꞌa chik jumbꞌey pa rochꞌulew Galilea.

7
00:00:33,560 --> 00:00:38,840
Y kin xunaꞌ pa ránima chi ndikꞌatzin ndeqꞌax pa rochꞌulew Samaria.

8
00:00:38,840 --> 00:00:40,960
Ri Jesús y ri ru-discípulos xebꞌa,

9
00:00:40,960 --> 00:00:45,880
y xebꞌeqaqa pa jun tinamit rubꞌiniꞌan Sicar chin ri rochꞌulew Samaria,

10
00:00:45,880 --> 00:00:51,360
chunaqaj jun rulew ri Jacob ri xuyaꞌ chare ri rukꞌajol rubꞌiniꞌan José.

11
00:00:51,360 --> 00:00:55,720
Chiriꞌ kꞌo jun pozo ri ndibꞌix richin ri Jacob chare.

12
00:00:55,720 --> 00:00:58,400
Chuchiꞌ ri pozo riꞌ xtzꞌuyeꞌ qa ri Jesús,

13
00:00:58,400 --> 00:01:02,320
porque santienta kosneq roma ri bꞌey kibꞌanun pe.

14
00:01:02,320 --> 00:01:04,520
Paqꞌij laꞌeq atoq riꞌ.

15
00:01:04,520 --> 00:01:09,000
Y atoq ri discípulos ebꞌaneq chuloqꞌik rikil kiway pa tinamit,

16
00:01:09,000 --> 00:01:14,280
ja hora riꞌ xbꞌeqaqa jun ixaq aj rochꞌulew Samaria chin nderelesaj ruyaꞌ,

17
00:01:14,280 --> 00:01:15,800
y ri Jesús xubꞌij chare:

18
00:01:15,800 --> 00:01:18,000
Tasipaj jubꞌaꞌ nuyaꞌ.

19
00:01:18,000 --> 00:01:23,800
Pero roma ri israelitas ma utz ta ndikitzꞌet kiꞌ kikꞌin ri aj Samaria,

20
00:01:23,800 --> 00:01:25,960
ri ixaq xubꞌij chare ri Jesús:

21
00:01:25,960 --> 00:01:26,600
Rat,

22
00:01:26,600 --> 00:01:28,680
rat israelita.

23
00:01:28,680 --> 00:01:33,520
¿Achike roma ndakꞌutuj ayaꞌ chuwa riyin jun ixaq aj Samaria?

24
00:01:33,520 --> 00:01:35,370
Ri Jesús xubꞌij chare:

25
00:01:35,370 --> 00:01:39,720
Xa ta awetaman achike chi sipanik nduyaꞌ ri Dios,

26
00:01:39,720 --> 00:01:44,960
y xa ta awetaman chuqaꞌ achike ri Jun ri ndikꞌutun jubꞌaꞌ ruyaꞌ chawa,

27
00:01:44,960 --> 00:01:48,320
ja ta rat ri ngakꞌutun ayaꞌ chare rijaꞌ,

28
00:01:48,320 --> 00:01:53,000
y rijaꞌ nduyaꞌ chawa ri yaꞌ ri ndikꞌamo pe kꞌaslen.

29
00:01:53,000 --> 00:01:55,320
Ri ixaq xubꞌij chare:

30
00:01:55,320 --> 00:01:58,240
Re pozo nej bꞌaneq qa rupan,

31
00:01:58,240 --> 00:02:02,080
y rat maneq abꞌambꞌal chin ndawelesaj jubꞌaꞌ yaꞌ.

32
00:02:02,080 --> 00:02:07,440
¿Apeꞌ kꞌa awelesan pe ri yaꞌ ri ndikꞌamo pe kꞌaslen ri ndasuj?

33
00:02:07,440 --> 00:02:11,640
Ri ojer qamamaꞌ Jacob ruyoꞌon kan re pozo reꞌ chaqe,

34
00:02:11,640 --> 00:02:13,440
apeꞌ xrelesaj ruyaꞌ rijaꞌ,

35
00:02:13,440 --> 00:02:17,440
xkelesaj kiyaꞌ ri ralkꞌuaꞌl y kichin ri kawej.

36
00:02:17,440 --> 00:02:22,040
¿Más kami kꞌo aqꞌij rat ke chuwech ri qamamaꞌ Jacob?

37
00:02:22,040 --> 00:02:24,840
Y ri Jesús xubꞌij chare ri ixaq:

38
00:02:24,840 --> 00:02:26,840
Konojel ri ngetijo re yaꞌ reꞌ,

39
00:02:26,840 --> 00:02:28,760
xa ndichaqiꞌj chi pe kichiꞌ.

40
00:02:28,760 --> 00:02:32,440
Pero ri nditijo ri yaꞌ ri niyaꞌ yin chare,

41
00:02:32,440 --> 00:02:35,000
ma jumbꞌey chik xtichaqiꞌj ruchiꞌ,

42
00:02:35,000 --> 00:02:43,560
porque ri yaꞌ ri niyaꞌ yin kin ndubꞌen chare ri ránima achel jun alaxbꞌel yaꞌ apeꞌ ndichoxin pe ri yaꞌ.

43
00:02:43,560 --> 00:02:48,280
Y ri yaꞌ riꞌ ndukꞌuan chupan ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta.

44
00:02:48,280 --> 00:02:50,320
Y ri ixaq xubꞌij chare:

45
00:02:50,320 --> 00:02:51,560
Tabꞌanaꞌ kamelal,

46
00:02:51,560 --> 00:02:53,840
tayaꞌ ri yaꞌ riꞌ chuwa,

47
00:02:53,840 --> 00:03:01,720
chin keriꞌ ma jumbꞌey chik ndichaqiꞌj nuchiꞌ y ma xtikꞌatzin chi ta nginuqaqa chireꞌ chin nuwelesaj nuyaꞌ.

48
00:03:01,720 --> 00:03:03,440
Ri Jesús xubꞌij chare ri ixaq:

49
00:03:03,440 --> 00:03:06,080
Taꞌawoyoj ri awachijil,

50
00:03:06,080 --> 00:03:08,080
y katzolij pe chireꞌ.

51
00:03:08,080 --> 00:03:09,890
Y ri ixaq xubꞌij:

52
00:03:09,890 --> 00:03:12,680
Riyin maneq wachijil.

53
00:03:12,680 --> 00:03:14,480
Y ri Jesús xubꞌij chare:

54
00:03:14,480 --> 00:03:17,960
Qetzij ri ndabꞌij chi maneq awachijil.

55
00:03:17,960 --> 00:03:20,760
Porque ewoꞌoꞌ awachijil kekꞌojeꞌ,

56
00:03:20,760 --> 00:03:26,080
y ri achi achoq ikꞌin akꞌuan awiꞌ wokami ma awachijil ta.

57
00:03:26,080 --> 00:03:29,400
Kin qetzij ri xabꞌij chi maneq awachijil.

58
00:03:29,400 --> 00:03:32,040
Ri ixaq xubꞌij chare:

59
00:03:32,040 --> 00:03:33,280
Riyin ninaꞌ chi rat,

60
00:03:33,280 --> 00:03:34,600
rat jun profeta.

61
00:03:34,600 --> 00:03:37,000
Ri ojer teq qatit-qamamaꞌ roj,

62
00:03:37,000 --> 00:03:40,640
pariꞌ la jun juyuꞌ kꞌo chiqawech xkiyaꞌ ruqꞌij ri Dios.

63
00:03:40,640 --> 00:03:48,000
Pero rix israelitas ndibꞌij chi ja ri pa tinamit Jerusalén ndikꞌatzin ndiyoꞌox ruqꞌij ri Dios.

64
00:03:48,000 --> 00:03:50,400
Ri Jesús xubꞌij:

65
00:03:50,400 --> 00:03:51,120
Ixaq,

66
00:03:51,120 --> 00:03:53,520
tataqij ri nibꞌij chawa,

67
00:03:53,520 --> 00:03:57,560
chi nduqaqa ri qꞌij atoq rix ndiyaꞌ ruqꞌij ri Tataꞌaj Dios,

68
00:03:57,560 --> 00:03:59,840
pero ma pariꞌ ta re juyuꞌ reꞌ,

69
00:03:59,840 --> 00:04:02,760
nixta pa tinamit Jerusalén.

70
00:04:02,760 --> 00:04:07,720
Rix aj rochꞌulew Samaria nixta iwetaman ri achike ndiyaꞌ ruqꞌij.

71
00:04:07,720 --> 00:04:12,160
Jakꞌa roj israelitas kin qetaman ri achike ndiqayaꞌ ruqꞌij,

72
00:04:12,160 --> 00:04:15,280
porque ri Jun ri ndikꞌamo pe kolotajik,

73
00:04:15,280 --> 00:04:17,600
chiqakajal roj ndel wi pe.

74
00:04:17,600 --> 00:04:20,240
Pero ja nduqaqa ri qꞌij,

75
00:04:20,240 --> 00:04:22,720
y ri qꞌij riꞌ ja xuqaqa,

76
00:04:22,720 --> 00:04:26,040
atoq ri qetzij ngeyoꞌon ruqꞌij ri Tataꞌaj Dios,

77
00:04:26,040 --> 00:04:31,400
ndikiyaꞌ ruqꞌij rikꞌin nojel kánima y eꞌukꞌuan roma ri Espíritu Santo,

78
00:04:31,400 --> 00:04:38,120
porque ri Tataꞌaj Dios ja ri keriꞌ ngebꞌanun ri ngerukanoj chin ndikiyaꞌ ruqꞌij.

79
00:04:38,120 --> 00:04:40,600
Ri Dios kin Espíritu wi,

80
00:04:40,600 --> 00:04:42,480
romariꞌ ri ngeyoꞌon ruqꞌij,

81
00:04:42,480 --> 00:04:49,440
ndikꞌatzin ndikiyaꞌ ruqꞌij rikꞌin nojel kánima y eꞌukꞌuan roma ri Espíritu Santo.

82
00:04:49,440 --> 00:04:52,160
Ri ixaq xubꞌij chare ri Jesús:

83
00:04:52,160 --> 00:04:56,200
Riyin wetaman chi kꞌo jun qꞌij nduqaqa chochꞌulew ri Cristo,

84
00:04:56,200 --> 00:04:59,800
ri Jun nditaq pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit,

85
00:04:59,800 --> 00:05:01,440
y atoq nduqaqa,

86
00:05:01,440 --> 00:05:05,400
rijaꞌ nojel achike nduruqꞌalajrisaj chiqawech.

87
00:05:05,400 --> 00:05:07,490
Ri Jesús xubꞌij chare ri ixaq:

88
00:05:07,490 --> 00:05:10,680
Ri jun achoq pa ruwiꞌ ngachꞌaꞌa rat,

89
00:05:10,680 --> 00:05:13,140
ja yin ri ngitzijon awikꞌin.

90
00:05:13,140 --> 00:05:22,400
Ja atoq riꞌ xebꞌeqaqa ri ru-discípulos ri Jesús y xsach kikꞌuꞌx chirij chi nditzijon rikꞌin jun ixaq,

91
00:05:22,400 --> 00:05:31,480
pero nixta jun chikiwech rejeꞌ xukꞌutuj ta razón chare chi achike roma nditzijon chare ri ixaq o achike ndukꞌutuj razón chare.

92
00:05:31,480 --> 00:05:36,200
Ja atoq riꞌ ri ixaq xuyaꞌ kan ri rukukuꞌ chiriꞌ y xtzolij pa tinamit,

93
00:05:36,200 --> 00:05:38,640
y kereꞌ xbꞌerubꞌij chake ri wineq:

94
00:05:38,640 --> 00:05:40,160
Kixámpe,

95
00:05:40,160 --> 00:05:44,800
teqatzꞌetaꞌ jun achi ri xubꞌij chuwa nojel ri nubꞌanaloꞌon pa nukꞌaslen.

96
00:05:44,800 --> 00:05:50,690
¿Ma ja ta kami rijaꞌ ri Cristo ri ndibꞌix chi nditaq pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit?

97
00:05:50,690 --> 00:05:56,920
Ja atoq riꞌ ri wineq ri xkakꞌaxaj ri xubꞌij ri ixaq xeꞌel pe pa tinamit,

98
00:05:56,920 --> 00:05:59,520
y xebꞌa apeꞌ kꞌo ri Jesús.

99
00:05:59,520 --> 00:06:02,200
Atoq kꞌajani kebꞌeqaqa ri wineq,

100
00:06:02,200 --> 00:06:05,450
ri discípulos kereꞌ ndikibꞌilaꞌ chare ri Jesús:

101
00:06:05,450 --> 00:06:06,800
Tijonel,

102
00:06:06,800 --> 00:06:09,600
takꞌuxuꞌ jun rutzaꞌ away.

103
00:06:09,600 --> 00:06:12,480
Pero ri Jesús xubꞌij chake:

104
00:06:12,480 --> 00:06:16,130
Riyin kꞌo jun rikil nuway ri ma iwetaman ta rix.

105
00:06:16,130 --> 00:06:19,280
Y ri discípulos xkibꞌilaꞌ chikiwech:

106
00:06:19,280 --> 00:06:23,520
¿Kꞌo kami jun xkꞌamo pe jun rutzaꞌ ruway?

107
00:06:23,520 --> 00:06:25,160
Y ri Jesús xubꞌij chake:

108
00:06:25,160 --> 00:06:28,040
Ri rikil nuway riyin,

109
00:06:28,040 --> 00:06:31,640
ja ri nibꞌen ri rurayibꞌel ri taqayon pe wichin,

110
00:06:31,640 --> 00:06:35,960
y nikꞌis chuqaꞌ rubꞌanik ri samaj ruyoꞌon pa nuqꞌaꞌ.

111
00:06:35,960 --> 00:06:41,530
Rix ndibꞌij chi kꞌa ndirajoꞌ kajiꞌ ikꞌ chin nditzꞌukutej pe ruchꞌupik kiwech ri tikoꞌ,

112
00:06:41,530 --> 00:06:44,000
pero riyin nibꞌij chiwa:

113
00:06:44,000 --> 00:06:48,000
Tijaqaꞌ utz-utz ri iwech y keꞌitzꞌetaꞌ ri wineq,

114
00:06:48,000 --> 00:06:54,000
porque rejeꞌ eꞌachel ruwech jun tikoꞌ ri utz chik chin ngechꞌup.

115
00:06:54,000 --> 00:06:58,840
Y ri ndisamej chuchꞌupik ri tikoꞌ ndiyoꞌox chare ri rajel ri rusamaj,

116
00:06:58,840 --> 00:07:02,440
y ri ruwech ri tikoꞌ ri ndumal ruchiꞌ,

117
00:07:02,440 --> 00:07:07,200
riꞌ ja ri wineq ri ndiyoꞌox ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta chake,

118
00:07:07,200 --> 00:07:11,280
y keriꞌ ri xtikon ri tikoꞌ y ri xchꞌupu ruwech ri tikoꞌ,

119
00:07:11,280 --> 00:07:13,760
junan ngekikot.

120
00:07:13,760 --> 00:07:17,610
Rikꞌin riꞌ ndiqꞌalajin chi qetzij wi ri ndubꞌij ri jun tzij:

121
00:07:17,610 --> 00:07:19,690
Jun wi ri nditikon,

122
00:07:19,690 --> 00:07:22,920
y jun wi ri ndichꞌupu ruwech ri tikoꞌ.

123
00:07:22,920 --> 00:07:23,440
Keriꞌ ndibꞌix.

124
00:07:23,440 --> 00:07:29,240
Y riyin xixinteq chin ndichꞌup ruwech ri tikoꞌ ri ma rix ta samajiyon richin,

125
00:07:29,240 --> 00:07:31,400
xa chꞌaqa chik xesamajin.

126
00:07:31,400 --> 00:07:37,000
Rix xaxe chik ruchꞌupik ruwech ri tikoꞌ ndibꞌen chupan ri samaj kibꞌanun pe rejeꞌ,

127
00:07:37,000 --> 00:07:37,130
xchajeꞌ ri Jesús.

128
00:07:37,130 --> 00:07:44,770
Santienta aj tinamit Sicar chin ri rochꞌulew Samaria xkitaqij ri Jesús roma ri ixaq kereꞌ xubꞌij chake:

129
00:07:44,770 --> 00:07:49,120
Ri achi riꞌ xubꞌij chuwa nojel ri nubꞌanaloꞌon pa nukꞌaslen,

130
00:07:49,120 --> 00:07:49,650
xchajeꞌ.

131
00:07:49,650 --> 00:07:52,560
Atoq xebꞌeqaqa apeꞌ kꞌo ri Jesús,

132
00:07:52,560 --> 00:07:55,840
xkikꞌutuj kamelal chare chi tikꞌojeꞌ pa kitinamit,

133
00:07:55,840 --> 00:07:58,490
y ri Jesús xkꞌojeꞌ kaꞌiꞌ qꞌij chiriꞌ.

134
00:07:58,490 --> 00:08:04,200
Y santienta más wineq xkitaqij ri Jesús atoq xkakꞌaxaj ri xubꞌij chake.

135
00:08:04,200 --> 00:08:06,210
Y ndikibꞌilaꞌ chare ri ixaq:

136
00:08:06,210 --> 00:08:15,200
Wokami roj qetaman chi ja rijaꞌ ri Kolonel kichin ri wineq chochꞌulew y ndiqataqij roma xqakꞌaxaj ri ndubꞌij rijaꞌ,

137
00:08:15,200 --> 00:08:17,690
y ma xe ta roma ri xabꞌij rat chaqe,

138
00:08:17,690 --> 00:08:19,140
xechajeꞌ.

