﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:11,100
Ushaxini penaya ha yurabu iã kesha betsauriabũ xinaĩ:

2
00:00:11,100 --> 00:00:18,240
—Habia besti shashuwẽ hawẽ tsumabũ Jesus iyuama buxiãbuki,

3
00:00:18,240 --> 00:00:22,620
shashu betsa hayamabiakenã— ikaibũ

4
00:00:22,620 --> 00:00:48,240
ha haskaibũ mae ewapa betsa Tiberíades anua shashu betsawẽ bei hanushũ Jesusũ Deus kẽwãtã hatu pimaxina anu keti itã Jesus inũ hawẽ tsumabu hatu benakubirani hawa hatu betxiama ana hawẽri butubirani hatũ shashuki inatã:

5
00:00:48,240 --> 00:00:51,520
“Cafarnaum anu kaxiãmẽkaĩ.

6
00:00:51,520 --> 00:00:53,880
Hari benanũ bukãwẽ”,

7
00:00:53,880 --> 00:00:56,060
itã hauri bui

8
00:00:56,060 --> 00:01:07,040
iãnẽwã pukebaini kesha betsauria hanu itxati hiwe anu hatube itxanua Jesus betxituxitã habũ yukakĩ:

9
00:01:07,040 --> 00:01:08,840
—Yusĩnaã,

10
00:01:08,840 --> 00:01:11,680
hatiã mĩ nekeri pukexinamẽ?

11
00:01:11,680 --> 00:01:15,300
Ukeria nũ mia benabiranairã— akabu

12
00:01:15,300 --> 00:01:16,920
Jesusũ hatu yuikĩ:

13
00:01:16,920 --> 00:01:38,100
—Mã unãti wakĩ kayatapĩnũ dami haskabiama wakĩ ẽ matu ashuaĩ uĩxina ha tapĩkĩ mã xinãmawẽ taea hakia misi pikĩ yani waxĩshũ haskas pinũ ishũ mã ea benai bei ikanaii.

14
00:01:38,100 --> 00:01:43,880
Haskai piti txapumiswẽ besti kemui mã mapua ikanai?

15
00:01:43,880 --> 00:01:54,840
Hakia ẽ Epa Deusũ ea kuxipa waniwẽ taeshũ hawẽ kuxipa ẽ matu inãshanai ha bestiwẽ kemui mapukãwẽ,

16
00:01:54,840 --> 00:01:59,800
hawẽ hiwekuĩ ikibi itirã.

17
00:01:59,800 --> 00:02:08,160
Haskawẽ taeshũ habia hawẽ unãmati wakĩ Epa Deusũ ea matũ Hutxi Kayabi Iuwa ea waniki,

18
00:02:08,160 --> 00:02:10,420
yunukinã— hatu wa

19
00:02:10,420 --> 00:02:13,920
habũ nĩka pewama Jesus yukakĩ:

20
00:02:13,920 --> 00:02:17,240
—Deusũ yunua ashũkĩ txibãkinã,

21
00:02:17,240 --> 00:02:21,640
nũ haska wakĩ benimawakĩ taewatirumẽ?

22
00:02:21,640 --> 00:02:22,620
— akabu

23
00:02:22,620 --> 00:02:24,840
Jesusũ ana hatu yuikĩ:

24
00:02:24,840 --> 00:02:27,040
—Deus benimawakinã,

25
00:02:27,040 --> 00:02:31,280
hatũ ea yununi besti ikũwãkãwẽ,

26
00:02:31,280 --> 00:02:33,460
ẽ eakirã— hatu wa

27
00:02:33,460 --> 00:02:36,320
betsabũ nĩkama ana yukakĩ:

28
00:02:36,320 --> 00:02:38,520
—Mĩ Deus anuarã,

29
00:02:38,520 --> 00:02:40,240
nuku ikũwãmakatsirã,

30
00:02:40,240 --> 00:02:46,440
hawa hawẽ unãmati mĩ nuku ashũkĩ kayati wamatirumẽ,

31
00:02:46,440 --> 00:02:49,440
nũ mia hawẽ taeshũ ikũwanũbunã?

32
00:02:49,440 --> 00:02:54,520
Nukũ yusĩnã Moiséskiri mia yuinũ nĩkawe.

33
00:02:54,520 --> 00:03:06,200
Hanu tsua hiweabumanu nukũ shenipabu hatu iyuyama hari hiweabũ Deus anua maná duru butea pikubaunibuki.

34
00:03:06,200 --> 00:03:09,220
Haska wanibu kenekĩ:

35
00:03:09,220 --> 00:03:14,720
“Pimakĩ nai anua Moisés misi hatu pimakubaũpauniki”,

36
00:03:14,720 --> 00:03:18,880
inikẽ damiwakĩ Moisés mĩ binua ikai?

37
00:03:18,880 --> 00:03:20,620
— akabu

38
00:03:20,620 --> 00:03:25,000
—Txanima nai anua misi butunirã,

39
00:03:25,000 --> 00:03:28,000
ha Moiséskiri mã yuiairã,

40
00:03:28,000 --> 00:03:30,840
hatũ hatu pimama iniki.

41
00:03:30,840 --> 00:03:35,160
Hakia ẽ Epa Deusũ hatu pimakubaũpauniki.

42
00:03:35,160 --> 00:03:43,740
Hakia ikis nai anua habiaskari wakĩ misi kayabi ẽ Epa Deusũ matu inãkatsis iriaikiki.

43
00:03:43,740 --> 00:03:46,200
Ha misi Deusũ yurabu dasibi inãkatsi ikairã,

44
00:03:46,200 --> 00:03:55,140
ha nai anua butunitũ hatu dasibi hiwekuĩmatiruki— hatu wa

45
00:03:55,140 --> 00:03:58,000
hawẽ hãtxa nĩkabuma ana yukakĩ:

46
00:03:58,000 --> 00:04:00,280
—Shanẽ ibuũ,

47
00:04:00,280 --> 00:04:02,200
haskakenã na misirã,

48
00:04:02,200 --> 00:04:06,960
hawẽtxaĩs nuku pimapakeshãwẽ— akabu

49
00:04:06,960 --> 00:04:09,200
Jesusũ ana hatu yuikĩ:

50
00:04:09,200 --> 00:04:11,480
—Hiwekuĩmati misirã,

51
00:04:11,480 --> 00:04:13,560
habia ẽ eaki.

52
00:04:13,560 --> 00:04:24,420
Tsuabũra ea nĩkakĩ xinã betsa watã eki txiti ikaibu ẽ hatũ yushĩ kuxipa wa ana buniama keska ishãkanikiki.

53
00:04:24,420 --> 00:04:25,760
Ha inũ,

54
00:04:25,760 --> 00:04:37,560
tsuabũra ea ikũwãkĩ ẽ hãtxa nĩkakubainaibu ẽ hatu xinã txãkãwã ana ũpash manui tetsusinama keska ishãkanikiki.

55
00:04:37,560 --> 00:04:44,520
Haska ẽ matu yuiai keska ẽ akai uĩbiaxĩshũ mã ea ikũwãbumaki.

56
00:04:44,520 --> 00:04:49,140
Hakia ea yununitũ xinãnẽ aki ẽ huniki,

57
00:04:49,140 --> 00:04:53,000
emebi ẽ xinãnẽ aki huamarã.

58
00:04:53,000 --> 00:05:05,800
Haskakẽ tsuabura katushũ Epa Deusũ ea anu hatu peshukĩ ekiri yunua ikũwãkĩ ea haibuwakubaĩshãkanikiki.

59
00:05:05,800 --> 00:05:06,700
Ha inũ,

60
00:05:06,700 --> 00:05:10,480
ea ikũwaĩbu ẽ hatu danãtaskama ishanaii.

61
00:05:10,480 --> 00:05:14,160
Ea yununitũ xinãwẽ akinã,

62
00:05:14,160 --> 00:05:25,080
tsuabura ea anu yununi hawẽ heneai shabatiã hatu benuama hatu bestẽwãkĩ ẽ hatu tashnimashanaii.

63
00:05:25,080 --> 00:05:38,840
Dasibibũ Deusũ bake xinãkubaĩkĩ ikũwaĩ hiwekuĩa ma hayabuwẽ taeshũ hawẽ heneai shabatiã ẽ hatu bestẽwãshanaii,

64
00:05:38,840 --> 00:05:45,200
haska ẽ Epã xinaĩ yubakani keska meneshũkinã— hatu wakĩ

65
00:05:45,200 --> 00:05:47,760
“Deus anua misi butunirã,

66
00:05:47,760 --> 00:05:48,980
ẽ eaki”,

67
00:05:48,980 --> 00:05:58,480
iki daketapai itsakĩ hatu yuiaiwẽ taea judeu shanẽ ibubu hune Jesuski ha ikĩ yuaĩ

68
00:05:58,480 --> 00:05:59,920
yuinamei:

69
00:05:59,920 --> 00:06:00,920
—Na hunirã,

70
00:06:00,920 --> 00:06:02,640
Josẽ bakeki,

71
00:06:02,640 --> 00:06:03,740
Jesusrã.

72
00:06:03,740 --> 00:06:05,980
Hawẽ ibu daberã,

73
00:06:05,980 --> 00:06:08,360
nukũ uĩbuki.

74
00:06:08,360 --> 00:06:09,040
Haskai:

75
00:06:09,040 --> 00:06:11,680
“Deus anua ẽ butuniki”,

76
00:06:11,680 --> 00:06:14,280
iki daketapaimẽkaĩ?

77
00:06:14,280 --> 00:06:16,280
—iake iakeaibũ

78
00:06:16,280 --> 00:06:20,500
hatũ xinã unãtã Jesusũ hatu yuikĩ:

79
00:06:20,500 --> 00:06:21,960
—Matunã,

80
00:06:21,960 --> 00:06:26,000
hari hãtxakĩ ana ea yuãyamakãwẽ.

81
00:06:26,000 --> 00:06:30,320
Epa Deusũ ea yununitũ hatu kenamarã,

82
00:06:30,320 --> 00:06:32,200
ea haibuwatirubumaki.

83
00:06:32,200 --> 00:06:40,640
Hakia hatu kena ea ikũwaĩbu hawẽ heneai shabatiã ẽ hatu bestẽwãshanaii.

84
00:06:40,640 --> 00:06:46,520
Deusũ hãtxa Isaíasĩ keneni matu yuinũ nĩkakãwẽ:

85
00:06:46,520 --> 00:06:51,640
‘Deusũ dasibi hatu yusĩkĩ meshtãmashanikiki’,

86
00:06:51,640 --> 00:06:53,320
aniki.

87
00:06:53,320 --> 00:07:00,600
Haskawẽ taeshũ tsuãra Deusũ hãtxa nĩkakĩ tapĩkubaĩmisshunã,

88
00:07:00,600 --> 00:07:02,760
ea haibuwakanikiki.

89
00:07:02,760 --> 00:07:05,800
Epa Deus tsuã mã uĩsmaki.

90
00:07:05,800 --> 00:07:11,360
Hakia Deus anua besti tashninitũ Epa Deus uĩniki.

91
00:07:11,360 --> 00:07:14,120
Hiwekuĩmati misirã,

92
00:07:14,120 --> 00:07:15,300
habia ẽ eaki.

93
00:07:15,300 --> 00:07:19,720
Txanima tsuabũra ea ikũwaĩ hiwekuĩkanikiki,

94
00:07:19,720 --> 00:07:21,560
ikibi ikirã.

95
00:07:21,560 --> 00:07:22,340
Ha inũ,

96
00:07:22,340 --> 00:07:34,300
hanu tsua hiweabumanushũ Deus anua misi matũ shenipabũ pibiakubaini atimas bika tenei mawanibuki.

97
00:07:34,300 --> 00:07:39,600
Hakia misi nai anua butunikiri ẽ hãtxaii.

98
00:07:39,600 --> 00:07:44,400
Na misi pikubaini ana mawatirubumaki.

99
00:07:44,400 --> 00:07:47,480
Nai anua butuni misi hiwearã,

100
00:07:47,480 --> 00:07:49,800
habia ẽ eaki.

101
00:07:49,800 --> 00:07:55,420
Tsuabũra na misi hiwea pikubaini hiwepakeshãkanikiki,

102
00:07:55,420 --> 00:07:57,600
ikibi ikirã.

103
00:07:57,600 --> 00:08:00,180
Na misi ẽ hatu inãshanairã,

104
00:08:00,180 --> 00:08:02,000
ẽ yura kayabiki.

105
00:08:02,000 --> 00:08:16,520
Haskawẽ taea na mai anu yurabu shukuabu tibi hawẽ hiwetirubuwẽ taeshũ ẽ yura kayabi ẽ hatu inãshanaii— akĩ hunea hãtxawẽ hatu yuiaya

106
00:08:16,520 --> 00:08:24,120
nĩkama e itã judeu shanẽ ibubu hãtxa tibiwẽ yuinamei ha ikaibũ:

107
00:08:24,120 --> 00:08:29,640
—Haskakĩ nũ pinũ hawẽ nami nuku inãtirumẽ?

108
00:08:29,640 --> 00:08:31,520
Huni kuĩnẽ namirã,

109
00:08:31,520 --> 00:08:35,400
nũ pitaskatirumaki— ikaibũ

110
00:08:35,400 --> 00:08:39,800
habũ xinã unãkĩ Jesusũ ana hatu yuikĩ:

111
00:08:39,800 --> 00:08:43,120
—Txanima matu yuinũ nĩkairakãwẽ.

112
00:08:43,120 --> 00:08:48,960
Matũ Hutxi Kayabi Iuwatũ nami piama inũ ẽ himi akamarã,

113
00:08:48,960 --> 00:08:52,000
mã hiwekuĩa hayatirumaki.

114
00:08:52,000 --> 00:08:58,280
Hakia tsuabũra ẽ nami pikĩ ẽ himi aki hiwekuĩshãkanikiki,

115
00:08:58,280 --> 00:08:59,760
ikibi ikirã.

116
00:08:59,760 --> 00:09:00,600
Ha inũ,

117
00:09:00,600 --> 00:09:07,160
hawẽ henea shabatiã ẽ hatu bestẽwãkĩ tashnimashanaii.

118
00:09:07,160 --> 00:09:08,600
Haska inũ,

119
00:09:08,600 --> 00:09:09,920
ẽ namirã,

120
00:09:09,920 --> 00:09:11,720
piti kayabiki.

121
00:09:11,720 --> 00:09:12,820
Ha inũ,

122
00:09:12,820 --> 00:09:13,840
ẽ himirã,

123
00:09:13,840 --> 00:09:16,160
nushuti kayabiki.

124
00:09:16,160 --> 00:09:19,520
Tsuabũra ẽ nami pi inũ ẽ himi akirã,

125
00:09:19,520 --> 00:09:25,440
ebe hiweaibũ eari hatube dasitã ẽ hiwekũkaĩshanaii.

126
00:09:25,440 --> 00:09:27,040
Haska inũ,

127
00:09:27,040 --> 00:09:35,360
Epa Deus hiwei ikibi ikatũ ea yununiwẽ taea hawẽ kuxipawẽ ẽ hiwekũkainaii.

128
00:09:35,360 --> 00:09:42,520
Habiaskariai tsuabũra ea pi ẽ kuxipawẽ hiwekubaĩshãkanikiki.

129
00:09:42,520 --> 00:09:46,640
Nai anua misi butunikiri ẽ hãtxaii.

130
00:09:46,640 --> 00:09:53,520
Matũ shenipabu hiwekĩ ha misi pikubauni mawanibu keskamaki,

131
00:09:53,520 --> 00:09:56,240
na misi ẽ matu yuiairã.

132
00:09:56,240 --> 00:10:00,480
Na misi pikubaini hiwekubaĩshãkanikiki,

133
00:10:00,480 --> 00:10:03,400
ikibi ikirã— hatu wakĩ

134
00:10:03,400 --> 00:10:10,360
Cafarnaum anu hanu itxati hiwe anushũ Jesusũ haska hatu yusĩayã

135
00:10:10,360 --> 00:10:16,160
hawẽ hãtxa nĩkatã Jesuski txiti ikabu itxapabu yuinamei:

136
00:10:16,160 --> 00:10:18,520
—Na haska yuiairã,

137
00:10:18,520 --> 00:10:19,720
bikaki.

138
00:10:19,720 --> 00:10:25,440
Tsuã haska txibãkĩ ashũtirumaki— ikaibũ

139
00:10:25,440 --> 00:10:30,320
habu hakiri yuaĩbu unãkĩ Jesusũ hatu yukakĩ:

140
00:10:30,320 --> 00:10:34,960
—Ẽ hãtxã matu dakewakĩ danãmaimẽkaĩ?

141
00:10:34,960 --> 00:10:44,600
Hanua ẽ huni anu hawẽri ẽ matũ Hutxi Kayabi Iuwa ẽ ana kai uĩkĩ mã xinã betsa washanaii.

142
00:10:44,600 --> 00:10:47,600
Shabakabi matu yusĩnũ nĩkakãwẽ.

143
00:10:47,600 --> 00:10:51,240
Ẽ yushinĩ hatu hiwemashanikiki.

144
00:10:51,240 --> 00:10:53,920
Hamẽ yurabũ hãtxawenã,

145
00:10:53,920 --> 00:10:57,960
hawa hatu hiwemakĩ kuxipa watirumahairaki.

146
00:10:57,960 --> 00:11:01,040
Ẽ hãtxa ẽ matu yuiairã,

147
00:11:01,040 --> 00:11:03,360
ẽ yushĩ keskaki.

148
00:11:03,360 --> 00:11:09,440
Mã ikũwãyã ẽ hãtxã matu hiwekuĩmaikiki— iwanã,

149
00:11:09,440 --> 00:11:19,920
yusĩkĩ taewabirãshuwẽ hawẽ hãtxa ikũwãbuma inũ tsuãra atximashanai unaĩwẽ taeshũ Jesusũ ana yuikĩ:

150
00:11:19,920 --> 00:11:22,080
—Hamẽ matunã,

151
00:11:22,080 --> 00:11:25,540
betsa betsapabũ mã ea ikũwãbumaki.

152
00:11:25,540 --> 00:11:26,980
Haskakẽ:

153
00:11:26,980 --> 00:11:32,500
“Epa Deusũ matu kenama mã ea ikũwãtirubumaki”,

154
00:11:32,500 --> 00:11:36,800
akĩ ẽ matu yuishuki— ikaya

155
00:11:36,800 --> 00:11:46,800
haskawẽ taeshũ Jesuski txiti imisbu itxapabu niti iki baxikutã Jesusbe ana buama ikaibũ

156
00:11:46,800 --> 00:11:53,320
hakia nũ hawẽ 12 tsumabu nũ pashkabainabumakẽ Jesusũ nuku yuikĩ:

157
00:11:53,320 --> 00:11:56,520
—Matũri mã ea henekatsi ikimẽkaĩ?

158
00:11:56,520 --> 00:11:58,320
— nuku wa

159
00:11:58,320 --> 00:12:00,480
Simão Pedrõ yuikĩ:

160
00:12:00,480 --> 00:12:02,920
—Shanẽ Ibuũ,

161
00:12:02,920 --> 00:12:08,120
mia henebaĩ tsua mia keska nũ txibãtirumaki.

162
00:12:08,120 --> 00:12:12,920
Hiwekuĩmati hãtxa mĩ nuku yusĩmiski.

163
00:12:12,920 --> 00:12:16,880
Deusũ bake meribi peparã,

164
00:12:16,880 --> 00:12:21,600
habia mĩ mia nũ unaiĩ— aka

165
00:12:21,600 --> 00:12:23,080
Jesusũ nuku yuikĩ:

166
00:12:23,080 --> 00:12:24,440
—Eãnã,

167
00:12:24,440 --> 00:12:31,400
ẽ matu katubiayama bestitxai yushĩ txakabu mã hayaki— nuku wa

168
00:12:31,400 --> 00:12:47,080
nũ hawẽ 12 tsumabu betsã Jesus hatu atximashanaiwẽ taea Simão Iscariotẽ bake Judaskiri xinãkĩ haska nukukiri hãtxaniki.

