\id MRK Chamacoco NT - Paraguay 2000 (web 2013) \h Marcos \toc1 Marcos \toc2 Marcos \toc3 Mr \mt1 Marcos \c 1 \s Juan tohɨrm oso. \p \v 1 Yok Marcos. Ɨchii tiita uu ahwoso oomo uje tata Jesucristo. Wɨchɨ uu Porrosht ɨr Ijɨt. \v 2 Uu profeta Isaías chichewkite uje Porrosht tatɨm Cristo ɨm: —Hmeychɨm, tuu pɨbich hno wap par nɨshii oso õr ɨluu shɨ ɨtso uje nɨshii dehet par uje ochɨmɨt ɨre hn otaachɨ̃hɨ owa ahɨr nehe. \v 3 Ese pɨbich de wahacha hnɨmich uje ɨsa nehe hn sɨhnew lahwoso ɨm: “Nos emɨtlo olak par anemlo ese Ɨrhɨ̃ch uje tyenɨj iyehe pyẽr. Moymlo erze olak ɨluu mɨhnũ. Enshii olak par anemlo olak Ɨrhĩch. Uhu olak ɨlo dehet uje onɨshii oshuu deresho par ese Ɨrhɨ̃ch.”— \p \v 4 Eseekite hn Juan uu tohɨrm oso taachɨ̃hɨ wahacha ese hnɨmich uje ɨsa. Tatɨm oso ɨm: —Moymlo uu olak ɨluu mɨhnũ. Ahakõrlo uje om uje Porrosht sahmũr heke Porrosht perdonar erze mɨhnũwo uje ahakõrlo hn tokohɨrm olak.— \v 5 Nos wɨr oso uje odechɨ hnɨmich Judea hn nos wɨr oso uje odechɨ dɨt Jerusalén õr ɨhnapsoye. Ohno otɨ̃r Juan. Otatɨm uje oshiyokõr mɨhnũwo hn oym hn Juan tohɨrm orɨ̃hɨ onoota Jordán. \v 6 Juan ɨr ɨshuwo oshiyokõr ochɨ̃ra kameylo wesho shɨ ɨtso ponchuko. Ɨr ɨhɨrrzosht wõjo yuhur. Shɨ tew eru uje om hn tɨbuhu reyne uje de hmonte. \v 7 Juan sanɨmɨrãha Porrosht ahwoso tata ɨm: —Je deeych yet nehe ich hnakɨrbich yet tɨrẽt iyehe pyẽr. Wɨchɨ uu õr bahlut pisht heke ye yok pwelpe par uje tiyehe ɨkɨch par uje tihyu ɨr erihyo ashtũro. \v 8 Yok shɨ tokohɨrm olakɨhɨ awɨt per ese uje tyenɨj tɨrẽt nehe wɨchɨ tyenɨj shiyokõr shɨ ɨtso uje tohɨrm olak chɨ̃ra Porrosht Ɨchɨbich.— \s Juan tohɨrm Jesús. \p \v 9 Eseekite hn Jesús tokolɨhɨchɨs dɨt Nazaret uje dechɨ hnɨmich Galilea hno tɨ̃r wahacha uje Juan de, hn Juan tohɨrm ɨrehechɨs onoota Jordán. \v 10 Shiyehe uje Jesús tokolɨhɨ awɨt hn umo poõrc uje sɨtsẽr ɨre. Umo Porrosht Ɨchɨbich uje shɨ ɨtso palomɨt uje ihnɨmich hn iyehe ɨre eeych. \v 11 Chunt ahwoso uje tãra poõrc ɨm: —Owa uu yok Pijɨt. Ich tahmũr owa hn tahmũr erze uje ahakõr.— \s Satanás sehe duhu Jesús niyokõr uje mɨ̃hnɨk. \p \v 12 Eseekite hn Porrosht Ɨchɨbich shuu Jesús hno tɨ̃r hnɨmich uje ɨsa. \v 13 Sakaha wahacha nehech daalo kwarenta. Uje dechɨ hn Satanás sehe duhu niyokõr uje mɨ̃hnɨk. Nĩhyok ye latɨk chɨhɨchɨs, shɨ loshɨpo. Porrosht ɨr anjele otakashɨm Jesús. \s Jesús sehe do tɨ̃r Galilea. \p \v 14 Eseekite uje ochɨmchaha Juan uu tohɨrm oso karsel ehet hn Jesús hno tɨ̃r hnɨmich Galilea sanɨmɨrãha Porrosht ahwoso tatɨm oso ese om uje Porrosht shiyokõr par õr ɨre. \v 15 Tatɨm õr ɨm: —Ich yej terɨhɨ ɨshɨrĩt uje Porrosht tɨbey oso. Moymlo uu olak ɨluu mɨhnũ. Ye otiislo ese om uje Porrosht shiyokõr par olak.— \s Jesús chiihla hnakɨrbo õr kwatro. \p \v 16 Eseekite uje Jesús hno dɨrkɨhɨ lagunta Galilea wɨrc hn umo Simón hn Andrés. Wɨr õr leshɨbye. Otãra ɨr retɨhɨ lagunta. Wɨr shɨ leshɨ̃rtso. \v 17 Jesús tatɨm õr ɨm: —Erẽtlo meylo yok hn tuu uhulo oso omasaha par Porrosht aabo ɨtso uje eshẽrlo loshiyo ẽrlo ret.— \v 18 Ɨchii oym ɨr ret hn õya ɨre. \v 19 Uje Jesús dɨrkɨhɨchɨs hn umo Santiago hn ɨr leshɨbich Juan. Õr deych iich otsɨɨ Zebedeo. Odechɨ pohorrza ehet, ochichuwe ɨr ret obɨlo. \v 20 Ɨchii Jesús tɨbii õr. Wɨr oym deychɨhɨ asa pohorrza ehet hn erze hnakɨrbo yewo uje ochishew õr ɨbiyo. Ohno õya Jesús. \p \v 21 Ohno otɨ̃r dɨt Capernaum. \s Hnakɨrbich de uje demonit de ehet. \p Eseekite uje terɨhɨ ese deeych uje otsakɨr hn Jesús hõr ohno omasaha sinagoga ehet hn Jesús shiyokorãha erze oso Porrosht ahwoso. \v 22 Erze oso ich ochishlabe uje shiyokorãha õr pork ye niyokorãha õr ɨlo erze uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite. Wɨchɨ shiyokorãha õr ɨtso uje ɨre ich dichpa. \v 23 Uje ehn Jesús shiyokorãha orɨ̃hɨ sinagoga ehet hn hnakɨrbich dechɨ uje ɨchɨbich mɨ̃hnt de ehet. Wɨchɨ ich sɨhnew lahwoso tatɨm Jesús ɨm: \v 24 —Jesús, owa dɨt Nazaret osht. ¿Je sehe ahakõr latɨkɨhɨ õryok? ¿Je erẽt par ehna õryok? Tɨkɨraha uje ãra Porrosht.— \v 25 Jesús tatɨm ese demonit ɨm: —Apik. Atokolɨhɨ ese hnakɨrbich ehet.— \v 26 Ese ɨchɨbich mɨ̃hnt shuu wɨchɨ hnakɨrbich atake. Ich tɨbich jwertpa hn tokolɨhɨ ɨre ehet. \v 27 Nos wɨr oso ich ochishlabe. Omye otsɨɨ: —¿Latɨker erze uje Jesús shiyokorãha eyoklo? Ich kɨnãhapa. Jesús ich dichpa heke tatɨm erze ɨchɨbiyo mɨhnũwo hn wɨr oshiyokõr uje ɨre tata.— \v 28 Ɨchii nos oso ochuntɨhɨ lekɨtiyo ese hnɨmich Galilea uje Jesús shiyokõr. \s Jesús shuu Simón ohota owich om. \p \v 29 Eseekite uje otokolɨhɨ sinagoga ehet hn Jesús hno ĩya Simón hn Andrés tɨ̃r õr ihyuch. Santiago hn Juan õya õr. \v 30 Simón ɨr ohota de darpich eeych. Ich aat duhlu. Wɨr otatɨm Jesús \v 31 hn sɨtɨ̃r ɨre wate. Chishew hmata shuu iyehet. Ɨchii owich om hn sãr õr oposo. \s Jesús chukuta oso okɨhniya. \p \v 32 Eseekite uje ich deeych yaka hn erze oso nos ohnoy erze uje õr permo hn erze uje demonyo de õr aho otseya õr Jesús. \v 33 Nos wɨr oso uje ode ese dɨt otakɨsho lawichɨhɨchɨs pwert ebich par oteychɨm. \v 34 Jesús chukuta oso ich okɨhniya uje õr permo kɨnãho kɨnãho, hn chiyuhu demonyo oso õr aho ich okɨhniya toy. Jesús ye duhu erze demonyo dilehetpe pork wɨr chɨraha ɨre. \s Jesús sanɨmɨrãha Porrosht ahwosoho sinagoga aho. \p \v 35 Eseekite uje ehn yahpaa lekɨtiyo poro hn Jesús nɨhɨ hn hno tɨ̃r ese hnɨmich uje ɨsa par uje orarɨhɨchɨs sapur Porrosht. \v 36 Simón hn erze uje ode ɨre ahɨr ohno ochukwi Jesús. \v 37 Uje ochishɨke hn otatɨm otsɨɨ: —Nos wɨr oso ochukwi owa.— \v 38 Jesús tatɨm õr ɨm: —Yukulo yɨtɨ̃rlo duwo yewo toy uje deye ahɨr par tanɨmɨrãha Porrosht ahwoso pork tɨkɨrẽt tɨtɨ̃r ɨrmõni par tiyokõr tuu ɨtsorz.— \v 39 Hn Jesús hõr ohno odɨrkɨhɨ lekɨtiyoho ese hnɨmich Galilea sanɨmɨrãha Porrosht ahwosoho erze sinagoga aho, hn chiyuhu demonyo oso õr aho. \s Jesús chukuta hnakɨrbich uje lepra yakaha. \p \v 40 Eseekite hn hnakɨrbich dechɨ uje lepra yakaha ɨre. Sɨtɨ̃r ɨre Jesús. Icha dete hnɨmoho ɨkɨch hn tatɨm ɨm: —Kɨmɨjɨ ahmũr ich uhu yok lɨshɨ owich om.— \v 41 Jesús chuuna uje wɨchɨ losuhlaap. Sakahɨr hn tatɨm ɨm: —Tahmũr heke tuu owa owich om.— \v 42 Ɨchii wɨchɨ lepra tokolɨhɨ ɨre hn owich om. \v 43 Uje Jesús shuu hno ich sɨhnew lahwoso tatɨm ɨm: \v 44 —Hmeychɨm, ye atɨm latɨk. Shɨ bo etɨ̃r saserdote uje de templo patikɨt ehet par teychɨm owa uje owa owich om. Asɨm loshɨpɨt par sẽru par teeychãha Porrosht ɨtso uje Moisés tatkite par uje nos wɨr oso odɨraha uje owa owich om.— \v 45 Per uje ese hnakɨrbich hno ɨchii nos tatɨm osoho lekɨtiyo. Heke Jesús ye pwele masaha dɨt ehetpe. Shɨ sakaha aach hn erze oso otãra lekɨtiyo otɨ̃r ɨre. Uje masaha dɨt ehet ich sakɨs ɨre par uje ye oso okɨhniya otakɨsho lawichɨhɨ ɨre ahɨr. \c 2 \s Jesús chukuta hnakɨrbich uje pɨlich worbɨt yakaha. \p \v 1 Eseekite hn Jesús hno tɨ̃r dɨt Capernaum. Ochuntɨhɨ lekɨtiyo uje dechɨ dahuch. \v 2 Oso okɨhniya otakɨsho lawichɨhɨchɨs nehech nĩhyok ye õr owichtɨkɨsh pwert ehet hnii pwert ebich. Jesús sanɨmɨrãha Porrosht ahwoso tatɨm õr. \v 3 Hnakɨrbo õr kwatro otõhwa yet uje pɨlich worbɨt yakaha. \v 4 Ye õr pwele otaachɨ̃hɨ Jesús ahɨrpe pork ich oso okɨhniya uje odechɨ. Heke odohɨr pwert eeych hn ochukwi uje Jesús de. Ochɨtsẽr pɨkaabɨt hn ochɨrmas ese hnakɨrbich uje pɨlich worbɨt yakaha ɨre. De detẽch eeych. \v 5 Uje Jesús umo uje wɨr oshiyokõr ich chɨraha uje ye olotiis ɨrpe. Heke tatɨm ese uje pɨlich worbɨt yakaha ɨm: —Pijɨte, nos yok perdonar erze kuche mɨhnũwo uje ahakõr.— \v 6 Hnakɨrbo yewo odechɨ uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite. Õr aho chiilehet otsɨɨ: \v 7 —¿Ɨnaãpo heke ele hnakɨrbich tata shuu ɨtsorz? Chiinehnɨm Porrosht pork shɨ Porrosht nohmɨra uje perdonar oso.— \v 8 Jesús chɨraha uje wɨr õr aho chiilehet heke tatɨm õr ɨm: —¿Ɨnaãpo heke uhulo olak eyuwo tɨsɨ̃r ɨtsorz? \v 9 Uje titɨm ɨre uje yok perdonar erze kuche mɨhnũwo uje shish shiyokõr ich ye ɨmeheeychpe kɨmɨjɨ pukurbo chɨhɨ o kɨmɨjɨ nĩhyok. Per uje titɨm ɨre too: “Alehet. Asew ese etẽno hn erk,” ich ɨmeheeych uje pukurbo de pork iyehet hn chishew detẽno hn dɨrk. \v 10 Yok tokõra poõrzni. Tokowa olak uje pukurbo de par uje yok perdonar oso uje yok de lɨka hnɨmich.— Tatɨm ese uje pɨlich worbɨt yakaha ɨm: \v 11 —Titɨm owa. Alehet, asew ese etẽno hn bo eyhi.— \v 12 Hn ese hnakɨrbich iyehet. Chishew ese detẽch hn hno tokolɨhɨchɨs. Nos ochishlabe hn oshuu Porrosht dich. Otata otsɨɨ: —Yelɨj oyumo kuche uje ɨtsorz.— \s Jesús chiihla Leví. \p \v 13 Eseekite hn Jesús tokolɨhɨchɨs dahuch hn hno tɨ̃r lagunta wɨrzpo. Oso okɨhniya otakɨsho lawichɨhɨ ahɨr hn sanɨmɨrãha Porrosht ahwoso tatɨm õr. \v 14 Uje Jesús dɨrkɨhɨchɨs lagunta wɨrc hn umo Leví. Ɨr deych iich otsɨɨ Alfeo. Leví sakaha owich par kobɨr hnote par gobierno. Jesús tatɨm ɨm: —Mẽya yok.— Iyehet hn hno ĩya ɨre. \v 15 Eseekite hn Jesús sakaha nemest wɨrc par taakɨhɨ Leví ihyuch. Ich oso okɨhniya uje õr kobɨr hnote par gobierno hn oso yewo uje õr ɨluu mɨhnũ odechɨ toy otaakɨhɨ Jesús ahɨr hõr dakɨle. Oso okɨhniya shish õya ɨre uje õr ɨluu ɨtsorz. \v 16 Erze uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite hn erze uje õr ɨluuta iich otsɨɨ fariseo omo Jesús uje taakɨhɨ wɨr õr ahɨr hn otatɨm Jesús akɨle otsɨɨ: —¿Ɨnaãpo heke taakɨhɨ wɨr õr ahɨr erze uje õr kobɨr hnote par gobierno hn erze yewo uje õr ɨluu mɨhnũ?— \v 17 Uje Jesús chunt uje otatɨm ɨr akɨle hn tatɨm õr ɨm: —Erze uje ye õr permope ye nesit lotorpe. Shɨ erze uje õr permo wɨr uje õr nesita. Ye Tɨkɨrẽtni par tokosɨr erze uje oshiyokõr uje om, shɨ par tokosɨr erze uje oshiyokõr mɨhnũwo.— \s Jesús akɨle ye onoym dabɨsope. \p \v 18 Eseekite hn Juan uu tohɨrm oso ɨr akɨle ich oym dabɨso par uje õr orar. Erze fariseo õr akɨle oym dabɨso toy. Oso yewo otɨrẽt otatɨm Jesús otsɨɨ: —Ese Juan uu tohɨrm oso uu ɨr akɨle oym uje otaak par uje õr orar. Hn wɨr õr ɨtspo erze fariseo õr akɨle. ¿Ɨnaãpo heke akɨle shish otaak hn oho?— \v 19 Jesús sɨteẽta kuchɨt tatɨm õr ɨm: —Hnakɨrbich de uje sehe diileku heke shiyokõr õr ahamich dich. Uje ehn ɨre dechɨ õr ahamich ich ye õr pwelpe par uje oym labɨso. \v 20 Per deeych yet ich yet taãcha hn hnoy ese hnakɨrbich uje sehe diileku. Heke erze uje ehn odechɨ õr ahamich ich oym labɨso.— \v 21 Hn Jesús tatɨm õr uje ɨr ahwoso ich ahlo hn ye ompe ĩya erze õr ɨluu ɨler. Tatɨm õr ɨm: —Nĩhyok yeẽk uje chichew lasuwo obɨlo chɨ̃ra bortɨsht uje ɨchɨrãha pork ese bortɨsht uje ahle shuu wɨr tɨ̃rye hn shuu ese bortɨsht ɨlaro kara hn shuu obɨlo ma deyo. \v 22 Hn ɨtspo, nĩhyok yeẽk uje sanuwãha wint ahɨlt uu kwer ɨler aho uje ɨtso boteyle pork ese wint ahɨlt tyenɨj shuu potɨta nehech shuu kãra erze kwer ɨler hn ese wint noshɨhɨ lekɨtiyo. Heke ese wint ahɨlt uje ochɨmɨt tyenɨj otsanuwãha kwer aahle aho pork ye kãrpe.— \s Ochekushu trigo ee ese deeych uje otsakɨr. \p \v 23 Eseekite uje ich terɨhɨ ese deeych uje otsakɨr hn Jesús hõr dakɨle ohno ochɨkãha erze shakɨr aho. Uje ehn ohno hn ɨr akɨle õr iyuwo sẽhi õr, heke ochekushu trigo ee par otew. \v 24 Erze uje õr ɨluuta iich otsɨɨ fariseo otatɨm Jesús otsɨɨ: —Hmeychɨm, ¿ɨnaãpo heke erze akɨle oyuwe asa ley pork ele deeych wɨchɨ uje otsakɨr?— \v 25 Jesús tatɨm õr ɨm: —¿Je yelɨj olak ler Porrosht ahwoso uje tata rey David lɨshɨ? Iyuwo sẽhikite hõr wɨr nahɨ̃re. \v 26 Ese David masaha Porrosht ihyuch ɨr patikɨt ehet uje ehn Abiatar saserdote õr bahlut pisht. Wɨchɨ ɨshɨm David erze pan uje oshɨmɨhɨ Porrosht hn tew. Waa ley chɨbɨte uje erze pan shɨ par saserdote otew, per David ye niyokõrpe uje mɨ̃hnɨk pork iyuwo sẽhi hn ɨshɨm wɨr nahɨ̃re hn otew toy. \v 27 Porrosht chɨbɨte ese deeych uje otsakɨr par takashɨm oso. Ese deeych uje otsakɨr wɨchɨ dichpa per oso ich ma õr deyo. \v 28 Yok tokõra poõrzni. Yok ese deeych uje otsakɨr ɨr yɨnsɨrc.— \c 3 \s Hnakɨrbich uje hmata ye jukur. \p \v 1 Eseekite hn Jesús masaha sinagoga ehetpo. Hnakɨrbich dechɨ uje hmata ye jukur. \v 2 Erze uje õr ɨluuta iich otsɨɨ fariseo odechɨ toy. Wɨr oteychɨm Jesús kɨmɨjɨ dukuta ese hnakɨrbich ese deeych uje otsakɨr. Õr ɨre ochukwi Jesús ɨluu par uje õr denunsya ɨre. \v 3 Jesús tatɨm ese hnakɨrbich uje hmata ye jukur ɨm: —Alehe erze oso õr ɨkɨch.— \v 4 Tatɨm erze fariseo ɨm: —Uje terɨhɨ ese deeych uje otsakɨr ¿je yeẽk sowe ley uje shiyokõr uje om o je sowe uje shiyokõr uje mɨ̃hnɨk? ¿Je sowe ley uje chukuta yet o je sowe ley uje shuu yet shuu toy?— Wɨr ye odiilehetpe. \v 5 Jesús ich chowãha õr, teychɨm õr hn ich dosdarak pork õr hu kata. Heke tatɨm ese hnakɨrbich ɨm: —Ẽr ahmɨta.— Hn chɨ̃r nahmɨta ɨchii owich om. \v 6 Erze fariseo otokolɨhɨchɨs sinagoga ehet hn hõr wɨr Herodiano otakɨsho lawich par uje okeytkẽrye. Sehe oduhu Jesús oduhu toy. \s Oso okɨhniya otɨ̃r lagunta wɨrc. \p \v 7 Eseekite hn Jesús tokolɨhɨchɨs hõr wɨr dakɨle. Ohno otɨ̃r asa lagunta wɨrc. Ich oso okɨhniya uje otãra ese hnɨmich Galilea oyehe nẽr. \v 8 Uje oso ochunt nos wɨr kuche uje Jesús shiyokõr ich okɨhniya uje otãra wahacha hnɨmich Judea ohno õya ɨre hn yewo otãra Jerusalén hn yewo otãra hnɨmich Idumea hn otãra onoota Jordán pɨt hn otãra dɨt Tiro hn dɨt Sidón. Ohno otɨ̃r Jesús par uje oteychɨm. \v 9 Jesús tatɨm wɨr dakɨle ɨm: —Emɨtlo pohorrza owich. Ahnũwo oso ich okɨhniya. Uje sehe omehe yokɨr hn tomsaha ehete.— \v 10 Ich chukuta oso okɨhniya uje õr permo per yesh ode okɨhniya uje õr permo. Ich ochukusye pork sehe odakahɨr Jesús par uje chukuta õr. \v 11 Ɨchɨbiyo mɨhnũwo de oso yewo õr aho toy. Uje omo Jesús hn ocha dete hnɨmoho ɨkɨch hn erze demonyo ich otsɨhnew lahwoso otatɨm Jesús otsɨɨ: —Owa uu Porrosht Ijɨt pisht.— \v 12 Per Jesús tatɨm erze demonyo ɨm: —Apiklo. Ye ebɨtɨlo yok orhõta.— \s Jesús chiihla hnakɨrbo õr dose. \p \v 13 Eseekite hn Jesús dohɨr kojach eeych hn tɨbii erze hnakɨrbo uje sahmũr õr, hn otɨ̃r ɨre. \v 14 Jesús chiihla hnakɨrbo shuu õr dose par õya ɨre hn par shuu ohno otɨ̃r lekɨtiyo otsanɨmɨrãha Porrosht ahwoso. Chɨkẽra õr iiyo ɨm apóstole. \v 15 Ɨshɨm õr ukurbo par ochiyuhu demonyo uje de oso õr aho. \v 16 Ahnũwo hnakɨrbo õr dose uje Jesús chiihla õrkite. Uu webich osht iich otsɨɨ Simón. Jesús chukẽra iich yet ɨm Pedro. \v 17 Yet iich otsɨɨ Santiago hn ɨr leshɨbich iich otsɨɨ Juan. Wɨr õr deych iich otsɨɨ Zebedeo. Wɨr uje Jesús chukẽra õr iich yet ɨm wɨr nar aabo pork õr ehnito. \v 18 Erze yewo õr iiyo otsɨɨ Andrés, Felipe, Bartolomé, Mateo, Tomás hn Santiago. Wɨchɨ deych iich otsɨɨ Alfeo. Hn erze yewo wɨr õr iiyo otsɨɨ Tadeo, hn Simón. Ese Simón wɨchɨ politikya uje sehe diyuhu gobierno. \v 19 Uu uhurc osht wɨchɨ Judas Iscariote. Wɨchɨ uje tyenɨj chiwãha Jesús nehe. \s Otata uje Jesús ukurbo tãra demonyo. \p \v 20 Eseekite hn Jesús seyhi tɨ̃r dahuch. Ich oso okɨhniya otakɨsho lawichɨhɨ ahɨrpo. Heke hõr dakɨle ye õr pwele otaakpe. \v 21 Uje ɨr iiso ochunt uje Jesús shish shiyokõr kuche shuu ɨtsorz heke ohno otɨ̃r ɨre par uje ochishew pork õr eyuwo tɨsɨ̃r uje wɨchɨ totihla. \v 22 Eseekite hn wɨr odechɨ erze hnakɨrbo uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichew. Otãra Jerusalén. Otata otsɨɨ: —Beelzebú uu demonyo õr bahlut de Jesús ehet hn ɨshɨm ɨre ukurbo par chiyuhu demonyo oso õr aho.— \v 23 Jesús tɨbii õr hn sɨteẽta tatɨm õr ɨm: —Satanás ye pwele diyuhu duhut Satanás oso õr ahope. \v 24 Kɨmɨjɨ oso odehek ɨre oduhu wee wee hn oteye heke otsehek ɨr hnɨmich. \v 25 Hn ɨtspo kɨmɨjɨ oso otakɨsho lahuch hn oteye heke otsehek ɨre. \v 26 Hn Satanás ɨtspo, kɨmɨjɨ datsɨ̃r debiyo heke ich uhurc ich ye ukurbɨ̃rsh. Tyenɨj chish ɨr uhurc. \v 27 Kɨmɨjɨ hnakɨrbich chɨhɨ uje ɨr ukurbo de hn yet sehe masaha ɨr ihyuch par torha ɨr kushjãro ich ye pwelpe. Tyenɨj shiyeru wap chɨ̃ra lukwerc hnii pwele hnoy ɨr kushjãro.— \v 28 Hn Jesús tatɨm õr ɨm: —Ich ũrpa uje titɨm olak. Porrosht nos pwele perdonar oso uje oshiyokõr uje mɨhnũwo hn erze uje ochiyuhu lahwoso mɨhnũwo. \v 29 Per yeẽk uje chiyuhu lahwoso mɨhnuwõho Porrosht Ɨchɨbich, ich Porrosht ye perdonar wɨchpe. Shish ɨr hnɨtewta de Porrosht ahɨr.— \v 30 Jesús tatɨm õr shuu ɨtsorz pork otata uje ɨchɨbich mɨ̃hnt de ɨre ehet. \s Jesús data hn ɨr leshɨbo otekɨrɨhɨ ɨre. \p \v 31 Eseekite hn Jesús ɨr data hn ɨr leshɨbo otaãcha per shɨ oyehe ejwert hn oshuu otɨbii Jesús. \v 32 Ich oso okɨhniya uje odechɨ otsakaha Jesús ahɨr. Otatɨm Jesús otsɨɨ: —Ata hn eshɨbo ode ejwert. Yesh ochukwi owa.— \v 33 Jesús tatɨm õr ɨm: —¿Je sehe erahalo yeniipo uje õr ɨtso mama hn yeniipo uje õr ɨtso pɨshɨbo?— \v 34 Jesús teychɨm erze oso uje otsakaha ɨr ahɨr hn tatɨm õr ɨm: —Wɨr shɨ õr ɨtso mama hn pɨshɨbo. \v 35 Yeẽk uje shiyokõr uje Porrosht sahmũr wɨchɨ pɨshap hn wate pɨnap hn wate mama.— \c 4 \s Hnakɨrbich chukwẽr jõro. \p \v 1 Eseekite hn Jesús shiyokorãha osoho lagunta wɨrc. Ich oso okɨhniya uje otakɨsho lahwɨchɨhɨ ɨre ahɨr, heke ii pohorrza ehet hn sakaha. Ich oso okɨhniya uje ode lagunta wɨrc par otẽr uje Jesús tatɨm õr. \v 2 Wɨchɨ shiyokorãha õr Porrosht ahwoso ich kɨhniya per shish sɨteẽta kuche. Tatɨm õr ɨm: \v 3 —Ẽrlo yok. Hnakɨrbich dekite uje hno par sɨtsẽr jõro eyhi. \v 4 Uje sɨtsẽr shuu ɨtsorz hn eyhi kayɨhɨ dehet ehet. Chɨpɨrme taãcha hn tew. \v 5 Uje sɨtsẽr erze eyhi hn yẽr kayɨhɨ uje kojano po de. Tokole shɨchish pork hnɨmich pɨkaap. \v 6 Uje deeych tokole tew ich shuu kako pork nĩhyok ɨr uro. \v 7 Erze eyhi yẽr uje sɨtsẽr kayɨhɨ uje wontɨ de. Tokole ii yẽr nehech wontɨ serz hn sajuwe heke ye eerɨ̃rsh. \v 8 Per erze eyhi yẽr uje sɨtsẽr kayɨhɨ ese hnɨmich uje ɨhɨ̃rt. Ich kresa hn ee de, yẽr ee treynta, yẽr ee sesenta, hn yẽr ee syen.— \v 9 Hn Jesús tatɨm wɨr oso ɨm: —Olak ãr de par ẽrlo. Uhulo olak eyuwo tɨsɨ̃r erze uje titɨm olakɨke.— \s ¿Ɨnaãpo heke Jesús sɨteẽta õr kuche? \p \v 10 Eseekite uje erze oso ohno shɨ Jesús dechɨ hõr wɨr yewo uje shish õya ɨre hn ɨr akɨle uje õr dose ich otatɨm Jesús otsɨɨ: —Erze ahwoso uje eteẽtaka ¿duhu ɨnaãpo?— \v 11 Jesús tatɨm õr ɨm: —Porrosht sehe duhu erahalo erze uje shiyokõr par tɨbey laabo. Per uje titɨm erze oso yewo ich ye tuu ɨmeheeychpe. Shɨ tɨteẽta õr kuche \v 12 par uje oteychɨm pɨshɨ per ye onomope. Ich otẽr per ye ɨmeheeychpe par õr ɨre. Kɨmɨjɨ odɨraha ich otsapur Porrosht hn wɨchɨ perdonar õr. \p \v 13 ¿Je ye erahalope ese uje tɨteẽtaka? Kɨmɨjɨ ye erahalo ich nos ye erahalo wɨrpe erze yewo uje tɨteẽta. \v 14 Ese uje tɨteẽta tata shuu ɨtsorz. Ese hnakɨrbich uje sɨtsẽr jõro eyhi ich shɨ ɨtso hnakɨrbich uje sanɨmɨrãha Porrosht ahwoso. \v 15 Erze eyhi yẽr uje kayɨhɨ dehet ehet wɨr shɨ ɨtso oso uje ochunt Porrosht ahwoso ɨchii Satanás tɨ̃r õr hn chiyuhu Porrosht ahwoso uje ochuntɨke. Heke shuu ochɨkey. \v 16 Erze eyhi yẽr uje kayɨhɨ ese hnɨmich eeych uje kojano de uut wɨr shɨ ɨtso erze oso uje ochunt Porrosht ahwoso ich otsahmũrpa hn õr ayla. \v 17 Wɨr õr ɨtso erze jõro uje ye ũrɨrsh. Wap ich õr ewenta per uje kuche mɨhnũwo tɨ̃r Porrosht aabo pork ye olotiis pahwosope ich oym Porrosht shɨchish. \v 18 Erze eyhi yẽr uje kayɨhɨ ese hnɨmich uje wontɨ de wɨr shɨ ɨtso oso uje ochunt Porrosht ahwoso ich otsahmũr \v 19 per shɨ shuu deyuwo tɨsɨ̃r labɨso hn dasuwo. Ma sahmũr hnote, heke erze kuche sehnyẽr ɨre shɨ ɨtso erze wontɨ uje sajuwe jõro hn ye duhu eẽrɨrsh. \v 20 Erze eyhi yẽr uje kayɨhɨ hnɨmich uje ɨhɨ̃rt wɨr shɨ ɨtso yeẽk uje chunt Porrosht ahwoso ich sahmũr. Wɨchɨ shɨ ɨtso erze jõro uje ee de. Yẽr ee treynta hn yẽr ee sesenta hn yẽr ee syen.— \s Jesús sɨteẽta kuchɨt ɨtso nampyont. \p \v 21 Eseekite hn Jesús sɨteẽta kuchɨt tatɨm õr ɨm: —Uje yeẽk nerũ nampyont ich ye dɨbɨte kejunt uut hn ye dɨbɨte õr arpich uut. Shɨ chɨbɨte owich uje de porĩt par uje chihit lekɨtiyo. \v 22 Pork nos kuche uje otsakɨs je deeych yet nehe ich ochɨraha shɨ ɨtso uje yet ye nahmũr uje yewo ochɨraha je deeych yet nehe ich nos ochɨraha. \v 23 Olak ãr de. Uhu olak eyuwo tɨsɨ̃r uje titɨm olakɨke.— \v 24 Hn Jesús tatɨm õr ɨm: —Ẽrlo pahwoso uje titɨm olak. Erze kuche uje asɨmɨhɨlo yewo, Porrosht tyenɨj ɨshɨmɨhɨ olak hn shuu iyuwe \v 25 pork ese uje chɨraha ich Porrosht tyenɨj shuu ma chɨraha, per ese uje ye dɨrehepe, ich Porrosht tyenɨj shuu chɨkey ese pɨkaap uje chɨraha.— \s Oso ich õr ɨtso jõro uje om hn uje mɨhnũ. \p \v 26 Eseekite hn Jesús sɨteẽta kuchɨt yet tatɨm õr ɨm: —Uje Porrosht shiyokõr par tɨbey daabo wɨchɨ shɨ ɨtso hnakɨrbich uje shuu otsɨtsẽr jõro eyhi uje om ɨr shakɨrrza ehet. \v 27 Uje dɨhlak ich umo hn uje deeych ich nɨhɨ. Erze jõro eyhi uje sɨtsẽr ich tokole hn ich krese per ɨre ye dɨrehepe ɨnaãpo uje ɨtsorz. \v 28 Shɨ ese hnɨmich wɨchɨ uje shuu wɨr jõro eyhi tokole. Wap tokole, shɨ ɨr ihyõ, hn ich uhurc ɨr ee de. \v 29 Uje ɨr ee etan ich terɨhɨ ɨshɨrĩt heke ochekushu.— \s Porrosht aabo õr ɨtso mostasa. \p \v 30 Eseekite hn Jesús tatɨm õrpo ɨm: —¿Keshɨ tɨteẽta latɨkpo par tuu ɨmeheeych par erahalo uje Porrosht shiyokõr par tɨbey laabo? \v 31 Uje Porrosht shiyokõr ich shɨ ɨtso asa pohorrza eyhi waa je iich otsɨɨ mostasa uje hnakɨrbich chukwerɨ̃hɨ ɨr shakɨrrza ehet. Asa pohorrza eyhi ich ma ijeebe je erze jõro eyhi yẽr \v 32 per uje kresa ich ma data je erze jõro yewo. Ɨr uke ich deyo heke chɨpɨrme tɨ̃r ɨre hn shiyokorɨ̃hɨ dewo ɨr uke pork puurc de.— \p \v 33 Jesús sɨteẽta kuche ich kɨhniya uje shiyokorãha oso Porrosht ahwoso nehech ye õr pwele õr hu dishpe. \v 34 Jesús shɨ sɨteẽta kuche uje tatɨm oso per uje wɨr otokole hn tatɨm dakɨle shuu ɨmeheeych par õr erze uje sɨteẽtaka. \s Jesús shuu myentɨta iyehe hn owɨt wokor. \p \v 35 Eseekite uje deeych yaka hn Jesús tatɨm dakɨle ɨm: —Yukulo yɨtɨ̃rlo wahacha lagunta pɨt yet.— \v 36 Ɨr akɨle oym wɨr osohochɨs lagunta wɨrc hn õy pohorrza ehet uje Jesús de hn ohno. Ich pohɨr yẽr hno ĩya õr. \v 37 Myentɨta data chish orɨ̃hɨ dehet pehet. Shuu owɨt wokor deyo masaha pohorrza ehet. Sehe yaka. \v 38 Jesús shɨ umuhu pohorrza atsɨkɨta tɨtɨla õr ɨtɨch. Ɨr akɨle otsɨniyẽr. Otatɨm otsɨɨ: —Maestro, ¿je ye latɨkɨsh uje eyoklo yaka?— \v 39 Jesús nɨhɨ. Iyehet hn tatɨm myentɨta hõr lagunta ɨm: —Alehe.— Asa myentɨta, hõr owɨt wokor iyeheshɨp. \v 40 Jesús tatɨm dakɨle ɨm: —¿Ɨnaãpo heke atɨlɨlo? ¿Je otiislo yok?— \v 41 Nos wɨr õr ɨre ich ochishlabe hn otolpa. Otatɨmye otsɨɨ: —¿Yeẽkpo ele? Heke asa myentɨta hn owɨt wokor chunt ɨre hn shiyokõr uje tata.— \c 5 \s Demonyo de Gerasa osht ehet. \p \v 1 Eseekite hn Jesús hõr otaachɨ̃hɨ lagunta pɨt yet Gerasa oso õr hnɨmich. \v 2 Uje Jesús ihnɨmichɨhɨ pohorrza ehet hn hnakɨrbich dalehe arhĩch tãra dukuta. Ɨchɨbich mɨ̃hnt de ehet. \v 3 Wɨchɨ shɨ debuhu dukuta. Nĩhyok yeẽk pwele shiyeru. Ye kenena ewentpe. \v 4 Shish oshiyeru uke hn dɨle ochɨ̃ra kenena per shish chekushu. Nĩhyok yeẽk pwele sontew wɨchɨ. \v 5 Uje dɨhlak hn uje deeych ich shish dɨrkɨhɨ lekɨtiyoho wɨ̃rye eeyo hn dukuta ehet. Ich tɨbich jwertpa hn shuu ɨre chɨ̃ra kojano po. \v 6 Umo Jesús uje ehn de dukuhla hn uushɨ dalehe arhĩch. Icha dete hnɨmoho ɨkɨch. \v 7 Ich sɨhnew lahwoso tatɨm Jesús ɨm: —Jesús, ¿sehe ahakõr latɨkɨhɨ yok? Tɨkɨraha owa. Owa uu Porrosht uje de poõrc ɨr Ijɨt pisht. Titɨm owaha Porrosht ɨle ɨkɨch par uje ye epiyer yok.— \v 8 Tatɨm shuu ɨtsorz pork Jesús tatɨm ese ɨchɨbich mɨ̃hntɨke ɨm: —Atokolɨhɨ ese hnakɨrbich ehet.— \v 9 Jesús tatɨm ɨm: —¿Eytɨkɨhɨ?— Hn tatɨm Jesús ɨm: —Piich otsɨɨ Legión pork õryok kɨhniya.— \v 10 Shish sapur Jesús par uje ye diyuhu orɨ̃hɨchɨs ese hnɨmich uje ode. \v 11 Wɨ̃rit dechɨ ye dukuhlape uje poohle de ich kɨhniya. Wɨr shɨ taakɨhɨchɨs. \v 12 Erze demonyo otatɨm Jesús otsɨɨ: —Uhu oyɨtɨ̃r erze poohle par oyomsaha aho.— \v 13 Jesús tatɨm erze demonyo ɨm: —Bolɨlo.— Hn erze ɨchɨbiyo mɨhnũwo otokolɨhɨ ese hnakɨrbich ehet hn ohno omasaha poohle aho. Erze poohle wɨr do mil. Nos uushɨ ihnɨmichɨhɨ wɨ̃rit eeych uje ich ɨlyaka. Nos masaha lagunta ehet hn hmarta. \p \v 14 Erze hnakɨrbo uje otɨbey wɨr poohle ohno ooshɨ otɨ̃r dɨt hn otɨ̃r erze uje ode aach. Otatɨm õr uje omoko. Heke nos wɨr oso ohno par uje oteychɨm uje tokole ɨtsorz. \v 15 Uje otaachɨ̃hɨ Jesús ahɨr hn omo ese hnakɨrbich uje demonyo tokolɨhɨ ehetɨke. Shɨ sakahachɨs. Iyãha lasuwo hn ich ye totihlpe. Erze oso ich ochishlabe. \v 16 Erze hnakɨrbo uje omo uje tokolɨhɨ wahachaka ich nos otatɨm oso uje tokolɨhɨ ese hnakɨrbich hn uje tokolɨhɨ wɨr poohle. \v 17 Heke erze oso otsapur Jesús par uje tokolɨhɨchɨs ese õr hnɨmich. \v 18 Jesús dohɨr pohorrza ehet hn ese hnakɨrbich uje demonyo tokolɨhɨ ehetɨke sapur Jesús par uje sehe nõya ɨre. \v 19 Jesús ye nahmũrpe uje wɨchɨ ĩya ɨre. Tatɨm ɨm: —Bo eyhi etɨ̃r ahuch hõr wɨr eeyso hn nos atɨm õr erze uje Porrosht shiyokorɨ̃hɨ owa hn sosɨr owa.— \v 20 Ese hnakɨrbich hno tatɨm erze oso uje ode erze duwo uje dye uje iiyo otsɨɨ Decápolis. Nos tatɨm õr uje Jesús shiyokorɨ̃hɨ ɨre. Ich shuu nos wɨr oso ochishlabe. \s Jesús shuu Jairo ijɨta ɨkpo. \p \v 21 Eseekite uje Jesús cheeshpo iyãha pohorrza tɨ̃r lagunta pɨt yet ich oso okɨhniya uje otakɨsho lawichɨhɨ ɨre ahɨr lagunta wɨrc. \v 22 Hnakɨrbich taachɨ̃hɨ ahɨr uje iich otsɨɨ Jairo. Wɨchɨ õr bahluwa toy uje tɨbey sinagoga. Uje umo Jesús hn icha dete hnɨmoho ɨkɨch. \v 23 Sapur Jesús tatɨm ɨm: —Pijɨta ich yej toy. Erẽt, akahɨr par uje owich ompo.— \v 24 Jesús hno ĩya ɨre. Oso okɨhnipa uje õya ɨre hn shish ochukusye. \v 25 Erze oso õr ehet tɨmcharrza de. Ich dose ãyo uje wate permo, ɨr armɨtsɨ ihnɨmich. \v 26 Shish tɨ̃r meriko per shɨ oshuu ma doso. Ich sɨhna ɨr hnote per ye oduhu owich ompe. Shish ma owich mɨ̃hnɨk. \v 27 Uje chunt otata Jesús ich sɨtɨ̃r ɨre tãra nẽr erze oso õr ehet hn sakahɨr Jesús nerpta ɨrhɨ. \v 28 Ɨre ehet chiilehet ɨm: —Uje takahɨr nerpta ich yok owich ome.— \v 29 Uje sakahɨr Jesús nerpta ɨrhɨ ɨchii ɨr armɨtsɨ iyehe hn chuuna uje owich om. \v 30 Jesús chuuna uje ɨr ukurbo tokole par chukuta yeẽk. Somtɨs ɨre teychɨm wɨr oso hn tatɨm õr ɨm: —¿Yeẽkpo uje sakahɨr piyerpta?— \v 31 Ɨr akɨle otatɨm otsɨɨ: —Hmeychɨm, oso ich ochukusye hn omehe owa. ¿Ɨnaãpo heke atɨm õr on: “Yeẽkpo uje sakahɨr yok?”— \v 32 Per Jesús shish teychɨm wɨr oso uje ode ɨr wɨro pork sehe dɨraha yeẽkpo uje sakahɨr ɨreke. \v 33 Asa tɨmcharrza tolpa nehech ɨkiyo tãra. Sɨtɨ̃r ɨr Jesús hn icha dete hnɨmoho ɨkɨch. Tatɨm Jesús uje ich ũru uje wate sakahɨrkɨ. \v 34 Jesús tatɨm ɨm: —Pijɨta, shɨ pork ye otiis yokpe heke owa owich om. Bo uhu ehet kɨɨs pork owa sanoko.— \p \v 35 Uje ehn Jesús keytkẽr wate hn hnakɨrbo otaãcha. Otãra Jairo ihyuch. Wɨchɨ õr bahluwa toy uje tɨbey sinagoga. Erze hnakɨrbo otatɨm Jairo otsɨɨ: —Eyjɨta ich tokɨ. ¿Ɨnaãpo heke yesh ahakos ese maestro?— \v 36 Jesús chunt wɨr õr ahwoso hn tatɨm Jairo ɨm: —Ye atɨla. Ye otiis uje yok pwele tuu wate owich om.— \p \v 37 Jesús sontew erze oso, ye duhu onõya ɨrpe. Shɨ Pedro, hn Santiago hn Juan wɨr uje shuu õya ɨre. Ese Santiago wɨchɨ Juan leshap. \v 38 Uje otaachɨ̃hɨ ese õr bahlut ihyuch uje tɨbey sinagoga hn Jesús umo erze oso ich okɨhniya uje odechɨ. Wɨr ich oyerh otsɨhnew. \v 39 Jesús masaha pwert ehet hn tatɨm õr ɨm: —¿Ɨnaãpo heke eyerhlo ich ehnewlo? Asa pɨkɨhninta ye tope. Shɨ umo.— \v 40 Per erze oso shɨ oyana Jesús oloter heke shuu nos otokolɨhɨ pwert ehet. Shɨ hnoy asa pɨkɨhninta ɨr deych hn ɨr data hn erze ɨr akɨle otɨ̃r ese owich uje pɨkɨhninta de. \v 41 Jesús chishew ɨr hmata hn tatɨm ɨm: —Talita kum.— Ese ahwosht tata ɨm: —Pɨkɨhninta, titɨm owa too: “Alehet.”— \v 42 Ɨchii asa pɨkɨhninta iyehet hn dɨrk. Wate dose ãyo. Ɨr deych hn ɨr data ich ochishlabe. \v 43 Jesús tatɨm õr ɨm: —Ye atɨmlo latɨk. Uhulo taak.— \c 6 \s Jesús tɨ̃r dɨt Nazaret. \p \v 1 Eseekite hn Jesús tokolɨhɨchɨs hno tɨ̃r hnɨmich yet uje neẽheni. Ɨr akɨle ohno õya ɨre. \v 2 Uje ich terɨhɨ deeych uje otsakɨr hn ɨre ɨchii shiyokorãha oso sinagoga ehet. Ich oso okɨhniya otẽr ɨre hn ochishlabe. Otatɨmye otsɨɨ: —¿Oniyokorãha ɨrehe ɨraãpo heke ich chɨraha shiyokõr erze kuche? ¿Duhu wɨr õr eyuwo tãra ɨraãpo? ¿Ɨnaãpo heke pwele shiyokõr erze kuche uje ye latɨk pwele niyokõr? \v 3 Lɨkɨ shɨ karpinterya. Ɨr data wate María hn ɨr leshɨbo wɨr Santiago, José, Judas hn Simón. Ɨr nanɨme ode lɨka eyoklo ahɨr toy.— Erze oso ye oduhu Jesús dichpe. \v 4 Jesús tatɨm õr ɨm: —Lekɨtiyo nos otola profetɨt per erze ɨr ɨhnapso uje ode ese owich uje profetɨt tãra ye otolpe hn ɨr iiso õr ɨtspo, hn erze uje ode ɨr ihyuch õr ɨtspo, ye otola ɨrpe.— \v 5 Heke Jesús ye pwele niyokõr erze kuche uje ye latɨk pwele niyokõr. Shɨ sakahɨr oso nohmɨramo uje õr permo hn shuu õr owich om. \v 6 Jesús ich chishlabe pork erze oso ich otsotiis ɨre. Tokolɨhɨchɨs hn hno tɨ̃r lekɨtiyo erze duuwo ijaabo uje deye ahɨr hn shiyokorãha õr Porrosht ahwoso. \s Jesús akɨle ohno otsanɨmɨrãha Porrosht ahwoso. \p \v 7 Eseekite hn Jesús tɨbii wɨr dakɨle uje õr dose. Shuu õr osiyer osiyer õyye par uje ohno otɨ̃r lekɨtiyo hn ɨshɨm õr ukurbo par uje ochiyuhu ɨchɨbiyo mɨhnũwo uje de oso õr aho. \v 8 Tatɨm õr ɨm: —Ye bolilo latɨk par dehet pehet, shɨ olak ɨtɨle. Ye bolilo kotsɨrbo hn oposo hn ye emchahalo hnote olak ɨhɨrrzoso. \v 9 Erɨhɨlo olak erihyo per ye bolilo olak ɨshuwo yewo.— \v 10 Jesús tatɨm õr ɨm: —Uje aachɨ̃hɨlo dɨt ich tyenɨj shɨ akahalo õr ihyuch uhulo nohmɨra nehech atokolɨhɨlo ese owich. \v 11 Kɨmɨjɨ dɨt oso ye onahmũr uje akahalo õr ahɨr hn ye onahmũr otẽr olak ahwoso ich tyenɨj atokolɨhɨlo õr dɨt. Uje atokolɨhɨlo ich eshɨtlo olak erihyo par uje hnɨmich ukult kay. Wɨchɨ par yara par ese dɨt oso ochɨraha uje ich oshiyokõr mɨhnɨ̃kpa.— \v 12 Eseekite hn Jesús akɨle ohno otɨ̃r lekɨtiyo otsanɨmɨrãha Porrosht ahwoso. Sehe oduhu oso onoym wɨr deluu mɨhnũ par oshiyokõr uje Porrosht sahmũr. \v 13 Ochiyuhu demonyo oso õr aho ich okɨhniya hn erze uje õr permo ich otormɨ̃hɨ õr aseyte hn oshuu õr owich om. \s Rey Herodes shuu oshuu Juanni uu tohɨrm oso. \p \v 14 Eseekite hn rey Herodes chunt uje Jesús shiyokõr pork oso otatehe lekɨtiyo. Wɨchɨ tata ɨm: —Juan uu tohɨrm oso ich ɨkpo heke ich ɨr ukurbo deyo de hn shiyokõr kuche uje ye latɨk pwele niyokõr.— \v 15 Yewo otsɨɨ: —Wɨchɨ profeta Elías lɨshɨ.— Hn yewo otsɨɨ: —Wɨchɨ profetya ɨtso uu profeta poruwo wɨshɨ.— \v 16 Uje rey Herodes chunt hn tata ɨm: —Wɨchɨ uu Juan uje tuu ochekshehe etɨbichni, ɨkpo.— \v 17 Ese rey Herodes shuu oshiyeru Juan ochɨ̃ra kenena hn ochɨmchaha karsel ehetni pork shiyokos Herodes uje ĩhi Herodías ahɨr. Wate ɨr leshɨbich Felipe ɨrãhto. \v 18 Pork Juan tatɨm ɨrni ɨm: —Aluwe ley uje ẽhi eshɨbich ɨrãhta ahɨr.— \v 19 Heke Herodías ich sɨtak pishɨ Juan. Sehe duhu oduhu toy per ye pwelpe \v 20 pork rey Herodes ich tola Juan. Tɨbey ɨre pork chɨraha uje Juan ɨr ɨluu ich om hn sahmũr Porrosht. Uje tẽr Juan ich shish shuu deyuwo tɨsɨ̃r, ye dɨraha uje shiyokõr per shish sahmũr tẽr. \p \v 21 Eseekite uje ich terɨhɨ Herodes kumpre ãyo hn shuu oshiyokõr õr ahamich dich. Herodías chɨraha uje tyenɨj shiyokõr par uje shuu Herodes shuu oshuu Juan oshuu toy. Herodes tɨbii erze õr bahluwo uje ochishew obiyohochɨs ese palasyo hn nos wɨr ohyerptoso õr bahluwo hn nos wɨr oso yewo uje ich õr ɨhɨ̃r deyo uje odechɨ hnɨmich Galilea. \v 22 Uje Herodías ɨr ijɨta shiyokõr weylɨhɨchɨs oso õr ɨkɨch ich otsahmũrpa. Heke ese rey tatɨm asa pɨkɨhninta ɨm: —Apur uje ahmũr ich tokosɨm owa.— \v 23 Herodes chɨbɨte lahwoso ich shuu ũrpa tatɨm ɨm: —Uje apur yok kuchẽrk ich tokosɨm owa. Kɨmɨjɨ apur yok hnɨmich pehet ich tokosɨm owa.— \v 24 Wate tokolɨhɨchɨs hno tɨ̃r data hn tatɨm ɨm: —¿Tapur latɨkpo?— Hn ɨr data tatɨm ɨm: —Apur Juan uu tohɨrm oso ɨr huta.— \v 25 Ɨchii cheeshpo tɨ̃r ese rey. Tatɨm ɨm: —Ele aahle sehe tuu asɨm yok Juan uu tohɨrm oso ɨr huta. Emchaha preta ehet waa je data.— \v 26 Uje ese rey chunt ich dosdarak per ich chɨbɨte lahwosoko erze oso õr ɨkɨch shuu ũrpa heke par ɨre ich ye ompe iim lahwoso uje tatɨm wate. \v 27 Ɨchii shuu ohyerptosht uje tɨbey ɨre hno tɨ̃r karsel ehet par chekshehe Juan etɨbich hn tõhwa ɨr huta. \v 28 Wɨchɨ hno tɨ̃r karsel ehet hn chekshehe Juan etɨbich. Chɨmchaha huta preta ehet waa je data hn tõhwa ɨshɨm asa pɨkɨhninta. Wate ɨshɨm data. \v 29 Uje Juan ɨr akɨle ochunt uje ɨtsorz hn otɨrẽt ohnoy ɨr yũhurrza ochihitsɨm. \s Jesús ɨshɨm oso õr poso õr sinko mil. \p \v 30 Eseekite hn Jesús akɨle ocheeshpo uje shuu ohnoni otsanɨmɨrãha Porrosht ahwoso. Otakɨsho lawichɨhɨ Jesús ahɨr. Nos otatɨm erze kuche uje oshiyokõr hn otatɨm toy uje oshiyokorãha oso. \v 31 Jesús tatɨm õr ɨm: —Yukulo yɨtɨ̃rlo wahacha hnɨmich uje ɨsa par eyoklo tonkiya.— Tatɨm õr shuu ɨtsorz pork ich oso okɨhniya otaãcha hn yewo ohno nehech nĩhyok ye õr tyempɨrsh par otaak. \v 32 Hn Jesús hõr dakɨle oyãha pohorrza hn ohno otɨ̃r hnɨmich uje ɨsa. \v 33 Per ich oso okɨhniya omo õr uje ohno hn ochɨraha õr. Nos otokolɨhɨ erze duuwo uje dechɨ hn ohno ooshɨ ochiil õr ɨkɨch otɨ̃r ese owich uje tyenɨj Jesús hõr oyehe. \v 34 Uje Jesús ihnɨmichɨhɨ pohorrza ehet hn umo erze oso ich okɨhniya hn chuuna uje õr losuhlaabo pork wɨr shɨ õr ɨtso obeje uje nĩhyok ye latɨk tɨbey. Ɨchii shiyokorãha õr kuche ich kɨhniya. \v 35 Uje ich yɨlkashɨp hn ɨr akɨle otsɨtɨ̃r ɨre. Otatɨm otsɨɨ: —Ich yɨlkashɨp. Ele hnɨmich uje eyok de ich ɨsa. \v 36 Uhu wɨr oso odo otɨ̃r duuwo par uje otiya oposo par otew.— \v 37 Per Jesús tatɨm õr ɨm: —Asɨmlo õr poso par uje otew.— Otatɨm Jesús otsɨɨ: —¿Je sehe uhu oyuko oyiya oposo par uje oyosɨm nãhu oso uje ich okɨhniya par uje otew? Erze oposo bahat ich debichpa. Shɨ ɨtso uje hnakɨrbich chishew obiyo nehech terɨhɨ shekurko osho.— \v 38 Jesús tatɨm wɨr dakɨle ɨm: —¿Pan terɨhɨ latɨkpo uje de olak ahɨr? Bolɨlo eychɨmlo.— Uje ohno oteychɨmke hn otatɨm Jesús otsɨɨ: —Pan sinko de hn loshiyo osiyer.— \v 39 Jesús shuu otatɨm erze oso par otsakaha erze ɨhnemiyo eeych uje verde õr wee wee. \v 40 Ich nos otsakɨr, yewo õr wee syen hn yewo õr wee sinkwenta. \v 41 Jesús chishew erze pan uje sinko hn loshiyo osiyer. Teychɨm poõrc, nɨna Porrosht hn sehek erze pan. Ɨshɨm wɨr dakɨle par oshɨm erze oso. Sehek erze loshiyo toy uje osiyer hn ɨshɨm dakɨle par oshɨm erze oso. \v 42 Nos wɨr oso otew nehech otsatso. \v 43 Ɨr akɨle ochish erze panye hn erze loshiyo uje oso otsatsoko nehech oshuu kanastɨ deyo yeno dose. \v 44 Erze hnakɨrbo uje otew erze pankite wɨr õr sinko mil. \s Jesús dɨrkɨhɨ awɨt eeych. \p \v 45 Eseekite hn Jesús shuu wɨr dakɨle odohɨr pohorrza ehet shɨchish. Shuu ohno otɨ̃r dɨt Betsaida uje de lagunta pɨt yet. Jesús ye dope, shɨ sakaha erze oso õr ahɨr par shuu otseyhi. \v 46 Uje shuu ohno hn dohɨr kojach eeych par orarɨhɨchɨs. \v 47 Uje ich dɨhlak hn asa pohorrza dechɨ lagunta ehet pisht hn Jesús shɨ ɨre nohmɨra de wahacha ese hnɨmich. \v 48 Jesús umo wɨr dakɨle uje ich ochɨ̃ra hn ochiyuhu ɨre pork otsatsɨrãha myent arhĩch. Uje ich deeych huta hn Jesús hno tɨ̃r õr dɨrkɨhɨ awɨt eeych, per ɨre shuu ɨtso uje sehe sowe õr. \v 49 Uje omo dɨrkɨhɨ awɨt eeych ich õr eyuwo tɨsɨ̃r jelje lɨkɨchɨbich. Ich otɨbich \v 50 pork ich nos omo ɨre hn ich otolpa. Ɨchii Jesús tatɨm õr ɨm: —Yok, ye atɨlɨlo hn ye as olak ɨbe.— \v 51 Uje dohɨr asa pohorrza ehet uje ɨr akɨle ode hn asa myentɨta iyehe. Nos wɨr õr ɨre ich ochishlabe \v 52 pork ye odɨrehepe ɨnaãpo Jesús ɨshɨm wɨr oso erze pan par otew nehech otsatso. Nos wɨr õr ɨre ich õr hu kata. \s Jesús chukuta genesaret oso. \p \v 53 Eseekite uje otaachɨ̃hɨ ese hnɨmich Genesaret uje de lagunta pɨt yet ich oshiyeru ɨr pohorrza lagunta wɨrc. \v 54 Uje oyhnɨmichɨhɨ pohorrza ehet ich oso ochɨraha uje wɨchɨ Jesús. \v 55 Heke nos ohno ooshɨ par otõhwa erze uje õr permo uje ode lekɨtiyo. Wɨr shɨ ode darpɨlo eeyo. Erze oso ochukwi ese owich uje Jesús de par otseya erze uje õr permo. \v 56 Jesús hno tɨ̃r lekɨtiyo duuwo ijaabo aho hn duuwo deyo aho hn tɨ̃r aach. Ich nos ohnoy erze permo otseya õr wahacha ese owich uje ochiwãha kuche hn ochɨbɨte õr dehet wɨrc uje Jesús tyenɨj chɨkãha. Uje Jesús chɨkãhachɨs ich nos otsapur par uje otsakahɨr ɨr nerpta ɨrhɨ, hn nos wɨr uje otsakahɨr ich shuu õr owich om. \c 7 \s ¿Ɨnaãpo heke hnakɨrbo õr ɨluu mɨhnũ? \p \v 1 Eseekite hn erze fariseo hn erze uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite otãra wahacha dɨt Jerusalén ohno otɨ̃r Jesús. \v 2 Wɨr omo Jesús akɨle uje otaak ye onũrhu nahmepe oduhu ɨlo õr uje ochũrhu par otaak. \v 3 Nos wɨr erze uje õr ɨluuta iich otsɨɨ fariseo hn nos wɨr erze israel oso uje odebuhu hnɨmich Judea shish ochũrhu nahme wap par otaak shɨ ɨtso uje õr poruwo wɨshɨ oshiyokõr. Kɨmɨjɨ ye onũrhu oduhu ɨlo uu õr poruwo wɨshɨ ich ye otaakpe. \v 4 Uje ocheeshpo otãra ese owich uje ochiwãha kuche ich nos ochũrhu nahme wap par uje otaak. Ich õr ɨluu yẽr de ich kɨhniya uje shish oshiyokõr oshuu ɨtsorz. Nos wɨr õr ɨre shish ochũrhu ɨr basɨ, ochũrhu ɨr jarrzɨ, ochũrhu ɨr pɨramo, hn ochũrhu darpɨlo oshuu ɨtso uje õr poruwo wɨshɨ oshiyokõrkite. \v 5 Erze uje õr ɨluuta iich otsɨɨ fariseo hn erze uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite otatɨm Jesús otsɨɨ: —¿Ɨnaãpo heke erze akɨle ye oniyokõrpe uu eyok poruwo wɨshɨ õr ɨluu? Ye onũrhu nahmepe uje otaak ɨtso uje eyok poruwo wɨshɨ oshiyokõrkite.— \v 6 Jesús tatɨm õr ɨm: —Olak aho yũhɨrsh. Ich ũrpa uje ese profeta Isaías lɨshɨ eyucha olak uje chichew Porrosht ahwoso shuu ɨtsorz ɨm: “Porrosht sole: Erze oso oteeychãha yok shɨ õr ahwo per õr aho kɨnãho. \v 7 Uje oteeychãha yok ich ye jukur pork oshiyokorãha oso shɨ ɨtso uje tãra Porrosht per shɨ tãra oso õr eyuwo.”— Wɨr uje profeta Isaías chichewkite. \p \v 8 Hn Jesús tatɨm õr ɨm: —Nos moymlo uu Porrosht ahwoso hn shɨ ahakõrlo uje tãra hnakɨrbo õr eyuwo. \v 9 Olak shish atɨmlo oso kuche uje kɨnãho heke shuu oym Porrosht ahwoso hn shɨ oshiyokõr uje hnakɨrbo otata. \v 10 Moisés tata uje Porrosht sole: “Atɨla eych hn ata.” Hn tatpo ɨm: “Yeẽk uje chiyuhu lahwoso mɨhnuwõho ɨr deych o kɨmɨjɨ ɨr data ich tyenɨj oshuu oshuu toy.” \v 11 Per olak athɨlo kɨnaha. Athɨlo uje yeẽk tatɨm ɨr deych o kɨmɨjɨ ɨr data ɨm: “Erze kuche uje sehe tokosɨmɨhɨ owa par takashɨm owa, wɨr tokosɨmɨhɨ Porroshtni heke ye yok pwele tokosɨm owape.” \v 12 Kɨmɨjɨ tatɨm ɨr deych o ɨr data shuu ɨtsorz ich ontɨlo ɨre par uje ye takashɨm õr. \v 13 Uje ontɨlo ɨre uhulo ɨtsorz ich uhulo Porrosht ahwoso ye jukur shɨ par uje uhulo olak poruwo wɨshɨ õr ɨluu bale. Ɨch kuche kɨhniya uje ahakõrlo uhulo ɨtsorz.— \p \v 14 Jesús tɨbii erze oso par otɨ̃r ɨre. Tatɨm õr ɨm: —Ẽrlo pahwoso uje titɨm olak par erahalo. \v 15 Erze kuche uje oso otew ye duhu õr ɨluu mɨhnũpe. Shɨ erze uje otata wɨr uje tãra õr aho hn shuu õr ɨluu mɨhnũ. \v 16 Olak ãr de par ẽrlo. Uhu olak eyuwo tɨsɨ̃r erze uje titɨm olakɨke.— \p \v 17 Eseekite hn Jesús tokolɨhɨ erze oso õr ehet hn hno masaha dahuch ehet. Ɨr akɨle otatɨm otsɨɨ: —¿Duhu ɨnaãpo erze uje eteẽtaka atɨm oso?— \v 18 Jesús tatɨm õr ɨm: —¿Je olak ɨlo õr? ¿Je ye erahalope? Nĩhyok ye kuche chɨhɨpe uje yeẽk tew hn shuu ɨr ɨluu mɨhnũ \v 19 pork erze uje masaha oso õr ahwo ich tɨ̃r õr ɨjɨta, ye tɨ̃r õr tɨtewtape. Uje uhurc ich tokolɨhɨ õr ehet.— Uje Jesús tatɨm õr shuu ɨtsorz ich tatɨm õr uje nos wɨr oposo om par otew. \v 20 —Per erze uje tokolɨhɨ oso õr ahwo ich tãra õr aho. Wɨr uje shuu õr ɨluu mɨhnũ \v 21 pork nos wɨr kuche uje tãra hnakɨrbo õr aho wɨr uje shuu õr eyuwo mɨhnũwo. Wɨr uje shuu omuhuye ahɨr per ye ohnõyhi pishye ahɨrpe. Wɨr uje shuu otohɨr. Wɨr uje shuu oshuu oso oshuu otoy. \v 22 Wɨr uje shuu otorãhaye hn shuu opota kuche. Wɨr uje shish shuu oshiyokõr uu kuche mɨhnũwo. Wɨr uje shuu otsenyẽr oso. Wɨr uje shuu tɨmcher oyhĩ yẽr ahɨr, hn uje hnakɨrbo õyhiye ahɨr hn uje yeẽk sahat loshɨpɨt, hn uje yanak ɨshɨm ɨre loshɨpɨt par shuu sahat ɨre hn shuu pɨkɨhnino hn pɨkɨhnine oshiyokorɨ̃hɨye oshuu ɨtsorz. Wɨr shuu õr ɨljaabo. Wɨr uje shuu otatɨm oso õr dekushiĩ par uje oshuu õr eyuwo mɨhnuwõho yet. Wɨr shuu õr pyens uje õr ma eykdeyo je yewo. Wɨr ye duhu õr eyuwɨ̃rsh. \v 23 Nos wɨr kuche mɨhnũwo wɨr tãra oso õr aho heke shish shuu oshiyokõr erze mɨhnũwo.— \s Dihip kɨnãhat de uje ye dotiis Jesuspe. \p \v 24 Eseekite hn Jesús tokolɨhɨ dɨt ehet hno tɨ̃r ese owich uje duwo Tiro hn Sidón de. Masaha pwert ehet. Sehe lakɨs ɨrehechɨs per ye pwelpe. \v 25 Tɨmcharrza dechɨ uje ɨchɨbich mɨ̃hnt de ɨr ijɨta ehet. Chunt uje Jesús chukuta oso ɨchii hno tɨ̃r ɨre. Uje taachɨ̃hɨ Jesús ahɨr hn icha dete hnɨmoho ɨkɨch. \v 26 Asa tɨmcharrza wate dihip kɨnaha. Wate griega yãr. Shurẽhe wahachkite dɨt Sirofenicia. Sapur Jesús par uje chiyuhu wɨchɨ demonit uje de ɨr ijɨta ehet. \v 27 Jesús tatɨm wate ɨm: —Wap tyenɨj takashɨm erze israel oso pork wɨr shɨ õr ɨtso pɨkɨhnino ijaabo. Wɨr tyenɨj otaak wap. Ye ompe uje tiyuhu õr poso ahɨr hn tokosɨm poyto.— \v 28 Wate tatɨm ɨm: —Ɨrhɨ̃che, ich ũru per erze pɨkɨhnino õr poso ukulo uje kayɨhɨ hnɨmich tãra ese nemest eeych ich poyto tew.— \v 29 Jesús tatɨm ɨm: —Erze ahwoso uje atɨm yokɨke ich ɨhɨ̃rtso. Bo eyhi pork ese demonit tokolɨhɨ asa eyjɨta ehetɨke.— \v 30 Hn asa tɨmcharrza hno seyhi. Uje taachɨ̃hɨ dahuch hn chish asa deyjɨta shɨ de darpich eeych tɨnɨm. Ese demonit tokolɨhɨ ehetɨke. \s Hnakɨrbich uje armɨk hn ɨrpɨk. \p \v 31 Eseekite hn Jesús tokolɨhɨ ese dɨt Tiro wɨrc hn hno chɨkãha dɨt Sidón. Chɨkãha toy erze duuwo dye uje iiyo otsɨɨ Decápolis. Hno tɨ̃r lagunta Galilea wɨrc. \v 32 Erze oso uje odechɨ otõhwa hnakɨrbich uje armɨk hn ɨrpɨk otseya Jesús. Otsapur ɨre par uje sakahɨr wɨchɨ hn shuu owich om. \v 33 Jesús hnoy ese hnakɨrbich seya erze oso õr nẽr meytii dukuhla. Chiyuwa nahme ãr hn tɨtɨrãha nahmɨta chɨ̃ra dahlo sakahɨr wɨchɨ ahãrc. \v 34 Teychɨm poõrc hn sɨtsẽr dehyerc hn tatɨm wɨchɨ ɨm: —Efata.— Ese ahwosht tata ɨm: —Ich ãr pẽrha hn owa pwele eyehet.— \v 35 Shiyehe uje Jesús tatɨm shuu ɨtsorz ɨchii ɨr ãr pẽrha hn ɨr ahãrc owich om hn pwele chiilehet. \v 36 Jesús tatɨm õr ɨm: —Ye atɨmlo latɨk,— per ohno hn otata. Shish otatɨm oso shuu ɨtsorz per shish otatɨhɨ lekɨtiyo. \v 37 Nos wɨr oso ich ochishlabpa. Otatɨmye otsɨɨ: —Ich shish shiyokõr uje om. Shuu armo ochunt lekɨtiyo, hn shuu ɨrpo ochiilehet.— \c 8 \s Oso õr kwatro mil otaak. \p \v 1 Eseekite uje daalo arhaabo ich oso okɨhniya otakɨsho lawichɨhɨ Jesús ahɨr. Ye otew latɨk heke Jesús tɨbii wɨr dakɨle hn tatɨm õr ɨm: \v 2 —Tukuuna uje ahnũwo oso ich õr losuhlaabo pork ich daalo tre uje ode lɨka pahɨr hn nĩhyok ye otew latɨk. \v 3 Kɨmɨjɨ tuu odo odeyhi shɨ õr iyuwo nẽhi õr ich tyenɨj yeẽk torĩt shuuhu dehet pehet pork yewo ode uje otãra dukuhla.— \v 4 Ɨr akɨle otatɨm otsɨɨ: —¿Oyuhu ɨnaãpo par uje oyish oposo par uje oyosɨm õr? Ele owich uje eyok de ich ɨsa.— \v 5 Jesús tatɨm õr ɨm: —¿Pan terɨhɨ latɨkpo uje de olak ahɨr?— Hn otatɨm otsɨɨ: —Syete.— \v 6 Jesús tatɨm erze oso par uje otsakahachɨs hnɨmich. Chishew pan uje syete hn nɨna Porrosht. Sehek aho hn ɨshɨm wɨr dakɨle par shuu oshɨm wɨr oso par otew. \v 7 Loshiyo ijaabo nohmɨramo de õr ahɨr toy. Jesús nɨna Porrosht hn shuu dakɨle oshɨm wɨr oso. \v 8 Nos wɨr oso otewkite nehech otsatso. Jesús akɨle ochish erze oposye uje otsatsoko ochɨmchaha kanastɨ deyo syete nehech oshuu yeno. \v 9 Erze oso uje odechɨkite wɨr õr kwatro mil. Jesús nos shuu ohno otseyhi. \s Fariseo sapur Jesús yarta. \p \v 10 Eseekite hn Jesús hõr oy pohorrza ehet, ohno otɨ̃r wahacha hnɨmich Dalmanuta. \v 11 Fariseo otaachɨ̃hɨ Jesús ahɨr ɨchii otsatsɨrãha lahwoso. Sehe oduhu niyokõr kuchɨt wahacha poõrc uje ye latɨk pwele niyokõr kɨmɨjɨ ũru uje ɨre Cristo. Shɨ õr prowa Jesús. \v 12 Jesús sɨtsẽr dehyerc ɨm: —¿Ɨnaãpo heke oso shish sehe oduhu tiyokõr kuchɨt uje ye latɨk pwele niyokõr? Titɨm olak ich tuu ũrpa. Ich ye tiyokõr kuchepe tuu ɨtsorz.— \v 13 Jesús iim erze osohochɨs hn ii pohorrza ehet hõr dakɨle hn ohno otɨ̃r wahacha lagunta pɨt yetpo. \s Fariseo õr ɨluuta ɨtso pan eyhita. \p \v 14 Eseekite hn ɨr akɨle ochɨkey pan. Shɨ sohmɨra uje de õr ahɨr asa pohorrza ehet. \v 15 Jesús tatɨm õr ɨm: —Abeylshɨp olak par uje erze fariseo ye onehnyẽr olak onɨ̃ra ɨr pan eyhita. Hn ese rey Herodes ɨtspo, ye nehnyẽr olak nɨ̃ra ɨr pan eyhita.— \v 16 Ɨr akɨle okeytkẽrye otsɨɨ: —Yɨkeylo panɨke heke tatɨm eyoklo shuu ɨtsorz.— \v 17 Jesús chɨraha uje okeytkẽrye oshuu ɨtsorz hn tatɨm õr ɨm: —¿Ɨnaãpo heke ekitkẽrloye uje nĩhyok ye panɨ̃rsh? ¿Je ye erahalope erze uje titɨm olakɨke? ¿Je shish ye dish olak hupe erze uje titɨm olak? \v 18 Nos olak ɨle de per ye amɨlo lekɨtiyope. Hn nos olak ãr de per ye entɨlo latɨk. Nos ekeylo kuche shɨchish. \v 19 Uje tehek erze pan uje sinko hn tokosɨm erze uje õr sinko mil ¿kanastɨ terɨhɨ latɨkpo uje uhulo yeno erze pan uje otsatsohna?— Hn otatɨm otsɨɨ: —Dose.— \v 20 Hn tatɨm õr ɨm: —Hap uu pan syete uje tokosɨm wɨrhna oso uje õr kwatro mil ¿kanastɨ terɨhɨ latɨkpo uje uhulo yeno erze pan uje otsatsohna?— Hn nos wɨr õr ɨre otsɨɨ: —Syete.— \v 21 Hn Jesús tatɨm õr ɨm: —¿Ɨnaãpo heke ye erahalope uje titɨm olakɨke? Ye peyucha erze pan uje nihyokɨ̃hɨ eyok ahɨr.— \s Hnakɨrbich uje olɨbɨk. \p \v 22 Eseekite uje Jesús hõr otaachɨ̃hɨ dɨt Betsaida hn oso otõhwa hnakɨrbich uje olɨbɨk. Otsapur Jesús par uje sakahɨr wɨchɨ. \v 23 Jesús chishew ese olɨbɨt hmata hn hnoy seya dɨt nẽr. Tɨtɨrãha ɨle hn sakahɨr ɨle chɨ̃ra nahmɨta. Tatɨm ɨm: —¿Je amo lekɨtiyo?— \v 24 Hn tatɨm Jesús ɨm: —Tokomo hnakɨrbo. Shɨ õr ɨtso pohɨr per odɨrk heke tɨkɨraha uje hnakɨrbo.— \v 25 Jesús sakahɨr wɨchɨ ɨlepo. Shuu wɨchɨ prowa teychɨm lekɨtiyo. Ich owich om hn umo lekɨtiyo. \v 26 Jesús shuu hno seyhi. Tatɨm ɨm: —Ye ekãha dɨt ehet.— \s Pedro tata uje Jesús wɨchɨ Cristo. \p \v 27 Eseekite hn Jesús hõr dakɨle ohno otɨ̃r duuwo ijaabo uje dechɨ dɨt bahlut wɨrc uje iich otsɨɨ Cesarea Filipo. Uje ehn ode dehet pehet hn tatɨm dakɨle ɨm: —¿Oso onerza uje yok yeẽkpo?— \v 28 Otatɨm otsɨɨ: —Yewo otserza uje owa uu Juan uu tohɨrm oso, hn yewo otserza uje owa uu profeta Elías lɨshɨ, hn yewo otserza uje owa uu profeta poruwo wɨshɨ yeẽk.— \v 29 Jesús tatɨm õr ɨm: —¿Hap olak?— Pedro tatɨm ɨm: —Owa uu Cristo.— \v 30 Jesús tatɨm õr ɨm: —Ye atɨmlo latɨk uje yok Cristo.— \s Oso tyenɨj oshuu Jesús oshuu toy nehe. \p \v 31 Eseekite hn Jesús shiyokorãha dakɨle erze uje yelɨj tatɨm õrni. Tatɨm õr ɨm: —Yok tokõra poõrzni. Tyenɨj oso oshiyokorɨ̃hɨ yok erze kuche uje ich dospa nehe. Nos wɨr dɨt oso õr bahluwo hn erze saserdote õr bahluwo hn erze uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite ich tyenɨj otsɨtak yok. Tyenɨj oshuu yewo oshuu yok oshuu tɨkɨtɨ per uje terɨhɨ daalo tre nehe ich yok ɨkpo.— \v 32 Ahnũwo ahwoso uje Jesús tatɨm õr ich shuu ɨmeheeychpa heke Pedro chiyuhuchɨs õr ehet par uje ye onunt ɨre ɨchii tatɨm Jesús ɨm: —Ye ompe erze ahwoso uje atɨm oryõkɨke.— \v 33 Per Jesús somtɨs ɨre teychɨm wɨr dakɨle yewo hn tatɨm Pedro ɨm: —Satanás, atokolɨhɨ lɨka pɨkɨch pork owa ye ahmũr Porrosht ahwospe. Shɨ ahmũr uje oso otsahmũr.— \p \v 34 Eseekite hn Jesús tɨbii wɨr oso uje odechɨ hn nos wɨr ɨr akɨle. Tatɨm õr ɨm: —Uje sehe yeẽk masaha par pakɨlak ich tyenɨj iim erze kuche uje sahmũr par shiyokõr uje tahmũr hn ewenta erze kuche uje tɨ̃r ɨre shɨ ɨtso uje ĩhyok krus par ĩya yok. \v 35 Per kɨmɨjɨ yeẽk sahmũr erze kuche uje de nãhu ɨ̃rmo uje toy ich ye ɨr ɨkɨrĩt chɨhɨ Porrosht ahɨrpe, per kɨmɨjɨ iim erze kuche uje de nãhu ɨ̃rmo par shiyokõr uje tahmũr hn par shuu oso ochɨraha uje Porrosht shiyokõr par õr ɨre ich ɨr ɨkɨrĩt de Porrosht ahɨr.— \v 36 Hn Jesús tatɨm õr ɨm: —Ye jukur uje hnakɨrbich nos serz nãhu ɨ̃rmo ɨshujãro per uje toy ich ye ɨr ɨkɨrĩt chɨhɨ Porrosht ahɨrpe. \v 37 Nĩhyok uje yeẽk pwele tiya dekɨritɨ̃hɨ Porrosht ahɨr. \v 38 Erze ɨ̃rmo oso ye onahmũr Porroshtpe. Wɨr shɨ õr ɨtso tɨmcharrza waa je torãha dabich pork oym Porrosht. Yok tokõra poõrzni. Kɨmɨjɨ yeẽk poym yok hn poym pahwoso erze oso õr ɨkɨch uje takaashpo nehe ich tyenɨj tɨkɨpim ɨre. Uje takaashpo ich Porrosht ɨr ukurbo ĩya yok hn ɨr anjele õya yok toy.— \c 9 \nb \v 1 Hn Jesús tatɨm õrpo ɨm: —Titɨm olak ich tuu ũrpa. Uje ehn yahpaa olak nohmɨramo otoy ich tyenɨj omo uje Porrosht tɨbey oso chɨ̃ra lakɨrbo.— \s Jesús chiisãha ɨre shuu ɨre hũre. \p \v 2 Eseekite uje iyuwe daalo seys uje Jesús tatɨm õrhna shuu ɨtsorz hn ɨre hno dohɨr kojach eeych uje porĩt. Shuu Pedro, Santiago hn Juan õya ɨre. Shuu ɨre kɨnaha õr ɨkɨch. \v 3 Uu ɨr ɨshuwo ich hũre hn ich poro pisho. Nĩhyok yeẽk uje de nãhu ɨ̃rmo uje pwele churhũ õr ɨshuwo shuu poro ɨtso Jesús ɨr ɨshuwo. \v 4 Omo Elías lɨshɨ hn Moisés lɨshɨ uje otokolɨhɨ Jesús ahɨr hn okeytkẽrye. \v 5 Pedro tatɨm Jesús ɨm: —Maestro, ich om uje õryok de lɨka. ¿Je ahmũr oyiyokõr puerto tre oyɨ̃ra pohɨr ĩhyo, yet par owa, hn yet par Moisés hn yet par Elías?— \v 6 Ɨr akɨle ich ochishlabe hn Pedro ye dɨraha lahwotɨk heke tata shuu ɨtsorz. \v 7 Uje ehn tata shuu ɨtsorz hn ukuhurrza ihnɨmichɨhɨ õr eeych hn sajuwe õr. Ochunt ahwoso uje tãra asa ukuhurrza ehet. Tata ɨm: —Wɨchɨ yok Pijɨt uje tahmũr. Ẽrlo uje tatɨm olak.— \v 8 Oteychɨm shɨchish ich ye onomo latɨk, shɨ omo Jesús nohmɨra uje dechɨ õr ahɨr. \p \v 9 Uje ehn Jesús hõr dakɨle oyhnɨmichɨhɨ kojach eeych hn tatɨm õr ɨm: —Ye atɨmlo latɨk erze uje amloko. Yok tokõra poõrzni. Uje yok ɨkpo nehe hnii atɨmlo oso.— \v 10 Heke ye otatɨm latɨk uje omoko, per shish otatɨmye otsɨɨ: —¿Erze ɨr ahwoso duhu ɨnaãpo uje ɨm: “Yok ɨkpo?”— \p \v 11 Otatɨm Jesús otsɨɨ: —Erze uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite ¿ɨnaãpo shish otata otsɨɨ: “Elías lɨshɨ tyenɨj tɨrẽt wap?”— \v 12 Jesús tatɨm õr ɨm: —Ich ũru uje Elías tyenɨj tɨrẽt wap par shuu oso ochɨmɨt ɨre. Yok tokõra poõrzni. ¿Ɨnaãpo heke Porrosht ahwoso tata uje oso tyenɨj oshuu yok dospa nehe hn ye onahmũr yokpe? \v 13 Per titɨm olak uje Elías taãchni hn nos oshiyokorɨ̃hɨ ɨre uje otsahmũr shɨ ɨtso uje Porrosht ahwoso tata.— \s Jesús chiyuhu demonit pɨkɨhnint ehet. \p \v 14 Eseekite uje ich ocheeshpo otɨ̃r uje ɨr akɨle yewo ode hn omo uje oso okɨhniya ode õr ahɨr. Erze uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite oshiyokos ɨr akɨle. \v 15 Uje erze oso omo Jesús ich ochishlabe. Nos ooshɨ odalehe arhĩch hn otseta. \v 16 Jesús tatɨm õr ɨm: —¿Atɨmlo pakɨle latɨkpoko?— \v 17 Hnakɨrbich yet dechɨ oso õr ehet tatɨm Jesús ɨm: —Maestro, tokõhwa pijɨtɨke, ɨchɨbich mɨ̃hnt de ehet shuu ɨrpɨk. \v 18 Uje ese ɨchɨbich chishew ɨre ich sehnɨmich hn ahlɨbɨta tãra ahwo hn ches dabɨtẽre hn shuu ɨkiyo etan. Tapur akɨleke par sehe tuu odiyuhu per ye õr pwelpe.— \v 19 Jesús tatɨm erze oso ɨm: —Shɨ otiislo yok. Shish yok de olak ahɨr. ¿Latɨk nehe hn ye otiislo yok? ¿Daalo terɨhɨ latɨkpo uje tyenɨj yok ewenta olak pork shish otiislo yok? Õhwɨlo ese pɨkɨhnint eylo lɨka.— \v 20 Hn otõhwa. Uje ese ɨchɨbich mɨ̃hnt umo Jesús ich shuu ese pɨkɨhnint atake. Kayɨhɨ hnɨmich hn chukwer labe hn ahlɨbɨta tokole. \v 21 Jesús tatɨm ese pɨkɨhnint ɨr deych ɨm: —¿Latɨkni ɨchii ɨtsorz?— Tatɨm ɨm: —Uje ehn ijaap. \v 22 Shish tãra chɨmchaha jwekɨta o kɨmɨjɨ awɨt par uje sehe duhu duhu toy. Kɨmɨjɨ owa pwele ahakõr kucherkɨ̃hɨ ɨre, titɨm owa par uje osɨr õryok hn akashɨm õryok wɨshɨ.— \v 23 Jesús tatɨm ɨm: —¿Ɨnaãpo heke atɨm yok on: “Kɨmɨjɨ owa pwele?” Yeẽk uje ye dotiis yok ich nos pwele shiyokõr kuche.— \v 24 Ɨchii ese pɨkɨhnint ɨr deych tatɨm Jesús ɨm: —Ye tokotiis owape. Tapur owa par akashɨm yok lɨshɨ par uje ye tokotiis owape.— \p \v 25 Uje Jesús teychɨm erze oso uje ich okɨhniya uje ooshɨ par uje otakɨsho lawichɨhɨ ɨr ahɨr hn tatɨm ese ɨchɨbich mɨ̃hnt ɨm: —Ɨchɨbich mɨ̃hnt, owa shish uhu oso õr ɨrpo hn õr armo. Atokolɨhɨ ese pɨkɨhnint ehet hn ye eeshpo.— \v 26 Ese demonit ich tɨbich hn shuu ese pɨkɨhnint atake hn tokolɨhɨ ehet. Ese pɨkɨhnint shɨ dechɨ hnɨmich ɨtso uje toy, heke erze oso okɨhniya otsɨɨ: —Ich tokɨ.— \v 27 Mahn Jesús chishew hmata shuu iyehet, hn ese pɨkɨhnint iyehet. \v 28 Eseekite hn Jesús hno masaha dahuch ehet hõr dakɨle. Otatɨm Jesús otsɨɨ: —¿Ɨnaãpo heke ye õryok pwelpe par oyiyuhu ese demonit?— \v 29 Jesús tatɨm õr ɨm: —Ese demonit kɨnẽhet. Shɨ tyenɨj olak orar apurlo Porrosht hn moymlo olak poso par uje uhulo tokole.— \s Jesús tatɨm dakɨlepo uje tyenɨj oshuu ɨre oshuu toy. \p \v 30 Eseekite ich Jesús hõr dakɨle otokolɨhɨ ese hnɨmich ohno ochɨkãha ese hnɨmich Galilea. Jesús ye nahmũr uje oso ochɨraha ɨraãpo uje ode \v 31 pork yesh shiyokorãha dakɨle. Tatɨm õr ɨm: —Yok tokõra poõrzni. Yet de uje tyenɨj ɨshɨm yok hnakɨrbo nehe. Wɨr tyenɨj oshuu yok oshuu tɨkɨtɨ. Je terɨhɨ daalo tre nehe ich yok ɨkpo.— \v 32 Ɨr akɨle ye odɨrehepe uje tatɨm õrke. Otola heke ye oduhu deeshɨ otatɨmpe. \s Jesús ɨr akɨle sehe odɨraha yeẽkpo ma dich. \p \v 33 Eseekite hn otaachɨ̃hɨ dɨt Capernaum. Uje Jesús dechɨ dahuch hn tatɨm õr ɨm: —¿Ekitkerloyeẽhe latɨkpoko wahacha dehet pehet?— \v 34 Per ye odiilehetpe pork dehet pehetɨke ich okeytkẽrye yeẽkpo uje ma dich. \v 35 Jesús sakɨr hn tɨbii wɨr dakɨle uje õr dose. Tatɨm õr ɨm: —Yeẽk uje sehe masaha par õr bahluwa tyenɨj ye narim ɨre. Shɨ tyenɨj nos takashɨm oso.— \v 36 Jesús chishew pɨkɨhnint ijaabɨt shuu iyehe õr ehet. Chɨmiya hn tatɨm õr ɨm: \v 37 —Uje yeẽk sahmũr yet uje ɨtso ele pɨkɨhnint uje sahmũr yok wɨchɨ sahmũr yok toy, hn uje sahmũr yok ich sahmũr Porrosht pork wɨchɨ uje shuu Tɨkɨrẽtni.— \s Yeẽk uje ye dɨtak eyok wɨchɨ eyok ihyẽrak. \p \v 38 Eseekite hn Juan tatɨm Jesús ɨm: —Maestro, oyumo hnakɨrbich yethna uje chiyuhu demonyo oso õr aho chɨ̃ra eeych. Oyahɨrm pork ye õryok ihyerãkpe.— \v 39 Jesús tatɨm õr ɨm: —Ye ahɨ̃rmɨlo ɨre pork nĩhyok yeẽk uje shiyokõr kuche uje ye latɨk pwele niyokõr chɨ̃ra piich ɨchii chiyuhu lahwoso mɨhnuwõho yok. \v 40 Yeẽk uje ye dɨtak eyok wɨchɨ eyok ihyẽrak. \v 41 Titɨm olak ich tuu ũrpa. Yeẽk uje ɨshɨm olak awɨt par uje ehelo pork ahmũrlo yok ich ɨr premit de. \p \v 42 Kɨmɨjɨ yeẽk duhu erze pɨkɨhnino yeẽk uje ye lotiis yok niyokõr uje mɨ̃hnɨk uje ehn yahpaa duhu niyokõr uje mɨ̃hnɨk ich ma om par ɨre kɨmɨjɨ yeẽk duhu tuuhna kojach dich hn tãra chɨbɨte onoota ehet par uje toy. \v 43 Kɨmɨjɨ olak yeẽk niyokõr uje mɨ̃hnɨk shɨ ɨtso uje hmata shuu shiyokõr ich tyenɨj iim shɨ ɨtso uje chekshehe nahmɨta pork ma om par ɨre uje masaha par Porrosht aap shɨ hmata nohmɨra je uje masaha jwekɨta bahluta ehet nehe uje ɨr hme otiyer de. Asa jwekɨta bahluta yelɨj nɨhna ɨre. \v 44 Dɨchashɨ̃ro dechɨ uje yelɨj toy hn jwekɨta yelɨj nɨhna ɨre. \v 45 Kɨmɨjɨ olak yeẽk tɨ̃r uje kuche mɨhnũwo de shɨ ɨtso uje hnɨtɨta hnoy ɨre seya uje kuche mɨhnũwo de par uje shuu shiyokõr ich tyenɨj iim tɨ̃r wahacha shɨ ɨtso uje chekshehe derrza. Ma om uje masaha par Porrosht aap shɨ hnɨtɨta sohmɨra je uje hnɨtɨ otiyer de hn tyenɨj hnoy ɨre seya wahacha jwekɨta bahluta ehet waa je yelɨj nɨhna ɨre. \v 46 Dɨchashɨ̃ro dechɨ uje yelɨj toy hn jwekɨta yelɨj nɨhna ɨre. \v 47 Kɨmɨjɨ olak yeẽk teychɨm kuche heke shiyokõr mɨ̃hnɨk shɨ ɨtso uje ɨr onta shuu shiyokõr ese mɨ̃hnɨk, ich ma om uje iim, ye teychɨm shɨ ɨtso uje chiyuhu nonta hn tãra. Ich ma om uje shɨ onta nohmɨra de hn masaha par Porrosht aap, je uje ɨle otiyer de hn shuu otãra ɨre ochɨbɨte ɨre urhuta bahluta ehet nehe. \v 48 Dɨchashɨ̃ro dechɨ uje yelɨj toy hn jwekɨta yelɨj nɨhna ɨre. \v 49 Nos wɨr uje otɨ̃r wahacha tyenɨj ochukshãha jwekɨta õr eeyo nehe shɨ õr ɨtso oposo uje ochukshãha sal eeyo. \v 50 Sal ich om per kɨmɨjɨ tokole uje dɨrok ¿ich uhu ɨnaãpo par uje uhu chiyokpo? Uhu olak ɨlo sal uje om pork tyenɨj akashɨmloye ahakõrlo uje om hn tyenɨj shish olak aho kɨɨsɨhɨye.— \c 10 \s Ye ompe uje hnakɨrbich hõr nerãhta oymye. \p \v 1 Eseekite hn Jesús tokolɨhɨ dɨt Capernaum hno tɨ̃r hnɨmich Judea hn tɨ̃r onoota Jordán pɨt. Ich oso okɨhniya uje otaachɨ̃hɨ ɨr ahɨrpo. Shiyokorãha õr shuu ɨtso uje shish shiyokorãha oso yewo lekɨtiyo. \v 2 Erze uje õr ɨluuta iich otsɨɨ fariseo otsɨtɨ̃r ɨre Jesús. Wɨr shɨ sehe õr prowa Jesús heke otatɨm otsɨɨ: —Sehe oyɨraha kɨmɨjɨ hnakɨrbich sowe ley uje iim nerãhta shɨ pork sehe noym wate.— \v 3 Jesús tatɨm õr ɨm: —¿Moisés duhu ɨnaãpo uje tatɨm olak?— \v 4 Otatɨm Jesús otsɨɨ: —Moisés chɨbɨtkite uje hnakɨrbich pwele ɨshɨm nerãhta hutɨta uje tata ich oymye hn iim wate.— \v 5 Jesús tatɨm õr ɨm: —Moisés chɨbɨte shuu ɨtsorz pork nos wɨr olak ich olak hu kata, \v 6 per uje Porrosht shiyokõr ɨrmõkite ich shiyokõr hnakɨrbich hn shiyokõr tɨmcharrza. \v 7 Heke hnakɨrbich tyenɨj iim deych hn iim data par uje hõr nerãhta õyhiye ahɨr. \v 8 Wɨr otokole shɨ õr nohmɨra heke ich ye õr osiyerpe. Shɨ õr nohmɨra. \v 9 Porrosht shuu ĩyye heke ye ompe uje hnakɨrbich sehek erze uje Porrosht shuu ĩyye.— \v 10 Eseekite uje Jesús dechɨ dahuch ehetpo hn ɨr akɨle otatɨm otsɨɨ: —¿Duhu ɨnaãpo erze ahwoso uje atɨm õrke?— \v 11 Jesús tatɨm õr ɨm: —Uje yeẽk iim nerãhta hn ĩhi yata ahɨr ich torãha nerãhta. \v 12 Kɨmɨjɨ tɨmcharrza noym dabich hn ĩhi yet ahɨr wate torãha dabich.— \s Jesús chiyuhu lahwoso oomoho pɨkɨhnino. \p \v 13 Eseekite ich ohnoy pɨkɨhnino ijaabo par uje oshuu Jesús chɨbɨte nahme õr hu eeyo hn orar sapur par õr ɨre per ɨr akɨle otsontew erze oso. \v 14 Uje Jesús teychɨm uje oshiyokõr oshuu ɨtsorz ich chesdelo. Tatɨm õr ɨm: —Moymlo wɨr pɨkɨhnino ijaabo shɨ otɨrẽt otɨ̃r yok. Ye ontɨlo õr pork oso uje ye odotiis yok ɨtso wɨr pɨkɨhnino uje ye odotiis õr ahwospe wɨr uje omasaha par Porrosht aabo. \v 15 Titɨm olak ich tuu ũrpa. Nos wɨr oso tyenɨj ye olotiis Porrosht shɨ õr ɨtso erze pɨkɨhnino par uje omasaha par Porrosht aabo. Kɨmɨjɨ ye oduhu ɨre ɨlo erze pɨkɨhnino ich yelɨj omasaha par Porrosht aabo.— \v 16 Jesús chɨmiya erze pɨkɨhnino ijaabo hn chɨbɨte nahmɨta õr hu eeyo hn chiyuhu lahwoso oomoho õr. \s Ɨrhĩch dich keytkẽr Jesús. \p \v 17 Eseekite uje Jesús tokole par uje hno ɨchii hnakɨrbich hno uushɨ chiihla ɨkɨch hn icha dete hnɨmoho ɨkɨch. Tatɨm ɨm: —Maestro, owa ich eluuta ompa. ¿Tiyokõr latɨkpo par uje pɨkɨrĩt de uje yelɨj nɨhna ɨre?— \v 18 Jesús tatɨm ɨm: —¿Ɨnaãpo heke atɨm yok uje pɨluu om? Nĩhyok ye latɨk chɨhɨ uje ɨr ɨluuta om. Shɨ Porrosht nohmɨra wɨchɨ uje ɨr ɨluuta om. \v 19 Ich eraha uje Porrosht ley tata shuu ɨtsorz ɨm: “Ye tuk oso uhu otoy. Ye orãha erãhta. Ye ohɨr. Ye ata ekushiĩhi oso. Ye ehnyẽr oso. Tyenɨj atɨla eych hn atɨla ata.”— \v 20 Ese hnakɨrbich tatɨm Jesús ɨm: —Maestro, ehn yok pɨkɨhninaapni ɨchii yelɨj tɨkiyuwe erze uje ley tata.— \v 21 Jesús teychɨm ese hnakɨrbich hn ich sahmũr. Tatɨm ɨm: —Kuchɨt nohmet yehe de uje tyenɨj ahakõr. Bo nos anuwãha wɨr asujãro hn asɨm baho erze losuhlaabo. Uje ahakõr uhu ɨtsorz ich owa kushjãro ɨhɨ̃rtso de poõrc. Hn eeshpo Mẽya yoke.— \v 22 Uje ese hnakɨrbich chunt Jesús ahwoso ich ɨle yerh. Ich dosdarak uje hno pork ɨre ich ɨrhĩch dich. \p \v 23 Jesús teychɨm lekɨtiyo hn tatɨm dakɨle ɨm: —Ich kwestpa erze ɨhɨ̃r deyo omasaha par Porrosht aabo.— \v 24 Erze Jesús ɨr ahwoso ich shuu ɨr akɨle ochishlabe. Jesús tatɨm õrpo ɨm: —Pijo, ich kwestpa erze ɨhɨ̃r deyo omasaha par Porrosht aabo. \v 25 Kameylo ye pwele masaha awujɨta ontape hn erze ɨhɨ̃r deyo ich õr ɨtspo ye õr pwele omasaha par Porrosht aabope.— \v 26 Uje ɨr akɨle ochunt ich ochishlabe. Õr pyensa uje ɨhɨ̃r deyo nos õr pwele oshiyokõr uje otsahmũr heke otatɨmye otsɨɨ: —Kɨmɨjɨ ye õr pwele omasaha par Porrosht aabo ich nĩhyok ye latɨk pwele masaha par Porrosht aap.— \v 27 Jesús teychɨm õr hn tatɨm õr ɨm: —Oso ye õr pwele oduhu ɨre Porrosht aabo per Porrosht pwele shiyokõr kuche. Ɨre pwele shuu oso omasaha par ɨr aabo.— \p \v 28 Pedro tatɨm Jesús ɨm: —Nos oyukwim wɨr õryok kushjãro par uje oyukwĩya owa.— \v 29 Jesús tatɨm Pedro ɨm: —Titɨm owa ich tuu ũrpa. Nos wɨr oso uje oym dahuch, oym leshɨbo, oym nanɨme, oym data, oym deych, oym deyjo, oym ɨr hnɨmo shɨ par uje oshiyokõr uje tahmũr hn par oshuu ochɨraha uje Porrosht shiyokõr par õr \v 30 wɨr uje ich tyenɨj Porrosht ɨshɨmɨhɨ õr kuche shuu syen bese ma kɨhniya õr ihyuwo, õr leshɨbo, õr nanɨme, õr datɨ, õr aabo hn õr hnɨmo per oso otsɨtak õr hn oshiyokõr mɨhnũwo õr. Uje terɨhɨ uhurc nehe ich õr ɨkɨrĩt de uje yelɨj nɨhna ɨre. \v 31 Ele ahle ich okɨhniya uje oshuu ɨre deyo per deeych yet nehe ich Porrosht ye duhu õr deyope. Ele ahle ich okɨhniya uje oso ochɨbɨte uje ye õr deyope per uje terɨhɨ uhurc nehe ich Porrosht chɨbɨte wɨr shuu õr deyo.— \s Jesús tatpo uje tyenɨj oshuu ɨre oshuu toy. \p \v 32 Eseekite hn Jesús hõr dakɨle ohno otɨ̃r dɨt Jerusalén. Ɨre iyeebe hn ɨr akɨle oyehe nẽr. Ich ochishlabe pork ochɨraha uje sehe oduhu ɨre oduhu toy. Nos wɨr oso uje oyehe nẽr õya ɨre ich otola. Jesús tɨbii wɨr dakɨle uje õr dose hn hnoy õr par keytkẽr õr. Tatɨm õr uje tyenɨj tɨ̃r ɨre nehe. \v 33 Tatɨm õrpo ɨm: —Yok tokõra poõrzni. Yɨtɨ̃rlo dɨt Jerusalén. Ich tyenɨj yeẽk ɨshɨm yok erze saserdote õr bahluwo hn erze uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite. Wɨr tyenɨj oshɨm yok dihipo kɨnãho par uje oshuu yok oshuu tɨkɨtɨ. \v 34 Tyenɨj oloter yok hn otɨtɨrãha yok hn otsepyẽr yok hn oshuu yok oshuu tɨkɨtɨ per je terɨhɨ daalo tre nehe hn yok ɨkpo.— \s Santiago hõr Juan sehe omasaha par Jesús ɨr wɨmshɨro. \p \v 35 Eseekite hn Santiago hn Juan wɨr õr deych iich otsɨɨ Zebedeo. Otsɨtɨ̃r ɨre Jesús hn otatɨm otsɨɨ: —Maestro, sehe oyuhu ahakõr uje oyitɨm owa.— \v 36 Jesús tatɨm õr ɨm: —¿Sehe uhulo tiyokõr latɨkɨhɨ olak?— \v 37 Otatɨm otsɨɨ: —Uje amsaha rey nehe sehe õryok yet dakaha aãchta hn yet dakaha aachjãrrza.— \v 38 Jesús tatɨm õr ɨm: —Ye erahalope uje apurlo yok. Erze kuche mɨhnũwo uje tyenɨj tɨ̃r yok wɨr shɨ ɨtso uje tyenɨj tokoho otich uje chiyok de basta ehet. ¿Je olak pwele uje ehelo toy? ¿Je olak ewenta erze dospa uje oshiyokorɨ̃hɨ yok nehe shɨ ɨtso uje otohɨrm yok ochɨ̃ra yok wɨr yok dosɨ̃ryo?— \v 39 Otatɨm otsɨɨ: —Ẽhe, õryok pwele.— Jesús tatɨm õr ɨm: —Tyenɨj ehelo ese otich uje de yok basta ehet ɨtso uje yok tokoho hn tyenɨj masaha olak erze yok dosɨ̃ryo nehe ɨtso uje otohɨrm olak ɨtso yok. \v 40 Mahn ye yokpe uje tiihla yeniipo otsakaha pahɨr nehe. Erze õr ɨbe shɨ par erze uje Porrosht chiihla õrkite.— \v 41 Uje erze Jesús akɨle yewo uje õr dye ochunt uje Santiago hn Juan otsapur ich nos ochesdelo ochowãha õr. \v 42 Jesús nos tɨbii wɨr dakɨle hn tatɨm õr ɨm: —Erahalo uje nos wɨr dihipo kɨnãho õr bahluwo ochɨpa õr, hn uu õr bahluwo yewo uje ich ma õr deyo shish otatɨm õr uje tyenɨj oshiyokõr. \v 43 Mahn ye ompe uje uhu olak ɨtso õr. Uje sehe yeẽk masaha par olak bahluwa wɨchɨ tyenɨj masaha par olak ɨbɨk. \v 44 Hn uje olak yeẽk sehe duhu ɨre ma dich ich tyenɨj shiyokõr shɨ ɨtso uje nos olak yɨlak. \v 45 Yok tokõra poõrzni. Tɨkɨrẽtni ye par tuu oso otakashɨm yok. Shɨ Tɨkɨrẽtni par takashɨm õr hn tɨkɨtɨ par tokoshɨ oso okɨhniya õr hnɨtewɨhɨ Porrosht ahɨr.— \s Jesús chukuta Bartimeo ɨle. \p \v 46 Eseekite hn Jesús hõr dakɨle otaachɨ̃hɨ dɨt Jericó. Oso okɨhniya uje õya õr. Uje Jesús hõr otokolɨhɨ dɨt pɨt yet ich hnakɨrbich sakaha dehet wɨrc iich otsɨɨ Bartimeo. Wɨchɨ olɨbɨk. Shɨ sapur oso õr kuche. Ɨr deych iich otsɨɨ Timeo. \v 47 Bartimeo chunt uje Jesús uu dɨt Nazaret osht chɨkãhachɨs dehet heke sɨhnew lahwoso ɨm: —Jesús, owa uje ãra uu owa porokkite rey David. Sehe tuu osɨr yok lɨshɨ.— \v 48 Oso okɨhniya otatɨm otsɨɨ: —Apik.— Per ɨre shish tɨbich ɨm: —Owa uje ãra uu owa porokkite rey David. Sehe tuu osɨr yok lɨshɨ.— \v 49 Jesús iyehe hn tatɨm wɨr oso ɨm: —Ebiilo uhulo tɨrẽt.— Otɨbii ese hnakɨrbich uje olɨbɨk. Otatɨm otsɨɨ: —Ye uhu owa dosdarak. Alehet. Bo etɨ̃r ɨre, tɨbii owa.— \v 50 Ese hnakɨrbich chiyuhu wɨchɨ bortɨsht uje sajuwe naner hn tãra chɨbɨte hnɨmich. Sehek lota, sɨtɨ̃r ɨre Jesús. \v 51 Jesús tatɨm ɨm: —¿Sehe uhu tiyokõr latɨkɨhɨ owa?— Hn ese olɨbɨt tatɨm ɨm: —Maestro, sehe tuu ekuta pɨle.— \v 52 Jesús tatɨm ɨm: —Shɨ pork ye otiis yokpe heke owa owich om. Bo.— Shiyehe uje Jesús tatɨm shuu ɨtsorz ich ese hnakɨrbich umo lekɨtiyo. Hno ĩya Jesús. \c 11 \s Jesús taachɨ̃hɨ Jerusalén. \p \v 1 Eseekite uje ich ta par Jesús hõr dakɨle otaachɨ̃hɨ Jerusalén ich ode erze duuwo ɨkɨch Betfagé hn Betania. Erze duuwo dechɨ wɨ̃rit wɨrc uje iich otsɨɨ Olivos. Jesús shuu dakɨle uje õr osiyer ohno oyeebe. \v 2 Tatɨm õr ɨm: —Bolɨlo etɨ̃rlo wahacha dɨt ijaabɨt uje de eyok ɨkɨch. Uje aachɨ̃hɨlo ese dɨt ebiche ich tyenɨj amlo buritɨt uje oshiyeru dehet wɨrc. Wɨchɨ yahpaa latɨk nonãha. Ehyulo kãrpɨta hn ohwɨ̃lo. \v 3 Kɨmɨjɨ yeẽk nomo olak ɨl: “¿Ɨnaãpo heke ehyulo wɨchɨ kãrpɨta ese buritɨt?”, hn atɨmlo on: “Ɨrhɨ̃ch sehe dahla hn shuu cheeshpo shɨchish.”— \v 4 Ohno hn ochish ese buritɨt uje oshiyeru dehet wɨrc. Uje ehn ochiyuhu kãrpɨta \v 5 hn erze oso uje odechɨ otatɨm õr otsɨɨ: —¿Ɨnaãpo heke ehyulo ese buritɨt kãrpɨta?— \v 6 Otatɨm õr uje Jesús tatɨm õr shuu ɨtsorz heke oym hn oshuu ohnoy. \v 7 Otõhwa ese buritɨt otseya Jesús hn ochiyuhu õr ɨshuwo uje otsajuwe naner hn ochɨbɨte buritɨt eeych hn Jesús iyãha. \v 8 Ich oso okɨhniya uje ochɨtiisɨhɨ ese dehet õr ɨshuwo uje otsajuwe nanẽr. Yewo otõhwa pohɨr uke ijeebe uje ĩhyo kɨhniya hn ochɨbɨte dehet. \v 9 Ich oso okɨhniya oyeebe õya ɨre hn ich okɨhniya uje oyehe nẽr. Nos otɨbich otsɨɨ: —Ich õryok aylpa. Porrosht tyenɨj takashɨm wɨchɨ uje ɨre shuu tɨrẽt. \v 10 Tyenɨj takashɨm ese uje tãra ɨr porokkite rey David par tɨbey ɨr hnɨmich. Õryok narim Porrosht uje de poõrc.— \v 11 Eseekite hn Jesús taachɨ̃hɨ Jerusalén. Hno masaha templo patikɨt ehet. Nos teychɨm lekɨtiyo per ich yɨlkashɨp heke tokole hno tɨ̃r dɨt Betania. Ɨr akɨle uje õr dose õya ɨre. \s Jesús sajɨ̃r pohorrza higuera ɨkiyo. \p \v 12 Eseekite uje dechole hn Jesús hõr dakɨle otokolɨhɨ dɨt Betania. Ich Jesús iyuwo sẽhi. \v 13 Umo pohorrza uje de dukuhla waa je iich otsɨɨ higuera. Ich ihyõ kɨhniya. Hno tɨ̃r par teychɨm sehe dɨraha kɨmɨjɨ ee chɨhɨ par tew. Uje taachɨ̃hɨ ahɨr hn umo uje nĩhyok ye eerɨ̃rsh shɨ ĩhyo pork yahpaa terɨhɨ ɨshɨrĩtpe uje ee de. \v 14 Jesús tatɨm asa pohorrza ɨm: —Je ich nĩhyok ye latɨk tew ee nehe.— Ɨr akɨle ochunt uje keytkẽr asa pohorrza. \s Jesús chiyuhu õr templo patikɨt ehet erze uje ochiwãha kuche. \p \v 15 Eseekite uje Jesús hõr dakɨle otaachɨ̃hɨ Jerusalén hn hno masaha templo patikɨt ehet. Ɨchii shuu wɨr oso otokolɨhɨchɨs uje ochiwãha kuche hn uje otiya kuche. Sehnɨmich wɨr hnakɨrbo õr nemesa uje oshuu hnote kambya. Sehnɨmich wɨr toy erze oso õr ɨbe uje ochiwãha paloma. \v 16 Ye duhu latɨk dɨkãha templo patikɨt ehet par shɨ hnoy ɨr kuche. \v 17 Shiyokorãha oso tatɨm õr ɨm: —Porrosht ahwoso tata uje ɨre sole: “Pihyuch wɨchɨ par nos wɨr oso uje ode ɨ̃rmo lekɨtiyo õr orarɨhɨchɨs, per olak uhulo ɨtso uu echɨko õr ihyuch.”— \v 18 Erze saserdote õr bahluwo hn erze uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite uje ochunt uje Jesús tata shuu ɨtsorz ohno ochukwi ɨr ɨluu par uje sehe oduhu oduhu toy. Otola Jesús pork nos wɨr oso ich ochishlabe uje ochunt uje Jesús shiyokorãha õr. \v 19 Uje ich yɨlkashɨp hn Jesús hõr dakɨle otokolɨhɨ dɨt. \s Asa pohorrza higuera ich kakshɨp. \p \v 20 Eseekite uje ich dechole hn ohno ochɨkãha asa pohorrza ahɨr hn omo uje ich kakshɨp. \v 21 Pedro eyucha uje Jesús shiyokorɨ̃hɨ asa pohorrzahna hn tatɨm ɨm: —Maestro, hmeychɨm asa pohorrza waa je ajɨ̃r ɨkiyohna ich kakshɨp.— \v 22 Jesús tatɨm õr ɨm: —Ye otiislo Porrosht. \v 23 Titɨm olak ich tuu ũrpa. Kɨmɨjɨ olak yeẽk tatɨm ese kojach dich par uje shuu tãra ɨre chɨmchaha ɨre awɨt, uje ye koswãha hn ye dotiis uje tɨ̃r awɨt shuu ɨtsorz ich tyenɨj tokole ɨtsorz. \v 24 Heke titɨm olak. Uje olak orar apurlo Porrosht kuchẽrk hn ye otiislo uje ɨshɨmɨhɨ olak ich tyenɨj ɨshɨmɨhɨ olak. \v 25 Uje sehe olak yeẽk orar per sɨtak yet ich tyenɨj perdonar wɨchɨ wap par uje olak Deych uje de poõrc perdonar olak yeẽk toy erze kuch mɨhnũwo uje shiyokõr. \v 26 Kɨmɨjɨ ye olak perdonar yewo uje oshiyokõr mɨhnuwõho olak ich olak Deych uje de poõrc ɨtspo ye perdonar olakpe erze kuche mɨhnũwo uje ahakõrlo.— \s ¿Yeẽkpo uje ɨshɨm Jesús ukurbo? \p \v 27 Eseekite hn Jesús hõr ocheeshpo otɨ̃r Jerusalén. Uje ehn Jesús dɨrkɨhɨ templo patikɨt ehet hn erze saserdote õr bahluwo otaãcha. Erze uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite hn erze dɨt oso õr bahluwo ode õr ahɨr. \v 28 Otatɨm Jesús otsɨɨ: —¿Latɨk ukurbo uje de owa heke ahakõr uhu ɨtsorz? ¿Yeẽk dosɨm owa akɨrbo par ahakõr uje ɨtsorz?— \v 29 Jesús tatɨm õr ɨm: —Yok ɨtspo sehe titɨm olak kuchɨt. Kɨmɨjɨ uhulo deeshɨ atɨmlo yok ich titɨm olak yeẽkpo uje ɨshɨm yok pukurbo par tiyokõr nãhu kuche uje ɨtsorz. \v 30 Sehe tuu atɨmlo yok yeẽkpo uje shuu Juan uu tohɨrm oso tɨrẽtni ¿je Porrosht o je oso?— \v 31 Otatɨmye otsɨɨ: —Kɨmɨjɨ yitɨmlo uje Porrosht shuu tɨrẽt ich tyenɨj tatɨm eyoklo ɨm: “¿Ɨnaãpo heke shɨ otiislo Juan?” \v 32 Kɨmɨjɨ yitɨmlo uje shɨ hnakɨrbo oshuu tɨrẽt ich ye ompe.— Erze õr bahluwo otola erze oso uje otẽr Jesús pork nos õr pyens uje Juan wɨchɨ profetya. \v 33 Otatɨm Jesús otsɨɨ: —Ye oyɨraha keshɨ yeẽkpo uje shuu Juan uu tohɨrm oso tɨrẽtni.— Jesús tatɨm õr ɨm: —Yok ɨtspo ye titɨm olakpe yeẽkpo uje ɨshɨm yok pukurbo par tiyokõr erze kuche.— \c 12 \s Hnakɨrbo uje otsahla shakɨrrza. \p \v 1 Eseekite hn Jesús sɨteẽta tatɨm õr ɨm: —Hnakɨrbich dekite uje chukwẽr uva ɨr shakɨrrza ehet hn chichuwe. Chihitsa jotsɨt par chiyuhu uva otich hn shiyokõr owich uje de porĩt par dohɨr teychɨm ɨr shakɨrrza ehet par tɨbey. Shuu yewo otsahla ɨr shakɨrrza. Ɨr bahat par uje shuu oshɨm ɨre jõro ee yẽr. Tokolɨhɨchɨs hno tɨ̃r hnɨmich yet. \v 2 Uje ich terɨhɨ jõro ɨshɨrĩt par ochekushu hn shuu debich hno tɨ̃r erze hnakɨrbo uje shuu otsahla ɨr shakɨrrzani par uje shuu oshɨm ɨr uva yẽr. \v 3 Per erze hnakɨrbo ochishew wɨchɨ hn oshuu dospa, hn oshuu hno cheeshɨ shɨ sɨhn nahme. \v 4 Hn õr yɨnsɨrc shuu yet hnopo tɨ̃r erze hnakɨrbo. Uje taachɨ̃hɨ wahacha hn wɨr oshuu huta hn oloter ɨre. \v 5 Ich shuu yet hnopo hn oshuu oshuu toy. Ich shuu yewo ohno okɨhniya per shɨ nohmɨr nohmɨr hn wɨr oshuu yewo dospa hn oshuu yewo oshuu otoy. \v 6 Ese hnakɨrbich ɨr ijɨt shɨ nohmɨra de. Wɨchɨ ich sahmũr. Ich uhurc hn shuu hno tɨ̃r õr. Ehet chiilehet ɨm: “Tyenɨj otola ele pijɨt.” \v 7 Per wɨr otatɨmye otsɨɨ: “Wɨchɨ uu shakɨrrza yɨnsɨrc ɨr ijɨt. Uje ɨr deych toy nehe ich asa shakɨrrza wate par ɨre. Ma om uje yuhulo yuhulo toy heke wate par eyok.” \v 8 Wɨr ochishew ese shakɨrrza yɨnsɨrc ijɨt hn oshuu oshuu toy. Otãra ochɨbɨte patikɨt pɨt. \v 9 Uje ese hnɨmich yɨnsɨrc tɨrẽt nehe ¿duhu ɨnaapõho wɨr hnakɨrbo? Tyenɨj nos shuu õr shuu otoy. Hn tyenɨj ɨshɨm yewo nehe par shuu otsahla.— \v 10 Hn Jesús tatɨm õr ɨm: —Tɨkɨraha uje olak ler Porrosht ahwoso hn erahalo uje tata Cristo shuu ɨtsorz. “Erze uje oshiyokõr pwertɨt ochɨ̃ra kojano oym ese kojach nohmet. Ochɨbɨte uje ich ye jukur. Per uje uhurc ich ma bale je erze kojano yewo. \p \v 11 Porrosht wɨchɨ uje shuu tokole ɨtsorz heke ich shuu yish eyok ɨbe.” Wɨr uje Porrosht ahwoso tata.— \v 12 Erze õr bahluwo sehe odihyeru Jesús pork ochɨraha erze uje Jesús sɨteẽta shɨ sorzɨhɨ õr pork õr ɨluu mɨhnũ. Per ich otola wɨr oso uje ode Jesús ahɨr. Heke oym ɨre hn otokole ohno. \s Nos tyenɨj oshɨ Porrosht hn oshɨ gobierno. \p \v 13 Eseekite hn erze saserdote õr bahluwo oshuu fariseo yewo hn herodiano yewo ohno otɨ̃r Jesús. Sehe oduhu Jesús nimehĩ lahwotɨk par õr denunsya ɨre. \v 14 Uje otaachɨ̃hɨ Jesús ahɨr hn otatɨm otsɨɨ: —Maestro, oyɨraha erze uje ata ich om. Yelɨj uhu wɨr hnakɨrbo õr kɨnãho pork uje õr hnotɨ de hn uje õr dosuhlaabo shɨ uhu õr ɨtsye. Ahakorãha erze oso uu Porrosht ɨr ɨluu ich uhu ũru. Sehe oyuhu atɨm õryok kɨmɨjɨ oyiyuwe ley uje oyoshɨ erze hnote uje ese romano oso õr bahlut pisht kobra o kɨmɨjɨ ye oyiyuwepe.— \v 15 Per Jesús chɨraha uje wɨr õr aho yũhɨrsh hn tatɨm õr ɨm: —¿Ɨnaãpo heke sehe uhulo timehĩ pahwotɨk? Owɨlo yok peychporrza nohmata par takachɨm.— \v 16 Otõhwa peychporrza. Jesús tatɨm õr ɨm: —¿Yeẽk ɨchɨbich chɨhɨ hn yeẽk iich chɨhɨ asa peychporrza?— Otatɨm Jesús otsɨɨ: —Rey César.— \v 17 Jesús tatɨm õr ɨm: —Eshɨlo uje rey César sapur hn eshɨlo uje Porrosht sapur.— Erze Jesús ahwoso shuu ochishlabe. \s Oso tyenɨj õr ɨkpo nehe. \p \v 18 Eseekite hn hnakɨrbo yewo otɨ̃r Jesús uje õr ɨluuta iich otsɨɨ saduseo. Wɨr otsotiis uje oso tyenɨj õr ɨkpo nehe. Oshiyokõr ɨtso uje sehe odɨraha kuchɨt. \v 19 Otatɨm Jesús otsɨɨ: —Maestro, Moisés tata uje kɨmɨjɨ hnakɨrbich toy hn nĩhyok ɨr aabo ich ɨr leshɨbich tyenɨj ĩhi asa lakaharza ahɨr. Uje ijɨtɨsh ich par ese ɨr leshɨbich aap uje toni. Wɨr uje Moisés tatkite. \v 20 Hnakɨrbo õr syete ode eyok ahɨrni uje õr leshɨbye. Uu webich osht chiilekuni hn toy. Nĩhyok ɨr aabo \v 21 heke ɨr leshɨbich ĩhi asa poluuta ahɨr. Wɨchɨ toypo hn nĩhyok ɨr aabo heke leshɨbich yet ĩhi ahɨr. \v 22 Nos wɨr õr ɨre uje õr syete õyhi wate ahɨrni hn nos otoy ye õr abɨ̃rsh. Ich uhurc hn asa tɨmcharrza toy. \v 23 Uje topo õr ɨkpo nehe ich yeẽkpo wate ɨr abey pork nos wɨr õr ɨre uje õr syete õhyi wate ahɨrni.— \v 24 Jesús tatɨm õr ɨm: —Olak shɨ eymehilo pork ye erahalope uje Porrosht ahwoso tata hn ye erahalo Porrosht ukurbope. \v 25 Uje topo õr ɨkpo nehe ich hnakɨrbo hn tɨmcher ye onõyhi ye ahɨrpe. Wɨr shɨ õr ɨtso Porrosht ɨr anjele uje ode poõrc. \v 26 Sehe tuu erahalo uje topo tyenɨj õr ɨkpo nehe. Tɨkɨraha uje olak ler Porrosht ahwoso uje tata Moisés uje iyehe waa pohorrza ijaapta ahɨrkite uje jwekɨta de ehet. Porrosht tatɨm Moisés ɨm: “Yok uu Abraham lɨshɨ ɨr Porrosht hn Isaac lɨshɨ ɨr Porrosht hn Jacob lɨshɨ.” \v 27 Porrosht wɨchɨ ye topo õr Porroshtpe. Wɨchɨ oso uje õr ɨka õr Porrosht heke õr ɨkpo nehe. Nos wɨr olak shɨ eymehilo.— \s Ley otiyer de uje ma deyo. \p \v 28 Eseekite hn hnakɨrbich nohmet dechɨ uje shiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite. Chunt uje Jesús hõr erze saduseo okeytkẽrye hn chunt uje Jesús ɨr ahwoso ich ompa uje tatɨm õr. Wɨchɨ sɨtɨ̃r ɨre Jesús. Shɨ sehe prowa heke tatɨm par sehe tẽr ahwotɨk ɨm: —¿Leyɨrãha waa je ma data?— \v 29 Jesús tatɨm ɨm: —Asa ley ma data tata shuu ɨtsorz ɨm: “Olak israel oso ẽrlo pahwoso. Uu Ɨrhĩch wɨchɨ uu eyoklo Porrosht wɨchɨ shɨ sohmɨra. \v 30 Enaha owa par ahmũr uu owa Ɨrhĩch Porrosht hn ye uhu ehet kɨnaha hnii ye uu eyuwo kɨnãho.” \v 31 Waa ley yata tata shuu ɨtsorz ɨm: “Ahmũr eshɨbo uhu ɨtso uje ahmũr owa.” Nĩhyok ley yẽr uje ma deyo je erze otiyer.— \v 32 Ese uje shiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite tatɨm ɨm: —Maestro, ich ũrpa uje atɨm yok on: “Porrosht shɨ sohmɨra de.” Nĩhyok ye Porrosht kɨnehẽtɨkɨsh. \v 33 Tyenɨj ahmũr pishɨ Porrosht hn ye uhu ehet kɨnaha hnii ye uu eyuwo kɨnãho hn enaha akɨrbo par ahakõr uje sahmũr, hn tyenɨj ahmũr eshɨbo uhu ɨtso uje ahmũr owa. Uje ahakõr uje ɨtsorz ich ahakõr ma om je uje shɨ tuk loshɨpɨt ebɨte jwekɨta eeych hn ẽru par uje eeychãha Porrosht.— \v 34 Uje Jesús chunt uje ɨre tatɨm shuu ɨtsorz hn tatɨm ɨm: —Owa ich yej amsaha par Porrosht aap.— Shiyehe wɨchɨ deeych ich otola otsapurpo par uje sehe odɨraha kuche. \s ¿Yeniipo Jesús ɨr poruwo? \p \v 35 Eseekite uje Jesús shiyokorãha osoho wahacha templo patikɨt ehet hn tatɨm õr ɨm: —¿Ɨnaãpo heke erze hnakɨrbo uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite otata otsɨɨ: “Cristo tãra ɨr porokkite rey David?” \v 36 Porrosht Ɨchɨbich shuu rey David lɨshɨ chiilehetkite ɨm: “Ese Ɨrhĩch Porrosht tatɨm yok Ɨrhĩch ɨm: Akaha paãchta nehech nos tuu arãha amãho õr hnɨmich.” \p \v 37 ¿Ɨnaãpo heke rey David tata uje Cristo wɨchɨ ɨr Ɨrhĩch? Nos otata uje Cristo tãra ɨre.— Erze oso ich okɨhniya. Nos wɨr Jesús ahwoso uje tatɨm õr ich shuu õr ayla. \s Erze uje oshiyokorãha oso Moisés ɨr ley ich õr ɨluu mɨhnũ. \p \v 38 Eseekite hn Jesús tatɨm erze oso ɨm: —Abeylshɨp olak par uje ye wɨr onehnyẽr olak erze uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite. Uje odɨrkɨhɨ lekɨtiyo ich otsahmũr oyãha lasuwo uje ich berzo par oshuu oso õr eyuwo tɨsɨ̃r uje õr ɨhɨ̃r deyo. Otsahmũr uje oso otseta õr uje ode dɨt ehet oshuu ɨr ɨtso õr bahluwo. \v 39 Otsahmũr otsakaha erze õr bahluwo õr ɨbe eeyo uje de sinagoga ehet. Uje otɨ̃r õr ahamich ich otsahmũr uje otsakaha erze õr bahluwo õr ɨbe eeyo par uje otaak. \v 40 Ochenshaha erze poluu yesh õr ihyuwo õr ahɨr. Uje õr orar ich oshuu berzakpa par oshuu oso õr eyuwo tɨsɨ̃r uje ochɨrahapa Porrosht. Porrosht tyenɨj sepyẽr õr nehe shuu dospa.— \s Poluuta ɨshɨm Porrosht hnote. \p \v 41 Eseekite ich Jesús sakaha kejunt ɨkɨch hn teychɨm erze oso okɨhniya uje ochɨmchaha hnote ese kejunt ehet par oshɨm Porrosht. Ɨhɨ̃r deyo ochɨmchaha hnote ich kɨhniya toy. \v 42 Tɨmcharrza poluuta taãcha. Chɨmchaha peychpor ijeebe otiyer ehet par ɨshɨmɨhɨ Porrosht. \v 43 Jesús tɨbii dakɨle hn tatɨm õr ɨm: —Titɨm olak ich tuu ũrpa. Asa poluuta ich losuhlaap. Chɨmchaha ma kɨhniya kejunt ehet je nos wɨr erze oso yewo. \v 44 Nos wɨr õr ɨre ich õr hnote kɨhniya per shɨ oshɨm Porrosht pɨkaap uje de õr ahɨr mahn asa poluuta ich losuhlaap. Nos wɨr hnote uje de ahɨr wɨr par tiya labɨso per nos ɨshɨmɨhɨ Porrosht.— \c 13 \s Tyenɨj otsehnɨmich asa templo. \p \v 1 Eseekite uje Jesús tokolɨhɨchɨs templo patikɨt ehet hn ɨr akɨlt yet tatɨm ɨm: —Maestro, hmeychɨm erze kojano ich deyo pisho hn erze pwerto ich ɨhɨ̃rtso.— \v 2 Jesús tatɨm ɨre ɨm: —Eychɨm erze pwerto deyo. Erze kojano ich ye lakahaye eeyo nehe hnii sohmɨra. Nos otsehnɨmich.— \s Yar de uje tokole wap ehn yahpaa Jesús deeshpe. \p \v 3 Eseekite hn Jesús hõr dakɨle otsakaha ese wɨ̃rit eeych uje iich otsɨɨ Olivos templo ɨkɨch. Shɨ õr ɨre uje odechɨ. Pedro, Santiago, Juan hn Andrés otatɨm Jesús otsɨɨ: \v 4 —¿Latɨk nehe hn onehnɨmich asa templo? ¿Yarɨrãha tokole wap par uje oyɨraha?— \v 5 Jesús tatɨm õr ɨm: —Abeylshɨp olak par uje nĩhyok yeẽk sehnyẽr olak \v 6 pork tyenɨj oso okɨhniya ochii ɨr yokɨhɨ otsɨɨ: “Yok uu Cristo” heke otsehnyẽr oso ich okɨhniya nehe. \v 7 Tyenɨj entlo nehe uje oso oteyehe ɨ̃rmo lekɨtiyo, hn entlo toy uje sehe oteye per ye as olak ɨbe. Wɨr tyenɨj tokole wap per yahpaa terɨhɨ uhurzpe. \v 8 Pork tyenɨj dihipo oteye hn reye hõr duhut reye õr ohyerptoso oteye. Tyenɨj hnɨmich telerrza owɨlo kɨhniya ɨ̃rmo lekɨtiyo hn tyenɨj sewɨt ihnɨmich sẽhi oso toy. Nos wɨr erze kuche mɨhnũwo tyenɨj tokole wap hn kuche ma mɨhnũwo iyehe nẽr. \p \v 9 Abeylshɨp olak. Tyenɨj ohnoy olak otseya olak õr bahluwo õr ɨkɨch duwo aho. Tyenɨj otsepyẽr olakɨhɨ sinagoga aho hn ohnoy olak otseya olak gobernadore õr ɨkɨch hn erze reye õr ɨkɨch shɨ pork ye otiislo yokpe par uje atɨmlo õr pahwoso. \v 10 Uje ehn yahpaa terɨhɨ uhurc nehe ich nos otatɨm oso ɨ̃rmo lekɨtiyo uje tiyokõr par õr ɨre. \v 11 Uje ohnoy olak otseya olak õr bahluwo õr ɨkɨch par uje otsepyẽr olak ich ye olak prekupar uje keshɨ uhulo ɨnaãpo par ekitkẽrlo õr pork uje terɨhɨ orta par ekitkẽrlo õr ich Porrosht shuu erahalo uje atɨmlo õr. Porrosht Ɨchɨbich wɨchɨ uje shiyokorãha olak heke ye olakpe uje ekitkẽrlo õr. Shɨ Porrosht Ɨchɨbich wɨchɨ uje keytkẽr õr. \v 12 Deeych yet nehe hn hnakɨrbich tyenɨj denunsya deshɨbich par shuu oshuu oshuu toy shɨ pork deshɨbich Porrosht aap, hn hnakɨrbich tyenɨj denunsya daabo par shuu oshuu õr oshuu otoy, hn ode uje tyenɨj õr denunsya deych hn data par shuu oshuu õr oshuu otoy. \v 13 Nos wɨr oso tyenɨj otsɨtak olak shɨ pork ye otiislo yokpe per yeẽk uje ewenta hn shish ye lotiis yok nehech terɨhɨ uhurc nehe ich wɨchɨ ɨr owich de Porrosht ahɨr. \p \v 14 Uje eychɨmlo uje oshuu ese kuchɨt iyehetɨhɨ ese owich uje ye ompe uje de ich shuu ese owich mɨ̃hnɨk heke erze oso uje odebuhu hnɨmich Judea tyenɨj oyuhwo otɨ̃r kojano deyo par otsakɨs ɨre. Yeẽk uje ler ich tyenɨj chɨraha uje tata shuu ɨtsorz. \v 15 Kɨmɨjɨ yeẽk chɨhɨ dahuch eeych ich ye ompe uje masaha ehet par hnoy ɨr kushjãro. \v 16 Shɨ tyenɨj yuhwo. Hn uje yeẽk chɨhɨ aach ich ye ompe uje cheeshpo par hnoy lasuwo. Shɨ tyenɨj yuhwo. \v 17 Uje terɨhɨ erze daalo nehe ich yarhak par erze tɨmcher uje õr hmɨker hn erze uje yesh õr aabo ijaabo uje ochuku pork ye õr pwele ochoshpe par oyuhwo. \v 18 Apurlo Porrosht par uje ye duhu tyempɨt mɨ̃hnɨk uje olak yuhwo. \v 19 Uje ɨ̃rmo tenit uje Porrosht shiyokõr nehech ele ahle ich mɨhnũwo de per ye ɨlo erze uje tyenɨj tɨ̃r ɨ̃rmo nehe hn erze kuche mɨhnũwo ich ye deeshpe tɨ̃r ɨrmõpo. \v 20 Kɨmɨjɨ Porrosht ye duhu erze daalo arhaabo uje erze kuche mɨhnũwo tɨ̃r ɨ̃rmo nehe ich tyenɨj nos otoy, per sontew pork sahmũr erze uje chiihla õr par omasaha par ɨr aabo. \v 21 Heke uje yeẽk tatɨm olak ɨl: “Hmeychɨmlo, Cristo de lɨka,” o kɨmɨjɨ tatɨm olak ɨl: “Cristo de wahacha,” ich otiislo ɨre. \v 22 Tyenɨj oso ode nehe uje ochii ɨr Cristoho hn yewo ochii ɨr profetaha. Tyenɨj oshiyokõr kuche deyo uje ye latɨk pwele niyokõr par sehe onehnyẽr erze oso uje Porrosht chiihla õr par ɨr aabo per ye õr pwele uje onehnyẽr õrpe. \v 23 Hmeychɨmlo, uje ehn yahpaa wɨr õr prowa onehnyẽr olak ich titɨm olak erze uje tyenɨj oshiyokõr.— \s Jesús tyenɨj cheeshpo nehe. \p \v 24 Eseekite hn Jesús tatɨm õr toy ɨm: —Uje erze kuche mɨhnũwo yuwɨr ɨchii deeych ye dihitpe hn shekurko ɨtspo ye dihitpe \v 25 hn porrzeebe kay tãra poõrc. Erze kuche uje ukurbosh wahacha poõrc ich telerrzpa shɨ ɨtso uje yeẽk chishɨt kuchɨt. \v 26 Uje nos oteychɨm oshuu ɨtsorz hn tyenɨj oteychɨm yokpo uje tokõra poõrzni uje takaashpo nehe tokonãha ukuhurrza. Pukurbo deyo de hn ich yok hũre. \v 27 Tuu yok anjele otɨ̃r ɨ̃rmo lekɨtiyo hn tuu otɨ̃r poõrc lekɨtiyo par otõhwa Porrosht aabo uje chiihla õrni. \p \v 28 Uhu olak eyuwo tɨsɨ̃r asa pohorrza waa je iich otsɨɨ higuera. Uje eshɨ tokole ich erahalo uje terɨhɨ ɨshɨrĩt uje daalo duhlu. \v 29 Uje nos amlo erze kuche mɨhnũwo uje tɨ̃r ɨ̃rmo nehe ich erahalo uje terɨhɨ ɨshɨrĩt uje takaashpo ɨtso uje yok de pwert ebich par sehe tomsaha ehet. \v 30 Titɨm olak ich tuu ũrpa. Erze oso uje omo erze kuche mɨhnũwo webich oso uje tɨ̃r ɨ̃rmo nehe ich ehn yewo ye otope ich tyenɨj nos omo erze kuche uje tɨ̃r ɨ̃rmo. \v 31 Poõrc hn hnɨmich tyenɨj sɨhna ɨre nehe per pahwoso shish yakaha. \p \v 32 Ese deeych hn asa orta uje takaashpo nehe ich nĩhyok yeẽk uje chɨraha, hnii erze anjele uje ode poõrc ye odɨrehepe, hnii yok ye tɨkɨrahape. Shɨ Papa wɨchɨ uje chɨraha. \v 33 Heke shish tyenɨj emɨtlo olak pork ye erahalo ese deeych uje olak Ɨrhĩch tyenɨj cheeshpo nehe. \v 34 Ahnũwo pahwoso uje titɨm olak shɨ ɨtso hnakɨrbich uje sehe tokole hno tɨ̃r hnɨmich yet. Shuu debiyo otɨbey dahuch. Kal nohmɨra ich ɨshɨm ɨbiyo par uje shiyokõr. Shuu nohmet tɨbey ɨr pwert uhurrza. \v 35 Heke shish tyenɨj emɨtlo olak pork yok ɨtso ese pwert yɨnsɨrc. Ye erahalo kɨmɨjɨ takaachɨ̃hɨ dɨhlak o kɨmɨjɨ dɨhlich pehet o kɨmɨjɨ deeych huta o kɨmɨjɨ dɨhɨrbɨt. \v 36 Kɨmɨjɨ takaãcha shɨchish ich ye ompe uje tish olak shɨ ɨtso uje amlo. Shish emɨtlo olak. \v 37 Erze pahwoso uje titɨm olak ich nos titɨm oso lekɨtiyo par uje shish ochɨmɨt ɨre.— \c 14 \s Õr bahluwo ochukwi Jesús ɨluu. \p \v 1 Eseekite ich yej terɨhɨ daalo osiyer par uje oshiyokõr õr ahamich uje iich otsɨɨ Pascua. Õr ahamich yet ĩyapo uje otew pan ye eyhirãsh. Nos wɨr saserdote õr bahluwo hn erze uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite ochukwi Jesús ɨluu par uje otsehnyẽr ɨre hn ochishew. Sehe oduhu ɨre oduhu toy. \v 2 Otatɨmye otsɨɨ: —Ye ompe uje yishewlo ɨre yuhulo nõya ese õr ahamich nok wɨr oso odorza ɨre.— \s Tɨmcharrza sanuwãha perfume Jesús huta. \p \v 3 Eseekite uje Jesús de wahacha dɨt Betania hn sakaha nemest wɨrc Simón ihyuch. Ese Simón ɨr alokot otsɨɨ lepra. Tɨmcharrza sɨtɨ̃r ɨre Jesús. Wate tõhwa perfume uje iich otsɨɨ nardo uje ich debichpa. De kobɨt ijaabɨt ehet uje oshiyokõr ochɨ̃ra kojach uje iich otsɨɨ alabastro. Uje ehn Jesús sakaha nemest wɨrc hn asa tɨmcharrza chobɨrho ese kobɨt etɨbich hn sanuwãha Jesús huta. \v 4 Per yewo odechɨ uje otsɨtak hn otatɨmye otsɨɨ: —¿Keshɨ ɨnaãpo heke sanuwãha ese perfume teychpisha? \v 5 Kɨmɨjɨ ye nanuwãha ich ma om par chiwãha shuu debichpa hn ɨshɨm baho erze losuhlaabo. Ɨr bahat shɨ ɨtso uje hnakɨrbich chishew obiyo nehech ãyt nohmɨra.— Ochiyuhu lahwoso mɨhnuwõho wate. \v 6 Jesús tatɨm õr ɨm: —Moymlo. ¿Ɨnaãpo ahakoslo wate? Ese uje shiyokorɨ̃hɨ yok ich om. \v 7 Erze losuhlaabo shish ode olak ahɨr nehe. Uje sehe akashɨmlo õr ich olak pwele per tyenɨj yok nihyokɨ̃hɨ olak ahɨr. \v 8 Ana tɨmcharrza shiyokorɨ̃hɨ yok uje pwele. Tormɨ̃hɨ perfume yok uje ehn yahpaa onihitsɨm yokpe. \v 9 Titɨm olak ich tuu ũrpa. Uje otsanɨmɨrãha Porrosht ahwoso ɨ̃rmo lekɨtiyo otatɨm yok õr ich õr eyucha ese uje tɨmcharrza shiyokorɨ̃hɨ yok.— \s Judas chiwãha Jesús. \p \v 10 Eseekite hn Judas Iscariote wɨchɨ Jesús akɨlak toy uje õr dose. Hno tɨ̃r erze saserdote õr bahluwo par ɨshɨm õr Jesús. \v 11 Uje ochunt ich õr aylpa. Otatɨm Judas par uje sehe odosɨm hnote. Heke ich chukwi Jesús ɨluu par uje ɨshɨm wɨr õr bahluwo. \s Jesús shiyokõr Santa Cena. \p \v 12 Eseekite ich terɨhɨ deeych webich osht uje otew pan uje ye eyhirãsh. Wɨchɨ deeych ich tyenɨj oshuu obeje ijaabo par oteeychãha Porrosht hn par uje otew par ese õr ahamich uje iich otsɨɨ Pascua. Ɨr akɨle otatɨm Jesús otsɨɨ: —¿Oniyokorɨ̃hɨ ɨraãpo erze oposo par ese õr ahamich Pascua?— \v 13 Jesús tatɨm dakɨle õr osiyer ɨm: —Bolɨlo etɨ̃rlo dɨt ehet. Tyenɨj eshɨlo hnakɨrbich uje ihyõk kobɨt. Awɨt de ehet. Alehelo nẽr. \v 14 Uje masaha pwert ehet ich atɨmlo ese pwert yɨnsɨrc on: “Maestro sole: ¿Pwerttɨkɨhɨ par erze uje otekɨrɨhɨ owa? Ele dɨhlake hn yok hn pakɨle oyaakɨhɨchɨs par ese õr ahamich.” \v 15 Tyenɨj sowa olake ese pwertɨt dich uje de deshɨbich eeych. Nemest dechɨ hn õr ɨbe. Enshiilo erze oposohochɨs par eyok.— \v 16 Ɨr akɨle ohno otɨ̃r dɨt hn ochish ese pwertɨt shɨ ɨtso uje Jesús tatɨm õrke. Heke onɨshii labɨso par ese õr ahamich. \v 17 Uje ich dɨhlak hn Jesús hõr dakɨle uje õr dose otaachɨ̃hɨchɨs. \v 18 Uje ehn otsakaha nemest wɨrc otaak hn Jesús tatɨm õr ɨm: —Ich ũrpa uje titɨm olak. Olak yet de uje taakɨhɨ pahɨr uje tyenɨj chiwãha yok.— \v 19 Heke ɨr akɨle ich õr dosdarak. Nohmɨr nohmɨr otatɨm Jesús otsɨɨ: —¿Je yok?— \v 20 Jesús tatɨm õr ɨm: —Olak dose nohmet de olak ehet uje yesh sɨta ɨr panɨhɨ wate pɨreta ehet waa je tɨtehe yok pan. \v 21 Yok tokõra poõrzni. Tyenɨj oshiyokorɨ̃hɨ yok ɨtso uje Porrosht ahwoso tata, per ich yarhak par ese uje tyenɨj chiwãha yok. Kɨmɨjɨ ye wɨchɨ shurhãni ich ma om par ɨre.— \p \v 22 Eseekite uje ehn otaak hn Jesús chishew pan, nɨhna Porrosht hn sehek. Ɨshɨm dakɨle. Tatɨm õr ɨm: —Elɨlo. Nãhu yok pẽro.— \v 23 Chishew basta, nɨhna Porrosht hn ɨshɨm õr. Nos õr ɨre oho ese uje de basta ehet. \v 24 Tatɨm õr ɨm: —Wate asa parmɨsta uje noshɨ shuu pahwoso yakaha par uje tokoshɨ õr hnɨtew ich okɨhniya.— \v 25 Hn tatɨm õr ɨm: —Titɨm olak ich tuu ũrpa. Ye tokoho nehe ese uva otich nehech terɨhɨ ese deeych uje tokoho ese uva otich ahle uje Porrosht tɨbey daabo nehe.— \v 26 Uje oteeychɨ otseet imno hn otokole ohno otɨ̃r ese wɨ̃rit uje iich otsɨɨ Olivos. \s Jesús tata uje Pedro sata ɨre. \p \v 27 Eseekite hn Jesús tatɨm õr ɨm: —Ele dɨhlake tɨkɨraha uje nos moymlo yoke pork Porrosht ahwoso tata shuu ɨtsorz ɨm: “Porrosht ɨm: Tuu toy ese uje tɨbey obeje hn erze obeje chũr lekɨtiyo.” \v 28 Per uje yok ɨkpo nehe ich takaha tɨtɨ̃r Galilea hn tyenɨj ahnɨlo pɨjɨch.— \v 29 Pedro tatɨm ɨm: —Kɨmɨjɨ nos onoym owa mahn yok ye tokoym owape.— \v 30 Jesús tatɨm ɨm: —Titɨm owa ich tuu ũrpa. Ele dɨhlake uje ehn yahpaa kokot yerhɨ do bese ich tɨkɨraha uje ata tre bese uje ye eraha yokpe.— \v 31 Pedro satsɨrãha lahwoso tatɨm ɨm: —Kɨmɨjɨ tɨkɨtɨhɨ ahɨr pork tokõya owa per ye tiitape too: “Ye tɨkɨraha otɨk.”— Nos wɨr ɨr akɨle yewo otata oshuu ɨtsorz toy. \p \v 32 Eseekite hn ohno otɨ̃r ese owich uje iich otsɨɨ Getsemaní. Jesús tatɨm dakɨle ɨm: —Shɨ akaha lɨklo. Takaha yok orar.— \v 33 Hnoy Pedro, Santiago hn Juan. Ɨchii chuuna ɨre uje ich dosdarakpa pork kuchɨt dospa tyenɨj tɨ̃r ɨre. \v 34 Tatɨm õr ɨm: —Ich yok dosdarakpa. Tukuuna uje tyenɨj tɨkɨtɨ. Shɨ akaha lɨklo hn shɨ erɨhɨlo.— \v 35 Jesús hno tɨ̃r wahacha pɨkaap. Seynehnɨmich hn orar sapur Porrosht ɨm: —Kɨmɨjɨ om uje ese kuchɨt mɨ̃hnt ye tɨ̃r yok ich tahmũr.— \v 36 Jesús orar ɨm: —Papa, owa uu Porrosht. Owa pwele nos ahakõr kuche. Erze kuche mɨhnũwo uje tyenɨj tɨ̃r yok wɨr shɨ ɨtso uje tyenɨj tokoho otich uje chiyok de basta ehet. Ye uhu tɨ̃r yok per ye ahakõr uje shɨ yok tahmũr. Ahakõr uje ahmũr.— \v 37 Hno cheeshpo tɨ̃r uje dakɨle ode. Chish õr shɨ omo. Tatɨm Pedro ɨm: —Simón, ¿je yesh amo? ¿Ɨnaãpo heke ye owa ewentpe hnii una ora uje erɨhɨ? \v 38 Shish tyenɨj erɨhɨlo hn olak orar par uje ye ahakõrlo erze kuche mɨhnũwo. Olak sehe ahakõrlo uje om per ye olak ewentpe.— \v 39 Hnopo tɨ̃r wahacha par uje orar sapur Porrosht shuu ɨtso uje sapurku. \v 40 Uje cheeshpo hn chish erze dakɨle shɨ omo pork ich kuhɨ̃rt sẽhi õr. Heke ye odɨraha lahwotɨk uje otatɨm ɨre. \v 41 Ich tre vese uje orar hn cheeshpo tɨ̃r uje dakɨle ode. Tatɨm õr ɨm: —¿Je yesh amɨlo? ¿Je ermtsɨrlo? Ekushuhulo olak uje amlo. Yok tokõra poõrzni. Ich terɨhɨ orta par oshɨm yok erze oso uje õr ɨluu mɨhnũ. \v 42 Alehetlo, yukulo. Hmeychɨmlo, yehe tɨrẽt ese uje chiwãha yok.— \p \v 43 Uje ehn Jesús keytkẽr dakɨle ich Judas taãcha. Wɨchɨ Jesús akɨlak toy uje õr dose. Ich oso okɨhniya õya Judas. Otõhwa espada hn yewo otõhwa piyo. Erze saserdote õr bahluwo hn erze uje shiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite hn erze dɨt oso õr bahluwo wɨr uje oshuu ohno par ochishew Jesús. \v 44 Judas uje chiwãha Jesús tatɨm erze osoko ɨm: —Uje tuku ur ich erahalo wɨchɨ ese. Asɨlo hn boylilo.— \v 45 Uje Judas taãcha ɨchii sɨtɨ̃r ɨre Jesús tatɨm ɨm: —Maestro,— hn chuku ur. \v 46 Erze oso ochishew Jesús. \v 47 Yet dechɨ Jesús ahɨr. Chiyuhu ɨr espada hn ihyo ese saserdote bahlut pisht yɨlt per shɨ ihyo ɨr ãrza. \v 48 Jesús tatɨm erze oso uje ochishew ɨre ɨm: —¿Ɨnaãpo heke erẽtlo hn ohwɨ̃lo espada hn piyo par uje aslo yok uhulo yok ɨtso echɨkɨt? \v 49 Shish yok de olak ahɨr templo patikɨt ehet hn tiyokorãha olak per ye asɨlo yokɨhɨ wahachpe. Aachɨ̃hɨlo lɨka par asewlo yok heke uhulo Porrosht ahwoso yakaha.— \v 50 Nos wɨr Jesús ɨr akɨle ohno ooshɨ oym ɨre. \v 51 Eseekite hn pɨkɨhnint hnakɨrbitɨt iyehe Jesús nẽr. Shɨ sajuwe ɨre sawɨnta. Sehe odishew ɨre per chekshuhu ɨre õr. \v 52 Asa sawɨnta tokole. Hno uushɨ shɨ ɨmehshɨp eeych. \p \v 53 Eseekite ich ohnoy Jesús otseya saserdote õr bahlut pisht ɨkɨch. Nos wɨr saserdote õr bahluwo hn nos wɨr dɨt oso õr bahluwo hn erze uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite nos otakɨsho lawich. \v 54 Pedro shɨ iyehe Jesús nẽr dukuhla nehech taachɨ̃hɨ ese saserdote õr bahlut pisht ɨr ihyuch hn masaha patikɨt ehet. Hno sakaha erze hnakɨrbo õr ahɨr uje otɨbey Porrosht templo. Torha jwekɨta. \v 55 Nos wɨr saserdote õr bahluwo hn erze bahluwo yewo uje õr iich otsɨɨ Junta Suprema ochukwi yeẽk par denunsya Jesús pork sehe oduhu oduhu toy, per ye odishpe. \v 56 Oso okɨhniya otata uje Jesús shiyokõr mɨhnũwo per õr ahwoso ye ɨlyepe. \v 57 Yewo oyehet hn otata dekushiĩ omo otsɨɨ: \v 58 —Õryok oyuntni uje Jesús sole: “Yok tyenɨj tehnɨmich Porrosht ihyuch uje hnakɨrbo oshiyokõr hn je terɨhɨ daalo tre nehe ich tuu iyehetpo per ye hnakɨrbo oniyokõrpe.”— \v 59 Per õr ahwoso ye ɨlyepe. \v 60 Ese saserdote õr bahlut pisht iyehe õr ehet hn tatɨm Jesús ɨm: —¿Je ye ahwotɨkɨsh par atɨm yok? ¿Je ũru erze õr ahwoso uje otatɨm yok uje õr denunsya owa?— \v 61 Per Jesús ye dilehetpe. Tatɨm Jesús ɨm: —Titɨm owa tɨ̃ra Porrosht iich uje ɨka. Atɨm õryok kɨmɨjɨ owa Cristo uu Porrosht Ijɨt.— \v 62 Jesús tatɨm ɨm: —Ẽhe. Yok tokõra poõrzni. Deeych yet nehe hn eychɨmlo yok uje tiyaha Porrosht waãchta hn amɨlo yok uje tɨkɨrẽt tokonãha ukuhurrza.— \v 63 Ese saserdote õr bahlut pisht shiyãs nanerpta pɨkaabɨt par yara hn tatɨm õr ɨm: —Ye nesit latɨk par õr denunsya ɨre. \v 64 Ich nos entlo uje chiinehnɨm Porrosht. ¿Eshɨlo latɨkpo?— Nos otatɨm ɨre otsɨɨ: —Tyenɨj toy pork shiyokõr uje mɨ̃hnɨk.— \v 65 Wɨr ɨchii otɨtɨrãha ɨre hn oshiyeru ɨle hn oshuu. Otatɨm otsɨɨ: —Eẽrrza yeẽkpo uje shuu owa.— Erze uje otɨbey Porrosht templo oshuu ɨre toy. \s Pedro sata uje ye dɨraha Jesuspe. \p \v 66 Eseekite hn Pedro shɨ sakaha pwert uut patikɨt ehet. Tɨmcharrza taãcha. Wate saserdote bahlut pisht ɨr ɨbi. \v 67 Umo Pedro uje torha jwekɨta. Teychɨm pishɨ hn tatɨm ɨm: —Owa uje shish Mẽya Jesús uu dɨt Nasaret osht.— \v 68 Pedro sata tatɨm wate ɨm: —Ye tɨkɨraha otɨk hn ye tɨkɨraha erze uje atɨm yok.— Iyehet hno tɨ̃r patikɨt uhurrza hn kokɨt yerh. \v 69 Asa saserdote õr bahlut pisht ɨr ɨbiita umo Pedro. Wate tatɨm erze oso uje oyehe wahacha ɨm: —Lɨkɨ shiyehe wɨchɨ õr ihyẽrak.— \v 70 Pedro satapo. Wɨsɨk wɨsɨk hn erze uje odechɨ otatɨm Pedro otsɨɨ: —Ich ũru uje owa shish Mẽya erze uje õya ɨre pork owa Galilea os.— \v 71 Tatɨm õr shuu lahwoso ich ũru ɨm: —Ese hnakɨrbich uje yesh atɨmlo yok ye tɨkɨraha otɨk.— \v 72 Ɨchii kokɨt yerhpo. Pedro eyucha uu Jesús ahwoso uje tatɨm ɨrhna ɨm: —Uje ehn yahpaa kokɨt yerh do bese ich tɨkɨraha uje atɨm õr uje ye eraha yok tre bese.— Heke Pedro ich yerh. \c 15 \s Ohnoy Jesús otseya Pilato ɨkɨch. \p \v 1 Eseekite uje ich dɨhɨrbɨt pisht hn wɨr otakɨsho lawich par uje okeytkẽrye uje tyenɨj otsepyẽr Jesús erze saserdote õr bahluwo hn erze dɨt oso õr bahluwo hn erze uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite hn erze yewo uje ode asa weeta waa je iich otsɨɨ Junta Suprema. Oshiyeru Jesús uke hn ohnoy otseya gobernador Pilato. \v 2 Pilato tatɨm Jesús ɨm: —¿Je owa uu israel oso õr rey?— Jesús tatɨm ɨm: —Ẽhe, ich ũru uje atɨm yok.— \v 3 Erze saserdote õr bahluwo otatɨm Pilato uje Jesús shiyokõr kuche mɨhnũwo ich kɨhniya. \v 4 Pilato tatɨm Jesús ɨm: —¿Je ye entpe erze uje yesh õr denunsya owa? Otata kuche ich kɨhniya.— \v 5 Per Jesús ye dilehetpe heke Pilato ich chishlabe. \s Pilato tyenɨj tata par oshuu Jesús oshuu toy. \p \v 6 Eseekite uje terɨhɨ õr ahamich Pascua hn ese gobernador ɨr ɨluu par chiyuhu yetɨhɨ karsel ehet uje oso otsapur ɨre. \v 7 Hnakɨrbich de karsel ehet iich otsɨɨ Barrabás. Yewo õya ɨre. Uje wɨchɨ prowa shuu gobierno tokole hn shuu hnakɨrbich shuu toy heke ochɨmchaha ɨre karsel ehet. \v 8 Oso otaachɨ̃hɨchɨs Pilato ɨkɨch ɨchii otsapur sehe oduhu diyuhu nohmet karsel ehet ɨtso uje kal ãyt ich shish shiyokõr. \v 9 Pilato tatɨm õr ɨm: —¿Je sehe uhulo tiyuhu ele israel oso õr rey?— \v 10 Tatɨm õr shuu ɨtsorz pork chɨraha uje erze saserdote õr bahluwo shɨ õr denunsya Jesús pork opota. \v 11 Per erze saserdote õr bahluwo ochɨrok erze oso par oshuu otsapur Pilato par chiyuhu Barrabás karsel ehet. \v 12 Pilato tatɨm õr toy ɨm: —¿Sehe uhulo tiyokõr latɨkɨhɨ ele uje athɨlo on: “Lɨkɨ uu israel oso õr rey?”— \v 13 Nos wɨr õr ɨre otatɨm ich otsɨhnew otsɨɨ: —Owɨshɨhɨ krus eeych.— \v 14 Pilato tatɨm õr ɨm: —¿Ɨnaãpo heke sehe uhulo towɨshɨhɨ krus eeych? ¿Niyokõr latɨkpo uje mɨ̃hnɨk?— Per õr ɨre shish otsɨhnew lahwoso otatɨm otsɨɨ: —Owɨshɨhɨ krus eeych.— \v 15 Pilato sehe niyokõr uje oso otsahmũr heke chiyuhu Barrabás karsel ehet hn shuu otsepyẽr Jesús hn ɨshɨm ohyerptoso par shuu ochowɨshɨhɨ krus eeych. \p \v 16 Erze ohyerptoso ohnoy Jesús otseya ese owich uje ohyerptoso odebuhu Pilato ihyuch ahɨr. Oshuu nos wɨr ohyerptoso yewo otakɨsho lawich. \v 17 Oshuu iyãha onerpta waa je wɨhɨ̃r hn oshiyokõr ɨr wolt ochɨ̃ra wontɨ hn oshuu iyãha. \v 18 Ɨchii otseta Jesús otsɨɨ: —Lɨkɨ uu israel oso õr rey. Uhu ɨkɨrĩt ma berzak.— \v 19 Oshuu ɨr huta ochɨ̃ra phich hn otɨtɨrãha. Ocha dete hnɨmoho ɨkɨch hn oteeychãha shɨ par oloter. \v 20 Uje nos oloterke ich oym. Ochiyuhu asa nerpta waa je wɨhɨ̃r hn oshuu iyãha lasuwo pishopo, hn ohnoy par ochowɨshɨhɨ krus eeych. \s Ochowɨshɨhɨ Jesús krus eeych. \p \v 21 Eseekite uje ehn erze ohyerptoso ohnoy Jesús par uje oshuu oshuu toy hn ochishɨhɨ hnakɨrbich dehet pehet. Ɨr iich otsɨɨ Simón. Wɨchɨ Cirene os. Ɨr aabo õr iiyo otsɨɨ Alejandro hn yet otsɨɨ Rufo. Ɨre tãra aach par hno tɨ̃r dɨt. Oshɨm Jesús krus par oshuu ihyõk. \v 22 Ohnoy Jesús otseya wahacha owich uje iich otsɨɨ Gólgota. Ese Gólgota ahwosht otsɨɨ huta debiyo. \v 23 Erze ohyerptoso oshɨm Jesús wint ochɨnsaha mirra per Jesús ye dohope. \v 24 Ochowɨshɨhɨ Jesús krus eeych, hn otsehek ɨr ɨshuwo par õr ɨre. Oloter kuchɨt par uje yeẽk chiyey ich wɨchɨ uje tyenɨj hnoy. \v 25 Ich terɨhɨ a la nueve dɨhɨrbɨt hn ochowɨshɨhɨ Jesús krus eeych. \v 26 Ochɨbɨte tabɨlt ɨr krus eeych. Ahwoso de ese tabɨlt. Erze ahwoso tata ɨnaãpo heke ochowɨshɨhɨ krus eeych. Tata ɨm: —Wɨchɨ uu israel oso õr rey.— \v 27 Ochowɨsh echɨko õr osiyer õr krus eeyo toy. Ochɨbɨte yet Jesús waãchta hn ochɨbɨte yet waachjãrrza. \v 28 Ahnũwo kuche tokole ɨtsorz pork Porrosht ahwoso tata ɨm: —Tyenɨj oshuu wɨr õya ɨre erze oso uje õr ɨluu mɨhnũ oshuu ɨtso uje wɨchɨ shiyokõr mɨhnũwo toy.— \v 29 Erze oso uje ochɨkãhachɨs shɨ ochiyuhu lahwoso mɨhnuwõho Jesús hn oteych dehe. Otatɨm otsɨɨ: —Huk, owa athani uje tyenɨj ehnɨmich Porrosht templo, hn uje terɨhɨ daalo tre nehe hn uhu iyehetpo \v 30 heke ẽra akɨrbo par ye atɨhɨ krus eeych. Ahnɨmichɨhɨ krus eeych.— \v 31 Erze saserdote õr bahluwo hn erze uje oshiyokorãha oso erze ley uje Moisés chichewkite ochiyuhu lahwoso mɨhnuwõho ɨre toy. Otata otsɨɨ: —Wɨchɨ sosɨr yewo per par ɨre ich ye pwele takashɨm ɨrpe. \v 32 Wɨchɨ chɨbɨte uje ɨre Cristo uu israel oso õr rey. Kɨmɨjɨ ũru ich tyenɨj sohnɨmichɨhɨchɨs krus eeych par uje yeychɨmlo hn ye yotiislo ɨre.— Erze echɨko uje ode ɨr krus eeyo ochiyuhu lahwoso mɨhnuwõho ɨre toy. \s Jesús toy. \p \v 33 Eseekite uje ich terɨhɨ deeych pehet hn dɨhlelta ihnɨmichɨhɨ lekɨtiyo nehech a la tre yɨlka. \v 34 Shiyehe asa orta a la tre yɨlka hn Jesús tɨbich ich jwertpa ɨm: —Eloi, eloi, ¿lema sabactani?— Ese ahwosht tata ɨm: —Dii Porrosht, Dii Porrosht, ¿ɨnaãpo heke moym yok?— \v 35 Erze oso yewo uje odechɨ ɨre ahɨr ochunt uje Jesús tata shuu ɨtsorz hn otata otsɨɨ: —Ele shɨ tɨbii uu profeta Elías lɨshɨ.— \v 36 Ɨchii õr nohmet hno uushɨ chishew ponjɨt hn sɨtehe ese wint uje chiyok chiyuwa phich hn ɨshɨm Jesús par sehe duhu doho, tata ɨm: —Yiyem yuhu pɨkaap par yeychɨm kɨmɨjɨ Elías tɨrẽt hn nɨrmasɨhɨ krus eeychɨ.— \v 37 Jesús tɨbich ich sɨhnew, chɨtser daherc hn toy. \v 38 Ese bortɨsht uje sentii templo ehet shuu aho osiyer shiyãs ɨre poõrc nehech terɨhɨ hnɨmich. \v 39 Ese ohyerptoso õr bahlut uje dechɨ Jesús ɨkɨch umo uje Jesús chɨtser daherc hn toy heke tata ɨm: —Ich ũru ele hnakɨrbich uje Porrosht Ijo.— \v 40 Tɨmcher ode dukuhla oteychɨm. María Magdalena dechɨ õr ahɨr, hn María waa Santiago hn José õr data. Ese Santiago ich turkaap. \v 41 Erze tɨmcher shish õya Jesús hn otakashɨm ɨre uje de Galileani. Tɨmcher yẽr odechɨ toy okɨhniya uje õya Jesús uje hno tɨ̃r Jerusalenni. Shɨ oyehe dukuhla oteychɨm toy. \v 42 Ese deeych uje Jesús toy wɨchɨ deeych uje onɨshii oposo par ese deeych yet uje otsakɨr. \s Ochihitsɨmɨhɨ Jesús kojach onta. \p Eseekite uje ich yɨlkashɨp shiyehe wɨchɨ deeych hn \v 43 José ye tolpe hno tɨ̃r Pilato par sapur Jesús yũhurrza. José wɨchɨ dɨt Arimatea osht. Wɨchɨ õr bahluwa. De asa weeta waa je iich otsɨɨ Junta Suprema hn ich eykdeyo. Wɨchɨ iyem uje Porrosht tɨbey oso. \v 44 Uje Pilato chunt uje Jesús tokɨ ich chishlabe. Tɨbii uu ohyerptoso õr bahlut. Tatɨm ɨm: —¿Je ũru uje Jesús tokɨ?— \v 45 Uje Pilato chɨraha uje ich ũru uje Jesús tokɨ hn ɨshɨm José Jesús yũhurrza. \v 46 José hno tiya bortɨsht uje ich ɨhɨ̃rt. Hno chɨrmasɨhɨ krus eeych hn chɨpeẽsa bortɨsht hn hnoy chihitsɨmɨ̃hɨ kojach onta uje oso oshiyokõrni. Chukus kojach shuu chɨpeeslãbe par sentii dukuta ebich. \v 47 María Magdalena hn María waa José data omo ese owich uje ochɨbɨte Jesús yũhurrza. \c 16 \s Jesús ɨkpo. \p \v 1 Eseekite uje iyuwe sabta hn María Magdalena hn María waa Santiago data hn Salomé ohno par otiya pohɨr otich uje aat ehmuuj hn onɨshii par uje otormɨ̃hɨ Jesús yũhurrza. \v 2 Uje terɨhɨ domingo dɨhɨrbɨt pisht hn ohno otɨ̃r dukuta. \v 3 Okeytkẽr yẽr otsɨɨ: —¿Yeẽkpo uje tyenɨj chiyuhu wɨchɨ kojach uje sentii dukuta ebich?— \v 4 Per uje oteychɨm ich omo ese kojach dich ich yeẽk chiyuhu owich. \v 5 Omasaha dukuta ehet hn omo hnakɨrbitɨt uje sakahachɨs dukuta ehet õr waãchta. Ich ɨshuwo poro hn berzo. Erze tɨmcher ich ochishlabe. \v 6 Wɨchɨ tatɨm õr ɨm: —Ye as olak ɨbe. Tɨkɨraha uje ekulo Jesús uu dɨt Nazaret osht uje ochowɨshɨhɨ krus eeychhna. Wɨchɨ ɨkpoko. Ye chɨhɨ lɨkpe. Hmeychɨmlo ele owich uje ochɨbɨthna.— \v 7 Hn tatɨm õr toy ɨm: —Bolɨlo atɨmlo ɨr akɨle hn atɨmlo Pedro toy on: “Jesús tyenɨj hno iyebe tɨ̃r hnɨmich Galilea. Tyenɨj amɨlo ɨrehe wahacha ɨtso uje tatɨm olakhna.”— \v 8 Erze tɨmcher ich õr ɨkiyo tãra hn ochishlabe heke otokolɨhɨchɨs dukuta ehet ohno ooshɨ. Ye otatɨm latɨk pork ich otolpa. \s Jesús tokolɨhɨ María Magdalena ɨkɨch. \p \v 9 Eseekite uje terɨhɨ deeych huta domingo hn Jesús ɨkpo. Wap Jesús tokolɨhɨ María Magdalena ɨkɨch. Wate uje Jesús chiyuhu demonyo ehetkite syete. \v 10 Wate hno tatɨm erze oso uje shish õya Jesusni. Wɨr shish oyerh hn õr dosdarak. \v 11 Uje ochunt uje Jesús ɨkpo hn uje wate umoko ich otsotiis. \s Jesús tokolɨhɨ dakɨle õr ɨkɨch. \p \v 12 Eseekite hn hnakɨrbo õr osiyer ode dehet pehet uje ohno otɨ̃r aach. Wɨr otsotiis asa tɨmcharrza ɨr ahwoso. Jesús tokolɨhɨ õr ɨkɨch per shuu ɨre kɨnaha par uje ye odɨraha ɨrpe. \v 13 Uje okemɨhɨ ɨre ich ocheeshpo otatɨm erze yewo uje omo Jesús per shish otsotiis õr. \v 14 Uje ehn Jesús ɨr akɨle uje õr onse ode nemest wɨrc otaak hn tokolɨhɨ õr ɨkɨch. Tatɨm õr ɨm: —Ye ompe uje uhulo olak hu kata hn otiislo erze yewo õr ahwoso uje omo yok uje yok ɨkpo.— \v 15 Jesús tatɨm õr ɨm: —Bolɨlo etɨ̃rlo ɨ̃rmo lekɨtiyo anɨmɨrãhalo pahwoso atɨmlo õr uje tokoshɨ õr hnɨtewɨhɨ Porrosht ahɨr. \v 16 Uje yeẽk ye lotiis yok hn shuu otohɨrm ɨre ich ɨr owich de Porrosht ahɨr. Per uje yeẽk sotiis yok ich tyenɨj tɨ̃r urhuta bahluta ehet. \v 17 Erze uje ye olotiis yokpe ich tuu oshiyokõr erze kuche uje ye latɨk pwele shiyokõr. Ochiyuhu demonyo oso õr aho ochɨ̃ra piich. Otseẽt oso õr ahwoso uje antni ye odɨrehepe. \v 18 Ochishew echɨ̃re ochɨ̃ra nahme. Kɨmɨjɨ odoho mɨnent ich ye niyokõr latɨkɨhɨ õr. Uje otsakahɨr oso uje õr permo ich oshuu õr owich om.— \s Jesús hno tɨ̃r poõrc. \p \v 19 Eseekite uje õr Ɨrhĩch Jesús sɨhna lahwoso uje tatɨm õr ich Porrosht sem seya poõrc. Sakaha Porrosht waãchta. \v 20 Heke ɨr akɨle ohno otɨ̃r ɨ̃rmo lekɨtiyo otsanɨmɨrãha Porrosht ahwoso. Uu õr Ɨrhĩch shish takashɨm õr. Shuu oshiyokõr erze kuche uje ye latɨk pwele shiyokõr par uje oso ochɨraha uje ich ũru uje otatɨm õr. Shɨ ahnũwo uje titɨm olak.