\id MRK - Cakchiquel, Eastern (Oriental) NT [cke] -Guatemala 1986 (web version -2012 bd)
\h SAN MARCOS
\toc1 Ri rucꞌaslen ri Jesucristo ri tzꞌiban can roma San Marcos
\toc2 San Marcos
\mt Ri rucꞌaslen ri Jesucristo ri tzꞌiban can roma San Marcos
\c 1
\s Ri Juan nutzijoj ri rutzij ri Dios
\p
\v 1 Quereꞌ cꞌa ntzꞌucutüj-e ri utzilüj rutzijol pariꞌ ri Jesucristo ri Rucꞌajol ri Dios.
\p
\v 2 Ri Isaías, ri xkꞌalajrisan ri rutzij ri Dios ojer can, rutzꞌiban can ri xbix chin roma ri Dios pariꞌ ri Jesucristo. Y jareꞌ ri xutzꞌibaj can rijaꞌ:
\q Nquitük cꞌa jun achi nabey,
\q chin nucꞌut y nutzijoj que ya ja nobos ri Cristo, ri Jun chaꞌon-pe y takon-pe roma Rijaꞌ,
\q richin que ri vinük nquichojmirsaj-quiꞌ
\q cachiꞌel jun achi nuchojmirsaj jun bey.
\q
\v 3 Ja achi reꞌ ncꞌujeꞌ pa tzꞌiran ruchꞌulef. Rijaꞌ nutzijoj cꞌa ri rutzij ri Dios chiquivüch ri vinük ri nyeꞌapon riqꞌuin.
\q Y nubilaꞌ cꞌa cheque: Tichojmirsalaꞌ rubey ri icꞌaslen, roma ya ja chic nobos ri Ajaf.
\m
\v 4 Ri achi ri xkꞌalajrisaj cꞌa ri Isaías que npuꞌu nabey, ja ri Juan Bautista. Y rijaꞌ cꞌo cꞌa pa tzꞌiran ruchꞌulef y nbij cheque ri vinük ri nyeꞌapon riqꞌuin, que tiquitzolij-pe quicꞌuꞌx riqꞌuin ri Dios y tiquibanaꞌ bautizar-quiꞌ, richin quiriꞌ ri Dios nucuy quimac. Y ye qꞌuiy ri nyerubün-e bautizar rijaꞌ.
\v 5 Y ri vinük cꞌa ri nyeꞌapon riqꞌuin ri Juan Bautista, ye juis ye qꞌuiy. Yecꞌo ri aj pa tinamit Jerusalén, ri tinamit ri cꞌo chiriꞌ pa ruchꞌulef Judea. Y yecꞌo ri aj pa chꞌaka chic tinamit richin ri Judea chukaꞌ. Ri vinük reꞌ nyeban cꞌa e bautizar roma rijaꞌ chiriꞌ pa rakün-yaꞌ Jordán. Rijeꞌ nyequikꞌalajrisaj cꞌa ri quimac pa sük chuvüch ri Juan Bautista.
\p
\v 6 Ri rutziek cꞌa ri Juan banun riqꞌuin rusumal camello, y jun tzꞌun ri ximbül-rupan. Y ri ruvay, ja ri sacꞌ y cab ri nquiyaꞌ ri chico pa kꞌayis.
\v 7 Ri Juan nutzijoj cꞌa cheque ri vinük: Cꞌo Jun ri npuꞌu chikavüch apu ri man cachiꞌel ta oc yin. Ri Jun riꞌ nim vi rukꞌij y nim chukaꞌ ri ruchukꞌaꞌ: romariꞌ, nixta yin man cꞌuluman tüj chuve nquichaque-ka chin ninquir ri ruxajab, roma nim ruchukꞌaꞌ rukꞌij.
\v 8 Y yin, yaꞌ nincusaj richin nyixinbün bautizar. Pero ri Jun ri npuꞌu, riqꞌuin ri Lokꞌolüj Espíritu nyixrubün-vi bautizar.
\s Tok ri Jesús xban bautizar
\p
\v 9 Chupan ri kꞌij can riꞌ tok ri Jesús elenük-pe pa tinamit Nazaret chin ri ruchꞌulef Galilea y xapon riqꞌuin ri Juan. Y rijaꞌ chukaꞌ xban bautizar roma ri Juan pa rakün-yaꞌ Jordán.
\v 10 Tok ri Jesús xel-pe pa yaꞌ, xutzꞌet que ri caj xjakatüj, y ri Lokꞌolüj Espíritu nka-ka cꞌa pe pariꞌ cachiꞌel jun paloma.
\v 11 Y cꞌo jun chꞌabül xbij-pe chilaꞌ chicaj: Ja rat ri Nucꞌajol, juis ncatinjoꞌ y nuyoꞌon vánima aviqꞌuin, xbij ri chꞌabül riꞌ.
\s Ri itzel-vinük nrajoꞌ cꞌa que ntzak ta ri Jesús pa rukꞌaꞌ
\p
\v 12 Jariꞌ tok ri Jesús xban chin roma ri Lokꞌolüj Espíritu que xbe pa tzꞌiran ruchꞌulef.
\v 13 Y nkꞌalajin que pa tzꞌiran ruchꞌulef yecꞌo-vi ri itzel tak chico chiriꞌ. Chiriꞌ cꞌa xcꞌujeꞌ-vi cuarenta kꞌij. Y tok ri Jesús cꞌo cꞌa chiriꞌ, ri itzel-vinük nutij cꞌa rukꞌij chirij richin ntzak ta pa rukꞌaꞌ, pero man xtiquer tüj chirij. Y ri ángeles xquilij ri Jesús.
\s Tok ri Jesús xutzꞌom ri rusamaj pa ruchꞌulef Galilea
\p
\v 14 Cꞌo chic cꞌa ri Juan pa cárcel, tok ri Jesús xbe pa ruchꞌulef Galilea. Ri Jesús nutzijoj cꞌa ri utzilüj rutzij ri Dios que ri Dios nka-pe chuchꞌulef chin nbün mandar,
\v 15 y nbij cꞌa: Ya ja nobos ri tiempo tok nka-pe ri Dios chereꞌ chuchꞌulef chin nbün mandar. Titzolij cꞌa pe icꞌuꞌx y tinimaj ri utzilüj tzij richin colonic, nbij cꞌa rijaꞌ cheque.
\s Ri Jesús ye cajiꞌ tzꞌamoy tak cür ri xeroyoj
\p
\v 16 Y jun kꞌij ri Jesús tok benük cꞌa chuchiꞌ ri mar rubiniꞌan Galilea, xerutzꞌet cꞌa caꞌiꞌ achiꞌaꞌ quichakꞌ-quiꞌ, Simón rubiꞌ ri jun y Andrés rubiꞌ ri jun chic. Ri caꞌiꞌ achiꞌaꞌ riꞌ ye tzꞌamoy tak cür, romariꞌ tok nquijük cꞌa ri quiyaꞌl tzꞌambül-cür y nquitorij ka pa yaꞌ.
\v 17 Y tok ri Jesús xchꞌo cheque ri tzꞌamoy tak cür riꞌ, xbij cheque: Rix caꞌiꞌ tzꞌamoy tak cür quinitzeklebej cꞌa, y comi banun chive rix tzꞌamoy tak achiꞌaꞌ chin yinquitzeklebej.
\p
\v 18 Ri caꞌiꞌ achiꞌaꞌ riꞌ, jariꞌ xquiyaꞌ can ri tzꞌamoj-cür y xebe chirij ri Jesús.
\p
\v 19 Y cꞌate baꞌ xebiyin, tok ri Jesús xpaꞌeꞌ yan. Rijaꞌ xerutzꞌet cꞌa ri Jacobo y ri Juan, ri ye rucꞌajol ri jun achi rubiniꞌan Zebedeo. Ri ye caꞌiꞌ achiꞌaꞌ riꞌ pa canoa cꞌa yecꞌo-vi, nyesamüj. Rijeꞌ nyequicꞌojoj ri quiyaꞌl tzꞌambül-cür.
\v 20 Y xpuꞌu cꞌa ri Jesús xeroyoj chin nquitzeklebej. Y ri Jacobo y ri Juan xcacꞌaxaj quiriꞌ, xebe chirij. Y xaxe cꞌa ri quitataꞌ y ri samajelaꞌ ri xecꞌujeꞌ can chiriꞌ pa canoa.
\s Jun achi pa tinamit Capernaum, cꞌo jun itzel espíritu ruchajin
\p
\v 21 Ri Jesús y ri ye benük chirij, xeꞌapon cꞌa pa tinamit Capernaum. Y chupan ri kꞌij richin uxlanen, ri Jesús xbe cꞌa pa ri jay apeꞌ ntzijos-vi ri rutzij ri Dios. Rijaꞌ nbij cꞌa ri rutzij ri Dios cheque ri vinük.
\v 22 Y ri xeꞌacꞌaxan richin, xsatz quicꞌuꞌx roma ri tzij ri xcacꞌaxaj. Roma rijaꞌ nucꞌut riqꞌuin autoridad y man cachiꞌel tüj oc ri nquicꞌut ri achiꞌaꞌ ye etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés.
\v 23 Y chiriꞌ pa ri jay apeꞌ ntzijos-vi ri rutzij ri Dios, ri kꞌij riꞌ cꞌo cꞌa apu jun achi ri cꞌo jun itzel espíritu ruchajin. Y ri itzel espíritu ri ruchajin ri achi, riqꞌuin ruchukꞌaꞌ xchꞌo.
\v 24 Y xbij cꞌa chin ri Jesús: ¿Achique cꞌa ri najoꞌ cheke, rat Jesús aj-Nazaret? ¿Xapuꞌu cꞌa richin que nkojaqꞌuis? Yin vetaman rat achique rat y romariꞌ vetaman que rat rat lokꞌolüj-vi y rat petenük riqꞌuin ri Dios, xbij chin.
\p
\v 25 Pero ri Jesús xuchꞌolij ri itzel espíritu y xbij chin: Man cachꞌo chic. Catel-e.
\p
\v 26 Y ri itzel espíritu xuyiquiyaꞌ can ruchꞌacul ri achi, y nsiqꞌuin xel-e.
\v 27 Y ri vinük ri quimolon-quiꞌ chiriꞌ, xsatz quicꞌuꞌx tok xquitzꞌet ri xbün ri Jesús, y nquibilaꞌ cꞌa chiquivüch: Ronojel ri ntzijoj rijaꞌ reꞌ cꞌacꞌaꞌ cꞌa. Ni jun bey kacꞌaxan. Y ja ri nbij rijaꞌ, jariꞌ nquibün ri itzel tak espíritu. Jariꞌ nquitzijoj ri vinük chiquivüch.
\p
\v 28 Y chanin cꞌa xbiyin rutzijol ri Jesús, y romariꞌ ri vinük ri yecꞌo pa tak tinamit ri yecꞌo-pe pa ruchꞌulef Galilea, chanin cꞌa xcacꞌaxaj ri rutzijol ri nbanalaꞌ ri Jesús.
\s Ri Jesús nucꞌachojrisaj ri rujiteꞌ ri Simón
\p
\v 29 Tok ri Jesús, ri Jacobo y ri Juan xeꞌel cꞌa pe chiriꞌ pa ri jay apeꞌ ntzijos-vi ri rutzij ri Dios, rijeꞌ xebe cꞌa chicacho ri Simón y Andrés.
\v 30 Pero tok xeꞌapon cꞌa, xbix chin ri Jesús que ri rujiteꞌ ri Simón nyeꞌavüj y cotzꞌol pa ruvarabül, roma jun nimalüj cꞌatün.
\v 31 Y ri Jesús xberutzꞌet ri yavaꞌ. Rijaꞌ xutzꞌom cꞌa rukꞌaꞌ ri yavaꞌ y xbün chin que xcatüj. Y xe quiriꞌ xbün chin, cꞌateriꞌ xqꞌuis-e ri cꞌatün chirij. Y ri ixok riꞌ cꞌateriꞌ xuyaꞌ quivay ri Jesús y ri ye benük chirij.
\s Ri Jesús nyerucꞌachojrisaj cꞌa ye qꞌuiy yavaꞌiꞌ
\p
\v 32 Ja mismo kꞌij reꞌ tok xcokꞌa-ka, jariꞌ tok conojel ri vinük ri cꞌo yavaꞌiꞌ quiqꞌuin xequicꞌuala-apu chuvüch ri Jesús. Ri yavaꞌiꞌ cꞌa riꞌ, cꞌo ri choj chi yabil ri ntoc cheque y yecꞌo cꞌa ri yavaꞌiꞌ pa quikꞌaꞌ itzel tak espíritu.
\v 33 Ye qꞌuiy vi ri vinük ri xquimol-apu-quiꞌ chiriꞌ, xa bama conojel ri vinük ri yecꞌo chupan ri jun tinamit riꞌ ri xeꞌapon riqꞌuin ri jay apeꞌ cꞌo-vi ri Jesús.
\v 34 Y ri Jesús xerucꞌachojrisaj-e ri yavaꞌiꞌ. Ri yavaꞌiꞌ riꞌ jalajoj cꞌa ruvüch yabil ri tzꞌamayon quichin. Y chukaꞌ rijaꞌ xerelesala-e ri itzel tak espíritu quichajin ri vinük. Ri Jesús man xuyaꞌ tüj kꞌij cheque ri itzel tak espíritu richin xechꞌo, roma rijeꞌ quetaman achique rijaꞌ.
\s Ri Jesús xbe pa ronojel tinamit richin ri ruchꞌulef Galilea chin xberutzijoj ri rutzij ri Dios
\p
\v 35 Cumaj yan cꞌa rucaꞌn kꞌij, ri Jesús xcatüj-e y xbe pa tzꞌiran ruchꞌulef richin xberubanaꞌ orar.
\v 36 Y ri Simón y ri ye rachibilaꞌ xebequicanoj ri Jesús.
\v 37 Tok xquil cꞌa, xquibij chin: Ncatquicanoj qꞌuiy vinük, xquibij chin.
\p
\v 38 Y ri Jesús xbij cꞌa cheque: Joꞌ pa chꞌaka chic tinamit ri yecꞌo-pe nakaj, richin nyentzijoj chukaꞌ ri rutzij ri Dios chiriꞌ, roma chubanic ri samaj riꞌ xinpuꞌu chereꞌ chuchꞌulef, xbij ri Jesús.
\p
\v 39 Y rijaꞌ xberutzijoj ri rutzij ri Dios pa ronojel ri ruchꞌulef Galilea. Xa achique na tinamit apeꞌ napon-vi, rijaꞌ nutzijoj ri rutzij ri Dios pa tak jay apeꞌ ntzijos-vi ri rutzij ri Dios. Y chukaꞌ xerelesalaꞌ cꞌa ri itzel tak espíritu.
\s Ri Jesús nrelesaj-e ri lepra chirij jun achi
\p
\v 40 Cꞌo jun achi ri cꞌo ri jun itzel yabil chirij, ri rubiniꞌan lepra. Ri achi riꞌ xapon riqꞌuin ri Jesús, xxuque-ka chuvüch y xbij cꞌa riqꞌuin ronojel ránima: Yin vetaman que rat ncatiquer nquinacꞌachojrisaj ri nuyabil, pero man vetaman tüj si najoꞌ nabün, xbij rijaꞌ.
\p
\v 41 Ri Jesús juis xupokonaj ruvüch ri achi ri rucꞌulachin ri yabil riꞌ. Romariꞌ rijaꞌ cꞌateriꞌ xutzꞌom-apu y xbij chin: Ninjoꞌ que nacꞌachoj. Tiqꞌuis cꞌa e ri yabil reꞌ chavij, xbij chin.
\p
\v 42 Y xe xbij quiriꞌ ri Jesús, ri ru-lepra ri achi xqꞌuis-e y xchꞌajchꞌojir cꞌa can.
\v 43 Y ri Jesús, cꞌateriꞌ xbij chin ri achi que tibiyin, pero juis xuchilabej can chin ri achique rubanic nbün.
\v 44 Ri Jesús xbij cꞌa e chin ri achi riꞌ: Man tatzijoj ri achique ri xbanatüj aviqꞌuin, xa choj cabiyin pa racho ri Dios richin teꞌacꞌutu-aviꞌ chuvüch ri sacerdote. Y tayaꞌ cꞌa ri nbij chupan ri vuj ri rutzꞌiban can ri Moisés. Chupan ri vuj riꞌ nbij ri achique ncꞌatzin que nayaꞌ rat. Richin quiriꞌ nacꞌut chiquivüch ri vinük que rat chꞌajchꞌoj chic, xbij-e.
\p
\v 45 Pero ri achi xaxe cꞌa xuyaꞌ can ri Jesús, xa xutzꞌom cꞌa rutzijosic cheque ri vinük ri achique xbanatüj riqꞌuin rijaꞌ. Y romariꞌ ri Jesús chanin cꞌa xel rutzijol, y man ntiquer tüj chic cꞌa ntoc-apu pa tak tinamit apeꞌ napon-vi, roma ye qꞌuiy ri vinük ri nyecꞌulun-apu richin. Y roma chukaꞌ riꞌ, ri Jesús ncꞌujeꞌ cꞌa can pa kꞌayis. Ri lugar ye manak vinük. Y ri vinük ri nyeꞌapon riqꞌuin ye juis ye qꞌuiy, y chukaꞌ qꞌuiy lugar nyepuꞌu-vi ri vinük riꞌ.
\c 2
\s Ri Jesús nucꞌachojrisaj jun achi ri man ntiquer tüj nsilon ruchꞌacul
\p
\v 1 Y tok cꞌunük chic cꞌa caꞌi-oxiꞌ kꞌij, ri Jesús xtzolij pa tinamit Capernaum, y jariꞌ tok ri vinük xcacꞌaxaj que rijaꞌ cꞌo pa jun jay chiriꞌ pa tinamit.
\v 2 Jariꞌ tok yecꞌo vinük ri chanin cꞌa xquimol-apu-quiꞌ riqꞌuin ri jay apeꞌ cꞌo-vi ri Jesús. Man yecꞌo tüj chic cꞌa pa jay, romariꞌ cho jay xecꞌujeꞌ can vinük. Pa ruchi-jay man jun chic cꞌa ntiquer ntoc. Y ri Jesús nbij cꞌa ri rutzij ri Dios cheque conojel ri xquimol-apu-quiꞌ.
\v 3 Jariꞌ tok yecꞌo chꞌaka chic ri xeꞌapon. Rijeꞌ quicꞌuan cꞌa apu jun achi ri man ntiquer tüj nsilon ruchꞌacul. Ye cajiꞌ cꞌa ri ye ucꞌuayon-apu richin ri achi ri man ntiquer tüj nsilon ruchꞌacul y rijeꞌ quiliꞌen-e chuvüch ri ruvarabül.
\v 4 Pero rijeꞌ xa man xetiquer tüj xeꞌoc-apu cꞌa riqꞌuin ri Jesús, coma ri vinük ri quimolon-apu-quiꞌ juis ye qꞌuiy. Man xetiquer tüj cꞌa xecꞌo chiquicojol ri vinük riꞌ, romariꞌ ja pariꞌ ri jay xquivop. Y ri jul ri xquibün can ja ri apeꞌ cꞌo-vi ri Jesús chiriꞌ xquibün-vi-ka. Y chiriꞌ cꞌa xquikasaj-vi-ka ri yavaꞌ, rachibilan ri ruvarabül.
\v 5 Y tok ri Jesús xerutzꞌet que quiyoꞌon cꞌanima riqꞌuin rijaꞌ, xbij cꞌa chin ri achi ri man ntiquer tüj nsilon ruchꞌacul: Valcꞌual, xbij chin. Ri amac xecuyutüj.
\p
\v 6 Y ri jay apeꞌ quimolon-vi-quiꞌ, yecꞌo chukaꞌ apu etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés, y rijeꞌ ye tzꞌuyul cꞌa. Rijeꞌ nquinuc cꞌa pa tak cánima:
\v 7 ¿Achique roma tok ri Jesús nbij chin la achi que nucuy rumac? Nbün que ja rijaꞌ ri Dios. ¿Roma achique vinük ncuyun mac? Man jun. Xaxe ri Dios ri ncuyun mac, xquibij cꞌa pa tak cánima ri etamanelaꞌ riꞌ.
\v 8 Pero ri Jesús retaman-vi ri nquinuc pa tak cánima ri achiꞌaꞌ riꞌ. Y romariꞌ xbij cheque: ¿Achique cꞌa roma tok rix quereꞌ ninuc pa tak ivánima?
\v 9 Roma si yin nquitiquer ninbün chin ri jun achi ri man ntiquer tüj nsilon ruchꞌacul que nbiyin-e, y nucꞌuaj-e la ruvarabül, ¿Y si yin nquitiquer ta comi chukaꞌ ninbij chin que nincuy rumac? ¿Achique nibij rix?
\v 10 Vocomi cꞌa, richin que rix nivetamaj que yin ri xinalüx chiꞌicojol cꞌo vuchukꞌaꞌ richin nincuy mac, titzꞌetaꞌ cꞌa.
\p Y ri Jesús xbij cꞌa chin ri achi ri man ntiquer tüj nsilon ruchꞌacul:
\v 11 Ninbij cꞌa chave: Cacatüj, tacꞌuaj-e la avarabül y cabiyin chiꞌavacho, xbij ri Jesús.
\p
\v 12 Y ri achi jariꞌ xpaꞌe-e, xucꞌol-e ri ruvarabül, y xel-e chiquicojol ri quimolon-quiꞌ chiriꞌ. Y ri vinük riꞌ xsatz cꞌa quicꞌuꞌx, roma man jun bey quitzꞌeton que quiriꞌ ta nbanatüj. Y xquiyaꞌ cꞌa chukaꞌ rukꞌij ri Dios y xquibilaꞌ cꞌa: Man jun bey katzꞌeton que quereꞌ ta nbanatüj, xquibij cꞌa.
\s Ri Jesús y ri Leví
\p
\v 13 Y ri Jesús xbe chic cꞌa chuchiꞌ ri mar jun bey: y ye juis ye qꞌuiy vinük ri xeꞌapon riqꞌuin, y rijaꞌ nyerutzijoj cheque ri rutzij ri Dios.
\v 14 Y ja tok rijaꞌ rutzꞌamon bey richin ntzolij, jariꞌ tok xutzꞌet ri Leví, ri rucꞌajol ri jun achi rubiniꞌan Alfeo. Ri Leví tzꞌuyul cꞌa pariꞌ jun chꞌacüt chin nquitoj can ri alcaval. Xpuꞌu ri Jesús xbij cꞌa chin: Quinatzeklebej.
\p Y jariꞌ tok rijaꞌ xbecatüj-pe apeꞌ tzꞌuyul-vi y xutzeklebej-e ri Jesús.
\p
\v 15 Y ja tok rijaꞌ tzꞌuyul chuvüch mesa chiriꞌ pa racho ri Leví, ye qꞌuiy cꞌa cheque ri moloy tak alcaval y chꞌaka chic vinük ri aj-mac nbix cheque, xetzꞌuye-apu chuvüch mesa, junan riqꞌuin ri Jesús y ri rachibilaꞌ. Ye juis ye qꞌuiy ri nyetzekleben richin ri Jesús ri yecꞌo cꞌa chiriꞌ.
\v 16 Y tok ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés y ri achiꞌaꞌ fariseos xquitzꞌet ri Jesús que xa nvaꞌ quiqꞌuin ri moloy tak alcaval y quiqꞌuin ri vinük ri nbix aj-mac cheque, xquicꞌutuj cꞌa cheque ri rachibilaꞌ: ¿Achique roma laꞌ que rijaꞌ nvaꞌ quiqꞌuin moloy tak alcaval y quiqꞌuin la aj-mac? xquibij cꞌa.
\p
\v 17 Y tok ri Jesús xracꞌaxaj-pe ri tzij ri nquibij ri etamanelaꞌ richin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés y ri achiꞌaꞌ fariseos, rijaꞌ xbij cheque: Jun akꞌomanel man nunaꞌ tüj ri manak quiyabil nyerokꞌomaj sino que ja ri cꞌo quiyabil, jariꞌ nyerokꞌomaj. Yin man xinpuꞌu tüj chiquicanoxic vinük ri choj quicꞌaslen. Yin xinpuꞌu chiquicanoxic ri cꞌo quimac richin nquitzolij-pe quicꞌuꞌx riqꞌuin ri Dios, xbij cheque.
\s Yecꞌo nyecꞌutun chin ri Jesús que achique roma tok ri rachibilaꞌ rijaꞌ man jun kꞌij nquichajij richin que man nyevaꞌ tüj richin nquibün orar
\p
\v 18 Ri rachibilaꞌ ri Juan Bautista y ri cachibilaꞌ ri achiꞌaꞌ fariseos, cꞌo cꞌa kꞌij quichaꞌon richin man nyevaꞌ tüj, chin nquibün orar. Y romariꞌ xquicꞌutuj cꞌa chin ri Jesús: Roj ri katzekleben ri Juan y ri katzekleben ri fariseos kachaꞌon kꞌij richin man nkuvaꞌ tüj, richin nkabün orar. ¿Y achique roma ri ncatquitzekleben rat man quiriꞌ tüj nquibün? Jariꞌ xquibij chin.
\p
\v 19 Y ri Jesús xbij cꞌa cheque: ¿Achique nibij rix? ¿Utz comi que man nyevaꞌ tüj ri ye oyon pa jun cꞌulubic y cꞌo-apu quiqꞌuin ri alaꞌ ri xcꞌuleꞌ? Man utz tüj nquibün si man nyevaꞌ tüj, roma ri alaꞌ cꞌa cꞌo quiqꞌuin.
\v 20 Pero napon ri kꞌij tok ri alaꞌ reꞌ ntelesüs-e chiquicojol, y jariꞌ tok nquibün que man nyevaꞌ tüj richin nquibün orar.
\p
\v 21 Y rijaꞌ xbij chic cheque: Y man nijun nka-pe pa rujolon nucꞌojoj rutziek riqꞌuin jun cꞌojobül cꞌacꞌaꞌ roma xa cꞌancꞌol riꞌ. Y si quiriꞌ xtibün chin xa más nim nukꞌachꞌij can ri kꞌaxtanük.
\v 22 Y xbij chukaꞌ: Man nijun nyoꞌon cꞌacꞌaꞌ vino chupan jun tzꞌun yacbül vino riꞌj chic. Riꞌ cꞌateriꞌ nuya-pe punto y juis nchoboloj y nukꞌachꞌij ri tzꞌun riꞌj chic. Y nqꞌuis ri vino y ri tzꞌun chukaꞌ. Romariꞌ cꞌacꞌaꞌ vino chupan cꞌacꞌaꞌ tzꞌun nyoꞌox-vi. Quiriꞌ xbij ri Jesús cheque.
\s Ri xbanatüj tok ri Jesús y ri rachibilaꞌ xecꞌo-e pa jun ulef ticoꞌn trigo chuvüch
\p
\v 23 Pa jun kꞌij richin uxlanen, ri Jesús y ri rachibilaꞌ xecꞌo-e chupan jun ulef ri ticoꞌn ruvüch riqꞌuin trigo. Y ri rachibilaꞌ nquichꞌup-e pa rutzaꞌn ri trigo.
\v 24 Pero ri achiꞌaꞌ fariseos xquibij chin ri Jesús: Tatzꞌetaꞌ la avachibilaꞌ rat, roma man ja tüj nyetajin nquibün. ¿Achique roma nyequichꞌup trigo ri kꞌij reꞌ? Ri kꞌij reꞌ, kꞌij richin uxlanen y man cꞌuluman tüj que nyesamüj, xquibij.
\p
\v 25 Pero ri Jesús xbij cheque: ¿Man itzꞌeton tüj cꞌa rix ri tzꞌiban can pariꞌ ri xquibün ri David y ri ye rachibilaꞌ, chupan ri ojer can tiempo, tok juis xenum quipan y manak quivay?
\v 26 Ri David xbe cꞌa chucanoxic vüy chiriꞌ pa racho ri Dios. Y ri nimalüj sacerdote chupan ri tiempo riꞌ ja ri jun sacerdote rubiꞌ Abiatar. Y ja ri lokꞌolüj tak caxlan-vüy ri xbejach-pe chin. Y ri caxlan-vüy riꞌ man xe tüj cꞌa ri David ri xcꞌux, man quiriꞌ tüj, y xuyaꞌ chukaꞌ cheque ri rachibilaꞌ. Y riqꞌuin riꞌ man mac tüj ri xquibün. Y riꞌ xaxe ri sacerdotes cꞌo quikꞌaꞌ chin.
\p
\v 27 Y ri Jesús xbij chukaꞌ cheque: Ri kꞌij richin uxlanen xban chin nyeꞌuxlan ri vinük y man ja tüj ri vinük xeban chin ri kꞌij richin uxlanen.
\v 28 Rix cꞌuluman cꞌa que nivetamaj que ja yin ri xinalüx chꞌicojol, ri Rajaf ri kꞌij richin uxlanen. Pa nukꞌaꞌ yin cꞌo-vi richin ninbij achique utz nban chupan ri kꞌij riꞌ, xbij ri Jesús.
\c 3
\s Ri Jesús xucꞌachojrisaj jun achi chakiꞌj jun rukꞌaꞌ
\p
\v 1 Y ri Jesús y rachibilaꞌ xeꞌapon chic cꞌa pa ri jay apeꞌ ntzijos-vi ri rutzij ri Dios. Y chiquicojol ri vinük ri quimolon-quiꞌ chiriꞌ, cꞌo cꞌa jun achi chakiꞌj jun rukꞌaꞌ.
\v 2 Pero yecꞌo cꞌa ri ye quinachajij-apu richin ri Jesús, kꞌalüj riꞌ, si nucꞌachojrisaj ri achi, richin quiriꞌ nyesujun chirij ri Jesús que xsamüj chupan ri kꞌij richin uxlanen riꞌ.
\v 3 Y ri Jesús xbij chin ri achi chakiꞌj ri rukꞌaꞌ: Cacꞌo pa nicꞌaj, xbij chin.
\p
\v 4 Y ri Jesús xbij cheque ri vinük ri yecꞌo chiriꞌ: Yin ninjoꞌ cꞌa nincꞌutuj chive: ¿Más comi utz que nban ri utz pa jun kꞌij richin uxlanen o ri itzel? ¿Ri ncol jun vinük chuvüch ri camic o ri ncamsüs? ¿Achique nibij rix? xbij cheque. Pero conojel nijun xechꞌo.
\p
\v 5 Cꞌateriꞌ ri Jesús xutzꞌet-apu quivüch conojel ri quimolon-quiꞌ chiriꞌ, y xerutzꞌet man ncajoꞌ tüj nquitakej. Romariꞌ rijaꞌ juis xbison, y xcatüj royoval. Cꞌateriꞌ rijaꞌ xbij cꞌa chin ri achi chakiꞌj ri rukꞌaꞌ: Tayukuꞌ la akꞌaꞌ. Y ri achi xe xuyuk ri rukꞌaꞌ, jariꞌ xchojmir.
\p
\v 6 Y ri achiꞌaꞌ fariseos xe xquitzꞌet riꞌ, jariꞌ xbequimolo-quiꞌ quiqꞌuin ri ye ruvinak ri rey Herodes, richin nquinuc achique nquibün roma ncajoꞌ nquicamsaj ri Jesús.
\s Ri Jesús ye qꞌuiy cꞌa vinük ri xecanon richin chiriꞌ chuchiꞌ ri lago Galilea
\p
\v 7 Y ri Jesús xbe cꞌa chuchiꞌ ri lago Galilea, ye rachibilan-e ri rachibilaꞌ. Ri Jesús xtzekelebüs cꞌa coma juis vinük ri aj chiriꞌ pa ruchꞌulef Galilea, y coma ri vinük ri xepuꞌu pa ruchꞌulef Judea.
\v 8 Rijaꞌ xtzekelebüs cꞌa coma ri vinük ri xepuꞌu pa Jerusalén, ri jun tinamit ri cꞌo chukaꞌ chilaꞌ pa Judea. Ri vinük ri xetzekleben richin rijaꞌ yecꞌo cꞌa ri xepuꞌu pa ruchꞌulef Idumea, yecꞌo chukaꞌ xepuꞌu cꞌa lojcꞌan chic ri rakün-yaꞌ Jordán. Xtzekelebüs chukaꞌ coma ri vinük ri xepuꞌu pa tinamit Tiro y Sidón y ri xepuꞌu chukaꞌ chiquinakaj ri caꞌiꞌ tinamit riꞌ. Conojel cꞌa ri vinük ri xeꞌapon riqꞌuin ri Jesús, xepuꞌu roma cacꞌaxan cꞌa pe ri milagros nyerubanalaꞌ ri Jesús.
\v 9 Y roma cꞌa ye qꞌuiy ri vinük nyeꞌapon riqꞌuin, ri Jesús xbij cheque rachibilaꞌ que tiquiya-pe jun canoa chiriꞌ nakaj, richin que si ri vinük juis nquipitzꞌ, rijaꞌ ntoc cꞌa chupan ri canoa riꞌ.
\v 10 Ri Jesús ye qꞌuiy-vi cꞌa ri ye rucꞌachojrisan chic. Pero roma conojel cꞌa ri ye yavaꞌiꞌ ncajoꞌ chukaꞌ que nyecꞌachojrisüs roma ri Jesús, romariꞌ nquimajlaꞌ cꞌa quiꞌ pariꞌ, richin nquitzꞌom-apu ri rutziek y nyecꞌachoj ta chin ri quiyabil.
\v 11 Y ri itzel tak espíritu tok nquitzꞌet cꞌa ri Jesús, nquixucubalaꞌ cꞌa quiꞌ chuvüch y riqꞌuin cꞌa cuchukꞌaꞌ nyechꞌo y nquibij: Ja rat ri Rucꞌajol ri Dios, nquibij cꞌa.
\p
\v 12 Pero ri Jesús nubilaꞌ cꞌa cheque que man tiquikꞌalajrisaj que ja rijaꞌ ri Rucꞌajol ri Dios.
\s Tok ri Jesús xeruchaꞌ ri doce rachibilaꞌ
\p
\v 13 Ri Jesús xjoteꞌ cꞌa e pariꞌ ri juyuꞌ y chiriꞌ xeruchaꞌ y xeroyoj-apu ye qꞌuiy achiꞌaꞌ. Y ri achiꞌaꞌ riꞌ xebe cꞌa riqꞌuin.
\v 14 Ye doce cꞌa ri xeruchaꞌ chin nyetzeklebej y richin chukaꞌ nyerutük-e nyetzijoj ri rutzij ri Dios.
\v 15 Y quiriꞌ chukaꞌ xuya-e cuchukꞌaꞌ cheque richin nyequicꞌachojrisaj yavaꞌiꞌ, y chin quelesaj-e itzel tak espíritu.
\v 16 Ri ye doce ri xeruchaꞌ ri Jesús, ja ri Simón ri xbij chukaꞌ Pedro chin.
\v 17 Ri Jacobo y ri Juan, ri ye rucꞌajol ri Zebedeo, ri xquibij chukaꞌ Boanerges cheque. Ri biꞌaj riꞌ ntel chi tzij que juis nyekꞌajan.
\v 18 Ri Andrés, ri Felipe, ri Bartolomé, ri Mateo, ri Tomás, ri Jacobo ri rucꞌajol ri Alfeo, ri Tadeo, ri Simón ri cꞌo quiqꞌuin ri achiꞌaꞌ ri nbix cananista cheque,
\v 19 y ri Judas Iscariote ri xcꞌayin richin ri Jesús.
\s Ri vinük nquibij que ri Jesús cꞌo ruchukꞌaꞌ rukꞌij ri qui-jefe ri itzel tak espíritu riqꞌuin
\p Ri Jesús y rachibilaꞌ xebe pa jun jay.
\v 20 Pero roma cꞌa juis ye qꞌuiy vinük ri xquimol chic apu quiꞌ jun bey, rijeꞌ man xetiquer tüj xquivaꞌ.
\v 21 Y ri ye roxpochel ri Jesús xquinabej-pe. Y xeꞌapon chin nyequicꞌama-pe, roma rijeꞌ xquinuc que ri Jesús ntel loco.
\p
\v 22 Y ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés ye petenük pa tinamit Jerusalén, yecꞌo-apu apeꞌ cꞌo-vi ri Jesús. Y nquitzijolaꞌ chiquivüch que ri Jesús cꞌo ri Beelzebú riqꞌuin, ri cajaf ri itzel tak espíritu. Y ja ri Beelzebú ri ruyoꞌon ruchukꞌaꞌ rukꞌij chin nyerelesaj ri itzel tak espíritu.
\p
\v 23 Y romariꞌ ri Jesús xeroyoj cꞌa, y xbij cheque riqꞌuin ejemplos. Rijaꞌ xbij cꞌa cheque: ¿Achique rubanic que ri itzel-vinük ja rijaꞌ nyeꞌelesan-e ri rusamajelaꞌ?
\v 24 Roma si ri vinük richin jun ruchꞌulef caꞌiꞌ quivüch nquibün, npuꞌu oyoval chiquicojol. Y reꞌ man utz tüj roma nbün chin ri quiruchꞌulef que ntzak.
\v 25 Y quiriꞌ chukaꞌ chupan jun jay, si caꞌiꞌ quivüch ri vinük, man utz tüj, manak modo nquicꞌuaj ta chic quiꞌ junan.
\v 26 Y romariꞌ ri itzel-vinük man utz tüj nbün oyoval quiqꞌuin ri rusamajelaꞌ. Man utz tüj nbün oyoval chirij rijaꞌ mismo. Roma si quiriꞌ nbün, ruyon ncꞌujeꞌ can y chanin ntzak.
\p
\v 27 Quiriꞌ chukaꞌ si jun nrajoꞌ nelekꞌ-e pa racho jun achi juis ruchukꞌaꞌ, ri nabey ncꞌatzinej nbün chin ri achi riꞌ, ja ri tuximaꞌ y cꞌateriꞌ cꞌa tucanoj-e ronojel ri nrajoꞌ nyerucꞌuaj.
\p
\v 28-29 Y tivacꞌaxaj cꞌa utz ri tzij ri ninbij chive vocomi. Ri nyokꞌon chin ri Lokꞌolüj Espíritu, man ncuyutüj tüj rumac, xa nrakalej rumac richin chi jumul. Y ri chꞌaka chic mac ri nyequibanalaꞌ ri vinük ri ye alaxnük chuvüch ri ruchꞌulef riꞌ nyecuyutüj-vi. Y quiriꞌ chukaꞌ ronojel ri itzel tak tzij ri nyequibilaꞌ richin nquiyokꞌ rubiꞌ ri Dios, riꞌ nyecuyutüj-vi chukaꞌ tzij ri nyequibilaꞌ richin nquiyokꞌ rubiꞌ ri Dios, riꞌ nyecuyutüj-vi chukaꞌ.
\p
\v 30 Ri Jesús xbij cꞌa quiriꞌ cheque ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés, roma rijeꞌ xa nquibij cꞌa chirij rijaꞌ que cꞌo itzel espíritu riqꞌuin.
\s Ri ruteꞌ y ri ye ruchakꞌ ri Jesús
\p
\v 31 Y ri ruteꞌ y ri ye ruchakꞌ ri Jesús xepuꞌu cꞌa apeꞌ cꞌo-vi rijaꞌ. Pero man xeꞌoc tüj apu riqꞌuin. Xaxe xquitük rubixic chin que ncajoꞌ nyechꞌo chin.
\v 32 Y ri vinük ri ye tzꞌuyul-apu riqꞌuin ri Jesús xquibij cꞌa chin: Ri ateꞌ y ri ye achakꞌ rat coyoben chuvüch ri jay, y ncajoꞌ nyechꞌo aviqꞌuin.
\p
\v 33 Pero ri Jesús xbij cꞌa cheque ri vinük quimolon-quiꞌ riqꞌuin: ¿Achique ninuc rix, achique cꞌa ri nteꞌ y ri ye nchakꞌ?
\p
\v 34 Y ri Jesús xerutzꞌet-apu cꞌa conojel ri ye tzꞌuyul-apu riqꞌuin y xbij cheque: Ja rijeꞌ ri ye cꞌunük nteꞌ y nchakꞌ.
\v 35 Roma conojel ri nquibün ri rurayibül ri Dios, jariꞌ ri nyeꞌoc nteꞌ, vanaꞌ y nchakꞌ, xbij ri Jesús.
\c 4
\s Ri ejemplo pariꞌ ri ijaꞌ
\p
\v 1 Y ri Jesús ye rachibilan ri rachibilaꞌ xbe chic cꞌa chuchiꞌ ri lago rubiniꞌan Galilea y rijaꞌ nyerutijoj cꞌa ri vinük riqꞌuin ri rutzij ri Dios. Y juis ye qꞌuiy vinük ri xquimol-apu-quiꞌ chin ncacꞌaxaj. Romariꞌ ri Jesús xoc-apu pa jun canoa chiriꞌ pa ruvi-yaꞌ, y xtzꞌuyeꞌ cꞌa chupan. Y chiriꞌ pan ulef chuchiꞌ apu ri yaꞌ, yecꞌo cꞌa ri vinük ncacꞌaxaj-apu ri Jesús.
\v 2 Ri Jesús qꞌuiy cosas xucꞌut riqꞌuin ejemplos. Rijaꞌ xbij cꞌa cheque:
\v 3 Tivacꞌaxaj cꞌa utz ri ninbij chive: Cꞌo jun achi ri xbe pa jopin ijaꞌ.
\v 4 Y tok ri achi cꞌo chic pa samaj, njopin ijaꞌ, cꞌo baꞌ chin ri ijaꞌ pa bey xtzak-vi. Y xetobos qꞌuiy chico xquicꞌux-e ri ijaꞌ riꞌ.
\v 5 Y cꞌo baꞌ chin ri ijaꞌ cojol abüj xtzak-vi y chiriꞌ xa man qꞌuiy tüj ri ulef cꞌo. Y chanin cꞌa xeꞌel-pe roma xa man pin tüj ri ulef.
\v 6 Xa ja tok xporon-pe ri kꞌij, xemayamoꞌ ka quivüch y xecom. Roma cꞌa ri xa man nüj tüj benük-ka ri quixeꞌ, romariꞌ xechakiꞌj-ka chanin.
\v 7 Y cꞌo baꞌ ijaꞌ xtzak cojol qꞌuix. Y tok xeꞌel-pe, junan xeqꞌuiy quiqꞌuin ri qꞌuix. Pero roma ri qꞌuix juis xeqꞌuiy, xukꞌayisaj ri ticoꞌn y man xquiyaꞌ tüj quivüch.
\v 8 Y ri chꞌaka chic cꞌa ijaꞌ xtzak pa jun utzilüj ulef, xeꞌel-pe y xeqꞌuiy utz. Y cꞌo mata xquiyalaꞌ a treinta quivüch, cꞌo xquiyalaꞌ a sesenta, y cꞌo ri xquiyalaꞌ a cien quivüch.
\p
\v 9 Cꞌateriꞌ ri Jesús xbij cꞌa: Achique ri nracꞌaxan, tracꞌaxaj cꞌa ri xinbij, xbij cheque.
\s Ri ncꞌatzin-vi jun ejemplo
\p
\v 10 Y tok xcanaj can ruyon ri Jesús quiqꞌuin caꞌiꞌ-oxiꞌ vinük y ri ye doce quitzekleben rijaꞌ, ri yecꞌo riqꞌuin xquicꞌutuj cꞌa chin achique cꞌa ri nrajoꞌ nbij cheque riqꞌuin ri ejemplo ri xutzijoj cheque.
\v 11 Y rijaꞌ xbij cheque: Ni jun bey bin can jabel achique rubeyal cheque ri vinük riqꞌuin ronojel cánima nyeꞌoc pa rukꞌaꞌ ri Dios, pero chive rix yoꞌon cꞌa kꞌij que nivetamaj. Pero chiquivüch ri vinük ri man yecꞌo tüj viqꞌuin, riqꞌuin ejemplos ninbij cheque,
\v 12 chin nquitzꞌet utz y ncacꞌaxaj utz pero man nkꞌax ta cheque, chin quiriꞌ man nquitzolij tüj pe quicꞌuꞌx, y man ncuyutüj tüj chukaꞌ quimac roma ri Dios.
\s Ri Jesús nbij achique ntel-vi chi tzij ri ejemplo pariꞌ ri ijaꞌ
\p
\v 13 Y ri Jesús xbij chic cꞌa jun bey cheque ri caꞌiꞌ-oxiꞌ vinük y ri rachibilaꞌ: ¿Man xkꞌax ta comi chive ri ejemplo ri cꞌate baꞌ xinbij chive? Roma si man xkꞌax ta chive, ¿achique modo nkꞌax chive ri chꞌaka chic ejemplos?
\v 14 Riqꞌuin ri jun ejemplo reꞌ nincꞌut cꞌa que ri xbejopin ijaꞌ, jariꞌ ri samajel ri ntzijon ri rutzij ri Dios.
\v 15 Ri baꞌ ijaꞌ ri xtzak pa bey, cachiꞌel ri vinük tok cacꞌaxan chic ri rutzij ri Dios, y ri itzel-vinük junanin napon quiꞌquin y nrelesaj-e ri tzij riꞌ pa tak cánima.
\v 16 Ri ijaꞌ ri xtzak can cojol tak abüj, jariꞌ cachiꞌel ri rutzij ri Dios ri nacꞌaxüx coma ri vinük. Ri vinük riꞌ juis cꞌa nyequicot tok nquicꞌul ri rutzij ri Dios pa tak cánima.
\v 17 Pero roma cꞌa ri man ncꞌujeꞌ tüj ka ruxeꞌ jabel ri rutzij ri Dios pa tak cánima, man nlayuj tüj ri quiquicot, xa jun caꞌi-oxiꞌ oc kꞌij ri utz yecꞌo riqꞌuin ri Dios. Y tok npuꞌu pokonül y nyeꞌetzelüs roma quiniman ri rutzij ri Dios, nyetzak can chanin.
\v 18 Y ri ijaꞌ ri xetzak can cojol tak qꞌuix jariꞌ cachiꞌel ri rutzij ri Dios ri nacꞌaxüx coma ri vinük.
\v 19 Pero ri vinük riꞌ roma xa ja ri rayibül cꞌo chuvüch ri ruchꞌulef nquinuc, nujikꞌ cꞌa ri rutzij ri Dios ri cꞌo quiqꞌuin. Nujikꞌ pa rukꞌaꞌ ri beyomül ri cachiꞌel xa cꞌo utz ncꞌujeꞌ nkꞌalajin y xa man quiriꞌ tüj. Y qꞌuiy chukaꞌ ruvüch rayinic nyepuꞌu quiqꞌuin, romariꞌ ri vinük riꞌ man jun bey cꞌa nquicꞌuan jun utzilüj cꞌaslen y nyeqꞌuiy chupan ri rutzij ri Dios y romariꞌ ye qꞌuiy chꞌaka chic nyetaken ri rutzij ri Dios.
\v 20 Y ri ijaꞌ ri xetzak pa jun utzilüj ulef, jariꞌ cachiꞌel ri rutzij ri Dios ri nacꞌaxüx ri vinük, y ri vinük riꞌ nquicꞌün ri rutzij ri Dios y nquicꞌuan jun utzilüj cꞌaslen y nyeqꞌuiy chupan ri rutzij ri Dios y romariꞌ ye qꞌuiy chꞌaka chic nyetaken ri rutzij ri Dios. Nquicꞌuan jun utzilüj cꞌaslen y nyeqꞌuiy chupan ri rutzij ri Dios y romariꞌ ye qꞌuiy chꞌaka chic nyetaken ri rutzij ri Dios cꞌa cachiꞌel nquibün ri ijaꞌ. Roma yecꞌo mata nquiyaꞌ cꞌa treinta quivüch, yecꞌo nquiyaꞌ a sesenta quivüch y yecꞌo a cien quivüch nquiyaꞌ. Quiriꞌ cꞌa nbün quicꞌaslen ri vinük ri nquicꞌün ri rutzij ri Dios pa tak cánima.
\s Ri ejemplo pariꞌ jun kꞌakꞌ chin sük
\p
\v 21 Y ri Jesús xbij cꞌa chukaꞌ cheque: Tok nicꞌün-pe jun kꞌakꞌ chin sük nbün pa jay, ¿chuxeꞌ comi cajón o chuxeꞌ comi chꞌat ncꞌuje-vi? Man quiriꞌ tüj. Ri kꞌakꞌ chin sük cꞌo rucꞌojbül chin ntzuꞌun-vi, xbij cheque.
\v 22 Quiriꞌ chukaꞌ man nijun achique evan can, o tzꞌapin rij ri man ta nbekꞌalajin-pe. Y chukaꞌ man nijun ri tzꞌapin can rij, ri xa man ta nbekꞌalajrisüs-pe y ntelesüs pa sük.
\v 23 Ri achique ri nracꞌaxan, tracꞌaxaj cꞌa ri xinbij, xbij ri Jesús.
\p
\v 24 Y ri Jesús xbij chukaꞌ cheque ri vinük: Tok rix nivacꞌaxaj ri rutzij ri Dios, tivacꞌaxaj cꞌa utz ri nbij. Tapon-ka pa tak ivánima, roma xa cachiꞌel nivacꞌaxaj xa quiriꞌ chukaꞌ nivetamaj y riqꞌuin baꞌ chic nutzꞌaküt-ka.
\v 25 Roma ri cꞌo ruyacon pa ránima, nucꞌul más. Jacꞌa ri nracꞌaxan ri rutzij ri Dios y xa man nuyüc tüj ka pa ránima, ri jaruꞌ oc cꞌo riqꞌuin nabey, riꞌ ntelesüs-e chin.
\s Tok ri ijaꞌ nbos y nqꞌuiy
\p
\v 26 Y ri Jesús xbij chukaꞌ: Tok ri vinük nyeꞌoc pa rukꞌaꞌ ri Dios, nbanatüj cꞌa cachiꞌel nbanatüj riqꞌuin jun ijaꞌ ri nutic can roma jun achi pan ulef.
\v 27 Y tok ri ijaꞌ cꞌo chic cꞌa can pan ulef, ri ticoy man jun chic ri nbün. Rijaꞌ nvür cꞌa tok ntoc-ka ri akꞌaꞌ y ncatüj-e tok nsaker-pe ri rucaꞌn kꞌij. Y tok napon ri kꞌij, ri ijaꞌ nbos-pe y nqꞌuiy-e, pero ri xticon-ka chin ri ijaꞌ man retaman tüj achique rubeyal, y chukaꞌ man ntiquer tüj nbij achique rubeyal tok ri ijaꞌ nbos-pe y achique rubeyal tok nqꞌuiy.
\v 28 Ri ticoy man nijun nbün chin que ri ticoꞌn nqꞌuiy-pe roma ri ticoꞌn xa ruyon nqꞌuiy-pe roma ri ulef jabel ruchukꞌaꞌ. Pero nabey ja ral ri trigo nqꞌuiy-pe. Y tok nim chic, ja ncꞌuje-ka ruvüch. Y pa ruqꞌuisbül nunoj cꞌa pe ri ruvüch riqꞌuin ri rupan.
\v 29 Y tok kꞌün chic, ri rajaf jariꞌ nyerutük ri rusamajelaꞌ chupan, chin nquikꞌüt, roma ja tiempo riꞌ chin ri kꞌatoj.
\s Ri semilla richin ri mostaza
\p
\v 30 Y ri Jesús xbij cꞌa chukaꞌ: ¿Achique nkabij pariꞌ ri rubanic tok ri vinük nyeꞌoc pa rukꞌaꞌ ri Dios? ¿O achique ta choj riqꞌuin nkajunimaj riꞌ? ¿Y achique ta comi ejemplo ri nkꞌalajrisan chin?
\v 31 Xa junan nbün riqꞌuin semilla richin ri mostaza ri nitic-ka pan ulef. Y xa jariꞌ ri semilla ri más cocoj ri cꞌo chuvüch ri ruchꞌulef.
\v 32 Pero jariꞌ ri más nim ntel chiquivüch achique na ichaj, y nyecꞌuje rukꞌaꞌ ye nimakꞌ. Romariꞌ ri chico aj pa kꞌayis nquibanalaꞌ quisoc pa tak rukꞌaꞌ, roma chiriꞌ jabel nyemujan.
\s Ri Jesús xerucusaj-vi ejemplos
\p
\v 33 Ri Jesús tok xutzijoj ri rutzij ri Dios cheque ri vinük, xerucusaj ejemplos hasta apeꞌ na nkꞌax cheque.
\v 34 Rijaꞌ xaxe cꞌa riqꞌuin ejemplos xchꞌo cheque ri vinük. Pero tok quiyon can, rijaꞌ nbij cꞌa cheque rachibilaꞌ achique rubeyal.
\s Xkꞌalajin ri ruchukꞌaꞌ rukꞌij ri Jesús tok xukꞌüt ruchukꞌaꞌ ri cakikꞌ y ri yaꞌ
\p
\v 35 Y tok xoc cꞌa pe ri akꞌaꞌ chupan ri kꞌij riꞌ, ri Jesús xbij cheque rachibilaꞌ: Joꞌ lojcꞌan chic ri lago rubiniꞌan Galilea, xbij cheque.
\p
\v 36 Comi ja xqꞌuis, ya cꞌo modo nyixbe, xbij cheque ri chꞌaka chic vinük. Y rijaꞌ cꞌo chic pa canoa y rijaꞌ y ri rachibilaꞌ xquitzꞌom-e bey pariꞌ ri yaꞌ. Y yecꞌo chukaꞌ chꞌaka chic canoas junan xebe.
\v 37 Y tok quitzꞌamon cꞌa bey, xpuꞌu jun nimalüj cakikꞌ chiriꞌ pariꞌ ri yaꞌ. Y romariꞌ bama xnoj ri canoa riqꞌuin yaꞌ. Baꞌ ta chic nyebe chuxeꞌ yaꞌ.
\v 38 Pero ri Jesús nvür cꞌa chupan ri canoa tok ntajin ri cakikꞌ pariꞌ ri yaꞌ. Rijaꞌ chirij ri canoa rucanon-ka jun ruchꞌacat rujolon, y chiriꞌ nvür benük. Y xepuꞌu cꞌa rachibilaꞌ, xquicꞌasoj y xquibij cꞌa chin: ¡Maestro! ¡Maestro! Roj ya mero nkucom y rat xa ncavür, xquibij chin.
\p
\v 39 Y ri Jesús xcatüj cꞌa pe, y xbij: Tiqꞌuis-e ri cakikꞌ y titaneꞌ ri yaꞌ nbolkoꞌt.
\p Y quiriꞌ xbün. Ri cakikꞌ xqꞌuis-e, y chukaꞌ ri nbolkoꞌt ri yaꞌ xtane-ka.
\p
\v 40 Cꞌateriꞌ ri Jesús xbij cheque: ¿Achique roma tok xixbij-iviꞌ? Ncꞌatzinej que nquiyaꞌ más ri ivánima viqꞌuin yin.
\p
\v 41 Pero ri rachibilaꞌ juis quixbin-quiꞌ y xquicꞌutulaꞌ cꞌa chiquivüch: ¿Achique cꞌa chi achi reꞌ? Roma ri cakikꞌ y ri yaꞌ nquitakej chukaꞌ rutzij.
\c 5
\s Ri Jesús nyerelesaj itzel tak espíritu riqꞌuin jun aj-Gadara
\p
\v 1 Y ri Jesús y ri rachibilaꞌ xeꞌapon cꞌa ri lojcꞌan ruchiꞌ ri lago Galilea, chiriꞌ pa jun lugar rubiniꞌan Gadara.
\v 2 Y tok ri Jesús xka-ka chupan ri mamaꞌ canoa, jariꞌ tok xapon jun achi riqꞌuin. Jun achi ri apeꞌ ye mukux ri caminakiꞌ elenük-vi-pe, roma ri achi riꞌ xa cꞌo cꞌa itzel espíritu riqꞌuin.
\v 3 Ri achi riꞌ ja ri apeꞌ ye mukux ri caminakiꞌ ri cꞌunük racho, y rijaꞌ nixta ri cadena man ntiquer tüj chin nuximox, roma juis ruchukꞌaꞌ.
\v 4 Qꞌuiy mul ye quiximilon ri rukꞌaꞌ-rakün riqꞌuin chꞌichꞌ y riqꞌuin chukaꞌ cadena, pero xa ye rukꞌajon y ye rukꞌachꞌin can. Man jun cꞌa ri tiquernük riqꞌuin.
\v 5 Rijaꞌ xa ronojel tiempo nbiyin pa tak kꞌayis o juyuꞌ chiquicojol ri apeꞌ ye mukun caminakiꞌ, nsiqꞌuin y nusocola-riꞌ riqꞌuin abüj. Chi pakꞌij chi chakꞌaꞌ cꞌa ri nbanalaꞌ quiriꞌ ri achi riꞌ.
\v 6 Y tok rijaꞌ xutzꞌet-pe ri Jesús chi nüj, junanin xpuꞌu y xxuqueꞌ chuvüch y xuyaꞌ rukꞌij.
\v 7 Y riqꞌuin ruchukꞌaꞌ xchꞌo chin ri Jesús y xbij cꞌa: Rat Jesús ri Rucꞌajol ri nimalüj Dios, ¿achique roma tok nquinanük? Pa rubiꞌ ri Dios nincꞌutuj chave, que man quinayaꞌ pa kꞌoxomül, xbij chin ri Jesús.
\p
\v 8 Ri achi xbij quiriꞌ roma ri Jesús rubin chic cꞌa chin ri itzel espíritu ri cꞌo riqꞌuin ri achi riꞌ que tel-e.
\p
\v 9 Y xpuꞌu ri Jesús xucꞌutuj cꞌa chin: ¿Achique abiꞌ? Y rijaꞌ xbij chin: Roj Legión ri nubiꞌ, roma roj qꞌuiy chikakün rojcꞌo chupan ri achi. (Jun Legión ri rubiꞌ seis mil soldados romanos.)
\p
\v 10 Y juis cꞌa xucꞌutuj chin ri Jesús que tubanaꞌ favor man querelesaj-e chupan ri ruchꞌulef riꞌ.
\v 11 Y chunakaj apu ri lugar riꞌ, chunakaj pa rujolon jun juyuꞌ, ye qꞌuiy ak nyevaꞌ.
\v 12 Y xepuꞌu cꞌa conojel ri itzel tak espíritu ri yecꞌo riqꞌuin ri achi, xquicꞌutuj favor chin ri Jesús. Y xquibij cꞌa chin: Tayaꞌ kꞌij cheke richin nkujoc quiqꞌuin ri ak yecꞌo chilaꞌ.
\p
\v 13 Y ri Jesús jariꞌ xbij cheque que utz. Y ri itzel tak espíritu jariꞌ xeꞌel-e y xebeꞌoc quiqꞌuin ri ak. Ri ak riꞌ ye qꞌuiy chicakün. Yecꞌo laꞌük caꞌiꞌ mil. Y conojel ri ak riꞌ xepuꞌu junanin pa xulan, chuvüch jun juyuꞌ paꞌül ruvüch, y jicꞌ xebe-ka pa yaꞌ. Conojel ri ak riꞌ xejikꞌ cꞌa pa yaꞌ.
\p
\v 14 Y jariꞌ tok ri nyeyekꞌun quichin ri ak riꞌ, xe cꞌa xquitzꞌet can ri xbanatüj, xeꞌanmüj-pe y xquiyaꞌ rutzijol pa tinamit y pa kꞌayis chukaꞌ. Y ri vinük xepuꞌu cꞌa richin nquitzꞌetaꞌ ri xbebix can cheque.
\v 15 Y tok ri vinük riꞌ xeꞌapon riqꞌuin ri Jesús, xquitzꞌet cꞌa que ri achi ri xecꞌujeꞌ itzel tak espíritu riqꞌuin, tzꞌuyul, rucusan rutziek y man nbün tüj chic cꞌa ri cachiꞌel ri rubanun-pe. Xa xucꞌachojnük chic. Pero ri vinük riꞌ xa xquixbij-quiꞌ tok xquitzꞌet ri achi riꞌ.
\v 16 Ri vinük cꞌa ri quitzꞌeton can ri banatajnük richin ri achi ri xelesüs itzel tak espíritu riqꞌuin y ri xbanatüj quiqꞌuin ri ak, xquitzijolaꞌ cꞌa cheque ri vinük ri ye petenük chutzꞌetic ri xbanatüj chiriꞌ.
\v 17 Roma cꞌa riꞌ ri vinük xquicꞌutuj favor chin ri Jesús que tel-e chupan ri quiruchꞌulef.
\p
\v 18 Y tok ri Jesús ya njoteꞌ pa canoa, y ri achi ri xecꞌujeꞌ itzel tak espíritu riqꞌuin, xucꞌutuj cꞌa favor chin ri Jesús chin tuyaꞌ kꞌij chin richin nbe riqꞌuin rijaꞌ.
\v 19 Pero ri Jesús man xrajoꞌ tüj. Xa xbij cꞌa chin: Catzolij chiꞌavacho, y tatzijoj cheque ri ye avoxpochel que xeꞌelesüs ri itzel tak espíritu aviqꞌuin, roma xjoyovüx avüch roma ri Ajaf.
\p
\v 20 Y ri achi xbe cꞌa y xutzꞌom rutzijosic ri xbün ri Jesús chin rijaꞌ. Y rijaꞌ xutzijoj cꞌa cheque ri vinük ri yecꞌo pa ri lugar rubiniꞌan Decápolis. Y ri vinük xsatz quicꞌuꞌx y xenucun pariꞌ ri rucꞌaslen ri jun achi riꞌ.
\s Ri Jesús xbün jun milagro riqꞌuin jun ixok y riqꞌuin ri jun alaj xtün ri xa camnük chic
\p
\v 21 Y ri Jesús y rachibilaꞌ xeꞌoc chic e pa canoa richin que xecꞌo cꞌa la lojcꞌan chic ruchiꞌ ri lago Galilea. Y tok xeꞌapon yan la lojcꞌan chic ruchiꞌ ri ya, juis ye qꞌuiy vinük ri xquimol-quiꞌ riqꞌuin. Rijaꞌ chunakaj ri mar xcꞌuje-vi.
\v 22 Xapon cꞌa chukaꞌ jun achi rubiniꞌan Jairo. Ri achi riꞌ cꞌo jun rusamaj chupan ri jay apeꞌ ntzijos-vi ri rutzij ri Dios. Ja rijaꞌ jun nabey chiquivüch ri samajel chiriꞌ. Y tok ri Jairo xutzꞌet-apu ri Jesús, jariꞌ xbexuqueꞌ chuvüch ri Jesús.
\v 23 Y cꞌateriꞌ rijaꞌ xbij cꞌa chin ri Jesús: Ri alaj numiꞌal yavaꞌ, y ya ja ncom. Tabanaꞌ favor tayaꞌ ri akꞌaꞌ pariꞌ richin ncolotüj chuvüch ri camic y ncꞌaseꞌ can, xbij ri achi. Y juis xucꞌutuj favor chin ri Jesús.
\p
\v 24 Y ri Jesús xbe cꞌa. Y ye qꞌuiy chukaꞌ vinük xebe-e chiquij. Y roma juis qꞌuiy vinük, man nyebiyin tüj utz roma quipitzꞌ-quiꞌ.
\v 25 Y cꞌo jun ixok benük chiquicojol ri vinük yavaꞌ riqꞌuin chi ntel ruquiqꞌuel ya rucꞌuan doce junaꞌ.
\v 26 Y rijaꞌ ya mani chic riqꞌuin ri kꞌoxomül roma benük quiqꞌuin qꞌuiy akꞌomanelaꞌ roma xuqꞌuis rutumin. Y xa man jun nucꞌachꞌojrisaj. Xa más jumul nbün cꞌa.
\v 27 Ri ixok reꞌ xracꞌaxaj rutzijol ri Jesús ri nyerubün cheque ri yevaꞌiꞌ, y xbobos chirij ri Jesús y xcꞌo chiquicojol ri vinük ri yecꞌo can chirij ri Jesús, y rijaꞌ xbetzꞌamaꞌ baꞌ ri rutziek ri Jesús.
\v 28 Roma ri ixok riꞌ rubin pa ránima: Xa riqꞌuin ta baꞌ nintzꞌom rutziek ri Jesús yin nquicꞌachoj-e, rubin pa ránima ri ixok riꞌ.
\v 29 Y jariꞌ cꞌa chanin xcꞌachoj ri ruyabil. Rijaꞌ xunaꞌ cꞌa que xcꞌachoj can ri ruyabil ri ruchajin.
\v 30 Ri Jesús chanin cꞌa xunaꞌ que cꞌo jun xucꞌachojrisaj riqꞌuin ri ruchukꞌaꞌ rukꞌij ri ruchajin. Romariꞌ xtzuꞌun chirij y xerutzꞌet conojel, y xbij cheque ri vinük: ¿Achique xutzꞌamon-pe ri nutziek?, xbij.
\p
\v 31 Pero ri achiꞌaꞌ ri rachibilaꞌ xquibij cꞌa chin: Rat najoꞌ navetamaj achique ri xtzꞌamon ri atziek, pero riꞌ man nabün tüj porque ri vinük ncatquipitzꞌ rat, y rat nacꞌutuj: ¿Achique ri xintzꞌamon? ri xquibij chin ri Jesús ri xquitzeklebej.
\p
\v 32 Pero ri Jesús xerutꞌzet ri vinük, y nucanoj chiquicojol achique ri xtzꞌamon ri rutziek.
\v 33 Y ri ixok ruxbin-riꞌ y nbarbot cꞌa, roma xa ja rijaꞌ ri xtzꞌamon ri rutziek ri Jesús, y xcꞌachoj riqꞌuin ri ruyabil. Cꞌateriꞌ rijaꞌ xxuque-pe chuvüch ri Jesús y xbij cꞌa ronojel ri achique xbün.
\v 34 Y ri Jesús xbij chin ri ixok: Numiꞌal, xacꞌachojnük, roma xayaꞌ ri avánima viqꞌuin. Vocomi tikuquex acꞌuꞌx y tuxulan ri avánima y catzolij. Ri ayabil ri acꞌulachin-pe man chic ntzolij tüj pe, xbij chin.
\p
\v 35 Y ntajin nchꞌo ri Jesús riqꞌuin ri ixok, tok yecꞌo vinük xeꞌapon riqꞌuin ri Jesús ri ye petenük-pe chiracho ri Jairo, ri achi ri cachiꞌel jun nabey chiquivüch ri samajelaꞌ yecꞌo pa ri jay apeꞌ ntzijos-vi ri rutzij ri Dios. Ri achiꞌaꞌ xeꞌapon riqꞌuin ri Jairo, xquibij chin: Ri alaj amiꞌal xa xcom yan. Man ncꞌatzin tüj chic nacꞌün chic pe ri Maestro, xquibij chin.
\p
\v 36 Jacꞌa tok ri Jesús xracꞌaxaj-pe, chanin xbij chin ri Jairo, ri jun achi ri jun nabey chiquivüch ri samajelaꞌ pa ri jay apeꞌ ntzijos-vi ri rutzij ri Dios: Man tuxbij-riꞌ ri avánima roma ri xquibij ri vinük chave. Tayaꞌ avánima viqꞌuin, xbij chin.
\p
\v 37 Y ri Jesús xaxe ri Pedro, y ri Jacobo y ri Juan ri ye quichakꞌ-quiꞌ, ri xerucꞌuaj-e.
\v 38 Y ri Jesús ye rachibilan ri ye oxiꞌ rachibilaꞌ xebe cꞌa chiracho ri achi ri jun nabey chiquivüch ri samajelaꞌ chiriꞌ pa ri jay apeꞌ ntzijos ri rutzij ri Dios. Y tok xeꞌapon, ri Jesús xerutzꞌet que ri vinük nyechꞌujlan pa jay, y xerutzꞌet chukaꞌ ri nbiyin ruyaꞌal-quivüch y riqꞌuin juis cuchukꞌaꞌ nyeꞌokꞌ.
\v 39 Tok ri Jesús cꞌunük chic apu pa jay, xbij cheque ri vinük: ¿Achique roma nyixokꞌ y nyixchꞌujlan? Ri acꞌual man camnük tüj, xa nvür, xbij cheque.
\p
\v 40 Pero rijeꞌ xa xetzeꞌen chirij ri Jesús, roma quetaman que ri acꞌual xa camnük chic. Pero ri Jesús xbün cheque ri vinük que xeꞌel-pe. Cꞌateriꞌ rijaꞌ xerucusaj-apu ri rute-rutataꞌ ri alaj xtün y ri oxiꞌ rachibilan, chupan ri jay apeꞌ cꞌo-vi ri ruchꞌacul ri alaj xtün.
\p
\v 41 Rijaꞌ xutzꞌom ri rukꞌaꞌ ri alaj xtün ri camnük chic y xchꞌo pa jun chic chꞌabül, y xbij: Talita, cumi, xbij. Ri tzij reꞌ nbij cꞌa: Alaj xtün, chave rat ninbij-vi que cacatüj.
\p
\v 42 Xaxe xbij quiriꞌ ri Jesús, jariꞌ xcatüj y xbiyin-e ri alaj xtün, roma xa doce chic rujunaꞌ. Y ri yecꞌo riqꞌuin, xsatz quicꞌuꞌx tok xquitzꞌet que xucꞌaseꞌ chic chiquicojol ri caminakiꞌ.
\v 43 Pero ri Jesús juis xuchilabej cheque: Man tiquelesaj rutzijol. Xaxe tisujuꞌ y tiyaꞌ ruvay ri xtün, xbij.
\c 6
\s Ri aj-Nazaret man xquitakej tüj ri Jesús
\p
\v 1 Y ri Jesús ye rachibilan ri rachibilaꞌ xeꞌel-e chiriꞌ y xebe pa Nazaret ri tinamit apeꞌ xqꞌuiy-vi rijaꞌ.
\v 2 Y tok xapon ri kꞌij richin uxlanen, rijaꞌ xutijoj ri rutzij ri Dios pa ri jay apeꞌ ntzijos ri rutzij ri Dios. Y roma ri tzij ri nyerubij cheque, ri vinük ri quimolon-quiꞌ chiriꞌ, xeꞌ xquicaꞌyej cꞌa tok xcacꞌaxaj, y xquibij: ¿Jariꞌ cꞌa retaman ronojel laꞌ? ¡Y ntiquer nbün milagros! ¿Jaruꞌ cꞌa ntiquer nbün ronojel reꞌ?
\v 3 Roma ri achi reꞌ, xa jareꞌ ri samajiy-cheꞌ (carpintero), ral ri María, quinimal ri Jacobo, ri José, ri Judas y ri Simón. Y ri ranaꞌ xa chikacojol roj yecꞌo-vi, xquibij.
\p Romariꞌ ri vinük nixta baꞌ xquitakej tüj ri Jesús, roma rijaꞌ aj-chiriꞌ pa quitinamit.
\v 4 Y ri Jesús xbij cꞌa cheque ri vinük riꞌ: Conojel cꞌa ri nyekꞌalajrisan ri tzij ri bin cheque roma ri Dios, man ni jun cꞌa quikꞌij pa quitinamit pero riꞌ xaxe chiquivüch ri vinük aj pa rutinamit, chiquivüch ri roxpochel y chiquivüch chukaꞌ ri aj pa racho, xbij cheque.
\p
\v 5 Y chupan ri rutinamit, ri Jesús man qꞌuiy tüj milagros xtiquer xbün. Xaxe oc caꞌi-oxiꞌ yavaꞌiꞌ ri xuyaꞌ rukꞌaꞌ pa quiviꞌ richin xerucꞌachojrisaj.
\v 6 Y rijaꞌ xsatz rucꞌuꞌx roma xerutzꞌet que ri vinük ri aj chiriꞌ pa rutinamit, que xa man xquiyaꞌ tüj cánima riqꞌuin. Rijaꞌ xbe cꞌa pa tak cocoj tinamit ri yecꞌo-pe chunakaj ri rutinamit. Rijaꞌ xucꞌut cꞌa ri rutzij ri Dios chiquivüch ri vinük.
\s Ri rachibilaꞌ ri Jesús xetak chutzijosic rutzij ri Dios
\p
\v 7 Cꞌateriꞌ ri Jesús xeroyoj cꞌa ri doce rachibilaꞌ. Y xuyaꞌ quisamaj y xerutük-e chin ri samaj, y xuyaꞌ cuchukꞌaꞌ quikꞌij cheque chin nyetiquer nyequelesaj ri itzel tak espíritu.
\v 8 Y rijaꞌ xbij cꞌa chukaꞌ cheque que xaxe ri quichꞌamiꞌy tiquicꞌuaj-e y man jun chic tiquicꞌuaj. Man tiquicꞌuaj vit yaꞌl achique nquiya-e chupan, man tiquicꞌuaj vüy, nixta tumin tiquicꞌuaj.
\v 9 Man tiquicusaj-e caꞌiꞌ quitziek. Pero utz que nquicusaj-e quixajab.
\v 10 Ri Jesús xbij chukaꞌ cheque ri rachibilaꞌ: Achique na tinamit nyixapon-vi tok nyixoc pa jun jay, chiriꞌ quixcꞌuje-vi hasta que nyixel-e chupan ri tinamit riꞌ.
\v 11 Y tok nyixapon-vi quiqꞌuin ri vinük y man ncajoꞌ tüj nyixoc pa cacho chin nyixcꞌujeꞌ quiqꞌuin chin nitzijoj ri rutzij ri Dios cheque, y man xcajoꞌ tüj ncacꞌaxaj ri rutzij ri Dios ri nitzijoj rix cheque, quixel-e chiriꞌ y titotalaꞌ can ri pokolaj ri cꞌo pa tak ivakün chiquivüch ri vinük richin tiquitzꞌet man utz tüj xquibün. Ninbij chive, que chupan ri kꞌij chin ri juicio pariꞌ ri ruchꞌulef, ri castigo nobos más nim pariꞌ ri vinük ri man nyixquicꞌul tüj utz, que chuvüch ri xcꞌulachij ri tinamit Sodoma y Gomorra, xbij cheque.
\p
\v 12 Y ri rachibilaꞌ ri Jesús xebe cꞌa. Rijeꞌ xquibij cꞌa cheque ri vinük que tiquitzolij-pe quicꞌuꞌx riqꞌuin ri Dios.
\v 13 Y ri rachibilaꞌ qꞌuiy itzel tak espíritu xequelesalaꞌ. Y chukaꞌ xquiyalaꞌ aceite olivo pa quijolon ye qꞌuiy yavaꞌiꞌ, y xequicꞌachojrisaj can.
\s Ri rey Herodes man retaman tüj achique ri Jesús
\p
\v 14 Ri rey rubiniꞌan Herodes xracꞌaxaj cꞌa que ri Jesús jaruꞌ la rutzijol petenük chiquicojol ri vinük. Pero ri Herodes xbij-ka pa ránima: Ri Jesús reꞌ xa ri Juan Bautista xcꞌastüj chic pe chiquicojol ri caminakiꞌ, y roma cꞌa riꞌ cꞌo ruchukꞌaꞌ rukꞌij y ntiquer nyerubanalaꞌ milagros, xbij-ka ri Herodes.
\p
\v 15 Pero chꞌaka vinük xquibij que ri Jesús xa ja riꞌ ri Elías.
\p Y yecꞌo chꞌaka chic xquibij que rijaꞌ jun achi ri nkꞌalajrisan ri nbix chin roma ri Dios y chukaꞌ xquibij que rijaꞌ jun cheque ri chꞌaka chic achiꞌaꞌ ri xekꞌalajrisan ri rutzij ri Dios chupan ri ojer can tiempo.
\p
\v 16 Pero tok ri rey Herodes xracꞌaxaj cꞌa riꞌ, xbij: Ri Jesús xa ja ri Juan Bautista ri xintük chukꞌupixic rukul, y vocomi xcꞌastüj chic pe chiquicojol ri caminakiꞌ, xbij cꞌa.
\p
\v 17 Roma xa ja ri rey Herodes ri xbin que titzꞌom-pe ri Juan. Y cꞌateriꞌ xuyaꞌ pa cárcel y xximeꞌ pa cadena. Ri Herodes quiriꞌ xbün roma ri ixok ri cꞌo riqꞌuin, ri ixok rubiniꞌan Herodías, xa rixjayil cꞌa ri Felipe ri ruchakꞌ ri Herodes. Y ri Herodes rucꞌamon cꞌa ka ri ixok riꞌ.
\v 18 Ri Juan xtzꞌamatüj-pe roma ri xbin chin ri Herodes: Man utz tüj abanun que acꞌamon-ka ri avixnan, ri ixok Herodías, xa rixjayil ri achakꞌ Felipe.
\p
\v 19 Ri ixok Herodías xrajoꞌ xcamsaj ri Juan roma itzel nunaꞌ chin, pero xa roma man pa rukꞌaꞌ tüj rijaꞌ cꞌo-vi, romariꞌ man tiquernük tüj riqꞌuin.
\v 20 Ri rey Herodes retaman-vi que ri Juan jun achi utz, choj rucꞌaslen y lokꞌolüj chin ri Dios. Y nuxbij-riꞌ chuvüch. Más que nbün cuenta nuchajij chin man nijun nucꞌulachij. Rijaꞌ xa jabel utz ri nracꞌaxaj ri rutzij ri Dios ri nbij ri Juan chin. Pero rijaꞌ man xunucun tüj achique ri cꞌuluman que nbün.
\v 21 Y ri ixok Herodías royoben chic ri kꞌij chin ntzak ri Juan pa rukꞌaꞌ. Y xapon ri kꞌij tok ri rey Herodes xtzꞌaküt chic jun junaꞌ y xbün jun nimakꞌij y xuyaꞌ jun vaꞌin. Y xeroyoj ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij ri nyesamüj riqꞌuin rijaꞌ y ri achiꞌaꞌ ri nquibün mandar pa quiviꞌ ri nyebanun oyoval y ri achiꞌaꞌ ri cꞌo qꞌuiy quikꞌij chiquicojol ri vinük aj-Galilea.
\v 22 Y ri apeꞌ quimolon-quiꞌ conojel chupan ri nimakꞌij, xoc-apu jun xtün ral ri Herodías. Y xxajoꞌ chiquivüch ri vinük nyevaꞌ chiriꞌ. Y ri rey Herodes xkaꞌ chin y conojel ri yecꞌo chiriꞌ. Y ri rey Herodes xbij chin ri xtün: Tacꞌutuj chuve achique najoꞌ y ninyaꞌ chave.
\v 23 Ninbün jurar chavüch, que achique na ri nacꞌutuj chuve, ninyaꞌ chave, stapeꞌ (aunque) nicꞌaj ri ruchꞌulef ri cꞌo pa nukꞌaꞌ, xbij ri rey Herodes chin ri ral ri Herodías.
\p
\v 24 Pero ri xtün, xe xracꞌaxaj ri xbij ri rey Herodes chin, xel-e y xberubij chin ri ruteꞌ: ¿Achique ta nincꞌutuj yin chin ri rey Herodes? Roma rijaꞌ xbij chuve que achique na ri ninjoꞌ nuyaꞌ chuve, xbij ri xtün chin ri ruteꞌ.
\p Y xpuꞌu ri teꞌej xbij chin ri ral: Tacꞌutuj que ticamsüs ri Juan Bautista y ja ri rujolon titzaqꞌuis-e y ticꞌamox-pe chave.
\p
\v 25 Y ri xtün chanin xtzolij-apu riqꞌuin ri rey Herodes y xberubij chin: Yin ninjoꞌ que vocomi yan nacamsaj ri Juan Bautista y ri rujolon pa jun lük naya-pe chuve, xbij chin ri rey Herodes.
\p
\v 26 Y ri rey Herodes xpuꞌu juis bis pa ránima romariꞌ, pero roma rubanun jurar chin que nuya-vi ri nrajoꞌ y roma chukaꞌ rubin chic chiquivüch ri achiꞌaꞌ ri xerumol richin ri vaꞌin pa racho man nrajoꞌ tüj nbij chin que man nbün tüj ri ncꞌutux chin.
\v 27 Y ri rey jariꞌ cꞌa xutük-e jun soldado chin tucꞌama-pe ri rujolon ri Juan ri Bautista.
\v 28 Y ri soldado xbe cꞌa. Rijaꞌ xberutzaqꞌuij-pe chuxeꞌ rujolon ri Juan Bautista chiriꞌ pa cárcel. Y xucꞌün-pe ri rujolon ri Juan. Xuya-pe pa jun nim lük y xuyaꞌ chin ri xtün. Y xbe ri xtün, xuyaꞌ chin ruteꞌ.
\p
\v 29 Tok ri rachibilaꞌ ri Juan xcacꞌaxaj que xcamsüs, xebe xquicꞌamaꞌ ri ruchꞌacul, y xebe xquimukuꞌ.
\s Ri Jesús xerutzuk voꞌoꞌ mil achiꞌaꞌ
\p
\v 30 Ri achiꞌaꞌ ri nyerutakon ri Jesús pa rusamaj ri Dios xetzolij-pe y xquimol-quiꞌ chic riqꞌuin ri Jesús. Y xquitzijoj ronojel ri xquibanalaꞌ y ri tzij ri xquicꞌut chiquivüch ri vinük.
\v 31 Y ri Jesús xbij cheque: Joꞌ pa jun lugar apeꞌ manak vinük chin nkujuxlan baꞌ.
\p Y quiriꞌ xbij cheque roma xa ye qꞌuiy vinük nyeꞌel y nyeꞌoc quiqꞌuin y romariꞌ manak chic modo nyevaꞌ.
\p
\v 32 Y ri Jesús y ri rachibilaꞌ xeꞌoc-e pa jun canoa chin nyecꞌo-apu lojcꞌan ri lago Galilea pa jun lugar apeꞌ manak vinük.
\v 33 Pero tok rijeꞌ xeꞌel-e, ye qꞌuiy vinük ri xequitzꞌet y xquetamaj quivüch. Romariꞌ ri vinük junanin xebe chicakün, xquimolon-quiꞌ pa bey pa tak tinamit xecꞌo-vi-e. Y xa ja rijeꞌ ri xeꞌapon nabey. Y tok ri Jesús y ri quitzekleben xeꞌapon, entonces ri vinük xquimol-apu-quiꞌ chiquij.
\v 34 Y tok ri Jesús xeka-ka chupan ri canoa, xutzꞌet juis qꞌuiy vinük ye coyoben-apu chiriꞌ. Xujoyovaj quivüch, roma ri quibanun, cachiꞌel oveja tok man nijun nuyukꞌun quichin. Cꞌateriꞌ xucꞌut chiquivüch, qꞌuiy ri ncꞌatzin que nquetamaj pariꞌ ri rutzij ri Dios.
\v 35 Pero tok ya xxuleꞌ, ya xka-ka ri kꞌij, ri rachibilaꞌ ri Jesús xquimol-quiꞌ y xejel-apu riqꞌuin. Y xquibij chin ri Jesús: Chereꞌ manak cacho vinük y ri kꞌij xxuleꞌ y xka-ka yan.
\v 36 Queꞌatakaꞌ ri vinük richin nyebe pa tak cocoj tinamit y pa chꞌaka chic lugar yecꞌo nakaj, chin nquibelokꞌoꞌ quivay, roma chereꞌ manak vüy, xquibij chin ri Jesús.
\p
\v 37 Jacꞌa ri Jesús xbij cheque ri rachibilaꞌ: Tiyaꞌ quivay rix, xbij cheque.
\p Y rijeꞌ xquibij chin ri Jesús: ¿Rat nabij cheke roj que nkubelokꞌ caꞌiꞌ ciento denario? (Jun denario rakalen jun rukꞌij jun achi, y ronojel caꞌiꞌ ciento kꞌij samaj rakalen.)
\p
\v 38 Y rijaꞌ xucꞌutuj cꞌa cheque: ¿Jaruꞌ vüy ichajin? Titzꞌetaꞌ na cꞌa.
\p Y tok rijeꞌ xquitzꞌeta-pe, xebe y xquibij chin: Cꞌo voꞌo vüy y caꞌiꞌ cür, xquibij chin.
\p
\v 39 Cꞌateriꞌ rijaꞌ xbij cheque ri rachibilaꞌ que tiquibij cheque ri vinük que quetzꞌuyeꞌ conojel pan ulef apeꞌ cꞌo sabana rüx-rüx rubanun, y tiquimoquej-quiꞌ quetzꞌuyeꞌ.
\v 40 Y ri vinük riꞌ xetzꞌuyeꞌ cꞌa pa tak ulef apeꞌ cꞌo sabana rüx, y xquimolola-quiꞌ pa jujun ciento y pa jujun cincuenta.
\v 41 Y ri Jesús xeruliꞌej-pe pa rukꞌaꞌ ri voꞌoꞌ vüy y ri caꞌiꞌ cür, xtzuꞌun-e chicaj y xumatioxij chin ri Dios. Y xuvechꞌelaꞌ ri vüy y ri cür, y xuyaꞌ pa quikꞌaꞌ ri rachibilaꞌ chin nquijachalaꞌ cheque conojel ri vinük.
\v 42 Y conojel ri vinük jabel xevaꞌ, y nixta jun ri man ta jabel xvaꞌ.
\v 43 Y tok xetzakon conojel riqꞌuin ri vaꞌin, cꞌo doce chacüch vüy rachibilan cür ri xquimol ri man xqꞌuis tüj.
\v 44 Juis ye qꞌuiy vinük ri xevaꞌ chiriꞌ, roma xaxe ri achiꞌaꞌ ye voꞌoꞌ mil.
\s Ri xbanatüj pariꞌ ri lago rubiniꞌan Galilea
\p
\v 45 Y ri Jesús jariꞌ tok xerucusaj-e ri rachibilaꞌ chupan ri canoa richin quenabeyüj chuvüch rijaꞌ, richin quebe pa jun tinamit rubiniꞌan Betsaida, ri cꞌo lojcꞌan ri lago. Y ri Jesús xerubün can despedir ri vinük.
\v 46 Y tok ri Jesús nyerubün can despedir ri vinük, rijaꞌ xbe chucojol tak juyuꞌ chin nbün orar.
\v 47 Ri Jesús xcanaj can pan ulef, pero ri rachibilaꞌ xebe pa canoa. Ya nüj chic ye benük pariꞌ ri yaꞌ. Pa runicꞌajal ri yaꞌ yecꞌo-apu tok xoc-pe ri akꞌaꞌ.
\v 48 Y ri Jesús xerutzꞌet-apu que ri rachibilaꞌ man choj tüj nbiyin ri canoa, roma ri cakikꞌ nupaxij-riꞌ chuvüch ri canoa y nutzolij cꞌa. Y xcꞌo ri akꞌaꞌ pa quiviꞌ y ya ja nsakrisan-pe chiquivüch pariꞌ ri yaꞌ tok ri Jesús nbiyin riqꞌuin ri rakün pariꞌ ri yaꞌ, y nbün cachiꞌel ncꞌo chiquivüch.
\v 49 Pero tok ri rachibilaꞌ xquitzꞌet-apu que cꞌo jun petenük chirakün pariꞌ ri yaꞌ, xquicꞌutulaꞌ chiquivüch riqꞌuin quichukꞌaꞌ que achique laꞌ. Roma rijeꞌ xquibij que ri petenük pariꞌ ri yaꞌ xa jun xibinel.
\v 50 Y roma conojel xquitzꞌet-apu riꞌ, juis xquixbij-quiꞌ. Pero riꞌ xa ri Jesús y rijaꞌ xchꞌo chanin cheque y xbij: Man tixbij-iviꞌ. Ja yin ri Jesús yinpetenük iviqꞌuin. Ticꞌuje ruchukꞌaꞌ ri ivánima, xbij cheque.
\p
\v 51 Y rijaꞌ xoc-e quiqꞌuin pa canoa. Y ri cakikꞌ xtaneꞌ chanin. Y ri rachibilaꞌ ri Jesús xsatz qꞌuiy quicꞌuꞌx.
\v 52 Pero ri achiꞌaꞌ ri rachibilaꞌ ri Jesús xa cꞌate baꞌ quitzꞌeton can ri nabey milagro xbün riqꞌuin ri voꞌoꞌ vüy, pero rijeꞌ man xkꞌax ta cheque que rijaꞌ ntiquer nbün achique na, roma cꞌo ruchukꞌaꞌ rukꞌij. Rijeꞌ covirnük cꞌa ri cánima.
\s Ri Jesús qꞌuiy yavaꞌiꞌ xerucꞌachojrisaj pa Genesaret
\p
\v 53 Y rijeꞌ xebe chic pariꞌ ri yaꞌ y xeꞌapon lojcꞌan chic ri lago pa jun lugar rubiniꞌan Genesaret.
\v 54 Y xe xeꞌel-e pa canoa y xeka-ka pariꞌ ulef, ri vinük que quimolon-quiꞌ chiriꞌ chuchiꞌ ri yaꞌ, xquetamaj-e chanin ruvüch que ja ri Jesús xka-ka pa canoa.
\v 55 Romariꞌ xquiyalaꞌ rutzijol cho tak jay ronojel lugar ri yecꞌo chiriꞌ nakaj. Y ri vinük xequicꞌün-pe ri quiyavaꞌiꞌ, y xa ronojel lugar xecꞌamox-pe. Y ye qꞌuiy xetobos nyecꞌamon-pe chuvüch ri quivarabül, y xequicꞌuaj chin ri Jesús achique na lugar apeꞌ ncacꞌaxaj que cꞌo-vi.
\v 56 Y achique na lugar xapon-vi, pa tak nimakꞌ tinamit y pa tak cocoj tinamit y pa kꞌayis, ri vinük xequiyalaꞌ ri yavaꞌiꞌ pa tak bey apeꞌ ri ncꞌo ri Jesús. Juis xquicꞌutuj qui-favor chin ri Jesús chin tuyaꞌ kꞌij cheque chin nquitzꞌom baꞌ stapeꞌ (aunque) ruchi-rutziek. Y conojel ri xquitzꞌom ri rutziek ri Jesús, xecꞌachoj can, y xel-e quiyabil.
\c 7
\s Ri nbanun tzꞌil richin jun vinük xa ja ri tzij y ri nojibül ri nyepuꞌu riqꞌuin
\p
\v 1 Y chirij cꞌa ri Jesús xquimol cꞌa apu quiꞌ ri achiꞌaꞌ fariseos, y chukaꞌ caꞌiꞌ-oxiꞌ etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés ri ye petenük pa tinamit Jerusalén.
\v 2 Y tok ri achiꞌaꞌ riꞌ xquitzꞌet que yecꞌo cheque ri rachibilaꞌ ri Jesús ri man nquichꞌüj tüj jabel ri quikꞌaꞌ cachiꞌel nquibün rijeꞌ tok nquicꞌux quivay, man utz tüj xequitzꞌet. Roma chiquivüch rijeꞌ man chꞌajchꞌoj tüj ri quikꞌaꞌ. Y romariꞌ juis xechꞌo chiquij roma man nquibün tüj cachiꞌel nquibün rijeꞌ.
\v 3 Roma ri achiꞌaꞌ fariseos y conojel ri chꞌaka chic vinük israelitas, cꞌutun can chiquivüch roma ri quixquin-quimamaꞌ can. Y quibin can cheque achique rubanic tiquichꞌajlaꞌ ri quikꞌaꞌ. Y si man nquibün tüj, man nquicꞌux tüj quivay.
\v 4 Tok nyetzolij-pe pa tak cꞌayibül si man nquijoskꞌin tüj quiꞌ, man nyevaꞌ tüj. Y cꞌo chic chꞌaka ri nyequibanalaꞌ chukaꞌ cachiꞌel ri achique quijoskꞌixic ri kumbül tak yaꞌ, ri xára, ri chꞌichꞌ tak lük, y ri achique chukaꞌ rujoskꞌixic nquibün chin ri quivarabül. Quiriꞌ cꞌa ri nyequibanalaꞌ rijeꞌ.
\v 5 Romariꞌ xepuꞌu ri achiꞌaꞌ fariseos y ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés xquicꞌutuj chin ri Jesús: ¿Achique cꞌa roma la achiꞌaꞌ la avachibilaꞌ rat man nquibün tüj cachiꞌel ri quibin can ri kaxquin-kamamaꞌ can? Ri avachibilaꞌ man nquichꞌüj tüj quikꞌaꞌ pa rubanic ri quibin can ri kaxquin-kamamaꞌ can, xa man chꞌajchꞌoj tüj ri quikꞌaꞌ tok nyevaꞌ, y man nquibün tüj cachiꞌel nkabün roj, xquibij chin ri Jesús.
\p
\v 6 Pero ri Jesús xbij cheque ri achiꞌaꞌ riꞌ: Rix xa caꞌiꞌ ipalüj. Romariꞌ xbij can ri Isaías chivij. Ri xbij ri Dios chin que tutzꞌibaj can, nbij cꞌa:
\q Ri vinük reꞌ xaxe riqꞌuin ri quitzij nquiyaꞌ nukꞌij, ja ri nrajoꞌ ri cánima xa man ja tüj riꞌ, y nüj yecꞌo-vi chi nuvüch.
\q
\v 7 Xa man jun ncꞌatzin-vi ri nquiyaꞌ nukꞌij, roma xa man ketzij tüj chi vinük roma ri quetemabal ri nquicꞌut ri vinük man richin tüj ri Dios, xa quetamabal achiꞌaꞌ.
\q Jariꞌ ri rutzꞌiban can ri Isaías.
\m
\v 8 Y rix jariꞌ ri nyixtajin nibanalaꞌ. Xa iyoꞌon can ri rubin can ri Dios ri nibün. Pero rix man nibün tüj ri nrajoꞌ ri Dios sino xa ja ri nquibij ri vinük chive. Jariꞌ ri nibün rix y nyixtajin chubanic cachiꞌel ri nijoskꞌilaꞌ ri xára y ri kumbül ri yaꞌ, y chꞌaka chic cachiꞌel riꞌ nyeꞌibanalaꞌ.
\p
\v 9 Y ri Jesús chukaꞌ xbij cheque: Rix richin nibün ri achique ye quibilon can ri kaxquin-kamamaꞌ can, iyoꞌon can nibün ri achique rubin can ri Dios que nibün.
\v 10 Roma ri tzij ri ye rutzꞌiban can ri Moisés, nbij: Tayaꞌ quikꞌij ri ateꞌ y ri atataꞌ. Y ri cꞌateriꞌ nbanun itzel cheque ri ruteꞌ y rutataꞌ, ja ri camic ri tika-ka pariꞌ.
\v 11 Ja rix xa man quiriꞌ tüj nibün y nicꞌut. Xa man nibün tüj cachiꞌel ri rubin can ri Dios. Rix xa nyeꞌitijoj ri acꞌualaꞌ que man ncꞌatzin tüj que nyequitoꞌ ri quiteꞌ y quitataꞌ. Xa nyeꞌel chuvüch riꞌ riqꞌuin nquibij cheque ri quiteꞌ o ri quitataꞌ: Yin man nquitiquer tüj nyixintoꞌ riqꞌuin ri ncꞌatzin chive, roma ri ncꞌatzin tüj chive rix xa Corbán. Ri tzij reꞌ nbij: Nusujun chic chin ri Dios. Y riqꞌuin nquibij quiriꞌ, que quisujun chic chin ri Dios ri ncꞌatzin tüj cheque ri quiteꞌ y quitataꞌ, man ncꞌatzin tüj chic chin nyequitoꞌ, nibij cheque.
\v 12 Y riqꞌuin ri nibij, nkꞌalajin que rix nibün cheque ri acꞌualaꞌ que man nijun tiquiyaꞌ chic cheque ri quiteꞌ y ri quitataꞌ chin nyequitoꞌ y nyequitzuk.
\v 13 Riqꞌuin riꞌ, rix ibanun que man jun rukꞌij ri rubin can ri Dios. Y quiriꞌ ibanun xaxe chin nibün achique quibin can ri ixquin-imamaꞌ can. Y yecꞌo chukaꞌ chꞌaka chic cachiꞌel riꞌ nyeꞌibanalaꞌ. Quiriꞌ xbij ri Jesús cheque ri achiꞌaꞌ fariseos y ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés.
\p
\v 14 Y ri Jesús xchꞌo chic jun bey quiqꞌuin ri qꞌuiy vinük ri quimolon-quiꞌ chiriꞌ y xbij cheque: Tivacꞌaxaj cꞌa rix ivonojel ri ninbij chive y tikꞌax chive.
\v 15 Roma ri nucꞌux ri vinük, man jariꞌ tüj ri nbanun tzꞌil richin ri vinük sino xa ja itzel naꞌoj ntel pa ránima, jariꞌ ri nbanun tzꞌil richin.
\v 16 Conojel ri ncacꞌaxan, ticacꞌaxaj-e ri xinbij chive, xbij ri Jesús cheque ri vinük.
\p
\v 17 Y rijaꞌ xeruyaꞌ can ri vinük, y xbe pa jun jay quiqꞌuin ri rachibilaꞌ, y rijeꞌ xquicꞌutuj chin pariꞌ ri nbanun tzꞌil richin ri vinük.
\v 18 Y ri Jesús xbij cheque: ¿Junan ibanun rix quiqꞌuin ri chꞌaka chic vinük que man nkꞌax ta chive ri ninbij? ¿Man nkꞌax ta chive que ronojel ri nucꞌux ri vinük, xa man ja tüj riꞌ ri ntiquer nbanun tzꞌil richin?
\v 19 Ronojel ri achique nucꞌux, man pa ránima nbe-vi sino xa pa rupan ntoc-ka y cꞌateriꞌ ntel-e. Y roma quiriꞌ xbij ri Jesús, nkꞌalajin que ronojel ri achique ri nucꞌux xa utz vi.
\p
\v 20 Y ri Jesús xbij chukaꞌ que xa ja ri itzel ri npuꞌu pa ránima ri vinük, xa jariꞌ ri nbanun tzꞌil richin.
\v 21 Roma xa pa ránima ri vinük nyepuꞌu ri itzel tak naꞌoj. Chiriꞌ npuꞌu ri naꞌoj tok ri vinük ye cꞌulan y ri man ye cꞌulan tüj nquicꞌuala-quiꞌ. Y chiriꞌ chukaꞌ npuꞌu ri naꞌoj tok nyecamsan.
\v 22 Pa tak cánima ri vinük npuꞌu-vi ri jalajoj tak nojibül, tok nyeꞌelekꞌ, tok nquirayij que ronojel ta cosa quiqꞌuin ta rijeꞌ cꞌo-vi, nyequibanalaꞌ itzel, nyekꞌolan, ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ nquibanalaꞌ mac juis nyeqꞌuixbisan, itzel nquinaꞌ chin jun vinük utz, nquitzꞌuc tzij chiquij chꞌaka chic, nquinaꞌ que juis quikꞌij, ri manak runojibül xa ncꞌo rutzij.
\v 23 Ronojel ri itzel quiriꞌ, pa ránima ri vinük npuꞌu, y jariꞌ ri nbanun tzꞌil richin. Quiriꞌ xbij ri Jesús cheque ri rachibilaꞌ.
\s Ri Jesús xucꞌachojrisaj jun xtün, ral jun ixok man israelita tüj
\p
\v 24 Y ri Jesús y ri rachibilaꞌ xel chiriꞌ, y xbe pa jun lugar nakaj ncanaj can cheque ri tinamit quibiniꞌan Tiro y Sidón. Y xcꞌujeꞌ pa jun jay, roma man nrajoꞌ tüj nacꞌaxüx y ncatamüx que rijaꞌ cꞌo chiriꞌ. Pero xa manak modo apeꞌ xrevaj-riꞌ. Chanin nquinabej que cꞌo chiriꞌ.
\v 25 Chanin cꞌa xnabex-pe roma jun ixok ri cꞌo jun ral-xtün ri cꞌo jun itzel espíritu tzꞌamayon chin. Ri ixok riꞌ xe xracꞌaxaj-pe que ri Jesús cꞌo chiriꞌ, xpuꞌu rijaꞌ riqꞌuin y xxuque-ka chuvüch.
\v 26 Ri jun ixok riꞌ man israelita tüj. Rijaꞌ jun aj-Sirofenicia. Pero xxuqueꞌ chuvüch ri Jesús richin xucꞌutuj favor chin que trelesaj ri itzel espíritu ri tzꞌamayon ri ral-xtün.
\v 27 Pero ri Jesús xbij chin ri ixok: Ri Dios man nbün tüj favor cheque ri achique na vinük. Yecꞌo nuvinak israelitas nyentoꞌ nabey. Roma man utz tüj que ntelesüs ri quivay ri acꞌualaꞌ chin ja ri vit tak tzꞌiꞌ nquivaꞌ, xbij ri Jesús.
\p
\v 28 Pero ri ixok xbij chin ri Jesús: Tai, ketzij na vi nabij. Pero nkutiquer chukaꞌ nkacꞌul baꞌ chin ri favor riꞌ. Cachiꞌel nquibün ri vit tak tzꞌiꞌ chuxeꞌ mesa, nyequimololaꞌ chukaꞌ ri rucꞌaj vüy ri nyequitzakalaꞌ ri acꞌualaꞌ.
\p
\v 29 Y ri Jesús xbij chin ri ixok: Ri xabij quiriꞌ na vi. Vocomi catzolij cꞌa, roma ri itzel espíritu xusokꞌopij can ri aval, xbij ri Jesús.
\p
\v 30 Y ri ixok xtzolij-apu chiracho. Y xberilaꞌ ri ral cotzꞌol pa ruchꞌat. Y chanin xutzꞌet que ri itzel espíritu xusokꞌopij can ri ral.
\s Ri Jesús nucꞌachojrisaj jun achi ri man nracꞌaxaj tüj y man nchꞌo tüj jabel
\p
\v 31 Ri Jesús y ri rachibilaꞌ xel cꞌa chupan jun lugar nakaj ncanaj-vi can chin ri tinamit Tiro y xecꞌo pa tinamit Sidón. Y xecꞌo chukaꞌ chupan ri lugar rubiniꞌan Decápolis, cꞌateriꞌ xapon chuchiꞌ ri lago rubiniꞌan Galilea.
\v 32 Chiriꞌ cꞌa cꞌo-vi tok ri vinük xquitzꞌet-pe y xquicꞌün-pe jun achi man nracꞌaxaj tüj y man nchꞌo tüj utz. Y ri vinük ri ye cꞌamayon-pe richin, xquicꞌutuj cꞌa favor chin ri Jesús que tuyaꞌ rukꞌaꞌ pariꞌ.
\v 33 Ri Jesús xrelesaj-e ri achi ruyon chiquicojol ri vinük. Xujuꞌ ruvi-rukꞌaꞌ pa tak ruxiquin, xchꞌuban, cꞌateriꞌ xutzꞌom nicꞌ ri rakꞌ.
\v 34 Y ri Jesús xtzuꞌun chicaj, nüj xpuꞌu ruxlaꞌ, y xbij: Efata. Ri tzij reꞌ nbij quereꞌ pa kachꞌabül: Tijakatüj.
\p
\v 35 Y ri achi jariꞌ tok xracꞌaxaj y chukaꞌ xchꞌo utz.
\v 36 Y ri Jesús xucꞌün-pe ri achi y xbij cheque ri vinük que man tiquitzijoj ri xbanatüj. Pero ri vinük man xetaken tüj sino xa nabey xquelesaj rutzijol ri xbanatüj.
\v 37 Y ri vinük riꞌ xsatz quicꞌuꞌx tok xquitzꞌet ri xbanatüj, y nquibilaꞌ cꞌa: Jabel ri xbün. Nbün cꞌa cheque ri vinük ri man nyeꞌacꞌaxan tüj, que nyeꞌacꞌaxan. Y nbün chukaꞌ cheque ri man nyechꞌo tüj, que nyechꞌo, xquibij cꞌa.
\c 8
\s Tok ri Jesús xerutzuk más cajiꞌ mil vinük
\p
\v 1 Chupan ri kꞌij ri xquimol-quiꞌ apu ye qꞌuiy vinük riqꞌuin. Pero ri vinük reꞌ xqꞌuis quivay, y romariꞌ ri Jesús xeroyoj ri rachibilaꞌ y xbij cheque:
\v 2 Yin juis ninjoyovaj quivüch ri vinük reꞌ, roma ya cꞌo chic oxiꞌ kꞌij yecꞌo-pe viqꞌuin y vocomi man jun chic quivay chin nquicꞌux.
\v 3 Y nyentük ta e chi tak cacho choj quiriꞌ y man jun nquicꞌux-e, man utz tüj. Roma yecꞌo jujun ye petenük nüj, y riqꞌuin baꞌ nyetzak pa tak bey roma vayjül, xbij rijaꞌ.
\p
\v 4 Y ri rachibilaꞌ xquibij cꞌa chin: Ri lugar apeꞌ nkucꞌo-vi xa jun lugar tzꞌiran apeꞌ ye manak vinük. ¿Comi achique modo nkila-pe vüy richin nyevaꞌ jabel conojel ri vinük reꞌ? xquibij chin ri Jesús.
\p
\v 5 Pero ri Jesús xucꞌutuj cꞌa cheque ri rachibilaꞌ: ¿Jaruꞌ vüy ichajin? xbij cheque.
\p Y rijeꞌ xquibij: Cꞌo vukuꞌ (siete) vüy, xquibij chin.
\p
\v 6 Y ri Jesús xbij que ri vinük quetzꞌuye-ka pan ulef. Cꞌateriꞌ rijaꞌ xeruliꞌej ri vukuꞌ (siete) vüy y xumatioxij chin ri Dios. Y cꞌateriꞌ xeruvechꞌela-e y xuya-e cheque ri rachibilaꞌ chin nquijachalaꞌ cheque ri vinük. Y quiriꞌ xquibün.
\v 7 Y chukaꞌ cꞌo caꞌi-oxiꞌ tak cür quiqꞌuin. Y ri Jesús xumatioxij chin ri Dios roma ri cür reꞌ, y cꞌateriꞌ xutük rujachic cheque ri vinük.
\v 8 Ri vinük jabel xevayilaꞌ. Man jun tüj man ta jabel xvaꞌ, y cꞌo vüy y cür ri xmol can. Vukuꞌ (siete) chacüch ri xnoj can riqꞌuin ri vüy y cür ri xmol.
\v 9 Ri xquibün vaꞌin chupan ri kꞌij riꞌ, laꞌük cajiꞌ mil vinük. Y cꞌateriꞌ ri Jesús xerubün despedir ri vinük y xebe chi tak cacho.
\v 10 Cꞌateriꞌ ri Jesús xoc-e pa canoa quiqꞌuin ri rachibilaꞌ, y xebe pa jun lugar rubiniꞌan Dalmanuta.
\s Ri achiꞌaꞌ fariseos nquinakaꞌ ri Jesús
\p
\v 11 Y yecꞌo cheque ri achiꞌaꞌ fariseos ri xeꞌapon riqꞌuin ri Jesús, y xquitzꞌom-quiꞌ riqꞌuin tzij chin nquinakaꞌ ri Jesús y ncajoꞌ nquitzük pa trampa chin nquitijaꞌ. Y xquicꞌutuj chin que tucꞌutuꞌ jun retal ri petenük chicaj richin tucꞌutuꞌ que rijaꞌ ketzij na vi ri Dios takayon-pe richin. Jariꞌ xquibij chin ri Jesús.
\p
\v 12 Pero ri Jesús nüj xpuꞌu ruxlaꞌ. Rijaꞌ xpuꞌu bis pa ránima, y xbij: ¿Achique roma ri vinük richin vocomi ncajoꞌ nquitzꞌet que cꞌo jun retal chupan ri caj? Pero yin ketzij ninbij chive que man ninyaꞌ tüj nijun retal ri ncajoꞌ rijeꞌ ri nbanatüj, xbij ri Jesús.
\p
\v 13 Y ri Jesús xeruyaꞌ can ri achiꞌaꞌ fariseos, y xoc-e pa canoa quiqꞌuin ri rachibilaꞌ, richin que nyecꞌo cꞌa lojcꞌan chic ruchi-yaꞌ.
\s Ri Jesús nucꞌut que ri quitijonic ri achiꞌaꞌ fariseos y ri Herodes, ri man ye utz tüj
\p
\v 14 Y ri rachibilaꞌ ri Jesús xquimestaj cꞌa xquicꞌuaj quivay, y chiriꞌ pa canoa xaxe cꞌa jun vüy cꞌo can.
\v 15 Y ri Jesús xbij cheque ri rachibilaꞌ: Tivacꞌaxaj ri ninbij chive, que tichajij-iviꞌ chuvüch ri levadura quichin ri achiꞌaꞌ fariseos y ri Herodes, roma xa nnimür, xbij ri Jesús.
\p
\v 16 Pero ri rachibilaꞌ xquibij chiquivüch: Rijaꞌ xbij quiriꞌ roma roj man xkacꞌün tüj pe caxlan vüy, xquibij. (Ri levadura xa cachiꞌel jun akꞌon que nbün chin ri quiꞌen ri ntoc caxlan vüy que nnimür.)
\p
\v 17 Pero ri Jesús retaman cꞌa ri nquibilaꞌ ri rachibilaꞌ, romariꞌ xbij cheque: ¿Achique roma rix ninuc que roma manak caxlan vüy, romariꞌ xinbij quiriꞌ? ¿Man xkꞌax ta cꞌa chive ri xinbij? ¿Xa covirnük ri ivánima, romariꞌ man nkꞌax ta chive?
\v 18 Rix cꞌo runakꞌ-ivüch, pero xa man nyixtzuꞌun tüj. Cꞌo ixiquin, pero xa man nivacꞌaxaj tüj. ¿Xa man jun cꞌa ri nka-pe chive?
\v 19 ¿Man nka-pe tüj chive tok yin xentzuk ri voꞌoꞌ mil vinük riqꞌuin ri voꞌoꞌ vüy ri xinvechꞌelaꞌ chiquivüch? ¿Rix riꞌ nka-pe chive jaruꞌ chacüch ri xeꞌinojsaj riqꞌuin ri vüy ri ximol can? xbij cheque.
\p Y ri rachibilaꞌ xquibij cꞌa chin ri Jesús: Doce chacüch, xquibij chin.
\p
\v 20 ¿Man nkaꞌ tüj pe chukaꞌ chive tok xentzuk ri cajiꞌ mil vinük riqꞌuin ri vukuꞌ (siete) vüy ri xinvechꞌelaꞌ chiquivüch? ¿Rix riꞌ nka-pe chive chukaꞌ jaruꞌ chacüch ri xeꞌinojsaj riqꞌuin ri vüy ri ximol can? xbij cheque.
\p Y ri rachibilaꞌ xquibij chin ri Jesús: Vukuꞌ (siete) chacüch, xquibij.
\p
\v 21 Y ri Jesús xbij cheque: ¿Y achique cꞌa roma man jani nkꞌax ta chive?
\s Ri Jesús xucꞌachojrisaj jun moy pa Betsaida
\p
\v 22 Y ri Jesús y rachibilaꞌ xeꞌapon cꞌa pa Betsaida. Y xquicꞌün-pe jun achi moy chin ri Jesús. Y ri ye cꞌamayon-pe chin ri moy riꞌ xquicꞌutuj favor chin chin tuyaꞌ rukꞌaꞌ pariꞌ richin ri achi moy ntiquer tüj ntzuꞌun.
\v 23 Xpuꞌu ri Jesús xutzꞌom chukꞌaꞌ ri achi moy y xucꞌuaj-e cꞌa chuchiꞌ ri vit tinamit. Y ri Jesús xuya-apu ruchub chi tak runakꞌ-ruvüch ri moy. Y chukaꞌ xuyaꞌ rukꞌaꞌ pariꞌ. Y xucꞌutuj chin si nutzuꞌun.
\v 24 Y tok ri moy xujük runakꞌ-ruvüch, xbij: Jaꞌ. Nyentzꞌet ri achiꞌaꞌ. Nyentzꞌet que cachiꞌel ye cheꞌ. Pero xa man quiriꞌ tüj roma xa nyebiyin, nbij.
\p
\v 25 Y ri Jesús xuyaꞌ chic ri rukꞌaꞌ chi tak runakꞌ-ruvüch ri achi. Xbün cꞌa chin ri achi que xtzuꞌun utz. Y ri achi xtzuꞌun cꞌa jabel. Utz cꞌa xerutzꞌet-apu ronojel, chi nüj chi nakaj.
\v 26 Y ri Jesús xutük-e ri achi richin tibe chiracho. Rijaꞌ xbij cꞌa chin: Man teꞌatzijoj pa tinamit. Man catoc-apu, xa choj cabiyin chiꞌavacho, xbij ri Jesús chin.
\s Ri Pedro nbij achique ri Jesús
\p
\v 27 Y ri Jesús y ri rachibilaꞌ xebe pa tak kꞌos (aldea) ri yecꞌo chiriꞌ pan ri lugar Cesarea richin ri Filipo. Y pa bey, ri Jesús xucꞌutuj cheque ri rachibilaꞌ: ¿Achique cꞌa yin, nquinuc ri vinük? xbij cheque.
\p
\v 28 Y rijeꞌ xquibij chin: Yecꞌo chꞌaka nyebin que rat ja ri Juan Bautista. Y yecꞌo chꞌaka chic nquibij que ja rat ri Elías, ri jun ri xkꞌalajrisan ri xbix chin roma ri Dios ojer can. Y yecꞌo cꞌa chukaꞌ ri nyebin que rat jun cheque ri chꞌaka chic achiꞌaꞌ ri xekꞌalajrisan ri xbix cheque roma ri Dios chupan ri ojer can tiempo, xquibij chin ri Jesús.
\p
\v 29 Y rijaꞌ xucꞌutuj cheque ri rachibilaꞌ: ¿Y rix achique ninuc pan nuviꞌ? xbij cheque.
\p Y ri Pedro xbij chin ri Jesús: Ja rat ri Cristo, ri Jun chaꞌon-pe y takon-pe roma ri Dios, xbij chin.
\p
\v 30 Y ri Jesús xbij cheque que man tiquitzijoj.
\s Ri Jesús nbij que ncamsüs
\p
\v 31 Y ri Jesús xutzꞌom rucꞌutic chiquivüch ri rachibilaꞌ: Yin ri xinalüx chiꞌicojol, ncꞌatzin que nincusaj qꞌuiy pokonül. Y itzel yinquitzꞌet ri rajatük tak achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij. Itzel yinquitzꞌet ri nimalüj tak sacerdotes. Chukaꞌ itzel yinquitzꞌet ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés. Y nquicamsüs. Pero pa rox kꞌij nquicꞌastüj chic, xbij ri Jesús.
\p
\v 32 Y tok ri Jesús xbij ri tzij riꞌ cheque ri rachibilaꞌ, jabel kꞌalüj ri rubixic xbün chin. Man xrevaj tüj. Pero ri Pedro man xkaꞌ tüj chin ri xbij ri Jesús, romariꞌ xrelesaj-e baꞌ chiriꞌ, y xberuchapa-pe chin.
\v 33 Pero ri Jesús tok xracꞌaxaj quiriꞌ, xupiscolij-riꞌ y xerutzꞌet-apu ri chꞌaka chic rachibilaꞌ. Y xbij chin ri Pedro: Man cacꞌuje-pe viqꞌuin rat itzel-vinük, roma man utz tüj ri nanuc. Roma xa cachiꞌel ri quinojibül ri vinük achajin junan riqꞌuin nquinuc ri vinük y man nanuc tüj cachiꞌel nrajoꞌ ri Dios.
\p
\v 34 Y ri Jesús xeroyoj-pe ri vinük y ri chꞌaka chic rachibilaꞌ. Y rijaꞌ xbij cheque: Achique cꞌa ri nrajoꞌ nquirutzeklebej vichin, tubanaꞌ cachiꞌel nbün jun vinük benük chuxeꞌ ru-cruz. Man nbün tüj ri nurayij rijaꞌ. Man nupokonaj tüj nucꞌusaj pokonül. Si cꞌo jun ri nunuc quereꞌ utz npuꞌu viqꞌuin chin nquirutzeklebej.
\v 35 Roma si juis nupokonaj ri rucꞌaslen chereꞌ chuvüch ri ruchꞌulef, xa man nril tüj rucꞌaslen richin chi jumul. Jacꞌa ri man nupokonaj tüj riꞌ, stapeꞌ (aunque) napon pa camic voma yin y roma ri utzilüj tzij richin ri colonic, nril rucꞌaslen richin chi jumul.
\v 36 ¿Roma achique cꞌa nrelesaj chin ri vinük si ncꞌujeꞌ ri beyomül richin ronojel ri ruchꞌulef riqꞌuin y ri vinük riꞌ xa man ncolotüj tüj?
\v 37 Y stapeꞌ (aunque) juis qꞌuiy ri beyomül ruchajin ri vinük, man ntiquer tüj nulokꞌ ri cꞌaslen richin jumul.
\v 38 Man jun vinük cꞌa tiqꞌuix nukꞌalajrisaj que yin rutaken yin y que rutaken ri nutzij. Man tiqꞌuix nbij quiriꞌ cheque ri vinük richin vocomi, ri xa man nquitakej tüj ri Dios y ye aj-maquiꞌ vi. Roma si cꞌo jun ri nqꞌuix nbij quiriꞌ cheque, yin chukaꞌ ri xinalüx chiꞌicojol ninqꞌuix ninbij que ri jun vinük riꞌ vichin yin. Quiriꞌ ninbün tok nquipuꞌu chic jun bey, y junan chic nukꞌij riqꞌuin ri Nataꞌ y ye vachibilan-pe ri lokꞌolüj tak ángeles.
\c 9
\p
\v 1 Y chukaꞌ ri Jesús xbij cheque ri yecꞌo riqꞌuin: Tivacꞌaxaj cꞌa ri ninbij chive, y juis rakalen: Ri Dios ncꞌujeꞌ pariꞌ ri ruchꞌulef y ri ruvinak y ntzꞌuyeꞌ cachiꞌel jun juez nbün juzgar pa quiviꞌ ri vinük y nukꞌalajrisaj ri ruchukꞌaꞌ rukꞌij: Y yecꞌo chive rix ri man nyecom tüj hasta que nquitzꞌet can riꞌ, ri Jesús.
\s Tok xtzꞌet rukꞌij ri Jesús
\p
\v 2 Y tok cꞌunük chic vakiꞌ (seis) kꞌij, ri Jesús xerucha-e ri Pedro, ri Jacobo y ri Juan, richin que xaxe rijeꞌ xerucꞌuaj pariꞌ jun juyuꞌ nim-e rupalen. Y ri Jesús xjalatüj cꞌa ruvüch chiquivüch ri ye oxiꞌ rachibilaꞌ.
\v 3 Y chukaꞌ ri rutziek xjalatüj ruvüch: Xbün sük-sük, cachiꞌel ri sutzꞌ tok nsakrisan y chukaꞌ cachiꞌel ri hielo, y juis nyiqꞌuiyot. Y man nijun chꞌajoy-tziük ntiquer ta nbün quereꞌ rusakil chin jun tziük.
\v 4 Y xekꞌalajin-pe ri caꞌiꞌ achiꞌaꞌ quibiniꞌan Elías y Moisés, y nyetzijon riqꞌuin ri Jesús. Ri achiꞌaꞌ riꞌ ye rusamajelaꞌ ri Dios ri xecꞌujeꞌ ojer can.
\v 5 Y ri Pedro xbij chin ri Jesús: Maestro, xbij chin. Utz rojcꞌo chereꞌ. Kabanaꞌ oxiꞌ vit tak jay. Jun chave rat, jun richin ri Moisés, y jun chukaꞌ richin ri Elías, xbij chin ri Jesús.
\p
\v 6 Ri Pedro quiriꞌ xbij-apu pero rijaꞌ man xunuc tüj nabey ri xerubila-apu. Ri ye oxiꞌ rijeꞌ rachibilaꞌ ri Jesús ri yecꞌo chiriꞌ juis quixbin-quiꞌ.
\v 7 Y jariꞌ tok cꞌo jun sutzꞌ ri xmujan quichin. Y chupan ri sutzꞌ riꞌ cꞌo Jun ri xchꞌo-pe y xbij: Jareꞌ ri Nucꞌajol y juis ninjoꞌ. Tivacꞌaxaj ri rutzij, xbij ri chꞌabül.
\p
\v 8 Pero tok ri rachibilaꞌ xetzuꞌun chic apu, xquitzꞌet que xa man nijun chic cꞌo riqꞌuin ri Jesús. Xa ruyon chic cꞌo can.
\p
\v 9 Y tok rijeꞌ nyexule-ka-pe chuvüch ri juyuꞌ, ri Jesús juis xuchilabej cheque ri oxiꞌ rachibilaꞌ: Man titzijoj ri xitzꞌet. Rix utz nitzijoj pero tok yin ri xinalüx chiꞌicojol nquicꞌastüj chic pe chiquicojol ri caminakiꞌ. Cꞌateriꞌ tok nitzꞌom rutzijosic xbij cheque.
\p
\v 10 Y rijeꞌ man xquitzijoj tüj ri xquitzꞌet, pero nquicꞌutulaꞌ chiquivüch achique nrajoꞌ nbij ri chꞌabül ri xbij cheque que ncꞌastüj-pe chiquicojol ri caminakiꞌ.
\v 11 Y cꞌateriꞌ ri ye oxiꞌ rachibilaꞌ xquibij chin ri Jesús: Roj xkꞌax cheke que ja vi rat ri Cristo ri chaꞌon-pe y takon-pe roma ri Dios. ¿Pero achique cꞌa roma tok ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés nquibij que nabey que nobos ri Cristo ncꞌatzin que nobos ri Elías? xquibij.
\p
\v 12 Y ri Jesús xbij cheque: Ketzij na vi que ri Elías npuꞌu nabey y nbün nuchojmirsaj ronojel ri cꞌo. Cachiꞌel vi ri bin can pariꞌ. ¿Y achique nibij rix? ¿Man comi nbanatüj tüj chukaꞌ ri tzꞌiban can pa nuviꞌ yin ri xinalüx chiꞌicojol que ncꞌatzin que nincꞌusaj qꞌuiy pokonül y man jun nukꞌij nban chuve?
\v 13 Pero yin ninbij chive que ri Elías riꞌ xpuꞌu yan. Y juis pokonül xucꞌusaj-e achique na la xcajoꞌ xquibün chin. Y quiri-vi xquibün ri tzꞌiban can, xbij ri Jesús cheque.
\s Ri Jesús nucꞌachojrisaj jun alaꞌ cꞌo jun itzel espíritu riquꞌin
\p
\v 14 Y tok ri Jesús y ri ye oxiꞌ rachibilaꞌ xapon quiqꞌuin ri chꞌaka chic rachibilaꞌ, rijaꞌ xutzꞌet que juis ye qꞌuiy vinük ri quimolon-quiꞌ chiquij, y chukaꞌ caꞌi-oxiꞌ etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés ri quitzꞌamon-quiꞌ riqꞌuin tzij quiqꞌuin ri rachibilaꞌ.
\v 15 Y tok conojel ri vinük ri ye cꞌo chiriꞌ xquitzꞌet que petenük ri Jesús, xsatz quicꞌuꞌx. Rijeꞌ xequicot, y junanin xebequiculuꞌ y xquibanaꞌ saludar.
\v 16 Y ri Jesús xucꞌutuj cheque ri rachibilaꞌ: ¿Pariꞌ achique nyixtzꞌamon-iviꞌ quiqꞌuin rijeꞌ? xbij cheque.
\p
\v 17 Pero cꞌo jun cheque ri vinük xutzꞌom-apu rubixic chin ri Jesús y xbij: Maestro, nucꞌamon-pe ri nucꞌajol aviqꞌuin, roma cꞌo jun itzel espíritu rutzꞌamon. Y ri itzel espíritu reꞌ man nuyaꞌ tüj kꞌij chin nchꞌo.
\v 18 Y tok más nutzꞌom, achique na lugar cꞌo-vi, nutorij pan ulef, nvokon rucꞌaxaj ruchiꞌ, y nujachꞌachꞌej rey. Juis chukaꞌ rucajman chic roma ri rucꞌulachin. Y romariꞌ xincꞌutuj favor cheque ri avachibil chin tiquelesaj ri jun itzel espíritu reꞌ riqꞌuin ri nucꞌajol. Pero man nyetiquer tüj, xbij ri achi.
\p
\v 19 Y ri Jesús jariꞌ xbij cheque: Man jun vinük chupan ri tiempo reꞌ ri nuyaꞌ ta ronojel ri ránima riqꞌuin ri Dios. ¿Rix ninuc que yin chi jumul nquicꞌujeꞌ iviqꞌuin? ¿Chi jumul ncꞌatzin que nyixincochꞌ? Ticꞌamaꞌ cꞌa pe ri alaꞌ viqꞌuin, xbij cheque.
\p
\v 20 Y xquicün-pe ri alaꞌ chuvüch ri Jesús. Pero tok ri itzel espíritu chin xutzꞌet ri Jesús, riqꞌuin ruchukꞌaꞌ xbün chin nbarbot ri alaꞌ y xutorij pan ulef. Y ri alaꞌ nubolkotila-riꞌ y nvokon-pe rucꞌaxaj ruchiꞌ.
\v 21 Y ri Jesús xucꞌutuj cꞌa chin ri rutataꞌ ri alaꞌ: ¿Jaruꞌ tiempo rucꞌuan ri rucꞌulachin-pe quereꞌ ri alaꞌ? xbij ri Jesús.
\p Y ri rutataꞌ xbij: Reꞌ cꞌa coꞌol tok quereꞌ rucꞌulachin-pe.
\v 22 Y qꞌuiy chic mul rutorin pa tak kꞌakꞌ, pa tak yaꞌ, richin ta ncom. Pero si rat ncatiquer ncatoꞌ, tajoyovaj cꞌa ruvüch rijaꞌ, tajoyovaj nuvüch yin, y kojatoꞌ. Quiriꞌ xbij ri rutataꞌ ri alaꞌ chin ri Jesús.
\p
\v 23 Pero ri Jesús xbij chin ri tataꞌaj: Si rat ncatiquer ronojel avánima nayaꞌ viqꞌuin que nquitiquer nintoꞌ ri acꞌajol, nbanatüj-vi ri nacꞌutuj. Pero riꞌ ja rat cꞌo-vi, roma ri nuyaꞌ ronojel ránima tok nucꞌutuj, nbanatüj-vi ri achique ri nrajoꞌ, xbij ri Jesús.
\p
\v 24 Y ri rutataꞌ ri alaꞌ jariꞌ xbij: Ninyaꞌ vánima. Y chukaꞌ quinatoꞌ chin que más ta ninyaꞌ vánima. Y tok ri tataꞌaj xbij ri tzij riꞌ, riqꞌuin ruchukꞌaꞌ xbij, roma juis nim ri bis ri cꞌo riqꞌuin.
\p
\v 25 Pero tok ri Jesús xutzꞌet que xa ye juis ye qꞌuiy vinük ri nquimol-apu-quiꞌ, xuchop ri itzel espíritu. Rijaꞌ xbij cꞌa chin: Rat ri abanun chin ri alaꞌ reꞌ que man nracꞌaxaj tüj y man nchꞌo tüj chukaꞌ, catel-e, y man catzolij chic pe riqꞌuin, xbij chin.
\p
\v 26 Y ri itzel espíritu nsiqꞌuin, xel-e riqꞌuin ri alaꞌ. Pero juis xbün chin nbarbot. Y ri alaꞌ xcꞌujeꞌ can pan ulef, cachiꞌel jun camnük. Y romariꞌ ye qꞌuiy vinük xenucun que ri alaꞌ xcom.
\v 27 Pero ri Jesús xutzꞌom rukꞌaꞌ ri alaꞌ y xupabaꞌ. Y ri alaꞌ jariꞌ xbecatüj-pe.
\p
\v 28 Y tok yecꞌo chic pa jay quiyon riqꞌuin ri Jesús, ri rachibilaꞌ xquicꞌutuj chin: ¿Cꞌo roma roj man xojtiquer tüj xkelesaj-e ri itzel espíritu? xquibij chin.
\p
\v 29 Y ri Jesús xbij cꞌa cheque: Ri mucaj espíritu reꞌ ntel, pero si rix nibün que man nyixvaꞌ tüj richin nibün orar, xbij cheque.
\s Ri Jesús nucamulij rubixic que ncamsüs
\p
\v 30 Y tok rijeꞌ ye elenük chic pe chiriꞌ, xecꞌo pa ri lugar rubiniꞌan Galilea. Pero ri Jesús man xrajoꞌ tüj que rijaꞌ xcꞌo-apu chiriꞌ.
\v 31 Roma rijaꞌ nrajoꞌ nyerucꞌut can y que nquetamaj can ri rachibilaꞌ, romariꞌ nucamulij can rubixic cheque. Rijaꞌ nbij cꞌa cheque: Yin ri xinalüx chꞌicojol, nquijachox pa quikꞌaꞌ ri vinük y yinquicamsaj. Jacꞌa tok xa yin camnük chic, pa rox kꞌij nquicꞌastüj-pe.
\p
\v 32 Pero ri rachibilaꞌ xa man xkꞌax ta cheque ri xbix cheque roma ri Jesús. Y nquixbij-quiꞌ nquicꞌutuj chin ri achique cꞌa ri rubeyal ri tzij ri xbij cheque.
\s Ri nuchꞌutinirsaj-riꞌ cꞌo rukꞌij
\p
\v 33 Y ri Jesús y rachibilaꞌ xapon pa tinamit Capernaum. Y tok cꞌo chic pa jay, rijaꞌ xucꞌutuj cheque ri rachibilaꞌ: Y rix ¿achique cꞌa ri nibilaꞌ chivüch tok nyixbiyin-pa bey? xbij cheque.
\p
\v 34 Pero ri rachibilaꞌ man xechꞌo tüj chuvüch ri Jesús chin nquitzolij ri tzij, roma tok ye petenük pa bey, xa xquichꞌojilaꞌ chiquivüch achique ri más nim rukꞌij chiquivüch rijeꞌ.
\v 35 Y ri Jesús xtzꞌuye-ka y xeroyoj ri doce rachibilaꞌ y xbij cꞌa cheque: Si cꞌo jun nrajoꞌ que ja rijaꞌ ri nabey y cꞌo ta rukꞌij, ncꞌatzin que xa vit oc tubanaꞌ, que tunaꞌ que xa manak rukꞌij y tubanaꞌ achique na samaj quichin conojel ri chꞌaka chic.
\p
\v 36 Y ri Jesús xberucꞌama-pe jun vit acꞌual y xuyaꞌ chiriꞌ pa quinicꞌajal. Y xuchꞌelej chiquivüch xbij cheque ri rachibilaꞌ:
\v 37 Ri ruyacon riqꞌuin quicot nucꞌul jun acꞌual, jun cachiꞌel reꞌ, man xe tüj nucꞌul ri acꞌual, quiriꞌ cꞌa ri nquirucꞌul chukaꞌ yin. Y ri ncꞌulun vichin yin, man xe tüj chukaꞌ yin ri nquirucꞌul, xa nucꞌul chukaꞌ ri takayon-pe vichin.
\s Ri man nyeꞌetzelan tüj kichin, kachibil-kiꞌ quiqꞌuin
\p
\v 38 Y ri Juan xbij cꞌa pe chin ri Jesús: Maestro, xbij chin. Cꞌo jun achi man kachibil tüj roj katzꞌeton. Pero ri achi riꞌ, pan abiꞌ rat nyeresalaꞌ itzel tak espíritu. Pero roma xa man kachibil tüj roj, xkabij chin que man tubün chic quiriꞌ, xbij rijaꞌ.
\p
\v 39 Y ri Jesús xbij: Man tibij quiriꞌ chin. Roma si pa nubiꞌ yin nyerubanalaꞌ milagros, man chanin tüj nbij itzel tzij chuvij.
\v 40 Roma ri achique cꞌa ri man nkuretzelaj tüj, jariꞌ cꞌo kiqꞌuin.
\v 41 Y ri vinük ri utz nyixrutzꞌet roma viqꞌuin yin ri Cristo rixcꞌo-vi, stapeꞌ (aunque) xa baꞌ iyaꞌ ri nuyaꞌ, ketzij ri ninbij chive que cꞌo rajil-ruqꞌuexel nril romariꞌ.
\s Cꞌayuf chin ri vinük ri nbanun chin jun ralcꞌual ri Dios que ntzak pa mac
\p
\v 42 Si cꞌo ta jun coꞌol ri nquirutaken y npuꞌu ta jun vinük y nbün chin ri jun coꞌol riꞌ que ntzak pa mac, man utz tüj ri nbün. Y romariꞌ ri vinük ri ninucun que nbün ri itzel riꞌ, xa más ta utz chin rijaꞌ que ximon ta jun nimalüj abüj richin queꞌen chukul y nbetorix pa jun mar.
\v 43 Xa roma cꞌa riꞌ si cꞌo jun akꞌaꞌ nbün chave que ncamacun, xa man tabün chic quiriꞌ. Tabanaꞌ chin cachiꞌel nakupij-e. Roma más utz que xaxe jun akꞌaꞌ cꞌo y ncatoc chupan ri cꞌaslen chi jumul, que caꞌiꞌ akꞌaꞌ y xa ncabe chupan ri lugar ri pokonül, chupan ri kꞌakꞌ ri man nchup tüj.
\v 44 Ri lugar riꞌ chiriꞌ yecꞌo-vi ri jut ri quijutil ri quichꞌacul ri vinük, y riꞌ man nyecom tüj, y cꞌo chukaꞌ ri kꞌakꞌ ri xa man nchup tüj.
\v 45 Y si cꞌo jun avakün que nbün chave que ncamacun, xa man tabün chic quiriꞌ. Tabanaꞌ chin cachiꞌel nakupij-e. Roma más utz que xaxe jun avakün cꞌo y ncatoc chupan ri cꞌaslen chi jumul, que caꞌiꞌ avakün ncabetorix can chupan ri lugar apeꞌ cꞌo pokonül, chupan ri kꞌakꞌ ri man nchup tüj.
\v 46 Ri lugar riꞌ yecꞌo-vi ri jut ri quijutil ri quichꞌacul ri vinük, y riꞌ man nyecom tüj, y cꞌo chukaꞌ ri kꞌakꞌ ri xa man nchup tüj.
\v 47 Y si cꞌo jun runakꞌ-avüch ri nbün chave que ncamacun, xa man tabün chic quiriꞌ. Tabanaꞌ chin cachiꞌel navelesaj-e, Roma más utz que xaxe jun runakꞌ-avüch cꞌo y ncatapon chilaꞌ riqꞌuin ri Dios, ri apeꞌ ja rijaꞌ ri nbün mandar, que caꞌiꞌ runakꞌ-avüch ncabetorix can chupan ri lugar apeꞌ cꞌo pokonül.
\v 48 Ri lugar riꞌ yecꞌo-vi ri jut ri quijutil ri quichꞌacul ri vinük, y man nyecom tüj, y cꞌo chukaꞌ ri kꞌakꞌ ri xa man nchup tüj.
\p
\v 49 Ronojel chico ri ye sujun-pe chin ri Dios, nyetzꞌamis. Quiriꞌ chukaꞌ conojel ri vinük nyetzꞌamis pero ri xa man riqꞌuin tüj atzꞌan jacꞌa xa riqꞌuin kꞌakꞌ.
\v 50 Jabel utz ri atzꞌan. Pero si ri atzꞌan reꞌ nqꞌuis ta e rutzayil, ¿achique cꞌa rubeyal nibün rix richin quiriꞌ ntzolij chic pe rutzayil? Romariꞌ rix tichajij icꞌaslen, richin quiriꞌ man quixoc cachiꞌel ri atzꞌan ri man ncatzꞌamin tüj chic, y chukaꞌ man jun tüj oyoval chiꞌicojol. Quiriꞌ xbij ri Jesús.
\c 10
\s Ri vinük ye cꞌulan man utz tüj nquijüch-quiꞌ
\p
\v 1 Y cꞌateriꞌ ri Jesús y ri rachibilaꞌ xel-e chiriꞌ y xbe pa ruchꞌulef Judea. Y xcꞌo chukaꞌ lojcꞌan ri rakün-yaꞌ Jordán. Chiriꞌ, juis qꞌuiy vinük xquimol-quiꞌ riqꞌuin. Y rijaꞌ xutzꞌom cꞌa rucꞌutic ri rutzij ri Dios chiquivüch, cachiꞌel rubanun-vi-pe.
\v 2 Y jariꞌ tok yecꞌo achiꞌaꞌ fariseos ri xeꞌapon riqꞌuin, chin nquinakaꞌ ri Jesús chin ntzak tüj pa quikꞌaꞌ riqꞌuin tzij. Rijeꞌ xquicꞌutuj cꞌa chin si utz que jun achi nujüch-riꞌ riqꞌuin ri rixjayil.
\v 3 Y ri Jesús xbij cꞌa cheque ri achiꞌaꞌ riꞌ: ¿Achique cꞌa ri rubin can ri Moisés chive richin jariꞌ nibün? xbij cheque.
\p
\v 4 Y rijeꞌ xquibij: Ri Moisés ruyoꞌon can kꞌij chin ri achi nutzꞌibaj jun vuj chin nurocotaj-e y nujüch-riꞌ riqꞌuin ri rixjayil, xquibij rijeꞌ.
\p
\v 5 Y ri Jesús xbij cheque: Rix, xa roma xcovir ri ivánima rix chupan ri man utz tüj, quiriꞌ chukaꞌ xcꞌulachitüj ojer can, pa ru-tiempo ri Moisés. Xa romariꞌ tok rijaꞌ xbij que tiban cꞌa quiriꞌ.
\v 6 Pero pa rutzꞌuquic ojer can tiempo xa man quiriꞌ tüj. Tok ri Dios xbün ri ruchꞌulef, pa cꞌulaj cꞌa xerubün ri vinük. Man ruyon tüj ri achi y man ruyon tüj chukaꞌ ri ixok.
\v 7 Romariꞌ ri achi man quiqꞌuin tüj chic rute-rutataꞌ ncꞌuje-vi. Xa riqꞌuin cꞌa ri rixjayil ncꞌuje-vi,
\v 8 y tok cꞌa ye quiyon, caꞌiꞌ quibanun. Pero tok quicꞌuan-quiꞌ, xa jun ri quibanun.
\v 9 Roma cꞌa riꞌ ri ye tunun chic roma ri Dios, man tubün ri vinük que nyeruchꞌür, xbij ri Jesús.
\p
\v 10 Tok ri Jesús y ri rachibilaꞌ yecꞌo chic pa jay, xepuꞌu ri rachibilaꞌ xquicꞌutuj chin ri Jesús que achique cꞌa rubeyal ri tzij ri nyerubij can cheque ri achiꞌaꞌ fariseos.
\v 11 Y ri Jesús xbij cheque: Achique na achi ri nujüch-riꞌ riqꞌuin ri rixjayil y cꞌateriꞌ nucꞌün chic pe jun ixok, ri achi riꞌ nmacun chuvüch ri rixjayil.
\v 12 Y quiriꞌ chukaꞌ ri ixok ri nujüch-riꞌ riqꞌuin ri rachijil y nbe riqꞌuin jun chic achi, ri ixok riꞌ nmacun chukaꞌ. Quiriꞌ xbij cheque.
\s Ri Jesús nyerujoꞌ chukaꞌ ri acꞌualaꞌ
\p
\v 13 Y ri vinük nyequicꞌamalon-pe ri acꞌualaꞌ riqꞌuin ri Jesús, richin nuyaꞌ ta e ri rukꞌaꞌ pa quiviꞌ. Pero ri rachibilaꞌ ri Jesús xa xquibij cheque ri vinük que man tiquibün quiriꞌ.
\v 14 Pero tok ri Jesús xutzꞌet ri nquibün ri rachibilaꞌ, xpuꞌu royoval, roma man utz tüj xutzꞌet ri nyetajin nquibün, y xbij cheque: Tiyaꞌ kꞌij cheque ri acꞌualaꞌ nyepuꞌu viqꞌuin, y man tikꞌüt. Roma ri nyeꞌoc pa rukꞌa ri Dios, xaxe ri ye cachiꞌel ri acꞌualaꞌ.
\v 15 Y ketzij ninbij chive, que ri man nquibün tüj cꞌachiꞌel ri acꞌualaꞌ, ncajoꞌ nquijüch-quiꞌ pa rukꞌaꞌ ri Dios, riꞌ man nyeꞌoc tüj pa rukꞌaꞌ ri Dios, xbij cheque.
\p
\v 16 Y rijaꞌ xerutzꞌom ri acꞌualaꞌ y xeruchꞌelej y xuyaꞌ rukꞌaꞌ pa quiviꞌ chin xerubün can bendecir.
\s Ri achi beyon ri xchꞌo riqꞌuin ri Jesús
\p
\v 17 Y tok ri Jesús y ri rachibilaꞌ xutzꞌom chic rubey, cꞌo jun achi junanin xobos riqꞌuin, xxuqueꞌ chuvüch, y xbij cꞌa chin: Rat utzilüj Maestro, tabij chuve: ¿Achique cꞌa utz que ninbün yin chin ninvichinaj ri cꞌaslen chi jumul? xbij.
\p
\v 18 Y ri Jesús xbij chin: ¿Achique roma nabij utz chuve yin? Roma man jun vinük utz ta cꞌo, xaxe ri Dios ri utz.
\v 19 Y yin ninbij que rat jabel avetaman ri diez mandamientos ri xuyaꞌ ri Dios pa rukꞌaꞌ ri Moisés ojer can, que rat achi ri cꞌo avixjayil man tacanoj jun chic ixok: man cacamsan: man catelekꞌ. Man tamol tzij chirij jun chic vinük. Man tabij tzij man ketzij tüj cheque vinük chin navelesaj ri ruchajin. Tayaꞌ quikꞌij ri ateꞌ y atataꞌ, xbij chin.
\p
\v 20 Y ri achi xbij chin ri Jesús: Maestro, xbij chin. Riꞌ cꞌa yin coꞌol tok ronojel riꞌ nubanun-pe, xbij rijaꞌ.
\p
\v 21 Y ri Jesús xutzꞌet-apu ri achi, juis xrajoꞌ tok xbij quiriꞌ, y cꞌateriꞌ xbij chin: Cꞌo jun chic man abanun tüj. Teꞌacꞌayij ronojel ri achajin y ri rajil taspaj cheque ri vinük ri manak quichajin, richin quiriꞌ ncꞌujeꞌ abeyomal chilaꞌ chicaj. Y catampe viqꞌuin, quinatzeklebej, y man tapokonaj nacꞌusaj pokonül xa voma yin, cachiꞌel xa ta ncatelej jun cruz, xbij chin.
\p
\v 22 Pero tok ri achi xracꞌaxaj ri tzij xbij ri Jesús chin, juis itzel xunaꞌ y xbison-pe ri ránima, roma juis rubeyomal. Y nbison ránima xtzolij-e, roma man nrajoꞌ tüj que nuyaꞌ can ri rubeyomal.
\p
\v 23 Y ri Jesús xtzuꞌun ronojel lado, y xbij cheque ri rachibilaꞌ: Ri vinük cꞌo quibeyomal, juis cꞌayuf chin nyeꞌoc pa rukꞌaꞌ ri Dios, xbij cheque.
\p
\v 24 Y ri rachibilaꞌ ri Jesús tok xcacꞌaxaj ri tzij ri xbij ri Jesús, xsatz quicꞌuꞌx. Pero rijaꞌ xbij chic jun bey cheque: Valcꞌual, xbij cheque. Ri vinük ri xaxe riqꞌuin quibeyomal cꞌo ri cánima, juis cꞌayuf nyeꞌoc pa rukꞌaꞌ ri Dios.
\v 25 Xa más man cꞌayuf tüj que ncꞌo ri jun chico rubiniꞌan camello chi rachük jun bak richin tꞌison, que chuvüch jun beyon ntoc tüj riqꞌuin ri Dios o pa rukꞌaꞌ ri Dios, xbij ri Jesús.
\p
\v 26 Pero tok ri rachibilaꞌ xcacꞌaxaj chic jun bey ri tzij ri xbij ri Jesús, juis xsatz quicꞌuꞌx y xquibilaꞌ cꞌa chiquivüch: Cachiꞌel ri nbij, quiriꞌ, man jun vinük xticolotüj, xquibij.
\p
\v 27 Pero ri Jesús xerutzꞌet-apu ri rachibilaꞌ y xbij cheque: Ri vinük man nyetiquer tüj nquicol-quiꞌ, pero ri Dios ntiquer-vi nyerucol, roma rijaꞌ ronojel ntiquer nbün, xbij rijaꞌ.
\p
\v 28 Y jariꞌ tok ri Pedro xutzꞌom-apu rubixic chin y xbij: Rat avetaman que roj ya xkayaꞌ can ronojel ri kachajin, chin quiriꞌ rat katzekleben, xbij ri Pedro.
\p
\v 29 Pero ri Jesús xbij chin: Ketzij ninbij chive, que achique na vinük cꞌo ri nucꞌul, si voma yin y roma ri utzilüj tzij richin colonic ruyoꞌon ta can racho, roxpochel ye alaboꞌ y xtaniꞌ, ruteꞌ o rutataꞌ, rixjayil, ralcꞌual o rulef.
\v 30 Qꞌuiy nucꞌul ri nbanun quiriꞌ. Pa ciento mul más qꞌuiy ri nucꞌul yan chupan ri tiempo ri katzꞌamon-apu. Nucꞌul yan racho, roxpochel ye alaboꞌ y xtaniꞌ, ruteꞌ, ralcꞌual o rulef. Y nucꞌusaj pokonül roma tzeklebey vichin yin, pero chupan ri jun chic tiempo ri petenük, nril ri rucꞌaslen chi jumul.
\v 31 Pero ye qꞌuiy ri juis quikꞌij vocomi, napon ri kꞌij tok manak chic quikꞌij nticꞌujeꞌ. Y ye qꞌuiy ri manak quikꞌij vocomi, napon ri kꞌij tok ncꞌujeꞌ quikꞌij, xbij ri Jesús.
\s Ri Jesús nutzijoj jun bey chic que ncamsüs
\p
\v 32 Ri Jesús, ri rachibilaꞌ y ri chꞌaka chic vinük, quitzꞌamon bey pa tinamit Jerusalén. Y ri Jesús cꞌunük chiquivüch, y ri rachibilaꞌ xsatz quicꞌuꞌx y ri vinük quixbin-quiꞌ ye benük chirij. Cꞌateriꞌ ri Jesús xeruchꞌür baꞌ ri doce rachibilaꞌ y xbij chic cheque ri achique pokonül ri nucꞌusaj.
\v 33 Rijaꞌ xbij cꞌa cheque: Rix ivetaman que pa tinamit Jerusalén katzꞌamon-e bey, y ja chiriꞌ nquijachatüj-vi yin ri xinalüx chiꞌicojol. Nquijachatüj-e pa quikꞌaꞌ ri nimalüj tak sacerdotes y pa quikꞌaꞌ ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés. Y rijeꞌ nquibij que tika-ka ri camic pa nuviꞌ. Y chukaꞌ yinquijüch-e pa quikꞌaꞌ vinük man ye israelitas tüj.
\v 34 Y ri vinük riꞌ yinquitzeꞌej, yinquichubaj, yinquichꞌey, y cꞌateriꞌ yinquicamsaj. Pero pa rox kꞌij nquicꞌastüj chic pe chiquicojol ri caminakiꞌ.
\s Ri ncajoꞌ ri Jacobo y ri Juan
\p
\v 35 Y ri Jacobo y ri Juan, ri ye rucꞌajol ri achi rubiniꞌan Zebedeo, xejel-apu riqꞌuin ri Jesús, y xquibij chin: Maestro, xquibij chin. Roj nkajoꞌ nkacꞌutuj jun favor chave. Pero nkajoꞌ que nabün cheke ri nkacꞌutuj chave, xquibij.
\p
\v 36 Y rijaꞌ xbij cheque: ¿Achique cꞌa ri favor ri nijoꞌ? xbij.
\p
\v 37 Y rijeꞌ xquibij: Roj nkajoꞌ que tok cꞌo chic akꞌij rat, nabün ta chukaꞌ cheke roj que ncꞌuje kakꞌij, nayaꞌ ta kꞌij cheke richin que nkatzꞌuyeꞌ ta apu aviqꞌuin, jun ntzꞌuyeꞌ pan avajquikꞌaꞌ (a-derecha) y jun chic pan axocon (a-izquierda).
\p
\v 38 Pero ri Jesús xbij cheque: Rix man ivetaman tüj cꞌa que cꞌayuf chive ri nicꞌutuj. Y romariꞌ yin nincꞌutuj cꞌa chive: ¿Nicochꞌ comi rix ri nban chuve yin? ¿Y nicochꞌ comi chukaꞌ rix jun pokonül cachiꞌel ri nka-ka pa nuviꞌ yin? xbij ri Jesús.
\p
\v 39 Y rijeꞌ xquibij: Nkacochꞌ, xquibij.
\p Y ri Jesús xbij chic cheque: Ketzij na vi que nicochꞌ rix riꞌ cachiꞌel ri nban chuve yin. Chukaꞌ nicochꞌ jun pokonül cachiꞌel ri nka-ka pa nuviꞌ yin.
\v 40 Pero ri nicꞌutuj chuve que jun ntzꞌuyeꞌ ta pa vajquikꞌaꞌ (nu-derecha) y jun ntzꞌuyeꞌ ta pa nuxocon (nu-izquierda), riꞌ man pa nukꞌaꞌ tüj yin cꞌo-vi chin ninyaꞌ chive. Roma ri nicꞌutuj rix, riꞌ xa quichin ri Dios ri nbin que utz que nyetzꞌuyeꞌ chiriꞌ, xbij ri Jesús.
\p
\v 41 Y ri diez chic rachibilaꞌ, tok xcacꞌaxaj ri tzij ri xbix cheque y ri xquicꞌutuj chin, xpuꞌu coyoval chiquij ri Jacobo y ri Juan.
\v 42 Y jariꞌ tok ri Jesús xeroyoj ri rachibilaꞌ y xbij cheque: Yin ninbij que rix jabel ivetaman que chereꞌ chuchꞌulef que yecꞌo achiꞌaꞌ que cꞌo quikꞌij, jariꞌ ri yecꞌo pa quiviꞌ ri vinük, y roma yecꞌo ri vinük pa quikꞌaꞌ, romariꞌ nquinaꞌ que ja rijeꞌ ri ye cajaf. Xaxe ri cꞌo quikꞌij ri nyebin ri ncꞌatzin nban.
\v 43 Pero chiꞌicojol rix man quiriꞌ tüj. Roma ri nrajoꞌ ncꞌujeꞌ rukꞌij chive rix, ncꞌatzin que tunaꞌ que xa manak rukꞌij y tubanaꞌ cachiꞌel jun samajel y ri chꞌaka chic nyerutoꞌ.
\v 44 Si cꞌo jun cꞌa chive rix nrajoꞌ que ja rijaꞌ ri nabey y cꞌo ta rukꞌij, tuna-riꞌ que xa manak rukꞌij y tubanaꞌ cachiꞌel jun samajel o esclavo quichin ri chꞌaka chic.
\v 45 Y quiriꞌ cꞌa yin ri xinalüx chiꞌicojol. Yin man ninpokonaj tüj nquisamüj coma ri chꞌaka, roma richin riꞌ tok xinpuꞌu, y man xinpuꞌu tüj cꞌa richin que yecꞌo chic chꞌaka nyebanun-pe ri ninbij cheque. Pero yin nquibanun ri samaj, y ja yin ri nquiyoꞌon ri nucꞌaslen richin quiriꞌ ye qꞌuiy ri nyecolotüj, xbij ri Jesús.
\s Ri Jesús nucꞌachojrisaj ri Bartimeo, ri achi moy
\p
\v 46 Cꞌateriꞌ ri Jesús y ri rachibilaꞌ xeꞌapon pa tinamit Jericó. Y tok rijeꞌ ya nquiyaꞌ can ri tinamit, ye juis ye qꞌuiy vinük ri ye tzeklebeyon-e quichin. Y chiriꞌ chuchi-bey cꞌo jun moy rubiniꞌan Bartimeo, rucꞌajol jun achi rubiniꞌan Timeo. Rijaꞌ tzꞌuyurnük chiriꞌ, nucꞌutuj limosna cheque ri vinük ri yecꞌo chiriꞌ.
\v 47 Y tok rijaꞌ xracꞌaxaj que chiriꞌ ncꞌo ri Jesús aj-Nazaret, rijaꞌ riqꞌuin ruchukꞌaꞌ xchꞌo y xbij: Tajoyovaj nuvüch rat Jesús, ri ruxquin-rumam can ri rey David, xbij.
\p
\v 48 Y ye qꞌuiy vinük xquibij chin que man chic tichꞌo. Pero rijaꞌ xa más riqꞌuin ruchukꞌaꞌ nchꞌo y nbij cꞌa: Rat ri ruxquin-rumam can ri rey David, tajoyovaj nuvüch roma ri nubanun, nbij.
\p
\v 49 Y ri Jesús xracꞌaxaj ri rutzij. Romariꞌ xpaꞌeꞌ baꞌ y xbij que toyox-pe ri achi.
\p Y jariꞌ xbecoyoj-pe ri achi moy y xquibij chin: Man taxbij-aviꞌ. Joꞌ kiqꞌuin. Ri Jesús ncaroyoj, xquibij chin.
\p
\v 50 Y ri achi, tok xracꞌaxaj quiriꞌ, xcatüj-pe chanin. Xuyaꞌ can ri rutziek ri cachiꞌel coton chiriꞌ y xbe-apu riqꞌuin ri Jesús.
\v 51 Y ri Jesús xucꞌutuj chin: ¿Achique cꞌa najoꞌ?
\p Y ri achi moy xbij chin: Maestro, yin ninjoꞌ nquitzuꞌun, xbij.
\p
\v 52 Y ri Jesús xbij chin: Vocomi xa utz chic ncabe, roma ya ncatzuꞌun chic. Ya xacꞌachoj roma xayaꞌ avánima viqꞌuin.
\p Y ri moy xtzuꞌun-vi y xutzeklebej ri Jesús.
\c 11
\s Ri xbanatüj tok ri Jesús xapon-apu chunakaj ri tinamit Jerusalén y tok xoc-apu
\p
\v 1 Y tok xebe y nakaj chic yecꞌo-apu pa tinamit quibiniꞌan Betfagé y Betania, xa baꞌ chic nrajoꞌ que nyeꞌapon pa tinamit Jerusalén, roma chuxeꞌ chic apu ri juyuꞌ rubiniꞌan Olivos yecꞌo-vi. Y jariꞌ tok ri Jesús xerutük-e ye caꞌiꞌ cheque ri rachibilaꞌ.
\v 2 Rijaꞌ xbij cꞌa cheque: Quixbiyin-apu chupan la vit tinamit la nitzꞌet-apu. Y ya ri nyixoc-apu chiriꞌ, nivil jun alaj burro yukuban can chiriꞌ. Y ri alaj burro riꞌ cꞌa man jun nabey tzꞌuybeyon tüj. Tisol-pe y ticꞌama-pe chuve yin.
\v 3 Y si cꞌo jun vinük xtubij-pe chive que si cꞌo roma nisol-pe ri chico, tibij chin que ncꞌatzinej chin ri Ajaf, pero chanin nutzolij can, quixbij can chin, xbix-e roma ri Jesús.
\p
\v 4 Y ri caꞌiꞌ rachibilaꞌ ri Jesús xebe chucanoxic ri alaj burro. Y xquila-pe ximon can chiriꞌ pa bey ri apeꞌ nyeꞌoc-apu ri vinük pa jun jay. Y rijeꞌ xquisol cꞌa pe.
\p
\v 5 Pero tok rijeꞌ nyetajin chusolic ri alaj burro, yecꞌo chꞌaka achiꞌaꞌ xequitzꞌet-pe y xquibij cheque ri ye caꞌiꞌ rachibilaꞌ ri Jesús: ¿Achique nyixtajin chubanic rix chiriꞌ? ¿Achique roma nyixtajin chusolic ri vit alaj burro? xquibij-pe cheque.
\p
\v 6 Y ri rachibilaꞌ ri Jesús xquibij ri rubin-e ri Jesús cheque. Y ri xetzꞌeton-pe quichin xquiyaꞌ kꞌij cheque richin xquicꞌuaj-e ri alaj burro riꞌ.
\v 7 Y ri rachibilaꞌ ri Jesús riꞌ xquicꞌün-pe ri alaj burro chin ri Jesús. Y xquiya-e quitziek ri cachiꞌel coton chirij ri chico riꞌ, chin ri Jesús xutzꞌuye-e chirij.
\v 8 Y ye qꞌuiy cheque ri vinük nquiyaꞌ rukꞌij ri Jesús, y nquiriqꞌuilaꞌ ri quitziek ri cachiꞌel coton pa rubey. Y chꞌaka chic vinük nquikupilaꞌ tak rukꞌaꞌ cheꞌ, nquiriqꞌuilaꞌ pa rubey, richin vekbül. Y quiriꞌ nquibanalaꞌ ye benük.
\p
\v 9 Ri vinük ye cꞌunük chuvüch y ri ye petenük chirij xquitzꞌom-pe nquibij riqꞌuin ronojel quichukꞌaꞌ y nquibij: ¡Matiox que petenük ri Jun reꞌ! ¡Que ri Ajaf Dios nbün ta bendecir rijaꞌ! ¡Rijaꞌ petenük pa rubiꞌ ri Ajaf Dios!
\v 10 ¡Matiox que ntzolij yan chic pe ri gobierno ri katataꞌ David ri rey ri xcꞌujeꞌ ojer can! ¡Matiox chin ri Dios ri cꞌo chilaꞌ chicaj! xquibij.
\p
\v 11 Y ri Jesús xoc-apu pa tinamit Jerusalén y xoc-apu pa racho ri Dios y xutzꞌet ronojel apu achique ri yecꞌo chiriꞌ. Y tok xtzak-ka ri kꞌij, rijaꞌ y ri ye doce rachibilaꞌ xebe pa tinamit Betania.
\s Tok ri Jesús xbij chin ri cheꞌ higuera que man jun bey chic ncꞌujeꞌ ruvüch
\p
\v 12 Pa rucaꞌn kꞌij tok quitzꞌamon bey chin nyetzolij-pe pa tinamit Betania y nyebe pa tinamit Jerusalén, ri Jesús xpuꞌu vayjül chin.
\v 13 Y rijaꞌ chi nüj xutzꞌet-apu jun cheꞌ munil rubiniꞌan higuera, y jabel ruxak cꞌo. Xbe-apu riqꞌuin, chin nucanoj-pe jun ruvüch. Pero tok xapon-apu riqꞌuin, xa nijun ruvüch cꞌo, xa ruyon ruxak. Roma man rukꞌijul tüj richin ncꞌujeꞌ ruvüch.
\v 14 Jariꞌ tok ri Jesús xchꞌo chin ri cheꞌ y xbij: Man ncavachin tüj chic. Man jun chic cꞌa vinük ntijon ri avüch, xbij.
\p Y ri rachibilaꞌ xcacꞌaxaj ri xbij.
\s Tok ri Jesús xerelesaj-e vinük ri nyecꞌayin y ri nyelokꞌon pa racho ri Dios
\p
\v 15 Y xeꞌapon chic pa tinamit Jerusalén. Y ri Jesús xbe pa racho ri Dios. Pero tok rijaꞌ xoc-apu chiriꞌ, xerelesaj-e ri vinük ri ye cꞌayin y ri ye lokꞌon. Y xerutecmayilaꞌ can ri qui-mesas ri vinük ri jaloy-ruvüch tumin. Y quiriꞌ chukaꞌ xbün cheque ri quichꞌacat ri vinük ri nquicꞌayilaꞌ palomas.
\v 16 Y rijaꞌ man xrajoꞌ tüj que ri vinük quicꞌuan akaꞌn, nyecꞌo ta chupan ri xulan chuvüch ri racho ri Dios.
\v 17 Cꞌateriꞌ rijaꞌ, xucꞌut chukaꞌ chiquivüch ri vinük riqꞌuin ri rutzij ri Dios, que ri racho ri Dios xa richin oración. Romariꞌ rijaꞌ xbij cheque ri vinük: ¿Man tzꞌiban tüj comi chupan ri rutzij ri Dios que ri vacho jay richin nquibün orar conojel vinük ri yecꞌo chuvüch ri ruchꞌulef? Pero rix xa man quiriꞌ tüj riꞌ icusan-vi, xa ibanun quijul elekꞌomaꞌ chin, xbij rijaꞌ.
\p
\v 18 Y riꞌ tok xcacꞌaxaj-pe ri nimalüj cheque ri sacerdotes y ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés, xquixbij-quiꞌ chuvüch ri Jesús roma ri vinük xsatz quicꞌuꞌx riqꞌuin ri tzij ri nbij ri Jesús cheque, romariꞌ xquitzꞌom cꞌa nquicanoj achique na rubanic nquibün richin nquicamsaj ri Jesús.
\v 19 Y tok xka-ka-pe ri kꞌij, ri Jesús y ri rachibilaꞌ xbe cꞌa. Man xcꞌujeꞌ tüj chiriꞌ pa tinamit Jerusalén.
\s Ri nucꞌut ri Jesús cheke riqꞌuin ri cheꞌ higuera ri xchakiꞌj-ka
\p
\v 20 Cumaj yan chucaꞌn kꞌij, tok quitzꞌamon bey pa Jerusalén, xquitzꞌet que chakiꞌj chic ri cheꞌ higuera ri xchꞌo can ri Jesús riqꞌuin, que man jun bey chic xtuyaꞌ ruvüch.
\v 21 Y ri Pedro chanin xucꞌuxaj, y xbij chin ri Jesús: Maestro, tatzꞌetaꞌ na la cheꞌ la higuera. Ya xchakiꞌj chic cachiꞌel ri xabij, xbij ri Pedro.
\p
\v 22 Pero ri Jesús xbij cheque conojel ri rachibilaꞌ: Rix chukaꞌ ncꞌatzin que tiyaꞌ ronojel ivánima riqꞌuin ri Dios.
\v 23 Roma riqꞌuin quiriꞌ, ketzij ninbij chive que achique na ri nbin chin ri juyuꞌ reꞌ que tel-e chereꞌ y ticꞌo chupan ri mar, quiri-vi nbanatüj. Si ketzij nuyaꞌ ránima y man npuꞌu tüj pa ránima que xa man nbanatüj tüj quiriꞌ.
\v 24 Roma riꞌ, yin ninbij chive que ronojel ri nicꞌutuj tok rix nibün orar y ninimaj na vi que chive, nivil na vi ri nijoꞌ.
\v 25 Y tok nibün orar, chin man jun nkꞌaton richin. Roma si xa cꞌo ta jun ri cꞌo rubanun chive, ticuyuꞌ. Richin quiriꞌ ri Itataꞌ chicaj nyixrucuy chukaꞌ rix riqꞌuin ri imac ri nyeꞌibanalaꞌ chuvüch rijaꞌ.
\v 26 Roma si rix xa man ncuy tüj rumac jun ri cꞌo rubanun chive, chukaꞌ ri Itataꞌ chicaj man ncuy tüj ri imac ri nyeꞌibanalaꞌ chuvüch rijaꞌ.
\s Yecꞌo ri nyecꞌutun chin ri Jesús que achique xuyoꞌon ruchukꞌaꞌ rutzij pa rukꞌa
\p
\v 27 Ri Jesús y ri rachibilaꞌ xeꞌapon chic cꞌa pa tinamit Jerusalén. Y chiriꞌ pa racho ri Dios cꞌo-vi rijaꞌ tok xeꞌapon ri nimalüj tak sacerdotes riqꞌuin, y chukaꞌ ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés y ri rajatük tak achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij.
\v 28 Y xquicꞌutuj cꞌa chin: ¿Achique xuyoꞌon ruchukꞌaꞌ rutzij pan akꞌaꞌ chin xeꞌavokotaj-e ri vinük ye cꞌayin chereꞌ pa racho ri Dios? ¿Y achique xbin chave que queꞌabanalaꞌ quereꞌ? xquibij chin.
\p
\v 29 Y ri Jesús xutzolij ri tzij cheque chukaꞌ y xbij cheque ri achiꞌaꞌ riꞌ: Yin chukaꞌ cꞌo jun ninjoꞌ nincꞌutuj chive. Y si rix nibij chuve, yin chukaꞌ ninbij chive achique yoꞌon can ruchukꞌaꞌ chuve richin quereꞌ ninbün.
\v 30 Tivacꞌaxaj cꞌa utz ri nincꞌutuj chive. ¿Ri Juan xtak-pe roma ri Dios chin xerubün bautizar ri vinük? ¿O xa vinük xebin chin que tubanaꞌ quiriꞌ? Tibij cꞌa chuve ri achique ninuc, xbij cheque.
\p
\v 31 Y ri nimalüj tak sacerdotes, ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés y chukaꞌ ri rajatük tak achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij, xquibilaꞌ chiquivüch: ¿Achique xtikabij chin ri Jesús vocomi? xquibij. Roma si nkabij que ri Juan ja ri Dios takayon-pe chin, ri Jesús xtubij cheke que si cꞌo roma man xinitakej tüj.
\v 32 Y si nkabij que xa vinük xebin chin ri Juan que tubanaꞌ quiriꞌ, cꞌayuf cheke roj.
\p Rijeꞌ xquinuc quiriꞌ, roma quixbin-quiꞌ chiquivüch ri vinük. Roma conojel ri vinük quiniman-vi que ri Juan xukꞌalajrisaj-vi ri xbix chin roma ri Dios. Xa jun rusamajel ri Dios.
\v 33 Y cꞌateriꞌ rijeꞌ xquibij-apu chin ri Jesús: Roj man ketaman tüj, xquibij.
\p Y ri Jesús xutzolij ri tzij cheque, y xbij cheque: Roma rix xa man xixtiquer tüj xibij chuve, quiriꞌ chukaꞌ yin man ninbij tüj chive achique ruyoꞌon can ruchukꞌaꞌ rutzij chuve chin nyenbanalaꞌ quereꞌ, xbij ri Jesús.
\c 12
\s Ri ejemplo pariꞌ ri itzel tak kajoy-ulef
\p
\v 1 Y ri Jesús, riqꞌuin ejemplos xchꞌo-vi quiqꞌuin. Rijaꞌ quereꞌ xbij cheque: Xcꞌujeꞌ cꞌa jun achi ri xutic ruvüch ri rulef riqꞌuin uva. Xutzꞌapij rij ri rulef y xbün chukaꞌ cachiꞌel jun vit pila pan ulef richin niyitzꞌ ri uva. Xbün chukaꞌ jun jay ri nüj rupalen, y pariꞌ ri jay riꞌ xcꞌuje-vi racho ri jun achi nchajin chin ri ulef.
\p Cꞌateriꞌ xuyaꞌ can pa kajic cheque caꞌi-oxiꞌ samajelaꞌ, y rijaꞌ xbe nüj.
\p
\v 2 Y ri rajaf ri ulef xutük cꞌa jun rusamajel quiqꞌuin ri achiꞌaꞌ ri ye kajoy ri ulef tok tiempo chic richin nberucꞌulu-pe ri uva kajbül chin ri ulef.
\v 3 Pero tok xapon ri samajel quiqꞌuin ri achiꞌaꞌ ri ye kajoy ri ulef, ri kajoy tak ulef riꞌ xquitzꞌom cꞌa ri samajel y xquichꞌey, y man nijun uva xquiya-e pa rukꞌaꞌ.
\v 4 Y ri rajaf ri ulef xutük jun chic samajel quiqꞌuin ri kajoy tak ulef, chucꞌamic ri uva kajbül richin ri ulef. Pero ri achiꞌaꞌ kajoy tak ulef xa chi abüj xquicꞌul-apu y xquisoc-e pa rujolon. Qꞌuiy ri xquibanalaꞌ y xquibila-e chin, y quiriꞌ xquitük-e.
\v 5 Pero ri rajaf ri ulef xutük jun chic rusamajel. Y ri samajel riꞌ xcamsüs coma ri achiꞌaꞌ ri ye kajoy ri ulef. Y ye juis chꞌaka chic rusamajelaꞌ xerutük, pero conojel cꞌo xquicꞌulachin. Yecꞌo xechꞌay, y yecꞌo xecamsüs.
\p
\v 6 Y pa ruqꞌuisbül, ri rajaf ri ulef xaxe chic ri rucꞌajol xcꞌuje can riqꞌuin y rijaꞌ juis nrajoꞌ ri rucꞌajol. Pero ri rajaf ri ulef xutük cꞌa ri rucꞌajol cꞌa quiqꞌuin ri achiꞌaꞌ ri ye kajoy ri rulef, roma rijaꞌ xunuc: Ri achiꞌaꞌ kajoy-ulef yinquitakej tok nquitzꞌet que ja ri nucꞌajol ri napon, xbij pa ránima.
\v 7 Pero tok ri achiꞌaꞌ ri ye kajoy chin ri ulef xquitzꞌet que ja ri rucꞌajol ri rajaf ri ulef ri xapon, xquibilaꞌ cꞌa chiquivüch: Jareꞌ ri nrichinan ronojel ri ulef ri kakajon vocomi. Kacamsaj, richin quiriꞌ pa kakꞌaꞌ roj ncꞌuje-vi can ri ulef, xquibij.
\v 8 Y quiriꞌ xquibün. Xquitzꞌom ri rucꞌajol ri rajaf ri ulef, xquicamsaj. Xquelesaj-e chiriꞌ pa rulef. Rijeꞌ xbequitorij lojcꞌan chic ulef.
\p
\v 9 Y ri Jesús xbij: ¿Achique comi nbün ri rajaf ri ulef quiqꞌuin ri achiꞌaꞌ kajoy tak ulef? Ri rajaf ri ulef npuꞌu y nyerucamsaj ri kajoy tak ulef riꞌ y ri rulef nuyaꞌ can pa kajic cheque chꞌaka chic.
\p
\v 10 ¿Y man jun bey comi chukaꞌ itzꞌeton ri jun tzij tzꞌiban can chupan ri rutzij ri Dios? que nbij quereꞌ:
\q Cꞌo jun abüj man xkaꞌ tüj cheque ri chꞌaka banuy tak jay.
\q Pero ri abüj reꞌ ncꞌatzinej, roma ri abüj reꞌ xa ri xucusan chin ri jay chin ri jay riꞌ man ntzak tüj.
\q
\v 11 Ja ri Ajaf xbanun reꞌ, y ri runakꞌ tak kavüch man jun bey quitzꞌeton que nbanatüj tüj quereꞌ.
\q Quiriꞌ nbij ri rutzij ri Dios.
\p
\v 12 Y ri achiꞌaꞌ ri xechꞌo riqꞌuin ri Jesús xcajoꞌ ta xquitzꞌom tüj rijaꞌ, roma xquinabej que ri achiꞌaꞌ kajoy tak ulef ri xerukꞌalajrisaj chupan ri ejemplo, xa chiquij rijeꞌ xchꞌo. Y xa man nijun xquibün richin xquitzꞌom tüj roma nquixbij-quiꞌ chiquivüch ri vinük ri yecꞌo riqꞌuin. Romariꞌ rijeꞌ xquiyaꞌ can ri Jesús y xebe.
\s Ncꞌutux chin ri Jesús si utz o man utz tüj ntojox ri alcaval
\p
\v 13 Y ri achiꞌaꞌ riꞌ yecꞌo cꞌa chꞌaka chic cachibil ri xequitük-pe. Xequitük-pe caꞌi-oxiꞌ achiꞌaꞌ fariseos y chukaꞌ ye caꞌi-oxiꞌ ruvinak ri rey Herodes, richin nquinakaꞌ ri Jesús y ntzak ta pa quikꞌaꞌ riqꞌuin rutzij ri nbij.
\v 14 Cꞌateriꞌ rijeꞌ xepuꞌu y xquibij chin ri Jesús: Maestro, roj ketaman que xaxe ri ketzij ri nkaꞌ chave y jariꞌ ri ncatzijoj. Y rat man naxbij tüj chukaꞌ aviꞌ chuvüch nijun vinük, stapeꞌ (aunque) juis ta rukꞌij. Y nacꞌut ri rutzij ri Dios pa ruchojmil. ¿Achique cꞌa nabij cheke? ¿Utz comi que nkatoj ri alcaval ri nbij ri rey César ri ncꞌatzinej nkatoj o xa man utz tüj que nkatoj chin? xquibij.
\p
\v 15 Pero ri Jesús retaman yan que riqꞌuin caꞌiꞌ quipalüj nquicꞌutuj quiriꞌ. Romariꞌ rijaꞌ xbij cheque: ¿Achique cꞌa roma rix nitij ikꞌij chuvij chin nquininük y nquitzak ta pan ikꞌaꞌ nijoꞌ? Ticꞌama-pe ri tumin riꞌ chin nintzꞌet achique ruvüch, xbij cheque.
\p
\v 16 Y rijeꞌ xbequicꞌamaꞌ cꞌa pe ri tumin chin nquicꞌut chuvüch. Y rijaꞌ xucꞌutuj cheque: ¿Achique ruvachbül cꞌa laꞌ? ¿Y achique rubiꞌ chukaꞌ la cꞌo chuvüch la tumin? xbij rijaꞌ.
\p Y rijeꞌ xquibij: Richin ri rey César, xquibij.
\p
\v 17 Y jariꞌ tok ri Jesús xbij cheque: Titojoꞌ ri alcaval chin ri César ri cꞌuluman que niyaꞌ chin rijaꞌ. Y tiyaꞌ chin ri Dios ronojel ri cꞌuluman que niyaꞌ chin rijaꞌ, xbij ri Jesús cheque.
\p Y rijeꞌ xsatz quicꞌuꞌx tok xcacꞌaxaj ri xbij ri Jesús cheque, roma man xetiquer tüj xquinakaꞌ.
\s Ri caminakiꞌ nyecꞌastüj-vi
\p
\v 18 Y jariꞌ tok chꞌaka cheque ri achiꞌaꞌ saduceos xeꞌapon riqꞌuin ri Jesús. Ri achiꞌaꞌ reꞌ man nquinimaj tüj que ri caminakiꞌ nyecꞌastüj chic pe. Y roma riꞌ rijeꞌ xquibij chin ri Jesús:
\v 19 Cꞌo jun nkajoꞌ nkacꞌutuj chave. Ri Moisés rutzꞌiban can cheke, que tok jun achi nuyaꞌ can ri rixjayil roma ncom-e y man jun ralcꞌual ncanaj can ncꞌatzꞌinej si cꞌo jun ruchakꞌ o runimal rijaꞌ que ncꞌuleꞌ riqꞌuin ri malcaꞌn-ixok, richin quiriꞌ nyecanaj ta ralcꞌual riqꞌuin ri ixok malcaꞌn. Y si yecꞌo ralcꞌual nyecanaj riqꞌuin ri ixok, ri nabey alaꞌ ntoc ralcꞌual ri camnük chic.
\v 20 Y rijeꞌ xquibij cꞌa: Quiriꞌ cꞌa xecꞌujeꞌ ye vukuꞌ (siete) achiꞌaꞌ quichakꞌ-quiꞌ. Ri nabey xcꞌuleꞌ. Pero xcom-e, y man jun ralcꞌual xcanaj.
\v 21 Xpuꞌu ri rucaꞌn achi, ri ruchakꞌ ri achi ri camnük chic e, xcꞌuleꞌ riqꞌuin ri malcaꞌn ixok. Pero chukaꞌ ri achi riꞌ xcom-e y man jun ralcꞌual xcanaj. Ri rox achi can jariꞌ chukaꞌ xucꞌulachij-e, cachiꞌel ri caꞌiꞌ nabey tak runimal y ri ixok xcanaj chic can ruyon.
\v 22 Y quiriꞌ ri ye vukuꞌ (siete) achiꞌaꞌ quiriꞌ xquicꞌulachila-e. Y man nijun cheque ri vukuꞌ achiꞌaꞌ riꞌ xcanaj ta can ralcꞌual. Y pa ruqꞌuisbül xcom-e ri ixok chukaꞌ.
\v 23 Y ri achiꞌaꞌ saduceos xquibij chin ri Jesús: Rat nabij que napon jun kꞌij tok ri caminakiꞌ nyecꞌastüj-pe. Tok napon ri kꞌij riꞌ, ¿achique rixjayil ntoc ri ixok riꞌ? Roma xcꞌuleꞌ chiquivüch ri ye vukuꞌ achiꞌaꞌ quichakꞌ-quiꞌ xcꞌujeꞌ quiqꞌuin, xquibij.
\p
\v 24 Y ri Jesús xutzolij ri tzij cheque ri achiꞌaꞌ ri y xbij: ¿Man rix satznük tüj riqꞌuin ri xibij, roma man kꞌaxnük ta chive ri nbij chupan ri rutzij ri Dios? ¿Man ivetaman tüj que ri ruchukꞌaꞌ ri Dios juis nim?
\v 25 Roma tok ri caminakiꞌ nyecꞌastüj chic e, man nyecꞌuleꞌ ta chic, nixta nquiyaꞌ quicꞌajol o quimiꞌal richin nyecꞌuleꞌ. Xa nyeꞌoc cachiꞌel ri ángeles ri yecꞌo chilaꞌ chicaj.
\v 26 Y ri caminakiꞌ can nyecꞌastüj-vi, y yin ninnuc que rix utz ivetaman achique ri tzꞌiban can roma ri Moisés, tok rijaꞌ xutzꞌet ri jun kꞌayis cꞌo ruqꞌuixal, ncꞌat, y chiriꞌ xbechꞌo-pe ri Dios chin y xbij: Ja yin ri ru-Dios ri Abraham, ri ru-Dios ri Isaac y ri ru-Dios chukaꞌ ri Jacob, xbij chin.
\v 27 Y si ta rijeꞌ ye caminakiꞌ chi jumul y xa man ta nyecꞌastüj chic pe jun bey, ri Dios man ta qui-Dios rijeꞌ, roma ri Dios qui-Dios vi ri cꞌo quicꞌaslen y man quichin tüj ri caminakiꞌ. Romariꞌ yin ninbij que xa rix satznük riqꞌuin ri nibij, xbij ri Jesús cheque.
\s Tok ri Jesús xbij achique mandamiento ri más nim
\p
\v 28 Y jariꞌ tok xjel-apu riqꞌuin ri Jesús jun etamanel chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés. Ri etamanel riꞌ xracꞌaxaj ri xquibij ri achiꞌaꞌ saduceos chin ri Jesús, y xracꞌaxaj chukaꞌ ri xbij ri Jesús cheque ri achiꞌaꞌ riꞌ. Y chuvüch rijaꞌ kꞌalüj vi que utz ri xbij ri Jesús y cꞌateriꞌ xucꞌutuj: ¿Achique cheque ri mandamientos ri xuyaꞌ ri Dios pa rukꞌaꞌ ri Moisés, ri cꞌo pa nabey? xbij chin ri Jesús.
\p
\v 29 Y ri Jesús xbij chin: Ri nabey mandamiento ja ri nbij: Tivacꞌaxaj cꞌa rix aj-Israel, ri Kajaf xaxe jun, y riꞌ ja ri Kajaf Dios.
\v 30 Tijoꞌ cꞌa ri Dios ri Ivajaf. Tijoꞌ riqꞌuin ronojel ivánima. Tijoꞌ chupan ronojel ri icꞌaslen, riqꞌuin ri inojibül y riqꞌuin chukaꞌ ronojel ri ivuchukꞌaꞌ. Jareꞌ ri mandamiento ri más nim rakalen.
\v 31 Y cꞌo chukaꞌ jun rucaꞌn mandamiento juis rakalen y jubama junan riqꞌuin ri nabey. Y ri mandamiento riꞌ nbij: Cachiꞌel najo-aviꞌ rat, quiriꞌ chukaꞌ queꞌajoꞌ ri chꞌaka chic. Y ja caꞌiꞌ mandamientos reꞌ ri más ye nimakꞌ yecꞌo, xbij ri Jesús.
\p
\v 32 Y ri etamanel chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés xbij cꞌa chin ri Jesús: Maestro, xbij chin. Quiriꞌ na vi. Ketzij ri xabij que xaxe jun Dios cꞌo, y man jun chic.
\v 33 Ncꞌatzin que nkajoꞌ riqꞌuin ronojel kánima. Ncꞌatzin que nkajoꞌ riqꞌuin ri kanojibül, riqꞌuin ri ronojel ri kacꞌaslen y riqꞌuin chukaꞌ ronojel ri kuchukꞌaꞌ. Y cachiꞌel chukaꞌ nkajo-kiꞌ roj, quiriꞌ chukaꞌ quekajoꞌ ri chꞌaka chic. Si nyekabün reꞌ, más cakalen que chuvüch ri chico ri nyesuj chin ri Dios, tok ronojel o man ronojel tüj ri tiꞌij nporox, xbij ri etamanel.
\p
\v 34 Y tok ri Jesús xracꞌaxaj que utz na vi xkꞌax chin ri jun etamanel riꞌ, ri Jesús xbij chin: Rat xa man nüj tüj chic ratcꞌo-vi chin ncatoc pa rukꞌaꞌ ri Dios, xbij chin.
\p Y jariꞌ tok nijun chic xuyaꞌ ruchukꞌaꞌ richin cꞌo ta achique xucꞌutuj chin ri Jesús.
\s Ri Jesús nchꞌo pariꞌ ri achique nquinuc pariꞌ ri Cristo ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés
\p
\v 35 Y ri Jesús richin nyerutijoj ri vinük ri quimolon-quiꞌ riqꞌuin, chiriꞌ pa racho ri Dios, xbij cheque: ¿Achique cꞌa roma ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés nquibij que ri Cristo, ri Jun chaꞌon-pe y takon-pe roma ri Dios, xa choj jun ruxquin-rumam can ri rey David?
\v 36 Tok xa ja ri rey David xbin ri xkꞌalajrisüs chin roma ri Lokꞌolüj Espíritu. Ri David xbij:
\q Ri Ajaf Dios xbij chin ri Vajaf ri Cristo:
\q Catzꞌuye-pe pa vajquikꞌaꞌ (nu-derecha),
\q y nyenyaꞌ pan akꞌaꞌ ri vinük ye itzel chavij.
\q Quiriꞌ xbij.
\m
\v 37 Y si ri rey David tok xcꞌaseꞌ chuvüch ri ruchꞌulef xbij Vajaf chin ri Cristo, ¿achique cꞌa roma tok ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés nquibij que ri Cristo xa choj jun ruxquin-rumam can ri rey David? xbij ri Jesús.
\p Y juis ye qꞌuiy cheque ri vinük chiriꞌ riqꞌuin ronojel cánima xcacꞌaxaj ri xbij.
\s Ri Jesús nukꞌalajrisaj ri quimac ri achiꞌaꞌ ye etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés
\p
\v 38 Y ri Jesús xbij chukaꞌ cheque ri vinük tok nyerutijoj: Man tibün cachiꞌel nquibün ri achiꞌaꞌ ye etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés. Roma rijeꞌ juis nkaꞌ chiquivüch nquicusaj tukutük tak tziük, richin quiriꞌ titzꞌet que juis quikꞌij. Juis chukaꞌ nkaꞌ cheque que nyeban saludar pa bey apeꞌ nyequimol-quiꞌ ri vinük.
\v 39 Y pa tak jay apeꞌ ntzijos ri rutzij ri Dios, ja ri nabey tak chꞌacüt nquicanoj, richin quiriꞌ tibix que juis quikꞌij. Y quiriꞌ chukaꞌ nyequibanalaꞌ pa nimakꞌ tak vaꞌin.
\v 40 Y ri achiꞌaꞌ riꞌ nyequelesalaꞌ ronojel ri quichajin ri malcaꞌn tak ixokiꞌ. Y xe richin quenimüx que rijeꞌ ye utz tak vinük, nyelayuj tok nquibanalaꞌ oración chin ri Dios. Pero rijeꞌ nquil más castigo, roma ri quimac juis qꞌuiy, xbij ri Jesús.
\s Ri nuspaj ri malcaꞌn-ixok
\p
\v 41 Y ri Jesús tzꞌuyurnük chiriꞌ chuvüch apu apeꞌ cꞌo-vi ri yacbül chin tumin ri cꞌo chiriꞌ pa racho ri Dios. Jariꞌ tok rijaꞌ nyerutzꞌet ri vinük tok nquiyalaꞌ can tumin chiriꞌ. Xerutzꞌet ye qꞌuiy beyomaꞌ ri juis qꞌuiy tumin nquiyalaꞌ can.
\v 42 Pero xapon chukaꞌ jun malcaꞌn-ixok ri nkꞌalajin que man beyon tüj. Rijaꞌ xuyaꞌ can caꞌiꞌ tak tumin ri man rubanun tüj ni jun centavo.
\v 43 Y tok ri Jesús xutzꞌet ri ixok riꞌ, xucꞌut chiquivüch ri rachibilaꞌ y xbij cheque: Ketzij ninbij chive que yin nintzꞌet que xa ja la ixok laꞌ ri xyoꞌon can más qꞌuiy, que chiquivüch conojel ri ye yoꞌon can tumin pa racho ri Dios.
\v 44 Roma rijaꞌ, stapeꞌ (aunque) man qꞌuiy tüj oc rajil xuyaꞌ can, rijaꞌ xuyaꞌ ronojel ri ruchajin. Pero la chꞌaka chic, stapeꞌ (aunque) juis qꞌuiy tumin xquiyalaꞌ can, xa baꞌ oc chin ronojel ri quibeyomal, xbij ri Jesús.
\c 13
\s Ri Jesús nbij ri nbanatüj chin ri racho ri Dios
\p
\v 1 Y tok ri Jesús xel-pe pa racho ri Dios, jun cheque ri rachibilaꞌ xbij chin ri Jesús: Maestro, xbij. Tatzꞌetaꞌ ri rubanun can chin ri racho ri Dios, y ri abüj ri ye ucusan chin, xbij.
\p
\v 2 Y ri Jesús xbij chin ri rachibil: Rat natzꞌet que ri jay reꞌ ye jabel banun y ye nimakꞌ, pero napon jun kꞌij chin ronojel reꞌ nqꞌuis. Nyevolotüj-pe ri jay y ronojel abüj nyetzak-pe y man nyepaꞌeꞌ tüj chic. Ronojel ri nimalüj tak abüj ri ye ucusan cheque ri jay reꞌ, man cachiꞌel tüj rubanun vocomi.
\s Ri nyebanatüj yan tok man jani nqꞌuis ri tiempo ri katzꞌamon
\p
\v 3 Y tok ri Jesús tzꞌuyurnük chic cho tzꞌalan ri juyuꞌ rubiniꞌan Olivos, apeꞌ jabel nquitzꞌet-pe ri racho ri Dios, jariꞌ tok ye cajiꞌ cheque ri rachibilaꞌ: Ri Pedro, ri Jacobo, ri Juan y ri Andrés xejel-apu riqꞌuin ri Jesús y xquicꞌutuj chin:
\v 4 Tabij cheke: ¿Jampeꞌ cꞌa nbanatüj ri xabij yan ka riqꞌuin ri racho ri Dios? ¿Y achique retal chin quiriꞌ ninabex que nbanatüj yan? xquibij rijeꞌ.
\p
\v 5 Y ri Jesús xutzolij ri tzij cheque y xutzꞌom xbij cheque: Titzꞌet y tina-iviꞌ chin man nyixchꞌacatüj.
\v 6 Roma ye qꞌuiy vi nyebecꞌulun-pe y nquibilaꞌ: Ja yin ri Cristo, nquibij. Y ye juis ye qꞌuiy ri nyechꞌacatüj pa quikꞌaꞌ.
\p
\v 7 Y tok nivacꞌaxaj que yecꞌo ruchꞌulef ri ntajin oyoval chiquicojol, y nivacꞌaxaj chukaꞌ que quiriꞌ cha nyebanatüj, que cꞌo cha oyoval ri nyepuꞌu, man tisatz icꞌuꞌx, roma ronojel riꞌ xa ncatzꞌinej na vi nyebanatüj riꞌ. Pero riꞌ xa man ja tüj ri ruqꞌuisbül kꞌij chin ri ruchꞌulef.
\v 8 Jun tinamit ncatüj cꞌa e richin nberubanaꞌ oyoval riqꞌuin jun chic tinamit. Yecꞌo chukaꞌ ye nimakꞌ tak ruchꞌulef nyecatüj-e chin nquibanalaꞌ oyoval quiqꞌuin chꞌaka chic nimakꞌ tak ruchꞌulef. Nyepuꞌu cab-rakün qꞌuiy lugar. Nyepuꞌu chukaꞌ vayjül, y qꞌuiy quivüch oyoval nyepuꞌu chiquicojol ri vinük pa tak ruchꞌulef. Y reꞌ xa cꞌateriꞌ ri nabey tak kꞌoxomül y nyepuꞌu chꞌaka chic quivüch pokonül.
\p
\v 9 Pero rix tichajij-iviꞌ jabel. Roma yecꞌo achiꞌaꞌ nyixquijüch pa quikꞌaꞌ ri achiꞌaꞌ apeꞌ nquibün juzgar. Y chukaꞌ nyixchꞌay pa tak jay apeꞌ ntzijos-vi ri rutzij ri Dios nyixucꞌuꞌüx cꞌa chiquivüch gobernadores, chiquivüch reyes y chꞌaka chic autoridades. Y xa voma yin nicꞌulachij quiriꞌ, pero xa nyixtiquer nquinikalajrisaj chiquivüch rijeꞌ.
\v 10 Ri utzilüj tzij chin colonic ncꞌatzinej que ntzijos pa ronojel ruchꞌulef nabey, cꞌateriꞌ nka-ka ri ruqꞌuisbül kꞌij chin ri ruchꞌulef.
\v 11 Y tok nyixcamox-pe chiquivüch chin nyixjachox pa quikꞌaꞌ, man tinuc qꞌuiy chin achique tzij ri nyeꞌibij. Rix xaxe tibij achique tzij ri nuyaꞌ ri Dios chive, roma xa man ja tüj chic rix ri nyixchꞌo chupan ri hora riꞌ, xa ja ri Lokꞌolüj Espíritu ri nchꞌo.
\v 12 Roma nbanatüj chukaꞌ que si yecꞌo ye caꞌiꞌ achiꞌaꞌ quichakꞌ-quiꞌ, jun cheque rijeꞌ ncatüj y nujüch ri ruchakꞌ o runimal pa camic. Chukaꞌ yecꞌo-vi tataꞌaj ri nyecatüj chiquij ri calcꞌual. Ri acꞌualaꞌ nyecatüj chukaꞌ chiquij ri quiteꞌ y quitataꞌ y nyequiyaꞌ pa camic.
\v 13 Y conojel ri vinük juis itzel nyixquitzꞌet, roma iyoꞌon ivánima viqꞌuin yin. Pero ri man nutzolij tüj riꞌ chirij y nucochꞌ pa ruqꞌuisbül chin ronojel, jariꞌ nucol-riꞌ.
\p
\v 14 Y chukaꞌ napon-vi ri kꞌij tok nyebanatüj ri xajan tak nojibül chupan ri lugar apeꞌ xa man utz tüj nyebanatüj. Y riqꞌuin riꞌ nvulaj can ri lugar riꞌ. Jariꞌ ri tzꞌiban can roma ri Daniel, ri jun cheque ri achiꞌaꞌ ri xekꞌalajrisan ri xbix cheque roma ri Dios, ojer can. Ri ntzꞌeton cꞌa ri tzꞌiban can, tikꞌax chin ri nutzꞌet. Richin quiriꞌ tok nitzꞌet que ja chic riꞌ ri nbanatüj, ri vinük ri yecꞌo pa ruchꞌulef Judea xa queꞌanmüj-e y tibequevaj-quiꞌ cho tak juyuꞌ.
\v 15 Ri xa nuxlan cho jay tok nvulutüj ronojel riꞌ, choj quiriꞌ tanmüj-e. Man toc chic apu pa racho richin cꞌo ri nberucꞌama-pe. Man tubün quiriꞌ.
\v 16 Ri nsamüj pa kꞌayis, man titzolij chic pa racho chin nucꞌamaꞌ rutziek ri cachiꞌel coton. Más utz choj tanmüj-e.
\v 17 Ja ri ixokiꞌ ri coyoben chic acꞌualaꞌ, y ri ixokiꞌ ri nquiyaꞌ quitzꞌun tak cal, juyaꞌ quivüch tok napon ri kꞌij riꞌ.
\v 18 Roma riꞌ xa ticꞌutuj chin ri Dios que tok nvulutüj riꞌ man ta nbanatüj chupan ri tiempo richin tef, chin man cꞌayuf tüj nbün chive chin nyixanmüj.
\v 19 Roma tok napon cꞌa ri kꞌij riꞌ, ncꞌo ruviꞌ pokonül ri npuꞌu. Jun pokonül ri man jun bey xucꞌulun tüj pariꞌ ri ruchꞌulef jampeꞌ ri banun can roma ri Dios. Y chukaꞌ ri pokonül riꞌ man jun bey chic ncꞌulun.
\v 20 Y si ta ri Ajaf Dios man ta nuchꞌutinirsaj ri kꞌij chin ri pokonül riꞌ, conojel ta nyecom. Pero roma juis ránima quiqꞌuin ri nyeruchaꞌon chic, romariꞌ nuchꞌutinirsaj ri kꞌij riꞌ.
\p
\v 21 Chupan ri kꞌij riꞌ, si yecꞌo vinük nyebin chive: Titzꞌetaꞌ ri Cristo, ri Jun chaꞌon-pe y takon-pe roma ri Dios, jariꞌ cꞌo reꞌ. O si nquibij chive: Titzꞌetaꞌ, jariꞌ cꞌo laꞌ. Pero rix man quixchꞌacatüj pa quikꞌaꞌ. Man tinimaj ri nquibij chive.
\v 22 Roma yecꞌo ri nyebecꞌulun-pe y nquibij: Ja yin ri Cristo. Pero rix man queꞌinimaj, roma xaxe chꞌaconelaꞌ quichin vinük. Y ja chukaꞌ tiempo riꞌ tok nyebecꞌulun-pe ri nyebin: Yin ninkꞌalajrisaj ri nbij ri Dios chuve, nquibij. Pero rix man cꞌa nyeꞌinimaj, roma xaxe ye chꞌaconelaꞌ quichin vinük chukaꞌ. Y nyequibanalaꞌ milagros ri man jun bey ye tzꞌeton tüj, xaxe richin nyenimüx ta y yecꞌo ri nyequichꞌüc. Y si ta xa nyetiquer, rijeꞌ nyequichꞌüc ta chukaꞌ ri ye chaꞌon chic roma ri Dios.
\v 23 Pero rix tichajij-iviꞌ, chin man nyixchꞌacatüj, roma reꞌ ya xinbij can chive ronojel ri nyebanatüj.
\s Ri nyebanatüj tok npuꞌu yan ri Jesús
\p
\v 24 Chupan ri kꞌij tok ya cꞌunük chic ri pokonül riꞌ, nbanatüj cꞌa que ri kꞌij nkꞌekumür y ri icꞌ chukaꞌ man nsaker tüj chic.
\v 25 Ri chꞌumilaꞌ nyetzak-e apeꞌ yecꞌo-vi. Ronojel ri nimalüj tak uchukꞌaꞌ ri yecꞌo chicaj nyesilon roma ri ruchukꞌaꞌ ri Dios.
\v 26 Jariꞌ tok yinquitzꞌet yin ri xinalüx chiꞌicojol, que nquika-pe pa sutzꞌ, riqꞌuin nimalüj uchukꞌaꞌ y cꞌo chukaꞌ chic nukꞌij.
\v 27 Y jariꞌ tok yin nyentük ri nu-ángeles chin nyemolotüj ye nuchaꞌon chic, nyemolotüj-pe chuvüch cajiꞌ ruvüch ruchꞌulef hasta pan oriente, pan occidente, chiriꞌ pa norte y chiriꞌ chukaꞌ pa sur. Nyequimol-vi-pe chi jun ruchꞌulef. Ntzucutüj-pe pa jun rutzaꞌn ri caj, cꞌa la jun chic rutzaꞌn.
\p
\v 28 Vocomi cꞌa ticꞌamaꞌ inaꞌoj pariꞌ ri cheꞌ higuera. Tok nyeraxür-pe ri rukꞌaꞌ y ri ruxak nyevulvuꞌ, ivetaman cꞌa riꞌ que ri ru-tiempo ri job nobos yan.
\v 29 Y quiriꞌ cꞌa tok nitzꞌet que yecꞌo chic nyecꞌulachitüj chupan ri kꞌij, ri icꞌ y ri chꞌumilaꞌ, y ronojel ri xinbij yan nbanatüj chic, tivetamaj cꞌa riꞌ que nobos yan ri kꞌij. Xa nakaj chic cꞌo ri kꞌij nquinobos yan.
\v 30 Y tivacꞌaxaj cꞌa jabel ri ninbij chive vocomi: Ronojel reꞌ nucꞌulun, tok ri vinük richin ri tiempo reꞌ man jani nyeqꞌuis-e chuvüch ri ruchꞌulef.
\v 31 Y ri ruchꞌulef y ri caj nyeqꞌuis. Pero ri nutzij yin man nqꞌuis tüj quiriꞌ, xa nbanatüj-vi can ri nbij.
\p
\v 32 Pero ri kꞌij y ri hora tok yin nquipuꞌu, man jani kꞌalüj tüj. Ri ángeles ri yecꞌo chilaꞌ chicaj man quetaman tüj jampeꞌ. Quiriꞌ chukaꞌ yin ri Cꞌajol man vetaman tüj. Xaxe cꞌa ri Nataꞌ Dios ri etamayon riꞌ.
\p
\v 33 Rix xa tichajij-apu jabel ri icꞌaslen. Tivoyobej cꞌa, y tibanaꞌ chukaꞌ orar, roma man ivetaman tüj jampeꞌ napon ri rukꞌijul tok nquipuꞌu.
\v 34 Cachiꞌel jun achi nuyaꞌ can racho y nbe nüj pa jun chic tinamit. Rijaꞌ nuchilabej cꞌa ri rusamaj cheque ri rusamajelaꞌ. Nuyalaꞌ can quisamaj chiquijujunal. Y chin ri chajinel nbij can que chi jumul troyobej-apu.
\v 35 Quiriꞌ cꞌa tibanaꞌ rix, jumul quinivoyobej-apu. Cachiꞌel ri achi chajinel, roma man retaman tüj jampeꞌ nobos ri rajaf ri jay, rijaꞌ ncꞌatzinej nroyoben-apu. Roma ri rajaf ri jay riqꞌuin baꞌ nobos tok ntoc-pe ri akꞌaꞌ, o ja pa runicꞌajal-akꞌaꞌ, tok nyesiqꞌuin-pe ri ücꞌ cumaj yan, o ja tok nsaker-pe yan. Romariꞌ rix chi jumul cꞌa quinivoyobej-apu.
\v 36 Roma yin ninjoꞌ que nquinivoyobej ta apu, roma man ninyaꞌ tüj na rutzijol tok nquipuꞌu.
\v 37 Y cachiꞌel ri ninbij chive rix que quinivoyobej-apu, quiriꞌ chukaꞌ ninbij cheque conojel, xbij ri Jesús cheque ri rachibilaꞌ.
\c 14
\s Ri nimalüj tak sacerdotes y ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés xquinuc yan achique na nquibün chin ntzak ri Jesús pa quikꞌaꞌ y nquicamsaj
\p
\v 1 Xa caꞌiꞌ chic kꞌij nrajoꞌ chin napon ri caꞌiꞌ quinimakꞌij ri israelitas. Ri jun quinimakꞌij ri israelitas rubiniꞌan pascua. Y ri jun chic ja tok nquicꞌux ri caxlan-vüy ri manak levadura riqꞌuin. Y jariꞌ tok ri nimalüj tak sacerdotes y ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés nquinuculaꞌ achique tzij man ketzij tüj nyequicusaj chin ntzak ri Jesús pa quikꞌaꞌ y cꞌateriꞌ nquicamsaj.
\v 2 Y nquibij chiquivüch: Man tikatzꞌom chupan ri nimakꞌij reꞌ, chin man nyecatüj-pe ri vinük chikij, xquibij rijeꞌ.
\s Jun ixok xuyaꞌ jubulüj akꞌon pa rujolon ri Jesús
\p
\v 3 Y ri Jesús cꞌo chic pa tinamit rubiniꞌan Betania, chiriꞌ pa racho ri Simón ri xcꞌachojrisüs chin ri yabil rubiniꞌan lepra. Ri Jesús tzꞌuyul chuchiꞌ riꞌ mesa nvaꞌ. Jariꞌ tok cꞌo jun ixok xoc-apu y rucꞌuan-apu jun bambül banun riqꞌuin jun abüj rubiniꞌan alabastro y cꞌo nardo chupan, jun jubulüj akꞌon ri juis jotol rajil. Y tok ri ixok riꞌ xrelesaj-e ri vit rukul ri bambül, xukꞌüj ri jubulüj akꞌon pa rujolon ri Jesús.
\v 4 Y yecꞌo chꞌaka chiquicojol ri yecꞌo chiriꞌ ri xpuꞌu coyoval tok xquitzꞌet que quiriꞌ xbün ri ixok riqꞌuin ri jubulüj akꞌon y xquibij cꞌa: ¿Achique roma riꞌ la ixok laꞌ xbün que choj quiriꞌ xutix-e la jubulic akꞌon laꞌ?
\v 5 Roma xa xbe ta chi más oxiꞌ ciento quetzales, y ri tumin riꞌ xtalux ta cheque ri vinük ri manak quichajin, xquibij. Y juis xechꞌo chin ri ixok.
\p
\v 6 Pero ri Jesús xbij cꞌa cheque: ¿Achique roma man nyixtaneꞌ ta ka chi tzij chirij? Xa tiyaꞌ can. Rijaꞌ jun utzilüj nojibül xbün viqꞌuin.
\v 7 Ri vinük ri manak quichajin xa chi jumul yecꞌo iviqꞌuin, y achique na kꞌij nijoꞌ nyeꞌitoꞌ, tibanaꞌ cꞌa favor cheque. Pero yin man chi jumul tüj nquicꞌujeꞌ iviqꞌuin.
\v 8 Rijaꞌ xbün ri achique ntiquer nbün viqꞌuin. Rijaꞌ xa xbün yan favor chin tok yinquibemuk can.
\v 9 Y tivacꞌaxaj na peꞌ utz ri ninbij chive, que achique na lugar apeꞌ ntzijos ri utzilüj tzij richin colonic, chiriꞌ chukaꞌ ntzijos ri xbün ri jun ixok reꞌ. Ronojel ruchꞌulef ntzijos, y man jun bey numestüs, xbij ri Jesús.
\s Ri Judas xusuj chin nujüch ri Jesús
\p
\v 10 Y jun cꞌa cheque ri ye doce rachibilaꞌ ri Jesús, ri rubiniꞌan Judas Iscariote, xapon quiqꞌuin ri nimalüj tak sacerdotes, chin xusuj-riꞌ si ncajoꞌ que nujüch ri Jesús pa quikꞌaꞌ.
\p
\v 11 Y tok rijeꞌ xcacꞌaxaj quiriꞌ, juis xequicot. Y xquisuj rutumin romariꞌ. Y rijaꞌ xutzꞌom xucanoj achique na rubanic nbün richin nujüch ri Jesús pa quikꞌaꞌ ri achiꞌaꞌ riꞌ.
\s Ri nima-vaꞌin
\p
\v 12 Xapon cꞌa ri nabey kꞌij richin ri nimakꞌij tok ncꞌuxtüj ri caxlan-vüy manak levadura riqꞌuin. Ja chukaꞌ kꞌij riꞌ tok nyecamsüs y nyesujüs chin ri Dios ri alaj tak ovejas richin ri pascua. Jariꞌ tok ri rachibilaꞌ xquicꞌutuj chin ri Jesús: ¿Apeꞌ najoꞌ que nabün ri vaꞌin chupan ri jun pascua reꞌ, chin nkube chin kabanaꞌ rucꞌojlen ronojel ri ncꞌatzin? xquibij chin.
\p
\v 13 Y ri Jesús xerutük-e ye caꞌiꞌ cheque ri rachibilaꞌ, y xbij cheque: Quixbiyin pa tinamit Jerusalén, y chiriꞌ nitzꞌet jun achi samajel rucꞌuan ruyaꞌ pa jun curaꞌ. Titzeklebej.
\v 14 Ri jay apeꞌ ntoc-apu rijaꞌ, chiriꞌ chukaꞌ quixoc-apu rix y quixchꞌo riqꞌuin ri rajaf ri jay y tibij chin: Ri Maestro rubin-pe: ¿Achique cuarto chereꞌ pan avacho ri utz tüj richin ninbün ri vaꞌin richin ri pascua ye vachibilan ri vachibil? tibij chin.
\v 15 Y ri rajaf ri jay nucꞌut chivüch jun chic rutaslen ri racho nim rubanun chin. Pa jotol-e cꞌo vi. Y chojmirsan chic rupan. Ja chiriꞌ tibanaꞌ favor nbanatüj ri vaꞌin chin ri pascua, xbij cheque.
\p
\v 16 Y ri caꞌiꞌ rachibilaꞌ xebe cꞌa pa tinamit Jerusalén. Y tok xeꞌapon, xbanatüj na vi cachiꞌel ri rubin-e ri Jesús cheque. Y rijeꞌ xquibün-vi ronojel ri ncꞌatzin richin ri vaꞌin richin ri pascua riꞌ.
\p
\v 17 Tok xcokꞌa-ka, jariꞌ tok ri Jesús y ri doce rachibilaꞌ xeꞌapon chiriꞌ pa jay.
\v 18 Y tok rijeꞌ ye tzꞌuyul chic chuvüch ri mesa, y nyetajin chic nyevaꞌ, jariꞌ tok ri Jesús xbij cheque ri rachibilaꞌ: Ketzij ninbij chive, que jun chive rix ri nquirucꞌayij-e. Jun ri nvaꞌ viqꞌuin, jariꞌ nquirujüch-e pa quikꞌaꞌ ri vinük, xbij ri Jesús.
\p
\v 19 Rijeꞌ cꞌa jariꞌ xebison-pe. Y nquicꞌutulaꞌ chin ri Jesús: ¿Man ja tüj comi yin ri ninbün quiriꞌ? xquibij chiquijujunal.
\p
\v 20 Y ri Jesús xutzolij ri tzij cheque y xbij: Riꞌ ja ri jun chive rix doce, ri numuban ruvay viqꞌuin chupan ri bambül.
\v 21 Tivacꞌaxaj ri ninbij chive, que yin ri xinalüx chiꞌicojol can nquibe-vi cꞌa riꞌ tok nquijach-e. Nbanatüj cachiꞌel ri tzꞌiban can. Pero juyaꞌ ruvüch ri njachon-e vichin yin ri xinalüx chiꞌicojol. Ri achi ri njachon-e vichin xe utz tüj que man ta xalüx, xbij ri Jesús.
\p
\v 22 Y tok ya nyetajin chic nyevaꞌ, ri Jesús xucꞌün-apu jun caxlan-vüy y xumatioxij chin ri Dios. Cꞌateriꞌ xuper ri caxlan-vüy riꞌ y xuyaꞌ cheque ri rachibilaꞌ. Rijaꞌ xbij cheque ri rachibilaꞌ riꞌ: Ticꞌamaꞌ can ri caxlan-vüy reꞌ. Roma jareꞌ ri nuchꞌacul ri napon pa camic.
\p
\v 23 Y ri Jesús xucꞌün chukaꞌ apu ri vaso ri cꞌo ruyaꞌal-uva chupan: y tok xumatioxij chic chin ri Dios, xuyaꞌ cheque, y conojel cꞌa xquitij ri ruyaꞌal-uva.
\v 24 Y rijaꞌ xbij cheque ri rachibilaꞌ: Jareꞌ ri nuquiqꞌuel ri nbiyin tok nquicom. Riqꞌuin nuquiqꞌuel, jariꞌ xcꞌachoj ri cꞌacꞌaꞌ trato ri xrajoꞌ ri Dios que nbün quiqꞌuin ri vinük. Ri nuquiqꞌuel ri nbiyin, richin ye qꞌuiy vinük nyecolotüj.
\v 25 Tivacꞌaxaj ri ninbij chive: Ja ruqꞌuisbül bey reꞌ xintij-e ruyaꞌal-uva. Y tok nintij jun bey chic, ja chupan ri utzilüj kꞌij tok nbün mandar ri Dios. Y ri ruyaꞌal-uva ri nintij chiriꞌ, jun cꞌacꞌaꞌ ruyaꞌal-uva, xbij ri Jesús cheque.
\s Ri Jesús y ri Pedro
\p
\v 26 Y tok quibixan chic cꞌa ri bix chin nquiyaꞌ rukꞌij ri Dios, ri Jesús y ri rachibilaꞌ xeꞌel-e chiriꞌ pa jay y xebe pa juyuꞌ Olivos.
\v 27 Y tok ye benük cꞌa, ri Jesús xbij cheque ri rachibilaꞌ: Chiꞌivonojel rix nitaluj-e-iviꞌ y nquiniyaꞌ can nuyon chupan ri akꞌaꞌ reꞌ, tok xa nitzꞌet que yin nquijach-e pa quikꞌaꞌ ri vinük. Roma ri Dios nbij-vi cꞌa chupan ri tzꞌiban can: Tok yin ninyaꞌ kꞌij que ncamsüs ri kꞌuyunel, ri ovejas xa nquitaluj-e-quiꞌ. Quiriꞌ ri tzꞌiban can.
\v 28 Pero yin ri Kꞌuyunel man nquicom tüj e chi jumul, xa nquicꞌastüj-pe. Y ja yin ri nquinoyoben ivichin chilaꞌ pa Galilea, xbij ri Jesús.
\p
\v 29 Y ri Pedro xbij cꞌa: Si ri chꞌaka chic ncatquiyaꞌ can ayon, yin man ncatinbün tüj quiriꞌ, xbij rijaꞌ.
\p
\v 30 Jacꞌa ri Jesús xbij chin ri Pedro: Yin ketzij cꞌa ninbij chave que vocomi chupan ri jun akꞌaꞌ reꞌ, xa man jani tisiqꞌuin-pe ri mamaꞌ caꞌiꞌ mul, tok rat oxiꞌ yan mul tabij cheque ri nyecꞌutun chave, que man avetaman tüj nuvüch, xbij ri Jesús.
\p
\v 31 Pero man riqꞌuin tüj ri xbij ri Jesús quiriꞌ, ri Pedro xa xbij chic apu chin ri Jesús: Si yin ncꞌatzinej nquicom junan aviqꞌuin rat, pero man jun bey ninbij que man vetaman tüj avüch.
\p Y chukaꞌ ri chꞌaka chic rachibilaꞌ quiriꞌ nquibij.
\s Ri Jesús nbün orar pa Getsemaní
\p
\v 32 Ri Jesús y ri rachibilaꞌ xeꞌapon cꞌa chupan ri lugar rubiniꞌan Getsemaní. Xpuꞌu ri Jesús xbij cheque ri rachibilaꞌ: Quixtzꞌuyeꞌ na can baꞌ chereꞌ y yin nquibanaꞌ orar.
\p
\v 33 Y xaxe cꞌa ri Pedro, ri Jacobo y ri Juan xerucꞌuaj chirij. Jariꞌ cꞌa xunaꞌ yan ri nucꞌulachij. Jun bis juis nim xpuꞌu pa ránima.
\v 34 Y xbij cheque ri ye oxiꞌ rachibilaꞌ: Ri bis cꞌo pa vánima, juis nim. Y nquirucamsaj ninnaꞌ yin. Quixcꞌujeꞌ can chereꞌ, quixcꞌaseꞌ y man quixvür, xbij cheque.
\p
\v 35 Rijaꞌ xbiyin chic jubaꞌ apu y cꞌateriꞌ xxuque-ka y xukasaj-ka-riꞌ pan ulef y xbün orar. Rijaꞌ xucꞌutuj que si ntiquer ta, choj ta ncꞌo-e ri hora riꞌ, que man ta nucꞌusaj ri pokonül.
\v 36 Y quereꞌ cꞌa ri tzij ri xerubij pa ru-oración: Nataꞌ, Nataꞌ, yin vetaman que rat ncatiquer nabün ronojel. Tabanaꞌ que man ta nincꞌusaj yin ri jun pokonül reꞌ. Pero man tabün chukaꞌ ri ninrayij yin, xaxe voma yin. Roma yin xa ninjoꞌ chukaꞌ ninbün ri arayibül rat, xbij.
\p
\v 37 Y tok rijaꞌ xtzakon-pe riqꞌuin ri oración, xpuꞌu quiqꞌuin ri ye oxiꞌ rachibilaꞌ, pero tok xapon quiqꞌuin xa nyevür. Xpuꞌu rijaꞌ xbij cꞌa chin ri Pedro: Simón, ¿xa xavür-ka? ¿Man jubaꞌ xatiquer xacꞌaseꞌ jun vit hora viqꞌuin?
\v 38 Man quixvür-ka, xa tibanaꞌ orar y ticꞌutuj chin ri Dios chin man quixtzak pa mac. Vetaman que ri rurayibül ri ivánima ja ri nbün ri nrajoꞌ ri Dios. Pero iyon xa man nyixtiquer tüj, xbij cheque.
\p
\v 39 Y ri Jesús xbe chic apu jun bey richin xberubanaꞌ orar. Y xbij ri cachiꞌel ri xbij-vi nabey.
\v 40 Y tok xtzolij chic pa rucaꞌn mul quiqꞌuin ri ye oxiꞌ rachibilaꞌ xa nyevür chic jun bey ri xeril, roma rijeꞌ xa al-al cꞌa runakꞌ tak quivüch roma ri quivaran. Y rijeꞌ man nquil tüj achique nquibij, roma xeꞌilitüj chic jun mul que quitzꞌamon varan.
\v 41 Y ri Jesús xbe chic chin nbanaꞌ chic orar. Pero tok xtzolij chic pa rox mul, rijaꞌ xbij cꞌa cheque ri ye oxiꞌ rachibilaꞌ: ¿Nyixvür chic? ¿Nijoꞌ nitzꞌakrisaj ri ivaran? Pero man nyixtiquer tüj chic. Ya xobos ri hora chin yin ri xinalüx chiꞌicojol nquijachatüj pa quikꞌaꞌ ri itzel tak achiꞌaꞌ.
\v 42 Chanin, quixcatüj. Jalaꞌ petenük ri nquijachon-e pa quikꞌaꞌ ri itzel tak achiꞌaꞌ, xbij ri Jesús cheque.
\s Ri akꞌaꞌ tok xtzꞌam ri Jesús
\p
\v 43 Y jariꞌ tok ri Jesús cꞌa ntajin ntzꞌijon quiqꞌuin ri rachibilaꞌ, tok xobos ri Judas ri jun cheque ri doce rachibilaꞌ, y ye rucꞌuan cꞌa apu ye qꞌuiy vinük ri ye quicꞌamon cheꞌ y machet. Conojel reꞌ ye takon-e coma ri nimalüj tak sacerdotes, coma ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés y coma chukaꞌ ri rajatük tak achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij.
\v 44 Ri Judas ri njachon richin ri Jesús rubin cheque ri ye petenük chirij, achique rubeyal nbün richin nucꞌut ri Jesús chiquivüch. Rijaꞌ rubin-pe cheque: Ja ri nquijel-apu riqꞌuin richin nintzꞌubaj richin ninbün saludar, jariꞌ ri Jesús. Titzꞌamaꞌ, y man tanmüj chivüch.
\p
\v 45 Y tok ri Judas xobos, jariꞌ choj xbe-apu riqꞌuin ri Jesús y xbij chin: Maestro, Maestro, xbij chin y cꞌateriꞌ xutzꞌubaj richin nbün saludar.
\v 46 Y ri vinük ri ye benük tzꞌamoy richin ri Jesús jariꞌ xquitzꞌom.
\p
\v 47 Y jun cheque ri yecꞌo riqꞌuin ri Jesús chiriꞌ, xrelesaj ri rumachet, xuyaꞌ chin ri jun rusamajel ri nimalüj sacerdote, y ja ri ruxiquin xukupij-e riqꞌuin ri jun machet ri xuyaꞌ chin.
\v 48 Y cꞌateriꞌ xpuꞌu ri Jesús xbij cheque ri vinük ri ye benük tzꞌamoy richin: ¿Achique cꞌa xinuc rix? ¿Xinuc que nyixpuꞌu chin nitzꞌom jun elekꞌon y romariꞌ icꞌamon-pe cheꞌ y machet?
\v 49 Yin kꞌij-kꞌij xincꞌujeꞌ iviqꞌuin chiriꞌ pa racho ri Dios, tok xincꞌut ri rutzij chive y man jun bey xinitzꞌom tüj. Pero reꞌ quereꞌ na vi ri nbanatüj, roma jareꞌ ri tzꞌiban can chupan ri rutzij ri Dios.
\p
\v 50 Jariꞌ tok conojel ri ye rachibilaꞌ ri Jesús, xquiyaꞌ can ruyon y xeꞌanmüj.
\s Ri xucꞌulachij jun alaꞌ roma rutzekleben ri Jesús tok tzꞌamatüj
\p
\v 51 Pero cꞌo cꞌa jun alaꞌ ri rutzekleben ri Jesús y rutzꞌapin rij riqꞌuin jun cꞌul. Y ri xetzꞌamon richin ri Jesús, xquitzꞌom ri alaꞌ riꞌ.
\v 52 Pero rijaꞌ xa xel-e chupan ri cꞌul riꞌ, y choj quiriꞌ xanmuj-e chiquivüch. Manak rutziek xbe.
\s Tok ri Jesús xucꞌuꞌüx chiquivüch ri achiꞌaꞌ ri pa comon nyebanun juzgar
\p
\v 53 Y ri vinük ri ye tzꞌamayon chin ri Jesús xquicꞌuaj chi racho ri nimalüj sacerdote. Y chiriꞌ chukaꞌ xquimol-quiꞌ ri nimalüj tak sacerdotes, cachibilan ri rajatük tak achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij y ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés.
\v 54 Y ri Pedro xutzeklebej-apu chi nüj ri Jesús. Y tok xucusüs-apu ri Jesús pa racho ri nimalüj quitataꞌ ri ye sacerdotes, chukaꞌ ri Pedro xoc-apu chiriꞌ cho jay. Y xtzꞌuye-ka chiquicojol ri samajelaꞌ ri yecꞌo-apu chiriꞌ, ye nquimekꞌ-quiꞌ chuchiꞌ ri kꞌakꞌ.
\p
\v 55 Y ri nimalüj tak sacerdotes, y conojel ri achiꞌaꞌ pa comon nquibün ri ley nquicanolaꞌ achique tak chok riqꞌuin ntzak pa quikꞌaꞌ y nquitzꞌuculaꞌ tzij chirij ri Jesús achique ta jun rumac nilitüj chirij chin jariꞌ nquiyaꞌ rakal y quiriꞌ nquicamsaj. Pero xa man jun ri xquil chirij.
\v 56 Roma stapeꞌ (aunque) ye qꞌuiy ri xeꞌapon ri xquitzꞌuc tzij chirij, man xbequicꞌuluꞌ tüj quiꞌ caꞌiꞌ junan ri nquibij chirij ri Jesús, y richin quiriꞌ cꞌo ta ruchukꞌaꞌ ri nquibij richin nucusüs chirij ri Jesús.
\v 57 Y cꞌateriꞌ yecꞌo chꞌaka chic ri xebepaꞌeꞌ y quereꞌ cꞌa xquitzꞌuc tzij chirij ri Jesús y xquibij:
\v 58 Roj kacꞌaxan tok rijaꞌ rubin: Yin ninvulaj ri racho ri Dios banun coma achiꞌaꞌ, y pan oxiꞌ kꞌij ninbün chic jun ri man achiꞌaꞌ tüj nyebanun.
\p
\v 59 Nixta riqꞌuin riꞌ, man junan tüj chukaꞌ ri xquibilaꞌ.
\p
\v 60 Y ri nimalüj quitataꞌ ri sacerdotes, xbepaꞌeꞌ pa quinicꞌajal y xucꞌutuj chin ri Jesús: ¿Cꞌo roma rat man jun nicꞌ ncachꞌo? ¿Ketzij na vi ri nquibilaꞌ ri achiꞌaꞌ chavij? ¿Achique nabij vocomi? xbij chin.
\p
\v 61 Pero ri Jesús nixta jubaꞌ xchꞌo. Nijun achique tüj xbij. Romariꞌ xpuꞌu ri nimalüj quitataꞌ ri sacerdotes, xucꞌutuj chic chin y xbij chin: ¿Ja rat riꞌ ri Cristo ri Rucꞌajol ri Dios ri nkayaꞌ rukꞌij? xbij chin.
\p
\v 62 Y ri Jesús xbij cꞌa: Jaꞌ, ja yin. Y nquinitzꞌet chukaꞌ que yin ri xinalüx chiꞌicojol que yin tzꞌuyul pa rajquikꞌaꞌ (ru-derecha) ri Dios ri ntiquer nbün ronojel. Y nquinitzꞌet tok nquika-pe pa sutzꞌ chilaꞌ chicaj.
\p
\v 63 Tok ri nimalüj quitataꞌ ri sacerdotes xracꞌaxaj riꞌ, xukꞌachij-ka ri rutziek chirij, roma itzel xracꞌaxaj y xbij cꞌa: Man ncꞌatzin tüj que nobos chic jun richin nbij cheke que ri Jesús xa aj-mac vi.
\v 64 Chiꞌivonojel rix xivacꞌaxaj que xbij que ja rijaꞌ ri Cristo. Itzel xbün chuvüch ri Dios. ¿Achique nibij vocomi? xbij rijaꞌ.
\p Y conojel ri vinük jun xquibün y xquibij: Que vocomi ticamsüs.
\p
\v 65 Y yecꞌo chꞌaka ri xquitzꞌom nquibün qꞌuiy itzel chin ri Jesús. Xquitzꞌom nquichubalaꞌ. Xquitzꞌapij ruvüch. Xquichꞌey y cꞌateriꞌ nquicꞌutulaꞌ chin: ¿Achique ri xachꞌayon? Tabij na cheke, xquibij chin.
\p Y ri samajelaꞌ ri yecꞌo chiriꞌ, xquiyalaꞌ kꞌaꞌ chin ri Jesús.
\s Tok ri Pedro xbij que man retaman tüj ruvüch ri Jesús
\p
\v 66 Y tok ri Pedro cꞌo cꞌa pa xulan chuvüch ri jay, cꞌo jun ixok raj-icꞌ ri nimalüj quitataꞌ ri sacerdotes ri xapon chiriꞌ.
\v 67 Ri Pedro numek-riꞌ chuchi-kꞌakꞌ. Y jariꞌ tok xpuꞌu ri aj-icꞌ nutzꞌet-nutzꞌet apu ri Pedro, y cꞌateriꞌ xbij chin: Rat chukaꞌ rat rachibilaꞌ ri Jesús ri aj-Nazaret, xbij chin.
\p
\v 68 Pero ri Pedro xa xrevaj cꞌa, roma xbij: Yin man vetaman tüj ruvüch ri Jesús. Man nkꞌax ta chukaꞌ chuve achique roma ri quiriꞌ nabij chuve, xbij chin ri aj-icꞌ.
\p Y ri Pedro xel-e chiriꞌ chiquicojol y xbe chuchi-bey. Y jariꞌ tok ri mamaꞌ xsiqꞌuin-pe.
\v 69 Y tok ri ixok aj-icꞌ xutzꞌet chic jun bey ri Pedro, xutzꞌom chic rubixic cheque ri yecꞌo chiriꞌ: La achi laꞌ jun cheque ri yecꞌo riqꞌuin ri Jesús, xbij.
\p
\v 70 Pero ri Pedro xa xrevaj chic jun bey. Y xa cꞌate baꞌ cꞌunük riꞌ ri quimolon-quiꞌ chiriꞌ xquibij jun bey chic chin: Ketzij na vi que rat rat rachibilaꞌ vi ri Jesús. Roma rat xa pa Galilea ncapuꞌu-vi, y junan ri achꞌabül quiqꞌuin, xquibij chin.
\p
\v 71 Pero ri Pedro xbij cꞌa: Yin man vetaman tüj ruvüch ri achi ri nibij rix. Chuvüch Dios ninbij chive que yin man vetaman tüj ruvüch. Y si man ketzij tüj ri ninbij, tika-ka pokonül pa nuviꞌ, xbij cheque.
\p
\v 72 Y ri mamaꞌ xbesiqꞌuin-pe pa rucaꞌn mul. Y ri Pedro jariꞌ xeka-pe pa ránima ri tzij ri ye rubin can ri Jesús chin, que man jani tisiqꞌuin-pe ri mamaꞌ pa rucaꞌn mul tok rat oxiꞌ yan mul tabij cheque ri nyecꞌutun chave, que man avetaman tüj nuvüch. Y rijaꞌ xtzꞌom okꞌej roma nunuc pa quiviꞌ ri tzij riꞌ.
\c 15
\s Tok ri Jesús xquicꞌuaj chuvüch ri Pilato
\p
\v 1 Y tok xsaker-pe cumaj yan chupan ri kꞌij riꞌ, ri nimalüj tak sacerdotes xquimol-quiꞌ ye cachibilan ri rajatük tak achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij y ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés. Conojel ri xquimol-quiꞌ pa comon. Rijeꞌ xquinuc achique nquibün riqꞌuin ri Jesús, y ximon-vi-e tok xquicꞌuaj y xbequijachaꞌ pa rukꞌaꞌ ri jun achi rubiniꞌan Pilato. Jariꞌ nbün juzgar pariꞌ achique xtibanatüj chin.
\v 2 Y jariꞌ tok ri Pilato xucꞌutuj chin ri Jesús: ¿Ja rat ri qui-Rey ri israelitas? xbij chin.
\p Y ri Jesús xbij cꞌa: Jaꞌ, quiriꞌ. Cachiꞌel ri xabij, xbij rijaꞌ.
\p
\v 3 Y ri nimalüj tak sacerdotes, qꞌuiy ri nquibila-apu chin ri Pilato, richin nquisujuj ri Jesús.
\v 4 Xpuꞌu ri Pilato xchꞌo chic apu riqꞌuin ri Jesús y xbij chin: Rijeꞌ juis qꞌuiy ri nquibila-pe chavij richin ncatquisujuj, y rat ¿man jun tzij nabij? xbij ri Pilato chin.
\p
\v 5 Pero man riqꞌuin tüj riꞌ ri Jesús man jun tzij ri xbij. Y ri Pilato juis xsatz rucꞌuꞌx, roma man jun bey rutzꞌeton tüj que jun vinük quiriꞌ ta nbün.
\s Ri Pilato xujüch ri Jesús chin ticamsüs chuvüch cruz
\p
\v 6 Y ronojel junaꞌ tok napon ri quinimakꞌij ri israelitas, ri nimakꞌij ri rubiniꞌan pascua, ri Pilato nusokꞌopij-e jun preso, ri preso ri nquibij ri vinük que utz ntel-e.
\v 7 Y ri kꞌij riꞌ, cꞌo pa cárcel jun achi rubiniꞌan Barrabás ye rachibilan chꞌaka chic rachibilaꞌ. Rijeꞌ ye kajnük pa cárcel roma xecatüj chirij ri nbanun mandar y chukaꞌ xquibün camic.
\v 8 Y roma ri vinük riꞌ quetaman que ri Pilato nusokꞌopij-e jun cheque ri yecꞌo pa cárcel, romariꞌ xepuꞌu rijeꞌ xquicꞌutuj chin ri Pilato que trelesaj-e jun cheque ri yecꞌo pa cárcel.
\v 9 Y ri Pilato jariꞌ xbij-pe cheque: ¿Ri irayibül rix que yin ninsokꞌopij-e ri achi Rey ivichin rix israelitas? xbij cheque.
\p
\v 10 Ri Pilato quiriꞌ xbij-pe, roma rijaꞌ retaman que ri nimalüj tak sacerdotes quiyoꞌon ri Jesús pa rukꞌaꞌ, roma itzel nquinaꞌ chin que juis ye qꞌuiy vinük ri nquitzekleben richin.
\v 11 Y ri nimalüj tak sacerdotes xquiyaꞌ quinaꞌoj ri vinük, que tiquibij-apu chin ri Pilato que xa ja ri Barrabás ri tisokꞌopis-e. Y ri vinük quiriꞌ xquibün.
\v 12 Y ri Pilato jariꞌ xbechꞌo jun bey chic y xucꞌutuj cheque: ¿Achique ri nibij rix que yin ninbün ta riqꞌuin ri achi ri nibij que i-Rey rix israelitas? xbij rijaꞌ cheque.
\p
\v 13 Y ri vinük xechꞌo chic apu y riqꞌuin cuchukꞌaꞌ xquibij: Tatakaꞌ rucamsasic chuvüch cruz, xquibij chin.
\p
\v 14 Romariꞌ ri Pilato xbij cheque: ¿Achique rumac rubanun chive?
\p Pero rijeꞌ man nyetaneꞌ tüj ka. Xa riqꞌuin más cuchukꞌaꞌ xquibij-apu: ¡Tatakaꞌ rucamsasic chuvüch cruz! xquibij.
\p
\v 15 Y ri Pilato xusokꞌopij-e ri Barrabás, chin ticuker cánima ri vinük. Cꞌateriꞌ xutük ruchꞌayic ri Jesús y xujüch-e chin ticamsüs chuvüch cruz.
\p
\v 16 Xepuꞌu ri soldados xquicusaj-apu ri Jesús cho jay richin ri palacio. Cꞌateriꞌ xecoyoj conojel ri chꞌaka chic soldados, ri ye cachibil. Xequimol cꞌa apu chirij ri Jesús.
\v 17 Y ri soldados riꞌ xquiyaꞌ jun tziük morado chirij ri Jesús, cachiꞌel vi ri nyequicusalaꞌ ri reyes. Y xquipachꞌuj chukaꞌ jun kꞌayis ri qꞌuiy ruqꞌuixal. Cachiꞌel jun corona xquibün chin, y cꞌateriꞌ xquiyaꞌ pa rujolon ri Jesús.
\v 18 Xepuꞌu chukaꞌ ri soldados nquibün que nquibün saludar ri Jesús, y nquibilaꞌ cꞌa chin: Caquicot cꞌa juis, rat ri qui-Rey ri israelitas, xquibij chin.
\p
\v 19 Rijeꞌ nquibujij pa rujolon ri Jesús riqꞌuin jun aj, y nquichubalaꞌ chukaꞌ. Nyexuqueꞌ chuvüch. Nquibün cꞌa que nquiyaꞌ rukꞌij, pero xa nyetzeꞌen chubanic.
\v 20 Y tok rijeꞌ xetaneꞌ que tzeꞌen chirij, xquelesaj-e ri tziük morado ri quiyoꞌon chirij. Cꞌateriꞌ xquiya-e ri rutziek-vi rijaꞌ, y xquicꞌuaj-e richin que nquibebajij chuvüch cruz.
\s Tok ri Jesús xbajix chuvüch cruz
\p
\v 21 Tok quitzꞌamon-e bey, xquicꞌul jun achi aj-Cirene, jun achi petenük pa kꞌayis, Ri achi reꞌ, quitataꞌ ri achiꞌaꞌ quibiniꞌan Alejandro y Rufo. Y rijaꞌ rubiniꞌan Simón. Y ri soldados xquibün chin ri achi riꞌ que xucꞌuaj-e ri ru-cruz ri Jesús.
\p
\v 22 Y ri soldados pariꞌ ri jun juyuꞌ rubiniꞌan Gólgota xquicꞌuaj ri Jesús. Ri juyuꞌ ri nbix chukaꞌ Calavera chin.
\v 23 Y tok yecꞌo chic chiriꞌ, xquisuj chin ri Jesús vino yoyon riqꞌuin ruyaꞌal jun cheꞌ rubiniꞌan mirra. Pero rijaꞌ man xrajoꞌ tüj.
\v 24 Y tok ri soldados quibajin chic ri Jesús chuvüch ri cruz, xquicꞌün-e ri rutziek y xquiyaꞌ pan atzꞌanin riqꞌuin nquitij achique nchꞌacon-e chin nquicꞌuaj chiquijujunal.
\p
\v 25 Tok ri hora las nueve xsaker-pe xquibajij ri Jesús chuvüch cruz.
\v 26 Y pa rutzaꞌn ri ru-cruz, chiriꞌ tzꞌiban-vi chuvüch jun tzꞌalün ri achique rumac ri Jesús richin ncamsüs. Chuvüch ri tzꞌalün riꞌ nbij cꞌa: Jareꞌ ri qui-Rey ri israelitas.
\v 27 Y ri soldados yecꞌo chukaꞌ ye caꞌiꞌ chic ri xequibajij. Ri caꞌiꞌ achiꞌaꞌ riꞌ ye elekꞌomaꞌ. Jun cꞌa ri xpabüx pa rajquikꞌaꞌ (ru-derecha) ri Jesús y jun chic pa ruxocon (ru-izquierda).
\v 28 Y riqꞌuin riꞌ nbanatüj cachiꞌel ri tzꞌiban can chupan ri rutzij ri Dios, tok nbij: Rijaꞌ cachiꞌel chukaꞌ jun aj-mac xban chin. Quiriꞌ ri tzꞌiban can.
\p
\v 29 Ri vinük cꞌa ri yecꞌo-e y nyeꞌapon riqꞌuin ri Jesús, nquisiloj can quijolon chuvüch, roma man nquinimaj tüj que ja rijaꞌ ri Rucꞌajol ri Dios. Y cꞌo chukaꞌ tzij ri nyequibilaꞌ can chin. Ri vinük riꞌ nquibilaꞌ can chin ri Jesús: Ja rat ri xabin que navulaj ri racho ri Dios y pan oxiꞌ kꞌij nabün chic jun bey.
\v 30 Tacolo-e-aviꞌ ayon y caka-pe chuvüch ri cruz, xquibij chin.
\p
\v 31 Y ja chukaꞌ tzij riꞌ ri nquibilaꞌ ri nimalüj tak sacerdotes. Rijeꞌ y ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés nquitzeꞌej ri Jesús y nquibilaꞌ chiquivüch: Rijaꞌ ye qꞌuiy xerucol, pero rijaꞌ man ntiquer tüj nucol-riꞌ.
\v 32 Rubin que ja rijaꞌ ri Cristo, ri Rey richin ri tinamit Israel. Si quiriꞌ, tika-pe chuvüch ri ru-cruz, chin nkatzꞌet y nkanimaj, xquibij.
\p Y ri elekꞌomaꞌ ri ye bajin chuvüch qui-cruz cachibilan ri Jesús, cꞌo cꞌa chukaꞌ tzij quiriꞌ ri nyequibij-apu chin.
\s Ri rucamic ri Jesús
\p
\v 33 Y tok xnicꞌajür kꞌij, jariꞌ tok xkꞌekumür ri ruchꞌulef. Y ri kꞌekuꞌn riꞌ xqꞌuis-e pa las tres ri xkakꞌij-ka.
\v 34 Y ja ri hora riꞌ, tok ri Jesús riqꞌuin ruchukꞌaꞌ xchꞌo y xbij: Eloi, Eloi, ¿lama sabactani? xbij. Y ri tzij ri xerubij rijaꞌ, quiriꞌ ri nbij: Nu-Dios yin, nu-Dios yin, ¿achique cꞌa roma tok xinamalij can?
\p
\v 35 Y yecꞌo-apu chꞌaka chunakaj ri Jesús, tok xcacꞌaxaj ri xbij, xquibilaꞌ cꞌa: ¿Xivacꞌaxaj? Rijaꞌ ja ri Elías ri nroyoj, xquibij.
\p
\v 36 Y cꞌo jun ri junanin xberumuba-pe jun cachiꞌel boꞌj ri nbix esponja chin. Xumubaꞌ chupan jun chꞌamilüj ruyaꞌal-uva, xuyaꞌ pa rutzaꞌn jun aj y xuyaꞌ chin ri Jesús richin nchꞌuptüj jubaꞌ ri nchakiꞌj ruchiꞌ, y xbij: Vocomi tikoyobej baꞌ chin nkatzꞌet si ja ri Elías nobos, nberukasaj-pe chuvüch ri cruz, xbij.
\p
\v 37 Jariꞌ tok ri Jesús riqꞌuin ruchukꞌaꞌ xchꞌo y xcom.
\v 38 Y ri cꞌul ri tason rupan ri racho ri Dios xkꞌachitüj pa nicꞌaj. Caꞌiꞌ xbün. Xutzꞌom-pe pa jotol pa xulan ka.
\v 39 Chuvüch apu apeꞌ cꞌo-vi ri Jesús cꞌo ri Capitán quichin ri soldados. Rijaꞌ xracꞌaxaj tok ri Jesús riqꞌuin ruchukꞌaꞌ xchꞌo, y jariꞌ tok xcom. Romariꞌ tok ri Capitán xbij cꞌa: Ketzij na vi que ri achi reꞌ Rucꞌajol ri Dios, xbij cꞌa.
\p
\v 40 Y yecꞌo chukaꞌ ixokiꞌ ri nyetzuꞌun-apu, pero chi nüj yecꞌo-vi. Chiquicojol ri ixokiꞌ riꞌ, cꞌo ri María Magdalena, cꞌo ri María ri quiteꞌ ri José y ri Jacobo ri más chaklatzꞌ, y cꞌo chukaꞌ ri jun ixok rubiniꞌan Salomé.
\v 41 Ri ixokiꞌ riꞌ, tok cꞌo ri Jesús pa Galilea, quitzekleben y xquilij-pe. Y chukaꞌ yecꞌo chꞌaka chic ixokiꞌ ri quitzekleben-apu ri Jesús pa Jerusalén.
\s Tok xmuk ri Jesús
\p
\v 42 Tok ya xtzak-ka ri kꞌij y xoc-pe ri akꞌaꞌ chin ri kꞌij richin uxlanen. Ja kꞌij riꞌ nquibanalaꞌ cꞌa achique ri ncꞌatzin cheque roma xa kꞌij richin uxlanen quichin conojel ri vinük.
\v 43 Y jariꞌ tok xapon jun achi rubiniꞌan José: y rijaꞌ aj tinamit Arimatea. Rijaꞌ jun achi cachibil ri achiꞌaꞌ ri nquibün juzgar chiquicojol ri quivinak: y rijaꞌ cꞌo juis rukꞌij chiquicojol rijeꞌ. Rijaꞌ jun achi ri royoben chukaꞌ tok ri Dios ntoc ri nbün mandar. Y rijaꞌ xapon riqꞌuin ri Pilato chupan ri hora riꞌ, chin nucꞌutuj ri ruchꞌacul ri Jesús richin numuk. Ri José man xuxbij tüj riꞌ chin xucꞌutuj ri ruchꞌacul ri Jesús.
\v 44 Pero ri Pilato man nunimaj tüj que ta chanin yan xcom ri Jesús. Romariꞌ rijaꞌ xroyoj ri Capitán, y xucꞌutuj chin si ketzij que camnük chic ri Jesús.
\v 45 Y tok ri Capitán xbij chin ri Pilato que ya camnük chic ri Jesús, cꞌateriꞌ xuyaꞌ kꞌij chin ri José que nberumukuꞌ can ri Jesús.
\v 46 Y ri José xulokꞌ cꞌa jun cꞌul nim. Y tok rukasan chic pe ri ruchꞌacul ri Jesús chuvüch ri cruz, xupis-e chupan ri cꞌul riꞌ. Y cꞌateriꞌ xberumukuꞌ can pa jun jul richin camnük, cꞌoton chuvüch jun juyuꞌ ri xa abüj vi. Y tok xumuk apu xusirirej jun abüj y xuyaꞌ can chuchiꞌ ri apeꞌ xumukutüj-vi. Y xutzꞌapij ri ruchiꞌ ri jul.
\p
\v 47 Y ri María Magdalena y ri María ri quiteꞌ ri José y ri Jacobo, xquitzꞌet cꞌa jabel apeꞌ xmuk-vi can ri Jesús.
\c 16
\s Tok xcꞌastüj chic ri Jesús
\p
\v 1 Y tok xcꞌo chic ri kꞌij richin uxlanen, ri María Magdalena, ri María ri quiteꞌ ri José y ri Jacobo, y chukaꞌ ri ixok rubiniꞌan Salomé xbequilokꞌo-pe jubulüj tak akꞌon. Y ri akꞌon reꞌ ncꞌatzin cheque richin nyequiyaꞌ can pariꞌ ri Jesús.
\v 2 Y cumaj yan chupan ri nabey kꞌij chin ri semana, xebe cꞌa chuchi-jul. Y tok nsaker-pe, jariꞌ tok nyeꞌapon yan.
\v 3 Y rijeꞌ xquibilaꞌ cꞌa chiquivüch: ¿Y achique njakon ri jul chikavüch? xquibij.
\p
\v 4 Pero tok xquitzꞌet ri jul, xquitzꞌet que xa jakül. Ri nimalüj abüj ri tzꞌapin can riqꞌuin, xa elesan chic e.
\v 5 Y tok rijeꞌ ye cꞌunük chic apu chupan ri jul, rijeꞌ xquitzꞌet que cꞌo jun cachiꞌel alaꞌ, tzꞌuyul pa cajquikꞌaꞌ (qui-derecha), rucusan jun tziük sük ri napon chirakün-ka. Y ri ixokiꞌ tok xquitzꞌet riꞌ, juis xquixbij-quiꞌ riqꞌuin.
\v 6 Pero rijaꞌ xbij cheque: Man tixbij-iviꞌ. Roma yin vetaman que rix nicanoj ri ruchꞌacul ri Jesús aj-Nazaret, ri xcamsüs chuvüch ri cruz. Rijaꞌ xcꞌastüj yan e, xa manak chic chereꞌ. Titzꞌetaꞌ apeꞌ xcꞌuje-vi.
\v 7 Vocomi cꞌa quixbiyin, y tibij chin ri Pedro y cheque ri chꞌaka chic rachibilaꞌ ri Jesús. Tibij cheque que ri Jesús nbe nabey chivüch, richin nicꞌul-iviꞌ chilaꞌ pa ruchꞌulef Galilea. Y chiriꞌ nitzꞌet-vi, cachiꞌel ri rubin can chive.
\p
\v 8 Y ri ixokiꞌ xeꞌel-e chiriꞌ pa jul, pero nyebarbot. Ri xbiriꞌ ri tzꞌamayon quichin juis nim. Rijeꞌ ye anmajnük cꞌa e. Man jun achique chok chin ta xquitzijoj-vi, roma ye camnük roma xquixbij-quiꞌ.
\s Tok ri Jesús xucꞌut-riꞌ chuvüch ri María Magdalena
\p
\v 9 Tok ri Jesús xcꞌastüj cumaj yan chupan ri xsaker ri kꞌij domingo, ri nabey kꞌij richin ri semana, xucꞌut-riꞌ nabey chuvüch ri María Magdalena, ri ixok ruchajin vukuꞌ (siete) itzel espíritu y xerelesaj-e ri Jesús.
\v 10 Y ri María Magdalena jariꞌ xbe y xberubij cheque conojel ri rachibilaꞌ ri Jesús. Rijeꞌ juis nyebison y quitzꞌamon okꞌej.
\v 11 Pero tok rijeꞌ xcacꞌaxaj que ri Jesús xa xcꞌastüj chic pe y ri María Magdalena xutzꞌet yan can ruvüch, xa man xquinimaj tüj.
\s Tok ri Jesús xucꞌut-riꞌ chiquivüch ri ye caꞌiꞌ achiꞌaꞌ
\p
\v 12 Quiriꞌ chukaꞌ ri Jesús xucꞌut-riꞌ chiquivüch ye caꞌiꞌ achiꞌaꞌ ri quitzꞌamon bey chin nyebe lojcꞌan chic. Rijeꞌ pa kꞌayis ye benük-vi. Pero roma ri Jesús jun vi chic xbün tok xucꞌut-riꞌ chiquivüch, man chanin tüj xquetamaj ruvüch.
\v 13 Ri caꞌiꞌ achiꞌaꞌ riꞌ xbequibij chukaꞌ cheque ri chꞌaka chic ri xquitzekleben ri Jesús, pero chukaꞌ man xenimüx tüj.
\s Ri samaj ri xbij can ri Jesús que tiban
\p
\v 14 Cꞌateriꞌ ri Jesús xucꞌut-riꞌ chiquivüch ri once rachibilaꞌ, tok nyetajin nyevaꞌ. Rijaꞌ xbij cꞌa cheque: ¿Cꞌo roma rix xa man xinimaj tüj y xicovirsaj ri ivánima? xbij cheque. Quiriꞌ xbij cheque roma ri rachibilaꞌ xa man xequinimaj tüj ri xetzꞌeton richin ri Jesús que xa xcꞌastüj chic pe chiquicojol ri caminakiꞌ.
\v 15 Y xbij chukaꞌ cheque: Quixbiyin chuvüch ri ruchꞌulef y titzijoj ri utzilüj tzij richin colonic cheque conojel ri vinük.
\v 16 Ri vinük cꞌa ri nutaken ri utzilüj tzij richin colonic y nbün chukaꞌ bautizar-riꞌ, ncolotüj cꞌa. pero ri vinük ri xa man nuniman tüj, riꞌ nutij kꞌoxomül.
\v 17 Ri nyetaken cꞌa vichin, qꞌuiy cꞌa nyequibanalaꞌ richin nkꞌalajin que yincꞌo-vi quiqꞌuin. Pa nubiꞌ yin nyequelesalaꞌ itzel tak espíritu y nyechꞌo pa chꞌaka chic chꞌabül ri man ye quetamalon tüj.
\v 18 Rijeꞌ chukaꞌ stapeꞌ (aunque) nyequitzꞌom itzel tak cumütz y akꞌon chin camic, man nijun nquibün. Nquiyalaꞌ chukaꞌ quikꞌaꞌ pa quiviꞌ yavaꞌiꞌ y nyecꞌachoj. Qꞌuiy ri nyequibanalaꞌ rijeꞌ, xbij ri Jesús.
\s Tok ri Jesús xtzolij chilaꞌ chicaj riqꞌuin ri Dios
\p
\v 19 Tok ri Ajaf Jesús chꞌovinük chic can cheque ri rachibilaꞌ, xbe y chilaꞌ chicaj xcꞌul roma ri Dios, y xtzꞌuye-apu pa rajquikꞌaꞌ (ru-derecha).
\v 20 Y tok ri rachibilaꞌ xeꞌel cꞌa chi nüj chi nakaj, xquitzijoj ri rutzij ri Dios. Y ri Ajaf cꞌo-vi quiqꞌuin richin nyerutoꞌ y chukaꞌ xbün cheque que qꞌuiy milagros ri xetiquer xquibanalaꞌ richin tikꞌalajin que ja ri ketzij riꞌ. Quiriꞌ cꞌa.
