\id JHN - Cakchiquel, Eastern (Oriental) NT [cke] -Guatemala 1986 (web version -2012 bd)
\h SAN JUAN
\toc1 Ri rucꞌaslen ri Jesucristo ri tzꞌiban can roma San Juan
\toc2 San Juan
\mt Ri rucꞌaslen ri Jesucristo ri tzꞌiban can roma San Juan
\c 1
\s Ri Cristo ri Rutzij ri Dios xoc cꞌa cachiꞌel roj vinük
\p
\v 1 Ri Cristo jariꞌ ri Rutzij ri Dios ri nkꞌalajrisan ri runaꞌoj ri Dios. Tok xtzꞌucutüj cꞌa pe ronojel, cꞌo-vi rijaꞌ. Rijaꞌ cꞌo cꞌa riqꞌuin ri Dios, y rijaꞌ chukaꞌ Dios vi.
\v 2 Rijaꞌ cꞌo-vi-pe riqꞌuin ri Dios tok xban ri ruchꞌulef.
\v 3 Y roma rijaꞌ tok cꞌo ronojel. Roma ri Dios pa rukꞌaꞌ ri Cristo xuya-vi richin xbün ronojel.
\v 4 Riqꞌuin cꞌa rijaꞌ cꞌo-vi ri cꞌaslen. Y ri cꞌaslen reꞌ, jareꞌ ri nsakrisan quichin ri vinük.
\v 5 Y ri jun Sük reꞌ, nsakrisan-vi pa kꞌekuꞌn quicꞌaslen ri vinük. Y man jun bey cꞌa ri kꞌekuꞌn nuchup ri Sük riꞌ.
\p
\v 6 Y xcꞌujeꞌ cꞌa jun achi ri chaꞌon-pe roma ri Dios, jun achi ri rubiniꞌan Juan.
\v 7 Ri Juan cꞌa reꞌ xpuꞌu richin xberukꞌalajrisaj ri Sük, richin quiriꞌ conojel cꞌa vinük tiquitakej. Tiquinimaj cꞌa ri nuyaꞌ rutzijol rijaꞌ cheque.
\v 8 Y man ja tüj cꞌa rijaꞌ ri Sük. Rijaꞌ xaxe cꞌa richin xberukꞌalajrisaj ri Sük riꞌ.
\v 9 Y jariꞌ tok xka-pe ri Sük riꞌ chuvüch ri ruchꞌulef. Jariꞌ ri ketzij Sük, ri nsakrisan quichin ri vinük.
\p
\v 10 Xka-pe cꞌa chuvüch ri ruchꞌulef ri banun roma rijaꞌ, pero ri yecꞌo chuvüch ri ruchꞌulef reꞌ xa man xquetamaj tüj ruvüch tok xka-pe.
\v 11 Chupan cꞌa ri ruchꞌulef richin rijaꞌ xka-pe, pero ri vinük ri ye richin rijaꞌ xa man xquicꞌul tüj.
\v 12 Jacꞌa ri xecꞌulun richin tok xka-pe chuvüch ri ruchꞌulef, ri xetaken-vi richin, xbün cꞌa cheque que xeꞌoc ralcꞌual ri Dios.
\v 13 Ri vinük cꞌa ri xeꞌoc ralcꞌual ri Dios, xeꞌalüx-vi chic, pero man junan tüj chic chi alaxic ri xquicꞌuaj cachiꞌel tok xeꞌalüx riqꞌuin ri quiteꞌ, tok xa ja ri teꞌej-tataꞌaj xquirayij que xalüx jun acꞌual. Roma ri cꞌacꞌaꞌ alaxic rurayibül ri Dios, y man rurayibül tüj ri achi.
\p
\v 14 Y ri Cristo ri Rutzij ri Dios xka-pe cꞌa chuvüch ri ruchꞌulef y xoc cꞌa chukaꞌ cachiꞌel roj vinük. Y xkatzꞌet cꞌa que xaxe vi rijaꞌ ri Rucꞌajol ri Dios, roma cꞌo rukꞌij. Y nojnük cꞌa riqꞌuin ri ketzij y juis chukaꞌ riqꞌuin ri utz ri nuspaj ri Dios.
\v 15 Y ri Juan ri xbix chukaꞌ Bautista chin, cꞌo cꞌa ri xukꞌalajrisaj pariꞌ ri Cristo. Riqꞌuin vi ruchukꞌaꞌ tok xbij: Jareꞌ ri nutzijon chive, tok xinbij chive que ri nka-pe chuvij yin, jariꞌ ri nimalaxel chinuvüch. Y cꞌo-vi-pe pa nabey, tok yin cꞌa man jani nquibecꞌulun tüj pe chuvüch ri ruchꞌulef, xbij cꞌa ri Juan Bautista.
\p
\v 16 Konojel cꞌa roj kacꞌulun ri utzilüj sipanic ri nspaj-pe ri Cristo. Man xe tüj cꞌa jun bey ri ruyoꞌon-pe pa kaviꞌ, xa quitzeklebelon-pe-quiꞌ ri utz ri nuspaj ri Dios pa kaviꞌ.
\v 17 Ri Dios ja ri Moisés ri xucusaj richin xuya-pe ri ley ri nucꞌut achique rurayibül rijaꞌ. Jacꞌa richin que xka-pe ri utzilüj sipanic ri nspaj-pe ri Dios y ri ketzij, ja ri Jesucristo ri xucusaj.
\v 18 Man jun cꞌa vinük ri tzꞌeteyon tüj richin ri Dios, xaxe ri Rucꞌajol ri tzꞌeteyon richin. Ri Dios xaxe cꞌa ri jun Rucꞌajol cꞌo y juis nrajoꞌ. Y jariꞌ ri xbekꞌalajrisan-ka-pe ri Dios chikavüch chereꞌ chuvüch ri ruchꞌulef.
\s Ri Juan kꞌalajrisüy vi richin ri Cristo
\p
\v 19 Y ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas chiriꞌ pa tinamit Jerusalén, yecꞌo cꞌa achiꞌaꞌ ri xequitük-e cꞌa riqꞌuin ri Juan Bautista. Xequitük cꞌa achiꞌaꞌ ye sacerdotes y achiꞌaꞌ ri ye levitas nbix cheque, richin que xbequicꞌutuj chin ri Juan que tubij si ja rijaꞌ ri Cristo. Y rijaꞌ xukꞌalajrisaj-vi chiquivüch.
\v 20 Ri Juan ja vi cꞌa ri ketzij ri xukꞌalajrisaj, roma xbij cꞌa cheque: Man ja tüj yin ri Cristo.
\p
\v 21 Y cꞌateriꞌ ri achiꞌaꞌ ri ye takon-e, xquicꞌutuj chic cꞌa chin: ¿Rat achique cꞌa rat cꞌa? ¿O xa ja rat ri achi ri xkꞌalajrisan ri rutzij ri Dios ojer can y xubiniꞌaj Elías? xquibij chin. Pero ri Juan xbij cꞌa cheque: Man ja tüj yin, xbij cheque.
\p
\v 22 Y cꞌateriꞌ ri achiꞌaꞌ riꞌ xquicꞌutuj cꞌa chin: ¿Rat achique cꞌa rat cꞌa? Roma roj ncꞌatzin cꞌa cheke que nketamaj-e rat achique rat, y jariꞌ ri nkabebij cheque ri ye takayon-pe kichin. Takꞌalajrisaj cꞌa aviꞌ chikavüch, xquibij.
\p
\v 23 Y rijaꞌ xbij cꞌa cheque ri achiꞌaꞌ riꞌ: Ja yin ri jun ri achique chok pariꞌ cꞌo rutzꞌiban ri kꞌalajrisüy rutzij ri Dios ri xcꞌujeꞌ ojer can y rubiniꞌan Isaías. Y jareꞌ ri xutzꞌibaj can rijaꞌ: Cꞌo jun achi cꞌa ri ncꞌujeꞌ pa tzꞌiran ruchꞌulef, y ja rijaꞌ ri ntzijon ri rutzij ri Dios chiquivüch ri vinük ri nyeꞌapon riqꞌuin. Y nubilaꞌ cꞌa cheque: Tichojmirsalaꞌ rubey ri icꞌaslen, roma ya ja nobos ri Ajaf, xbij ri Juan cheque.
\p
\v 24 Ri achiꞌaꞌ cꞌa ri xeꞌapon riqꞌuin ri Juan, ja ri achiꞌaꞌ ri ye takon-e coma ri fariseos.
\v 25 Y ri achiꞌaꞌ riꞌ xquicꞌutuj chic cꞌa chin ri Juan: ¿Achique cꞌa roma rat nyeꞌabün bautizar ri vinük? Tok xa man ja tüj rat ri Cristo, ni man ja tüj chukaꞌ rat ri Elías, ni man ja tüj rat ri kꞌalajrisüy ri rutzij ri Dios ri ncꞌatzinej npuꞌu, xquibij ri achiꞌaꞌ riꞌ chin ri Juan.
\p
\v 26 Y ri Juan xbij cꞌa cheque: Yin riqꞌuin yaꞌ nyenbün bautizar ri vinük, pero chiꞌicojol rix cꞌo cꞌa Jun ri man ivetaman tüj ruvüch,
\v 27 y rijaꞌ cꞌa chuvij cꞌa yin nka-pe, pero ja rijaꞌ ri cꞌo-pe nabey que chinuvüch yin. Y yin man cꞌuluman tüj cꞌa ni richin ninsol ri ruximbül ri ruxajab.
\p
\v 28 Y ronojel cꞌa reꞌ, ja chiriꞌ pa Betábara xbanatüj-vi, ri lugar ri cꞌo-apu lojcꞌan ruchiꞌ ri rakün-yaꞌ Jordán, ri nbün-vi bautizar ri Juan.
\s Ja ri Jesús ri nrelesan quimac ri vinük
\p
\v 29 Pa rucaꞌn kꞌij tok ri Juan Bautista xutzꞌet que choj petenük ri Jesús cꞌa riqꞌuin, xbij: Jareꞌ xka-pe ri cachiꞌel Alaj Oveja ri takon-pe roma ri Dios, richin que nrelesaj ri quimac ri vinük ri yecꞌo chuvüch ri ruchꞌulef.
\v 30 Y jareꞌ ri nutzijon chive, tok xinbij que chuvij yin nka-pe cꞌa jun achi ri xa nimalaxel vi chinuvüch yin, y cꞌo-vi-pe nabey yan, tok yin man jani nquicꞌulun ta pe chuvüch ri ruchꞌulef.
\v 31 Y yin man vetaman tüj achique achi rijaꞌ. Pero richin que nkꞌalajrisüs chuvüch ri tinamit Israel, romariꞌ tok xinpuꞌu chubanic bautizar riqꞌuin yaꞌ.
\p
\v 32 Y ri Juan xukꞌalajrisaj cꞌa chukaꞌ y xbij: Yin xintzꞌet cꞌa ri Lokꞌolüj Espíritu tok xka-pe chilaꞌ chicaj cachiꞌel jun paloma y xcꞌuje-ka pariꞌ rijaꞌ.
\v 33 Y yin chiriꞌ cꞌa man jani cꞌa vetaman tüj achique cꞌa ri Jun riꞌ. Pero ri Dios ri yoꞌon-pe ri jun samaj reꞌ chuve, rukꞌalajrisan-vi chic cꞌa chinuvüch que tok nintzꞌet que nka-pe ri Lokꞌolüj Espíritu y ncꞌuje-ka pariꞌ jun achi, jariꞌ ri nbanun bautizar riqꞌuin ri Lokꞌolüj Espíritu y man riqꞌuin tüj yaꞌ.
\v 34 Vocomi xintzꞌet yan cꞌa. Y romariꞌ ninkꞌalajrisaj que ja rijaꞌ ri Rucꞌajol ri Dios.
\s Ye caꞌiꞌ cheque ri rachibilaꞌ ri Juan xquitzeklebej-e ri Jesús
\p
\v 35 Y pa rucaꞌn kꞌij, ri Juan ye rachibilan ye caꞌiꞌ cheque ri rachibilaꞌ, cꞌo chic cꞌa chiriꞌ jun bey.
\v 36 Y jariꞌ tok rijaꞌ xutzꞌet que ri Jesús ncꞌo-e chiriꞌ. Rijaꞌ xbij cꞌa: Titzꞌetaꞌ, ja Jesucristo laꞌ, ri cachiꞌel Alaj Oveja ri takon-pe roma ri Dios.
\p
\v 37 Y ri ye caꞌiꞌ rachibilaꞌ ri Juan tok xcacꞌaxaj cꞌa ri xbij, rijeꞌ xquitzeklebej-e ri Jesús.
\v 38 Y tok ri Jesús xtzuꞌun can chirij y xerutzꞌet ri ye caꞌiꞌ rachibilaꞌ ri Juan que ye tzekel-e chirij, rijaꞌ xucꞌutuj cꞌa cheque: ¿Achique nicanoj? xbij cheque.
\p Y rijeꞌ xquibij cꞌa chin ri Jesús: Roj nkajoꞌ nketamaj apeꞌ cꞌo-vi ri avacho rat Rabí. Rijeꞌ Rabí xquibij cꞌa chin roma ri israelitas quiriꞌ nquibij chin jun maestro.
\p
\v 39 Y ri Jesús xbij cꞌa cheque: Joꞌ, y tibevetamaj can.
\p Y rijeꞌ xebe na vi y xbequetamaj can ri racho. Ya xecꞌujeꞌ cꞌa ka riqꞌuin ri jun kꞌij riꞌ, roma xa las cuatro chic ri xkakꞌij. Xa xkakꞌij yan cꞌa.
\p
\v 40 Ri jun cꞌa cheque ri ye caꞌiꞌ achibilaꞌ ri xeꞌacꞌaxan-e achique ri xbij ri Juan y xquitzeklebej-e ri Jesús, ja ri Andrés. Ri Andrés y ri Simón Pedro ye quichakꞌ-quiꞌ.
\v 41 Ri Andrés nabey cꞌa xberucanoj ri Simón y xberubij cꞌa chin: Ketaman chic cꞌa achique ri Mesías. Y quiriꞌ cꞌa nquibij ri israelitas chin ri Cristo, ri Jun chaꞌon-pe y takon-pe roma ri Dios.
\p
\v 42 Cꞌateriꞌ ri Andrés xucꞌuaj ri Simón cꞌa riqꞌuin ri Jesús. Y tok ri Jesús xutzꞌet, xbij cꞌa chin: Ja rat ri Simón ri rucꞌajol ri Jonás. Vocomi nabiniꞌaj cꞌa chukaꞌ Cefas. Y quiriꞌ cꞌa nquibij ri israelitas chin jun vinük rubiniꞌan Pedro.
\s Tok ri Jesús xchꞌo riqꞌuin ri Felipe y ri Natanael
\p
\v 43 Ja pa rucaꞌn kꞌij, ri Jesús runucun-vi que nbe cꞌa pa ruchꞌulef Galilea. Y chupan cꞌa ri kꞌij riꞌ ri Jesús xberucꞌulu-pe ri jun achi rubiniꞌan Felipe y xbij cꞌa chin: Quinatzeklebej.
\v 44 Y ri jun achi reꞌ, ri rubiniꞌan Felipe, aj pa tinamit Betsaida, ri tinamit apeꞌ cꞌo-vi cacho ri Andrés y ri Pedro.
\v 45 Ri achi cꞌa ri rubiniꞌan Felipe, xberucꞌulu-pe ri jun achi rubiniꞌan Natanael, y xbij cꞌa chin: Cꞌo chic ri Jun ri rubin can ri Moisés chupan ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin rijaꞌ, y ri quibin can chukaꞌ ri achiꞌaꞌ ri xekꞌalajrisan ri rutzij ri Dios ojer can, ri chupan ri quivuj ye quitzꞌibalun can. Cꞌateriꞌ nketamaj can ruvüch. Rijaꞌ, ja ri Jesús ri rucꞌajol ri José aj-Nazaret.
\p
\v 46 Y ri Natanael xbij: ¿Xticꞌulun ta cꞌa pe jun utzilüj achi ri chiriꞌ pa tinamit Nazaret? xbij rijaꞌ. Pero ri Felipe xbij chin: Si man nanimaj tüj, joꞌ chutzꞌetic.
\p
\v 47 Y tok ri Jesús xutzꞌet ri Natanael que xa napon yan apu riqꞌuin, xbij cꞌa: Titzꞌetaꞌ la jun achi laꞌ. Rijaꞌ richin vi ri rutinamit ri Dios. Rijaꞌ jun ketzij israelita, roma quiriꞌ nucꞌut ri rucꞌaslen. Man jun chꞌaconic riqꞌuin.
\p
\v 48 Cꞌateriꞌ ri Natanael xucꞌutuj cꞌa chin ri Jesús: ¿Apeꞌ xavetamaj-vi nuvüch?
\p Y ri Jesús xbij cꞌa chin: Yin xatintzꞌet tok cꞌa ratcꞌo na chiriꞌ chuxeꞌ ri jun cheꞌ rubiniꞌan higuera, tok cꞌa man jani tacꞌul ri Felipe, xbij ri Jesús chin.
\p
\v 49 Ri Natanael jariꞌ tok xbij: Maestro, xbij chin. Ja vi rat ri Rucꞌajol ri Dios. Y ja rat ri Rey richin ri tinamit Israel, xbij.
\p
\v 50 Y ri Jesús xbij chin ri Natanael: Rat xanimaj que ja yin ri Rucꞌajol ri Dios xaxe riqꞌuin xinbij chave que chuxeꞌ ri jun cheꞌ rubiniꞌan higuera ratcꞌo-vi tok cꞌa man jani tacꞌul ri Felipe. Cꞌo qꞌuiy cꞌa na rubanic natzꞌet richin quiriꞌ nanimaj más.
\p
\v 51 Y ri Jesús xbij cꞌa chukaꞌ: Tinimaj cꞌa ri ninbij chive: Rix nitzꞌet cꞌa que ri caj njakatüj, y que ri ángeles richin ri Dios nyexule-nyejoteꞌ chinutoꞌic yin ri xinalüx chiꞌicojol.
\c 2
\s Ri xbanatüj pa jun cꞌulubic chiriꞌ pa tinamit Caná
\p
\v 1 Y pa rox kꞌij, chiriꞌ pa tinamit rubiniꞌan Caná chiriꞌ pa ruchꞌulef Galilea, cꞌo cꞌa jun cꞌulubic xbanatüj. Y ri María ri ruteꞌ ri Jesús, cꞌo cꞌa chukaꞌ chiriꞌ chupan ri cꞌulubic riꞌ.
\v 2 Y ri Jesús ye rachibilan ri rachibilaꞌ, xeꞌoyox cꞌa chukaꞌ chupan ri cꞌulubic riꞌ.
\v 3 Jacꞌa ri ruyaꞌal-uva xa xqꞌuis yan chanin chupan ri cꞌulubic riꞌ. Y ri María ri ruteꞌ ri Jesús, xapon cꞌa apu riqꞌuin ri Jesús y xberubij chin: Man jun chic tzꞌuj ruyaꞌal-uva quiqꞌuin.
\p
\v 4 Pero ri Jesús xbij cꞌa chin: ¿Achique cꞌa ri najoꞌ? Roma ri nu-hora xa man jani tapon, xbij rijaꞌ.
\p
\v 5 Y ri ruteꞌ ri Jesús xbij cꞌa cheque ri ajicꞌaꞌ: Si cꞌo ri nbij ri Jesús chive, tibanaꞌ cꞌa, xbij cheque.
\p
\v 6 Y chiriꞌ yecꞌo cꞌa vakiꞌ (seis) nimakꞌ tak tanax, ye banun riqꞌuin abüj. Ri israelitas jabel nyecucusaj tanax quiriꞌ, roma chupan tanax quiriꞌ nquiya-vi yaꞌ ri ncꞌatzin cheque richin nquichꞌajchꞌojrisaj-quiꞌ, cachiꞌel cꞌa ri nchilabex cheque roma ri qui-ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés. Y ri tanax riꞌ, ochenta o cien litros yaꞌ quipan.
\v 7 Y ri Jesús xbij cheque ri ajicꞌaꞌ: Queꞌinojsaj chi yaꞌ ri tanax reꞌ, xbij cheque.
\p Y ri ajicꞌaꞌ quiriꞌ vi xquibün. Xequipulisaj cꞌa can ri nimakꞌ tak tanax riꞌ
\v 8 Cꞌateriꞌ ri Jesús xbij cꞌa cheque ri ajicꞌaꞌ: Vocomi tipaja-e baꞌ y ticꞌuaj chin ri paꞌül chuvüch ri nimakꞌij reꞌ, richin tutijaꞌ na. Y ri ajicꞌaꞌ xquibün-vi ri xbij ri Jesús cheque.
\v 9 Y ri paꞌül chuvüch ri nimakꞌij riꞌ, tok rutijon chic ka que galán jabel ri ruyaꞌal-uva riꞌ, xroyoj cꞌa ri achi culbel chupan ri cꞌulubic riꞌ. Ri paꞌül cꞌa chuvüch ri nimakꞌij riꞌ, man retaman cꞌa tüj apeꞌ petenük-vi ri ruyaꞌal-uva riꞌ. Xaxe cꞌa ri ajicꞌaꞌ ri xepajon ri ye etamayon.
\v 10 Y tok ri achi culbel xapon cꞌa, ri paꞌül chuvüch ri nimakꞌij richin ri cꞌulubic riꞌ xbij cꞌa chin: Tok cꞌo jun nimakꞌij quereꞌ, conojel cꞌa vinük ja ri ruyaꞌal-uva ri utz nquiyaꞌ nabey, y tok xa yojtajnük chic pa quichiꞌ ri yecꞌo pa nimakꞌij, roma qꞌuiy chic ri Quitijon, nquiyaꞌ cꞌa jun choj ruyaꞌal-uva. Pero rat xa man quiriꞌ tüj xabün. Rat xa cꞌa riꞌ xabevelesaj-pe ri ruyaꞌal-uva ri utz, xbij.
\p
\v 11 Ri xbün cꞌa ri Jesús que xbün ruyaꞌal-uva chin ri yaꞌ pa cꞌulubic pa tinamit Caná chiriꞌ pa ruchꞌulef Galilea, jariꞌ ri nabey milagro ri xbün. Y ri jun milagro reꞌ, xucꞌut cꞌa que rijaꞌ cꞌo-vi nim rukꞌij. Y ri ye rachibilaꞌ xquiyaꞌ cꞌa cánima riqꞌuin.
\p
\v 12 Tok ya tzurnük chic cꞌa can ri cꞌulubic, ri Jesús rachibilan ri ruteꞌ, ri ye ruchakꞌ y ri rachibilaꞌ xebe pa tinamit Capernaum. Y xecꞌujeꞌ cꞌa caꞌi-oxiꞌ kꞌij chiriꞌ.
\s Tok ri Jesús xerokotaj-pe ri nyecꞌayin pa racho ri Dios
\p
\v 13 Y nakaj chic cꞌa ri kꞌij richin ri quinimakꞌij ri israelitas, ri rubiniꞌan pascua, kꞌij tok nyecamsüs ri alaj ovejas. Romariꞌ ri Jesús xbe cꞌa pa tinamit Jerusalén, richin ri nimakꞌij riꞌ.
\v 14 Y chiriꞌ chuvüch racho ri Dios ri cꞌo pa Jerusalén, ri Jesús xeberilaꞌ cꞌa nyecꞌayin vacx, nyecꞌayin ovejas, y nyecꞌayin palomas. Y xeberilaꞌ chukaꞌ qꞌuexoy-ruvüch tumin ye tzꞌuyul chiriꞌ.
\v 15 Ri Jesús, xe cꞌa xerutzꞌet, xbün cꞌa jun ruchꞌaybül riqꞌuin coloꞌ y xerokotaj-pe conojel. Xerokotaj cꞌa pe cachibilan ri qui-ovejas y ri quivacx chiriꞌ chuvüch racho ri Dios. Y cheque ri qꞌuexoy-ruvüch tumin, xucꞌakalaꞌ cꞌa can ri qui-tumin chiquivüch y xerutecamayilaꞌ can ri qui-mesas.
\v 16 Y cheque ri nyecꞌayin palomas xbij cꞌa: Queꞌivelesaj-e reꞌ chereꞌ. Y man tibün chin ri racho ri Nataꞌ Dios, jun cꞌayibül, xbij ri Jesús.
\p
\v 17 Romariꞌ ri rachibilaꞌ, chanin cꞌa xka-pe chiquicꞌuꞌx ri jun tzij tzꞌiban chupan ri rutzij ri Dios. Ri tzij cꞌa riꞌ nbij: Nupaxij vánima ri itzel nyetajin chubanic ri vinük chupan ri avacho, nbij.
\p
\v 18 Y jariꞌ tok ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, xquibij chin ri Jesús: ¿Achique cꞌa ncatiquer nacꞌut chikavüch richin que nketamaj que cꞌo avuchukꞌaꞌ pan akꞌaꞌ richin xeꞌavokotaj-e ri vinük chereꞌ? xquibij.
\p
\v 19 Y ri Jesús xbij cꞌa cheque: Tikasaj cꞌa pan ulef ri jun jay reꞌ, ri richin ri Dios, y yin pan oxiꞌ kꞌij ninyüc jun bey chic, xbij.
\p
\v 20 Y jariꞌ tok ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, xquibij chin ri Jesús: Ri jun jay reꞌ, cuarenta y seis junaꞌ xquibün ri kate-katataꞌ chirij richin xquipabaꞌ. ¿Ncatiquer comi cꞌa rat napabaꞌ pan oxiꞌ kꞌij? xquibij chin.
\p
\v 21 Pero ri jay ri xbij ri Jesús cheque ri vinük riꞌ, ja ri mismo ruchꞌacul.
\v 22 Y romariꞌ, tok ri Jesús xcamsüs chuvüch ri cruz y pa rox kꞌij xbecꞌastüj-pe, ri rachibilaꞌ xquicꞌuxlaꞌaj-pe ri jun tzij reꞌ ri xbij cheque ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas. Y xquiyaꞌ cꞌa cánima riqꞌuin ri rutzij ri Dios ri tzꞌiban can y riqꞌuin ri tzij ri ye rubin can ri Jesús.
\s Ri Jesús retaman ri cꞌo pa tak cánima ri vinük
\p
\v 23 Y chupan cꞌa ri kꞌij tok cꞌo-ka ri Jesús pa Jerusalén roma ri nimakꞌij pascua, ye qꞌuiy vi cꞌa vinük ri xetaken. Ri vinük reꞌ xquitakej tok xequitzꞌet ri milagros ri xerubün chiquivüch.
\v 24 Pero ri Jesús man cꞌa xuyaꞌ tüj ránima quiqꞌuin ri vinük riꞌ, roma rijaꞌ retaman-vi ri cꞌo pa tak cánima conojel vinük.
\v 25 Y man ncꞌatzin tüj cꞌa chin que cꞌo ta jun ri nbin chin achique rubanic ri quicꞌaslen chiquijujunal ri vinük, roma rijaꞌ retaman-vi achique cꞌa ri cꞌo pa tak cánima.
\c 3
\s Ri Jesús y ri Nicodemo
\p
\v 1 Y cꞌo cꞌa jun achi chiquicojol ri fariseos ri rubiniꞌan Nicodemo, y ri achi reꞌ cꞌo-vi cꞌa rukꞌij chiquivüch ri ruvinak israelitas.
\v 2 Y pa jun akꞌaꞌ, rijaꞌ xapon riqꞌuin ri Jesús y xbij chin: Nkꞌalajin-vi cꞌa que rat jun Maestro ri takon-pe roma ri Dios, roma ri milagros ri nyeꞌabanalaꞌ, xaxe cꞌa ri cꞌo Dios riqꞌuin ri ntiquer nbanun.
\p
\v 3 Y ri Jesús xbij cꞌa chin ri Nicodemo: Yin ketzij cꞌa ri ninbij chave: Ri achique cꞌa ri man nalüx tüj chic, man ntoc tüj pa rukꞌaꞌ ri Dios, xbij chin.
\p
\v 4 Pero ri Nicodemo xbij chin ri Jesús: ¿Ntiquer comi nalüx jun bey chic jun achi cachiꞌel yin, yin riꞌj chic? ¿Y ntiquer comi que ri nteꞌ nquiralaj jun bey chic? xbij.
\p
\v 5 Ri Jesús xbij cꞌa: Yin ketzij vi cꞌa ri ninbij chave: Ri cꞌacꞌaꞌ alaxic ri xinbij, jariꞌ ri nban roma ri Lokꞌolüj Espíritu y yaꞌ. Y ri man cꞌa nquicꞌuaj tüj ri jun cꞌacꞌaꞌ alaxic riꞌ, man nyeꞌoc tüj pa rukꞌaꞌ ri Dios.
\v 6 Ri vinük cꞌa ri rucꞌuan xaxe ri alaxic richin ri ruchꞌulef, aj-ruchꞌulef vi. Jacꞌa ri vinük ri rucꞌuan chukaꞌ ri alaxic richin ri Lokꞌolüj Espíritu, richin vi ri Lokꞌolüj Espíritu.
\v 7 Y man tisatz cꞌa acꞌuꞌx riqꞌuin ri ninbij chave, roma quiriꞌ vi: Conojel cꞌa ncꞌatzin que nquicꞌuaj jun chic cꞌacꞌaꞌ alaxic.
\v 8 Ri nyeꞌucꞌuan ri alaxic richin ri Lokꞌolüj Espíritu, njalatüj ri quicꞌaslen. Y ri Lokꞌolüj Espíritu ri njalon ri quicꞌaslen, man cꞌa tzꞌetetüj tüj. Xa cachiꞌel cꞌa ri cakikꞌ ri apeꞌ na ncꞌulun-vi-pe. Roma xaxe navacꞌaxaj, pero man cꞌa avetaman tüj apeꞌ petenük-vi y man avetaman tüj chukaꞌ apeꞌ nbe-vi, xbij ri Jesús.
\p
\v 9 Y ri Nicodemo xucꞌutuj cꞌa chin ri Jesús: ¿Achique cꞌa rubanic riꞌ?
\p
\v 10 Ri Jesús xbij cꞌa chin: ¿Man avetaman tüj cꞌa achique rubanic reꞌ, y rat jun maestro chiquicojol ri kavinak israelitas?
\v 11 Yin ja ri vetaman y nutzꞌeton ri nintzijoj, jacꞌa rix vinük man nijoꞌ tüj ninimaj.
\v 12 Rix man ninimaj tüj ri ninbij chive, y xa pariꞌ cosas richin ri ruchꞌulef. Y ja ta calaꞌ nintzijoj ta chive ri achique ri ye richin chilaꞌ chicaj.
\p
\v 13 Ri chilaꞌ chicaj man jun chic cꞌa ri xapon tüj, xaxe cꞌa ri Jun kajnük-pe chilaꞌ. Xe rijaꞌ ri xapon. Xaxe ri Jun ri xalüx chiꞌicojol y chilaꞌ chicaj riqꞌuin ri Dios cꞌo-vi racho.
\v 14 Y ojer-ojer can riꞌ, tok ri Moisés xcꞌujeꞌ pa tzꞌiran ruchꞌulef, rijaꞌ xutic cꞌa jun cheꞌ nim rakün y xuyaꞌ jun ruvachbül cumütz pariꞌ. Y cachiꞌel cꞌa xban chin ri ruvachbül ri cumütz chutzaꞌn ri cheꞌ reꞌ, quiriꞌ chukaꞌ ncꞌatzin que nban chin ri Jun ri alaxnük chiꞌicojol.
\v 15 Richin quiriꞌ achique cꞌa vinük ri nitaken richin, man cꞌa napon tüj chupan ri camic ri richin chi jumul, xa ncꞌujeꞌ rucꞌaslen ri man nqꞌuis tüj.
\s Ri Dios nrajoꞌ que conojel vinük nyecolotüj ta
\p
\v 16 Ri Dios juis vi cꞌa njoꞌon. Xerujoꞌ ri vinük ri yecꞌo chuvüch ronojel ruchꞌulef, y romariꞌ xutük cꞌa pe ri Rucꞌajol chereꞌ chuvüch ri ruchꞌulef. Rijaꞌ xaxe cꞌa jun Rucꞌajol cꞌo, pero xutük-pe richin que achique na cꞌa vinük ri nitaken richin, man cꞌa napon tüj chupan ri camic ri richin chi jumul, xa ncꞌujeꞌ rucꞌaslen ri man nqꞌuis tüj.
\v 17 Roma ri Dios man xutük tüj pe ri Rucꞌajol chereꞌ chuvüch ri ruchꞌulef, richin que nbün-pe juzgar pa quiviꞌ ri vinük y nuya-pe tüj ru-castigo richin chi jumul pa quiviꞌ. Man quiriꞌ tüj. Ri Dios xutük-pe ri Rucꞌajol, richin que nkurucolo-pe-ka chupan ri kamac.
\p
\v 18 Y achique vinük ri ntaken richin, man nkaꞌ tüj ru-castigo pariꞌ. Jacꞌa ri vinük ri man ntaken tüj richin, ri ru-castigo richin chi jumul xa cꞌo chic cꞌa pariꞌ, roma xa man xutakej tüj rubiꞌ ri junayin Rucꞌajol ri Dios.
\v 19 Conojel vi cꞌa ri man nyetaken tüj, cꞌo chic ri ru-castigo pa quiviꞌ, roma ri Sük xka-pe chuvüch ri ruchꞌulef, pero rijeꞌ xa más xcajoꞌ ri kꞌekuꞌn que chuvüch ri Sük, roma rijeꞌ xe vi cꞌa ri itzel tak nojibül ri nyequibanalaꞌ.
\v 20 Y conojel cꞌa ri nyebanun ri itzel tak nojibül, man nka-pe tüj cꞌa ri Sük chiquivüch, ni man chukaꞌ nyejel tüj apu riqꞌuin, roma ri Sük reꞌ nbün cꞌa que nyebekꞌalajin-pe ronojel ri itzel tak quinojibül ri nyetajin chubanic.
\v 21 Jacꞌa ri vinük ri nyequibanalaꞌ nojibül richin ri ketzij, nyebe-vi-apu chupan ri Sük, richin nyekꞌalajin que nyetiquer nquibün quiriꞌ roma jun quibanun riqꞌuin ri Dios.
\s Ri Juan Bautista cꞌo chꞌaka chic jabel tak tzij ri nbij pariꞌ ri Cristo
\p
\v 22 Y tok banatajnük chic cꞌa ronojel reꞌ, ri Jesús ye rachibilan ri rachibilaꞌ xbe pa ruchꞌulef Judea, y chiriꞌ xebecꞌuje-vi. Y xetapon cꞌa vinük chiriꞌ richin xeban-e bautizar.
\v 23 Chupan cꞌa chukaꞌ ri tiempo riꞌ, ri Juan Bautista cꞌo cꞌa chiriꞌ pan Enón, ri cꞌo-apu chunakaj ri tinamit rubiniꞌan Salim. Rijaꞌ chiriꞌ cꞌa nyerubün-vi bautizar ri vinük, roma chupan ri lugar riꞌ jabel yaꞌ cꞌo. Ri vinük nyeꞌapon cꞌa riqꞌuin richin nyeban-e bautizar.
\v 24 Chupan ri tiempo riꞌ ri Juan man jani tüj cꞌa xtzꞌapis pa cárcel.
\v 25 Y yecꞌo ruvinak israelitas ri xquibilaꞌ chiquivüch quiqꞌuin ri rachibilaꞌ ri Juan pariꞌ ri achique bautismo ri más utz.
\v 26 Xepuꞌu cꞌa ri achibilaꞌ riꞌ xebe cꞌa riqꞌuin ri Juan y xbequibij chin: Maestro, xquibij cꞌa, ri Jun ri xapon aviqꞌuin lojcꞌan chic ruchi-yaꞌ Jordán, ri xabij que ja rijaꞌ ri nakꞌalajrisaj, xa conojel chic ri vinük nyeꞌapon riqꞌuin richin que querubanaꞌ bautizar.
\p
\v 27 Ri Juan xbij cꞌa cheque ri rachibilaꞌ: Ja ri Dios nbin achique ri ncꞌujeꞌ rukꞌij.
\v 28 Y rix mismo nyixtiquer nyixbin achique ri nubin yin, que xa man ja tüj yin ri Cristo. Yin xaxe nubin que xintak-pe richin que ninchojmirsaj ri apeꞌ nka-pe rijaꞌ.
\v 29 Yin xtzꞌaküt cꞌa ri quicot pa vánima vocomi, riqꞌuin ri xinvacꞌaxaj que juis ye qꞌuiy vinük nyeꞌapon riqꞌuin ri Jesús. Nincꞌulachij cꞌa ri nucꞌulachij jun alaꞌ rachibil ri alaꞌ cꞌa rucꞌulubic, roma ri jun riꞌ nquicot que nyeracꞌaxaj ri jucꞌulaj nyetzijon y quicꞌuan chic quiꞌ. Retaman cꞌa que ri xtün cꞌo chic apu riqꞌuin ri rachijil.
\v 30 Xe cꞌa ri Jesús ri cꞌuluman que nnimür rukꞌij, jacꞌa yin más utz que nquichꞌutinür-ka.
\s Ri Jesucristo chicaj petenük-vi
\p
\v 31 Ri Jun ri petenük chicaj, jariꞌ ri más nim que chikavüch konojel roj vinük. Roma roj vinük, ri vit kanaꞌoj xe oc chereꞌ chuvüch ri ruchꞌulef nqꞌuis-vi-ka. Xe oc riꞌ ri nkutiquer nkatzijoj. Jacꞌa ri Jun ri kajnük-pe chilaꞌ chicaj, man cachiꞌel tüj oc roj, roma rijaꞌ cꞌo cꞌa pariꞌ ronojel.
\v 32 Ri Jun cꞌa ri petenük chilaꞌ chicaj, ja ri racꞌaxan-pe y rutzꞌeton can, jariꞌ ri nberukꞌalajrisaj-ka cheke. Pero ri vinük man ncajoꞌ tüj nquicꞌul ri nukꞌalajrisaj rijaꞌ.
\v 33 Y ri vinük cꞌa ri nuniman ri nukꞌalajrisaj ri Jun ri petenük chilaꞌ chicaj, nukꞌalajrisaj cꞌa que ri Dios ketzij vi.
\v 34 Roma ri Jun ri xutük-pe ri Dios chuvüch ri ruchꞌulef, ja vi ri rutzij ri Dios ri nutzijoj. Y ri Dios ruyoꞌon cꞌa pe ri Lokꞌolüj Espíritu chin. Y ri Lokꞌolüj Espíritu ri nuya-pe chin rijaꞌ man jun ri ntiquer tüj netan.
\v 35 Y ri Tataꞌaj juis vi cꞌa nrajoꞌ ri Rucꞌajol, y pa rukꞌaꞌ rijaꞌ xujüch-vi ronojel.
\v 36 Achique cꞌa vinük ri nyetaken richin ri Rucꞌajol, ncꞌujeꞌ quicꞌaslen ri man nqꞌuis tüj. Jacꞌa ri vinük ri man ncajoꞌ tüj nquitakej ri Rucꞌajol ri Dios, man cꞌa ncꞌujeꞌ tüj quicꞌaslen. Roma ri vinük ri man nquiyaꞌ tüj cánima riqꞌuin, yecꞌo chic cꞌa richin nka-ka ri ru-castigo ri Dios pa quiviꞌ.
\c 4
\s Tok ri Jesús xcꞌutuj baꞌ ruyaꞌ chin ri ixok aj-Samaria
\p
\v 1 Ri achiꞌaꞌ fariseos cacꞌaxan cꞌa que ri Jesús más vinük ri nyerubün bautizar y más ye qꞌuiy ri nyetzekleben richin, que chiquivüch ri vinük ri nyeban bautizar y ri nyetzekleben richin ri Juan Bautista. Y ri Ajaf Jesús xretamaj cꞌa ronojel reꞌ.
\v 2 Pero ri Jesús man ja tüj rijaꞌ ri nyebanun bautizar ri vinük. Xa ja ri ye rachibilaꞌ ri nyebanun bautizar.
\v 3 Y ri Jesús xel cꞌa e chiriꞌ pa ruchꞌulef Judea y xtzolij jun bey chic pa ruchꞌulef Galilea ye rachibilan ri rachibilaꞌ.
\v 4 Xa ja richin que nyeꞌapon cꞌa pa ruchꞌulef Galilea, ncꞌatzinej que nyecꞌo pa ruchꞌulef Samaria.
\v 5 Ri Jesús ye rachibilan ri rachibilaꞌ xeꞌapon cꞌa pa Sicar. Ri Sicar jun tinamit richin ri Samaria. Ri Sicar cꞌo cꞌa apu chunakaj ri ulef ri xuyaꞌ ri Jacob chin ri José ri rucꞌajol.
\v 6 Y ja chiriꞌ cꞌo-vi ri pozo ri nbix Richin Jacob chin. Chiriꞌ cꞌa xtzꞌuye-vi-ka ri Jesús, roma rijaꞌ juis cꞌa cosnük-pe roma ri bey quibanun-pe. Riꞌ colopeꞌ pa nicꞌaj-kꞌij riꞌ.
\v 7-8 Y tok ye benük cꞌa ri rachibilaꞌ pa tinamit chulokꞌic vüy, chiriꞌ chi pozo xapon cꞌa jun ixok aj chiriꞌ pa Samaria, chirelesasic ruyaꞌ. Y ri Jesús xbij cꞌa chin ri ixok riꞌ: Taspaj baꞌ nuyaꞌ richin nintij, xbij.
\p
\v 9 Pero ri ixok aj-Samaria xbij cꞌa chin ri Jesús: Rat rat jun israelita, ¿y achique roma tok nacꞌutuj ayaꞌ chuve yin? ¿Cꞌuluman comi cꞌa que jun aj-Samaria nuyaꞌ ruyaꞌ jun israelita? xbij ri ixok. Rijaꞌ xbij quiriꞌ roma ri ye israelitas y ri ye aj-Samaria man junan tüj quivüch.
\p
\v 10 Cꞌateriꞌ ri Jesús xbij cꞌa chin ri ixok riꞌ: Si avetaman ta rat achique chi sipanic ruyoꞌon-pe ri Dios, y avetaman ta chukaꞌ achique cꞌa riꞌ ri ncꞌutun baꞌ ruyaꞌ chave, xa ja ta rat ri ncacꞌutun ayaꞌ chin, y rijaꞌ nuyaꞌ ta Ayaꞌ ri nyoꞌon cꞌaslen, xbij ri Jesús.
\p
\v 11 Y ri ixok xbij cꞌa chin ri Jesús: Ri pozo nüj kajnük-vi-ka, y rat man jun acꞌuan richin nacꞌün-ka yaꞌ. ¿Apeꞌ cꞌa nacꞌün-vi ri Yaꞌ ri nyoꞌon cꞌaslen ri nasuj?
\v 12 Roma chupan cꞌa ri jun pozo reꞌ xucꞌün-vi ruyaꞌ ri kaxquin-kamamaꞌ can Jacob, ri ye ralcꞌual y quichin chukaꞌ ri quichico. ¿Apeꞌ ta cꞌa nacꞌün-vi ri Yaꞌ ri nasuj? ¿O cꞌo más akꞌij rat que chuvüch ri kaxquin-kamamaꞌ can Jacob que man chereꞌ tüj navelesaj-vi ri Yaꞌ ri nabij que nuyaꞌ cꞌaslen? xbij ri ixok.
\p
\v 13 Y ri Jesús xbij cꞌa chin ri ixok: Ri nyetijon ri yaꞌ reꞌ, ri ntel chupan ri pozo, man nucꞌusaj tüj e ri ruchakal quichiꞌ. Xa ncꞌatzin cꞌa que nquitij más yaꞌ richin que nchꞌuptüj-ka baꞌ ri ruchakal quichiꞌ.
\v 14 Jacꞌa ri nyetijon ri Yaꞌ ri nyoꞌon cꞌaslen ri ninyaꞌ yin cheque, nbün cꞌa chin ri cánima que man chic nchakiꞌj tüj quichiꞌ. Xa nbün cheque que quiqꞌuin rijeꞌ nalüx-vi ri Yaꞌ riꞌ, y nchoxin cꞌa pe richin que nyerucꞌuaj chupan ri cꞌaslen ri man nqꞌuis tüj.
\p
\v 15 Y ri ixok jariꞌ tok xbij chin ri Jesús: Tayaꞌ cꞌa ri Yaꞌ riꞌ chuve yin, richin quiriꞌ man jun bey chic cꞌa nchakiꞌj nuchiꞌ, y richin man jun chic ncꞌatzin-vi que nquipuꞌu chereꞌ chi pozo chirelesasic yaꞌ, xbij ri ixok.
\p
\v 16 Pero ri Jesús xbij cꞌa chin ri ixok: Cabiyin y queꞌavoyoj-pe ri avachijil, xbix chin roma ri Jesús.
\v 17 Ri ixok xbij cꞌa: Yin manak vachijil, xbij. Y ri Jesús xbij chin: Ketzij vi ri nabij que manak avachijil.
\v 18 Roma ye voꞌoꞌ yan avachijil yecꞌo. Y ri achi ri cꞌo aviqꞌuin vocomi, xa man avachijil tüj. Cꞌuluman-vi cꞌa ri xabij que manak avachijil.
\p
\v 19 Y jariꞌ tok ri ixok xbij chin ri Jesús: Yin ninnuc que rat rat jun kꞌalajrisüy richin ri nbix chave roma ri Dios.
\v 20 ¿Achique cꞌa lugar cꞌuluman que nkaya-vi rukꞌij ri Dios? Roma ri kaxquin-kamamaꞌ can ri xecꞌujeꞌ ojer can, pariꞌ ri jun juyuꞌ reꞌ xquibün-vi ri jay richin xquiyaꞌ rukꞌij ri Dios. Pero rix israelitas nibij que conojel vinük ncꞌatzinej ja pa tinamit Jerusalén nquiya-vi rukꞌij ri Dios, xbij ri ixok.
\p
\v 21 Jacꞌa ri Jesús xbij chin ri ixok riꞌ: Tanimaj cꞌa ri ninbij chave. Nka-pe cꞌa jun kꞌij tok ronojel vinük man ja tüj chic pariꞌ ri juyuꞌ reꞌ, ni man pa Jerusalén tüj chukaꞌ nquiya-vi rukꞌij ri Katataꞌ Dios.
\v 22 Rix aj-Samaria qꞌuiy cꞌa ri man ivetaman tüj pariꞌ ri niyaꞌ rukꞌij. Jacꞌa roj israelitas ketaman-vi ri achique nkayaꞌ rukꞌij, roma ja kiqꞌuin roj petenük-vi ri colonic quichin ri vinük chupan ri quimac.
\v 23 Ri jun kꞌij ri xinbij chave que npuꞌu-vi, xka-pe yan, richin conojel vinük man nquiyaꞌ tüj chic rukꞌij ri Katataꞌ Dios pariꞌ ri juyuꞌ reꞌ, ni chukaꞌ pa tinamit Jerusalén. Ri ketzij nyeyoꞌon rukꞌij ri Katataꞌ Dios, ja ri cꞌo ri Lokꞌolüj Espíritu quiqꞌuin, y chukaꞌ riqꞌuin ronojel cánima nquiyaꞌ rukꞌij. Y ri Dios ja ri vinük ri nyebanun quiriꞌ ri nyerujoꞌ.
\v 24 Ri Dios Espíritu vi. Roma cꞌa riꞌ ri vinük ri nyeyoꞌon rukꞌij, ncꞌatzin que cꞌo ri Lokꞌolüj Espíritu quiqꞌuin y riqꞌuin ronojel cánima tiquiyaꞌ rukꞌij.
\p
\v 25 Y ri ixok xbij cꞌa chin ri Jesús: Yin vetaman cꞌa que cꞌo na jun kꞌij tok nka-pe chuvüch ri ruchꞌulef ri Mesías, ri nbix chukaꞌ Cristo chin, ri Jun chaꞌon-pe y takon-pe roma ri Dios. Y ri kꞌij tok nka-pe rijaꞌ, ronojel cꞌa nukꞌalajrisaj chikavüch, xbij ri ixok.
\p
\v 26 Ri Jesús xbij cꞌa chin: Ri Mesías ri nibij chukaꞌ Cristo chin, ja yin riꞌ. Ja yin ri nquitzijon chave, xbij.
\p
\v 27 Y jariꞌ tok xeꞌapon ri rachibilaꞌ, y rijeꞌ jun vi baꞌ xquitzꞌet roma ntzijon riqꞌuin jun ixok aj chiriꞌ pa Samaria. Pero ri achibilaꞌ man jun xquibij chin ri Jesús: ¿Achique nacꞌutuj chin? o ¿Achique ri natzijoj riqꞌuin? Man jun vi cꞌa xquicꞌutuj chin.
\v 28 Y ri ixok riꞌ xuyaꞌ cꞌa can ri rucuraꞌ y xbe pa tinamit. Y xberubij cꞌa cheque ri vinük:
\v 29 Cꞌo jun achi xtzijon viqꞌuin y xbij cꞌa chuve ronojel ri ye nubanalun. ¿Man ja tüj comi cꞌa reꞌ ri Cristo, ri Jun chaꞌon-pe y takon-pe roma ri Dios? Joꞌ, y titzꞌetaꞌ, xbij cheque.
\p
\v 30 Y ri vinük ri xeꞌacꞌaxan riꞌ, xquiyaꞌ can ri tinamit y xebe cꞌa apeꞌ cꞌo-vi ri Jesús.
\v 31 Y tok man jani tüj cꞌa queꞌapon ri vinük, ri achibilaꞌ xquibij cꞌa chin ri Jesús: Maestro, tacꞌuxuꞌ avay, xquibij chin.
\p
\v 32 Pero rijaꞌ xbij cꞌa cheque: Rix man cꞌa ivetaman tüj que yin cꞌo nuvay richin nincꞌux, xbij.
\p
\v 33 ¿Cꞌo comi xcꞌamon-pe ruvay? xquibij-ka ri achibilaꞌ chiquivüch rijeꞌ.
\p
\v 34 Y ri Jesús xbij cheque: Ri nuvay yin ja ri ninbün ri rurayibül ri takayon-pe vichin y ninqꞌuis can rubanic ronojel ri rusamaj ri ruchilaben-pe chuve.
\v 35 Rix nibij cꞌa que cꞌo na cajiꞌ icꞌ nrajoꞌ richin que nicꞌol ronojel quivüch ticoꞌn. Jacꞌa yin ninbij chive: Quixtzuꞌun chilaꞌ y queꞌitzꞌetaꞌ la vinük. Rijeꞌ ye cachiꞌel jun ticoꞌn ri kꞌün chic. Coyoben chic richin ntzijos ri rutzij ri Dios cheque, richin nquitakej.
\v 36 Ri nyebanun cꞌa la cosecha laꞌ, cꞌo cꞌa rajil-ruqꞌuexel nquicꞌul, roma ri vinük ri nitaken ri rutzij ri Dios, nucꞌul rucꞌaslen ri man nqꞌuis tüj. Y riqꞌuin riꞌ, ri ye tiquiyon can ri rutzij ri Dios, nquicot cꞌa cánima quiqꞌuin ri nyecꞌolon ri jun ruvüch cosecha reꞌ.
\v 37 Chereꞌ ketzij vi cꞌa ntel ri tzij ri nbij: Jun vi cꞌa ri nbanun can ri ticoj y jun vi chic ri ncꞌolon ruvüch ri ticoꞌn.
\v 38 Yin xixintük cꞌa richin que rix xaxe chic nicꞌol ri cosecha ri man ja tüj rix ri xixcos chusamajisic. Roma ri rutzij ri Dios chꞌaka chic cꞌa samajelaꞌ ye tiquiyon can pa tak cánima ri vinük, y rix xaxe chic cꞌa baꞌ samaj ri nyixbebanaꞌ richin nquitakej ri rutzij ri Dios, xbij ri Jesús cheque ri rachibilaꞌ.
\p
\v 39 Y chupan cꞌa ri kꞌij riꞌ, ye juis vi ri vinük xetaken richin ri Jesús chiriꞌ pa tinamit Sicar, ri cꞌo chiriꞌ pa ruchꞌulef Samaria. Y riꞌ roma ri xberubij ri ixok cheque que ri Jesús xbij chin ronojel ri ye rubanalun.
\v 40 Y ri aj-Samaria riꞌ xbequicꞌutuj cꞌa chin ri Jesús que ticꞌuje-ka quiqꞌuin. Y rijaꞌ xcꞌujeꞌ cꞌa ka caꞌiꞌ kꞌij quiqꞌuin.
\v 41 Y yecꞌo cꞌa chꞌaka chic vinük ri aj chiriꞌ ri xetaken, pero cꞌa ja tok cacꞌaxan chic na ri tzij ri nbij ri Jesús. Ye qꞌuiy vi cꞌa ri xetaken.
\v 42 Ri vinük cꞌa reꞌ nquibilaꞌ cꞌa chin ri ixok ri xbeyoꞌon rutzijol cheque: Vocomi ketaman chic cꞌa y nkatakej chukaꞌ, man xe tüj roma ri xabij rat cheke, xa nkatakej chukaꞌ roma ri xkacꞌaxaj roj mismo. Xketamaj cꞌa que ketzij vi que ja rijaꞌ ri Cristo, ri Colonel quichin conojel vinük ri yecꞌo chuvüch ri ruchꞌulef.
\s Tok ri Jesús xucꞌachojrisaj cꞌa rucꞌajol jun nimalüj achi
\p
\v 43 Tok cꞌunük chic ri caꞌiꞌ kꞌij, xuyaꞌ can ri tinamit Sicar ri cꞌo chiriꞌ pa ruchꞌulef Samaria y xutzꞌom chic cꞌa e ri rubey richin nbe cꞌa pa ruchꞌulef Galilea.
\v 44 Y ja ri Jesús ri nbin que jun ri nkꞌalajrisan ri rutzij ri Dios pa rutinamit, xa man jun rukꞌij chiquivüch ri ruvinak.
\v 45 Pero tok ri Jesús xapon pa Galilea, jabel rucꞌulic xban coma ri vinük aj chiriꞌ, roma ri vinük reꞌ xecꞌujeꞌ pa tinamit Jerusalén richin ri nimakꞌij y xquitzꞌet ri milagros ri xerubanalaꞌ ri Jesús chiriꞌ.
\p
\v 46 Cꞌateriꞌ ri Jesús xbe chic cꞌa jun bey pa tinamit Caná ri cꞌo chiriꞌ pa Galilea, apeꞌ xbün que xoc ruyaꞌal-uva ri yaꞌ. Y chiriꞌ pa Galilea, pa jun chic tinamit ri rubiniꞌan Capernaum, cꞌo cꞌa jun achi nimalüj rusamajel ri rey, nyeꞌavüj jun rucꞌajol.
\v 47 Ri achi ri rusamajel ri rey, tok xracꞌaxaj que ri Jesús petenük cꞌa calaꞌ pa ruchꞌulef Judea y xapon chiriꞌ pa ruchꞌulef Galilea, xbe cꞌa riqꞌuin. Rijaꞌ xberucꞌutuj favor chin richin nucol tüj ri rucꞌajol chuvüch ri camic, roma ri alaꞌ riꞌ xa ncom yan.
\v 48 Cꞌateriꞌ ri Jesús xbij cꞌa chin ri rusamajel ri rey: Man ta nitzꞌet rix ri milagros ri ninbün yin, xa man nquinitakej tüj. Y chukaꞌ si man ta nkꞌalajin riqꞌuin ri milagros que ja ri Dios ri takayon-pe vichin, xa man tüj chukaꞌ nquinitakej.
\p
\v 49 Pero ri achi ri rusamajel ri rey xbij cꞌa chin ri Jesús: Ajaf, tabanaꞌ cꞌa favor que ncaxuleꞌ ta cꞌa ka pa tinamit Capernaum, roma ri nucꞌajol xa ncom yan.
\p
\v 50 Y ri Jesús xbij cꞌa chin: Catzolij. Ri acꞌajol ncꞌaseꞌ cꞌa can, xbix-e.
\p Y ri achi riꞌ xunimaj-vi ri xbij ri Jesús, y xbe.
\v 51 Tok ri achi ri rusamajel ri rey rutzꞌamon-ka nutzolij, yecꞌo cꞌa rajicꞌaꞌ xepuꞌu chucꞌulic y xquibij cꞌa chin: Ri acꞌajol cꞌüs. Man xcom tüj, xquibij chin.
\p
\v 52 Y rijaꞌ xucꞌutuj cꞌa cheque ri ajicꞌaꞌ riꞌ achique cꞌa hora tok ri rucꞌajol xkꞌalajin que ncꞌachoj. Y ri ajicꞌaꞌ xquibij: Ja ri xkakꞌij ivir. La una chiriꞌ, tok xqꞌuis-e ri cꞌatün chirij, xquibij.
\p
\v 53 Ri rutataꞌ ri alaꞌ yavaꞌ, chanin cꞌa xka-pe chucꞌuꞌx que ja hora riꞌ tok ri Jesús xbij chin que ri rucꞌajol man ncom tüj. Y romariꞌ rijaꞌ y ri ye aj pa racho xquitakej cꞌa ri Jesús, xquiyaꞌ cꞌa cánima riqꞌuin.
\p
\v 54 Y jareꞌ ri rucaꞌn milagro ri xbün ri Jesús chiriꞌ pa ruchꞌulef Galilea, milagro ri nkꞌalajrisan richin que ja vi ri Dios takayon-pe richin. Y reꞌ jareꞌ ri milagro ri xbün tok petenük cꞌa calaꞌ pa Judea.
\c 5
\s Pa tinamit Jerusalén, chiriꞌ pa piscina rubiniꞌan Betesda, ri Jesús xucꞌachojrisaj jun yavaꞌ
\p
\v 1 Y tok banatajnük chic cꞌa ronojel riꞌ, jariꞌ nka-pe yan cꞌa jun quinimakꞌij ri israelitas, y romariꞌ tok ri Jesús ncꞌatzinej xbe-e pa tinamit Jerusalén.
\v 2 Chiriꞌ cꞌa pa tinamit Jerusalén, chunakaj apu ri puerta Quichin ri Ovejas nbix chin, cꞌo cꞌa jun piscina. Y chiriꞌ chuchiꞌ ri yaꞌ yecꞌo cꞌa voꞌoꞌ corredores. Y ri vinük israelitas nquibij cꞌa Betesda chin ri lugar riꞌ.
\v 3 Chiriꞌ cꞌa pa tak corredores riꞌ juis ye qꞌuiy yavaꞌiꞌ ye cotzꞌol chiriꞌ pan ulef. Yecꞌo ye moy, yecꞌo ri man choj tüj nyebiyin roma ri ye jetzꞌ, y yecꞌo ri man nyetiquer tüj nyesilon quichꞌacul. Y yecꞌo cꞌa ri jun vi chic chi ruvüch yabil ntoc cheque. Y ronojel cꞌa quivüch yavaꞌiꞌ riꞌ, coyoben cꞌa que nsilon-pe ri yaꞌ.
\v 4 Roma ri yaꞌ reꞌ cꞌo cꞌa kꞌij tok nsilos can roma jun ángel ri npuꞌu chilaꞌ chicaj riqꞌuin ri Dios. Y ja ri yavaꞌ ri nka-ka nabey chupan ri yaꞌ tok silon chic, ja yavaꞌ riꞌ ri ncꞌachoj. Y achique na yabil ntoc chin ri yavaꞌ, ncꞌachoj-e.
\v 5 Y chiriꞌ chuchiꞌ ri yaꞌ cꞌo cꞌa jun achi ri yavaꞌ treinta y ocho junaꞌ.
\v 6 Y jun kꞌij tok ri Jesús ncꞌo cꞌa e chiriꞌ, xutzꞌet cꞌa ri achi cotzꞌol chiriꞌ. Y rijaꞌ retaman cꞌa que ri achi riꞌ qꞌuiy yan cꞌa junaꞌ ri quiriꞌ rucꞌulachin-pe. Y cꞌateriꞌ rijaꞌ xucꞌutuj cꞌa chin ri achi riꞌ: ¿Najoꞌ ncacꞌachoj? xbij chin.
\p
\v 7 Y ri yavaꞌ reꞌ xbij cꞌa chin ri Jesús: Tok nsilon-pe la yaꞌ, man jun nbanun favor chuve richin ta nquirutoꞌ nquinapon-apu cꞌa chupan. Romariꞌ, stapeꞌ (aunque) nintij nukꞌij que nquibe ta apu, man jani quinapon tok ja yan riꞌ xapon chic jun, xbij chin ri Jesús.
\p
\v 8 Y ri Jesús xbij chin ri achi: Cacatüj, tacꞌuaj-e la avarabül y cabiyin, xbij chin.
\p
\v 9 Xe cꞌa xbij quiriꞌ ri Jesús chin ri yavaꞌ, jariꞌ tok xcꞌachoj chin ri ruyabil. Xucꞌol cꞌa e ri ruvarabül y xutzꞌom-e bey. Ri kꞌij cꞌa riꞌ, richin uxlanen.
\v 10 Y ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, xquibij chin ri achi ri xcꞌachojrisüs chin ri ruyabil: Vocomi kꞌij richin uxlanen, xa xajan que rat acꞌuan-e la avarabül.
\p
\v 11 Pero rijaꞌ xbij cꞌa cheque ri achiꞌaꞌ riꞌ: Ri xcꞌachojrisan vichin xbij chuve: Tacꞌolo-e la avarabül y cabiyin.
\p
\v 12 Y ri achiꞌaꞌ riꞌ xquicꞌutuj cꞌa chin ri achi: ¿Achique cꞌa ri xbin chave que tacꞌoloꞌ ri avarabül y cabiyin? xquibij chin.
\p
\v 13 Pero ri achi ri xcꞌachojrisüs, man retaman tüj cꞌa achique ri xcꞌachojrisan chin ri ruyabil, roma ri Jesús xa man xcꞌujeꞌ tüj ka chiriꞌ chiquicojol ri vinük. Rijaꞌ xa xbe.
\v 14 Y jubaꞌ chic ri Jesús xberilaꞌ chic ri achi riꞌ pa racho ri Dios, y xbij chin: Vocomi xa rat utz chic. Man camacun chic cꞌa, richin quiriꞌ man tavoyobej jun cosa más itzel chavij, xbij chin.
\p
\v 15 Y ri achi xtzolij-e, y xapon cꞌa quiqꞌuin ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, y xbij cheque: Ri xcꞌachojrisan vichin, ja ri Jesús, xbij cheque.
\v 16 Romariꞌ tok ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, xecatüj cꞌa chirij ri Jesús, y nquinuculaꞌ cꞌa achique ta modo nquibün richin nquicamsaj, roma ri Jesús cꞌo milagros nyerubanalaꞌ chupan ri kꞌij richin uxlanen.
\v 17 Pero ri Jesús xbij: Ri Nataꞌ Dios cꞌa nsamüj ri kꞌij reꞌ, y quiriꞌ cꞌa chukaꞌ yin, nquisamüj.
\p
\v 18 Y jariꞌ tok ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, más xquinuc pariꞌ richin achique ta modo nquibün richin nquicamsaj ri Jesús, roma chiquivüch rijeꞌ, xajan ri nyerubanalaꞌ chupan ri kꞌij richin uxlanen. Y chukaꞌ man xe tüj cꞌa romariꞌ, xa roma cꞌa chukaꞌ ri Jesús nbij Rutataꞌ chin ri Dios, roma chiquivüch rijeꞌ, ri Jesús nbün que rijaꞌ junan riqꞌuin ri Dios.
\s Tok ri Jesucristo xbij que man ruyon tüj nsamüj
\p
\v 19 Y jariꞌ tok ri Jesús xbij: Ketzij cꞌa ri ninbij chive, que yin ri Rucꞌajol ri Dios man nquitiquer tüj nquisamüj nuyon. Xa ncꞌatzin que ninvoyobej na ri nbij ri Nataꞌ. Roma ja ri samaj ri nrajoꞌ rijaꞌ, jariꞌ ri ninbün yin ri Rucꞌajol.
\v 20 Y roma ri Nataꞌ Dios juis nquirujoꞌ yin ri Rucꞌajol, romariꞌ tok rijaꞌ nucꞌut chinuvüch ronojel ri rusamaj rijaꞌ. Y chikavüch apu cꞌo samaj más ye nimakꞌ ri nucꞌut chinuvüch. Y tok ninbün ri samaj reꞌ, rix nsatz cꞌa icꞌuꞌx chutzꞌetic.
\v 21 Y cachiꞌel cꞌa nbün ri Nataꞌ Dios tok nuyaꞌ quicꞌaslen ri caminakiꞌ ri nyeruyüc-pe, quiriꞌ cꞌa chukaꞌ ninbün yin. Yin ninyaꞌ cꞌa chukaꞌ quicꞌaslen ri nyenjoꞌ.
\v 22 Ri Nataꞌ Dios, pa nukꞌaꞌ cꞌa chukaꞌ yin ri Rucꞌajol rujachon-vi ri juicio y man ja tüj cꞌa rijaꞌ ri nbanun.
\v 23 Richin quiriꞌ, yin nincꞌul cꞌa chukaꞌ nukꞌij cachiꞌel ri nucꞌul ri Nataꞌ. Roma achique vinük ri man nyoꞌon tüj nukꞌij yin ri Cꞌajol, man nuyaꞌ tüj cꞌa chukaꞌ rukꞌij ri Nataꞌ, ri takayon-pe vichin.
\p
\v 24 Roma ketzij vi ri ninbij chive, que ri nacꞌaxan ri nutzij y nutakej rubiꞌ ri takayon-pe vichin, nril rucꞌaslen ri man nqꞌuis tüj. Man cꞌa napon tüj chupan ri lugar richin juis pokonül, roma colotajnük chic chuvüch ri camic, richin xcꞌo-apu chupan ri cꞌaslen.
\v 25 Y ketzij cꞌa ri ninbij chive, que cꞌo cꞌa jun kꞌij ri oyoben y jareꞌ xka-pe yan, que ri cachiꞌel ye caminakiꞌ ncacꞌaxaj cꞌa ri nutzij yin ri Rucꞌajol ri Dios. Y ja ri yincacꞌaxaj-vi, nquil quicꞌaslen.
\v 26 Roma ri Dios ruyoꞌon kꞌij chuve richin ninyaꞌ cꞌaslen, cachiꞌel nbün rijaꞌ. Ri Nataꞌ Dios nuya-vi cꞌaslen.
\v 27 Y chukaꞌ nilitüj juicio viqꞌuin, roma ri Nataꞌ Dios nquirucusaj richin riꞌ, roma rijaꞌ retaman que yin xinalüx chiꞌicojol.
\v 28 Man tinuc cꞌa que ja ri xinbij yan chive ri más nimakꞌ ri nquitiquer ninbün, man quiriꞌ tüj, roma napon cꞌa ri kꞌij que ri ye caminakiꞌ chic e ncꞌatzinej cꞌa ncacꞌaxaj ri nutzij.
\v 29 Y ja ri xeꞌucꞌuan jun cꞌaslen utz chuvüch ri Dios, nyebecatüj cꞌa pe richin nquil quicꞌaslen ri man nqꞌuis tüj. Y ri man utzilüj tüj cꞌaslen nquicꞌuaj chuvüch ri Dios, nyebecatüj cꞌa pe richin nyebekaꞌ cꞌa pa pokonül.
\s Nkꞌalajin-vi que ri Jesucristo ja ri Dios takayon-pe richin
\p
\v 30 Yin man nquitiquer tüj cꞌa nquisamüj nuyon, roma xa cachiꞌel ri juicio ri nkꞌalajrisüs chinuvüch, quiriꞌ ri ninbün. Ri juicio pa ruchojmil, roma man ja tüj ri nurayibül yin ri ninbün, xa ja ri rurayibül ri Nataꞌ Dios ri takayon-pe vichin, jariꞌ ri ninbün.
\v 31 Y si ta man jun chic nkꞌalajrisan vichin, utz ta que nbix chuvij que man ketzij tüj ri ninbij.
\v 32 Pero cꞌo chic cꞌa Jun ri nkꞌalajrisan vichin. Y ri nbij rijaꞌ chuvij yin, ketzij vi.
\v 33 Y rix xitük cꞌa rucꞌutuxic chin ri Juan Bautista pariꞌ ri Cristo, y rijaꞌ xukꞌalajrisaj-pe ri ketzij chivüch.
\v 34 Reꞌ nincꞌuxlaꞌaj cꞌa apu chive, richin nyixcolotüj ta cꞌa. Roma cꞌo chic cꞌa Jun ri más nim ri nkꞌalajrisan vichin, que chuvüch ri Juan Bautista o jun chic vinük.
\v 35 Y ri Juan Bautista xuyaꞌ cꞌa ri sük chive. Xbün-vi cꞌa cachiꞌel nbün juboraj chüj tok ncꞌat y nsakrisan. Y rix xirayij y xixquicot cꞌa riqꞌuin ri sük riꞌ, jun caꞌi-oxiꞌ kꞌij.
\v 36 Y roma cꞌa ri xukꞌalajrisaj ri Juan pa nuviꞌ yin, utz vi que nquinitakej. Pero más cꞌa ncꞌatzin que nquinitakej, roma ri samaj ri nyenbün yin chivüch. Samaj ri nquikꞌalajrisaj que ja ri Nataꞌ Dios ri takayon-pe vichin. Y ja rijaꞌ ri chilabeyon-pe chuve que ninbün ri samaj reꞌ.
\v 37 Y ja ri Nataꞌ Dios ri xintakon-pe, ri nkꞌalajrisan chukaꞌ vichin. Y rix man jun bey ivacꞌaxan tüj achique rubanic nbün nchꞌo, ni man jun bey chukaꞌ itzꞌeton tüj ruvüch.
\v 38 Ri rutzij rijaꞌ man cꞌo tüj cꞌa pa tak ivánima, roma rix xa man nquinitakej tüj yin ri xintak-pe richin nquicꞌuje-ka-pe chiꞌicojol.
\v 39 Tinicꞌoj cꞌa jabel rupan ri rutzij ri Dios ri tzꞌiban can, roma ivetaman que chupan riꞌ nivil-vi cꞌaslen ri man nqꞌuis tüj. Y chupan ri rutzij ri Dios ja yin ri nquirukꞌalajrisaj.
\v 40 Jacꞌa rix man nijoꞌ tüj niyaꞌ ivánima viqꞌuin, richin quiriꞌ nivil tüj ri icꞌaslen ri man nqꞌuis tüj.
\p
\v 41 Y ronojel ri xinbij-ka chive, man roma tüj cꞌa que yin ninjoꞌ ta que rix niyaꞌ nukꞌij.
\v 42 Yin xa vetaman cꞌa ivüch jabel, romariꞌ vetaman que xa man jun retal ri nyixjoꞌon ta richin ri Dios pa tak ivánima.
\v 43 Roma yin pa rubiꞌ ri Nataꞌ Dios yin petenük-vi y xa man xinicꞌul tüj. Pero si ta yecꞌo ri nyepuꞌu, pa quibiꞌ rijeꞌ mismo, jariꞌ sí chiꞌivonojel nyixbe chiquicꞌulic.
\v 44 Rix cꞌa ri xa man nicanoj tüj ikꞌij riqꞌuin ri ketzij Dios, y xa quiqꞌuin vinük nicanola-vi, man cꞌa niyaꞌ tüj ivánima viqꞌuin yin.
\v 45 Y man cꞌa tinuc pa tak ivánima que ja yin ri nquisujun chivij chuvüch ri Nataꞌ Dios. Man quiriꞌ tüj. Ri nsujun cꞌa ivichin chuvüch ri Dios roma man ja tüj ri nibün, ja ri Moisés, ri achique chok qꞌuin nibij-vi rix que iyoꞌon-apu ivánima.
\v 46 Roma xa ta ketzij que rix nitakej ri ye rutzꞌiban can ri Moisés, nquinitakej ta chukaꞌ yin, roma ri ye rutzꞌiban can rijaꞌ chuvij vi yin nyechꞌo-vi.
\v 47 Y si xa man nitakej tüj ri ye tzꞌiban can roma ri Moisés, man cꞌa nitakej tüj chukaꞌ ri tzij ri nucꞌamon-pe yin chive, xbij ri Jesús.
\c 6
\s Ri Jesús xerutzuk voꞌoꞌ mil achiꞌaꞌ
\p
\v 1 Y tok ye banatajnük chic cꞌa can ronojel reꞌ, ri Jesús y ri rachibilaꞌ xebe cꞌa lojcꞌan ruchi-yaꞌ Galilea, lago ri rubiniꞌan chukaꞌ Tiberias.
\v 2 Ye juis cꞌa ye qꞌuiy vinük ri xetzekleben-e richin, roma ri vinük reꞌ quitzꞌeton chic cꞌa ri milagros nyerubanalaꞌ quiqꞌuin ri yavaꞌiꞌ, milagros ri nyekꞌalajrisan richin que ja vi ri Dios takayon-pe richin.
\v 3 Ri Jesús y ri rachibilaꞌ xejoteꞌ cꞌa e pariꞌ jun juyuꞌ, y rijaꞌ tzꞌuyul cꞌa chiquicojol ri rachibilaꞌ.
\v 4 Ri kꞌij cꞌa riꞌ, xa nakaj chic cꞌa cꞌo-vi ri pascua, ri nimakꞌij israelita.
\v 5 Y tok ri Jesús xtzuꞌun cꞌa más calaꞌ, xutzꞌet que juis cꞌa ye qꞌuiy vinük ri ye apon-apu riqꞌuin. Romariꞌ rijaꞌ xbij cꞌa chin ri Felipe ri jun rachibil: ¿Apeꞌ nyekalokꞌo-vi-pe vüy richin nyekatzuk conojel ri vinük reꞌ?
\p
\v 6 Quereꞌ cꞌa ri xucꞌutuj ri Jesús chin ri rachibil, richin nretamaj achique cꞌa ri nunuc, si nka-pe chucꞌuꞌx que ri Jesús ronojel ntiquer nbün. Pero ri Jesús xa retaman chic ri ncꞌatzinej nbün richin nyerutzuk ri vinük riꞌ.
\v 7 Y ri Felipe xbij cꞌa chin ri Jesús: Si ta nkalokꞌ caꞌiꞌ ciento quetzales vüy, man nyerubün tüj. Man ntel tüj apu chiquivüch, stapeꞌ (aunque) xa baꞌ ta oc ri nkayaꞌ cheque.
\p
\v 8 Cꞌateriꞌ jun cꞌa cheque ri rachibilaꞌ, ri rubiniꞌan Andrés y ye quichakꞌ-quiꞌ riqꞌuin ri Simón Pedro, xbij:
\v 9 Chereꞌ cꞌo jun alaꞌ cꞌo voꞌoꞌ vüy richin cebada y caꞌiꞌ tak cür ye rucꞌamon-pe, ¿pero xaxe ta oc reꞌ ri nkaya-apu chiquivüch conojel ri vinük reꞌ? xbij ri Andrés.
\p
\v 10 Cꞌateriꞌ ri Jesús xbij cꞌa: Tibanaꞌ cheque la vinük que quetzꞌuyeꞌ, xbij rijaꞌ.
\p Y ri lugar cꞌa riꞌ jabel richin nyetzꞌuyeꞌ, roma ri sabana rüx-rüx rubanun. Conojel cꞌa ri vinük quimolon-quiꞌ chiriꞌ xetzꞌuyeꞌ. Ye colopeꞌ voꞌoꞌ mil xaxe ri achiꞌaꞌ.
\v 11 Ri Jesús xeruliꞌej cꞌa ri voꞌoꞌ vüy reꞌ y xumatioxij chin ri Dios. Cꞌateriꞌ xujachala-e cheque ri rachibilaꞌ, y ri achibilaꞌ xbequijachalaꞌ can cheque ri vinük ri ye tzꞌuyul. Y ri Jesús quiriꞌ cꞌa chukaꞌ xbün riqꞌuin ri caꞌiꞌ cür. Ri vinük xquicꞌul cꞌa ri jaruꞌ vüy y cür ri xcajoꞌ.
\v 12 Y tok ye vaꞌinük chic cꞌa jabel ri vinük riꞌ, ri Jesús xbij cꞌa cheque ri rachibilaꞌ: Timoloꞌ cꞌa pe ronojel vüy y cür ri man xqꞌuis tüj, roma man ninjoꞌ tüj cꞌa que cꞌo ta nyecꞌujeꞌ can quiriꞌ.
\p
\v 13 Ri achibilaꞌ xbequimoloꞌ cꞌa pe y xquinojsaj doce chacüch riqꞌuin ri man xqꞌuis tüj rucꞌuxic, tok ye vaꞌinük chic conojel. Cꞌa ja na cꞌa riꞌ xmolotüj can chin ri voꞌoꞌ tak vüy banun riqꞌuin cebada.
\v 14 Y ri vinük riꞌ, tok quitzꞌeton chic ka ri milagro ri xbün ri Jesús, ri nkꞌalajrisan que ja ri Dios ri takayon-pe richin, rijeꞌ xquibij: Ketzij vi que ja achi reꞌ ri kꞌalajrisüy rutzij ri Dios ri qꞌuiy yan tiempo oyoben que npuꞌu-vi chuvüch ri ruchꞌulef, xquibij.
\p
\v 15 Ri Jesús ruyon cꞌa xtzolin-e pariꞌ ri juyuꞌ, roma xunabej que ri vinük nyepuꞌu chucꞌamic richin que nquibün qui-rey chin y rijaꞌ xa man nrajoꞌ tüj.
\s Tok ri rachibilaꞌ xquitzꞌet ri Jesús pariꞌ ri lago rubiniꞌan Galilea, chirakün petenük-vi
\p
\v 16 Y ri rachibilaꞌ ri Jesús xetzolij-ka chuchi-yaꞌ, tok xquitzꞌet que xkakꞌij-ka.
\v 17 Rijeꞌ xeꞌoc cꞌa e pa jun canoa y quitzꞌamon cꞌa e bey richin que nyebe cꞌa pa tinamit Capernaum, ri cꞌo cꞌa lojcꞌan chic ruchiꞌ ri yaꞌ. Juis chic cꞌa kꞌekuꞌn chiriꞌ y ri Jesús xa man apon tüj quiqꞌuin.
\v 18 Y jariꞌ tok xbetiquer-pe jun nimalüj cakikꞌ pariꞌ ri yaꞌ, jun cakikꞌ ri juis ruchukꞌaꞌ. Y romariꞌ ri yaꞌ juis cꞌa nsilon.
\v 19 Y tok ye biyinük chic cꞌa jun voꞌoꞌ o vakiꞌ (seis) kilómetros pariꞌ ri yaꞌ, ri rachibilaꞌ xquitzꞌet chanin que ja ri Jesús ri petenük chirakün pariꞌ yaꞌ y nyerukꞌiꞌ yan cꞌa. Y rijeꞌ juis cꞌa xquixbij-quiꞌ.
\v 20 Pero ri Jesús xbij cꞌa cheque: Man tixbij-iviꞌ. Ja yin ri Jesús, xbij rijaꞌ.
\p
\v 21 Ri rachibilaꞌ xcacꞌaxaj cꞌa que ja na vi rijaꞌ ri Jesús, cꞌateriꞌ xquiya-ka cánima y riqꞌuin quicot xquicꞌul-apu ri Jesús chupan ri canoa. Y jariꞌ tok xeꞌapon chuchiꞌ ri yaꞌ, ri lugar ri ncꞌatzinej nyeꞌapon-vi.
\s Ri vinük ri xebe chucanoxic ri Jesús
\p
\v 22 Pa rucaꞌn kꞌij, ri vinük ri cꞌa xecꞌujeꞌ na can lojcꞌan ruchi-yaꞌ ri jun xkakꞌij can, cꞌa quimolon cꞌa quiꞌ. Rijeꞌ quetaman cꞌa que xaxe ri rachibilaꞌ ri Jesús ri xetzolin chupan ri jun oc canoa ri cꞌo chiriꞌ. Y ri Jesús xa xcꞌujeꞌ can.
\v 23 Ri kꞌij cꞌa riꞌ, yecꞌo cꞌa canoas ri ye petenük pa tinamit Tiberias y xeꞌapon chunakaj ri apeꞌ xquicꞌux-vi quivay ri vinük ri jun kꞌij can, ri vüy ri xuyaꞌ ri Ajaf Jesús cheque, tok rumatioxin chic chin ri Dios.
\v 24 Y ri vinük riꞌ, roma xquitzꞌet que ri Jesús xa man cꞌo tüj chic chiriꞌ y ri rachibilaꞌ xa xetzolij yan, rijeꞌ chukaꞌ xeꞌoc-e pa tak canoas y xebe pa Capernaum chucanoxic ri Jesús.
\s Ri Vüy ri nyoꞌon ri cꞌaslen man nqꞌuis tüj
\p
\v 25 Tok ri vinük reꞌ xbequilaꞌ ri Jesús lojcꞌan ruchi-yaꞌ, xquibij cꞌa chin: ¿Jampeꞌ xatobos chereꞌ? xquibij.
\p
\v 26 Pero ri Jesús xbij cꞌa cheque ri vinük riꞌ: Ketzij ninbij chive, que rix nquinicanoj xaxe roma xivil ivay viqꞌuin y jabel xinojsalaꞌ ipan, y man roma tüj que xeꞌitzꞌet ri milagros ri nyekꞌalajrisan que yin ja vi ri Dios ri takayon-pe vichin.
\v 27 Quixsamüj cꞌa, pero man richin tüj que nichꞌüc ri vüy ri xa nqꞌuis. Xa quixsamüj richin nichꞌüc ri vüy ri chi jumul cꞌo y nuyaꞌ icꞌaslen ri man nqꞌuis tüj. Vüy ri ninyaꞌ chive yin ri xinalüx chiꞌicojol, roma ja yin xinrutük-pe ri Nataꞌ Dios, richin ninbün ri samaj reꞌ, xbij.
\p
\v 28 Y ri vinük riꞌ xquibij cꞌa chin ri Jesús: ¿Achique cꞌa ri nkaꞌ chuvüch ri Dios que nkabün ta?
\p
\v 29 Y ri Jesús xbij cꞌa cheque: Ri nkaꞌ chuvüch ri Dios que rix nibün ta, ja ri quinitakej yin ri xintak-pe roma rijaꞌ.
\p
\v 30 Y ri vinük xquibij chin ri Jesús: ¿Achique cꞌa ri ncatiquer nabün? Tabanaꞌ cꞌa jun milagro, richin quiriꞌ nkatzꞌet y ncatkanimaj.
\v 31 Roma ri ojer tak kaxquin-kamamaꞌ can, tok xecꞌo chupan ri tzꞌiran ruchꞌulef, ja ri vüy xubiniꞌaj maná ri xuyaꞌ ri Moisés cheque richin xquicꞌux. Cachiꞌel vi cꞌa ri nbij ri rutzij ri Dios ri tzꞌiban can. Chiriꞌ nbij: Vüy cꞌa ri petenük chilaꞌ chicaj ri xuyaꞌ cheque richin xquicꞌux. Y rat ¿ncatiquer comi nabün cachiꞌel xbün ri Moisés?
\p
\v 32 Y ri Jesús xbij cꞌa cheque: Tivacꞌaxaj cꞌa jabel ri ninbij chive: Ri vüy ri xpuꞌu chilaꞌ chicaj, man ja tüj cꞌa ri Moisés ri xyoꞌon. Jacꞌa ri Nataꞌ Dios ri nyoꞌon chive ri ketzij Vüy richin chilaꞌ chicaj.
\v 33 Roma ri Vüy ri richin ri Dios, ja ri Jun ri petenük chilaꞌ chicaj. Y jariꞌ ri cꞌamayon-pe cꞌaslen cheque ri vinük, xbij cheque.
\p
\v 34 Tok xcacꞌaxaj quiriꞌ ri vinük, xquibij cꞌa chin ri Jesús: Chi jumul cꞌa tayaꞌ ri Vüy reꞌ cheke, xquibij.
\p
\v 35 Y ri Jesús xbij cꞌa cheque: Ja yin ri Vüy ri nquiyoꞌon cꞌaslen. Ri nuyaꞌ ránima viqꞌuin, man chic cꞌa nnum tüj ri ránima, roma ja yin ri nquinoc Ruvay ri ncꞌusan-e ruvayjül. Y chukaꞌ ri nuyaꞌ ránima viqꞌuin, man nchakiꞌj tüj chic ruchiꞌ ri ránima, roma ja yin ri nquinoc Ruyaꞌ ri ncꞌusan-e ri chakal ruchiꞌ
\v 36 Pero cachiꞌel cꞌa ri nubin chive, que stapeꞌ (aunque) rix xitzꞌet y xivacꞌaxaj ri samaj xinbün yin iviqꞌuin, man cꞌa nquinitakej tüj.
\v 37 Conojel cꞌa ri nyepuꞌu chinucanoxic, nyencꞌul, y man jun bey nyenvetzelaj tüj e. Roma jareꞌ ri ye ruchaꞌon chic ri Nataꞌ.
\v 38 Roma yin ri xinka-pe chilaꞌ chicaj man nusamaj tüj cꞌa yin ri nucꞌamon-pe, man quiriꞌ tüj. Yin xinka-pe chilaꞌ chicaj chubanic ri samaj ri rurayibül vi ri takayon-pe vichin.
\v 39 Y ri samaj cꞌa ri ruchilaben-pe ri Nataꞌ Dios ri takayon-pe vichin, jacꞌa que conojel ri ye ruchaꞌon rijaꞌ, ri nyecanon vichin yin, man ta cꞌa nyesatz can, y pa ruqꞌuisbül kꞌij nyencꞌasoj ta e chiquicojol ri caminakiꞌ.
\v 40 Ri samaj chukaꞌ ri chilaben-pe chuve roma ri Nataꞌ, ri takayon-pe vichin, ja que conojel ri nyetzꞌeton ri nusamaj y nquiyaꞌ chukaꞌ cánima viqꞌuin, ticꞌujeꞌ cꞌa quicꞌaslen ri man nqꞌuis tüj, y nyencꞌasoj-e chiquicojol ri caminakiꞌ pa ruqꞌuisbül kꞌij, xbij ri Jesús.
\p
\v 41 Ja ri vinük israelitas riꞌ nyexebexot chirij ri Jesús, roma rijaꞌ xbij: Ja yin ri Vüy ri kajnük-pe chilaꞌ chicaj.
\v 42 Y nyequixebexaꞌ cꞌa: ¿Man ja tüj cꞌa reꞌ ri Jesús ri rucꞌajol ri José? Xa ketaman cꞌa quivüch ri rute-rutataꞌ. Porque cꞌa cheke roj nbij-pe que rijaꞌ kajnük-pe chilaꞌ chicaj riqꞌuin ri Dios, nquibij.
\p
\v 43 Pero ri Jesús xbij cꞌa cheque: Man quixxebexot-pe chuvij yin.
\v 44 Roma ri nyetaken vichin, xa ja ri samajnük chic ri Nataꞌ Dios pa tak cánima, ri Nataꞌ Dios ri takayon-pe vichin. Y yin ninbün cꞌa cheque ri nyetaken vichin que nyecꞌastüj-e chiquicojol ri caminakiꞌ pa ruqꞌuisbül kꞌij.
\v 45 Y tzꞌiban cꞌa chukaꞌ coma ri achiꞌaꞌ ri xekꞌalajrisan ri rutzij ri Dios ojer can, que conojel cꞌo cꞌa ri ncꞌut chiquivüch roma ri Dios, quiriꞌ ri nbij. Y ri achique cꞌa ri nracꞌaxaj ri rutzij ri Nataꞌ Dios y nretamaj, npuꞌu cꞌa chinucanoxic.
\p
\v 46 Pero yin man ninbij tüj cꞌa que cꞌo ta jun vinük ri tzꞌeteyon richin ri Dios, man quiriꞌ tüj. Xaxe yin ri yin petenük chilaꞌ chicaj riqꞌuin rijaꞌ ri yin tzꞌeteyon ruvüch ri Dios.
\v 47 Tivacꞌaxaj na peꞌ jabel ri ninbij chive: Ri ntaken cꞌa vichin, cꞌo na vi rucꞌaslen ri man nqꞌuis tüj.
\v 48 Ri Vüy ri nyoꞌon na vi cꞌaslen, ja yin.
\v 49 Roma ri vüy ri xubiniꞌaj maná, ri xcꞌux coma ri ojer tak ixquin-imamaꞌ can ri xecꞌo pa tzꞌiran ruchꞌulef, man xtiquer tüj xbün cheque que xcꞌujeꞌ ta quicꞌaslen richin chi jumul.
\v 50 Jacꞌa ri ketzij Vüy ri kajnük-pe chilaꞌ chicaj nbün cheque ri nyecꞌuxun richin que man nyeꞌapon tüj chupan ri camic richin chi jumul.
\v 51 Ja yin cꞌa ri Vüy ri cꞌo rucꞌaslen, ri xka-pe chilaꞌ chicaj. Ri nquicꞌux cꞌa ri Vüy reꞌ, nyecꞌaseꞌ richin chi jumul. Ri Vüy cꞌa ri ninyaꞌ yin cheque ja ri nuchꞌacul. Napon-vi cꞌa pa camic richin que nucꞌün-pe cꞌaslen cheque ri vinük ri yecꞌo chuvüch ri ruchꞌulef.
\p
\v 52 Y ri vinük israelitas reꞌ, tok xcacꞌaxaj ri xbij ri Jesús, xquicꞌutulaꞌ cꞌa chiquivüch ka rijeꞌ: ¿Achique cꞌa rubanic riꞌ que rijaꞌ nuyaꞌ ri ruchꞌacul cheke richin nkacꞌux? nquibij cꞌa. Xa xejalajoꞌ cꞌa roma man junan tüj quinojibül.
\p
\v 53 Y ri Jesús xbij cꞌa cheque: Ketzij vi, que si xa man nicꞌux tüj ri nuchꞌacul y man nitij tüj chukaꞌ ri nuquiqꞌuel yin ri xinalüx chiꞌicojol, ri cꞌaslen richin chi jumul can man ntoc tüj ivichin.
\v 54 Ri nquicꞌux cꞌa ri nuchꞌacul yin y nquitij chukaꞌ ri nuquiqꞌuel, cꞌo-vi cꞌa ri quicꞌaslen richin chi jumul. Y yin ninbün cꞌa cheque que nyecꞌastüj-e chiquicojol ri caminakiꞌ, pa ruqꞌuisbül kꞌij.
\v 55 Roma ri nuchꞌacul yin jariꞌ ri ketzij Vüy y ri nuquiqꞌuel jariꞌ ri ketzij Yaꞌ, ri nquicꞌün-pe cꞌaslen.
\v 56 Ri nquicꞌux cꞌa ri nuchꞌacul yin y nquitij chukaꞌ ri nuquiqꞌuel, xa jun cꞌa ri nkabün quiqꞌuin. Rijeꞌ nyecꞌujeꞌ viqꞌuin yin y yin quiqꞌuin rijeꞌ.
\v 57 Roma ja ri Nataꞌ ri takayon-pe vichin y rijaꞌ cꞌo-vi ri cꞌaslen riqꞌuin, yin chukaꞌ cꞌo ri cꞌaslen riꞌ viqꞌuin. Y quiriꞌ cꞌa chukaꞌ ri yinquicꞌul yin, nyecꞌase-vi voma yin.
\v 58 Ri ketzij Vüy cꞌa, ri kajnük-pe chilaꞌ chicaj, ri Vüy riꞌ man junan tüj riqꞌuin ri vüy ri rubiniꞌan maná ri xquicꞌux ri ojer tak ixquin-imamaꞌ can, roma ri vüy ri xquicꞌux rijeꞌ man xtiquer tüj xbün cheque que xcꞌujeꞌ ta quicꞌaslen richin chi jumul. Jacꞌa ri nquicꞌux ri ketzij Vüy ri kajnük-pe chilaꞌ chicaj ncꞌujeꞌ quicꞌaslen ri richin chi jumul.
\p
\v 59 Jareꞌ ri xbij ri Jesús cheque ri vinük israelitas ri quimolon-quiꞌ chupan ri jay apeꞌ ntzijos-vi ri rutzij ri Dios, chiriꞌ pa tinamit Capernaum.
\s Ri rutzij ri Jesús nuya-vi cꞌaslen ri man nqꞌuis tüj
\p
\v 60 Entonces tok ri nyetzekleben richin ri Jesús cacꞌaxan chic ka ri xbij, ye qꞌuiy cꞌa cheque rijeꞌ ri xquibij: Juis cꞌayuf ri xbij. Man kꞌalüj tüj si yecꞌo ri nyetaken.
\p
\v 61 Entonces tok ri Jesús xutzꞌet ri nquinuc pa tak cánima ye qꞌuiy cheque ri nyetzekleben richin, rijaꞌ xbij cꞌa cheque: ¿Achique roma tok rix ninuc que cꞌayuf richin xtinimüx ri xinbij?
\v 62 Si ta nquinitzꞌet yin ri xinalüx chiꞌicojol que nquitzolij chilaꞌ riqꞌuin ri Dios ri apeꞌ yin petenük-vi, ¿man ta comi nquinitakej?
\v 63 Ri rucꞌaslen ri ichꞌacul, ja ri ru-espíritu ri nyoꞌon. Ri ichꞌacul xa man jun rakalen. Y ri Espíritu ri nyoꞌon ri ketzij icꞌaslen, ja ri tzij ri ye nubin chic ka chive ri nyoꞌon.
\v 64 Pero ye qꞌuiy na cꞌa chive rix ri man nurayij tüj cánima yinquitakej, xbij ri Jesús. Roma rijaꞌ pa nabey cꞌa retaman chic pe achique vinük ri man nyetaken tüj, y ri achique ncꞌayin-e richin.
\p
\v 65 Y ri Jesús xbij cꞌa: Roma yecꞌo cꞌa chive rix ri man nurayij tüj cánima yinquitakej, romariꞌ tok yin nubin cꞌa chive que ja ri vinük ri ye chaꞌon roma ri Nataꞌ Dios, jariꞌ ri nyepuꞌu cꞌa viqꞌuin yin chinucanoxic, xbij.
\p
\v 66 Roma cꞌa ri xbij ri Jesús, juis cꞌa ye qꞌuiy cheque ri nyetzekleben richin, man xquitzeklebej tüj chic. Xa xetzolij cꞌa can.
\v 67 Y ri Jesús xbij cꞌa cheque ri doce rachibilaꞌ: ¿Rix chukaꞌ nijoꞌ nyixbe can?
\v 68 Y ri Simón Pedro xbij cꞌa chin ri Jesús: Ajaf, man jun chic cachiꞌel rat, richin nkatzeklebej tüj, roma ri atzij rat nuyaꞌ cꞌaslen ri man nqꞌuis tüj.
\v 69 Roj kayoꞌon kánima aviqꞌuin y ketaman que ja rat ri Cristo, ri Rucꞌajol ri cꞌaslic Dios.
\p
\v 70 Y ri Jesús xbij cꞌa: Stapeꞌ (Aunque) ja yin ri xinchaꞌon ivichin rix doce, cꞌo cꞌa jun ri itzel-vinük xcꞌulun chiꞌicojol, xbij.
\p
\v 71 Tok ri Jesús xuyaꞌ retal cꞌa ri jun ri itzel-vinük xel, pariꞌ cꞌa ri Judas Iscariote xchꞌo-vi, ri Judas ri rucꞌajol ri jun achi rubiniꞌan Simón. Ri Jesús xuyaꞌ retal cꞌa ri jun riꞌ, roma jariꞌ ri ncꞌayin-e richin ri Jesús. Y rijaꞌ jun cꞌa cheque ri doce rachibilaꞌ.
\c 7
\s Ri Jesús y ri ye ruchakꞌ
\p
\v 1 Y cꞌateriꞌ ri Jesús xutzꞌom xbiyin pa tak tinamit ri yecꞌo pa ruchꞌulef Galilea. Man cꞌa rujoꞌon tüj chic benük tzijoy rutzij ri Dios cꞌa pa Judea, roma ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, nquicanolaꞌ cꞌa achique rubanic nquibün richin nquicamsaj.
\v 2 Ri kꞌij cꞌa riꞌ, xa nakaj chic cꞌa cꞌo-vi ri jun cheque ri quinimakꞌij ri israelitas, nimakꞌij richin nquiyaꞌ retal ri tiempo ri xquicꞌusaj ri quixquin-quimamaꞌ can chupan ri tzꞌiran ruchꞌulef.
\v 3 Y ri ye ruchakꞌ cꞌa ri Jesús xquibij chin rijaꞌ: Tayaꞌ cꞌa can baꞌ ri ruchꞌulef Galilea y cabiyin pa ruchꞌulef Judea, richin quiriꞌ ri vinük ri nyetzekleben avichin ri yecꞌo chilaꞌ, tiquitzꞌetaꞌ cꞌa ri asamaj. Tiquitzꞌetaꞌ cꞌa ri milagros ri nyeꞌabanalaꞌ.
\v 4 Roma achique cꞌa ri nrajoꞌ nukꞌalajrisaj-riꞌ chiquivüch ri vinük, man cꞌuluman tüj cꞌa que nrevaj-riꞌ. Ncꞌatzin que nucꞌut-riꞌ que cꞌo-vi ri ntiquer nbün, xquibij ri ye ruchakꞌ chin.
\p
\v 5 Stapeꞌ (Aunque) rijeꞌ quichakꞌ ri Jesús, man cꞌa nquitakej tüj.
\v 6 Y cꞌateriꞌ ri Jesús xbij cꞌa cheque ri ye ruchakꞌ: Rix achique na cꞌa kꞌij utz nyixapon chupan ri nimakꞌij. Jacꞌa yin man quiriꞌ tüj. Yin man jani cꞌa utz tüj richin que nquinapon.
\v 7 Rix xa man cꞌa nyixetzelüs tüj coma ri vinük ri cꞌa quiyoꞌon na cánima riqꞌuin ri ruchꞌulef. Jacꞌa yin yinquetzelaj-vi. Yinquetzelaj roma yin ninkꞌalajrisaj ri itzel ri nyequibanalaꞌ.
\v 8 Quixbiyin cꞌa e iyon rix. Yin xa cꞌa man jani nquibe-e chupan ri nimakꞌij reꞌ. Ri hora richin que ninkꞌalajrisaj-viꞌ, cꞌa man jani cꞌa tapon, xbij ri Jesús cheque.
\p
\v 9 Y tok ri Jesús rubin chic cꞌa ronojel reꞌ cheque ri ye ruchakꞌ, rijaꞌ xcꞌujeꞌ na vi can chiriꞌ pa Galilea.
\s Ri vinük chiriꞌ pa tinamit Jerusalén man junan tüj nquinuc pariꞌ ri Jesús
\p
\v 10 Y tok ye benük chic ri ye ruchakꞌ chupan ri jun nimakꞌij riꞌ, cꞌateriꞌ cꞌa xbe rijaꞌ. Cachiꞌel xa pan evatül cꞌa ri xbe, roma man xtzꞌetetüj tüj e.
\v 11 Ja pa nimakꞌij riꞌ, ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, y nquetzelaj ri Jesús, nyexule-nyejoteꞌ chucanoxic y nquicꞌutulaꞌ cꞌa: ¿Man itzꞌeton tüj ri jun achi riꞌ? nquibij.
\p
\v 12 Y chiquicojol ri vinük chupan ri nimakꞌij riꞌ, qꞌuiy cꞌa ri nbitüj chirij ri Jesús. Yecꞌo chꞌaka nquibij que ri nukꞌalajrisaj ri Jesús, utz. Yecꞌo chꞌaka man quiriꞌ tüj chiquivüch, xa nquibilaꞌ cꞌa que ri Jesús xa nyeruchꞌüc ri vinük.
\p
\v 13 Pero man jun cꞌa cheque ri vinük ri nyebin quiriꞌ nukꞌalajrisaj ta riꞌ, roma nquixbij cꞌa quiꞌ chiquivüch ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas.
\p
\v 14 Y ja tok ya xnicꞌajür ri nimakꞌij riꞌ, jariꞌ tok ri Jesús xapon pa racho ri Dios ri cꞌo chiriꞌ pa tinamit Jerusalén, ri apeꞌ ntajin-vi ri nimakꞌij riꞌ. Y rijaꞌ nutzijoj cꞌa ri rutzij ri Dios chiquivüch ri vinük ri quimolon-quiꞌ chiriꞌ.
\v 15 Ri achiꞌaꞌ cꞌa ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, nquibij cꞌa chirij ri Jesús: ¿Achique cꞌa roma que ri achi reꞌ juis etamabül ruchajin pariꞌ ri rutzij ri Dios y xa man jun bey xkatzꞌet que ntajin ta nretemaj? nquibij cꞌa.
\p
\v 16 Pero ri Jesús xbij: Ri tijonic ri ninyaꞌ, ja ri takayon-pe vichin ri chilabeyon-pe chuve. Reꞌ man vichin tüj cꞌa yin.
\v 17 Y ri vinük ri cꞌo rayibül riqꞌuin richin nbün ri nrajoꞌ ri Dios, ri vinük riꞌ nretamaj cꞌa, si ri tijonic ri ninyaꞌ yin riqꞌuin ri Dios petenük-vi o xa nuyon nutzꞌucun-e.
\v 18 Achique cꞌa vinük ri ruyon rijaꞌ nukꞌalajrisaj-riꞌ, nrajoꞌ cꞌa que ri vinük nquiyaꞌ ta rukꞌij. Jacꞌa yin ninjoꞌ que rix niyaꞌ ta rukꞌij ri Dios ri takayon-pe vichin. Y romariꞌ nkꞌalajin que yin ja ri ketzij ninbün y man jun bey ninbün tüj ri man utz tüj.
\p
\v 19 Rix nicanoj cꞌa achique rubanic nibün richin nquinicamsaj. Xa man nibün tüj cꞌa ri achique nbij ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés, y ri ley reꞌ xa pan ikꞌaꞌ cꞌo-vi, xbij ri Jesús.
\p
\v 20 Y ri vinük xquibij cꞌa: Xa xchꞌujir laꞌ. ¿Achique cꞌa ri njoꞌon ncamsan avichin? xquibij.
\p
\v 21 Pero ri Jesús xbij cꞌa cheque: Rix xeꞌ xicaꞌyej tok xitzꞌet que yin pa jun kꞌij richin uxlanen xincꞌachojrisaj ri jun achi.
\v 22 Y ri Moisés tok xuyaꞌ ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin rijaꞌ xbij cꞌa que tiban ri circuncisión cheque ri alaboꞌ. Pero xa man ja tüj cꞌa rijaꞌ ri tzꞌucuyun-pe, xa ja ri ojer tak kaxquin-kamamaꞌ can ri xetzꞌucun-pe. Y romariꞌ rix, tok napon ri ocho kꞌij talüx jun acꞌual vit alaꞌ, stapeꞌ (aunque) pa jun kꞌij richin uxlanen, nibün-vi cꞌa ri circuncisión chin, ri retal que ja richin ri tinamit ri Dios.
\v 23 Rix nibij que man nijoꞌ tüj nikꞌüj ri nbij chupan ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés, y stapeꞌ (aunque) pa jun kꞌij richin uxlanen rix nibün-vi ri circuncisión. ¿Y achique roma tok xpuꞌu ivoyoval chuve yin roma xincꞌachojrisaj jun achi chupan jun kꞌij richin uxlanen?
\v 24 Man tibij cꞌa que man utz tüj ri nquibanun, xaxe roma quiriꞌ nkꞌalajin chivüch rix. Xa tivetamaj na cꞌa jabel, si quiriꞌ o man quiriꞌ tüj, richin quiriꞌ man quixsatz, xbij ri Jesús.
\s Ri Jesús nbij apeꞌ petenük-vi
\p
\v 25 Y yecꞌo cꞌa cheque ri vinük aj chiriꞌ pa tinamit Jerusalén ri nquibilaꞌ cꞌa: ¿Man ja tüj comi cꞌa ri Jesús ri ncanox richin ncamsüs?
\v 26 Pero rijaꞌ xa man revan tüj riꞌ. Titzꞌetaꞌ cꞌa laꞌ, rijaꞌ nchꞌo chiquivüch la vinük y man jun nbin tüj chin que man tubün chic calaꞌ. Riqꞌuin jubaꞌ ri achiꞌaꞌ ri cꞌo-vi quikꞌij ri yecꞌo chikacojol xa xquitzꞌet yan que ja vi rijaꞌ ri Cristo.
\v 27 Pero nkꞌalajin cꞌa que xa man ja tüj rijaꞌ ri Cristo, roma xa ketaman cꞌa apeꞌ petenük-vi. Y tok nka-pe ri ketzij Cristo, xa man cꞌa nkꞌalajin tüj apeꞌ npuꞌu-vi, nquibij ri vinük aj-Jerusalén.
\p
\v 28 Y ri Jesús nchꞌo cꞌa chiquivüch ri vinük ri chiriꞌ pa racho ri Dios. Y riqꞌuin cꞌa ruchukꞌaꞌ xchꞌo y xbij: Rix ivetaman-vi nuvüch y ivetaman chukaꞌ apeꞌ nquipuꞌu-vi. Jacꞌa ri takayon-pe vichin man cꞌa ivetaman tüj ruvüch, y rijaꞌ ketzij. Man cꞌa nuyon tüj yin xinbün que xinpuꞌu chuvüch ri ruchꞌulef.
\v 29 Yin vetaman-vi cꞌa ruvüch ri man ivetaman tüj ruvüch rix, roma riqꞌuin rijaꞌ yin petenük-vi, y ja chukaꞌ rijaꞌ ri takayon-pe vichin, xbij rijaꞌ.
\p
\v 30 Y yecꞌo cꞌa ri xejoꞌon que xquitzꞌom tüj, pero man xquitzꞌom tüj e roma ri hora richin ri Jesús man jani cꞌa tapon.
\v 31 Ye juis cꞌa ye qꞌuiy cheque ri vinük ri xetaken richin ri Jesús chupan ri kꞌij riꞌ. Ri vinük cꞌa riꞌ nquibij que ja rijaꞌ ri Cristo, roma ri milagros man jun chic cꞌa nbanun. Xaxe cꞌa si ja ri Cristo, ntiquer nbün, xquibij rijeꞌ.
\s Ri Jesús nbij que ntzolij-e riqꞌuin ri takayon-pe richin
\p
\v 32 Y ri achiꞌaꞌ fariseos xcacꞌaxaj cꞌa que quiriꞌ ri nyequibilaꞌ ri vinük pariꞌ ri Jesús. Romariꞌ ri achiꞌaꞌ fariseos y ri más nimalüj tak sacerdotes, xequitük cꞌa e ri achiꞌaꞌ ri ye chajinelaꞌ richin ri racho ri Dios richin nquitzꞌom rijaꞌ.
\v 33 Jariꞌ tok xbij ri Jesús: Cꞌo na baꞌ tiempo ri nquicꞌujeꞌ iviqꞌuin. Cꞌateriꞌ nquitzolij riqꞌuin ri achique takayon-pe vichin.
\v 34 Rix nquinicanoj cꞌa, y man nquinivil tüj chic, roma ri lugar apeꞌ nquibecꞌuje-vi yin, man nyixtiquer tüj nyixapon chinucanoxic, xbij ri Jesús.
\p
\v 35 Y ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, nquibilaꞌ cꞌa chiquivüch: ¿Apeꞌ comi cꞌa nbe-vi ri Jesús reꞌ? Roma nbij que chiriꞌ man nkilaꞌ tüj chic pe. ¿Nbe comi cꞌa pa chꞌaka chic ruchꞌulef richin nyerutzijoj ri rutzij cheque ri kavinak israelitas y cheque ri man ye israelitas tüj?
\v 36 Man cꞌa ketaman tüj apeꞌ nbe-vi, roma man ketaman tüj achique ntel-vi chi tzij tok xbij: Nquinicanoj y man nquinivil tüj. Ri lugar apeꞌ nquibecꞌuje-vi yin, man nyixtiquer tüj nyixapon rix, nquibij cꞌa.
\s Ri Yaꞌ richin cꞌaslen
\p
\v 37 Chupan cꞌa ri nimalüj kꞌij y ruqꞌuisbül richin ri jun semana nimakꞌij riꞌ, ri Jesús paꞌül tok riqꞌuin cꞌa ruchukꞌaꞌ xbij: Si cꞌo cꞌa jun ri nchakiꞌj ruchiꞌ ri ránima, tipuꞌu cꞌa viqꞌuin yin, richin ncꞌo-e chakal ruchiꞌ ránima riqꞌuin ri Yaꞌ ri ninya-e chin yin.
\v 38 Ri npuꞌu cꞌa viqꞌuin yin richin nquirutakej, ncꞌujeꞌ cꞌa ri Yaꞌ richin cꞌaslen pa ránima, y ri Yaꞌ riꞌ cachiꞌel cꞌa ri nbün ri yaꞌ pa ralaxbül, quiriꞌ nbün pa rucꞌaslen. Quiriꞌ ri nbij chupan ri rutzij ri Dios ri tzꞌiban can.
\p
\v 39 Ri Yaꞌ cꞌa ri xuyaꞌ retal ri Jesús, ja ri Lokꞌolüj Espíritu, roma jariꞌ ri nquicꞌul ri vinük ri nyetaken richin ri Jesús. Y ri kꞌij cꞌa riꞌ cꞌa man jani tüj tika-pe ri Lokꞌolüj Espíritu, roma cꞌa man jani tüj chukaꞌ titzolij-e ri Jesús chilaꞌ chicaj richin que nkꞌalajin que rijaꞌ cꞌo-vi rukꞌij.
\s Yecꞌo cꞌa vinük xebin que ri Jesús jariꞌ ri Cristo y yecꞌo xebin que man ja tüj
\p
\v 40 Y yecꞌo cꞌa cheque ri vinük, tok xcacꞌaxaj-ka ri tzij ri xerubij ri Jesús, xquibij cꞌa: Ketzij vi que ri Jesús jareꞌ ri rusamajel ri Dios ri nkꞌalajrisan ri rutzij, ri qꞌuiy yan tiempo oyoben-pe.
\p
\v 41 Y yecꞌo chukaꞌ laꞌ nquibij: Ja ri Jesús jariꞌ ri Cristo, ri Jun chaꞌon-pe y takon-pe roma ri Dios. Pero yecꞌo chic cꞌa chꞌaka ri nquibij: Ri Cristo man pa Galilea tüj npuꞌu-vi.
\v 42 Roma ri rutzij ri Dios ri tzꞌiban can nbij que ri Cristo ruxquin-rumam can ri rey David. Y chiriꞌ pa Belén ri tinamit apeꞌ xalüx-vi ri David, chiriꞌ ncꞌatzinej npuꞌu-vi, nquibij.
\p
\v 43 Man junan tüj cꞌa ri quinojibül pariꞌ ri Cristo, roma xa jun vi nbij la jun y jun vi chic nbij la jun.
\v 44 Y yecꞌo cꞌa chꞌaka chic cheque ri vinük, xcajoꞌ cꞌa que xquitzꞌom ta e ri Jesús, pero xa man xquibün tüj.
\s Kꞌalüj jabel que yecꞌo ri xkaꞌ chiquivüch ri xbij ri Jesús y yecꞌo ri xa man xkaꞌ tüj chiquivüch
\p
\v 45 Ja tok ri chajinelaꞌ richin ri racho ri Dios, ri ye takon-e coma ri más nimalüj tak sacerdotes y coma ri achiꞌaꞌ fariseos, xetzolij, xbix cꞌa cheque: ¿Achique cꞌa roma tok man xitzꞌom tüj pe ri Jesús? xquibij.
\p
\v 46 Pero ri chajinelaꞌ riꞌ xquibij: Roj man cꞌa xkatzꞌom tüj pe, roma ri tzij ri nyerubij man jun chic cꞌa achi ri biyon tüj. Galán cꞌa jabel, xquibij rijeꞌ.
\p
\v 47 Cꞌateriꞌ ri achiꞌaꞌ fariseos xquibij cꞌa cheque ri chajinelaꞌ: ¿Rix chukaꞌ xixchꞌacatüj-pe?
\v 48 ¿Nitzꞌet ta comi cꞌa rix que yecꞌo ta cheque ri achiꞌaꞌ pa comon nyebanun juzgar y ri fariseos que quiniman ta ri nbij ri Jesús?
\v 49 Xa ja ri vinük ri man jun quetaman chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés, xa jariꞌ ri nyetaken richin. Ja ta nka-pe castigo pa quiviꞌ ri vinük reꞌ.
\p
\v 50 Pero ri Nicodemo ri achi ri xa chakꞌaꞌ xapon riqꞌuin ri Jesús, xbij cꞌa cheque ri ye rachibil:
\v 51 ¿Utz ta comi chuvüch ri ka-ley que nbix que jun achi cꞌo rumac, y xa man etaman tüj, ni man acꞌaxan tüj chukaꞌ chin si ketzij que cꞌo mac rubanun o xa man jun?
\p
\v 52 Y rijeꞌ xquibij cꞌa chin ri Nicodemo: Rat ni man rat aj-Galilea tüj, richin quiriꞌ natoꞌ ri Jesús. Tanicꞌoj na peꞌ jabel ri rutzij ri Dios tzꞌiban can. Chiriꞌ, nkꞌalajin-vi cꞌa que pa ruchꞌulef Galilea man ncꞌulun tüj cꞌa pe jun achi kꞌalajrisüy richin ri nbix chin roma ri Dios, xquibij.
\p
\v 53 Y cꞌateriꞌ ri achiꞌaꞌ ri quimolon-quiꞌ, xquitaluj-e-quiꞌ y xebe chi tak cacho.
\c 8
\s Jun ixok aj-mac
\p
\v 1 Ri Jesús xbe cꞌa e pariꞌ ri juyuꞌ rubiniꞌan Olivos.
\v 2 Y xsaker yan, rijaꞌ xapon chic pa racho ri Dios. Ri vinük xeꞌapon cꞌa riqꞌuin. Y tzꞌuyul tok nutzijoj rutzij ri Dios cheque ri vinük ri quimolon-apu-quiꞌ chiriꞌ.
\v 3 Y ri achiꞌaꞌ fariseos y ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés xeꞌapon cꞌa riqꞌuin ri Jesús, quicꞌuan-apu jun ixok ri nmacun riqꞌuin jun achi ri xbeꞌilitüj-pe. Xbequipabaꞌ chuvüch ri Jesús, pa quinicꞌajal.
\v 4 Ri fariseos y ri etamanelaꞌ chin ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés riꞌ xquibij cꞌa chin ri Jesús: Maestro, xquibij rijeꞌ. Ri jun ixok ri kapaban chavüch, nmacun riqꞌuin jun achi ri xilitüj-pe.
\v 5 Chupan ri ley ri xuyaꞌ ri Dios richin ri Moisés nbij que ri nyebanun quereꞌ, quecamsüs chi abüj. ¿Achique cꞌa nabij rat? ¿Utz o man utz tüj nkacamsaj chi abüj ri jun ixok reꞌ? xquibij chin.
\p
\v 6 Ri achiꞌaꞌ riꞌ quiriꞌ xquibij xaxe richin nquitij ri Jesús, richin quiriꞌ nyetiquer nyesujun chirij. Pero ri Jesús xa xluque-ka, y cꞌo cꞌa xerutzꞌibaj-ka pan ulef riqꞌuin ri ruvi-rukꞌaꞌ.
\v 7 Y roma cꞌa ri achiꞌaꞌ riꞌ juis cꞌa nquicꞌutula-apu chin ri Jesús, si ncamsüs o man ncamsüs tüj ri ixok reꞌ, rijaꞌ xbepaꞌeꞌ cꞌa pe y xbij: Ri man jun bey cꞌa kajnük pa jun mac, tutzꞌamaꞌ cꞌa rucꞌakic ri ixok, xbij.
\p
\v 8 Y ri Jesús xluqueꞌ cꞌa ka jun bey chic y xutzꞌom chic cꞌa tzꞌibanic jun bey, riqꞌuin ri ruvi-rukꞌaꞌ, chiriꞌ pan ulef.
\v 9 Tok ri sujunelaꞌ chirij ri ixok xcacꞌaxaj cꞌa ri xbij ri Jesús, ri cánima xbij cheque que rijeꞌ chukaꞌ ye aj-maquiꞌ, y xquitalüj cꞌa e quiꞌ. Xenabeyüj-e ri rajatük, y cꞌateriꞌ xebe ri más cꞌa ye acꞌualaꞌ. Xaxe chic cꞌa ri ixok ri xcꞌujeꞌ can, roma ri ye sujunelaꞌ chirij xa xebe yan. Ri ixok paꞌül cꞌa chiriꞌ apeꞌ xbequipaba-vi chuvüch ri Jesús.
\v 10 Y tok ri Jesús xbepaꞌeꞌ chic pe, xutzꞌet cꞌa que xaxe chic ri ixok ri paꞌül can chiriꞌ. Romariꞌ xucꞌutuj cꞌa chin ri ixok riꞌ: ¿Y ri vinük ri ye cꞌamayon-pe avichin? ¿Man jun xcꞌuje-ka richin ncarucamsaj? xbij ri Jesús.
\p
\v 11 Y ri ixok riꞌ xbij: Ajaf, man jun chic xcanaj can, xbij.
\p Y ri Jesús xbij cꞌa chin: Yin chukaꞌ man ninbij tüj que ncacamsüs. Vocomi cꞌa catzolij y man camacun tüj chic.
\s Ja ri Jesús ri nsakrisan quicꞌaslen conojel vinük
\p
\v 12 Tok ri Jesús xchꞌo chic cꞌa jun bey chiquivüch ri vinük, xbij cꞌa: Ja yin ri nquisakrisan quicꞌaslen ri vinük ri yecꞌo chuvüch ri ruchꞌulef. Ri ntzekleben cꞌa vichin, ninsakrisaj cꞌa y nril rucꞌaslen viqꞌuin. Y rijaꞌ man nbiyin tüj chic cꞌa pa kꞌekuꞌn.
\p
\v 13 Cꞌateriꞌ ri achiꞌaꞌ fariseos ri yecꞌo cꞌa chiriꞌ, xquibij-apu chin ri Jesús: Roj man nkanimaj tüj que ketzij ri nabij chavij, roma xa ja rat ri ncabin.
\p
\v 14 Pero ri Jesús xbij cꞌa cheque ri achiꞌaꞌ fariseos: Stapeꞌ (Aunque) xa ja yin ri nquikꞌalajrisan-ka vichin, ketzij vi cꞌa ri ninkꞌalajrisaj-ka pa nuviꞌ. Roma chinuvüch yin kꞌalüj ri apeꞌ yin petenük-vi, y chiriꞌ cꞌa chukaꞌ nquitzolin-vi. Jacꞌa rix man ivetaman tüj apeꞌ nquipuꞌu-vi, ni man ivetaman tüj cꞌa chukaꞌ apeꞌ nquibe-vi.
\v 15 Rix iyon cꞌa nibanala-ka i-leyes. Jacꞌa yin man quiriꞌ tüj ninbün.
\v 16 Y si yin ninbün jun juicio, pa ruchojmil cꞌa ntel-vi, roma man nuyon tüj yin, xa vachibilan-vi cꞌa ri Nataꞌ ri takayon-pe vichin.
\v 17 Chupan ri ley ri ivichin ibanun-ka chin, nbij cꞌa que tok yecꞌo ye caꞌiꞌ ri junan ri nquibij, nkꞌalajin cꞌa que ketzij ri nquibij.
\v 18 Y yin y ri Nataꞌ ri takayon-pe vichin, junan ri nkabij, xbij ri Jesús.
\p
\v 19 Ri achiꞌaꞌ fariseos xquibij cꞌa chin ri Jesús: ¿Apeꞌ cꞌa cꞌo-vi ri Atataꞌ? xquibij chin. Y ri Jesús xbij cꞌa: Rix man ivetaman tüj ruvüch ri Nataꞌ, roma man ivetaman tüj nuvüch yin. Si ta ivetaman nuvüch yin, ivetaman ta chukaꞌ ruvüch ri Nataꞌ.
\p
\v 20 Y ja tzij reꞌ ri xerubij ri Jesús cheque ri vinük ri quimolon-quiꞌ apeꞌ nyeyalox-vi can tumin coma ri vinük chiriꞌ pa racho ri Dios. Y man riqꞌuin tüj xerubilaꞌ tzij quiriꞌ, man jun ri xpuꞌu tüj chutzꞌamic, roma ri ru-hora man jani cꞌa tapon.
\s Ri Jesús nbij jun bey chic que ntzolij-vi
\p
\v 21 Y jun bey chic, ri Jesús xbij cꞌa cheque: Yin nquitzolij-vi cꞌa, y tok rix cꞌateriꞌ nquinicanoj, man cꞌa nquinivil tüj. Xa chupan cꞌa ri imac nyixcom-vi. Y ri apeꞌ nquibe-vi yin, rix man nyixtiquer tüj nyixapon, xbij ri Jesús.
\p
\v 22 Y jariꞌ tok ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, nquibilaꞌ cꞌa chiquivüch: ¿Nucamsaj comi cꞌa riꞌ ri Jesús? Roma nbij: Ri apeꞌ nquibe-vi yin, rix man cꞌa nyixtiquer tüj nyixapon, nbij, nquibij ri achiꞌaꞌ riꞌ.
\p
\v 23 Pero ri Jesús xbij cꞌa cheque: Rix rix aj chereꞌ ka y yin yin aj chilaꞌ chicaj. Rix richin vi ri ruchꞌulef y yin man quiriꞌ tüj.
\v 24 Y romariꞌ xinbij cꞌa chive que chupan ri imac nyixcom-vi. Y si xa man ninimaj tüj ri achique cꞌa yin, nyixcom na vi chupan ri imac, xbij.
\p
\v 25 Cꞌateriꞌ ri achiꞌaꞌ riꞌ xquibij chic cꞌa chin ri Jesús: ¿Rat achique cꞌa rat?
\p Y ri Jesús xbij cheque: Yin, jacꞌa tok nutzamon-pe tzij iviqꞌuin, jariꞌ tok nubin-pe chive ri achique yin.
\v 26 Qꞌuiy cꞌa ri ncꞌatzinej que ninbij chive, roma ri itzel ri nyixbanun. Pero ri ninbij cꞌa chive rix y cheque conojel vinük, xaxe cꞌa ri vacꞌaxan-pe riqꞌuin ri takayon-pe vichin, y rijaꞌ ketzij vi, xbij ri Jesús.
\p
\v 27 Pero rijeꞌ man xkꞌax ta cheque ri xbix cheque roma ri Jesús, romariꞌ man xquetamaj tüj que pariꞌ ri Tataꞌixel nchꞌo-vi rijaꞌ.
\v 28 Ri Jesús xbij chic cꞌa: Ri kꞌij cꞌa tok nquinijotobaꞌ chuvüch ri cruz yin ri xinalüx chiꞌicojol, cꞌa jariꞌ tok nivetamaj ri achique cꞌa yin. Y nivetamaj chukaꞌ que ronojel ri ninbün yin, xa man nuyon tüj yin. Xa cachiꞌel ri rubin-pe ri Nataꞌ chuve yin, quiriꞌ cꞌa chukaꞌ ninbij yin chive.
\v 29 Ri Nataꞌ ri takayon-pe vichin, cꞌo viqꞌuin. Man cꞌa nquiruyaꞌ tüj can nuyon, roma yin ninbün-vi ri nkaꞌ chuvüch, xbij ri Jesús.
\p
\v 30 Y roma cꞌa ri tzij ri xerutzijolaꞌ ri Jesús chiquivüch ri vinük, ye qꞌuiy cꞌa ri xetaken richin.
\s Tok ri Jesús xbij cheque ri vinük que man ye ralcꞌual tüj ri Dios
\p
\v 31 Cꞌateriꞌ ri Jesús xbij cꞌa cheque ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas ri xetaken richin: Si rix jabel rucꞌuaxic nibün chin ri nutzij, nyixoc cꞌa ketzij tak tzeklebey vichin.
\v 32 Nivetamaj cꞌa chukaꞌ achique ri ketzij, y ri ketzij nbün cꞌa chive que nyixel libre.
\p
\v 33 Y ri vinük riꞌ xquibij cꞌa: Roj roj ruxquin-rumam can ri Abraham, y romariꞌ man xojcꞌujeꞌ tüj chuxeꞌ quitzij chꞌaka chic, cachiꞌel ta roj lokꞌon tak ajicꞌaꞌ. ¿Achique cꞌa roma tok nabij cheke que nkucolotüj-e?
\p
\v 34 Pero ri Jesús xbij cheque: Tivacꞌaxaj na peꞌ jabel ri ninbij chive vocomi: Conojel cꞌa vinük ri nyemacun, nkꞌalajin que chuxeꞌ rutzij ri mac yecꞌo-vi y jariꞌ ri ucꞌuayon quichin.
\v 35 Y si jun vinük chuxeꞌ rutzij ri mac cꞌo-vi, man ncꞌujeꞌ tüj riqꞌuin ri Dios. Jacꞌa ri jun ri ralcꞌual vi ri Dios, ncꞌuje-vi riqꞌuin richin chi jumul.
\v 36 Romariꞌ si yin ri Rucꞌajol ri Dios nquicolon ivichin, ketzij vi que colonic ri nivil.
\v 37 Y chinuvüch yin, ri nibij rix que rix ruxquin-rumam can ri Abraham, quiriꞌ vi, xa jacꞌa ri nyixbanun man nucꞌut tüj que quiriꞌ, roma rix xa nicanolaꞌ achique cꞌa modo nibün richin nquinicamsaj. Reꞌ nucꞌut cꞌa que rix man iyoꞌon tüj kꞌij chin ri nutzij que cꞌunük ta pa tak ivánima.
\v 38 Ronojel cꞌa ri nintzijoj yin, jacꞌa ri Nataꞌ cꞌutuyun-pe chinuvüch. Y quiriꞌ cꞌa chukaꞌ rix. Xaxe chic cꞌa rix riqꞌuin ri jun ri cꞌunük itataꞌ, riqꞌuin rijaꞌ nivacꞌaxaj ronojel ri nyixtajin chubanic.
\p
\v 39 Y rijeꞌ xquibij cꞌa chin ri Jesús: Ri Abraham jariꞌ ri kaxquin-kamamaꞌ can roj, xquibij. Y ri Jesús xbij cheque: Si ta rix ruxquin-rumam can ri Abraham, nkꞌalajin ta, roma ja ta ri utz ri xerubanalaꞌ rijaꞌ, ja ta chukaꞌ riꞌ ri nyeꞌibanalaꞌ rix.
\v 40 Pero rix man quiriꞌ tüj nibün. Rix xa nicanoj achique rubanic nibün richin nquinicamsaj yin ri nintzijoj ri ketzij chive, ketzij ri vacꞌaxan-pe riqꞌuin ri Dios. Ri Abraham man cꞌa xbün tüj cachiꞌel ri nibün rix, y rix nibij que rix ruxquin-rumam can rijaꞌ.
\v 41 Rix xa ja ri nbün ri jun ri cꞌunük itataꞌ, xa jariꞌ ri nibün, xbij ri Jesús cheque. Y rijeꞌ xquibij cꞌa chin: Roj ketaman ruvüch ri xojalcꞌualan. Xaxe cꞌa Jun ri Katataꞌ, y riꞌ ja ri Dios, xquibij.
\p
\v 42 Cꞌateriꞌ ri Jesús xbij cꞌa cheque ri vinük riꞌ: Si ja ta ri Dios ri Itataꞌ, nkꞌalajin ta, roma nquinijoꞌ ta y nquinicꞌul ta jabel, roma yin riqꞌuin ri Dios yin petenük y yin kajnük-vi-pe. Ja vi cꞌa ri Dios ri takayon-pe vichin y man pa nuyon tüj yin que xinpuꞌu chuvüch ri ruchꞌulef.
\v 43 ¿Achique cꞌa roma tok rix man nijoꞌ tüj que nkꞌax chive ri ninbij chive? Roma xa man nkaꞌ tüj chive.
\v 44 Ri itataꞌ rix xa ja ri itzel-vinük y rix richin cꞌa rijaꞌ, y ja ri nkaꞌ chuvüch rijaꞌ, jariꞌ ri nyixtajin chubanic. Ri itzel-vinük ja pa rutzꞌuquic tzꞌucutnük-vi-pe richin ncamsan. Man xcꞌujeꞌ tüj cꞌa chic chupan ri ketzij, roma xa man jun cꞌa ketzij ri cꞌo ta riqꞌuin. Xa jun tzꞌucuy-tzij vi. Quitataꞌ cꞌa conojel tzꞌucuy tak tzij.
\v 45 Y yin man cꞌa nquininimaj tüj roma ja ri ketzij ri ninbij chive.
\v 46 ¿Cꞌo comi cꞌa jun ri nbin-pe chuve vocomi achique mac ye nubanalun? Y si jabel nkꞌalajin que man jun mac pa nucꞌaslen y ruyon ketzij ri ninbij, ¿achique cꞌa roma tok man nquininimaj tüj?
\v 47 Roma ri richin chic cꞌa ri Dios, ja ri nbij ri rutzij ri Dios ri nbün. Jacꞌa rix man quiriꞌ tüj nibün, roma man rix richin tüj ri Dios, xbij ri Jesús.
\s Ri Cristo cꞌo-vi, tok man jani rutzijol que nalüx ri Abraham
\p
\v 48 Y ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, xquibij cꞌa chin ri Jesús: Ketzij vi cꞌa ri kabin chavij que rat xa rat jun aj-Samaria y cꞌo itzel espíritu aviqꞌuin, xquibij chin.
\p
\v 49 Pero ri Jesús xbij cꞌa cheque ri achiꞌaꞌ riꞌ: Yin man jun itzel espíritu ri cꞌo ta viqꞌuin. Yin ja ri Nataꞌ ri ninyaꞌ rukꞌij, y rix xa man quiriꞌ tüj chivüch. Rix xa nibün chuve que yin itzel.
\v 50 Yin man nukꞌij tüj ri nincanoj chiꞌicojol, pero cꞌo cꞌa Jun ri njoꞌon que ronojel vinük nuyaꞌ ta nukꞌij. Y ja chukaꞌ rijaꞌ ri nbün juzgar pa quiviꞌ ri man nquibün tüj quiriꞌ.
\v 51 Tivacꞌaxaj na peꞌ jabel ri ninbij chive: Achique cꞌa vinük ri nutakej ri nutzij, man cꞌa nutzꞌet tüj ri camic ri richin chi jumul, xbij ri Jesús.
\p
\v 52 Y ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas xquibij cꞌa chin ri Jesús: Vocomi ketaman chic cꞌa que cꞌo-vi itzel espíritu aviqꞌuin, roma nabij que achique ri nyetaken ri atzij, man cꞌa nyecom tüj. Tatzꞌetaꞌ na peꞌ ri kaxquin-kamamaꞌ can Abraham y ri xekꞌalajrisan ri rutzij ri Dios ojer can, xecom.
\v 53 ¿Más nim ta comi akꞌij rat que chuvüch ri kaxquin-kamamaꞌ can Abraham? Rijaꞌ xa xcom, y quiriꞌ chukaꞌ ri xekꞌalajrisan ri rutzij ri Dios ojer can, xecom. ¿Rat achique ta cꞌa rat? Roma nabij que ri nyetaken ri atzij man nyecom tüj.
\p
\v 54 Y ri Jesús xbij: Si nuyon cꞌa yin ninyaꞌ nukꞌij, xa man jun cꞌa ncꞌatzin-vi. Pero ri nukꞌij yin, ja ri Nataꞌ nyoꞌon. Ri Nataꞌ jariꞌ ri nibij i-Dios chin.
\v 55 Y stapeꞌ (aunque) rix quiriꞌ nibij chin, man ivetaman tüj ruvüch. Jacꞌa yin vetaman-vi ruvüch. Y xa nquinoc cꞌa jun tzꞌucuy-tzij cachiꞌel rix, si ta ninbij que man vetaman tüj ruvüch ri Dios, y xa vetaman. Yin ninbün-vi cꞌa ri nbij ri rutzij rijaꞌ.
\v 56 Ri Abraham juis cꞌa xquicot ránima, roma ncꞌatzinej cꞌa que nutzꞌet can ri kꞌij vichin yin. Y rijaꞌ xutzꞌet-vi, y juis xquicot ránima romariꞌ, xbij ri Jesús.
\p
\v 57 Jariꞌ tok ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas xquibij chin ri Jesús: Rat nabij que atzꞌeton chic ri kaxquin-kamama can Abraham, pero rat xa cꞌa rat acꞌual vi. Xa cꞌa man jani cincuenta ajunaꞌ.
\p
\v 58 Pero ri Jesús xbij cheque ri achiꞌaꞌ riꞌ: Ketzij cꞌa ninbij chive que yin yincꞌo-vi-pe. Yincꞌo-vi-pe tok man jani rutzijol que nalüx ri Abraham, xbij.
\p
\v 59 Y ri achiꞌaꞌ riꞌ jariꞌ tok xbequisiqꞌuila-pe abüj richin nyequicꞌük chirij. Pero ri Jesús xel cꞌa pe chiriꞌ pa racho ri Dios. Chiquicojol cꞌa ri vinük xrevala-pe-riꞌ, xel-e.
\c 9
\s Ri Jesús nucꞌachojrisaj jun achi moy pe pa ralaxic
\p
\v 1 Ri Jesús ncꞌo cꞌa e apeꞌ cꞌo-vi jun achi moy pa ralaxic. Ri Jesús xutzꞌet cꞌa ri jun achi riꞌ.
\v 2 Y ri achibilaꞌ xquicꞌutuj cꞌa chin ri Jesús: Ajaf, ¿achique cꞌa ri xmacun richin quereꞌ xalüx ri achi reꞌ? ¿Ja ri rute-rutataꞌ o ja rijaꞌ? xquibij.
\p
\v 3 Pero ri Jesús xbij: Man jun cꞌa cheque tüj rijeꞌ ri xmacun, richin quereꞌ xucꞌulachij ri jun achi reꞌ. Ni rijaꞌ ni ri rute-rutataꞌ. Rijaꞌ quereꞌ cꞌa pa ralaxic, richin que nkꞌalajin ta ri rusamaj ri Dios riqꞌuin.
\v 4 Pakꞌij, utz vi que nban samaj. Jacꞌa tok ntoc-pe ri akꞌaꞌ, conojel man utz tüj chic nyesamüj. Y quiriꞌ cꞌa chukaꞌ yin, vocomi ncꞌatzin richin ninbün ri samaj ri ruchilaben-pe chuve ri takayon-pe vichin, roma tok man nquicꞌujeꞌ tüj chic, man nquitiquer tüj chic ninbün ri samaj reꞌ.
\v 5 Y ri kꞌij cꞌa ri cꞌa yincꞌo na e chuvüch ri ruchꞌulef, jacꞌa yin ri nquisakrisan quicꞌaslen conojel vinük, xbij.
\p
\v 6 Tok ye rubin chic cꞌa ka ri tzij riꞌ ri Jesús, rijaꞌ xchuban cꞌa pan ulef. Y riqꞌuin ri ruchub ri xkaꞌ pan ulef, xbün baꞌ vit chꞌabük. Cꞌateriꞌ ri chabük riꞌ xuquil-e chirunakꞌ-ruvüch ri achi moy.
\v 7 Y xbij chin: Vocomi cabiyin cꞌa, y teꞌachꞌajaꞌ ri runakꞌ-avüch pan atinbül rubiniꞌan Siloé. Ri biꞌaj cꞌa reꞌ pa jun chic tzij nbix Takon chin. Ri achi riꞌ xbe na vi, xuchꞌüj ri runakꞌ-ruvüch, y tok xtzolij-pe, ntzuꞌun chic.
\v 8 Cꞌateriꞌ cꞌa tok ri vinük ri ye ru-vecinos ri achi reꞌ y ri chꞌaka chic vinük ri ye tzꞌeteyon richin que moy, nquibilaꞌ cꞌa: ¿Man ja tüj comi achi reꞌ ri cꞌutuy-limosna ri katzꞌetelon que tzꞌuyul nucꞌutuj can ru-limosna? nquibij cꞌa.
\p
\v 9 Y yecꞌo cꞌa vinük ri nyebin: Jaꞌ, ja rijaꞌ. Chꞌaka chic nquibij: Junan ntzuꞌun riqꞌuin ri achi riꞌ.
\p Pero rijaꞌ nbij cꞌa: Jaꞌ. Ja yin riꞌ ri tzꞌuyul nincꞌutuj can limosna cheque ri vinük, xbij.
\p
\v 10 Y ri vinük nquicꞌutuj cꞌa chin ri achi riꞌ: Ri rubanun-pe xa man ncatzuꞌun tüj. ¿Achique cꞌa rubanic xban chave richin que ncatzuꞌun chic vocomi? xquibij cꞌa chin.
\p
\v 11 Ri achi xbij cheque: Ri jun achi rubiniꞌan Jesús xbün baꞌ vit chꞌabük y jariꞌ ri xuquil chirunakꞌ-nuvüch, y cꞌateriꞌ xbij chuve: Cabiyin y teꞌachꞌajaꞌ ri runakꞌ-avüch pa Siloé. Y yin xinbe-vi, xinchꞌüj ri runakꞌ-nuvüch y jariꞌ tok xintzuꞌun.
\p
\v 12 Pero ri vinük xquicꞌutuj chin: ¿Apeꞌ cꞌa cꞌo-vi ri Jesús vocomi? xquibij.
\p Y rijaꞌ xbij: Man vetaman tüj, xbij cheque.
\s Ri achi moy tok rubanun can, xucꞌuꞌüx chiquivüch ri fariseos
\p
\v 13 Y ri vinük xquicꞌuaj cꞌa e ri achi moy tok rubanun can, cꞌa chiquivüch ri achiꞌaꞌ fariseos.
\v 14 Ri kꞌij cꞌa tok ri Jesús xbün ri baꞌ vit chꞌabük y xbün chin ri achi moy que ntzuꞌun, pa jun cꞌa kꞌij richin uxlanen.
\v 15 Tok ri achi, ri moy rubanun can, cꞌo chic cꞌa apu chiquivüch ri achiꞌaꞌ fariseos, ri achiꞌaꞌ riꞌ xquicꞌutuj cꞌa chin que achique rubanic xban chin richin vocomi ntzuꞌun chic. Y rijaꞌ xbij: Ri xbanun cꞌa chuve richin nquitzuꞌun chic, xuquil cꞌa baꞌ vit chꞌabük chirunakꞌ-nuvüch, xinchꞌüj, y jareꞌ nquitzuꞌun chic, xbij cheque.
\p
\v 16 Y yecꞌo cꞌa achiꞌaꞌ fariseos ri xquibij: Ri achi ri rubiniꞌan Jesús man riqꞌuin tüj ri Dios petenük-vi, roma man nuchajij tüj baꞌ ri kꞌij ri richin uxlanen, nquibij.
\p Pero yecꞌo cꞌa chꞌaka chic fariseos ri xquibij: ¿Ntiquer ta comi nyerubün milagros jun achi aj-mac, cachiꞌel xbün ri Jesús riqꞌuin ri achi moy?
\p Ri achiꞌaꞌ fariseos riꞌ man junan tüj cꞌa ri quinojibül pariꞌ ri Jesús.
\v 17 Cꞌateriꞌ ri achiꞌaꞌ fariseos xquicꞌutuj cꞌa chin ri achi, ri moy tok rubanun can: ¿Achique chi achi ri Jesús nanuc rat? Ri xbün chave que ncatzuꞌun. Y ri achi riꞌ xbij: Yin ninnuc que ri Jesús kꞌalajrisüy richin ri nbix chin roma ri Dios, xbij cheque.
\p
\v 18 Jacꞌa ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, man nquinimaj tüj cꞌa que ri achi riꞌ moy vi tok xalüx. Romariꞌ man nquinimaj tüj chukaꞌ que jun milagro ri xbanun que ntzuꞌun vocomi. Xecoyoj na cꞌa ri rute-rutataꞌ ri achi ri ntzuꞌun chic vocomi.
\v 19 Y ri achiꞌaꞌ riꞌ xquicꞌutuj cꞌa cheque ri rute-rutataꞌ ri achi: ¿Ja ivalcꞌual reꞌ, ri nibij que moy pa ralaxic? Si moy cꞌa tok xalüx, ¿achique cꞌa roma tok ntzuꞌun vocomi? xquibij.
\p
\v 20 Y ri rute-rutataꞌ ri achi xquibij cꞌa cheque ri achiꞌaꞌ riꞌ: Jaꞌ, ja kalcꞌual reꞌ y moy vi pa ralaxic.
\v 21 Jacꞌa ri man ketaman tüj roj, ja ri achique rubanic xbün richin ntzuꞌun chic vocomi. Y si cꞌo jun ri xbanun chin richin ntzuꞌun chic vocomi, man ketaman tüj roj. Ticꞌutuj cꞌa chin rijaꞌ, roma xa cꞌo chic cꞌa rujunaꞌ, y ntiquer nbij chive ri achique xbanatüj, xquibij rijeꞌ.
\p
\v 22 Quiriꞌ cꞌa ri xquikꞌalajrisaj ri rute-rutataꞌ ri achi, cheque ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, roma quixbin cꞌa quiꞌ chiquivüch. Ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij, quelesan chic cꞌa rutzijol que achique na vinük ri nbin que ri Jesús jariꞌ ri Cristo, nokotüx cꞌa pe chupan ri jay apeꞌ ntzijos-vi ri rutzij ri Dios.
\v 23 Xa romariꞌ tok ri rute-rutataꞌ ri achi ri ntzuꞌun chic, xaxe cꞌa xquibij que tiquicꞌutuj chin rijaꞌ, roma xa cꞌo chic rujunaꞌ.
\p
\v 24 Y ri achiꞌaꞌ riꞌ xcoyoj chic cꞌa jun bey ri achi ri ntzuꞌun chic, y xquibij chin: Ja ri Dios tayaꞌ rukꞌij. Roj ketaman que ri achi rubiniꞌan Jesús, jun achi aj-mac, xquibij.
\p
\v 25 Y ri achi xbij cꞌa cheque ri achiꞌaꞌ riꞌ: Yin man cꞌa vetaman tüj si ri Jesús jun aj-mac o man aj-mac tüj. Ri vetaman yin pariꞌ rijaꞌ, ja que xinrucꞌachojrisaj, roma tok rubanun can man cꞌa nquitzuꞌun tüj, y vocomi nquitzuꞌun chic, xbij rijaꞌ.
\p
\v 26 Y ri achiꞌaꞌ riꞌ xquicꞌutuj chic cꞌa chin ri achi: ¿Achique ri xbün chave richin quiriꞌ xatiquer xatzuꞌun? xquibij.
\p
\v 27 Rijaꞌ xbij cꞌa cheque ri achiꞌaꞌ riꞌ: Pero riꞌ xintzijoj yan cꞌa chive y xa man xinivacꞌaxaj tüj. ¿Achique cꞌa roma tok vocomi rix nijoꞌ que yin nincamulij chic rubixic chive? ¿Nijoꞌ cꞌa nitzeklebej ri Jesús? xbij cheque.
\p
\v 28 Pero ri achiꞌaꞌ riꞌ xcatüj cꞌa coyoval y xquibij: Ja rat sí rat jun tzeklebey richin rijaꞌ, jacꞌa roj roj tzeklebey richin ri Moisés.
\v 29 Roj ketaman-vi cꞌa que ri Moisés xchꞌo-vi ri Dios riqꞌuin, jacꞌa ri Jesús reꞌ man ketaman tüj apeꞌ tipuꞌu-vi, xquibij.
\p
\v 30 Y ri achi xchꞌo-apu cheque y xbij cꞌa: Jareꞌ ri nbanun chuve yin que juis nquinuc pariꞌ, roma rix man ivetaman tüj apeꞌ npuꞌu-vi, pero viqꞌuin yin xbün jun milagro, roma vocomi nquitzuꞌun chic.
\v 31 Nkꞌalajin-vi que ri Jesús man aj-mac tüj, roma ketaman que ri Dios man nbün tüj ri nquicꞌutuj ri aj-maquiꞌ chin. Pero ri jun ri nuya-vi rukꞌij ri Dios y nbün chukaꞌ ri nrajoꞌ ri Dios, nacꞌaxüx-vi roma ri Dios, y nbanatüj ri nucꞌutuj.
\v 32 Man jun bey cꞌa tzꞌeton o acꞌaxan tüj que cꞌo ta jun ri nbanun chin jun ri moy vi pa ralaxic richin ntzuꞌun ta.
\v 33 Y si ta ri achi rubiniꞌan Jesús, man ta riqꞌuin ri Dios petenük-vi, man ta xtiquer xbün ri milagro viqꞌuin yin, xbij rijaꞌ.
\p
\v 34 Pero ri achiꞌaꞌ riꞌ xquibij chin ri achi ri ntzuꞌun chic: Rat rat aj-mac pe pan avalaxic, ¿y najoꞌ nkojatijoj roj? xquibij.
\p Y xquelesaj cꞌa pe ri achi riꞌ, ri chiriꞌ.
\s Ri xbij ri Jesús chin ri achi moy tok rubanun can y ri xbij cheque chꞌaka fariseos
\p
\v 35 Ri Jesús xracꞌaxaj cꞌa que ri achi riꞌ xelesüs-pe. Romariꞌ xberucanoj, y tok nril, xbij cꞌa chin: ¿Nayaꞌ comi avánima rat riqꞌuin ri Rucꞌajol ri Dios? xbij ri Jesús chin.
\p
\v 36 Y ri achi ri ntzuꞌun chic xbij cꞌa chin ri Jesús: Yin ninjoꞌ ninyaꞌ vánima riqꞌuin ri Rucꞌajol ri Dios, xa jacꞌa ri man vetaman tüj achique riꞌ. Tabij cꞌa chuve, xbij ri achi.
\p
\v 37 Y ri Jesús xbij cꞌa chin: Rat atzꞌeton chic cꞌa ri Rucꞌajol ri Dios. Ja yin ri Rucꞌajol ri Dios. Ja yin ri nquichꞌo aviqꞌuin, xbij.
\p
\v 38 Ri achi jariꞌ xbij: Ajaf, yin ncatintakej. Y ri achi xuyaꞌ rukꞌij ri Jesús.
\p
\v 39 Y ri Jesús xbij: Yin xinpuꞌu cꞌa chuvüch ri ruchꞌulef chiquitzꞌetic ri vinük achique quibanun, si utz o man utz tüj. Y ninbün cꞌa cheque ri vinük ri man ntzuꞌun tüj cánima, que titzuꞌun. Jacꞌa ri nquinaꞌ que ntzuꞌun ri cánima, xa ninbün que man nquitzuün tüj.
\p
\v 40 Y yecꞌo cꞌa achiꞌaꞌ fariseos ri yecꞌo-apu chiriꞌ apeꞌ cꞌo-vi ri Jesús, tok xcacꞌaxaj riꞌ, xquibij: ¿Roj moyirnük cꞌa chukaꞌ roj?
\p
\v 41 Y ri Jesús xbij cheque: Si ta rix moy, jabel ta, roma man jun tüj mac nivakalej. Xa roma cꞌa rix nibij que man rix moy tüj, xa romariꞌ tok ri imac cꞌo-vi.
\c 10
\s Nkꞌalajin-vi jabel ri yukꞌuy quichin ovejas tok nyeberelesaj-pe ri ru-ovejas pa quicoral
\p
\v 1 Y tivacꞌaxaj na peꞌ jabel ri ninbij chive: Ri quicoral ri oveja cꞌo cꞌa jun ruchiꞌ. Y ri man cꞌa nucusan tüj ri ruchiꞌ ri coral richin ntoc-apu y xa nuropij, ri nbanun cꞌa quiriꞌ jun elekꞌon y jun tzꞌamoy quichin vinük pa tak bey richin cꞌo nrelesaj can cheque.
\v 2 Jacꞌa ri nucusan ri ruchiꞌ ri coral richin ntoc-apu, riꞌ ja vi riꞌ ri yukꞌuy quichin ri ovejas.
\v 3 Y ri yukꞌuy quichin ri ovejas nujük cꞌa pe ri ruchiꞌ ri coral chuvüch, y ri ovejas quetaman chic ri ruchꞌabül ri quiyukꞌuy. Rijaꞌ nyeroyoj chiquijujunal riqꞌuin ri quibiꞌ y nyerelesaj cꞌa e.
\v 4 Tok ri yukꞌuy quichin ovejas ye relesan chic cꞌa e conojel ri ru-ovejas, ninabeyüj cꞌa e chiquivüch y ri ovejas nyetzeke-e chirij. Ri ovejas quiriꞌ vi nquibün, roma quetaman cꞌa ruchꞌabül ri niyukꞌun quichin.
\v 5 Jacꞌa ri man quetaman tüj ruvüch, man nquitzeklebej tüj. Xa nyeꞌanmüj chuvüch, roma man quetaman tüj ri ruchꞌabül, chꞌabül ri xa man jun bey cacꞌaxan tüj.
\p
\v 6 Ri Jesús jun ejemplo ri xbij cheque ri achiꞌaꞌ fariseos, jacꞌa rijeꞌ man xkꞌax ta cheque achique ri xbij cheque.
\s Ri utzilüj Kꞌuyunel
\p
\v 7 Cꞌateriꞌ ri Jesús xchꞌo jun bey chic y xbij cheque ri achiꞌaꞌ fariseos riꞌ: Tivacꞌaxaj cꞌa jabel ri ninbij chive: Ja yin ri Ruchiꞌ ri coral ri apeꞌ nyeꞌoc-apu ri ovejas.
\v 8 Y ye qꞌuiy cꞌa ri xecꞌujeꞌ yan nabey que chinuvüch yin y xquibij que ye takon-pe roma ri Dios, pero xa man quiriꞌ tüj, xa ye junan quiqꞌuin ri elekꞌomaꞌ y ye junan quiqꞌuin ri nyetzꞌamon vinük pa tak bey richin cꞌo nquelesaj can cheque. Matiox cꞌa que man xetzeklebex tüj coma ri ovejas ri ye vichin yin.
\v 9 Ja yin cꞌa ri Ruchiꞌ ri coral. Ri ntoc cꞌa viqꞌuin yin, ncolotüj y nril ronojel ri ncꞌatzin chin.
\p
\v 10 Jun elekꞌon tok napon, xe cꞌa richin nberubana-pe elekꞌ y ncamsan can. Ronojel cꞌa ri nbün can, man pa rubeyal tüj. Jacꞌa yin, nbij ri Jesús, xinpuꞌu richin ninyaꞌ ri cꞌacꞌaꞌ cꞌaslen, jun utzilüj cꞌaslen.
\v 11 Y ja yin ri utzilüj Kꞌuyunel. Ri utzilüj Kꞌuyunel, nuya-vi rucꞌaslen coma ri ru-ovejas.
\v 12 Jacꞌa ri xa man ketzij kꞌuyunel tüj, ri xa nyukꞌun roma tojon y man rajaf tüj chukaꞌ ri ovejas, riꞌ tok nutzꞌet cꞌa que npuꞌu ri utif, xa ja rijaꞌ ri nucol-e-riꞌ nabey y nyeruvulaj ri ovejas ri nyeruyukꞌuj. Y ri utif nyerucꞌuaj cꞌa ri ovejas, y ri chꞌaka chic nquitalüj-e-quiꞌ.
\v 13 Ri man cꞌa ketzij tüj yukꞌuy quichin ri ovejas, ri xa tojon, nanmüj. Y quiriꞌ nbün roma xa man cꞌa rajaf tüj ri ovejas. Man jun cꞌa pena chin rijaꞌ si cꞌo nquicꞌulachij ri ovejas.
\p
\v 14 Jacꞌa yin ri utzilüj Kꞌuyunel, y vetaman quivüch ri ovejas ri ye vichin yin, y rijeꞌ quetaman cꞌa chukaꞌ nuvüch yin.
\v 15 Quiriꞌ cꞌa chukaꞌ nubanun yin riqꞌuin ri Nataꞌ. Rijaꞌ retaman nuvüch yin, y yin vetaman ruvüch rijaꞌ. Yin ninyaꞌ cꞌa nucꞌaslen coma ri nu-ovejas.
\v 16 Y yin man xe tüj cꞌa nu-ovejas reꞌ yecꞌo, xa yecꞌo cꞌa chukaꞌ chꞌaka chic ri man jani yecꞌo ta chereꞌ chupan ri jun coral reꞌ. Nyencꞌün cꞌa pe y ncacꞌaxaj chukaꞌ ri nuchꞌabül. Ncꞌuje-vi cꞌa jun ketzij Kꞌuyunel y jun liꞌaj ru-ovejas.
\p
\v 17 Ri Nataꞌ Dios nquirujo-vi cꞌa. Nkaꞌ cꞌa chuvüch que yin ninyaꞌ ri nucꞌaslen coma ri nu-ovejas, y chukaꞌ roma ri ncꞌujeꞌ chic cꞌa e nucꞌaslen jun bey.
\v 18 Ri nucꞌaslen yin, man jun cꞌa nelesan, xa cꞌa ja na yin ri nquiyoꞌon. Pa nukꞌaꞌ cꞌa yin cꞌo-vi richin que ninyaꞌ y pa nukꞌaꞌ chukaꞌ yin cꞌo-vi richin ncꞌujeꞌ chic e nucꞌaslen jun bey. Quiriꞌ cꞌa ri rubin-pe ri Nataꞌ chuve, xbij ri Jesús.
\p
\v 19 Y jariꞌ tok xjalajoꞌ jun bey chic chiquivüch ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, roma ri tzij ri xerubij ri Jesús.
\v 20 Ye qꞌuiy cheque rijeꞌ ri xquibij chirij ri Jesús: Xa loco laꞌ. Xa itzel espíritu ri cꞌo riqꞌuin, y rix ninimaj-ka ri nbij.
\p
\v 21 Jacꞌa ri chꞌaka chic xquibij: Jun ri cꞌo itzel espíritu riqꞌuin, man ntiquer tüj nbij utzilüj tak tzij cachiꞌel ri xerubij-ka ri Jesús. ¿Ntiquer ta comi chukaꞌ jun ri cꞌo itzel espíritu riqꞌuin que nbün chin jun moy que ntzuꞌun jun bey chic? nquibij.
\s Yecꞌo ri xcajoꞌ xquicamsaj ri Jesús chi abüj
\p
\v 22 Y pa ru-tiempo cꞌa ri tef, jariꞌ tok nban ri nimakꞌij rubiniꞌan Dedicación, nimakꞌij richin rukꞌijul tok xchꞌajchꞌojrisüs ri racho ri Dios ri cꞌo chiriꞌ pa tinamit Jerusalén.
\v 23 Y ri Jesús cꞌo cꞌa apu chupan ri racho ri Dios. Y pa jun corredor ri rubiniꞌan Richin ri Salomón, chiriꞌ cꞌa cꞌo-vi.
\v 24 Ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas xeꞌapon riqꞌuin ri Jesús, xquisutij rij, y cꞌateriꞌ xquibij cꞌa chin: ¿Achique cꞌa roma tok man jun bey najoꞌ nakꞌalajrisaj-aviꞌ chikavüch? Si ja rat ri Cristo, tabij cꞌa cheke.
\p
\v 25 Y ri Jesús xbij cꞌa cheque ri achiꞌaꞌ riꞌ: Nubin chic cꞌa chive y man nquitaken tüj. Y ronojel ri samaj ri nyenbün, pa rubiꞌ cꞌa ri Nataꞌ Dios nyenbün-vi. Y ri samaj riꞌ nukꞌalajrisaj-vi cꞌa ri achique yin.
\v 26 Xa jacꞌa rix man nquinitakej tüj vi, roma rix xa man rix nu-ovejas tüj, cachiꞌel vi cꞌa ri xinbij yan chive.
\v 27 Ri nu-ovejas yin quetaman y ncacꞌaxaj ri nuchꞌabül, y yinquitzeklebej chukaꞌ. Yin vetaman cꞌa chukaꞌ quivüch rijeꞌ.
\v 28 Man nyesatz tüj cꞌa can, xa nquil-vi quicꞌaslen ri man nqꞌuis tüj, viqꞌuin yin. Ni man jun cꞌa chukaꞌ ri ntiquer nyeꞌelesan-e pa nukꞌaꞌ.
\v 29 Y chukaꞌ pa rukꞌaꞌ cꞌa ri Nataꞌ Dios yecꞌo-vi, roma ja rijaꞌ ri xchaꞌon quichin. Y rijaꞌ jariꞌ ri más nim rukꞌij que chuvüch achique na. Y man jun cꞌa ri xtiquer nyerelesaj-e pa rukꞌaꞌ rijaꞌ.
\v 30 Yin vachibilan ri Nataꞌ, jun cꞌa kabanun riqꞌuin, xbij ri Jesús.
\p
\v 31 Y jariꞌ tok ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas xebequisiqꞌuilaꞌ chic cꞌa pe abüj chirij ri Jesús, richin nquicamsaj chi abüj.
\v 32 Pero ri Jesús xbij cꞌa cheque ri achiꞌaꞌ riꞌ: Qꞌuiy cꞌa utzilüj tak samaj ri ye nubanalun chivüch, roma ri vuchukꞌaꞌ ri ruyoꞌon-pe ri Nataꞌ chuve. ¿Achique cꞌa cheque ri utzilüj tak samaj ri nubanun ri man nkaꞌ tüj chivüch, y romariꞌ nijoꞌ nquinicamsaj chi abüj? xbij ri Jesús.
\p
\v 33 Y ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas xquibij chin ri Jesús: Roj man ncatkacꞌük tüj chi abüj roma jun utzilüj samaj. Roj ncatkacꞌük chi abüj roma nabij que rat junan riqꞌuin ri Dios. Roma jun achi ri nbin quiriꞌ, xa nuyokꞌ rubiꞌ ri Dios, xquibij.
\p
\v 34 Pero ri Jesús xbij cꞌa cheque: Chupan ri ley ri ivichin ibanun-ka chin, ri Dios nbij cꞌa: Yin nubin que ivonojel rix rix dios chukaꞌ.
\v 35 Ketaman cꞌa que man jun bey nkutiquer tüj nkabij que ri nbij ri rutzij ri Dios man ketzij tüj. Rijaꞌ xbij dios cheque ri achique chok chin xuya-vi ri rutzij.
\v 36 Si quiriꞌ xbij ri Dios, ¿achique cꞌa roma rix nibij que yin xinyokꞌ rubiꞌ ri Dios roma xinbij que ja yin ri Rucꞌajol ri Dios? Y yin xinruchaꞌ cꞌa ri Dios richin xinrutük-pe chuvüch ri ruchꞌulef.
\v 37 Y si man ninbün tüj cꞌa ri ruchilaben-pe ri Nataꞌ Dios que ninbün yin, man nquinitakej tüj cꞌa.
\v 38 Jacꞌa si ninbün ri ruchilaben-pe ri Dios chuve, quinitakej romariꞌ, stapeꞌ (aunque) man nquinitakej tüj roma ri nubin chive. Titakej, richin que tivetamaj que ri Nataꞌ Dios cꞌo-vi cꞌa viqꞌuin y yin chukaꞌ quiriꞌ nubanun riqꞌuin rijaꞌ, xbij ri Jesús cheque ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij.
\p
\v 39 Juis cꞌa xcajoꞌ ri achiꞌaꞌ riꞌ que xquitzꞌom ta e ri Jesús, pero xa man xetiquer tüj jun bey chic, roma xa xbe chiquivüch.
\p
\v 40 Y ri Jesús xcꞌo chic apu lojcꞌan ruchiꞌ rakün-yaꞌ Jordán y xcꞌujeꞌ cꞌa ka qꞌuiy kꞌij chiriꞌ, ri apeꞌ xbün-vi bautizar ri Juan Bautista, pa nabey.
\v 41 Y ye juis cꞌa ye qꞌuiy vinük xeꞌapon riqꞌuin ri Jesús chiriꞌ. Y ri vinük riꞌ nquibilaꞌ cꞌa: Ri Juan Bautista ketzij vi que man jun milagro ri xbün richin que xukꞌalajrisaj-riꞌ que takon-pe roma ri Dios, pero ronojel cꞌa ri tzij ri xerubij can chirij ri achi reꞌ, ketzij vi, nquibij cꞌa ri vinük riꞌ.
\p
\v 42 Y ye qꞌuiy cꞌa vinük ri xetaken richin ri Jesús chupan ri jun lugar riꞌ.
\c 11
\s Tok xcom ri Lázaro
\p
\v 1 Chupan cꞌa ri vit tinamit rubiniꞌan Betania ri quitinamit ri María y ri Marta ri quichakꞌ-quiꞌ, cꞌo cꞌa jun yavaꞌ. Ri yavaꞌ riꞌ rubiniꞌan cꞌa Lázaro.
\v 2 Ri María reꞌ, jareꞌ ri xyoꞌon jubulüj akꞌon chirij ri rakün ri Ajaf Jesús y xerusuꞌ riqꞌuin ri rusmal tak ruviꞌ. Xa ruxbal cꞌa rijaꞌ ri Lázaro, ri yavaꞌ.
\v 3 Y ri María y ri Marta ri ye ranaꞌ ri Lázaro, xquitük cꞌa rubixic chin ri Jesús: Ajaf, vocomi cꞌa nkayaꞌ rutzijol chave que ri kaxbal Lázaro, ri juis najoꞌ rat, yavaꞌ. Cotzꞌol cꞌa pa ruvarabül.
\p
\v 4 Y tok ri Jesús xracꞌaxaj cꞌa ri takon-e rutzijol chin, rijaꞌ xbij: Ri Lázaro nyavüj, roma ncꞌatzin cꞌa que nkꞌalajin ri ruchukꞌaꞌ ri Dios. Ri yabil cꞌa ri ntoc chin, man cꞌa ntiquer tüj nucꞌuaj pa camic. Xa nkꞌalajin na cꞌa ri ruchukꞌaꞌ ri Dios, richin quiriꞌ yin ri Rucꞌajol ri Dios nincꞌul tüj cꞌa nukꞌij, xbij ri Jesús.
\p
\v 5 Ri Jesús juis cꞌa nrajoꞌ ri Marta, chukaꞌ ri María ri ruchakꞌ, y ri Lázaro. Ye oxiꞌ juis cꞌa nyerujoꞌ.
\v 6 Y tok rijaꞌ xracꞌaxaj que ri Lázaro cꞌo yabil tzꞌamayon richin, cꞌa pa rox cꞌa kꞌij xbe chutzꞌetic, roma cꞌa xcꞌujeꞌ na chic caꞌiꞌ kꞌij chupan ri lugar apeꞌ cꞌo-vi.
\v 7 Y ja tok cꞌunük chic ri caꞌiꞌ kꞌij, ri Jesús xbij cheque ri rachibilaꞌ: Vocomi nkutzolij cꞌa pa ruchꞌulef Judea, xbij cheque.
\p
\v 8 Y ri rachibilaꞌ xquibij cꞌa chin: Maestro, xquibij cꞌa chin. Xa cꞌate baꞌ tok ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chikacojol roj israelitas quicꞌualon chic abüj chavij richin ncatquicamsaj. ¿Najoꞌ cꞌa que ncatzolij chic chilaꞌ vocomi? xquibij ri achibilaꞌ chin ri Jesús.
\p
\v 9 Pero ri Jesús xbij cheque: Ri kꞌij rucꞌuan cꞌa doce horas. Ri nbiyin pakꞌij, man cꞌa nutoplaꞌ tüj rakün, roma cꞌo ri sük richin ri ruchꞌulef. Ronojel cꞌa nutzꞌet roma ri sük riꞌ.
\v 10 Jacꞌa ri nbiyin pa kꞌekuꞌn, nutoplaꞌ ri rakün, roma xa manak ri sük pa ruvüch.
\p
\v 11 Y tok ri Jesús rubin chic ka ronojel reꞌ, xchꞌo jun bey chic cheque ri rachibilaꞌ y xbij: Ri Lázaro ri ketaman ruvüch, nvür. Roma cꞌa riꞌ jareꞌ nquibe chin ncꞌasoj, xbij cheque ri rachibilaꞌ.
\p
\v 12 Y jariꞌ tok ri rachibilaꞌ xquibij chin: Ajaf, si ri Lázaro xa nvür, xa ncꞌachoj, xquibij.
\p
\v 13 Y ri Jesús xa pariꞌ ri rucamic ri Lázaro xchꞌo-vi tok xbij que nvür, pero ri rachibilaꞌ xkꞌax cheque que varan vi.
\v 14 Cꞌateriꞌ ri Jesús jabel cꞌa choj ri xbij cheque. Rijaꞌ xbij cꞌa: Ri Lázaro xcom.
\v 15 Y juis cꞌa nquiquicot, xbij ri Jesús, roma man pa Betania tüj yincꞌo-vi tok xcom ri Lázaro, richin quiriꞌ cꞌo kꞌij chive rix richin que más niyaꞌ ivánima viqꞌuin. Vocomi joꞌ cꞌa pa Betania, apeꞌ cꞌo-vi ri Lázaro, xbij ri Jesús.
\p
\v 16 Jacꞌa ri rachibil ri rubiniꞌan Tomás, y nbix chukaꞌ Ri Cuach chin, rijaꞌ xbij cꞌa cheque ri achibilaꞌ ri ye rachibil vi: Joꞌ cꞌa chirij ri Jesús, richin que si rijaꞌ ncamsüs, ja chukaꞌ riꞌ tikacꞌulachij roj, xbij.
\s Ri Jesús cꞌo-vi cꞌaslen riqꞌuin
\p
\v 17 Y ri Jesús y ri rachibilaꞌ xeꞌapon cꞌa pa tinamit Betania. Ri kꞌij cꞌa tok xeꞌapon rijeꞌ, ya ja cajiꞌ kꞌij cꞌo ri camnük pa jul.
\v 18 Ri tinamit Betania man nüj tüj ncanaj-vi can chin ri tinamit Jerusalén. Ri quicojol xa bama nicꞌaj legua.
\v 19 Y ye qꞌuiy cꞌa achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas ri xepuꞌu chiriꞌ y xeꞌapon nquipochiꞌij ri Marta y ri María, roma ri rucamic ri quixbal Lázaro.
\v 20 Tok ri Marta xapon cꞌa rutzijol riqꞌuin que petenük ri Jesús, junanin xel-e richin xbe chi rucꞌuluxic. Y ri María man cꞌa xunabej tüj, xa xcanaj can chiriꞌ pa jay.
\v 21 Y ri Marta tok xapon cꞌa riqꞌuin ri Jesús, rijaꞌ xbij chin: Ajaf, ri nuxbal xcom. Xa ta chereꞌ ratcꞌo-vi, cꞌa cꞌüs ta vocomi.
\v 22 Pero yin vetaman que ri nacꞌutuj chin ri Dios vocomi, ri Dios nuya-vi chave, xbij ri Marta chin ri Jesús.
\p
\v 23 Jariꞌ tok ri Jesús xbij chin ri Marta: Ri axbal Lázaro ncꞌastüj, xbij ri Jesús.
\p
\v 24 Y ri Marta xbij chin ri Jesús: Jaꞌ, yin vetaman que ncꞌastüj, roma tok napon ri ruqꞌuisbül kꞌij, conojel cꞌa ri caminakiꞌ nyecꞌastüj, xbij rijaꞌ.
\p
\v 25 Ri Jesús xbij cꞌa chin ri Marta: Yin nquitiquer-vi nyencꞌasoj ri ye camnük chic e, y nquitiquer-vi ninyaꞌ cꞌaslen. Romariꞌ ri ntaken vichin, man jun rubanun si camnük chic, roma ncꞌujeꞌ rucꞌaslen.
\v 26 Achique na cꞌa vinük ri cꞌa cꞌo na rucꞌaslen chuvüch ri ruchꞌulef y nquirutakej yin, man cꞌa napon tüj chupan ri camic richin chi jumul. ¿Nanimaj cꞌa reꞌ? xbij ri Jesús chin ri Marta.
\p
\v 27 Y ri Marta xbij chin ri Jesús: Jaꞌ, Ajaf. Ninnimaj na vi ronojel ri nabij, roma vetaman-vi que ja rat ri Cristo ri Rucꞌajol ri Dios, ri ncꞌatzinej-vi que npuꞌu na chuvüch ri ruchꞌulef, xbij ri Marta.
\s Tok ri Jesús xrokꞌej ri Lázaro
\p
\v 28 Tok ri Marta rubin chic cꞌa can ri tzij reꞌ chin ri Jesús, xbe chiroyoxic ri María ri ranaꞌ. Y tok xapon cꞌa, ri Marta xbij pa ruxiquin ri María: Ri Ajaf Jesús xka-pe y vocomi ncaroyoj, xbij chin.
\p
\v 29 Ri María, xe cꞌa xracꞌaxaj-e quiriꞌ, jariꞌ xcatüj-e apeꞌ tzꞌuyul-vi y junanin xbe. Rijaꞌ xbe cꞌa apeꞌ cꞌo-vi ri Jesús.
\v 30 Ri Jesús cꞌa man jani cꞌa toc-apu chupan ri vit tinamit Betania, xa cꞌa cꞌo na apeꞌ xbecꞌul-vi roma ri Marta.
\v 31 Y ri vinük israelitas ri yecꞌo chiriꞌ pa jay, ri nquipochiꞌij ri María, tok xquitzꞌet que junanin xcatüj, xel-e y xbe. Ri vinük riꞌ junanin chukaꞌ xquitzeklebej-e, roma rijeꞌ xquinuc que ri María nbe chuchi-jul richin nrokꞌej ri ruxbal.
\p
\v 32 Ja tok ri María xapon apeꞌ cꞌo-vi ri Jesús y xutzꞌet, xxuque-ka chirakün y xbij chin: Ajaf, ri nuxbal xcom. Xa ta chereꞌ ratcꞌo-vi, man ta camnük vocomi, xbij.
\p
\v 33 Ja tok ri Jesús xutzꞌet que ri María ntokꞌ y quiriꞌ chukaꞌ nyeꞌokꞌ conojel ri quivinak israelitas ri xeꞌapon chin nquipochiꞌij ri María, ri ránima ri Jesús jun vi xbün xunaꞌ rijaꞌ y xpuꞌu cꞌa bis riqꞌuin.
\v 34 Y cꞌateriꞌ cꞌa xucꞌutuj: ¿Apeꞌ ximuk-vi ri Lázaro? xbij.
\p Y rijeꞌ xquibij: Ajaf, joꞌ y nkacꞌutuꞌ cꞌa chavüch apeꞌ xkamuk-vi, xquibij chin.
\p
\v 35 Y ri Jesús xokꞌ.
\v 36 Jariꞌ tok ri vinük israelitas ri nyepochiꞌin ri Marta y ri María, xquibilaꞌ cꞌa: Titzꞌetaꞌ la Jesús, nrokꞌej ri Lázaro. Nkꞌalajin que juis xrajoꞌ, xquibij.
\p
\v 37 Cꞌateriꞌ yecꞌo cꞌa cheque ri vinük riꞌ xquibilaꞌ cꞌa chirij ri Jesús: Rijaꞌ xtiquer cꞌa xbün chin ri moy richin xtzuꞌun. ¿Man xtiquer tüj comi xbün chin ri Lázaro que man ta xcom? xquibij.
\s Ri Lázaro cajiꞌ yan kꞌij camnük-e tok xcꞌasos roma ri Jesús
\p
\v 38 Tok ri Jesús xapon cꞌa chuchiꞌ ri jul, xtzolij chic cꞌa pe ri bis riqꞌuin. Ri jul apeꞌ mukul-vi ri Lázaro, jun jul ri cꞌoton chuvüch jun juyuꞌ, y tzꞌapül can ruchiꞌ riqꞌuin jun abüj.
\v 39 Y jariꞌ tok ri Jesús xbij: Tivelesaj la abüj tzꞌapbül ruchiꞌ la jul, xbij rijaꞌ. Jacꞌa ri Marta, ri ranaꞌ can ri Lázaro ri xcom-e, xbij chin ri Jesús: Ajaf, cajiꞌ yan cꞌa kꞌij riꞌ. Ya chuj chic ninnuc yin, xbij.
\p
\v 40 Pero ri Jesús xbij chin ri Marta: Yin nubin chic cꞌa chave que si xtanimaj, xtatzꞌet cꞌa ri nbün ri ruchukꞌaꞌ ri Dios, xbij chin.
\p
\v 41 Y jariꞌ tok xquelesaj cꞌa ri abüj tzꞌapbül ruchiꞌ ri jul apeꞌ cꞌo-vi ri camnük. Cꞌateriꞌ ri Jesús xtzuꞌun cꞌa chicaj y xbij: Nataꞌ, matiox ninyaꞌ chave, roma xinavacꞌaxaj cꞌa pe.
\v 42 Yin vetaman que chi jumul vi nquinavacꞌaxaj. Y ronojel cꞌa reꞌ, ninbij coma ri vinük ri quimolon-pe-quiꞌ viqꞌuin vocomi, richin que tiquinimaj que ja rat ri xatakon-pe vichin chuvüch ri ruchꞌulef.
\p
\v 43 Tok ri Jesús rubin chic cꞌa ka ri tzij reꞌ, riqꞌuin cꞌa ronojel ruchukꞌaꞌ xchꞌo y xbij: Lázaro, cacatüj y catel cꞌa pe, xbij.
\p
\v 44 Y ri Lázaro, ri camnük chic e, xbeꞌel-pe. Ri rukꞌa-rakün ri camnük, jabel cꞌa botzꞌon-e pa tak cꞌul, y ri ruvüch tzꞌapül cꞌa e riqꞌuin jun xax cꞌul. Cꞌateriꞌ ri Jesús xbij: Queꞌisoloꞌ can la cꞌul chirij, richin que utz nbiyin y ntiquer ntzolin-e, xbij.
\s Ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas xquinuc yan cꞌa que nquicamsaj ri Jesús
\p
\v 45 Y ye qꞌuiy cꞌa vinük israelitas nquipochiꞌij ri María, xquitakej ri Jesús tok xquitzꞌet ri xbün, que xucꞌasoj ri camnük.
\v 46 Pero yecꞌo chꞌaka ri xebe quiqꞌuin ri achiꞌaꞌ fariseos y xbequitzijoj cheque ri achique ri xbün ri Jesús.
\v 47 Y ja yan cꞌa riꞌ ri más nimalüj tak sacerdotes y ri achiꞌaꞌ fariseos xquimol-quiꞌ y xecoyoj chukaꞌ ri chꞌaka chic achiꞌaꞌ ri junan nyebanun juzgar quiqꞌuin, y xquibij cheque: ¿Achique cꞌa nkabün? Roma ri achi rubiniꞌan Jesús rutzꞌamon samaj y qꞌuiy milagros ri nyerubanalaꞌ chiquivüch ri vinük richin tiquitakej.
\v 48 Y si nkayaꞌ cꞌa kꞌij chin, conojel cꞌa ri vinük nyetaken richin. Y tok nquinabej-pe ri vinük romanos, nquivulaj-pe ri jay apeꞌ nkaya-vi rukꞌij ri Dios y nkujquiqꞌuis chukaꞌ can roj ri rojcꞌo chupan ri ruchꞌulef reꞌ, nquibij cꞌa rijeꞌ.
\p
\v 49 Cꞌateriꞌ cꞌo jun ri xchꞌo. Ri xchꞌo ja ri Caifás ri nimalüj sacerdote chupan ri tiempo riꞌ. Rijaꞌ cꞌo cꞌa chiriꞌ, roma rijaꞌ jun cheque ri cꞌo quikꞌij. Y tok rijaꞌ xchꞌo, xbij cꞌa: Xa man jun ivetaman rix.
\v 50 Man ninuc tüj cꞌa baꞌ que xa más utz cheke roj que xaxe ri jun ncom pa kaqꞌuexel konojel y mani nkucom konojel xaxe roma ri jun riꞌ, xbij.
\p
\v 51 Ri Caifás tok xchꞌo y xbij quiriꞌ, man ta ja ri runojibül rijaꞌ ri xucusaj, man quiriꞌ tüj. Ri tzij ri xerubij rijaꞌ, ja ri Dios ri xyoꞌon-pe chin. Roma ja rijaꞌ ri nimalüj ru-sacerdote ri Dios ri tiempo riꞌ, romariꞌ ri Dios xuyaꞌ cꞌa kꞌij chin richin que xbij yan que ri Jesús ncꞌatzinej cꞌa que ncom na pa quiqꞌuexel ri vinük richin ri ruchꞌulef riꞌ.
\v 52 Y ri Jesús man xe tüj cꞌa pa quiqꞌuexel ri vinük richin ri ruchꞌulef riꞌ tok ncom, xa ncom cꞌa richin nyerumol conojel ri vinük ri ye ralcꞌual vi ri Dios ri ye quitalun-quiꞌ chuvüch ri ruchꞌulef.
\v 53 Y ja kꞌij riꞌ tok ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij, xquiyaꞌ yan can chiquivüch que nquicamsaj ri Jesús.
\p
\v 54 Roma cꞌa riꞌ, ri Jesús man xtzꞌet tüj chic coma ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas. Rijaꞌ xa xbe cꞌa pa jun chic tinamit. Xbe pa jun tinamit ri rubiniꞌan Efraín, y ri tinamit cꞌa riꞌ chunakaj apu ri tzꞌiran ruchꞌulef cꞌo-vi. Y xcꞌujeꞌ cꞌa ka chiriꞌ ye rachibilan ri rachibilaꞌ.
\p
\v 55 Y jariꞌ tok napon yan ri kꞌij richin ri pascua, ri jun quinimakꞌij ri israelitas. Romariꞌ juis yan cꞌa ye qꞌuiy vinük ri xeꞌel-pe pa tak quitinamit, richin xebe pa tinamit Jerusalén. Xebe yan cꞌa roma ncꞌatzinej que nyequichꞌajchꞌojrisaj-quiꞌ chuvüch ri Dios.
\v 56 Y ri vinük nquicanolaꞌ cꞌa ri Jesús. Rijeꞌ ye paꞌül chupan ri racho ri Dios y nquicꞌutulaꞌ cꞌa chiquivüch: ¿Achique cꞌa ninuc rix? ¿Npuꞌu comi chupan ri nimakꞌij? nquibij cꞌa ri vinük riꞌ.
\p
\v 57 Jacꞌa ri nimalüj tak sacerdotes y ri achiꞌaꞌ fariseos, quelesan chic cꞌa rutzijol que achique na cꞌa vinük ri xtetaman ta apeꞌ cꞌo-vi ri Jesús, tubij cheque rijeꞌ, richin que nquitzꞌom.
\c 12
\s Jun ixok xuyaꞌ jubulüj akꞌon chirij rakün ri Jesús
\p
\v 1 Tok xa vakiꞌ (seis) chic cꞌa kꞌij nrajoꞌ richin man napon ri kꞌij richin ri nimakꞌij rubiniꞌan pascua, ri Jesús xbe pa tinamit Betania, ri rutinamit ri jun achi rubiniꞌan Lázaro, ri Lázaro ri xcom-e y xbecꞌasüs-pe chiquicojol caminakiꞌ roma ri Jesús.
\v 2 Y chiriꞌ xban cꞌa jun nima-vaꞌin, roma xapon ri Jesús. Y ja ri Marta ri nyeꞌilin-apu chuvüch mesa. Ri Lázaro jun cꞌa cheque ri ye tzꞌuyul-apu chuvüch mesa riqꞌuin ri Jesús.
\v 3 Xpuꞌu ri María ri ruchꞌak ri Marta y ranaꞌ ri Lázaro, xberucꞌamaꞌ cꞌa pe jun libra jubulüj akꞌon rubiniꞌan nardo, jun jubulüj akꞌon ri juis jotol rajil. Y jareꞌ ri xuyaꞌ chirij rakün ri Jesús y xerusulaꞌ can riqꞌuin ri rusmal tak ruviꞌ rijaꞌ. Y ri jay riꞌ xnoj cꞌa riqꞌuin ri rujubulil ri akꞌon riꞌ.
\v 4 Y cꞌo cꞌa jun cheque ri achibilaꞌ ri man xkaꞌ tüj chuvüch que quiriꞌ xban chin ri jubulüj akꞌon, y riꞌ ja ri Judas Iscariote ri rucꞌajol ri jun achi rubiniꞌan Simón, ri achibil ri ncꞌayin na richin ri Jesús. Rijaꞌ xbij cꞌa:
\v 5 ¿Achique roma tok xa man xcꞌayix tüj ri jubulüj akꞌon reꞌ? Ri akꞌon reꞌ xa xbe ta chi oxiꞌ ciento tumin ri rajil oxiꞌ ciento kꞌij samaj chin jun samajel, y ri tumin reꞌ xtalüx ta cheque ri vinük ri man ni jun quichajin, xbij.
\p
\v 6 Tok rijaꞌ xbij quiriꞌ, man roma tüj cꞌa que juis ta nyerujoꞌ ri vinük ri man ni jun quichajin, y nrajoꞌ ta nyerutoꞌ, man quiriꞌ tüj. Xa roma cꞌa que ja rijaꞌ ri yacol-tumin y cꞌo cꞌa nrelesala-e, xa romariꞌ. Rijaꞌ xa nelekꞌ cꞌa.
\v 7 Jariꞌ tok ri Jesús xbij chin ri Judas: Man tabij cꞌa jun chic. Tayaꞌ can ri xtün reꞌ que tubanaꞌ na ri nrajoꞌ ri ránima. Stapeꞌ (Aunque) man jani nquicom richin nquimuk, pero vichin yin ruyacon-pe ri akꞌon reꞌ.
\v 8 Roma ri vinük ri man ni jun quichajin, chi jumul cꞌa yecꞌo iviqꞌuin richin que achique na kꞌij nibün favor cheque. Jacꞌa yin man chi jumul tüj nquicꞌujeꞌ iviqꞌuin, xbij rijaꞌ.
\s Njoꞌox chukaꞌ ncamsüs ri Lázaro
\p
\v 9 Tok ri Jesús xnabex cꞌa pe coma ri ruvinak israelitas que cꞌo pa tinamit Betania, xepuꞌu. Y juis cꞌa vinük ri xepuꞌu. Conojel cꞌa ri vinük riꞌ xepuꞌu roma ri Jesús y richin chukaꞌ que nquitzꞌet can ri Lázaro, ri xcꞌasüs-pe roma ri Jesús chiquicojol ri caminakiꞌ.
\v 10 Roma-riꞌ ri más nimalüj tak sacerdotes xquiyaꞌ chiquivüch que chukaꞌ ri Lázaro nquicamsaj rachibilan ri Jesús.
\v 11 Roma chirij ri Lázaro xquiya-vi que juis ye qꞌuiy quivinak israelitas ri nyeyoꞌon can quichin rijeꞌ y nquitakej-e ri Jesús.
\s Ri kꞌij tok ri Jesús xapon pa tinamit Jerusalén tzꞌuyul-e chirij jun alaj burro
\p
\v 12 Pa rucaꞌn kꞌij, chiriꞌ pa tinamit Jerusalén, ye juis cꞌa ye qꞌuiy vinük. Conojel cꞌa riꞌ quicꞌulun-quiꞌ chiriꞌ roma ri nimakꞌij. Y tok xcacꞌaxaj cꞌa que benük-apu ri Jesús,
\v 13 ye quicꞌuan rukꞌaꞌ tak cheꞌ ri nbix palma chin, xebe chucꞌulic y nquibilaꞌ cꞌa: ¡Matiox que petenük ri Jun reꞌ! ¡Jareꞌ ri ka-Rey roj israelitas! ¡Que ri Ajaf Dios nbün ta bendecir rijaꞌ ri pa rubiꞌ ri Ajaf Dios petenük-vi! nquibij.
\p
\v 14 Y ri Jesús cꞌo cꞌa jun alaj burro ri xril, richin que xutzꞌuyeꞌ chirij. Cachiꞌel vi cꞌa ri nbij chupan ri rutzij ri Dios ri tzꞌiban can, chiriꞌ nbij:
\q
\v 15 Man cꞌa tuxbij-riꞌ ri ivánima rix ri rix richin chic ri tinamit rubiniꞌan Sión,
\q roma ri i-Rey jareꞌ petenük,
\q tzꞌuyul-pe chirij jun alaj burro.
\q Quiriꞌ cꞌa ri tzꞌiban can.
\p
\v 16 Y pa nabey, ronojel reꞌ man xkꞌax ta cꞌa cheque ri rachibilaꞌ. Y xkꞌax cheque cꞌa ja tok ri Jesús cꞌastajnük chic e chiquicojol ri caminakiꞌ y cꞌo chic rukꞌij. Cꞌateriꞌ cꞌa tok xkaꞌ chiquicꞌuꞌx que ronojel reꞌ tzꞌiban can, que ncꞌatzinej na cꞌa que nbanatüj, y quiriꞌ vi, roma cachiꞌel ri tzꞌiban can, quiriꞌ xbanatüj.
\p
\v 17 Y ri vinük cꞌa ri xetzꞌeton richin ri Jesús tok xroyoj ri Lázaro ri camnük chic e richin xcꞌastüj-pe chiquicojol ri caminakiꞌ, nquitzijolaꞌ cꞌa cheque ri chꞌaka chic vinük.
\v 18 Y roma cꞌa riꞌ, tok ri Jesús nakaj chic cꞌo-vi chin ri tinamit Jerusalén, xepuꞌu cꞌa richin nquicꞌuluꞌ. Ri vinük riꞌ cacꞌaxan chic cꞌa ri milagro ri xbün riqꞌuin ri Lázaro.
\v 19 Jacꞌa ri achiꞌaꞌ fariseos nquibilaꞌ cꞌa chiquivüch: Titzꞌetaꞌ, conojel ri vinük ye benük chirij. Man nquinimaj cꞌa tüj katzij, nquibij.
\s Yecꞌo vinük griegos ncajoꞌ nyetzijon riqꞌuin ri Jesús
\p
\v 20 Y chiquicojol cꞌa conojel ri vinük ri ye apon pa tinamit Jerusalén chupan ri kꞌij riꞌ, richin nquiyaꞌ rukꞌij ri Dios chupan ri nimakꞌij riꞌ, yecꞌo chukaꞌ ye caꞌi-oxiꞌ vinük griegos.
\v 21 Ri caꞌi-oxiꞌ cꞌa vinük reꞌ, xeꞌapon-apu riqꞌuin ri Felipe ri npuꞌu pa tinamit Betsaida ri cꞌo pa ruchꞌulef Galilea, richin nquicꞌutuj jun favor chin, roma rijaꞌ jun rachibil ri Jesús. Ri vinük riꞌ xquibij cꞌa chin: Roj nkajoꞌ nkuchꞌo baꞌ riqꞌuin ri Jesús, xquibij.
\p
\v 22 Ri Felipe xbe y xberubij cꞌa chin ri Andrés ri chukaꞌ ri rachibil ri Jesús. Cꞌateriꞌ chi caꞌiꞌ xebe-apu cꞌa riqꞌuin ri Jesús y xquibij chin: Yecꞌo caꞌi-oxiꞌ vinük griegos ri ncajoꞌ nyechꞌo chave.
\p
\v 23 Y ri Jesús jariꞌ xbij cheque ri caꞌiꞌ rachibilaꞌ riꞌ: Ja kꞌij reꞌ xka-pe, richin que yin ri xinalüx chiꞌicojol ncꞌujeꞌ nukꞌij y nquitzolij-e chilaꞌ chicaj.
\v 24 Y tivacꞌaxaj cꞌa ri ninbij chive vocomi, que ketzij vi: Si nkapokonaj nkatic-ka jun vit ruvüch-trigo pan ulef, ri vit ruvüch-trigo riꞌ xa choj cꞌa quiriꞌ ncꞌujeꞌ. Jacꞌa si man nkapokonaj tüj nkatic-ka, stapeꞌ (aunque) ncꞌujeꞌ can chuxeꞌ ulef ri vit ruvüch-trigo riꞌ, ntel-pe y nuyaꞌ ruvüch.
\v 25 Roma cꞌa riꞌ, ri vinük ri juis nupokonaj ri rucꞌaslen chereꞌ chuvüch ri ruchꞌulef, man nril tüj rucꞌaslen richin chi jumul. Jacꞌa ri man nupokonaj tüj ri rucꞌaslen voma yin richin cꞌa chi jumul nuyüc-apu. Ncꞌuje-vi rucꞌaslen richin chi jumul.
\v 26 Si cꞌo cꞌa jun ri nrajoꞌ nbün ri nusamaj, tipuꞌu cꞌa viqꞌuin. Y ri apeꞌ cꞌa yincꞌo-vi yin, chiriꞌ cꞌa chukaꞌ ncꞌuje-vi rijaꞌ. Ri nbanun cꞌa ri nusamaj, ninimirsüs cꞌa rukꞌij roma ri Nataꞌ.
\s Ri Jesús retaman que napon yan chuvüch ri camic
\p
\v 27 Yin juis cꞌa nkꞌoxon ri vánima vocomi. ¿Pero ninbij ta cꞌa chin ri Nataꞌ: Quinacoloꞌ chuvüch ri kꞌoxomül reꞌ? Tok xa romariꞌ xinka-pe. Romariꞌ tok cꞌa yincꞌo vocomi.
\v 28 Cꞌateriꞌ rijaꞌ xbij cꞌa: Nataꞌ, tabanaꞌ cꞌa que nkꞌalajin ta ri akꞌij, xbij.
\p Y jariꞌ tok ri Dios xchꞌo-pe chilaꞌ chicaj y xbij: Nubanun chic cꞌa quiriꞌ. Y ninbün cꞌa jun bey chic, que nkꞌalajin-vi ri nukꞌij.
\p
\v 29 Y ye juis cꞌa cheque ri vinük ri yecꞌo chiriꞌ ri xebin que xa jun nkꞌajan-pe ri xcacꞌaxaj tok xchꞌo-pe ri Dios chilaꞌ chicaj. Jacꞌa ri chꞌaka chic nquibij: Jun ángel xchꞌo-pe chin, nquibij.
\p
\v 30 Y ri Jesús xbij cꞌa cheque: Ri Jun cꞌa ri xivacꞌaxaj que xchꞌo-pe chilaꞌ chicaj, xchꞌo-pe ivoma rix y man voma tüj yin.
\v 31 Vocomi nka-pe yan cꞌa ri ru-juicio ri Dios chuvüch ri ruchꞌulef, y ri itzel-vinük ri tzꞌamayon ri ruchꞌulef, ntelesüs cꞌa e.
\v 32 Y tok yin nquijotobüx chuvüch ri cruz, ri vinük nyepuꞌu cꞌa viqꞌuin yin, roma nquisamüj pa tak cánima, xbij rijaꞌ.
\p
\v 33 Ri Jesús xbij cꞌa quiriꞌ, richin xukꞌalajrisaj cꞌa ri rubanic ri rucamic.
\v 34 Y ri vinük xquibij cꞌa: Rat abin que ja rat riꞌ ri Jun ri xalüx chikacojol, pero xa nabij chukaꞌ que najotobüx chuvüch ri cruz. Man nkꞌax ta cꞌa cheke achique roma riꞌ. Roma roj ketaman ri nbij chupan ri rutzij ri Dios que ri Cristo tok npuꞌu, ncꞌujeꞌ richin chi jumul. Takꞌalajrisaj cꞌa chikavüch si ri xalüx chikacojol, jariꞌ ri Cristo o man ja tüj, xquibij rijeꞌ.
\p
\v 35 Jariꞌ tok ri Jesús xbij cheque: Ri Sük cꞌa cꞌo na baꞌ iviqꞌuin. Chupan cꞌa ri Sük riꞌ quixbiyin-vi, roma cꞌa cꞌo na. Y si xa cꞌa nivoyobej na, cꞌa tok ninaꞌ nkꞌekumür-pe chivüch. Y ri xa pa kꞌekuꞌn nbiyin-vi, man retaman tüj achique lugar benük-vi.
\v 36 Romariꞌ, ri kꞌij tok cꞌa cꞌo na ri Sük iviqꞌuin, tiyaꞌ ivánima riqꞌuin, richin que nyixoc alcꞌualaxelaꞌ richin ri Sük riꞌ. Quereꞌ cꞌa ri xerubij ri Jesús cheque ri vinük. Cꞌateriꞌ xeruyaꞌ can, y man jun cꞌa xetaman apeꞌ xbe-vi.
\s Tzꞌiban cꞌa can que ye qꞌuiy ri man nyetaken tüj richin ri Cristo
\p
\v 37 Ri Jesús xerubanala-vi juis milagros chiquivüch ri vinük. Pero man riqꞌuin tüj riꞌ rijeꞌ man xquinimaj tüj.
\v 38 Y quereꞌ cꞌa xbanatüj, roma ncꞌatzinej cꞌa que nbanatüj na ri ye tzꞌiban can. Ncꞌatzinej na que xbanatüj ri rutzꞌiban can ri Isaías, ri jun ri xkꞌalajrisan ri rutzij ri Dios ojer can. Rijaꞌ rutzꞌiban cꞌa can:
\q Ajaf, ¿ri atzij ri xkatzijoj cheque ri vinük, cꞌo comi cꞌa jun ri xniman?
\q ¿Cꞌo comi cꞌa jun ri xkꞌax yan chin, roma xutzꞌet ri avuchukꞌaꞌ?
\q Quiriꞌ nbij ri rutzꞌiban can ri Isaías.
\m
\v 39 Ri vinük reꞌ man nyetiquer tüj que nquitakej, roma chupan ri rutzꞌiban can ri Isaías nbij chukaꞌ:
\q
\v 40 Banun cꞌa cheque rijeꞌ que man nyetzuꞌun tüj y covirnük ri cánima.
\q Romariꞌ man nquitzꞌet tüj ri ncꞌut chiquivüch, man nka-ka tüj pa cánima,
\q y man ntzolij tüj pe quicꞌuꞌx richin que yin ninchojmirsaj ri quicꞌaslen, nbij ri Ajaf.
\q Quiriꞌ ri tzꞌiban can roma ri Isaías.
\p
\v 41 Ri Isaías, ri achi ri xkꞌalajrisan ri rutzij ri Dios ojer can, xbij quiriꞌ tok xutzꞌet yan cꞌa rukꞌij ri Ajaf Jesús, y pariꞌ cꞌa rijaꞌ chꞌovinük-vi can.
\p
\v 42 Pero chiquicojol cꞌa ri vinük ri xetaken richin ri Jesús, ye qꞌuiy ri ye cachibil vi ri achiꞌaꞌ pa comon nyebanun juzgar chiquicojol ri israelitas. Xa ja ri man xquikꞌalajrisaj tüj quiꞌ, roma nquixbij-quiꞌ chiquivüch ri achiꞌaꞌ fariseos. Xa nquixbij cꞌa quiꞌ que nyeꞌokotüx-pe chupan ri jay apeꞌ ntzijos-vi ri rutzij ri Dios.
\v 43 Rijeꞌ xa más cꞌa xquinuc achique nquibij ri vinük, y man xka-pe tüj chiquicꞌuꞌx ri Dios ri más cꞌo rukꞌij que chiquivüch ri vinük riꞌ.
\s Tinimüx ri Jesús
\p
\v 44 Y ri Jesús riqꞌuin cꞌa ruchukꞌaꞌ xchꞌo y xbij: Ri nutaken cꞌa vichin yin, man xe tüj cꞌa yin ri nquirutakej, xa nutakej cꞌa ri Dios ri takayon-pe vichin.
\v 45 Ri ntzꞌeton vichin, nutzꞌet cꞌa chukaꞌ ri Dios ri takayon-pe vichin.
\v 46 Roma yin ri Sük, xinpuꞌu chuvüch ri ruchꞌulef richin que achique cꞌa ri nutaken vichin, man ncꞌujeꞌ tüj can chupan jun kꞌekuꞌn cꞌaslen.
\v 47 Y ja ri vinük ri nracꞌaxaj ri nutzij y xa man nkaꞌ tüj chuvüch nbün ri nracꞌaxaj, man ja tüj cꞌa yin ri nquibanun juzgar pariꞌ. Roma ri nusamaj ri nucꞌamon-pe tok xinpuꞌu chuvüch ri ruchꞌulef, man richin tüj que ninbün juzgar pa quiviꞌ ri vinük. Man tinuc quiriꞌ. Ri nusamaj cꞌa yin ja ri nyencol ri vinük.
\v 48 Pero pa ruqꞌuisbül kꞌij, nban na cꞌa juzgar pa quiviꞌ ri nyeꞌetzelan vichin y man nquicꞌul tüj ri nutzij pa cánima. Ninbün juzgar pa quiviꞌ, roma ri tzij ri xenkꞌalajrisaj.
\v 49 Roma ri tzij ri xenkꞌalajrisaj chivüch, ja ri Nataꞌ biyon-pe chuve, y man xentzꞌuculaꞌ tüj e. Ja rijaꞌ ri takayon-pe vichin y rubin cꞌa pe chuve achique chi tzij ri ninbij y ninkꞌalajrisaj-pe chivüch.
\v 50 Y vetaman cꞌa que ri rubin-pe ri Nataꞌ Dios chuve, nuya-vi cꞌa cꞌaslen ri man nqꞌuis tüj. Romariꞌ ri tzij ninbij cꞌa chive, cachiꞌel rubixic rubanun-pe ri Nataꞌ chuve yin, quiriꞌ rubixic xinbana-pe chivüch rix.
\c 13
\s Tok ri Jesús xuchꞌüj cakün ri rachibilaꞌ
\p
\v 1 Y tok nobos yan ri kꞌij richin ri nimakꞌij quichin ri israelitas rubiniꞌan pascua, ri Jesús retaman chic cꞌa que nobos yan ri hora richin que rijaꞌ ntel-e chereꞌ chuvüch ri ruchꞌulef y ntzolij chilaꞌ chicaj riqꞌuin ri Dios, ri Rutataꞌ. Ri Jesús juis vi ye rujoꞌon-pe conojel ri ye richin chic rijaꞌ ri yecꞌo chereꞌ chuvüch ri ruchꞌulef, y quiriꞌ na cꞌa ri nucꞌut richin ri nbanun chupan ri kꞌij riꞌ, ri ruqꞌuisbül kꞌij.
\p
\v 2 Ri Jesús y ri rachibilaꞌ quitzamon cꞌa vaꞌin. Ja ri Judas Iscariote, ri rucꞌajol ri jun achi rubiniꞌan Simón, nsamüj chic cꞌa ri itzel-vinük pa ránima, y jariꞌ ri nbin chin que tujachaꞌ ri Jesús.
\v 3 Y stapeꞌ (aunque) ri Jesús retaman-vi que ronojel jachon pa rukꞌaꞌ roma ri Dios ri Rutataꞌ, y chiriꞌ riqꞌuin ri Dios petenük-vi y chiriꞌ chic ntzolij-vi-e.
\v 4 Man roma tüj riꞌ xupokonaj ta xcatüj-pe y xuyaꞌ can ri ruvaꞌin. Man quiriꞌ tüj. Rijaꞌ xrelesaj can ri tziük ri cachiꞌel jun coton, xberucꞌama-pe jun toalla, y xuxim chuxeꞌ rupan.
\v 5 Cꞌateriꞌ xuyaꞌ chukaꞌ yaꞌ chupan jun palangana y xutzꞌom ruchꞌajic ri cakün chiquijujunal ri rachibilaꞌ, y nusulaꞌ cꞌa ri cakün riqꞌuin ri toalla ri ruximon chuxeꞌ rupan.
\p
\v 6 Ja tok xapon riqꞌuin ri Simón Pedro richin nuchꞌüj ri rakün, ri Pedro xbij chin ri Jesús: Ajaf, ¿nachꞌüj cꞌa chukaꞌ vakün yin? xbij.
\p
\v 7 Y ri Jesús xbij chin ri Pedro: Ri ninchꞌüj cꞌa ri ivakün vocomi, man jani cꞌa nkꞌax ta chive achique roma tok ninbün. Pero nkꞌax cꞌa chive, baꞌ chic apu.
\p
\v 8 Jacꞌa ri Pedro xbij: Man cꞌuluman tüj cꞌa chuve yin que ja rat ncachꞌajon ri vakün. Man cꞌa ninyaꞌ tüj kꞌij que nachꞌüj ta ri vakün, xbij. Y ri Jesús xbij cꞌa chin: Si man nayaꞌ tüj cꞌa kꞌij, man cꞌa ncacꞌujeꞌ tüj viqꞌuin, xbij ri Jesús.
\p
\v 9 Roma cꞌa riꞌ ri Simón Pedro xbij chin ri Jesús: Ajaf, si quiriꞌ, man cꞌa xaxe ri vakün nachꞌüj, xa tachꞌajaꞌ cꞌa chukaꞌ ri nukꞌaꞌ y ri nujolon, xbij ri Pedro.
\v 10 Pero ri Jesús xbij chin: Ri ruchꞌajchꞌojrisan chic riꞌ, xaxe cꞌa ri rakün ri cꞌuluman que nuchꞌüj roma ri pokolaj, roma rijaꞌ chꞌajchꞌoj chic. Rix rix chꞌajchꞌoj chic. Stapeꞌ (Aunque) man chiꞌivonojel tüj, pero rix chꞌajchꞌoj chic, xbij ri Jesús.
\p
\v 11 Rijaꞌ xbij cꞌa quiriꞌ, roma retaman achique ri ncꞌayin richin. Y romariꞌ tok xbij: Man chiꞌivonojel tüj rix chꞌajchꞌoj.
\p
\v 12 Y tok ri Jesús ruchꞌajon chic cꞌa cakün ri rachibilaꞌ xberucꞌamaꞌ chic cꞌa pe ri tziük ri ruchꞌilon can chirij, xbetzꞌuyeꞌ chic chuvüch mesa y xbij cꞌa: ¿Xkꞌax comi chive achique roma tok yin xinchꞌüj ri ivakün?
\v 13 Ka-maestro y Kajaf, nquibij cꞌa chuve. Utz vi cꞌa riꞌ, roma quiriꞌ vi.
\v 14 Y roma yin ri I-maestro y ri Ivajaf man xiqꞌuix tüj richin xinchꞌüj ri ivakün, quiriꞌ cꞌa chukaꞌ tibanaꞌ rix. Man cꞌa quixqꞌuix nichꞌajilaꞌ ivakün. Quiriꞌ cꞌa tibanaꞌ.
\v 15 Yin xincꞌut yan cꞌa can chivüch. Cachiꞌel cꞌa ri xinbün yin iviqꞌuin, quiriꞌ chukaꞌ tibanaꞌ rix quiqꞌuin ri chꞌaka chic.
\v 16 Yin cꞌo-vi cꞌa nukꞌij y xinbün ri samaj reꞌ. Quereꞌ cꞌa chukaꞌ tibanaꞌ rix. Man tipokonaj nibün ri samaj reꞌ. Roma chuvüch ri ruchꞌulef, man ja tüj cꞌa ri samajel ri más rukꞌij que chuvüch ri rajaf ri samaj, nixta cꞌa ri jun ri ntak, man ja tüj chukaꞌ riꞌ ri más rukꞌij que chuvüch ri takayon richin.
\v 17 Si rix xivetamaj cꞌa can ronojel reꞌ y nibün cꞌa ri xivetamaj, jabel cꞌa iquicot.
\p
\v 18 Ninbij cꞌa que man ivonojel tüj quiriꞌ nyixel, roma yin vetaman ivüch chiꞌivonojel ri xixinchaꞌ. Y chukaꞌ ri tzꞌiban can, ncꞌatzinej cꞌa que nbanatüj na. Cachiꞌel ri nbij: Ri jun cꞌa ri xvaꞌ viqꞌuin, xcatüj cꞌa chuvij. Quiriꞌ nbij chupan ri rutzij ri Dios.
\v 19 Ri jun nojibül reꞌ, ninyaꞌ yan cꞌa apu rutzijol chive, nabey chuvüch tok nbanatüj, richin quiriꞌ tok napon rukꞌijul, ninimaj cꞌa que ja yin ri Cristo.
\v 20 Ketzij vi cꞌa ninbij chive, que ri ncꞌulun cꞌa richin ri nintük-e yin, ja yin ri nquirucꞌul. Y ri nquicꞌulun cꞌa yin, xa nucꞌul cꞌa chukaꞌ ri takayon-pe vichin.
\s Tok ri Jesús xbij cheque ri rachibilaꞌ que jun cheque rijeꞌ ri ncꞌayin richin
\p
\v 21 Y tok ri Jesús rubin chic cꞌa ronojel reꞌ, ri ránima achique la xbün xunaꞌ rijaꞌ, roma ri bis. Rijaꞌ xukꞌalajrisaj cꞌa achique roma tok juis bis pa ránima y xbij cꞌa: Ketzij cꞌa ri ninbij chive, que jun chive rix vachibilaꞌ ri nquijachon-e pa quikꞌaꞌ ri vinük, xbij rijaꞌ.
\p
\v 22 Jariꞌ tok ri ye rachibilaꞌ rijaꞌ xquitzꞌetela-quiꞌ, y man nquil tüj cꞌa achique nquinuc, roma man quetaman tüj pariꞌ achique chok xchꞌo-vi ri Jesús. Man cꞌa quetaman tüj achique ri ncꞌayin richin.
\v 23 Jacꞌa ri jun cheque ri rachibilaꞌ, ri juis njoꞌox roma ri Jesús, xujel cꞌa apu riqꞌuin ri Jesús.
\v 24 Y chin cꞌa ri jun achibil riꞌ, ri xbün-vi-apu retal ri Simón Pedro. Rijaꞌ xbij cꞌa apu chin que tucꞌutuj chin ri Jesús que achique cꞌa ri jun ri ncꞌayin richin, ri cꞌateriꞌ nbij-ka cheque.
\v 25 Y ri achibil riꞌ tok njel cꞌa apu chunakaj ri Jesús, xucꞌutuj cꞌa chin: Ajaf, ¿achique ri jun ri njachon avichin? xbij chin.
\p
\v 26 Ri Jesús jariꞌ tok xbij chin ri achibil riꞌ: Ri ninyaꞌ cꞌa ri caxlan-vüy muban chin, jariꞌ ri njachon vichin.
\p Y rijaꞌ xumubaꞌ cꞌa ri caxlan-vüy y xuyaꞌ chin ri Judas Iscariote ri rucꞌajol jun achi rubiniꞌan Simón.
\v 27 Y tok ri Judas Iscariote ruqꞌuison chic cꞌa ka ri jucachꞌ caxlan-vüy riꞌ, xpuꞌu-vi cꞌa ri itzel-vinük pa ránima. Cꞌateriꞌ ri Jesús xbij chin: Ri anucun chic que nabün, cataken chubanic, xbij-e chin.
\p
\v 28 Jacꞌa ri rachibilaꞌ ri yecꞌo-apu chuvüch mesa riqꞌuin, man xkꞌax ta cheque achique roma tok xbij-e quiriꞌ chin ri Judas.
\v 29 Yecꞌo xenucun que xtak-e roma ri Jesús chulokꞌic ronojel ri ncꞌatzin cheque chupan ri nimakꞌij riꞌ. Y yecꞌo chꞌaka chic cheque ri achibilaꞌ xenucun que xtak-e richin cꞌo queruyalaꞌ can cheque ri vinük ri manak quichajin, roma rijeꞌ quetaman-vi que ja ri Judas ri yacol-tumin.
\v 30 Ri Judas xa xe cꞌa tok xuqꞌuis-e ri jucachꞌ caxlan-vüy, xa jariꞌ tok xel-e. Tok xel cꞌa e rijaꞌ, xa chakꞌaꞌ chic.
\s Ri Jesús nbij ri cꞌacꞌaꞌ mandamiento
\p
\v 31 Y tok ri Judas elenük chic cꞌa e, cꞌateriꞌ cꞌa ri Jesús xbij: Jareꞌ xka-pe yan ri kꞌij que yin ri xinalüx chiꞌicojol nkꞌalajin que cꞌo-vi nukꞌij. Y quiriꞌ cꞌa chukaꞌ ri Dios. Nkꞌalajin ri rukꞌij, voma yin.
\v 32 Y roma ri Dios nkꞌalajin ri rukꞌij, voma yin, rijaꞌ nbün cꞌa que nkꞌalajin ri nukꞌij yin. Y riꞌ man cꞌa jampeꞌ tüj, xa ja yan cꞌa ri kꞌij reꞌ.
\v 33 Baꞌ chic cꞌa oc ri nquicꞌujeꞌ iviqꞌuin rix ri cachiꞌel tak valcꞌual nubanun chive. Cꞌateriꞌ nquinicanoj. Pero vocomi ninbij cꞌa can chive, cachiꞌel ri nubin cheque chꞌaka kavinak israelitas, que ri nquibecꞌuje-vi yin, man nyixtiquer tüj nyixapon chinucanoxic.
\v 34 Xa tijoꞌ cꞌa iviꞌ chiꞌivüch. Yin nyixinjo-vi. Quiriꞌ cꞌa chukaꞌ tibanaꞌ rix. Tijoꞌ cꞌa iviꞌ chiꞌivüch. Jareꞌ ri ninbij can chive vocomi, y jun cꞌacꞌaꞌ mandamiento.
\v 35 Y si nijoꞌ cꞌa iviꞌ chiꞌivüch, ri vinük nquetamaj que rix vachibilaꞌ yin, xbij ri Jesús.
\s Ri Jesús y ri Pedro
\p
\v 36 Jariꞌ tok ri Simón Pedro xbij chin ri Jesús: Ajaf, ¿apeꞌ cꞌa ncabe-vi? xbij.
\p Y ri Jesús xbij chin: Vocomi man jani ncatiquer tüj nquinatzeklebej ri apeꞌ nquibe-vi yin. Jacꞌa tok napon ri kꞌij, nquinatzeklebej-vi-e, xbij chin ri Pedro.
\p
\v 37 Y ri Pedro xbij chin: Ajaf, ¿achique cꞌa roma tok man nquitiquer tüj ncatintzeklebej-e vocomi? Roma si ncꞌatzin, ninyaꞌ cꞌa ri nucꞌaslen avoma rat, xbij.
\p
\v 38 Y ri Jesús xbij chin: ¿Nayaꞌ comi ri acꞌaslen voma yin? Yin ketzij vi cꞌa ninbij chave, que oxiꞌ cꞌa mul ri nabij que man avetaman tüj nuvüch, cheque ri nyecꞌutun chave. Y cꞌateriꞌ nyechꞌo-pe ri gallo, xbij ri Jesús chin ri Pedro.
\c 14
\s Ri Jesús nbij que ri ntaken richin napon riqꞌuin ri Dios
\p
\v 1 Man cꞌa tisatz icꞌuꞌx, xbij ri Jesús cheque ri rachibilaꞌ. Yin vetaman cꞌa que iyoꞌon ivánima riqꞌuin ri Dios. Quiriꞌ cꞌa chukaꞌ tibanaꞌ viqꞌuin yin. Tiyaꞌ cꞌa chukaꞌ ivánima viqꞌuin.
\v 2 Chilaꞌ chicaj apeꞌ cꞌo-vi ri Nataꞌ, cꞌo cꞌa lugar apeꞌ nyecꞌuje-vi ri nyeꞌapon riqꞌuin. Si man ta ketzij que quiriꞌ, yin jun vi ta chic rubixic xinbün-apu chive. Yin vocomi nquibe chubanic rucꞌojlen ri i-lugar chilaꞌ chicaj riqꞌuin ri Nataꞌ.
\v 3 Chubanic cꞌa riꞌ tok nquibe, y nquipuꞌu cꞌa chukaꞌ jun bey chic, y nyixincꞌuaj viqꞌuin, richin cꞌa que ri apeꞌ nquicꞌuje-vi yin, chiriꞌ chukaꞌ quixcꞌuje-vi rix.
\v 4 Ivetaman-vi cꞌa ri bey ri nucꞌuan ivichin cꞌa apeꞌ ri nquibe-vi yin, xbij ri Jesús cheque ri rachibilaꞌ.
\p
\v 5 Jacꞌa ri rachibil ri rubiniꞌan Tomás xbij chin ri Jesús: Ajaf, roj man ketaman tüj apeꞌ ncabe-vi. ¿Cachiꞌel cꞌa tok nketamaj achique bey nkacꞌuaj-e?
\p
\v 6 Y ri Jesús xbij: Ja yin ri bey, yin ri ketzij, y ja yin chukaꞌ ri cꞌaslen. Xaxe cꞌa ri nutaken vichin, napon riqꞌuin ri Nataꞌ.
\v 7 Si ivetaman cꞌa nuvüch yin, ivetaman cꞌa chukaꞌ ruvüch ri Nataꞌ. Vocomi itzꞌeton chic, y chukaꞌ ivetaman chic ruvüch, xbij cheque.
\p
\v 8 Y jariꞌ chukaꞌ tok jun chic cheque ri achibilaꞌ, ri rubiniꞌan Felipe xbij cꞌa chin ri Jesús: Ajaf, tacꞌutuꞌ cꞌa ri Katataꞌ Dios chikavüch, y xticuker kacꞌuꞌx riqꞌuin riꞌ, xbij.
\p
\v 9 Jacꞌa ri Jesús xbij chin: Felipe, ¿man comi avetaman tüj nuvüch? Yin, cꞌo yan cꞌa junaꞌ yincꞌo-pe iviqꞌuin. Ri tzꞌeteyon cꞌa vichin yin, rutzꞌeton cꞌa chukaꞌ ri Nataꞌ. ¿Achique cꞌa roma tok rat nabij que nincꞌut ri Nataꞌ chivüch?
\v 10 ¿Man nanimaj tüj cꞌa rat que ri Nataꞌ cꞌo viqꞌuin yin, y yin yincꞌo riqꞌuin rijaꞌ? Ri tzij cꞌa ri xinkꞌalajrisaj chivüch, riqꞌuin cꞌa ri Nataꞌ petenük-vi, roma viqꞌuin yin cꞌo-vi. Ja rijaꞌ ri nbanun ri samaj reꞌ.
\v 11 Quinimaj cꞌa que yin yincꞌo riqꞌuin ri Nataꞌ y rijaꞌ cꞌo viqꞌuin yin. Y si man ninimaj tüj roma ri ninbij chive, titzꞌetaꞌ cꞌa ri nusamaj y quinimaj.
\v 12 Ketzij vi cꞌa ri ninbij chive: Ri nuyaꞌ cꞌa ránima viqꞌuin, nyerubanalaꞌ cꞌa chukaꞌ ri samaj xenbün yin. Más cꞌa nimakꞌ tak samaj nyerubanalaꞌ. Roma jariꞌ tok yin yincꞌo chic cꞌa riqꞌuin ri Nataꞌ chilaꞌ chicaj,
\v 13 y ronojel cꞌa ri nicꞌutuj pa nubiꞌ yin, ninya-vi. Richin quiriꞌ nkꞌalajin ri rukꞌij ri Nataꞌ voma yin.
\v 14 Si cꞌo cꞌa ri nicꞌutuj pa nubiꞌ yin, ninya-vi-pe chive.
\s Tok ri Jesús xbij que ri Dios nutük-pe ri Lokꞌolüj Espíritu
\p
\v 15 Si nquinijoꞌ, queꞌitakej cꞌa ri mandamientos ri nyenbij chive.
\v 16 Y yin nincꞌutuj cꞌa chin ri Nataꞌ, y rijaꞌ nutük cꞌa pe jun chic ri ntoꞌon ivichin, Jun ri ncꞌuje-vi iviqꞌuin richin chi jumul.
\v 17 Y riꞌ ja ri Lokꞌolüj Espíritu, ri ntijon ivichin chin ri ketzij. Y rijaꞌ man ntiquer tüj richin ncꞌul-apu coma ri vinük ri cꞌa quiyoꞌon na cánima riqꞌuin ri ruchꞌulef. Roma ri Lokꞌolüj Espíritu xa man tzꞌetetül tüj ni man quetaman tüj chukaꞌ ruvüch. Jacꞌa rix ri itaken chic, man quiriꞌ tüj. Rix ivetaman chic ruvüch, roma cꞌo chic chiꞌicojol. Y rijaꞌ ntoc cꞌa pa tak ivánima.
\v 18 Yin man nyixinmalij tüj can stapeꞌ (aunque) nquibe, man nyixcꞌujeꞌ tüj can cachiꞌel jun mebaꞌ, roma xa nquipuꞌu chic iviqꞌuin.
\v 19 Jacꞌa ri vinük ri cꞌa quiyoꞌon na cánima riqꞌuin ri ruchꞌulef, xa baꞌ chic cꞌa oc ri yinquitzꞌet. Pero rix nquinitzꞌet-vi, roma cꞌo-vi nucꞌaslen. Y rix ncꞌujeꞌ cꞌa chukaꞌ icꞌaslen quereꞌ.
\v 20 Y chupan cꞌa ri kꞌij riꞌ tok nkꞌalajin jabel chivüch que yin yincꞌo-vi cꞌa riqꞌuin ri Nataꞌ, rix rixcꞌo viqꞌuin yin y yin iviqꞌuin rix.
\v 21 Ri cꞌo ri nutzij pa ránima y nyerutakej ronojel ri mandamientos ri nyenbij, nquirujo-vi. Y ri nquirujoꞌ yin, njoꞌox cꞌa roma ri Nataꞌ, y yin chukaꞌ ninjoꞌ y ninkꞌalajrisaj-viꞌ chuvüch, xbij ri Jesús.
\p
\v 22 Jariꞌ tok ri Judas ri jun rachibil, pero man ja tüj ri Judas Iscariote, xucꞌutuj chin ri Jesús: Ajaf, ¿achique cꞌa roma riꞌ que xaxe chikavüch roj nakꞌalajrisaj-vi-aviꞌ? ¿Y achique cꞌa roma tok man nakꞌalajrisaj tüj aviꞌ chiquivüch ri vinük ri cꞌa quiyoꞌon na cánima riqꞌuin ri ruchꞌulef?
\p
\v 23 Y ri Jesús xbij chin: Ri nquirujo-vi, nbün ri nbij ri nutzij chin. Ri jun cꞌa ri nbanun quiriꞌ, njoꞌox-vi roma ri Nataꞌ chukaꞌ. Cꞌateriꞌ ri Nataꞌ y yin nkupuꞌu riqꞌuin y nkabün cꞌa kacho pa ránima.
\v 24 Jacꞌa ri man nquirujoꞌ tüj yin, man nbün tüj ri nbij ri nutzij chin. Y ri tzij ri ivacꞌaxan viqꞌuin yin, man cꞌa vichin tüj yin. Ja ri Nataꞌ ri takayon-pe vichin, ja rijaꞌ ri yoꞌon-pe ri tzij reꞌ chuve.
\p
\v 25 Y ronojel cꞌa ri tzij reꞌ, ye nukꞌalajrisan-vi-pe chivüch.
\v 26 Y tok yin man cꞌa yincꞌo tüj chic iviqꞌuin, ri Nataꞌ nutük-pe ri Lokꞌolüj Espíritu richin nyixrutoꞌ. Y ja rijaꞌ ri ncꞌujeꞌ iviqꞌuin pa nuqꞌuexel. Y ja chukaꞌ rijaꞌ nyixtijon y nucꞌuxlaꞌaj ronojel ri tzij ri ye nbin can yin chive.
\p
\v 27 Ri uxlanen ri cꞌo viqꞌuin yin, jariꞌ ri ninyaꞌ can chive. Ri uxlanen cꞌa ri ninyaꞌ can yin pa tak ivánima rix ri itaken chic, man cachiꞌel tüj cꞌa oc ri uxlanen ri nquisuj ri vinük ri xa cꞌa quiyoꞌon na cánima riqꞌuin ri ruchꞌulef. Man cꞌa tisatz icꞌuꞌx, ni man chukaꞌ tixbij-iviꞌ.
\v 28 Xa ivacꞌaxan viqꞌuin que nubin: Yin nquibe-vi, pero nquipuꞌu chic cꞌa iviqꞌuin. Y si rix juis ta nquinijoꞌ, nquicot ta ri ivánima, roma yin riqꞌuin cꞌa ri Nataꞌ nquitzolij-vi-e. Rijaꞌ más vi cꞌa rukꞌij que chinuvüch yin.
\v 29 Reꞌ ninyaꞌ yan can rutzijol chive, richin quiriꞌ tok napon rukꞌijul, man jun cꞌa achique tüj ninuc, xa ninimaj-vi ri nubin can chive.
\p
\v 30 Y vocomi xa man qꞌuiy tüj chic cꞌa tzij ri ninbij can chive, roma ri tiempo xa man qꞌuiy tüj chic. Ri itzel-vinük ri tzꞌamayon ri ruchꞌulef xa nukꞌalajrisaj yan pe riꞌ. Pero stapeꞌ (aunque) ja rijaꞌ ri tzꞌamayon ri ruchꞌulef, man jun rukꞌaꞌ chuve yin.
\v 31 Ri ninbün, ja ri Nataꞌ ri xintakon-pe chubanic, richin que ri vinük ri cꞌa quiyoꞌon na cánima riqꞌuin ri ruchꞌulef, tiquetamaj que yin ninjoꞌ ri Nataꞌ. Kucatüj-e y joꞌ, xbij.
\c 15
\s Ri ejemplo pariꞌ juviꞌ uva
\p
\v 1 Y cꞌateriꞌ ri Jesús xbij: Ja yin ri ketzij juviꞌ uva, y ri Nataꞌ jariꞌ ri nsamajin ri uva reꞌ.
\v 2 Roma tok juviꞌ uva yecꞌo rukꞌaꞌ ri xa man nquiyaꞌ tüj quivüch, nyeꞌelesüs-e. Jacꞌa ri rukꞌaꞌ ri nquiyaꞌ quivüch, nyejoskꞌix jabel, richin más utz nyevachin. Quiriꞌ cꞌa chukaꞌ yin. Ri Nataꞌ nyerutzꞌet conojel ri yecꞌo viqꞌuin y nyerelesaj-e ri man nquicꞌuan tüj jun utzilüj cꞌaslen y man nyeqꞌuiy tüj chupan ri rutzij ri Dios y romariꞌ man ye qꞌuiy tüj chꞌaka chic nyetaken ri rutzij ri Dios. Jacꞌa ri nquicꞌuan jun utzilüj cꞌaslen y nyeqꞌuiy chupan ri rutzij ri Dios y romariꞌ ye qꞌuiy chꞌaka chic nyetaken ri rutzij ri Dios, nyeruchꞌajchꞌojrisaj más, richin que más nquicꞌuan jun utzilüj cꞌaslen y nyeqꞌuiy chupan ri rutzij ri Dios y romariꞌ ye más ye qꞌuiy chꞌaka chic nyetaken ri rutzij ri Dios.
\v 3 Rix ri nukꞌalajrisan-vi-pe ri tzij chivüch, xixchꞌajchꞌojir yan cꞌa roma ri tzij riꞌ.
\v 4 Chi jumul cꞌa quixcꞌujeꞌ viqꞌuin, richin quiriꞌ yin nquicꞌujeꞌ cꞌa chukaꞌ iviqꞌuin. Roma ri rukꞌaꞌ ri uva man nvachin tüj, si xa man tiquil tüj chuvüch ri rakün. Xa ncꞌatzin que jun rukꞌaꞌ uva tiquil chuvüch ri rakün, richin quiriꞌ nvachin. Quiriꞌ cꞌa chukaꞌ rix, ncꞌatzin que chi jumul quixcꞌujeꞌ viqꞌuin.
\p
\v 5 Ja yin cꞌa ri uva, y rix ri rukꞌaꞌ. Ri chi jumul cꞌo viqꞌuin y yin riqꞌuin rijaꞌ, nucꞌuaj jun utzilüj cꞌaslen y nqꞌuiy chupan ri rutzij ri Dios y romariꞌ ye qꞌuiy chꞌaka chic nyetaken ri rutzij ri Dios. Roma ri xa man cꞌo tüj viqꞌuin, man jun cꞌa ri ntiquer nbün.
\v 6 Ri xa man ncꞌujeꞌ tüj cꞌa viqꞌuin, ncꞌulachij cꞌa cachiꞌel ncꞌulachij ri rukꞌaꞌ uva xa man nvachin tüj. Ntelesüs-e roma man nvachin tüj, y tok chakiꞌj chic, rachibilan chꞌaka chic nyemolotüj-pe, nyetorix pa kꞌakꞌ, y chiriꞌ nyecꞌat-vi.
\p
\v 7 Jacꞌa rix quixcꞌujeꞌ viqꞌuin, y ticꞌujeꞌ ri nutzij iviqꞌuin. Si quiriꞌ nibün, ticꞌutuj cꞌa chin ri Dios achique ri nurayij ri ivánima, y quiriꞌ nbanatüj. Nuya-vi-pe chive ri nicꞌutuj.
\v 8 Si nicꞌuaj jun utzilüj cꞌaslen y nyixqꞌuiy chupan ri rutzij ri Dios y romariꞌ ye qꞌuiy chꞌaka chic nyetaken ri rutzij ri Dios, nkꞌalajin-vi que rix tzeklebey vichin. Y romariꞌ ri nyixtzꞌeton, nquiyaꞌ cꞌa rukꞌij ri Nataꞌ.
\v 9 Cachiꞌel cꞌa ri Nataꞌ nquirujoꞌ yin, quiriꞌ cꞌa chukaꞌ yin nyixinjoꞌ rix. Chi jumul cꞌa quinijoꞌ quiriꞌ.
\v 10 Y nquinijoꞌ cꞌa yin, si kꞌij-kꞌij nibün ri nyixinbij chive. Cachiꞌel ri nubanun yin, ninbün ri nyerubij ri Nataꞌ, y roma yin ninjoꞌ rijaꞌ, ninbün kꞌij-kꞌij ri nquirubij chuve.
\p
\v 11 Y ronojel cꞌa ri nubin chic chive, richin cꞌa que ticꞌujeꞌ quicot pa tak ivánima, cachiꞌel ri quicot ri cꞌo viqꞌuin yin. Y tzꞌaküt ta cꞌa chukaꞌ ri quicot ncꞌujeꞌ pan ivánima.
\v 12 Y yin ninchilabej cꞌa chive, que tijoꞌ cꞌa iviꞌ, cachiꞌel ri nyixinjoꞌ yin.
\v 13 Roma ri jun ri nuya-vi ri rucꞌaslen pa quiqꞌuexel ri ruvinak, tzꞌaküt vi cꞌa ri nyerujoꞌ.
\v 14 Y rix rix nuvinak, si nibün ronojel ri ninbij chive que tibanaꞌ.
\v 15 Roma yin nuvinak chic nubanun chive, roma ronojel ri rukꞌalajrisan-pe ri Nataꞌ chuve yin, xinkꞌalajrisaj cꞌa chukaꞌ chive rix. Man choj tüj rix nusamajelaꞌ ta chic. Roma jun samajel man retaman tüj achique nunuc ri ru-patrón. Yin man quiriꞌ tüj chic nubanun chive.
\v 16 Ri xchaꞌon ivichin rix, ja yin, y xa man ja tüj rix ri xixchaꞌon vichin yin. Y yin xixinchaꞌ richin que nyixintük chubanic ri nusamaj y richin chukaꞌ que nicꞌuaj utzilüj tak icꞌaslen y nyixqꞌuiy chupan ri rutzij ri Dios y romariꞌ ye qꞌuiy chꞌaka chic nyetaken ri rutzij ri Dios, y reꞌ richin ta cꞌa chi jumul, richin quiriꞌ ri achique cꞌa ri nicꞌutuj chin ri Nataꞌ pa nubiꞌ yin, nuya-vi cꞌa pe chive.
\v 17 Ninchilabej cꞌa chive, que tijo-iviꞌ.
\s Ri Jesús xetzelüs, y quiriꞌ chukaꞌ nquicꞌulachij ri nyetaken richin
\p
\v 18 Y si nyixetzelüs coma ri vinük ri cꞌa quiyoꞌon na cánima riqꞌuin ri ruchꞌulef, tika-pe cꞌa chiꞌicꞌuꞌx que man xe tüj chive rix quiriꞌ nquibün, xa quiriꞌ chukaꞌ quibanun-pe chuve yin.
\v 19 Si rix rix junan tüj quiqꞌuin ri vinük ri cꞌa quiyoꞌon na cánima riqꞌuin ri ruchꞌulef, nyixquijoꞌ ta. Pero vocomi nyixquetzelaj, roma man rix richin ta chic ri ruchꞌulef. Jacꞌa yin ri xinelesan-pe ivichin chiriꞌ.
\v 20 Tika-pe chiꞌicꞌuꞌx que ri samajel, man ja tüj riꞌ ri más rukꞌij que chuvüch ri rajaf ri samaj. Y si yin ri Ivajaf nquinetzelüs coma ri vinük y man utz tüj ri nquibün chuve, rix chukaꞌ xa quiriꞌ nicꞌulachij. Jacꞌa si nquibün ri nbij ri nutzij yin, xa nquibün chukaꞌ ri nibij rix.
\v 21 Ri man utz tüj nquibün iviqꞌuin, quiriꞌ nquibün, roma man quetaman tüj ruvüch ri Dios ri takayon-pe vichin, y romariꞌ nyixquetzelaj, roma viqꞌuin yin iyoꞌon-vi ivánima.
\v 22 Y si man ta xtipuꞌu yin chuvüch ri ruchꞌulef chukꞌalajrisasic ri nutzij, man ta xinquetzelaj y man ta nkꞌalajin que ye aj-maquiꞌ. Jacꞌa vocomi, roma yin xinpuꞌu yan chuvüch ri ruchꞌulef, romariꞌ rijeꞌ man nyetiquer tüj nquibij que man jun quimac.
\v 23 Ri nyeꞌetzelan vichin yin, man xe tüj cꞌa yin ri yinquetzelaj, xa nkꞌalajin cꞌa que quiriꞌ chukaꞌ nquibün chin ri Nataꞌ.
\v 24 Yin nubanalun nimakꞌ tak samaj ri man jun banayun chiquivüch. Y rijeꞌ xquitzꞌet ri samaj reꞌ, pero man yin quitaken tüj. Xa yinquetzelaj y nquetzelaj chukaꞌ ri Nataꞌ. Y romariꞌ man jun nbin que man ta cꞌo rumac.
\v 25 Ronojel cꞌa reꞌ, ntajin chic rubanic, roma quiriꞌ ri tzꞌiban can chupan ri rutzij ri Dios ri yoꞌon cheque. Chupan ri rutzij ri Dios, nbij cꞌa: Yinquetzelaj y xa man kꞌalüj tüj achique roma, roma man jun numac. Quiriꞌ nbij chupan ri rutzij ri Dios.
\p
\v 26 Jacꞌa tok yin nquitzolij chic chilaꞌ riqꞌuin ri Nataꞌ, nquitük cꞌa pe ri Jun ri ntoꞌon ivichin, y rijaꞌ nquirukꞌalajrisaj-vi cꞌa. Y ri Jun riꞌ ja ri Lokꞌolüj Espíritu, ri ntijon ivichin chin ri ketzij. Y rijaꞌ riqꞌuin cꞌa ri Nataꞌ npuꞌu-vi.
\v 27 Y rix nquinikꞌalajrisaj cꞌa chukaꞌ, roma ja pa rutzꞌuquic-pe ri rixcꞌo-pe viqꞌuin.
\c 16
\p
\v 1 Y ronojel cꞌa reꞌ, xinbij cꞌa chive, richin que rix nivetamaj yan can y man ta jun nbanun chive que nyixtzak.
\v 2 Nyixokotüx cꞌa pe chiriꞌ pa tak jay apeꞌ ntzijos-vi ri rutzij ri Dios. Y napon-vi cꞌa chukaꞌ ri kꞌij tok ri vinük nquinuc que rusamaj ri Dios nquibün rijeꞌ tok nyixquicamsaj.
\v 3 Quereꞌ cꞌa ri nyequibanalaꞌ ri vinük, roma man quetaman tüj ruvüch ri Nataꞌ y man quetaman tüj chukaꞌ nuvüch yin.
\v 4 Ronojel yan cꞌa reꞌ ninbij can chive, richin que tok napon ri kꞌij man cꞌa nibij tüj que yin man xinyaꞌ tüj can rutzijol chive. Pa ruqꞌuexel que quiriꞌ ta ninuc, xa jariꞌ tok nka-pe chiꞌicꞌuꞌx que ketzij ri rutzijol ri nuyoꞌon can chive.
\s Ri rusamaj ri Lokꞌolüj Espíritu chuvüch ri ruchꞌulef
\p Ronojel reꞌ man xinyaꞌ tüj cꞌa rutzijol chive pa rutzꞌuquic-pe, roma yincꞌo-vi-pe iviqꞌuin.
\v 5 Y vocomi, jareꞌ nquitzolij riqꞌuin ri takayon-pe vichin. ¿Achique cꞌa roma tok man jun chic chive rix vachibilaꞌ ri ncꞌutun ta pe chuve: Cꞌa apeꞌ cꞌa ncatapon-vi?
\v 6 Pero pa ruqꞌuexel que quiriꞌ ta nicꞌutuj chuve, ri ivánima xa nojnük riqꞌuin bis, roma ri xinbij-ka chive.
\v 7 Pero yin ja ri ketzij ri ninbij chive: Jabel nbün chive, si nquibe yan, roma si man ta nquibe, man nka-pe tüj ri Lokꞌolüj Espíritu ri ntoꞌon-pe ivichin. Jacꞌa si nquibe yan, jariꞌ nintük-pe.
\v 8 Y tok nka-pe cꞌa ri Lokꞌolüj Espíritu, nukꞌalajrisaj cꞌa chiquivüch ri vinük ri cꞌa quiyoꞌon na cánima riqꞌuin ri ruchꞌulef que ye aj-maquiꞌ vi, que cꞌo jun chojmilüj bey richin cꞌaslen, y que ri Dios nbün-vi juzgar pa quiviꞌ ri vinük.
\v 9 Rijaꞌ nukꞌalajrisaj cꞌa chiquivüch ri vinük que ye aj-maquiꞌ, roma man yinquitakej tüj yin.
\v 10 Nukꞌalajrisaj cꞌa chukaꞌ chiquivüch ri vinük, ri chojmilüj bey richin ri cꞌaslen, roma yin riqꞌuin ri Nataꞌ nquinapon-vi. Y jariꞌ tok rix man nquinitzꞌet tüj chic.
\v 11 Y chukaꞌ rijaꞌ nukꞌalajrisaj que ri Dios nbün-vi juzgar pa quiviꞌ ri vinük, roma vocomi ncꞌatzinej chic que nban juzgar pariꞌ ri itzel-vinük ri tzꞌamayon richin ri ruchꞌulef.
\p
\v 12 Qꞌuiy cꞌa ri man ninbij tüj chic can chive, roma cꞌayuf richin nyekꞌax yan ta chive y cꞌayuf chukaꞌ ri quicꞌuaxic.
\v 13 Jacꞌa tok npuꞌu ri Lokꞌolüj Espíritu, nyixrutijoj y nyixruyukej chupan ri ketzij. Rijaꞌ man pa ruyon tüj cꞌa nsamüj, roma ri tzij cꞌa ri nuyalaꞌ chive, jariꞌ ri ye bin-pe chin chilaꞌ chicaj. Y romariꞌ tok rijaꞌ nyerukꞌalajrisaj yan cꞌa chivüch ri nyebanatüj ri chivüch apu.
\v 14 Y rijaꞌ nuyaꞌ cꞌa nukꞌij yin, roma ronojel cꞌa ri nukꞌalajrisaj chivüch, pa nuviꞌ cꞌa yin y ri nusamaj.
\v 15 Ronojel cꞌa ri cꞌo riqꞌuin ri Nataꞌ Dios, vichin yin chukaꞌ, y romariꞌ tok yin xinbij yan cꞌa que ronojel ri nukꞌalajrisaj ri Lokꞌolüj Espíritu chivüch, pa nuviꞌ cꞌa yin y ri nusamaj.
\s Nabey xa bis ri npuꞌu, y cꞌateriꞌ npuꞌu ri quicot roma nitzꞌet jun bey chic ri Jesús
\p
\v 16 Cꞌo cꞌa baꞌ tok man nquinitzꞌet tüj chic. Pero cꞌa baꞌ cꞌa riꞌ, nquinitzꞌet jun bey chic, y cꞌateriꞌ yin nquitzolij chic cꞌa chilaꞌ riqꞌuin ri Nataꞌ Dios, xbij ri Jesús.
\p
\v 17 Y chꞌaka cheque ri achibilaꞌ tok xcacaxaj ri xbij ri Jesús, xquicꞌutulaꞌ cꞌa chiquivüch. Rijeꞌ xquibij cꞌa: ¿Achique cꞌa ri xrajoꞌ xbij cheke riqꞌuin ri tzij ri xerubij? Roma xbij: Cꞌo cꞌa baꞌ tok man nquinitzꞌet tüj chic. Pero cꞌa baꞌ cꞌa riꞌ, nquinitzꞌet jun bey chic, y cꞌateriꞌ yin nquitzolij chic cꞌa chilaꞌ riqꞌuin ri Nataꞌ Dios, xbij, xquibilaꞌ ri achibilaꞌ chiquivüch.
\v 18 Ri achibilaꞌ riꞌ cꞌa nquibilaꞌ cꞌa chiquivüch: ¿Achique cꞌa nrajoꞌ nbij ri rutzij: Cꞌo cꞌa baꞌ? Xa man nyekꞌax ta cheke ri rutzij, nquibij.
\p
\v 19 Y ri Jesús chanin cꞌa xunabej que ri rachibilaꞌ cꞌo ri ncajoꞌ nquicꞌutuj chin, romariꞌ rijaꞌ xbij: Rix nijoꞌ nivetamaj achique cꞌa ri xinbij, que cꞌo cꞌa baꞌ tok man nquinitzꞌet tüj chic, pero cꞌa baꞌ riꞌ nquinitzꞌet jun bey chic.
\v 20 Ketzij cꞌa ninbij chive: Rix nyixokꞌ y nyixbison roma ri nincꞌulachij yin. Jacꞌa ri vinük ri cꞌa quiyoꞌon na cánima riqꞌuin ri ruchꞌulef, nyequicot romariꞌ. Y man riqꞌuin tüj cꞌa que cꞌo-vi bis pa tak ivánima, ri bis cꞌa riꞌ njalatüj. Ri bis cꞌa riꞌ xa ntoc quicot.
\v 21 Ri bis cꞌa riꞌ junan riqꞌuin ri kꞌoxon ri nucꞌusaj jun ixok tok napon rukꞌijul richin nralaj jun acꞌual. Tok ri acꞌual alaxnük chic, ri teꞌej riꞌ man cꞌa nka-pe tüj chic chucꞌuꞌx achique chi kꞌoxomül ri xucꞌusaj, roma juis nquicot ránima que xalüx chic jun acꞌual chuvüch ri ruchꞌulef.
\v 22 Quiriꞌ cꞌa rix, vocomi cꞌo bis pa tak ivánima, pero xa nquipuꞌu chic iviqꞌuin jun bey richin nyixintzꞌet. Y jariꞌ tok ntzolij chic pe ri quicot pa tak ivánima, y ri quicot riꞌ man jun cꞌa nrelesan iviqꞌuin.
\p
\v 23 Y chupan ri kꞌij riꞌ, man chic cꞌa chuve ta yin nicꞌutuj-vi ri nurayij ri ivánima. Pero ketzij ninbij chive, que ronojel cꞌa ri nicꞌutuj chin ri Nataꞌ pa nubiꞌ yin, nuya-vi cꞌa pe chive.
\v 24 Nixta vocomi man jun cꞌa ri icꞌutun tüj chin ri Nataꞌ pa nubiꞌ yin. Ticꞌutuj cꞌa, y nicꞌul. Y richin quiriꞌ tzꞌaküt ta cꞌa ri quicot pa tak ivánima.
\s Ri Jesús más kꞌalüj ri nbij
\p
\v 25 Ronojel cꞌa ri nubin chic ka chive, cꞌayuf vi richin nyekꞌax chive, pero nka-pe cꞌa ri kꞌij tok man quiriꞌ tüj chic rubanic nquichꞌo iviqꞌuin. Xa kꞌalüj-kꞌalüj chic cꞌa ri rubixic ninbün chive pariꞌ ri Nataꞌ Dios.
\v 26 Y chupan cꞌa ri kꞌij riꞌ, pa nubiꞌ cꞌa yin nicꞌutuj-vi chin ri Nataꞌ, y rijaꞌ nuyaꞌ cꞌa pe chive ri nicꞌutuj chin. Y nuyaꞌ chive, man roma tüj que ja yin ri nquicꞌutun pan iqꞌuexel rix. Man quiriꞌ tüj.
\v 27 Ri Nataꞌ nuyaꞌ chukaꞌ chive ri nicꞌutuj, roma nyixrujoꞌ. Y rijaꞌ nyixrujoꞌ, roma rix nquinijoꞌ yin y ninimaj que yin riqꞌuin rijaꞌ yin petenük-vi.
\v 28 Riqꞌuin vi cꞌa ri Nataꞌ Dios yin petenük-vi, richin xinka-pe chuvüch ri ruchꞌulef. Y vocomi, riqꞌuin cꞌa chukaꞌ rijaꞌ nquitzolij-vi, y ninyaꞌ can ri ruchꞌulef, xbij ri Jesús.
\p
\v 29 Y ri rachibilaꞌ xquibij cꞌa chin: Ketzij vi que vocomi man cꞌayuf tüj chic richin nyekꞌax cheke ri nabij, xa ye kꞌalüj ri nyeꞌabij.
\v 30 Vocomi nkꞌax cheke que rat ronojel vi natzꞌet y ronojel vi chukaꞌ avetaman. Man ncꞌatzin tüj que cꞌa nkacꞌutuj na chave richin navetamaj ri nkanuc. Y romariꞌ roj nkanimaj-vi que riqꞌuin ri Dios rat petenük-vi, xquibij.
\p
\v 31 Y ri Jesús xbij cꞌa cheque ri rachibilaꞌ: ¿Nquininimaj na vi vocomi?
\v 32 Roma ketzij ninbij chive que ri jun kꞌij riꞌ npuꞌu-vi, y hora chic, que nbanatüj cꞌa que rix xa nitaluj-e-iviꞌ y xa nquiniyaꞌ can nuyon yin. Pero man ta nuyon chukaꞌ nquicꞌujeꞌ can, roma ri Nataꞌ cꞌo-vi viqꞌuin.
\v 33 Y ronojel cꞌa reꞌ, ninkꞌalajrisaj yan can chive, richin que cꞌo ta cꞌa ri uxlanen pa tak ivánima. Y ri uxlanen riꞌ ncꞌujeꞌ pa tak ivánima, si iyoꞌon ivánima viqꞌuin. Y ninbij cꞌa chukaꞌ can chive, que nivil-vi pokonül. Pero roma yin xinchꞌacon yan chirij ri itzel-vinük ri tzꞌamayon richin ri ruchꞌulef, reꞌ nbün ta cꞌa chive que ncꞌuje-e ivuchukꞌaꞌ.
\c 17
\s Ri Jesús nbün orar coma ri nyetzekleben richin
\p
\v 1 Y tok ri Jesús rubin chic cꞌa ronojel reꞌ cheque, rijaꞌ xtzuꞌun cꞌa chicaj richin nbün orar, y xbij cꞌa: Nataꞌ Dios, ri nu-hora jareꞌ xka-pe. Vocomi tabanaꞌ cꞌa chuve yin ri Acꞌajol que nkꞌalajin ri nukꞌij. Richin quiriꞌ yin ri Acꞌajol ja chukaꞌ ninbün aviqꞌuin rat que nkꞌalajin ri akꞌij.
\v 2 Roma ajachon-vi-pe vuchukꞌaꞌ pa nukꞌaꞌ richin nquicꞌuje-vi pa quiviꞌ conojel vinük. Y ri vuchukꞌaꞌ riꞌ ncꞌatzin cꞌa que yin ninyaꞌ ri cꞌaslen ri man nqꞌuis tüj cheque conojel ri ye ayoꞌon chic chuve.
\v 3 Y ri cꞌaslen ri man nqꞌuis tüj, ja ri nquetamaj avüch rat Nataꞌ Dios y chukaꞌ nquetamaj nuvüch yin. Roma ja rat ri ketzij Dios y man jun chic Dios cꞌo, y yin ri Jesucristo ri xinatük-pe chuvüch ri ruchꞌulef.
\p
\v 4 Riqꞌuin cꞌa ri samaj ri xinbün chereꞌ chuvüch ri ruchꞌulef, xkꞌalajin cꞌa ri akꞌij. Y xinqꞌuis yan cꞌa chukaꞌ rubanic ronojel ri samaj achilaben-pe chuve richin ninbün.
\v 5 Vocomi cꞌa, Nataꞌ Dios, tayaꞌ chic cꞌa ri nukꞌij ri xcꞌujeꞌ aviqꞌuin rat. Cachiꞌel cꞌa ri nukꞌij ri xcꞌujeꞌ tok cꞌa man jani cꞌo tüj ri ruchꞌulef, chiriꞌ.
\p
\v 6 Roma ri achiꞌaꞌ ri ye achaꞌon chic pe rat chiquicojol ri cꞌa quiyoꞌon na cánima riqꞌuin ri ruchꞌulef, chuve cꞌa yin xeꞌaya-vi vocomi, y yin xinbün cꞌa que xkꞌalajin-vi ri abiꞌ chiquivüch. Ri achiꞌaꞌ reꞌ, ye avichin rat, romariꞌ xeꞌayaꞌ cꞌa chuve yin. Y rijeꞌ quibanun y quichajin cꞌa ri atzij.
\v 7 Ri achiꞌaꞌ cꞌa chukaꞌ reꞌ quetaman chic que ronojel ri ayoꞌon-pe chuve yin, xkꞌax yan vi cheque que ja rat rat yoꞌon-pe chuve.
\v 8 Roma ja ri tzij ri ayoꞌon-pe chuve yin richin ninkꞌalajrisaj, jariꞌ ri xinkꞌalajrisaj chiquivüch ri achiꞌaꞌ reꞌ. Y rijeꞌ xquicꞌul na vi ri atzij pa tak cánima, y xquetamaj-vi cꞌa que ketzij que aviqꞌuin rat Nataꞌ Dios yin petenük-vi. Xquinimaj cꞌa que ja rat ri rat takayon-pe vichin.
\p
\v 9 Nincꞌutuj cꞌa ri utz ri nayaꞌ rat pa qui-cuenta rijeꞌ vocomi, y man ja tüj pa quiviꞌ ri vinük ri cꞌa quiyoꞌon na cánima riqꞌuin ri ruchꞌulef. Pa quiviꞌ cꞌa ri achiꞌaꞌ ri xeꞌayaꞌ chuve nincꞌutuj que tayaꞌ ri utz ri nayaꞌ rat pa qui-cuenta, roma ye avichin chukaꞌ rat.
\v 10 Y conojel cꞌa ri ye vichin yin, ye avichin chukaꞌ rat, y ri yecꞌo aviqꞌuin rat, ye vichin chukaꞌ yin. Y yin xkꞌalajin yan cꞌa ri nukꞌij, coma ri achiꞌaꞌ ri xeꞌayaꞌ chuve.
\p
\v 11 Lokꞌolüj Nataꞌ Dios, pan akꞌaꞌ cꞌa nyenjüch-vi can ri achiꞌaꞌ ri xeꞌayaꞌ chuve, richin queꞌachajij. Richin quiriꞌ, junan ta cꞌa quivüch y jun ta cꞌa xtiquibün. Xtquibün ta cꞌa cachiꞌel kabanun roj. Roj, jun kabanun. Queꞌachajij cꞌa, roma rijeꞌ cꞌa nyecꞌujeꞌ na can chuvüch ri ruchꞌulef, y yin man quiriꞌ tüj. Yin xa nquitzolij yan cꞌa e aviqꞌuin.
\v 12 Y yin, ye nuchajin-vi-pe ri achiꞌaꞌ ri xeꞌayaꞌ chuve. Ri kꞌij ri yincꞌo-pe quiqꞌuin chuvüch ri ruchꞌulef, xenchajij riqꞌuin ri avuchukꞌaꞌ rat. Y man jun chic cꞌa ri xsatz ta can cheque, xaxe ri jun. Xaxe cꞌa ri itzel nbanalaꞌ y nucanoj rucamic. Quiriꞌ cꞌa ri tzꞌibatajnük can, que cꞌo na jun ri nsatz can.
\p
\v 13 Yin, ja yan cꞌa reꞌ nquitzolin aviqꞌuin, Nataꞌ Dios, pero riqꞌuin cꞌa ri cꞌa nquicꞌujeꞌ na e chuvüch ri ruchꞌulef baꞌ chic, nincꞌutuj cꞌa ri utz ri nayaꞌ pa qui-cuenta, roma ninjoꞌ que tzꞌaküt ta ri quicot ri ncꞌujeꞌ can pa tak cánima. Cachiꞌel ri quicot cꞌo viqꞌuin yin.
\v 14 Ri achiꞌaꞌ ri xeꞌayaꞌ chuve, nuyoꞌon-vi cꞌa ri atzij cheque. Romariꞌ ri vinük ri cꞌa quiyoꞌon na cánima riqꞌuin ri ruchꞌulef, xequetzelaj, roma ri achiꞌaꞌ ri xeꞌayaꞌ chuve man ye richin tüj chic ri ruchꞌulef. Ye cachiꞌel chic cꞌa yin. Yin, man richin tüj ri ruchꞌulef.
\v 15 Man cꞌa nincꞌutuj tüj chave Nataꞌ Dios que queꞌavelesaj yan e chuvüch ri ruchꞌulef richin nyeꞌacol. Ri nincꞌutuj cꞌa chave, que queꞌatoꞌ. Man tayaꞌ kꞌij que ri itzel-vinük nchꞌacon chiquij.
\v 16 Ri achiꞌaꞌ ri xeꞌayaꞌ chuve, man ye richin tüj cꞌa ri ruchꞌulef. Ye cachiꞌel yin. Yin man yin richin ta chukaꞌ ri ruchꞌulef.
\v 17 Queꞌachꞌaraꞌ cꞌa richin nyecꞌujeꞌ chupan ri atzij. Ri atzij jariꞌ ri ketzij.
\v 18 Y cachiꞌel rubanic ri xabün-pe chuve yin richin xinatük-pe chubanic ri asamaj chuvüch ri ruchꞌulef, quiriꞌ cꞌa chukaꞌ ninbün yin cheque ri achiꞌaꞌ ri xeꞌayaꞌ chuve. Ye nutakon-vi cꞌa chubanic ri asamaj chuvüch ri ruchꞌulef.
\v 19 Coma rijeꞌ yin ninchꞌür cꞌa chukaꞌ viꞌ richin ri samaj, richin quiriꞌ ta chukaꞌ nquibün rijeꞌ. Tiquichꞌara-quiꞌ y quecꞌujeꞌ chupan ri ketzij.
\p
\v 20 Nataꞌ Dios, yin man xe tüj cꞌa pa qui-cuenta ri achiꞌaꞌ ri xeꞌayaꞌ chuve nincꞌutuj ri utz ri nayaꞌ, xa quiriꞌ cꞌa chukaꞌ nincꞌutuj chave pa quiviꞌ conojel ri nyetaken cꞌa vichin, ri yinquitakej roma ri tzij ri nkꞌalajrisüs chiquivüch,
\v 21 richin que conojel junan ta quivüch. Xa jun ta cꞌa nquibün. Xtiquibün cachiꞌel ri kabanun roj, que xa jun kabanun. Roma rat Nataꞌ Dios ratcꞌo viqꞌuin yin, y yin, yincꞌo chukaꞌ aviqꞌuin rat. Quiriꞌ ri ninjoꞌ que nquibün ta rijeꞌ kiqꞌuin roj. Tikꞌalajin chiquivüch ri vinük ri xa cꞌa quiyoꞌon na cánima riqꞌuin ri ruchꞌulef, que yin, ja rat ri xatakon-pe vichin, roma nquitzꞌet que junan quivüch quibanun ri yecꞌo kiqꞌuin roj.
\v 22 Yin xinyaꞌ yan cꞌa cheque ri ayoꞌon-pe rat chuve yin. Rijeꞌ cꞌo chic cꞌa quikꞌij chukaꞌ, cachiꞌel ri abanun-pe chuve yin, richin quiriꞌ xa jun ta cꞌa nquibün, cachiꞌel kabanun roj. Xa jun kabanun.
\v 23 Nquicꞌuje-vi cꞌa quiqꞌuin rijeꞌ y rat viqꞌuin yin, richin quiriꞌ rijeꞌ jun ta cꞌa xtiquibün. Y coma rijeꞌ nbetamüx ta cꞌa coma ri vinük ri cꞌa quiyoꞌon na cánima riqꞌuin ri ruchꞌulef, que yin ja rat Nataꞌ Dios ri xatakon-pe vichin. Y roma cꞌa chukaꞌ riꞌ nbetamüx coma ri vinük que nyeꞌajo-vi, cachiꞌel nquinajoꞌ yin.
\p
\v 24 Nataꞌ Dios, yin ninjoꞌ cꞌa que conojel ri ye ayoꞌon chuve nyebecꞌujeꞌ ta cꞌa viqꞌuin chilaꞌ chicaj, richin que xtiquitzꞌet ta cꞌa ri nukꞌij ri ayoꞌon, roma xinajoꞌ yan tok cꞌa man jani cꞌo ta ri ruchꞌulef chiriꞌ.
\v 25 Nataꞌ Dios, rat ri rat choj riqꞌuin ronojel, man cꞌa etaman tüj avüch coma ri vinük ri xa cꞌa quiyoꞌon na cánima riqꞌuin ri ruchꞌulef. Pero yin vetaman-vi avüch, y ri achiꞌaꞌ ri xeꞌayaꞌ chuve nquetamaj cꞌa chukaꞌ que ja rat ri xatakon-pe vichin.
\v 26 Nukꞌalajrisan-vi cꞌa ri abiꞌ rat chiquivüch, y ninkꞌalajrisaj na cꞌa más, richin quiriꞌ ri rubanic ri nquinajo-vi yin, ja ta cꞌa chukaꞌ riꞌ ncꞌujeꞌ quiqꞌuin rijeꞌ. Y nquicꞌujeꞌ ta cꞌa chukaꞌ yin quiqꞌuin rijeꞌ.
\c 18
\s Ri akꞌaꞌ tok xtzꞌam ri Jesús
\p
\v 1 Y tok ri Jesús rubin chic cꞌa ronojel reꞌ, rijaꞌ ye rachibilan ri rachibilaꞌ xeꞌel-pe. Cꞌateriꞌ xebe cꞌa lojcꞌan ruchiꞌ ri rakün-jul rubiniꞌan Cedrón, pa jun ulef, y chiriꞌ cꞌa xoc-apu ri Jesús ye rachibilan ri rachibilaꞌ.
\v 2 Ri Judas ri njachon richin ri Jesús, retaman cꞌa chukaꞌ ri ulef apeꞌ xeꞌapon-vi ri Jesús y ri rachibilaꞌ, roma ri Jesús qꞌuiy mul ye rucꞌuan ri rachibilaꞌ chiriꞌ.
\v 3 Romariꞌ ri Judas chupan cꞌa ri lugar riꞌ xerucꞌuaj jun mucaj soldados y jun mucaj chajinelaꞌ ri xequiya-e ri más nimalüj tak sacerdotes y ri achiꞌaꞌ fariseos. Ri soldados y ri chajinelaꞌ quicꞌualon cꞌa kꞌakꞌ richin sük y chukaꞌ quicꞌualon ronojel camsabül ri nyecꞌatzin richin oyoval.
\v 4 Y ri Jesús retaman cꞌa achique ri petenük chirij y achique ri nucꞌulachij. Romariꞌ tok xbe cꞌa chiquicꞌulic ri ye petenük tzꞌamoy richin y xucꞌutuj cꞌa cheque: ¿Achique cꞌa ri nicanoj? xbij cheque.
\p
\v 5 Rijeꞌ xquibij cꞌa: Roj ja ri Jesús aj-Nazaret ri nkacanoj, xquibij.
\p Y ri Jesús jariꞌ tok xbij cheque: Ja yin riꞌ, xbij.
\p Y ri Judas ri njachon-e richin ri Jesús, cꞌo cꞌa chukaꞌ apu quiqꞌuin ri vinük riꞌ.
\v 6 Y ja tok ri Jesús xbij cheque: Ja yin riꞌ. Jariꞌ cꞌa tok ri vinük riꞌ xetzolij chiquij, y xetzak pan ulef.
\v 7 Jariꞌ tok ri Jesús xucꞌutuj chic cheque jun bey: ¿Achique cꞌa ri nicanoj? xbij.
\p Y ri vinük riꞌ xquibij chic cꞌa: Roj ja ri Jesús aj-Nazaret nkacanoj, xquibij.
\p
\v 8 Y ri Jesús xbij cꞌa cheque: Xivacꞌaxaj yan cꞌa que xinbij chive que ja yin riꞌ. Y si ja yin ri nquinicanoj, tiyaꞌ cꞌa kꞌij cheque ri caꞌi-oxiꞌ ri ye vachibilan que quebe na, xbij.
\p
\v 9 Ri Jesús quiriꞌ cꞌa ri xbij, richin quiriꞌ nbanatüj na cꞌa cachiꞌel ri rubin. Rijaꞌ rubin-vi cꞌa: Nataꞌ Dios, cheque cꞌa ri achiꞌaꞌ ri xeꞌayaꞌ chuve, man jun chic cꞌa ri xsatz ta cheque.
\p
\v 10 Pero ri Simón Pedro rucꞌuan cꞌa rumachet, y jariꞌ ri xrelesaj richin que xuyaꞌ chin ri jun rusamajel ri nimalüj sacerdote. Ri Simón Pedro xuchoy cꞌa jun ruxiquin ri achi rubiniꞌan Malco. Ri ruxiquin ri xuchoy ja ri cꞌo pa rajquikꞌaꞌ (ru-derecha).
\v 11 Pero ri Jesús xbij chin ri Simón Pedro: Tayaca-ka la amachet. ¿Rat nanuc que riqꞌuin la xabün, yin nquicolotüj chuvüch ri pokonül ri rubin-pe ri Nataꞌ que ncꞌatzinej nincꞌusaj? xbix.
\s Ri Jesús xtzꞌam cꞌa e y xucꞌuꞌüx chuvüch ri Anás
\p
\v 12 Y jariꞌ tok xepuꞌu ri jun mucaj soldados y ri ucꞌuey quichin, y ri jun mucaj chajinelaꞌ ri ye quiyoꞌon-pe ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, xquitzꞌom cꞌa e ri Jesús y xquixim-e.
\v 13 Nabey cꞌa xquicꞌuaj-e ri Jesús cꞌa chuvüch ri jun achi rubiniꞌan Anás, roma ri Anás reꞌ rujinan cꞌa ri Caifás. Y ri tiempo riꞌ ja ri Caifás ri nimalüj sacerdote.
\v 14 Y ja ri Caifás biyon cheque ri achiꞌaꞌ ri cꞌo-vi quikꞌij chiquicojol ri israelitas, que más utz que xaxe jun ri ncom pa quiqꞌuexel conojel vinük y mani que conojel nyecom xaxe roma ri jun riꞌ.
\s Tok ri Pedro xbij que man rachibil tüj ri Jesús
\p
\v 15 Ri Simón Pedro rachibilan jun chic achibil, ye tzeketül cꞌa e chiquij ri ye tzꞌamayon-e richin ri Jesús, roma ja ri Jesús ri quitzekleben-e ye benük. Ri jun chic achibil etaman cꞌa ruvüch roma ri nimalüj sacerdote, romariꞌ choj xoc-apu chuvüch-racho ri nimalüj sacerdote.
\v 16 Jacꞌa ri Pedro xa man xoc tüj oc. Rijaꞌ xcꞌujeꞌ can chiriꞌ pa puerta. Y ri achibil ri etaman cꞌa ruvüch roma ri nimalüj sacerdote, xbeꞌel chic cꞌa pe y xtzijon cꞌa chin ri ixok ri chajinelaꞌ chiriꞌ pa puerta, y xucusaj cꞌa apu ri Pedro.
\v 17 Y jariꞌ tok ri ixok ri chajinelaꞌ chiriꞌ pa puerta xbij chin ri Pedro: ¿Man ja tüj comi rat rachibil chukaꞌ rat richin ri achi tzꞌamon-pe? xbij.
\p Pero rijaꞌ xbij: Yin man yin rachibil tüj richin ri achi reꞌ, xbij.
\p
\v 18 Ja ri samajelaꞌ chupan ri jay riꞌ y ri chajinelaꞌ ri xebetzꞌamon-pe ri Jesús, roma ri tef ntajin, quibanun cꞌa jun kꞌakꞌ y ye paꞌül-apu chuvüch richin nquimekꞌ-quiꞌ. Y chukaꞌ ri Pedro paꞌül cꞌa apu quiqꞌuin, rumekꞌon-apu-riꞌ chuchiꞌ ri kꞌakꞌ.
\s Ri Anás cꞌo ri nucꞌutuj chin ri Jesús
\p
\v 19 Y ri Anás ri jun nimalüj sacerdote ri rujachon chic can ri rusamaj, tok xbepabüx cꞌa ri Jesús chuvüch, cꞌo cꞌa ri xucꞌutulaꞌ chin. Rijaꞌ xucꞌutulaꞌ cꞌa chin ri Jesús ri quibanic ri nyetzekleben richin y chukaꞌ xucꞌutuj chin chirij ri rubanic ri tijonic ri nuyaꞌ cheque ri vinük.
\v 20 Xpuꞌu ri Jesús xbij cꞌa: Man vetaman tüj achique roma tok man avacꞌaxan tüj, roma yin pa sük yin chꞌovinük-vi cheque conojel vinük. Yin chꞌovinük chiquivüch pa racho ri Dios y pa tak jay apeꞌ nquimol-vi-quiꞌ conojel ri kavinak israelitas richin ntzijos-vi ri rutzij ri Dios. Pa sük vi cꞌa yin chꞌovinük-vi cheque.
\v 21 ¿Achique cꞌa roma tok rat xa chuve yin ri nacꞌutuj-vi? Tacꞌutuj cheque ri ye acꞌaxayon vichin. Tacꞌutuj cheque achique ri ye nubin. Y tatzꞌetaꞌ na peꞌ, rijeꞌ jabel quetaman achique ri nubin yin cheque.
\p
\v 22 Y ja tok ri Jesús rubin chic ka reꞌ, jun cheque ri chajinelaꞌ ri cꞌo-apu chiriꞌ chunakaj ri Jesús xuyaꞌ jun paj kꞌaꞌ chin. Y ri chajinelaꞌ cꞌa chukaꞌ xbij chin ri Jesús: ¿Achique roma quereꞌ xachꞌo-apu chin la nimalüj sacerdote?
\p
\v 23 Pero ri Jesús xbij cꞌa chin ri chajinelaꞌ riꞌ: Si cꞌo cꞌa tzij ri man ja tüj rubixic xinbün-apu chin, takꞌalajrisaj achique ri man pa rubeyal tüj ri xinbij-apu. Y si ronojel ri xinbij-apu, utz, ¿achique cꞌa roma tok xayaꞌ jun paj kꞌaꞌ chuve? xbij ri Jesús.
\p
\v 24 Cꞌateriꞌ ri Anás xutük cꞌa apu ri Jesús chuvüch ri Caifás ri nimalüj sacerdote chupan ri tiempo riꞌ. Y ri Jesús ximil, cꞌa tok xucꞌuꞌüx-e.
\s Ri Pedro nbij jun bey chic que man rachibil tüj ri Jesús
\p
\v 25 Ja ri Pedro paꞌül-apu chuchiꞌ ri kꞌakꞌ ntajin numekꞌ-riꞌ. Y yecꞌo cꞌa ri xecꞌutun chin: ¿Man rat rachibil tüj cꞌa ri jun achi ri tzꞌamon? xquibij chin.
\p Y ri Pedro xrevaj. Rijaꞌ xa xbij: Yin man yin rachibil tüj richin ri jun achi reꞌ, xbij.
\p
\v 26 Y jun cꞌa cheque ri rusamajelaꞌ ri nimalüj sacerdote, roxpochel ri achi ri xelesüs ruxiquin roma ri Pedro, xucꞌutuj cꞌa chin ri Pedro y xbij: ¿Man ja tüj cꞌa rat ri xatintzꞌet que ratcꞌo riqꞌuin ri Jesús chiriꞌ apeꞌ xkabetzꞌama-pe? xbij chin.
\p
\v 27 Jacꞌa ri Pedro xrevaj jun bey chic que rijaꞌ rachibil richin ri Jesús. Y jariꞌ tok xchꞌo-pe ri gallo.
\s Tok ri Jesús xucꞌuꞌüx chuvüch ri Pilato
\p
\v 28 Y chiriꞌ pa racho ri Caifás, chiriꞌ cꞌa cꞌo-vi ri Jesús richin nban juzgar pariꞌ. Rijaꞌ paban cꞌa apu chuvüch ri Caifás. Y chiriꞌ cꞌa xel-vi-e richin que nyejach pa rukꞌaꞌ ri gobernador rubiniꞌan Pilato, ri cꞌo chiriꞌ pa ru-palacio. Y cumaj yan cꞌa tok xbanatüj riꞌ. Ri ye ucꞌuayon-apu richin ri Jesús man cꞌa xeꞌoc tüj apu pa palacio, roma cheque rijeꞌ xa xajan. Y chukaꞌ richin quiriꞌ rijeꞌ nyetiquer cꞌa nquicꞌux ri achique ri nquicꞌux chupan ri quinimakꞌij rubiniꞌan pascua.
\v 29 Y ri Pilato, ri gobernador xbeꞌel cꞌa pe y xucꞌutuj cꞌa cheque ri ye ucꞌuayon-apu richin ri Jesús: ¿Achique cꞌa chi sujunic icꞌamon-pe chirij ri jun achi ri xinjachaꞌ pa nukꞌaꞌ? xbij cheque.
\p
\v 30 Y ri vinük ri ye ucꞌuayon-apu richin ri Jesús chuvüch ri gobernador, xquibij chin: Si ta ri achi reꞌ man ta banüy-chꞌaꞌoj, man ta xkapabaꞌ chavüch richin nabün juzgar pariꞌ, xquibij chin.
\p
\v 31 Jariꞌ tok ri Pilato ri gobernador xbij cheque: Ticꞌuaj chic cꞌa e rix ri achi reꞌ y tibanaꞌ juzgar pariꞌ cachiꞌel ri nbij ri i-ley, xbij rijaꞌ. Pero ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, xquibij chin: Roj man jun juez pa kakꞌaꞌ richin nkabij que ticamsüs jun vinük aj-chꞌaꞌoj chuvüch cruz, xquibij.
\p
\v 32 Y jareꞌ nbanatüj ri rubin chic ri Jesús, que achique rubanic chi camic ri ncꞌulachij-e.
\v 33 Y ri Pilato, ri gobernador xoc chic cꞌa apu pa ru-palacio. Y xroyoj cꞌa ri Jesús y cꞌateriꞌ xucꞌutuj chin: ¿Ja rat ri qui-Rey ri israelitas? xbij rijaꞌ.
\p
\v 34 Pero ri Jesús xbij chin ri Pilato: ¿Ri xacꞌutuj chuve, aviqꞌuin comi rat petenük-vi ri naꞌoj reꞌ, o xa chꞌaka chic vinük ri ye biyon-pe chave? xbij.
\p
\v 35 Jariꞌ tok ri Pilato xbij chin ri Jesús: Yin man jun cꞌa utz ni itzel ri nucꞌün-pe chuve, roma man yin israelita tüj. Ri xejachon avichin pa nukꞌaꞌ ja ri avinak y ri más nimalüj tak sacerdotes. ¿Achique cꞌa ri quitzꞌeton chavij, richin nquibij que rat Rey?
\p
\v 36 Y ri Jesús xbij cꞌa chin ri Pilato: Yin man yin rey tüj cꞌa richin ri ruchꞌulef. Roma si ta yin yin rey richin ri ruchꞌulef, conojel ta ri ye samajelaꞌ viqꞌuin, nyetajin ta chic chi oyoval, richin man nquijach-e pa quikꞌaꞌ ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri nuvinak israelitas. Yin man yin rey tüj cꞌa richin ri ruchꞌulef.
\p
\v 37 Pero ri Pilato xbij cꞌa chin ri Jesús: ¿Rat Rey vi cꞌa rat? xbij.
\p Y ri Jesús jariꞌ tok xbij chin: Jaꞌ, quiriꞌ. Yin yin Rey vi cachiꞌel ri xabij. Richin vi cꞌa riꞌ tok xinalüx chuvüch ri ruchꞌulef y richin que ninkꞌalajrisaj ri ketzij chiquivüch ri vinük. Y conojel cꞌa ri nyetaken y ye richin chic ri ketzij, nquibün-vi cꞌa ri ninbij yin cheque, xbij.
\p
\v 38 Y ri Pilato xucꞌutuj cꞌa chin ri Jesús: ¿Achique cꞌa riꞌ ri ketzij?
\s Tok xbix que ri Jesús tika-ka cꞌa ri camic pariꞌ
\p Y tok rubin chic cꞌa can quiriꞌ chin ri Jesús, rijaꞌ xa xel chic cꞌa e chiriꞌ pa palacio richin xbechꞌo chiquivüch ri vinük israelitas y xbij cheque: Yin man jun chꞌaꞌoj ninvil que rubanun tüj ri jun achi reꞌ.
\v 39 Pero ronojel junaꞌ chupan ri kꞌij richin ri pascua rix nicꞌutuj que yin nincol-e jun cheque ri ivinak ri yecꞌo pa cárcel. ¿Vocomi, rix nijoꞌ que yin nincol-e ri achi Rey ivichin rix israelitas? xbij cheque.
\p
\v 40 Jacꞌa ri vinük riꞌ, riqꞌuin cꞌa chukaꞌ ronojel cuchukꞌaꞌ xechꞌo-apu chin ri Pilato y xquibij cꞌa: Ja ri Barrabás tacolo-e y man ja tüj ri achi reꞌ, xquibij.
\p Y ri achi rubiniꞌan Barrabás xa jun cꞌa achi elekꞌon.
\c 19
\p
\v 1 Y roma cꞌa riꞌ ri Pilato, ri gobernador, xutük ri Jesús richin nchꞌay.
\v 2 Ja ri soldados xquipachꞌuj jun kꞌayis ri juis ruqꞌuixal. Cachiꞌel jun corona xquibün chin, y cꞌateriꞌ xquiyaꞌ pa rujolon ri Jesús. Cꞌateriꞌ xquiyaꞌ chukaꞌ jun tziük morado chirij ri Jesús, cachiꞌel vi ri nyequicusalaꞌ ri reyes.
\v 3 Y cꞌateriꞌ ri soldados riꞌ nquibilaꞌ cꞌa apu chuvüch ri Jesús: ¡Caquicot cꞌa juis, rat ri qui-Rey ri israelitas! nquibij.
\p Y nquiyalaꞌ cꞌa chukaꞌ paj kꞌaꞌ chin.
\p
\v 4 Jariꞌ tok ri Pilato xel chic pe jun bey pa ru-palacio richin xchꞌo chiquivüch ri vinük, y rijaꞌ xbij cꞌa cheque: Titzꞌetaꞌ, ja achi reꞌ ninvelesaj-pe chivüch, richin tivetamaj que rijaꞌ xa man jun chꞌaꞌoj ninvil chirij, xbij.
\p
\v 5 Y tok ri Jesús xbeꞌel cꞌa pe, cꞌa rucusan na cꞌa ri cachiꞌel corona ri banun riqꞌuin ri jun kꞌayis juis ruqꞌuixal, y ri tziük ri morado ntzuꞌun. Y jariꞌ tok ri Pilato xbij cꞌa: Jareꞌ ri achi, xbij.
\p
\v 6 Xe cꞌa xquitzꞌet ri Jesús, ri más nimalüj tak sacerdotes y ri ye quichajinelaꞌ riqꞌuin cꞌa ronojel cuchukꞌaꞌ xechꞌo y xquibij: ¡Tatakaꞌ rucamsasic chuvüch cruz! ¡Tatakaꞌ rucamsasic chuvüch cruz! xquibij.
\p Y jariꞌ tok ri Pilato xbij cheque: Yin man jun chꞌaꞌoj ninvil chirij, richin quiriꞌ nintük tüj rucamsasic chuvüch cruz. Y si rix ninuc que cꞌo juicio pan ikꞌaꞌ richin nitük rucamsasic chuvüch cruz, ticꞌamaꞌ cꞌa e, xbij rijaꞌ.
\p
\v 7 Pero ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas, xquibij cꞌa apu chin ri gobernador: Rijaꞌ nbij que Rucꞌajol ri Dios, y romariꞌ ncꞌatzinej tiyoꞌox ri camic pariꞌ, roma quiriꞌ nbij ri ka-ley, xquibij.
\p
\v 8 Ri Pilato cꞌo-vi chic xbiriꞌ riqꞌuin, y tok xracꞌaxaj ri xquibij ri vinük, que ri Jesús nbij que Rucꞌajol ri Dios, xpuꞌu cꞌa más xbiriꞌ chin.
\v 9 Cꞌateriꞌ rijaꞌ xoc chic cꞌa apu pa ru-palacio y xucꞌutuj chin ri Jesús: ¿Apeꞌ cꞌa capuꞌu-vi rat? xbij chin.
\p Y ri Jesús man jun cꞌa tzij xbij chin.
\p
\v 10 Jariꞌ tok ri Pilato xbij chin ri Jesús: ¿Achique cꞌa roma tok man jun tzij nabij-pe chuve? Yin, cꞌo cꞌa ri xincꞌutuj chave. ¿Man avetaman tüj cꞌa que yin cꞌo autoridad pa nukꞌaꞌ richin ncacamsüs chuvüch cruz y richin ncatincol chuvüch chukaꞌ? xbij.
\p
\v 11 Y ri Jesús xbij: Man jun tüj a-autoridad pa nuviꞌ, si ta man roma ri Dios ri cꞌo chilaꞌ chicaj. Roma cꞌa ja rijaꞌ yoꞌon-pe autoridad pan akꞌaꞌ, romariꞌ cꞌo akꞌaꞌ chuve. Y si nquinatük pa camic, cꞌo cꞌa amac, pero ri más nim rumac ja ri xinjachon pan akꞌaꞌ, xbij ri Jesús.
\p
\v 12 Jariꞌ tok ri Pilato, ri gobernador xutij rukꞌij richin nucol ta e. Pero ri vinük israelitas xechꞌo cꞌa riqꞌuin ronojel cuchukꞌaꞌ, y xquibij cꞌa: Si nacol-e, man cꞌa junan tüj chic avüch riqꞌuin ri rey César. Roma achique na cꞌa ri nbin que rijaꞌ jun rey, nretzelaj cꞌa ri rey César riꞌ, xquibij.
\p
\v 13 Tok ri Pilato xracꞌaxaj cꞌa ri tzij ri xquibij ri vinük chin, xuxbij-riꞌ. Y cꞌateriꞌ rijaꞌ xbij que telesüs-pe ri Jesús. Y ri Pilato xbetzꞌuye-pe apeꞌ nbün juzgar, ri jay ri nbix Empedrado chin, y pa kachꞌabül roj israelitas nbix Gabata chin.
\v 14 Ri kꞌij riꞌ, jariꞌ tok ntiquer cꞌa ri jun kanimakꞌij roj israelitas, jun nimakꞌij rubiniꞌan pascua, y romariꞌ tok conojel vinük nquibanalaꞌ chic rucꞌojlen ronojel ri ncꞌatzin cheque. Y pa nicꞌaj-kꞌij laꞌük chin ri kꞌij riꞌ tok ri Pilato xbij cheque ri vinük ri ye apon chiriꞌ: Ja i-Rey reꞌ, xbij cheque.
\p
\v 15 Pero ri vinük ri quimolon-apu-quiꞌ, riqꞌuin cꞌa cuchukꞌaꞌ xechꞌo-apu y xquibij: ¡Ticamsüs! ¡Ticamsüs! ¡Ticamsüs chuvüch cruz! xquibij-apu.
\p Y ri Pilato xbij cꞌa cheque: ¿Ja ri i-Rey ri nijoꞌ que nintük rucamsasic chuvüch cruz?
\p Pero ri achiꞌaꞌ más nimalüj tak sacerdotes xa xquibij cꞌa apu: Xaxe ri César ri ka-rey roj, xquibij.
\p
\v 16 Y jariꞌ tok ri Pilato xbün cꞌa ri nquicꞌutuj ri vinük chin. Xujüch cꞌa e ri Jesús pa quikꞌaꞌ ri nyecamsan richin chuvüch cruz, y rijeꞌ xquicꞌuaj-e.
\s Tok ri Jesús xbajix chuvüch cruz
\p
\v 17 Y ri Jesús rucꞌuan cꞌa e ri ru-cruz. Rijaꞌ rutzꞌamon cꞌa e bey, roma jariꞌ ucꞌuan-e richin nyecamsüs chuvüch cruz, pariꞌ ri jun juyuꞌ rubiniꞌan Calavera. Ri vinük israelitas Gólgota nquibij chin ri juyuꞌ riꞌ.
\v 18 Tok xeꞌapon cꞌa e chiriꞌ pariꞌ ri juyuꞌ, xquibajij cꞌa ri Jesús chuvüch ri cruz. Y chupan cꞌa ri hora riꞌ, quiriꞌ cꞌa chukaꞌ xban cheque ye caꞌiꞌ chic achiꞌaꞌ. Y pa quinicꞌajal ri ye caꞌiꞌ achiꞌaꞌ ri ye bajin chuvüch ri qui-cruz, chiriꞌ cꞌa xcꞌuje-vi ri cruz ri apeꞌ bajin-vi ri Jesús.
\v 19 Y ri Pilato ri gobernador, cꞌo cꞌa jun tzij ri xutzꞌibaj-e chuvüch jun tzꞌalün y jariꞌ ri xcꞌujeꞌ pariꞌ ri ru-cruz ri Jesús. Ri tzij cꞌa ri cꞌo-e chuvüch ri tzꞌalün nbij cꞌa: Jesús aj-Nazaret, qui-Rey ri israelitas, nbij.
\v 20 Ri tzij riꞌ, conojel cꞌa ri vinük nyetzꞌeton can, roma ri lugar ri xbajix-vi ri Jesús chuvüch ri cruz, xa nakaj cꞌa cꞌo-vi chin ri tinamit Jerusalén. Y ri tzij riꞌ, pan oxiꞌ cꞌa chꞌabül ri tzꞌiban-vi-e. Tzꞌiban cꞌa pa kachꞌabül roj israelitas, pa quichꞌabül ri aj-Grecia y pa quichꞌabül chukaꞌ ri vinük aj-Roma.
\v 21 Jacꞌa ri más nimalüj tak sacerdotes chiquicojol ri israelitas xbequichꞌojij chin ri Pilato: Man ta xatzꞌibaj ri tzij nbij: Qui-Rey ri israelitas, roma xa man quiriꞌ tüj. Xa ja rijaꞌ ri xbin. Romariꞌ tajalaꞌ cꞌa rubanic y tatzꞌibaj: Ja yin nquibin que yin qui-Rey ri israelitas, xquibij.
\p
\v 22 Pero ri Pilato xbij cꞌa cheque ri más nimalüj tak sacerdotes riꞌ: Ri xintzꞌibaj yan, tzꞌiban chic cꞌa riꞌ. Man ncꞌatzin tüj cꞌa que ninjül rubixic, xbij cheque.
\p
\v 23 Ja ri soldados xebajin richin ri Jesús chuvüch ri cruz. Y tok ri soldados reꞌ ye cꞌachojnük chic can riqꞌuin riꞌ, xebequicꞌamaꞌ cꞌa pe ri rutziek ri Jesús, tziük ri ye quelesan can chirij. Ri tziük cꞌa reꞌ xquijüch chiquivüch rijeꞌ. Cajiꞌ cꞌa xquibün chin, roma ye cajiꞌ rijeꞌ. Xa ja ri jun tziük ri nbix túnica chin, manak rutꞌisbal. Pa ruquemic xa jun rubanic.
\v 24 Romariꞌ tok rijeꞌ xquibilaꞌ cꞌa chiquivüch: Man tikarütz ri jun tziük reꞌ. Xa tikayaꞌ pan atzꞌanin, richin quiriꞌ xa jun ri nucꞌuan-e, xquibij rijeꞌ.
\p Ri xbanatüj cꞌa riqꞌuin ri rutziek ri Jesús, tzꞌiban-vi can chupan rutzij ri Dios. Roma chupan cꞌa ri rutzij ri Dios, nbij cꞌa: Xequijachalaꞌ ri nutziek chiquivüch y chukaꞌ xquiyaꞌ pan atzꞌanin. Y quiriꞌ vi xquibün ri soldados. Xbanatüj na vi cachiꞌel ri tzꞌiban can.
\p
\v 25 Chiriꞌ chuxeꞌ apu ri cruz ri bajin-vi ri Jesús cꞌo cꞌa apu ri María ri ruteꞌ y jun chukaꞌ ruchꞌak ruteꞌ. Ri María ri rixjayil ri achi rubiniꞌan Cleofas y ri María Magdalena yecꞌo chukaꞌ apu.
\v 26 Y tok ri Jesús xutzꞌet cꞌa pe ri ruteꞌ y ri rachibil ri juis nrajoꞌ, xbij cꞌa chin ri ruteꞌ: Ja laꞌ jun vachibil yin. Vocomi ntoc aval rat pa nuqꞌuexel yin, xbij.
\p
\v 27 Cꞌateriꞌ xbij cꞌa chukaꞌ chin ri rachibil: Ja laꞌ nteꞌ. Vocomi ntoc ateꞌ rat, xbij chin.
\p Y ri achibil xutakej-vi, roma cꞌateriꞌ tok xucꞌul ri María pa racho y xbün chin cachiꞌel ruteꞌ.
\s Ri rucamic ri Jesús
\p
\v 28 Y roma ri Jesús retaman chic cꞌa que ronojel xtzakon yan y ncꞌatzinej na vi que nbanatüj ronojel ri tzꞌiban can chupan ri rutzij ri Dios, roma cꞌa riꞌ xbij: Nchakiꞌj nuchiꞌ, xbij.
\p
\v 29 Y chiriꞌ, cꞌo-apu jun cꞌojlibül ri cꞌo-e jun chꞌamilüj ruyaꞌal-uva chupan. Nojnük cꞌa ri cꞌojlibül. Y ri soldados chupan riꞌ xquimuba-e jun cachiꞌel boꞌj ri nbix esponja chin, xquiya-e chutzaꞌn jun vit cheꞌ rubiniꞌan hisopo, y cꞌateriꞌ xquiyaꞌ chin richin nutzꞌub.
\v 30 Y tok ri Jesús rutzꞌubun chic cꞌa can ri chꞌamilüj ruyaꞌal-uva, rijaꞌ xbij cꞌa: Xtzakon cꞌa ronojel, xbij. Y jariꞌ tok xujüch ri ránima, roma jariꞌ tok xulucuba-pe ri rujolon y man xsilon tüj chic.
\s Xbanatüj-vi ri tzꞌiban can pariꞌ ri Jesús
\p
\v 31 Ri kꞌij riꞌ, conojel vinük israelitas nquibanalaꞌ chic rucꞌojlen ronojel, roma ntiquer yan ri jun nimalüj kꞌij. Y romariꞌ tok ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij xebe riqꞌuin ri Pilato y xbequicꞌutuj chin richin que tikꞌajlox ri cakün ri yecꞌo chuvüch cruz, richin quiriꞌ nyeꞌelesüs cꞌa e. Roma man cꞌuluman tüj cꞌa que ri achiꞌaꞌ riꞌ nyecꞌujeꞌ ta can chuvüch ri qui-cruz chupan ri nimalüj kꞌij, roma pascua vi y chukaꞌ kꞌij richin uxlanen.
\v 32 Y ri soldados xeꞌapon-vi cꞌa quiqꞌuin ri yecꞌo chuvüch ri qui-cruz. Xepuꞌu rijeꞌ xquikꞌüj cꞌa rakün ri nabey y ja chukaꞌ xquibün riqꞌuin ri jun chic. Xquikꞌüj cꞌa cakün chin caꞌiꞌ.
\v 33 Ja tok xeꞌapon riqꞌuin ri Jesús, xa man xquikꞌüj tüj chic ri rakün, roma xquitzꞌet que xa camnük chic.
\p
\v 34 Stapeꞌ (Aunque) xquitzꞌet que ri Jesús camnük chic, jun cꞌa cheque ri soldados xujuꞌ ri rutzaꞌn ri ru-lanza pa rucꞌalcꞌaꞌx ri Jesús, y jariꞌ tok xbeꞌel-pe quicꞌ y yaꞌ.
\v 35 Y ri xtzꞌeton que quiriꞌ xbanatüj, nukꞌalajrisaj cꞌa, y ri nukꞌalajrisaj rijaꞌ ketzij vi. Ri rutzꞌeton y retaman, ketzij vi ri nutzijoj chupan ri vuj reꞌ, richin que ivonojel ta rix xtinimaj chukaꞌ.
\v 36 Roma ri xbanatüj, xbanatüj richin quiriꞌ ketzij ncꞌulun ri nbij chupan ri rutzij ri Dios. Roma ri tzꞌiban can, nbij: Man jun cꞌa rubakil rijaꞌ ri nquikꞌüj tüj.
\v 37 Y chupan ri rutzij ri Dios, cꞌo chic cꞌa jun ri tzꞌiban can pariꞌ ri Jesús, y nbij cꞌa: Nquitzꞌet-vi cꞌa ri Jun ri xsocotüj pa quikꞌaꞌ, ri Jun ri ucꞌuayon ri socotajic banun riqꞌuin jun camsabül ri cꞌo rutzaꞌn.
\s Tok xmuk ri Jesús
\p
\v 38 Cꞌateriꞌ cꞌo cꞌa jun achi rubiniꞌan José ri npuꞌu pa tinamit Arimatea, y stapeꞌ (aunque) man jun bey xukꞌalajrisaj-riꞌ que jun tzeklebey richin ri Jesús, quiriꞌ vi. Rijaꞌ man cꞌa rukꞌalajrisan tüj riꞌ que rutaken, coma ri chꞌaka chic achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chiquicojol ri israelitas. Y ja rijaꞌ ri xapon riqꞌuin ri Pilato ri gobernador, richin que xberucꞌutuj favor chin richin tuyaꞌ ri ruchꞌacul ri Jesús chin richin numuk. Y ri Pilato xuyaꞌ kꞌij chin. Xpuꞌu cꞌa ri José, xberukasaj-pe ri ruchꞌacul ri Jesús y xucꞌuaj-e.
\v 39 Y chukaꞌ ri jun achi rubiniꞌan Nicodemo, ri achi ri xapon riqꞌuin ri Jesús pa jun akꞌaꞌ, xapon cꞌa chupan ri hora riꞌ, rucꞌuan-apu mirra xolon jun banun chin chꞌaka chic quivüch jubulüj tak akꞌon. Rucꞌuan cꞌa apu jun quintal laük ri jubulüj akꞌon riꞌ.
\v 40 Xepuꞌu cꞌa ri José y ri Nicodemo, xquipis ri ruchꞌacul ri Jesús pa tak cꞌul ri cꞌo ri jubulüj akꞌon riꞌ chirij. Rijeꞌ quiriꞌ cꞌa xquibün riqꞌuin ri ruchꞌacul ri Jesús, roma ri vinük israelitas quiriꞌ vi nquibün quiqꞌuin ri quicaminakiꞌ.
\v 41 Pariꞌ cꞌa ri juyuꞌ apeꞌ xbajix-vi ri Jesús chuvüch ri cruz, chunakaj apu, cꞌo cꞌa jun ulef ticon ruvüch. Y chiriꞌ cꞌo cꞌa jun jul cꞌoton richin camnük y man ucusan tüj. Man jun cꞌa camnük ri yoꞌon tüj chupan ri jul riꞌ.
\v 42 Y chiriꞌ chupan cꞌa ri jul riꞌ xquiya-vi ri ruchꞌacul ri Jesús, roma xkakꞌij yan chiquivüch y ri jul riꞌ nakaj cꞌo-vi. Y ri quinimakꞌij ri israelitas, ri nimalüj kꞌij, ntzꞌucutüj yan.
\c 20
\s Ri Jesús xcꞌastüj na vi
\p
\v 1 Y chupan cꞌa ri nabey kꞌij richin ri semana, ri domingo, ri María Magdalena xbe cꞌa chuchi-jul apeꞌ mukun-vi ruchꞌacul ri Jesús. Cumaj yan cꞌa ri xbe. Kꞌekuꞌn na cꞌa tok xbe. Y jariꞌ tok xutzꞌet que ri abüj tzꞌapbül-ruchiꞌ ri jul, xa elesan chic e.
\v 2 Rijaꞌ junanin cꞌa xtzolij y xbe cꞌa riqꞌuin ri Simón Pedro y riqꞌuin chukaꞌ ri jun chic achibil ri juis xujoꞌox roma ri Jesús. Ri María Magdalena xuyaꞌ cꞌa rutzijol cheque y xbij cꞌa: Yecꞌo xeꞌelesan-e ri ruchꞌacul ri Ajaf Jesús pa jul, roma manak chic. Y vocomi man ketaman tüj apeꞌ xbequiya-vi can, xbij rijaꞌ.
\p
\v 3 Ri Pedro y ri jun chic achibil, xe xcacꞌaxaj ri xbij ri María Magdalena cheque, jariꞌ xeꞌel-e y xebe chuchiꞌ ri jul.
\v 4 Junanin xebe chi caꞌiꞌ. Xa ja ri jun chic achibil más aninük nbiyin, romariꞌ xuyaꞌ can ri Pedro, y jariꞌ ri xapon nabey chuchiꞌ ri jul.
\v 5 Ri achibil riꞌ xluqueꞌ cꞌa ka richin nunachan-apu pa jul, y rijaꞌ xerutzꞌet cꞌa ri cꞌul yecꞌo can chiriꞌ, pero man xoc tüj apu pa jul.
\v 6 Y tok ri Simón Pedro xapon, roma tzeketül-apu chirij ri achibil ri xapon nabey, ri Simón Pedro choj cꞌa xoc-apu pa jul, y xutzꞌet cꞌa ri cꞌul ri yecꞌo can chiriꞌ.
\v 7 Ja ri tziük ri pison can rujolon ri Jesús, lojcꞌan chic cꞌo-vi can, banun can ruchojmil. Man junan tüj cꞌo can quiqꞌuin ri chꞌaka chic cꞌul.
\v 8 Cꞌateriꞌ xoc cꞌa chukaꞌ apu ri jun chic achibil, ri xapon nabey chuchiꞌ ri jul. Y tok rijaꞌ cꞌunük chic apu, xutzꞌet cꞌa ronojel y xunimaj que xcꞌastüj na vi e.
\v 9 Ri achibilaꞌ cꞌa tok xquitzꞌet na, cꞌateriꞌ xquinimaj. Y man kꞌaxnük tüj cheque ri nbij chupan ri rutzij ri Dios ri tzꞌiban can pariꞌ ri Jesús, que ncꞌatzinej que ncꞌastüj-pe chiquicojol ri caminakiꞌ.
\v 10 Y ri caꞌiꞌ achibilaꞌ, jariꞌ tok xetzolij-e chi tak cacho.
\s Tok ri Jesús xukꞌalajrisaj-riꞌ chuvüch ri María Magdalena
\p
\v 11 Ja ri María Magdalena ntokꞌ xcꞌujeꞌ can chiriꞌ chuchiꞌ ri jul. Y tok rijaꞌ juis cꞌa ntokꞌ, xluque-ka richin xnachan-oc chupan ri jul.
\v 12 Y jariꞌ tok xerutzꞌet-oc ye caꞌiꞌ ángeles ri ye quicusalon loꞌx tak tziük. Ri caꞌiꞌ ángeles riꞌ ye tzꞌuyul cꞌa. Ri jun tzꞌuyul apeꞌ xliꞌe-vi ri rujolon ri Jesús y ri jun chic apeꞌ ri xcꞌuje-vi ri rakün.
\v 13 Y ri caꞌiꞌ ángeles riꞌ xquicꞌutuj cꞌa pe chin ri María Magdalena: ¿Achique roma tok ncatokꞌ? xquibij chin.
\p Y rijaꞌ xbij cꞌa cheque: Yin nquinokꞌ, roma yecꞌo xeꞌelesan-e ri ruchꞌacul ri Vajaf Jesús y man vetaman tüj apeꞌ xbequiya-vi can chinuvüch, xbij cheque.
\p
\v 14 Y tok rijaꞌ rubin chic cꞌa ka ri tzij riꞌ, xtzuꞌun chirij. Rijaꞌ xutzꞌet-vi cꞌa que cꞌo jun ri paꞌül-apu chiriꞌ, pero man xretamaj tüj ruvüch que ja ri Jesús ri cꞌo-apu chiriꞌ.
\v 15 Jariꞌ tok ri Jesús xucꞌutuj chin ri María Magdalena: ¿Achique cꞌa ri nacanoj y achique chukaꞌ roma tok juis okꞌej nabün? xbij chin.
\p Y ri María Magdalena xunuc cꞌa que ri nchꞌo-apu riqꞌuin ja ri nsamajin ri ulef riꞌ, ri ticon ruvüch, romariꞌ tok rijaꞌ xbij cꞌa chin: Si ja rat ri xatucꞌuan-e ri ruchꞌacul ri Vajaf Jesús, tabij cꞌa chuve apeꞌ xaya-vi can, y yin nincanoj cꞌa apeꞌ ninya-vi, xbij chin.
\p
\v 16 Pero ri Jesús xchꞌo chic cꞌa apu chin y xbij cꞌa: María, xbij.
\p Y ri María Magdalena jariꞌ xretamaj ruchꞌabül ri Jesús, xupiscolij-riꞌ y xbij cꞌa chin: Raboni, xbij. Roma ri israelitas quiriꞌ nquibij chin jun maestro.
\p
\v 17 Y ri Jesús xbij cꞌa chin ri María Magdalena, roma xrajoꞌ tüj xukꞌetej: Man quinakꞌetej. Yin man jani cꞌa quibe riqꞌuin ri Nataꞌ, ri chilaꞌ chicaj. Xa cabiyin chubixic cheque ri ye vachibilaꞌ, que yin nquibe cꞌa riqꞌuin ri Nataꞌ, ri Itataꞌ chukaꞌ rix. Nquibe cꞌa riqꞌuin ri nu-Dios, ri i-Dios chukaꞌ rix, xbij chin.
\p
\v 18 Y ri María Magdalena, xbe na vi quiqꞌuin ri achibilaꞌ, richin xberuyaꞌ rutzijol cheque que xutzꞌet ri Ajaf Jesús, y richin chukaꞌ xberuyaꞌ rutzijol cheque ri bin-e chin.
\s Tok ri Jesús xukꞌalajrisaj-riꞌ chiquivüch ri rachibilaꞌ
\p
\v 19 Y tok xoc cꞌa pe ri akꞌaꞌ chupan ri kꞌij riꞌ, ri domingo ri nabey kꞌij richin ri semana, ri achibilaꞌ quimolon-quiꞌ, pero ye quitzꞌapilon cꞌa ri ruchiꞌ ri jay apeꞌ yecꞌo-vi, roma rijeꞌ quixbin cꞌa quiꞌ chiquivüch ri israelitas, ri ye quivinak. Y ja tok quitzꞌapin-quiꞌ, tok xquitzꞌet cꞌo chic ri Jesús pa quinicꞌajal y xbij cꞌa cheque: Ja ta cꞌa ri uxlanen ncꞌujeꞌ pa tak ivánima chiꞌivonojel, xbij.
\p
\v 20 Tok rijaꞌ rubin chic cꞌa ka ri tzij riꞌ cheque ri quimolon-quiꞌ chiriꞌ, xerucꞌutulaꞌ cꞌa ri rusocotajic chiquivüch. Xerucꞌutulaꞌ cꞌa ri rukꞌaꞌ y ri rucꞌalcꞌaꞌx. Y ri achibilaꞌ juis vi xequicot, roma xquitzꞌet que ja vi ri Ajaf Jesús.
\v 21 Cꞌateriꞌ ri Jesús, xbij chic cꞌa jun bey cheque ri rachibilaꞌ: Ja ta cꞌa ri uxlanen ncꞌujeꞌ pa tak ivánima chiꞌivonojel. Vocomi cꞌa nyixintük-e, cachiꞌel xinrutük-pe yin ri Nataꞌ, chubanic ri rusamaj.
\p
\v 22 Y tok rubin chic cꞌa ka ri tzij riꞌ, rijaꞌ xerupuj y xbij cheque: Ticꞌuluꞌ cꞌa ri Lokꞌolüj Espíritu.
\v 23 Y si rix nicuy cꞌa rumac jun vinük, ncuyutüj-vi cꞌa rumac chukaꞌ chuvüch ri Dios. Jacꞌa ri xa man nucuy tüj rumac, ri Dios man nucuy tüj chukaꞌ rumac ri vinük riꞌ, xbij ri Jesús.
\s Ri Jesús y ri Tomás
\p
\v 24 Jacꞌa ri Tomás, ri jun cheque ri doce rachibilaꞌ ri Jesús, ri nbix chukaꞌ Ri Cuach chin, xa man cꞌo tüj quiqꞌuin ri rachibil, tok ri Jesús xcꞌulun chiquicojol.
\v 25 Y romariꞌ ri achibilaꞌ ri ye rachibil ri Tomás xquibij cꞌa chin: Roj xkatzꞌet ri Ajaf Jesús, xquibij chin.
\p Pero rijaꞌ pa ruqꞌuexel que xunimaj ta, xa xbij cheque: Yin ta riꞌ cꞌa ja ta na tok nutzꞌeton chic ri socotajic ri xerucꞌuaj ri rukꞌaꞌ coma ri clavos, ja ta cꞌa riꞌ xinnimaj. Ja ta na tok nujuꞌun chic ri ruvi-nukꞌaꞌ pa tak socotajic pa rukꞌaꞌ y nujuꞌ ta chic na ri nukꞌaꞌ pa rucꞌalcꞌaꞌx chupan ri socotajic ri xbün ri lanza, cꞌateriꞌ xinbij que ja rijaꞌ, xbij ri Tomás.
\p
\v 26 Ocho yan cꞌa kꞌij riꞌ tok ri rachibilaꞌ xquitzꞌet ri Jesús. Rijeꞌ quimolon chic cꞌa quiꞌ jun bey, quitzꞌapin cꞌa quiꞌ pa jay y cꞌo cꞌa ri Tomás quiqꞌuin. Y jariꞌ tok xapon jun bey chic, y ri ruchi-jay ye tzꞌapül cꞌa. Ri Jesús xapon cꞌa pa quinicꞌajal y xbij cheque: Ja ta cꞌa ri uxlanen xticꞌujeꞌ pa tak ivánima chiꞌivonojel, xbij.
\p
\v 27 Y jariꞌ xbij chin ri Tomás: Taju-pe ri ruvi-akꞌaꞌ chereꞌ y queꞌatzꞌet ri nukꞌaꞌ ye socotajnük. Taya-pe la akꞌaꞌ pa nucꞌalcꞌaꞌx y taju-pe chupan ri socotajic ri xbün ri lanza. Tanimaj cꞌa, y man tabün cachiꞌel nquibün ri chꞌaka chic vinük, ri xa man nquinimaj tüj.
\p
\v 28 Y ri Tomás xbij cꞌa chin ri Jesús: Ja rat nu-Dios yin y Vajaf yin, xbij.
\p
\v 29 Pero ri Jesús xbij chin ri Tomás: Vocomi cꞌa quiriꞌ nabij chuve, roma cꞌa xinatzꞌet na. Vocomi cꞌa nanimaj. Ri yinquitakej y xa man yinquitzꞌeton tüj, jabel cꞌa quiquicot, xbij ri Jesús.
\s Ri Jesús Rucꞌajol vi ri Dios
\p
\v 30 Ri Jesús juis cꞌa qꞌuiy milagros xerubanalaꞌ, richin que tikꞌalajin que ja ri Dios takayon-pe richin, pero xa man ronojel tüj cꞌa ye tzꞌiban can chupan ri vuj reꞌ. Y ronojel reꞌ, chiquivüch ri rachibilaꞌ xerubanala-vi.
\v 31 Ja ri ye tzꞌiban can chupan ri vuj reꞌ, ye tzꞌiban can, richin que rix tinimaj cꞌa que ri Jesús jariꞌ ri Cristo ri Rucꞌajol ri Dios. Y tok ninimaj, nicꞌul ri icꞌaslen ri man nqꞌuis tüj, roma xiyaꞌ cꞌa ivánima riqꞌuin.
\c 21
\s Tok ri Jesús xukꞌalajrisaj-riꞌ chiquivüch siete rachibilaꞌ
\p
\v 1 Qꞌuiy cꞌa ri xbanatüj yan, cꞌateriꞌ ri Jesús xukꞌalajrisaj chic cꞌa riꞌ jun bey chiquivüch ri rachibilaꞌ. Rijaꞌ ja chuchiꞌ ri lago rubiniꞌan Tiberias, chiriꞌ xukꞌalajrisaj-vi-riꞌ chiquivüch. Y quereꞌ cꞌa rubanic tok rijaꞌ xukꞌalajrisaj-riꞌ chiquivüch chuchi-yaꞌ.
\v 2 Ri Simón Pedro, ri Tomás ri nbix chukaꞌ Ri Cuach chin, ri Natanael ri aj pa tinamit Caná ri cꞌo calaꞌ pa Galilea, ri ye caꞌiꞌ rucꞌajol ri Zebedeo y ye caꞌiꞌ chic cachibilaꞌ, quicꞌuan cꞌa quiꞌ.
\v 3 Y jariꞌ tok ri Simón Pedro xbij cheque ri rachibil: Yin nquibe na chutzꞌamic cür, xbij.
\p Y ri rachibil xquibij: Roj chukaꞌ nkube chavij.
\p Y conojel na vi xebe y xeꞌoc-e pa jun canoa. Rijeꞌ stapeꞌ (aunque) jun akꞌaꞌ xecꞌaseꞌ, man jun vit cür xquitzꞌom.
\v 4 Ja tok xsaker-pe, ri Jesús xapon y xbepaꞌeꞌ cꞌa chiriꞌ chuchiꞌ ri yaꞌ. Pero ri rachibilaꞌ man cꞌa xquetamaj tüj pe ruvüch achique ri paꞌül chuchi-yaꞌ.
\v 5 Y rijaꞌ xchꞌo-apu cheque y xbij cꞌa: ¿Man jun comi vit cür itzꞌamon richin niyaꞌ ta chuve? xbij-apu rijaꞌ.
\p Y ri rachibilaꞌ xquibij-pe chin: Man jun cür cꞌo katzꞌamon richin nkayaꞌ ta chave, xquibij.
\p
\v 6 Xpuꞌu ri Jesús xbij cꞌa apu cheque: Tiya-ka la yaꞌl tzꞌambül-cür quereꞌ pa rajquikꞌaꞌ (ru-derecha) chin la canoa y yecꞌo cꞌa cür nyeꞌitzꞌom, xbij.
\p Y ri rachibilaꞌ jariꞌ xquiya-ka ri yaꞌl tzꞌambül-cür pa yaꞌ. Cꞌateriꞌ, man nyetiquer tüj chic nquelesaj-pe ri yaꞌl pa yaꞌ, roma juis qꞌuiy cür ri xquiya-pe-quiꞌ.
\v 7 Y ri jun achibil ri juis cꞌa xujoꞌox roma ri Jesús, jariꞌ tok xchꞌo-apu chin ri Pedro y xbij cꞌa chin: La xchꞌo-pe cheke, ja ri Ajaf Jesús, xbij.
\p Y ri Simón Pedro, xe xracꞌaxaj quiriꞌ, jariꞌ xucusaj-pe ri jun chic rutziek ri relesan can chirij y xutorij-pe-riꞌ pa yaꞌ richin ntel-pe.
\v 8 Jacꞌa ri chꞌaka chic rachibilaꞌ, cꞌa ja na pa canoa xepuꞌu-vi, y quichiriren cꞌa pe ri yaꞌl nojnük chi cür. Man nüj tüj cꞌa ye cꞌunük-apu pariꞌ ri yaꞌ. Xa jun laꞌük oxiꞌ rakün-cꞌan.
\v 9 Y tok ri chꞌaka chic achibilaꞌ xeka-pe y xeꞌel-pe pa canoa richin xekaꞌ pan ulef, xquitzꞌet cꞌa que cꞌo jun kꞌakꞌ boxon y kajnük chic jabel ri rachük-kꞌakꞌ. Y pa rachük-kꞌakꞌ cꞌo jun cür saꞌon-ka, y vüy chukaꞌ.
\v 10 Ri Jesús xbij cꞌa cheque: Cꞌo ri cür ri cꞌate baꞌ nyeꞌitzꞌom-pe. Queꞌicꞌamaꞌ cꞌa pe caꞌi-oxiꞌ, xbij rijaꞌ.
\p
\v 11 Ri Simón Pedro xbe cꞌa y xjoteꞌ pa canoa. Pa yaꞌ cꞌa cꞌo-vi can ri canoa reꞌ, y xberukasaj-pe ri yaꞌl nojnük chi cür. Ye qꞌuiy vi cꞌa cür nimakꞌ yecꞌo chupan ri yaꞌl. Yecꞌo cꞌa jun ciento riqꞌuin nicꞌaj y oxiꞌ chic más. Xa matiox que man tirakꞌachꞌitüj ruvüch ri yaꞌl, roma juis ye qꞌuiy cür yecꞌo-pe chupan.
\v 12 Y ri Jesús xbij cꞌa cheque ri rachibilaꞌ: Quixampe cꞌa y ticꞌuxuꞌ ivay, xbij.
\p Y conojel cꞌa ri achibilaꞌ ri yecꞌo chiriꞌ, xetaken chin, roma quetaman cꞌa que ja rijaꞌ ri Ajaf Jesús. Y man jun cꞌa cheque rijeꞌ ri xcꞌutun ta chin: ¿Rat achique cꞌa rat?
\v 13 Jariꞌ tok ri Jesús xjel-apu y xutzꞌom rujachic ri vüy chiquivüch, y quiriꞌ chukaꞌ xbün riqꞌuin ri cür. Xujachalaꞌ cꞌa chiquivüch, richin quevaꞌ.
\p
\v 14 Y jareꞌ ri rox yan mul que ri Jesús nukꞌalajrisaj-riꞌ chiquivüch ri rachibilaꞌ, tok cꞌastajnük chic pe chiquicojol ri caminakiꞌ.
\s Ri Jesús y ri Pedro
\p
\v 15 Y tok xecolaj yan conojel, ri Jesús xucꞌutuj chin ri Simón Pedro: Rat Simón ri rucꞌajol ri Jonás, ¿nquinajoꞌ comi más que chiquivüch conojel reꞌ? xbij chin. Y ri Simón Pedro xbij cꞌa: Ajaf, quiriꞌ vi. Rat avetaman que ncatinjoꞌ. Y ri Jesús xbij chin: Si nquinajoꞌ, queꞌayukꞌuj y queꞌachajij cꞌa ri nu-ovejas, xbij.
\p
\v 16 Cꞌateriꞌ ri Jesús xucꞌutuj chin jun bey chic: Rat Simón ri rucꞌajol ri Jonás, ¿nquinajoꞌ cꞌa? xbij chin.
\p Y ri Pedro xbij cꞌa: Ajaf, quiriꞌ vi. Rat avetaman que ncatinjoꞌ, xbij.
\p Y ri Jesús xbij: Si nquinajoꞌ cꞌa, queꞌayukꞌuj y queꞌacꞌuaj cꞌa ri nu-ovejas.
\p
\v 17 Y pa rox mul, ri Jesús xbij cꞌa chin: Rat Simón ri rucꞌajol ri Jonás, ¿nquinajoꞌ cꞌa? xbij.
\p Y ri Pedro kꞌalüj vi cꞌa que xpuꞌu bis pa ránima, roma ja yan riꞌ ri rox mul ri xcꞌutux chin roma ri Jesús: ¿Nquinajoꞌ cꞌa? Cꞌateriꞌ ri Pedro xbij: Ajaf, rat ronojel cꞌa avetaman. Avetaman cꞌa que ncatinjoꞌ.
\p Y ri Jesús xbij chic cꞌa chin: Queꞌayukꞌuj y queꞌachajij cꞌa ri nu-ovejas.
\v 18 Ketzij cꞌa ri ninbij chave: Tok cꞌa rat alaꞌ, ayon cꞌa rat nabützꞌ apan y apeꞌ na cꞌa najoꞌ ncabe-vi, ncabe. Jacꞌa tok ncarijix, najajaj ri akꞌaꞌ chuvüch chic jun, ri xa man ncarujoꞌ tüj, y ncarucꞌuaj apeꞌ xa man nkaꞌ tüj chavüch, xbij chin.
\p
\v 19 Ri xbij cꞌa ri Jesús, richin cꞌa xukꞌalajrisaj ri achique chi camic ri nucꞌulachij-e ri Pedro, richin que nuyaꞌ rukꞌij ri Dios. Y tok ri Jesús rubin chic cꞌa ronojel riꞌ, xbij cꞌa chukaꞌ chin ri Pedro: Quinatzekelebej cꞌa, xbij.
\s Tok ri Pedro xucꞌutuj achique nbün can ri Juan
\p
\v 20 Y tok ri Jesús y ri Pedro ye benük cꞌa, ri Pedro xtzuꞌun can chirij y xutzꞌet cꞌa que cꞌo jun chic achibil ri benük chiquij. Y ja achibil riꞌ ri juis xujoꞌox roma ri Jesús y ja chukaꞌ rijaꞌ ri cꞌo chuchiꞌ ri Jesús tok xquibün ri jun nima-vaꞌin, y ri xcꞌutun cꞌa chin ri Jesús: Ajaf, ¿achique cꞌa ri njachon avichin?
\v 21 Tok ri Pedro xutzꞌet cꞌa ri achibil riꞌ, xucꞌutuj chin ri Jesús: Ajaf, y rijaꞌ ¿achique cꞌa nbün can? xbij.
\p
\v 22 Y ri Jesús xbij cꞌa chin ri Pedro: Si ninjoꞌ que rijaꞌ cꞌa cꞌüs na tok nquipuꞌu jun bey chic, man jun ncꞌatzin-vi que jariꞌ ri nanuc. Ri cꞌuluman que nabün rat, ja ri quinatzeklebej, xbij ri Jesús.
\p
\v 23 Ri jun cꞌa tzij ri xbij ri Jesús, xetamüx cꞌa coma ri kavinak. Y ri kavinak xquinuc cꞌa que ri jun achibil riꞌ man cꞌa ncom tüj. Pero ri xbij ri Jesús xa man quiriꞌ tüj ntel-vi chi tzij, roma rijaꞌ xa xbij cꞌa: Si ninjoꞌ que rijaꞌ cꞌa cꞌüs na tok nquipuꞌu jun bey chic, man jun ncꞌatzin-vi que jariꞌ ri nanuc.
\p
\v 24 Ri achibil ri cꞌate baꞌ tinabüx-ka, ja rijaꞌ ri tzꞌibayon ronojel ri cꞌo chupan ri jun vuj reꞌ. Ketaman cꞌa que ketzij ronojel ri nukꞌalajrisaj, roma rijaꞌ xutzꞌet.
\p
\v 25 Y cꞌa cꞌo na cꞌa qꞌuiy ri samaj xerubanalaꞌ ri Ajaf Jesús ri man ye tzꞌiban tüj can chupan ri vuj reꞌ. Roma si ta chi jujun ri samaj xerubanalaꞌ ri Jesús nyetzꞌibüs, ninnuc que ri ruchꞌulef man ta xtibün richin nyacox ronojel ri vuj ri apeꞌ xetzꞌibüs ta vi ri samaj riꞌ, roma juis ta qꞌuiy vuj riꞌ. Quiriꞌ vi.
