\id 2CO - Cakchiquel, Eastern (Oriental) NT [cke] -Guatemala 1986 (web version -2012 bd)
\h 2 CORINTIOS
\toc1 Ri rucaꞌn carta ri xutzꞌibaj ri apóstol San Pablo cheque ri hermanos ri yecꞌo pa tinamit Corinto
\toc2 2 Corintios
\mt Ri rucaꞌn carta ri xutzꞌibaj ri apóstol San Pablo cheque ri hermanos ri yecꞌo pa tinamit Corinto
\c 1
\s Ri Pablo nutzꞌom tzij
\p
\v 1 Yin Pablo, ru-apóstol ri Jesucristo roma jariꞌ ri rurayibül ri Dios. Yin vachibilan cꞌa ri hermano Timoteo tok ninbün-e ri carta reꞌ chive rix hermanos ri nimol-iviꞌ pa rubiꞌ ri Dios pa tinamit Corinto, ri jun tinamit ri cꞌo chilaꞌ pa ruchꞌulef Acaya. Pero ri carta reꞌ man xaxe tüj cꞌa ivichin rix, xa quichin chukaꞌ conojel ri hermanos ri yecꞌo pa chꞌaka chic tinamit chiriꞌ pa ruchꞌulef Acaya.
\v 2 Y ja ta cꞌa ri utzilüj sipanic ri nspaj-pe ri Dios y ri uxlanen ri petenük riqꞌuin ri Katataꞌ Dios y ri Ajaf Jesucristo ncꞌujeꞌ pa tak ivánima chiꞌivonojel.
\s Ri Pablo ruyoꞌon ránima riqꞌuin ri Dios chupan ri pokonül
\p
\v 3 Tikayaꞌ cꞌa rukꞌij ri Dios, ri Rutataꞌ ri Kajaf Jesucristo. Rijaꞌ jun Tataꞌaj ri nujoyovaj-vi quivüch ri ye ralcꞌual, y chukaꞌ jun Dios ri nucukubaꞌ quicꞌuꞌx ri ye richin chic.
\v 4 Y ja rijaꞌ ri nbanun cheke roj que ncukür kacꞌuꞌx tok nkucꞌujeꞌ pa tak pokonül, richin que tok roj nyekatzꞌet que yecꞌo hermanos yecꞌo pa tak pokonül, nkutiquer cꞌa nyekatoꞌ. Nkutiquer-vi cꞌa nkacukubaꞌ quicꞌuꞌx, riqꞌuin ri rubanic xbün ri Dios kiqꞌuin roj.
\v 5 Juis vi cꞌa ri pokonül nkacꞌusaj roj, xa cachiꞌel vi ri pokonül ri xucꞌusaj ri Cristo. Pero ri Cristo xa juis chukaꞌ nucukubaꞌ kacꞌuꞌx chupan ri pokonül ri nkacꞌusaj.
\v 6 Y ja tok roj nkacꞌusaj pokonül pa rusamaj ri Cristo, riꞌ ncꞌatzin-vi cꞌa chive rix richin nucukubaꞌ icꞌuꞌx y nyixrucol. Y tok roj nucukubüx kacꞌuꞌx, xa ncꞌatzin cꞌa chukaꞌ chive rix richin que nucukuba-ka icꞌuꞌx y nyixrucol. Y riꞌ nbün chive rix que nicochꞌ ri pokonül ri cachiꞌel nkutajin chucꞌusaxic roj.
\v 7 Ri koyoben chive rix que nibün ta vi, xa nbanatüj-vi cꞌa. Ketaman-vi cꞌa que rix kachibil vi chupan ri kꞌoxon ri nucꞌün-pe ri rusamaj ri Cristo, romariꞌ nkꞌalajin que rix kachibil chukaꞌ tok ncukubüx kacꞌuꞌx roj.
\p
\v 8 Roma rix hermanos xa ncꞌatzin que cꞌo ta chi ivánima ri achique chi pokonül ri xkacꞌusaj roj tok xojcꞌujeꞌ chilaꞌ pa ruchꞌulef Asia. Ri kuchukꞌaꞌ cꞌo, man ntiquer tüj chic riqꞌuin ri raral ri pokonül ri xquiyaꞌ ri vinük pa kaviꞌ. Xkanuc-vi cꞌa que man nkucꞌaseꞌ tüj chic, xaxe chic cꞌa kacamic koyoben.
\v 9 Xkanuc que man nkucolotüj tüj chic chuvüch ri camic, pero reꞌ xa richin cꞌa que tiketamaj que man tikayaꞌ kánima riqꞌuin ri kuchukꞌaꞌ roj, que xaxe ta cꞌa riqꞌuin ri Dios tikayaꞌ kánima, roma rijaꞌ cꞌo-vi ruchukꞌaꞌ, nyerucꞌasoj-vi cꞌa ri caminakiꞌ.
\v 10 Y ja rijaꞌ ri xojcolon-pe chuvüch ri camic riꞌ, y vocomi ntajin cꞌa chukaꞌ chikacolic chuvüch. Pero chukaꞌ kayoꞌon cꞌa kánima riqꞌuin que ri benük-apu nkurucol-vi cꞌa chuvüch jun camic cachiꞌel ri achique chuvüch xojrucol yan jun bey.
\v 11 Riqꞌuin cꞌa ri oración ri nibün koma roj, juis vi nkujitoꞌ. Richin quiriꞌ ye juis cꞌa chukaꞌ ri nyematioxin, tok nquitzꞌet que ri Dios nkurutoꞌ roma ri cꞌutunic ri nibün rix.
\s Ri achique roma tok ri Pablo man napon tüj chic pa tinamit Corinto
\p
\v 12 Ri nbün cheke que nkuquicot roj vocomi, petenük cꞌa roma ketaman que ri nkubanun xa riqꞌuin vi chꞌajchꞌoj kánima tok nyekabün, y ketzij vi chuvüch ri Dios ri nyekabün. Man kanaꞌoj tüj cꞌa roj ri nkacusaj. Ri nkacusaj cꞌa roj ja ri utzilüj rutoꞌic ri kacꞌulun chin ri Dios. Quiriꞌ vi cꞌa ri kacꞌaslen ri kacꞌutun chiquivüch ri yecꞌo chuvüch ri ruchꞌulef, pero rix hermanos itzꞌeton cꞌa baꞌ más chin ri kacꞌaslen. Más ivetaman achique rubanic ri cꞌaslen ri kacꞌuan.
\v 13 Romariꞌ man jun tüj chic tzij ri nintzijoj-e chive, xa pariꞌ cꞌa ri xitzꞌet yan y chukaꞌ ivetaman-vi jabel. Ri nurayibül chive, ja ri nkꞌax ta cꞌa chive ronojel, pa rutzꞌuquic pe cꞌa pa ruqꞌuisbül.
\v 14 Y yecꞌo yan cꞌa baꞌ ri xkꞌax yan cheque que rijeꞌ cꞌuluman-vi que nyequicot koma roj, cachiꞌel roj nkuquicot ivoma rix vocomi y nkuquicot chupan ri kꞌij tok ri Ajaf Jesús npuꞌu chikacꞌamic.
\p
\v 15 Roma cꞌa ri junan kavüch, yin nuyoꞌon-vi vánima iviqꞌuin. Xa roma cꞌa riꞌ tok yin xinjoꞌ cꞌa xincꞌo iviqꞌuin rix nabey, richin que tok nquitzolij-pe nquinapon cꞌa jun bey chic iviqꞌuin y caꞌiꞌ ta cꞌa mul nicꞌul rix ri rutoꞌic ri Dios.
\v 16 Nunucun-vi cꞌa que nquicꞌo chiriꞌ pa tinamit Corinto iviqꞌuin rix richin que nquibe pa ruchꞌulef Macedonia, y tok nquitzolij-pe pa ruchꞌulef Macedonia, chiriꞌ chic iviqꞌuin rix nquibecꞌuje-vi, y ja ta cꞌa rix ri nyixtoꞌon-e vichin riqꞌuin ri ncꞌatzin chuve chupan ri nubey richin nquitzolij pa ruchꞌulef Judea. Pero xa man quiriꞌ tüj xbanatüj, xa man xinapon tüj chilaꞌ iviqꞌuin.
\v 17 ¿Nibij comi rix que tok yin xinnuc quiriꞌ xa nucun man nucun tüj ri xinbün? ¿O nibij comi rix que yin xa cꞌa yin junan na quiqꞌuin ri chꞌaka chic vinük, que xaxe riqꞌuin ri quichiꞌ nquibij jaꞌ y ri cánima xa man quiriꞌ tüj ri nbij? Man quiriꞌ tüj.
\v 18 Ri Dios ri nbün-vi cꞌa ri nbij, ja rijaꞌ ri nkꞌalajrisan que xa man quiriꞌ tüj. Rijaꞌ retaman-vi cꞌa ri xkabij chive, y man caꞌiꞌ tüj cꞌa ri ntel-vi. Man nbij tüj cꞌa que jaꞌ y xa man quiriꞌ tüj ri nrajoꞌ nbij.
\v 19 Ri hermano Silvano, ri hermano Timoteo y yin, ri xojtzijon ri Jesucristo chive, man nkajül tüj katzij. Roj roj cachiꞌel vi cꞌa ri Jesucristo ri Rucꞌajol ri Dios. Rijaꞌ man nujül tüj ri rutzij ri nbij. Riqꞌuin rijaꞌ xa xe vi cꞌa ri ketzij nilitüj. Xa man jun bey ri nbij ta jaꞌ y man ta quiriꞌ ri nunuc.
\v 20 Roma ronojel cꞌa ri rusujun ri Dios, riqꞌuin cꞌa ri Cristo nilitüj y nbanatüj-vi, roma ri Dios ruchaꞌon-vi richin riꞌ y ketzij que nilitüj-vi riqꞌuin. Roj pa rubiꞌ cꞌa ri Jesucristo nkabij-vi que quiriꞌ vi. Roj quiriꞌ nkabij tok nkayaꞌ rukꞌij ri Dios.
\v 21 Y ja ri Dios ri banayun cheke que kayoꞌon kánima riqꞌuin ri Cristo, y ja chukaꞌ rijaꞌ ri xojchaꞌon richin que nkabün ri rusamaj. Quiriꞌ ri rubanun iviqꞌuin rix y quiriꞌ chukaꞌ ri rubanun kiqꞌuin roj.
\v 22 Chukaꞌ ri Dios ruyoꞌon-vi cꞌa ketal, ruyoꞌon ri Lokꞌolüj Espíritu pa tak kánima, richin retal que ketzij que cꞌo más utz nyekilaꞌ.
\p
\v 23 Pero yin ja vi cꞌa ri Dios ninjoꞌ que nquitoꞌon, roma ninjoꞌ que ja vi cꞌa rijaꞌ ri nkꞌalajrisan ri achique ri cꞌo pa vánima, richin que rix nivetamaj achique roma man yin nquinapon tüj iviqꞌuin. Xa roma cꞌa ri juis ninjoyovaj ivüch, romariꞌ tok man jani quinapon chic jun bey chilaꞌ pa tinamit Corinto, iviqꞌuin rix.
\v 24 Rix man tinuc cꞌa que yin y ri ye vachibil jariꞌ ri rojcꞌo pan iviꞌ richin nkabij chive ri achique cꞌuluman que nitakej. Man quiriꞌ tüj. Roma rix iyoꞌon-vi chic ivánima riqꞌuin ri Cristo. Ri nkabün roj xaxe cꞌa nkajoꞌ nyixkatoꞌ, richin que nyixquicot ta más pa tak ivánima.
\c 2
\p
\v 1 Xa jariꞌ ri xinnuc-ka yin, romariꞌ xinbij-vi cꞌa pa vánima que man nquibe tüj chic chilaꞌ iviqꞌuin si xa riqꞌuin bis nkubecꞌujeꞌ iviqꞌuin. Xa más ta utz que ichojmirsan chic na ri xbanatüj chiꞌicojol, cꞌateriꞌ nquinapon.
\v 2 Roma si nquinapon, y riqꞌuin ri tzij ri nincꞌuaj-e chive ninyaꞌ bis pa tak ivánima, ¿achique ta comi cꞌa ri nyeyoꞌon ta quicot pa vánima yin? Riꞌ xaxe vi cꞌa rix. Pero roma xa pa bis nyixinya-vi rix, man nyixtiquer tüj cꞌa niyaꞌ quicot pa vánima yin.
\v 3 Y chukaꞌ quiriꞌ cꞌa ri tzij ri xintzꞌibaj yan e chive, richin que tok yin nquinapon cꞌa iviqꞌuin, ninvil ta cꞌa quicot quiqꞌuin ri hermanos ri cꞌuluman-vi que nquiyaꞌ quicot pa vánima. Xa ichojmirsan ta chic cꞌa ronojel. Y nuyoꞌon cꞌa vánima que quiriꞌ vi ri nibün, roma rix nyixquicot ri ivánima tok ivetaman que ri vánima yin quiriꞌ chukaꞌ rubanun. Xa jun cꞌa kabanun.
\v 4 Ri xintük cꞌa rubixic chive, riqꞌuin cꞌa juis okꞌej xinbün-e. Riqꞌuin cꞌa kꞌoxomül y pokonül, roma juis xinnuc pan iviꞌ roma ri icꞌulachin. Ri xintük cꞌa e rubixic chive man richin tüj cꞌa que nyixinyaꞌ pa bis rix, man quiriꞌ tüj, xa richin cꞌa que rix tivetamaj y titzꞌetaꞌ que yin juis cꞌa nyixinjoꞌ pa vánima chiꞌivonojel rix.
\s Ri ntzak pa mac man xaxe tüj npixabüx, xa ticuy chukaꞌ rumac
\p
\v 5 Pero ri jun cꞌa ri xiyoꞌon pa bis, man xe tüj cꞌa chuve yin ri quiriꞌ xbün, xa quiriꞌ baꞌ chukaꞌ xbün chive rix. Y ninbij que xa baꞌ, roma man ninjoꞌ tüj que ninya-e rukꞌa-rakün ri xbanatüj.
\v 6 Chin cꞌa ri xbanun quiriꞌ cheke, man jun cꞌa tzij tibij, roma xa xucꞌul yan cꞌa ri cꞌuluman que nucꞌul. Xucꞌul yan cꞌa ri xquibij conojel ri hermanos que nka-ka pariꞌ.
\v 7 Romariꞌ, pa ruqꞌuexel que rix cꞌa niyaꞌ más tzij chin richin nipixabaj, xa ticuyuꞌ rumac y ticukubaꞌ rucꞌuꞌx. Rix ivetaman que vocomi jariꞌ ri más cꞌuluman que nibün riqꞌuin, richin quiriꞌ ri jun riꞌ man ticom cꞌa roma bis.
\v 8 Romariꞌ nincꞌutuj-vi cꞌa favor chive rix hermanos, que ticꞌutuꞌ cꞌa chuvüch ri jun riꞌ que rix nijo-vi:
\v 9 Xa richin cꞌa riꞌ chukaꞌ tok yin xintzꞌibaj-e ri vuj ri xintük-e chive, richin nkꞌalajin si nyixtaken tzij. Yin ninjoꞌ cꞌa ninvetamaj si rix nitakej tzij chin ronojel ri nubin chic e chive.
\v 10 Ri nicuy cꞌa rumac rix, yin chukaꞌ quiriꞌ ninbün riqꞌuin. Roma yin xa xcuyutüj yan cꞌa rumac chinuvüch riꞌ. Y ri rumac ri xincuy yin, ivoma cꞌa rix tok xinbün. Ri mac ri xincuy yin, man xe tüj cꞌa chinuvüch ka yin, xa chuvüch cꞌa ri Cristo chukaꞌ.
\v 11 Richin quiriꞌ man tikayaꞌ kꞌij chin ri itzel-vinük que nchꞌacon ta chikij roj. Roma ketaman jabel achique rubanic nbün cheke que nkutzak pa rukꞌaꞌ y nkuruchꞌüc.
\s Tok ri Pablo cꞌo pa tinamit Troas nrajoꞌ yan cꞌa nretamaj achique quibanun ri hermanos aj-Corinto
\p
\v 12 Y ja tok yin xinapon chilaꞌ pa tinamit Troas, xinapon-vi cꞌa richin que nyentzijoj ri utzilüj tzij ri ncꞌamon-pe ri colonic, tzij ri richin ri Cristo. Y chiriꞌ, ri Ajaf Dios xujük cꞌa jun puerta chinuvüch, roma xuya-vi cꞌa kꞌij chuve richin que nintzijoj ri utzilüj tzij ri richin colonic.
\v 13 Pero xa chanin cꞌa xinyaꞌ can ri tinamit Troas y xinpuꞌu pa ruchꞌulef Macedonia. Roma ja ta pa tinamit Troas ri xkacꞌul-kiꞌ riqꞌuin ri hermano Tito, pero xa man quiriꞌ tüj xbanatüj. Y yin xa ninjoꞌ yan cꞌa ninvetamaj ri achique ibanun rix chilaꞌ. Jariꞌ cꞌa ri xbanun chin ri vánima que chanin yan xenyaꞌ can ri hermanos ri yecꞌo pa tinamit Troas, roma xa man xapon tüj ri hermano Tito chiriꞌ. Xinbe yan pa ruchꞌulef Macedonia chin xincanoj rijaꞌ.
\s Ri jun quibanun riqꞌuin ri Cristo, nyechꞌacon-vi
\p
\v 14 Pero juis cꞌa matiox chin ri Dios, que rijaꞌ nbün cꞌa cheke que nkuchꞌacon-vi roma jun kabanun riqꞌuin ri Jesucristo, ri Jun chaꞌon-pe y takon-pe roma ri Dios. Y ri Dios nkurucusaj cꞌa chukaꞌ richin que nkayaꞌ rutzijol ri rutzij ronojel lugar, richin que ye qꞌuiy ta ri nyeꞌetaman ruvüch. Y ri tzij riꞌ napon ta cꞌa rutzijol cachiꞌel ruxlaꞌ jun jubulüj akꞌon.
\v 15 Y quiriꞌ roj, nkujapon cꞌa e chuvüch ri Dios cachiꞌel ta ruxlaꞌ jun jubulüj akꞌon, roma cꞌo-vi ri Cristo kiqꞌuin. Ri jubulüj uxlaꞌ riꞌ napon-vi cꞌa quiqꞌuin conojel, quiqꞌuin ri nyecolotüj y quiqꞌuin chukaꞌ ri man nyecolotüj tüj y xa pa kꞌakꞌ nyebeka-vi.
\v 16 Cheque cꞌa ri man nyecolotüj tüj xa jun uxlaꞌ ri nyerucꞌuaj pa camic. Jacꞌa cheque ri nyecolotüj, jun jubulüj uxlaꞌ richin cꞌaslen, roma nuyaꞌ quicꞌaslen ri man jun bey nqꞌuis tüj. ¿Achique nibij rix? ¿Achique na comi vinük cꞌuluman nbanun ri samaj richin nbiyin rutzijol ri rutzij ri Dios?
\v 17 Roj richin nkayaꞌ rutzijol ri rutzij ri Dios, man nkabün tüj cachiꞌel nquibün ri chꞌaka chic, y chukaꞌ man nkuchꞌacon tüj. Roj roj rusamajelaꞌ vi ri Dios ri nkurutük chubanic ri rusamaj, jun kabanun riqꞌuin ri Cristo chubanic ri samaj riꞌ y chukaꞌ chuvüch ri Dios tok nkabün ri samaj riꞌ. Man nkabün tüj cꞌa cachiꞌel nquibün ri chꞌaka chic, que xaxe richin nyechꞌacon, nquijül rubanic ri rutzij ri Dios.
\c 3
\s Ri Pablo ja ri cꞌacꞌaꞌ trato ri nusamajij
\p
\v 1 Riqꞌuin ri tzij ri xinbij chive, ¿nkutajin comi chubixic chive que ja roj ri nkujicꞌuluꞌ? ¿Ncꞌatzin comi cꞌa que nkabün cachiꞌel nquibün ri nquijül rubanic ri rutzij ri Dios? Rijeꞌ quicꞌualon-apu quivuj ri nbij que utz richin nyeꞌicꞌul y chukaꞌ nquicꞌutuj chic e jun vuj chive ri nbij que quecꞌul coma ri hermanos ri yecꞌo pa chꞌaka chic tinamit. Jacꞌa roj man ncꞌatzin tüj que quiriꞌ nkabün.
\v 2 Roma ri vinük nquitzꞌet que rix xjalatüj ri icꞌaslen roma ri samaj ri xkabün chiꞌicojol. Nquitzꞌet ri utzilüj icꞌaslen y jariꞌ ri nbin que utz nkacꞌul coma conojel. Y riꞌ pa tak kánima roj tzꞌiban-vi y man chuvüch tüj vuj.
\v 3 Ri kavuj roj ri nbin que nkacꞌul, ja vi cꞌa ri Cristo ri banayun-pe, y ri vuj riꞌ ja vi rix. Ri kavuj ri nkajüch roj man achique na tüj cꞌa chi vuj. Man riqꞌuin tüj tinta banun-vi. Ri kavuj roj riqꞌuin vi cꞌa ri ru-Espíritu ri cꞌaslic Dios tzꞌiban-vi-pe. Man chuvüch tüj chukaꞌ tzꞌalün tak abüj banun-vi, abüj ri xa man jun nunaꞌ. Xa pan ivánima, richin ninaꞌ cꞌa ri nbij ri Espíritu richin ri Dios.
\p
\v 4 Y roj kayoꞌon kánima riqꞌuin que quiriꞌ vi, roma kayoꞌon kánima riqꞌuin ri Dios. Ri Cristo nuya-vi kuchukꞌaꞌ chubanic ri samaj.
\v 5 Man roma tüj cꞌa que roj juis vi qꞌuiy ri nkutiquer nkabün richin nkanuc ta que romariꞌ tok nkujucusüs chupan ri samaj, pa kayon ta nkutiquer nkusamüj. Y roj cꞌo-vi cꞌa samaj ri nkutiquer nkabün, pero roma ri Dios nuyaꞌ kuchukꞌaꞌ.
\v 6 Ja rijaꞌ cꞌa nkujucusan pa rusamaj, y xbün cꞌa rusamajelaꞌ cheke richin nkasamajij ri cꞌacꞌaꞌ trato. Xuya-vi cꞌa cheke ri ncꞌatzinej, richin nkutiquer nkabün ri samaj. Man richin tüj cꞌa nkasamajij ri trato ri xa tzꞌiban can chuvüch tzꞌalün tak abüj, man quiriꞌ tüj, richin cꞌa que nkasamajij ri cꞌacꞌaꞌ trato ri tzꞌiban riqꞌuin ri Espíritu. Roma ri trato ri tzꞌiban chuvüch tzꞌalün tak abüj man nuyaꞌ tüj cꞌaslen, xa nucꞌut chikavüch que nkaꞌ ri camic pa kaviꞌ roma roj aj-maquiꞌ. Pero ri tzꞌiban riqꞌuin ri Espíritu, nuya-vi cꞌaslen.
\p
\v 7 Ri trato ri tzꞌiban chuvüch tzꞌalün tak abüj xa nucꞌut chikavüch que nkaꞌ ri camic pa kaviꞌ. Pero man riqꞌuin tüj riꞌ man jun tüj rukꞌij ri trato riꞌ, xa cꞌo-vi. Xkꞌalajin ri rukꞌij ri Dios tok xban ri trato riꞌ. Riqꞌuin ri Moisés xkꞌalajin-vi. Ri vinük israelitas, man xetiquer tüj xquitzꞌet ruvüch ri Moisés, roma juis vi niquiyot, stapeꞌ (aunque) xa man richin tüj chi jumul.
\v 8 ¿Manak ta comi cꞌa más rukꞌij ri cꞌacꞌaꞌ trato ri tzꞌiban riqꞌuin ri Espíritu?
\v 9 Roma si xa cꞌo rukꞌij ri trato ri nbin que ri vinük ye aj-maquiꞌ vi y nuyaꞌ ru-castigo pa quiviꞌ, si quiriꞌ, ri cꞌacꞌaꞌ trato ri man jun mac nbün cheke, más vi cꞌa utzilüj rukꞌij chuvüch ri nabey.
\v 10 Ri nabey trato, cꞌo-vi cꞌa rukꞌij, pero chuvüch ri jun chic cꞌacꞌaꞌ trato, xa man jun oc rukꞌij, roma ri cꞌacꞌaꞌ trato más nim rukꞌij.
\v 11 Roma si cꞌo cꞌa rukꞌij ri nabey trato ri man nucusüs tüj richin chi jumul, ri jun chic trato cꞌo-vi cꞌa más rukꞌij roma jariꞌ ri nucusüs cꞌa richin chi jumul.
\p
\v 12 Juis vi cꞌa kayoꞌon-apu kánima riqꞌuin ri cꞌacꞌaꞌ trato, y romariꞌ man nkapokonaj tüj nkatzijoj cheque ri vinük.
\v 13 Tok nkatzijoj cꞌa cheque ri vinük, man ncꞌatzinej tüj chic que nkabün cachiꞌel xcꞌatzinej que xbün ri Moisés. Rijaꞌ xcꞌatzinej que xutzꞌapij ruvüch riqꞌuin jun cꞌul, richin que ri israelitas man cꞌa tiquitzꞌet ri rukꞌij y ri niquiyot rupalüj, ri xaxe richin jun tiempo yoꞌon-pe y cꞌateriꞌ xa nqꞌuis-e.
\v 14 Pero chukaꞌ ri vinük xa xtzꞌapitüj quivüch, romariꞌ ri nyebanun man qꞌuiy tüj cꞌa ri nkꞌax chin. Y cꞌa quiriꞌ na ri nyebanun vocomi. Tok nsiqꞌuis ri nabey trato chiquivüch, man nkꞌax ta jabel cheque, roma cꞌa tzꞌapin na quivüch. Y ri ntelesan ri tzꞌapibül-quivüch xaxe cꞌa ri Cristo.
\v 15 Y rijeꞌ cꞌa quiriꞌ na nyebanun vocomi. Tok nsiqꞌuis ri vuj ri ye ruyoꞌon can ri Moisés cheque, xa cꞌa tzꞌapin cꞌa quivüch, y ri nsiqꞌuis xa man nkaꞌ tüj pa tak cánima, xa pisil rij ri cánima.
\v 16 Pero tok ntzolij-pe quicꞌuꞌx riqꞌuin ri Ajaf Jesucristo, jariꞌ tok nyelesüs-e ri tzꞌapiyon quivüch y ri pisiyon richin ri cánima.
\v 17 Roma tok nquicꞌul ri Ajaf Jesucristo, ja ri ru-Espíritu rijaꞌ ri nquicꞌul. Y ri apeꞌ ncꞌuje-vi ri ru-Espíritu rijaꞌ, nyecolotüj cꞌa chuvüch ri man utz tüj.
\v 18 Xa roma cꞌa riꞌ tok konojel roj ri kataken chic ri Jesucristo, man tzꞌapül tüj chic kavüch, xa nkatzꞌet-vi cꞌa rukꞌij ri Ajaf Dios. Choj cꞌa nkatzꞌet-apu cachiꞌel tok nkatzꞌet-kiꞌ pa jun espejo. Y roj cꞌo-vi cꞌa rukꞌij ri Ajaf Dios kiqꞌuin. Y ri rukꞌij, chi jumul cꞌa más qꞌuiy cꞌo kiqꞌuin, cꞌa tok nkilaꞌ na cꞌa ri achique ri rubanic rijaꞌ. Y ri jun jalajoj ri nbanatüj kiqꞌuin, ja ri ru-Espíritu ri Ajaf Dios nbanun.
\c 4
\p
\v 1 Romariꞌ roj man nkamalij tüj kiꞌ chubanic ri rusamaj ri Dios, roma ri samaj reꞌ ja rijaꞌ ri xyoꞌon cheke. Xaxe cꞌa roma ri utzilüj sipanic ri nspaj-pe ri Dios, romariꞌ roj rucusan chupan ri samaj reꞌ.
\v 2 Roj man nkabün tüj chic cachiꞌel ri nquibün ri chꞌaka. Roj xa kayoꞌon chic can rubanic ri nbanun ri xa pan evatül nyeban-vi y riꞌ xa qꞌuixaj riqꞌuin. Man nyekachꞌüc tüj chic ri vinük, man nkajül tüj chukaꞌ rubanic ri rutzij ri Dios ri nkabij cheque ri vinük. Man quiriꞌ tüj nkabün. Roj ja vi cꞌa ri ketzij ri nkakꞌalajrisaj cheque ri vinük, y riꞌ nbün cꞌa que apeꞌ na nkacꞌul-vi. Ri Dios nutzꞌet cꞌa pe que quiriꞌ.
\v 3 Pero yecꞌo ri xa man nkꞌax ta cheque ri utzilüj tzij richin colonic ri nkatzijoj, pero riꞌ xaxe chiquivüch ri vinük ri nyebetzak chupan ri camic richin chi jumul.
\v 4 Ri xbanun cꞌa quiriꞌ cheque ri vinük riꞌ ja ri itzel-vinük, ri rajaf ri tiempo reꞌ. Ye moyirsan cꞌa richin man nkꞌax ta cheque. Quiriꞌ nbün cheque ri vinük ri man quitaken tüj ri Cristo, richin quiriꞌ man quesakirsüs cꞌa roma ri sük richin ri utzilüj tzij ri richin colonic, ri nkꞌalajrisan rukꞌij ri Cristo. Y ri Cristo xukꞌalajrisaj-vi-pe cꞌa ri Dios chikavüch, roma rijaꞌ Dios vi.
\v 5 Y roj ja ri Jesucristo ri nkakꞌalajrisaj, que ja rijaꞌ ri Ajaf Dios. Y man jun tüj cheke nkakꞌalajrisaj. Ri tzij cꞌa ri nkabij-ka pa kaviꞌ roj, xaxe cꞌa que roj roj isamajelaꞌ rix, y riꞌ roma ri Jesús tok roj quiriꞌ nkabün iviqꞌuin que nkujoc isamajelaꞌ.
\v 6 Pa rutzꞌuquic, ri Dios xbij que ticꞌujeꞌ cꞌa sük pa kꞌekuꞌn, y ja chukaꞌ rijaꞌ ri nuyaꞌ pa sük pa tak cánima, richin que roj tikayaꞌ pa sük, y tikakꞌalajrisaj cꞌa cheque ri vinük ri rukꞌij ri Dios, ri ntzꞌetetüj-vi riqꞌuin ri Jesucristo.
\s Ri uchukꞌaꞌ ri cꞌo kiqꞌuin, riqꞌuin ri Dios petenük-vi
\p
\v 7 Ri sük y ri uchukꞌaꞌ ri ruyoꞌon cꞌa pe ri Dios cheke, jun beyomül vi, pero roj ri apeꞌ kayacon-vi-ka man qꞌuiy tüj rakalen. Xa junan riqꞌuin jun ulef bojoꞌy, roma xa ulef vi chukaꞌ, richin que tikꞌalajin que ri uchukꞌaꞌ ri cꞌo kiqꞌuin, riqꞌuin ri Dios petenük-vi y xa man kiqꞌuin tüj roj npuꞌu-vi, roma ri uchukꞌaꞌ riꞌ juis vi nim.
\v 8 Roma roj chi jumul cꞌa cꞌo ri nkacꞌulachij, pero nkucꞌo chuvüch. Man nkil tüj cꞌa achique nkabün roma ri cꞌayuf yecꞌo chikavüch y roma ri nyecꞌatzin cheke, pero man satznük tüj kacꞌuꞌx.
\v 9 Apeꞌ na cꞌa nkujapon-vi, ri vinük man utz tüj nkuquitzꞌet, pero riꞌ xaxe ri vinük, roma ri Dios cꞌo-vi kiqꞌuin roj. Y nkutzak-vi cꞌa chukaꞌ pa tak quikꞌaꞌ, pero man nyetiquer tüj nkujquicamsaj.
\v 10 Roj chuvüch vi cꞌa ri camic nkucꞌo-vi, apeꞌ na nkujapon-vi. Nkacꞌulachij-vi cachiꞌel ri xucꞌulachij ri Jesús, richin quiriꞌ nkꞌalajin que roj nkacꞌul-vi cꞌa chukaꞌ kacꞌaslen cachiꞌel ri rucꞌaslen rijaꞌ vocomi.
\v 11 Roma roj ri cꞌa roj cꞌüs, chi jumul cꞌa rojcꞌo chuvüch ri camic, roma nkabün cꞌa rusamaj ri Ajaf Jesús. Richin quiriꞌ ri rucꞌaslen ri Jesús nkꞌalajin ta cꞌa chukaꞌ pa tak kacꞌaslen roj, stapeꞌ (aunque) roj vinük y roj nkucom.
\v 12 Roj nkatzꞌetelaꞌ cꞌa ruvüch ri camic y nupaba-riꞌ chikavüch qꞌuiy mul chutzijosic ri rutzij ri Dios. Pero roma rix ri vocomi xivil yan icꞌaslen, roj man jun nbün cheke ri nkacꞌulachilaꞌ.
\p
\v 13 Y roma kayoꞌon kánima riqꞌuin ri Dios, nkatzijoj ri achique kataken. Nkabün cachiꞌel ri tzꞌiban can chupan ri rutzij ri Dios: Nuyoꞌon vánima y romariꞌ ninyaꞌ rutzijol. Quiriꞌ nbij. Y quiriꞌ chukaꞌ nkabün roj, nkatzijoj ri achique kataken.
\v 14 Quiriꞌ nkabün roma kayoꞌon kánima que ri xcꞌason-e richin ri Ajaf Jesús chiquicojol ri caminakiꞌ, ja chukaꞌ riꞌ ri nkucꞌason-e roj. Roma roj jun kabanun riqꞌuin ri Ajaf Jesús. Y roj kachibilan-kiꞌ iviqꞌuin rix nkuberuyaꞌ chilaꞌ chicaj.
\v 15 Y roma cꞌa nkajoꞌ que rix nivil ri utzilüj sipanic ri nspaj-pe ri Dios riꞌ, roma cꞌa riꞌ tok roj kacochꞌon juis pokonül, richin quiriꞌ ye qꞌuiy ta cꞌa ri nyecꞌulun ri utzilüj sipanic ri nspaj-pe ri Dios y nyecolotüj ta. Y riqꞌuin riꞌ juis ta vi ye qꞌuiy ri nyematioxin chin ri Dios y nquiyaꞌ rukꞌij.
\p
\v 16 Jariꞌ ri nbanun cheke roj que man jun bey nkamalij tüj kiꞌ chubanic ri samaj, stapeꞌ (aunque), ta cꞌo pokonül. Ri chꞌaculaj ri kacꞌuan roj nuna-vi juis, roma nkanaꞌ ntajin nqꞌuis-ka. Jacꞌa ri espíritu kichin roj, man quiriꞌ tüj. Roma ri espíritu cꞌo kiqꞌuin pa ruqꞌuexel que nqꞌuis ta ka ruchukꞌaꞌ, xa kꞌij-kꞌij más ruchukꞌaꞌ ncꞌuje-pe.
\v 17 Roma ri vit baꞌ pokonül ri nkacꞌusaj, xa man nlayuj tüj cꞌa chukaꞌ, xa ncꞌo-e, y chi jumul más jabel cꞌa nbün cheke chukaꞌ. Roma nbün cꞌa cheke que ncꞌujeꞌ kakꞌij. Y ri kakꞌij ri ncꞌujeꞌ xa más nim vi y man jun bey nqꞌuis tüj e.
\v 18 Roj man benük tüj cꞌa kánima chiquij ri nyekatzꞌetelaꞌ pariꞌ ri ruchꞌulef, roj katzꞌeton cꞌa apu ri man ye tzꞌetetül tüj. Roma ri ye tzꞌetetül, xa ronojel nyeqꞌuis, jacꞌa ri xa man ye tzꞌetetül tüj, ye richin vi chi jumul. Man nyeqꞌuis tüj.
\c 5
\p
\v 1 Kayoꞌon-vi cꞌa kánima que ri kachꞌacul, ri racho ri kánima chuvüch ri ruchꞌulef, stapeꞌ (aunque) xa ncom, ri kánima nucꞌul chic cꞌa jun racho riqꞌuin ri Dios. Y ri jay riꞌ ja ri Dios ri banayun. Ri jay riꞌ richin cꞌa chi jumul y ja ri chilaꞌ chicaj cꞌo-vi.
\v 2 Y jariꞌ ri nbanun chin ri kánima que njilon chupan ri chꞌaculaj ri cꞌunük racho. Juis vi cꞌa ri rayibül kiqꞌuin que ri kánima ntoc ta yan chupan ri jun chic racho ri cꞌo chilaꞌ chicaj.
\v 3 Riqꞌuin riꞌ ri kánima cꞌo ta cꞌa rutziek, y man ta chꞌanül.
\v 4 Roj nkujilon y nkacꞌusaj cꞌa pokonül riqꞌuin ri chꞌaculaj ri kacꞌuan, ri cꞌunük racho ri kánima. Nkujilon y nkacꞌusaj pokonül roma, pero man roma tüj riꞌ nkajoꞌ que ri kánima ntel ta e yan chupan. Ri nkajoꞌ cꞌa, ja ri npuꞌu ta yan ri jun chic racho ri kánima y nucuchuꞌ ta ka pe rij ri nabey racho, richin quiriꞌ ri racho ri kánima, ri chꞌaculaj ri xa nqꞌuis, ncꞌujeꞌ yan ta cꞌa chupan ri jun chic racho ri kánima, ri chꞌaculaj ri xa man nqꞌuis tüj.
\v 5 Ri Dios nrajoꞌ que ncꞌujeꞌ kacꞌaslen ri man nqꞌuis tüj y rubanun cheke que riqꞌuin ronojel kánima koyoben-apu. Y chukaꞌ ruyoꞌon ri Lokꞌolüj Espíritu cheke richin retal que ketzij que nyekilaꞌ ri cꞌaslen ri man nqꞌuis tüj.
\p
\v 6 Romariꞌ roj kayoꞌon kánima chi jumul, koyoben-apu jampeꞌ cꞌa nkacꞌul ri jun chic racho ri kánima. Roma ketaman que tok cꞌa rojcꞌo vi chupan ri chꞌaculaj reꞌ, y man jani rojcꞌo tüj chupan ri ketzij kacho, man jani nkucꞌujeꞌ tüj cꞌa riqꞌuin ri Ajaf Jesús.
\v 7 Roma vocomi, roj xa man nkatzꞌet tüj ruvüch. Roj xa roma kayoꞌon kánima riqꞌuin, romariꞌ katzꞌamon bey.
\v 8 Roj kayoꞌon-vi kánima, y juis cꞌa nkajoꞌ que más utz xa man ta rojcꞌo chic chupan ri chꞌaculaj ri kacꞌuan, xa riqꞌuin ta chic ri Ajaf Dios nkucꞌo-vi nkajoꞌ.
\v 9 Romariꞌ nkatij cꞌa chukaꞌ kakꞌij que nkabün ri rurayibül ri Dios richin que nkukaꞌ chuvüch. Nkajoꞌ que nkukaꞌ chuvüch tok cꞌa rojcꞌo chupan ri chꞌaculaj ri kacꞌuan y chukaꞌ tok roj manak chic chupan.
\v 10 Roma konojel roj ncꞌatzinej que nkujapon chuvüch ri apeꞌ nbün juzgar ri Cristo, richin quiriꞌ, chikajujunal nkacꞌul cꞌa rutojic ri kabanun tok xojcꞌujeꞌ chupan ri chꞌaculaj chuvüch ri ruchꞌulef, si utz o man utz tüj ri xekabanalaꞌ.
\s Ri Pablo riqꞌuin jun chꞌajchꞌoj ránima nbün ri rusamaj ri Dios
\p
\v 11 Roj cꞌo-vi cꞌa chikacꞌuꞌx ri Ajaf Dios, romariꞌ cꞌo xbiriꞌ kiqꞌuin y nkusamüj cꞌa richin que yecꞌo ta cꞌa más ri nyetaken richin. Ri Dios retaman-vi cꞌa kavüch roj achique roj. Y ninvoyobej que quiriꞌ ta nkꞌalajin chukaꞌ chivüch rix, y quiriꞌ ta chukaꞌ ninaꞌ rix pa tak ivánima, achique roj.
\v 12 Man tinuc cꞌa que nkutajin chubixic quiriꞌ chive xaxe richin que nkujicꞌul ta roj, man quiriꞌ tüj. Ri nkajoꞌ ja ri nkayaꞌ kꞌij chive que tinaꞌ juis quicot pa tak ivánima koma roj, roma man jun chꞌaculaj kiqꞌuin. Richin quiriꞌ rix jariꞌ ri nibij cheque ri nyebin que ye rusamajelaꞌ ri Dios, pero xa man quiriꞌ tüj. Rijeꞌ nquibün que ye utz chiquivüch ri vinük, pero pa tak cánima xa man quiriꞌ tüj.
\v 13 Roma ri nyenucun que roj roj locos, yin ninbij cꞌa cheque que si quiriꞌ, roj locos chubanic rusamaj ri Dios y richin que nucꞌul ta cꞌa chukaꞌ rukꞌij ri Dios. Y si yecꞌo nyenucun que man roj locos tüj, pa ruchojmil nkabün ri rusamaj ri Dios richin quiriꞌ cꞌo utz nucꞌün-pe chive rix.
\v 14 Y romariꞌ ja ri Cristo nkurujoꞌ, jariꞌ ri nbanun cheke que quiriꞌ nkabün, roma ri Cristo juis nkurujoꞌ, que xa koma konojel roj aj-maquiꞌ tok rijaꞌ xcom. Y romariꞌ chanin vi cꞌa chukaꞌ nkanuc que roj xojcom-vi cꞌa riqꞌuin rijaꞌ, roma pa kaqꞌuexel roj xcom-vi.
\v 15 Rijaꞌ koma vi cꞌa konojel tok xcom, richin que roj ri cꞌa cꞌo kacꞌaslen man xaxe tüj roj ri tikanuc-kiꞌ. Man quiriꞌ tüj. Xa richin cꞌa que pa tak kacꞌaslen xaxe ta cꞌa nkanuc ri xcom pa kaqꞌuexel y xbecꞌastüj-pe chukaꞌ koma roj.
\v 16 Romariꞌ tok roj ri vocomi y ri chikavüch apu man jun chic ri nkatzꞌet, cachiꞌel ri rubanun can tok cꞌa man jani jalatajnük tüj ri kacꞌaslen, tok xaxe nkatzꞌet ri jaruꞌ titzuꞌun jun vinük. Ri Cristo xa quiriꞌ vi chukaꞌ xkabün chin, y xkanuc que rijaꞌ xa cachiꞌel achique na vinük. Pero vocomi man quiriꞌ tüj chic nkanuc pariꞌ. Vocomi ketaman chic cꞌa achique rijaꞌ.
\v 17 Achique na cꞌa vinük ri rutaken chic ri Cristo, xjalatüj-vi cꞌa rubanic. Xban-vi cꞌa jun cꞌacꞌaꞌ vinük chin. Ronojel ri itzel ri xerubanalaꞌ pa nabey tok man jani xutakej, xecanaj-vi can cꞌa, y xutzꞌom cꞌa e jun cꞌacꞌaꞌ cꞌaslen y cꞌacꞌaꞌ ri nyerubanun ri ye utz vi.
\p
\v 18 Y ronojel cꞌa reꞌ, riqꞌuin vi cꞌa ri Dios xalüx-vi-pe. Rurayibül vi cꞌa rijaꞌ que roj junan ta kavüch riqꞌuin. Pero richin que nbanatüj ri samaj riꞌ, ri Dios xucusaj ri Cristo. Ri samaj cꞌa ri xbün ri Cristo, nbün cꞌa que ri vinük junan quivüch riqꞌuin ri Dios. Y ri samaj ri ruyoꞌon ri Dios cheke roj richin que nkabün, ja ri nkayaꞌ rutzijol cheque ri vinük que cꞌo jun rubanic rijaꞌ que ri nquitakej rijaꞌ junan ta quivüch nbün riqꞌuin ri Dios.
\v 19 Ri Dios richin que xbün ri samaj richin que ri vinük junan ta quivüch riqꞌuin, ja ri Cristo ri xucusaj y cꞌo riqꞌuin ri Cristo richin que xbün ri samaj riꞌ. Y cheke roj xuchilabej cꞌa que nkakꞌalajrisaj ri tzij ri ntiquer nbün que junan ta quivüch ri vinük riqꞌuin ri Dios. Ri Dios nrajoꞌ que ri vinük man jun tüj quimac nkꞌalajin chuvüch rijaꞌ.
\v 20 Roj roj chaꞌon-vi cꞌa roma ri Cristo y nkurutük richin que pa rubiꞌ rijaꞌ nkuchꞌo-vi. Pa rubiꞌ cꞌa ri Cristo nkabij chive que tibanaꞌ que junan ta ivüch riqꞌuin ri Dios. Y tok quiriꞌ nkabij chive, ja vi ri Dios ri nchꞌo iviqꞌuin.
\v 21 Quiriꞌ nkabij, roma ri Cristo xban-vi chin que ja rijaꞌ ri xucꞌuan ri kamac konojel roj, y rijaꞌ man jun bey xbün tüj jun mac. Quiriꞌ xban chin richin que konojel ta roj nban cheke roma rijaꞌ que man jun kamac nkꞌalajin chuvüch ri Dios roma rijaꞌ xcuy yan ri kamac.
\c 6
\p
\v 1 Roj ri junan cꞌa nkusamüj riqꞌuin ri Dios chubanic ri samaj chiꞌicojol rix, nkabij-vi cꞌa chukaꞌ chive que tibanaꞌ favor man tibün que xa man jun rakalen ri utzilüj sipanic ri nspaj-pe ri Dios chic pe chive.
\v 2 Y pariꞌ cꞌa riꞌ nchꞌo-vi ri Dios tok nbij:
\q Yin xatinvacꞌaxaj-vi cꞌa pe tok xapon ri rukꞌijul richin que ninyaꞌ ri utzilüj nusipanic ri ninspaj-pe.
\q Yin chukaꞌ xatinto-pe chupan ri rukꞌijul richin colonic.
\q Quiriꞌ ri tzꞌiban can.
\m Y jareꞌ cꞌo chic ri rukꞌijul richin ri utzilüj rusipanic ri Dios ri nspaj-pe riꞌ. Ja kꞌij reꞌ richin ri colonic.
\p
\v 3 Y richin que man yecꞌo tüj vinük ri nyetzak y man yecꞌo tüj vinük ri man nquitakej tüj, roj nkatij-vi cꞌa kakꞌij que man jun ri tizꞌetetüj chikij. Man nkajoꞌ tüj cꞌa que koma ta roj, nyetzak. Roj man nkajoꞌ tüj cꞌa que quiriꞌ nbanatüj, richin man tiyokꞌotüj ri samaj ri nkutajin chubanic.
\v 4 Roj nkacꞌut-vi cꞌa kiꞌ que roj rusamajelaꞌ ri Dios, y jariꞌ ri nbin que utz vi nkacꞌul ri apeꞌ nkujapon-vi. Nkꞌalajin-vi que roj rusamajelaꞌ ri Dios roma qꞌuiy cochꞌonic cꞌo kiqꞌuin, kacꞌusan pokonül, roj cꞌulachin tok cꞌo qꞌuiy ri ncꞌatzin cheke.
\v 5 Roj kacꞌulun chꞌayquil, roj yoꞌon pa tak cárcel, roj kajnük pa quikꞌaꞌ vinük ri ye catajnük jun sibilüj koma roj, roj samajnük juis, kacochꞌon varan, kacochꞌon vayjül.
\v 6 Roj cꞌo chukaꞌ chꞌajchꞌojil kiqꞌuin, cꞌo etamabül, nim kánima, roj utz quiqꞌuin ri vinük, ri nkajoꞌ ketzij vi ri Dios y ri hermanos, y cꞌo ri Lokꞌolüj Espíritu kiqꞌuin.
\v 7 Kiqꞌuin vi cꞌa roj cꞌo ri ketzij tzij, y cꞌo chukaꞌ ri ruchukꞌaꞌ ri Dios. Ja vi cꞌa ri kacꞌaslen choj ri nkucusaj richin nkato-kiꞌ. Ja vi ri kacꞌaslen ri nkatobej-vi-kiꞌ tok yecꞌo nyecatüj-pe chikij, y jariꞌ chukaꞌ ri nkacusaj tok yecꞌo ri nkajoꞌ que cꞌo nquetamaj, stapeꞌ (aunque) man ye catajnük tüj pe chikij.
\v 8 Roj yecꞌo chukaꞌ vinük ri nyeyoꞌon kakꞌij, pero chukaꞌ ye qꞌuiy ri xa nkujquitorij. Yecꞌo ri jabel nquibij pa kaviꞌ, pero yecꞌo chukaꞌ ri xa itzel nquibij chikij. Y yecꞌo chukaꞌ ri nyebin que roj chꞌaconelaꞌ, stapeꞌ (aunque) roj ja ri ketzij ri nkabij cheque.
\v 9 Yecꞌo ri man quetaman tüj kavüch, pero yecꞌo chukaꞌ ri jabel quetaman kavüch. Roj tzekleben-vi ri camic, pero reꞌ xa cꞌa roj cꞌüs na. Qꞌuiy pokonül takon-pe pa kaviꞌ richin tiketamaj, pero reꞌ xa cꞌa cꞌo kacꞌaslen.
\v 10 Y stapeꞌ (aunque) nkubison, xa nkuquicot chukaꞌ. Roj rojcꞌo pa mebaꞌil, pero chukaꞌ cꞌo ri cꞌo kiqꞌuin richin nkayaꞌ cheque ri chꞌaka, richin que nyebeyomür. Y chukaꞌ stapeꞌ (aunque) manak kachajin, xa nkutiquer nkabij que kachajin ronojel. Y ronojel cꞌa reꞌ nucꞌut que roj rusamajelaꞌ vi ri Dios.
\p
\v 11 Roj man jun cꞌa ri man ta nkabij chive rix hermanos ri rixcꞌo chiriꞌ pa tinamit Corinto. Ronojel vi cꞌa ri xkabij yan chive, ketzij. Ri kánima, más vi cꞌa nim rubanun chin nyixkajoꞌ rix.
\v 12 Rix nyixcꞌo-vi cꞌa pa kánima roj, juis icꞌojlibül ri cꞌo chiriꞌ, xa ja rix ri man jun vit cꞌojlibül cꞌo pan ivánima richin rojcꞌo ta roj chiriꞌ, xa juis coꞌol ibanun chin ri ivánima.
\v 13 Nquichꞌo-vi cꞌa iviqꞌuin cachiꞌel ta rix valcꞌual y nincꞌutuj cꞌa chive que tinimirsaj ri ivánima chin nkujijoꞌ roj. Nkujijoꞌ cꞌa, roma roj nyixkajo-vi. Tibanaꞌ cꞌa cachiꞌel ri nkabün roj iviqꞌuin.
\s Tichajij cꞌa iviꞌ chuvüch ronojel ri xa man chꞌajchꞌoj tüj
\p
\v 14 Rix man quixoc cachibil cꞌa iviꞌ quiqꞌuin ri vinük ri man quitaken tüj ri Cristo, roma man junan tüj icꞌaslen quiqꞌuin. ¿Roma nucꞌuaj ta comi riꞌ jun cꞌaslen choj riqꞌuin jun ri xa man choj tüj? ¿Jabel comi ncachibilaj-quiꞌ caꞌiꞌ cꞌaslen quiriꞌ? ¿Junan ta comi cꞌa ri sük y ri kꞌekun richin nquicꞌuaj ta quiꞌ?
\v 15 ¿Man nijun cꞌa oyoval chucojol ri Cristo riqꞌuin ri Belial ri nbix chukaꞌ Satanás chin? ¿O man jun tüj comi rucojol jun ri ntaken riqꞌuin jun ri xa man ntaken tüj?
\v 16 ¿Man jabel tüj comi cꞌa nucꞌuaj-riꞌ ri racho ri Dios quiqꞌuin ri vachbül? Roma rix rix racho vi ri cꞌaslic Dios. Ri Dios quiriꞌ vi cꞌa rubin:
\q Nquicꞌujeꞌ y nquibiyin cꞌa quiqꞌuin.
\q Rijeꞌ nyeꞌoc-vi cꞌa nutinamit
\q y yin nquinoc qui-Dios.
\m
\v 17 Roma cꞌa riꞌ rix nchꞌo-vi cꞌa chukaꞌ ri Ajaf Dios chive y nbij cꞌa:
\q Quixel-pe chiquicojol ri man ye vichin tüj yin.
\q Tijacha-pe-iviꞌ, y man titzꞌom-apu ri xa chuvilüj cꞌaslen,
\q richin que yin nyixincꞌul.
\q
\v 18 Yin nquinoc cꞌa Tataꞌaj ivichin rix
\q y rix nyixoc numiꞌal-nucꞌajol.
\q Quiriꞌ cꞌa nbij ri Ajaf Dios ri cꞌo ronojel uchukꞌaꞌ pa rukꞌaꞌ.
\c 7
\p
\v 1 Ri tzij cꞌa ri xinbij yan ka chive, bin vi cꞌa roma ri Dios. Romariꞌ rix hermanos ri juis nyixinjoꞌ, kachꞌajchꞌojrisaj cꞌa kiꞌ. Tikachajij cꞌa ri kachꞌacul y ri kánima chuvüch ronojel ri xa man chꞌajchꞌoj tüj. Ri Dios xojrujüch yan cꞌa pe chuvüch riꞌ. Tikaxbij cꞌa kiꞌ chuvüch rijaꞌ y tikajachaꞌ cꞌa e kiꞌ chuvüch ri cꞌaslen ri xa man chꞌajchꞌoj tüj.
\s Ri Pablo nyerujo-vi ri hermanos aj-Corinto
\p
\v 2 Y roma roj xa man jun cꞌa itzel ri kabanun ta chive, tinimirsaj cꞌa ri ivánima chin nkujijoꞌ, richin que ja chiriꞌ nkucꞌuje-vi. Roj xa man jun cꞌa ri kayojon ta runojibül, man jun ri kachꞌacon tüj.
\v 3 Ri tzij ri cꞌateriꞌ ninbij-ka yin, man xinbij tüj ka richin que ninyaꞌ chivij rix. Man quiriꞌ tüj. Roma yin xa xinbij yan cꞌa ka pa nabey que nyixcꞌo-vi pa kánima, y man jun nyelesan riꞌ que nyixkajoꞌ. Ri camic man ntiquer tüj, y quiriꞌ chukaꞌ achique na ri nkacꞌulachij tok cꞌa roj cꞌüs man ntiquer tüj.
\v 4 Yin ronojel ri ninnaꞌ pa vánima ivoma rix, ninbij cꞌa chive, y romariꞌ vocomi ninbij chive que yin juis nquiquicot ivoma rix. Rix nicukuba-vi nucꞌuꞌx, y jariꞌ ri nibanun chuve yin que juis nquiquicot chupan ronojel pokonül.
\p
\v 5 Roj cꞌo-vi cꞌa pokonül nkacꞌusaj, y jariꞌ chukaꞌ ri xkacꞌusaj-pe tok xojka-pe chereꞌ pa ruchꞌulef Macedonia. Xa man nkutuxlan tüj cꞌa baꞌ pa rukꞌaꞌ ri pokonül. Quiriꞌ vi cꞌa nkacꞌulachij riqꞌuin ronojel. Ri kiqꞌuin ka roj nkatij cꞌa pokonül roma ri kánima nkꞌoxon roma man jun ketaman tüj achique ibanun y romariꞌ cꞌo xbiriꞌ kiqꞌuin, y ronojel chikij nkatij chukaꞌ pokonül roma ri oyoval ri nban cheke.
\v 6 Pero ri Dios xa nucukuba-vi quicꞌuꞌx ri achique poynük cheque y romariꞌ xucukubaꞌ kacꞌuꞌx roj, riqꞌuin ri xka-pe ri hermano Tito.
\v 7 Ri hermano Tito xucukuba-pe kacꞌuꞌx man xe tüj cꞌa roma ri xka-pe kiqꞌuin y xkatzꞌet ruvüch, man quiriꞌ tüj. Rijaꞌ xa xucukuba-pe chukaꞌ kacꞌuꞌx roj chereꞌ roma rix xicukuba-vi cꞌa pe rucꞌuꞌx chilaꞌ. Xuya-pe chukaꞌ rutzijol cheke que rix xa nkujijo-vi, que rix xa nyixbison vocomi roma ri man chanin tüj xixtiquer xichojmirsaj ri xbanatüj. Y chukaꞌ xutzijoj-pe que rix juis nitij ikꞌij richin nibün ri nubin yin chive. Ronojel cꞌa riꞌ, xbün cꞌa chuve que juis xquicot ri vánima.
\p
\v 8 Vocomi, yin man ninnaꞌ tüj chic cꞌa ri raral ri carta ri xintük-e chive, stapeꞌ (aunque) pa nabey xbün-vi chuve que juis vi xinnuc que man ta quiriꞌ rubanic xinbün-e chin, roma xixinya-vi pa bis. Vocomi, man nquibison tüj chic romariꞌ, roma xa jun oc tiempo ri xixruyaꞌ pa bis ri carta riꞌ.
\v 9 Vocomi nquiquicot-vi cꞌa, pero man roma tüj cꞌa ri xixinyaꞌ pa bis, man quiriꞌ tüj, nquiquicot roma ri bis xbün chive que xtzolin-pe icꞌuꞌx. Rurayibül vi cꞌa ri Dios que xixcꞌujeꞌ pa bis, roma si xa man ta xixcꞌujeꞌ pa bis, cꞌayuf ta chive rix, roma man ta xtzolin-pe icꞌuꞌx, y riꞌ koma ta roj, roma xa man jun ri xkabij chive.
\v 10 Roma tok rurayibül vi ri Dios ri bis, ri bis riꞌ nbün chin achique na modo que ntzolin-pe rucꞌuꞌx, y riqꞌuin riꞌ ncolotüj. Y ri nbanun quiriꞌ man jun bey cꞌa ntzolij-riꞌ chirij roma ruyon utz ri nucꞌün-pe chin. Jacꞌa ri bis ri cꞌo quiqꞌuin ri vinük ri cꞌa quiyoꞌon na cánima riqꞌuin ri ruchꞌulef, xa camic cꞌa ri nucꞌün-pe cheque, y man nbün tüj cheque que ntzolin-pe quicꞌuꞌx.
\v 11 Xaxe titzꞌetaꞌ achique chi samaj xbün pa tak icꞌaslen ri bis ri xuyaꞌ ri Dios chive. Chanin cꞌa xibün richin xichojmirsaj ronojel. Xikꞌalajrisaj-vi cꞌa pe chuve que xa man ja tüj rix ri cꞌo ibanun. Man xkaꞌ tüj cꞌa chive ri rubanun ri jun, que kajnük pa mac. Xixbij-iviꞌ roma xkꞌax chive ri achique banatajnük. Nkujijo-vi. Nitij ikꞌij richin nibün ri rurayibül ri Dios, y chukaꞌ jariꞌ xivelesaj-e ri jun ri xmacun. Ronojel cꞌa pa ruchꞌajchꞌojil ri xibün chin.
\v 12 Tok yin xinbün-e ri carta y xintük-e chive, man xe tüj cꞌa roma ri jun ri xbanun ri mac. Man quiriꞌ tüj. Y chukaꞌ man xe tüj roma ri jun ri achique chok chin xban-vi ri itzel. Man roma tüj chukaꞌ riꞌ. Xa richin cꞌa que tivetamaj y tikꞌalajin chivüch que roj juis vi nkajoꞌ nyixkatoꞌ, richin man ta ncꞌulachitüj quiriꞌ chiꞌicojol. Ri Dios nutzꞌet-vi cꞌa pe que quiriꞌ.
\p
\v 13 Y roma cꞌa rix xcuker ivánima tok xichojmirsaj ri banatajnük, roma chukaꞌ riꞌ roj xcuker cꞌa kacꞌuꞌx. Pero más vi cꞌa xojquicot tok xkatzꞌet ri hermano Tito que juis nquicot ránima petenük tok xtzolij-pe chilaꞌ iviqꞌuin rix. Rix xiyaꞌ cꞌa pe ruchukꞌaꞌ ri ru-espíritu.
\v 14 Vocomi man ncꞌatzinej tüj que nquiqꞌuix ta chuvüch ri Tito, roma tok cꞌa man jani cꞌa tibe chilaꞌ iviqꞌuin, yin xintzijoj chin que rix galán rix jabel y ronojel cꞌa nkꞌax chive. Yin chi jumul vi cꞌa ja ri ketzij ri nubin chive, y vocomi ketzij vi chukaꞌ xkꞌalajin ri xinbij-e chin ri Tito pan iviꞌ rix, y man choj tüj cꞌa quiriꞌ ri xinyaꞌ ikꞌij riqꞌuin ri nutzij. Rix rix quiriꞌ vi.
\v 15 Ri Tito juis vi cꞌa nyixrujoꞌ vocomi, más que chuvüch tok cꞌa man jani tapon iviqꞌuin. Nka-vi cꞌa chucꞌuꞌx que tok rijaꞌ xapon iviqꞌuin, ixbin-iviꞌ y nyixbarbot roma riqꞌuin baꞌ xa man ibanun tüj ri achique cꞌuluman que ibanun ta. Ivoyoben cꞌa ri achique tzij rucꞌuan-e rijaꞌ chive. Y chukaꞌ nka-vi cꞌa chucꞌuꞌx que rix juis nyixtaken tzij.
\v 16 Yin juis vi cꞌa nquiquicot, roma cꞌuluman que ninyaꞌ vánima iviqꞌuin chi jumul.
\c 8
\s Ri hermanos aj-Corinto utz que nyetoꞌon ta cachiꞌel ri xetoꞌon ri hermanos aj-Macedonia
\p
\v 1 Hermanos, quiriꞌ cꞌa chukaꞌ nkajoꞌ nkayaꞌ rutzijol chive pariꞌ ri samaj ri xbün ri Dios pa tak cánima ri jun molaj hermanos ri yecꞌo chereꞌ pa ruchꞌulef Macedonia. Juis vi ri utzilüj sipanic ri nspaj-pe ri Dios ri xbün rijaꞌ pa tak cánima, y quiriꞌ chukaꞌ ri utz xquibün rijeꞌ.
\v 2 Roma, stapeꞌ (aunque) que juis pokonül ri nquicꞌusaj, rijeꞌ xequito-vi-e ri hermanos ri yecꞌo pa tinamit Jerusalén, xequito-vi-e riqꞌuin ri jampeꞌ xetiquer xquiyaꞌ. Juis vi cꞌa quicot cꞌo pa tak cánima, romariꞌ. Y roma chukaꞌ nyetajin chucꞌusasic pokonül rijeꞌ roma ri manak quichajin, romariꞌ nquinaꞌ que cꞌuluman que nyequitoꞌ ri hermanos ri quiriꞌ chukaꞌ quicꞌulachin, cachiꞌel xa ta ye beyomaꞌ.
\v 3 Ketzij vi ri ninbij yin chive, que rijeꞌ xquiyaꞌ ri jaruꞌ ri nyetiquer nquiyaꞌ, y hasta xquiyaꞌ más chin ri janiꞌ oc cꞌo quiqꞌuin. Xquibün-vi más chin ri nyetiquer nquibün. Y quiqꞌuin vi cꞌa rijeꞌ xpuꞌu-vi que xquibün quiriꞌ.
\v 4 Ja rijeꞌ ri xecꞌutun favor cheke que tikayaꞌ kꞌij cheque richin nyetiquer ta nyetoꞌon chukaꞌ rijeꞌ tok nkamol-e ri toꞌonic ri nkacꞌuaj cheque ri hermanos ri yecꞌo pa tinamit Jerusalén.
\v 5 Roj man jun bey cꞌa xkoyobej tüj quiriꞌ, roma man xe tüj cꞌo ri xquiyaꞌ richin cꞌo nucꞌuꞌüx cheque ri hermanos ri yecꞌo pa tinamit Jerusalén, man xe tüj cꞌa riꞌ xquibün. Rijeꞌ xa xquiyaꞌ apu chukaꞌ quiꞌ pa rukꞌaꞌ ri Ajaf Dios richin nquibün ri nrajoꞌ rijaꞌ, y jariꞌ ri más rakalen. Cꞌateriꞌ chukaꞌ xquijüch quiꞌ chubanic ri samaj ri katzꞌamon rubanic roj. Cachiꞌel ri rurayibül ri Dios.
\v 6 Y romariꞌ tok roj nkachilabej cꞌa chin ri hermano Tito que titzolij cꞌa chilaꞌ iviqꞌuin pa tinamit Corinto, y ri tumin ri xutzꞌom can rumolic ri chiꞌicojol chilaꞌ, teruqꞌuisaꞌ cꞌa rumolic, roma ri samaj ri nibün rix jun samaj richin utz.
\v 7 Rix juis vi iyoꞌon ivánima riqꞌuin ri Ajaf Jesucristo. Juis vi etamabül cꞌo iviqꞌuin. Y tok rix nibij ri etamabül riꞌ jabel cꞌa rubixic nibün chin. Nyixbanun vi juis ri utz, y juis nkujijoꞌ roj. Roma cꞌa riꞌ xa quiriꞌ chukaꞌ tibanaꞌ vocomi riqꞌuin ri samaj richin utz nyixbanun. Rix tiyaꞌ ri jaruꞌ nyixtiquer niyaꞌ cheque ri chꞌaka chic hermanos.
\p
\v 8 Yin man ninbij tüj cꞌa chive que ncꞌatzinej que quiriꞌ tibanaꞌ. Man quiriꞌ tüj. Ri ninjoꞌ yin chive ja ta que rix nibün cachiꞌel ri nquibün chꞌaka hermanos. Rijeꞌ pa cánima cꞌa xpuꞌu-vi richin xquimol ri tumin. Rix tikꞌalajrisaj cꞌa chukaꞌ que nkujijoꞌ.
\v 9 Ivetaman chic cꞌa ri utzilüj sipanic ri nspaj-pe ri Kajaf Jesucristo. Rijaꞌ roma cꞌa juis xixrujoꞌ, roma cꞌa riꞌ tok ivoma rix xcꞌuje-ka-pe chereꞌ chuvüch ri ruchꞌulef. Xuyaꞌ can ri rubeyomal. Xoc cꞌa jun vinük ri man jun ruchajin. Rijaꞌ xbün quiriꞌ richin que roj nkil ta cꞌa ri ketzij beyomül.
\p
\v 10 Y vocomi yin cꞌo cꞌa jun ri ninjoꞌ nincꞌuxlaꞌaj chive y utz vi nbün chive rix. Y jareꞌ ri ninjoꞌ nincꞌuxlaꞌaj chive: junabir cꞌa can ri xalüx pan ivánima richin xitzꞌom rumolic ri tumin quichin ri chꞌaka chic hermanos.
\v 11 Vocomi tiqꞌuisaꞌ cꞌa pariꞌ, tiqꞌuisaꞌ rumolic ri tumin. Cachiꞌel cꞌa tok xpuꞌu ri rayibül iviqꞌuin, cꞌa quiriꞌ ta ri nibün vocomi. Yin man ninbij tüj cꞌa que ncꞌatzinej que niyaꞌ qꞌuiy, man quiriꞌ tüj, xa xe cꞌa ri janiꞌ ri nyixtiquer niyaꞌ, xaxe riꞌ tiyaꞌ.
\v 12 Roma si xa ja pan ivánima xalüx-vi-pe ri rayibül riꞌ, ri Dios nucꞌul-vi cꞌa chivüch ri xa janiꞌ oc ri nyixtiquer niyaꞌ, roma rijaꞌ man nroyobej tüj cꞌa que qꞌuiy niyaꞌ, y xa manak ichajin.
\p
\v 13 Ri ninbij cꞌa chive man richin tüj que nyixinyaꞌ pa cꞌayuf rix y ri nyecꞌulun ri itoꞌonic rix jabel nyecꞌujeꞌ, man quiriꞌ tüj.
\v 14 Xaxe roma ncꞌatzin que junan ta ivüch quiqꞌuin ri manak quichajin. Roma vocomi rix cꞌo ri ichajin y romariꞌ cꞌuluman richin nyeꞌitoꞌ ri chꞌaka chic hermanos. Roma xa man jun etamayon achique ri ncꞌulachitüj, y riqꞌuin baꞌ ri chikavüch apu rix ncꞌatzin jun toꞌonic chive, y chiriꞌ xa ja yan chic rijeꞌ ri nyetoꞌon ivichin rix.
\v 15 Y chiꞌicojol rix nbanatüj cꞌa cachiꞌel nbij chupan ri rutzij ri Dios ri tzꞌiban can: Man roma tüj que yecꞌo israelitas qꞌuiy maná richin nquicꞌux ri xquimol, romariꞌ cꞌa cꞌo ta xquiyüc can richin rucaꞌn kꞌij, man quiriꞌ tüj, xaxe xerubün ri xquimol. Y ri chꞌaka chic ri xa baꞌ oc ri xquimol can, xerubün chukaꞌ y man xevayjan tüj cꞌa. Quiriꞌ cꞌa ri tzꞌiban can.
\s Ri hermano Tito y ri ye caꞌiꞌ chic rachibil
\p
\v 16 Y yin juis cꞌa nquimatioxij chin ri Dios, roma rijaꞌ xuya-vi cꞌa pa ránima ri hermano Tito richin que juis nyixrucꞌuxlaꞌaj rix, cachiꞌel ninbün yin.
\v 17 Rijaꞌ pa ránima cꞌa xpuꞌu-vi que cꞌuluman que nbe cꞌa chilaꞌ iviqꞌuin. Quiriꞌ xunuc roma juis xixrucꞌuxlaꞌaj-e y man xaxe tüj roma ri xkabij chin que cꞌuluman que nbe chilaꞌ iviqꞌuin richin nyeruqꞌuisaꞌ can rubanic ri samaj ri rutzꞌamon can chiꞌicojol.
\p
\v 18 Y richin cꞌa que nrachibilaj-e ri hermano Tito, nkatük-e jun hermano chirij. Ri hermano riꞌ ja ri jabel etaman ruvüch coma conojel molaj hermanos, roma jabel samajnük chutzijosic ri utzilüj tzij richin colonic.
\v 19 Y ri hermano ri nrachibilaj-e ri hermano Tito, etaman-vi ruvüch y chaꞌon cꞌa coma ri molaj hermanos richin nkachibilaj chupan ri bey richin nkacꞌuaj ri toꞌonic cheque ri hermanos ri yecꞌo pa tinamit Jerusalén. Ri toꞌonic reꞌ jachon cꞌa pa kakꞌaꞌ roj richin nyekajachaꞌ chiquivüch ri hermanos ri manak quichajin, y riqꞌuin ta cꞌa ri nkabün, ri Ajaf Dios nucꞌul ta cꞌa rukꞌij. Y reꞌ nucꞌut ta chukaꞌ que riqꞌuin ronojel ivánima niya-e ri toꞌonic riꞌ.
\v 20 Roj man nkajoꞌ tüj cꞌa que nyepuꞌu tzij chikij, romariꞌ man kayon tüj roj ri nkumolon y nkujachon richin ri toꞌonic ri juis nim vi.
\v 21 Roma roj man nkajoꞌ tüj cꞌa que xaxe ta chuvüch ri Ajaf Dios nkꞌalajin-vi que ronojel ri nkabün, pa ruchꞌajchꞌojil vi, man quiriꞌ tüj, xa nkajoꞌ cꞌa chukaꞌ que quiriꞌ tikꞌalajin chiquivüch ri vinük, que pa ruchꞌajchꞌojil vi nkabün ronojel.
\p
\v 22 Y quiqꞌuin cꞌa ri caꞌiꞌ hermanos ri nyebe chilaꞌ iviqꞌuin, nkatük-e jun chic hermano ri ketaman-vi roj que nutij-vi rukꞌij chubanic achique na samaj richin ri Dios. Y vocomi juis vi ri rayibül ri cꞌo riqꞌuin richin que napon chilaꞌ iviqꞌuin, roma ri racꞌaxan pan iviꞌ rix, y romariꞌ rijaꞌ ruyoꞌon ránima nberubanaꞌ ri samaj ri rutzꞌamon rubanic chiꞌicojol.
\v 23 Ri hermanos cꞌa ri nyeꞌapon chilaꞌ iviqꞌuin, que ye oxiꞌ galán ye utz. Roma ri hermano Tito vachibil vi, y nquirutoꞌ cꞌa chubanic ri samaj chiꞌicojol rix. Y ri ye caꞌiꞌ chic hermanos, rijeꞌ ye takon cꞌa pe coma ri jun molaj hermanos, y roma ri cꞌaslen ri quicꞌuan rijeꞌ, ri Cristo nucꞌul-vi rukꞌij.
\v 24 Vocomi rix ticꞌutuꞌ cꞌa ri utz ri cꞌo iviqꞌuin riqꞌuin ri sipanic ri niyaꞌ y napon ta cꞌa rutzijol cꞌa quiqꞌuin ri jun molaj hermanos, que rix nyeꞌijoꞌ. Cachiꞌel ta cꞌa ri itzijol ri kelesan roj, que galán rix jabel.
\c 9
\s Ri Pablo retaman que ri hermanos aj-Corinto nyetoꞌon-vi
\p
\v 1 Man ncꞌatzin tüj cꞌa que yin cꞌo ta más nintzꞌibaj-e chive que tiyaꞌ ri toꞌonic quichin ri hermanos ri yecꞌo pa tinamit Jerusalén.
\v 2 Roma vetaman cꞌa que cꞌo-vi rayibül iviqꞌuin richin niyaꞌ ri toꞌonic riꞌ. Y jariꞌ ri nintzijoj yin cheque ri hermanos chereꞌ pa ruchꞌulef Macedonia, que rix hermanos ri rix cꞌo chilaꞌ pa ruchꞌulef Acaya ja yan ri junabir ri ivoyoben chic richin niyaꞌ ri toꞌonic ri ncꞌatzin cheque ri hermanos aj pa tinamit Jerusalén. Y ri rayibül ri cꞌo iviqꞌuin rix, jariꞌ ri xyoꞌon cuchukꞌaꞌ juis ye qꞌuiy cheque ri hermanos, richin chukaꞌ nyetoꞌon rijeꞌ.
\v 3 Y nyentük cꞌa e ri hermanos chilaꞌ iviqꞌuin, richin que ri utz nutzijon pan iviꞌ ketzij ta vi nbecꞌulun-pe, y man ta nbecꞌulun-pe que ronojel ri utz nubin pan iviꞌ xa man jun chin riꞌ ri nibün. Richin quiriꞌ imolon ta chic cꞌa ri toꞌonic ri nitük cheque ri hermanos, cachiꞌel ri nutzijon pan iviꞌ.
\v 4 Y riqꞌuin baꞌ xa yecꞌo ta hermanos aj chereꞌ pa ruchꞌulef Macedonia ri nyebe chuvij cꞌa chilaꞌ iviqꞌuin, y rix xa cꞌa man jun tüj toꞌonic imolon ri nkujapon, xa niyaꞌ cꞌa iqꞌuix rix y niyaꞌ chukaꞌ kaqꞌuix roj ri jabel roj kachꞌoꞌon pan iviꞌ.
\v 5 Romariꞌ yin xinnuc-vi cꞌa y xinbij cheque ri hermanos que nabey quebe rijeꞌ cꞌa chilaꞌ iviqꞌuin y tequiqꞌuisaꞌ rumolic ri toꞌonic ri xalüx pan ivánima que nijoꞌ niyaꞌ, richin quiriꞌ ri toꞌonic ri niyaꞌ man tikꞌalajin que riqꞌuin uchukꞌaꞌ nkelesaj chive, man quiriꞌ tüj, xa nkꞌalajin ta jabel que iviqꞌuin rix xalüx-vi-pe.
\p
\v 6 Y yin ninjoꞌ cꞌa nincꞌuxlaꞌaj chive: Que jun ticoy baꞌ oc cosecha nrelesaj, tok xa baꞌ oc nutic. Jacꞌa ri ticoy ri qꞌuiy nutic, qꞌuiy vi cꞌa ri cosecha nrelesaj.
\v 7 Chiꞌijujunal rix tiyaꞌ cꞌa ri janiꞌ ri nyixtiquer niyaꞌ, cachiꞌel ri xbij ri ivánima chive. Man tiyaꞌ cꞌa ri toꞌonic riqꞌuin bis, ni man tiyaꞌ chukaꞌ xaxe roma xcꞌutux chive. Man tibün quiriꞌ. Xa riqꞌuin cꞌa quicot tiyaꞌ ri toꞌonic, roma ri Dios nyerujo-vi ri nyebanun quiriꞌ.
\v 8 Y juis cꞌa qꞌuiy ri utz ri nicꞌul riqꞌuin ri Dios roma rijaꞌ juis uchukꞌaꞌ cꞌo riqꞌuin. Ronojel ruvüch utz nuyaꞌ cꞌa pe chive, richin que chi jumul cꞌo ri nicusaj y cꞌo chukaꞌ richin nyeꞌitij ri chꞌaka chic. Richin vi que nyeꞌibanalaꞌ ri utz.
\v 9 Cachiꞌel vi ri nbij chupan ri rutzij ri Dios ri tzꞌiban can:
\q Xuya-xutaluj chiquivüch ri manak quichajin.
\q Ri utz ri nbanun rijaꞌ quiriꞌ vi richin chi jumul.
\q Quiriꞌ cꞌa ri tzꞌiban can.
\m
\v 10 Ri Dios nuya-vi ri ijaꞌ chin ri ticoy, richin quiriꞌ cꞌo ri nutic-ka, y tok ri Dios nbün-pe que nvachin ri ticoꞌn riꞌ, jariꞌ cꞌa ntoc ruvay. Y quiriꞌ chukaꞌ nbün ri Dios chive rix, nuyaꞌ y nuqꞌuiyirsaj cꞌa chivüch ri cꞌo iviqꞌuin, richin que qꞌuiy ta utz ri nibanalaꞌ. Y ronojel cꞌa ri utz ri nibanalaꞌ rix, ri Dios nbün cꞌa chin que cꞌo juis utz nucꞌün-pe.
\v 11 Roma riqꞌuin cꞌa ri nuyaꞌ ri Dios chive, cꞌo-vi cꞌa ncꞌujeꞌ iviqꞌuin, cachiꞌel jun beyon, y chi jumul nyixtiquer niyaꞌ cachiꞌel ri nrajoꞌ ri ivánima. Y tok roj nyekajachaꞌ pa quikꞌaꞌ ri hermanos, juis cꞌa matioxinic nucꞌün-pe chin ri Dios.
\v 12 Roma ri samaj ri nibün rix tok niyaꞌ ri toꞌonic quichin ri hermanos, man xaxe tüj nyerutoꞌ ri hermanos chupan ri pokonül ri nyetajin chucꞌusaxic, man quiriꞌ tüj, xa nucꞌün cꞌa pe juis matioxinic chin ri Dios.
\v 13 Y roma ri niyaꞌ rix cheque rijeꞌ, romariꞌ rijeꞌ juis nquiyaꞌ rukꞌij ri Dios, roma nquina-vi que ketzij ri nibij rix que icꞌuan ri nbij ri utzilüj rutzij ri Cristo ri ncꞌamon-pe colonic. Chukaꞌ rijeꞌ nquiyaꞌ rukꞌij ri Dios roma xalüx-pe pan ivánima que cꞌo niyaꞌ cheque rijeꞌ y roma chukaꞌ quiriꞌ nibün quiqꞌuin conojel ri hermanos.
\v 14 Rijeꞌ nquicꞌutuj-vi ri utzilüj sipanic ri nspaj-pe ri Dios pan iviꞌ. Nyixquijoꞌ roma ri nibün coma rijeꞌ, que juis ri utzilüj sipanic ri nspaj-pe ri Dios cꞌo iviqꞌuin.
\p
\v 15 ¡Matiox cꞌa chin ri Dios roma ri Rucꞌajol, ri Rusipanic cheke roj! Jun Sipanic ri man nilitüj tüj achique rubixic riqꞌuin tzij, roma juis nim.
\c 10
\s Ri Pablo rusamajel vi ri Dios
\p
\v 1 Yin Pablo ye qꞌuiy vi cꞌa nyetzijon vichin y nquibij cꞌa: Tok ri Pablo cꞌo-pe kiqꞌuin galán jabel, juis nuchꞌutinirsaj-riꞌ nchꞌo-vi cheke, jacꞌa tok nüj cꞌo-vi, xa man quiriꞌ tüj chic nbün kiqꞌuin. Rijaꞌ manak ruqꞌuix chic nbij-pe tzij cheke, nquibij. Pero riꞌ man ketzij tüj. Xa man quiriꞌ tüj ri ninbün yin. Roma tok yin cꞌo cꞌa ri nincꞌutuj chive rix que nibün ta, ninchꞌutinirsaj-viꞌ cachiꞌel xbün ri Cristo.
\v 2 Ri ninjoꞌ yin ja ta que ichojmirsan chic ronojel, utz ta chic rix benük tok yin nquinapon chilaꞌ iviqꞌuin. Roma si xa cꞌa man jani ichojmirsan tüj ronojel tok nquinapon, ja yin ri ncꞌatzinej que nquichojmirsan. Y yin man ninjoꞌ tüj nincusaj ri uchukꞌaꞌ cꞌo pa nukꞌaꞌ. Cachiꞌel ri nunojin que ninbij cheque ri nyebin chuvij que xa ja ri ninrayij yin ri ninbün y xa man ninbün tüj ri rurayibül ri Ajaf Dios.
\v 3 Y ketzij cꞌa riꞌ que roj vinük, pero roj man nkabün tüj cachiꞌel nbün jun achique na vinük, ri xa ja ri ruchukꞌaꞌ rijaꞌ ri ncusaj. Roj man quiriꞌ tüj nkabün tok nkabün oyoval riqꞌuin ri itzel.
\v 4 Ri nkacusaj roj man ja tüj cꞌa ri kuchukꞌaꞌ roj. Ri nkucusaj roj richin nkabün oyoval riqꞌuin ri itzel ja ri ruchukꞌaꞌ ri Dios, ri ntiquer-vi nchꞌacon chirij ri itzel stapeꞌ (aunque) jabel ri rutobal rubanun.
\v 5 Nyekakasaj-vi cꞌa ri tzij ri nyequipabaꞌ chikavüch y nyekakasaj chukaꞌ conojel ri cꞌo-vi quikꞌij nquinaꞌ y man nquiyaꞌ tüj kꞌij que nquetamaj tüj ruvüch ri Dios. Roj nyekatzꞌom-vi cꞌa ri cꞌo nojibül quiriꞌ tak quiqꞌuin y nyekayaꞌ pa rukꞌaꞌ ri Cristo richin nquitakej ta rutzij cachiꞌel ri cꞌuluman que nquibün.
\v 6 Vocomi, rix man nyixtaken tüj cꞌa tzij, pero tok nitakej tzij y nibün ri achique nbij ri rutzij ri Dios chive, jariꞌ tok nkayaꞌ jun castigo pa quiviꞌ ri chꞌaka chic ri xa man nquichꞌutinirsaj tüj quiꞌ richin nquitakej tzij.
\p
\v 7 Rix itzel nyixchꞌo chikij xaxe riqꞌuin ri nkujitzꞌet, pero man ivetaman tüj cꞌa ri utz ri cꞌo pa tak kánima. Si cꞌo cꞌa ri nunucun-ka que rijaꞌ richin vi ri Cristo, xa tunojij cꞌa ka que si rijaꞌ richin chic ri Cristo, quiriꞌ chukaꞌ tunucuꞌ chukaꞌ pa kaviꞌ roj, que roj roj richin vi ri Cristo.
\v 8 Roj roj rusamajelaꞌ vi ri Ajaf Jesucristo roma ruyoꞌon-vi uchukꞌaꞌ pa kakꞌaꞌ. Y chukaꞌ ninbij chive que cꞌa cꞌo más uchukꞌaꞌ yoꞌon pa kakꞌaꞌ, y man qꞌuixaj tüj richin ninbij chive, roma quiriꞌ vi. Pero roj man rojcꞌo tüj cꞌa richin nyixkaqꞌuis, roj rojcꞌo pero richin nyixkatoꞌ, richin quiriꞌ nyixqꞌuiy ta cꞌa riqꞌuin ri icꞌaslen.
\v 9 Man cꞌa tikꞌalajin chivüch que ri vuj ri nyentük-e iviqꞌuin xaxe richin nyixinxbij.
\v 10 Roma ketzij vi que yecꞌo chive rix ri nyetzijon cha que yin tok cꞌo vuj nyentük-e chive, chupan riꞌ ruyon tzij ri ye pokonül y juis cuchukꞌaꞌ ri nyentzꞌibaj-e. Pero tok nquinapon cha chilaꞌ iviqꞌuin xa man jun cha cuchukꞌaꞌ ri nutzij, que xa man jun cha rakalen ri rubanic ri nutzij.
\v 11 Pero ri nbin quiriꞌ xaxe ninjoꞌ cꞌa ninbij chin que cachiꞌel vi rubanic ri tzij ri nubin-e chupan ri vuj ri ye nutakon-e, quiriꞌ cꞌa chukaꞌ nyenbanaꞌ tok nquinapon chilaꞌ. Roma man xe tüj cꞌa tok man yincꞌo tüj apu iviqꞌuin nquitiquer ninbün quiriꞌ pa tak vuj. Yin y ri ye vachibil, nkabün-vi cꞌa ri cꞌuluman que nkabün iviqꞌuin.
\p
\v 12 Roj man nkabün tüj cꞌa cachiꞌel ri nquibün rijeꞌ. Man nkachibilaj tüj cꞌa kiꞌ quiqꞌuin, y chukaꞌ man roj junan tüj quiqꞌuin, roma rijeꞌ quiyon nquibün que cꞌo juis quikꞌij. Rijeꞌ, man pa rubeyal tüj cꞌa ri nquibün, roma xa quinaꞌoj oc rijeꞌ nbin quiriꞌ cheque. Chiquivüch rijeꞌ ja rijeꞌ ri más ye utz, nquibij rijeꞌ.
\v 13 Roj, man nkabün tüj cꞌa cachiꞌel nquibün rijeꞌ, chi nüj ta nkujapon-vi, xaxe richin que nkabün que cꞌo juis kakꞌij. Ri kasamaj roj xaxe napon cꞌa apeꞌ ri nrajo-vi ri Dios y man nkamüj tüj quisamaj ri chꞌaka chic samajelaꞌ. Ri samaj cꞌa ri ruyoꞌon ri Dios chuve yin y ri ye vachibil richin que nkabün, napon cꞌa chukaꞌ iviqꞌuin rix.
\v 14 Y man juis tüj cꞌa nüj xojapon-vi, roma roj yoꞌon kꞌij cheke que nkusamüj chiꞌicojol. Ja roj cꞌa ri xojapon pa nabey ri chilaꞌ iviqꞌuin y xojapon cꞌa chilaꞌ roma ri kacꞌuan-apu ri utzilüj rutzij ri Cristo ri ncꞌamon-pe colonic.
\v 15 Y man jun vi cꞌa ncꞌatzin que roj nkayaꞌ kakꞌij roma ri samaj banun coma chꞌaka chic. Ri koyoben cꞌa roj ja ta ri nyixqꞌuiy riqꞌuin ri icꞌaslen y tok yoꞌon chic jabel ivánima, ivoma ta rix más nüj napon-vi ri rutzij ri Dios. Roma ri Dios quiriꞌ vi ri rurayibül, que nkacꞌuaj ta ri rutzij pa chꞌaka chic lugar ri apeꞌ nrajo-vi rijaꞌ.
\v 16 Y riqꞌuin ri quiriꞌ, roj nkatzijoj ta cꞌa ri utzilüj tzij richin colonic más cꞌa calaꞌ chin ri itinamit rix. Y riqꞌuin ri quiriꞌ roj man nkujapon tüj apeꞌ yecꞌo chic samajelaꞌ nyesamüj y cꞌo chic samaj quibanun. Roj man cꞌuluman tüj cꞌa que nkayaꞌ kakꞌij roma ri samaj banun coma chꞌaka chic.
\p
\v 17 Y si cꞌo jun ri nbin que juis nimakꞌ tak samaj ri ye rubanalun, más ta utz que man nyerubilaꞌ quiriꞌ, xa más utz tubij que ja ri Ajaf Dios banayun ronojel.
\v 18 Roma ri xa ruyon ka rijaꞌ nbij que cꞌo rukꞌij, man nbij tüj chi tzij que quiriꞌ chuvüch ri Dios. Cꞌa ja na ri Dios ri nbin, si quiriꞌ o xa man quiriꞌ tüj.
\c 11
\s Ri Pablo nbison roma ri hermanos aj-Corinto nkaꞌ chiquivüch ri tijonic ri xa man ketzij tüj
\p
\v 1 Stapeꞌ (Aunque) yin qꞌuiy tzij ri nyenbij chive, tzij ri xa ye nucun, man nucun tüj ri nyeꞌel pa nuchiꞌ, nincꞌutuj cꞌa favor chive rix que quinicochꞌoꞌ baꞌ. Roma xa jariꞌ ri rurayibül ri vánima que ninkꞌalajrisaj chive.
\v 2 Roma yin nutzꞌeton cꞌa achique chi cꞌaslen ri icꞌuan. Nyixinchajij-vi cꞌa riqꞌuin ri nyixbanun cachiꞌel nbün ta ri Dios iviqꞌuin si ta nka-pe. Riqꞌuin vi cꞌa rijaꞌ petenük-vi ri nyixinchajij riqꞌuin ri icꞌaslen. Roma rix xitakej cꞌa ri Cristo tok yin xintzijoj ri rutzij chive. Rix cachiꞌel cꞌa jun xtün ri nyecꞌuleꞌ yan riqꞌuin jun alaꞌ ri ntoc rachijil. Chꞌajchꞌoj vi cꞌa tok njach-e pa cꞌulanen. Quiriꞌ cꞌa rubanic ri icꞌaslen ninjoꞌ yin que rix icꞌuan tok nyixbe chilaꞌ riqꞌuin ri Cristo.
\v 3 Pero yin nuxbin-viꞌ, roma man xa tibanatüj cachiꞌel xbanatüj riqꞌuin ri Eva ojer can. Rijaꞌ xchꞌacatüj cꞌa pa rukꞌaꞌ ri cumütz, riqꞌuin ri jabel oc rubanic nchꞌo. Y quiriꞌ chukaꞌ rix, xa riqꞌuin jun nyoꞌon inaꞌoj, njalatüj ri inaꞌoj, y riꞌ nbün chive que rix nijoꞌ niyaꞌ can ri Cristo y man ta chic niyaꞌ ivánima riqꞌuin.
\v 4 Roma rix cachiꞌel xa juis nyixquicot riqꞌuin jun ri napon iviqꞌuin y xa man ja tüj ri Jesús ri xkatzijoj roj chive ri nutzijoj ri jun chive, xa jun chic. Y quiriꞌ chukaꞌ juis nyixquicot riqꞌuin tok nusuj jun chic espíritu chive y xa man ja tüj riꞌ ri xicꞌul pa nabey. Y chukaꞌ nyixquicot riqꞌuin tok nbij chive que cꞌo jun chic tzij richin colonic riqꞌuin.
\v 5 Si nyixquicot riqꞌuin jun vinük quiriꞌ, xa más ta utz que ja ri viqꞌuin yin ri quiriꞌ nibün. Roma yin nkꞌalajin que cꞌo uchukꞌaꞌ ri cꞌo pa nukꞌaꞌ. Yin man más yin coꞌol tüj cꞌa que chiquivüch ri chꞌaka chic achiꞌaꞌ ri nquinuc y nquibij que ja rijeꞌ nimalüj tak apóstoles, pero man quiriꞌ tüj.
\v 6 Roma stapeꞌ (aunque) ta ri nutzij man katz ja tüj más rubanic tok nquichꞌo, pero vetaman-vi jabel ri achique ri nquinajin chubixic tok nquichꞌo. Y riꞌ ivetaman rix chukaꞌ que quiriꞌ, roma achique na y apeꞌ na quiriꞌ kabanun, kabin-vi ri rutzij ri Dios.
\p
\v 7 ¿Chivüch rix xajan comi que yin man jun vajil xincꞌutuj chive tok xinapon iviqꞌuin richin xintzijoj ri utzilüj rutzij ri Dios ri ncꞌamon-pe colonic? ¿Xajan comi que xinoc isamajel richin que rix cꞌo ikꞌij ri vocomi?
\v 8 Yin, richin cꞌa que xinbün ri rusamaj ri Dios chilaꞌ iviqꞌuin, ri vajil xinvelesaj cꞌa pe quiqꞌuin ri chꞌaka chic molaj hermanos ri nquimol-quiꞌ pa rubiꞌ ri Dios pa chꞌaka chic tinamit.
\v 9 Y tok yin cꞌo xcꞌatzinej chuve chilaꞌ chiꞌicojol, man jun chive rix ri xinyaꞌ ta akaꞌn chirij y xincꞌutuj ta chin achique ri ncꞌatzinej chuve, man jun. Ri xcꞌatzinej chuve chiriꞌ, xa ja ri hermanos aj-Macedonia ri xeꞌapon viqꞌuin chilaꞌ ri xetoꞌon can vichin, richin xincꞌo chupan ri kꞌij riꞌ. Riqꞌuin vi cꞌa ronojel xintij nukꞌij que man jun akaꞌn xinyaꞌ chivij. Y cꞌa quiriꞌ na ri ninnuc ninbün ri chinuvüch apu.
\v 10 Y ri ninbij chive ketzij vi, roma ri Cristo cꞌo-vi viqꞌuin, que rix ri rixcꞌo pa ruchꞌulef Acaya, man jun ri nbanun ta chuve que nincꞌul ta jun toꞌonic ivichin rix, roma chuve yin jun quicot vi que ninbün ri rusamaj ri Dios y nuyon cꞌa nintzuk-viꞌ.
\v 11 ¿Achique comi roma? ¿Roma comi que yin man nyixinjoꞌ tüj? Man quiriꞌ tüj. Ri Dios retaman que yin nyixinjo-vi.
\p
\v 12 Y ri nubanun-pe que nintzuk-viꞌ, cꞌa ninbün na quiriꞌ, roma ninjoꞌ que riqꞌuin yin man nincꞌul tüj jun toꞌonic ivichin rix, nquitiquer ninvelesaj ri nojibül ri cꞌo quiqꞌuin chꞌaka chic ri nyebin que ye rusamajelaꞌ ri Dios, pero xa man quiriꞌ tüj. Richin quiriꞌ rijeꞌ man nyetiquer tüj nquibij que ye junan vi kiqꞌuin roj.
\v 13 Roma rijeꞌ ye ketzij apóstoles nquinaꞌ, pero xa man quiriꞌ tüj, xa ye samajelaꞌ ri nyechꞌacon. Nquibün que ye apóstoles richin ri Cristo, pero xa man ketzij tüj.
\v 14 Y ri nquibün rijeꞌ man cꞌacꞌaꞌ tüj, que nquibün que ye ketzij tak apóstoles y xa man ye ketzij tüj apóstoles, roma xa quiriꞌ chukaꞌ nbün ri itzel-vinük. Rijaꞌ nbün que jun utzilüj ángel richin sük y xa man quiriꞌ tüj.
\v 15 Xa roma cꞌa riꞌ, ri nquibün ri man ye ketzij tüj apóstoles, man cꞌacꞌaꞌ tüj. Man cꞌacꞌaꞌ tüj que ri ye rusamajelaꞌ ri itzel-vinük nquibün que ye samajelaꞌ richin ri chojmil. Pero pa ruqꞌuisbül xa nquicꞌul cꞌa castigo, cachiꞌel cꞌa ri nucꞌutuj ri itzel ri nyebanun.
\s Ri Pablo nutzijoj ri achique ye rucꞌulachin pa rusamaj ri Dios
\p
\v 16 Y yin ninbij chive jun bey chic, que nijun nunucun que yin cꞌunük loco. Pero si quiriꞌ ninuc, tiyaꞌ cꞌa kꞌij chuve chin nquichꞌo cachiꞌel nchꞌo jun loco, richin quiriꞌ que yin ta chukaꞌ ninnaꞌ ta cachiꞌel nunaꞌ jun loco nim rakün nunaꞌ.
\v 17 Ri Ajaf Dios man jun bey xbün tüj cachiꞌel ri ninbün yin vocomi, roma ninyaꞌ nukꞌij nuyon, y ri tzij ri nyeꞌel pa nuchiꞌ, ruyon nucun man ye nucun tak tzij tüj.
\v 18 Pero xa roma ri ye juis ri nquibün que cꞌo quikꞌij, que cꞌo etamabül quiqꞌuin, que cꞌo quikꞌij ri ojer tak quite-quitataꞌ, romariꞌ yin chukaꞌ quiriꞌ ninbün.
\v 19 Roma rix xa juis nyekaꞌ chivüch y nyeꞌicꞌul jabel ri xa man jun quetaman, y rix xa juis qꞌuiy etamabül iviqꞌuin.
\v 20 Rix jabel cꞌa inaꞌon y jabel chukaꞌ nitzꞌet que cꞌo ri nbanun chive que quixcꞌujeꞌ chuxeꞌ rutzij y nbün chive que cachiꞌel xa rix lokꞌon tak rusamajelaꞌ. Utz chukaꞌ ninaꞌ rix que cꞌo jun ri ntajin nuyaꞌ inaꞌoj richin nyelesan chive ri baꞌ achique ichajin, que cꞌo ri palibeyon ivichin y man jun ikꞌij chuvüch, y cꞌo chukaꞌ nyoꞌon kꞌaꞌ chiꞌipalüj. Rix jabel cꞌa itzꞌeton riꞌ.
\v 21 Stapeꞌ (Aunque) jun qꞌuixaj chuve yin que ninbij reꞌ, pero xa ketzij vi que quiriꞌ, roma roj manak vi kuchukꞌaꞌ que xkabün ta cachiꞌel ri nquibün ri chꞌaka chive.
\p Pero si ri chꞌaka cꞌo-vi uchukꞌaꞌ quiqꞌuin que man nquixbij tüj quiꞌ nyequibilaꞌ tzij richin nquiyaꞌ quikꞌij, yin chukaꞌ nquitiquer ninbün achique ri nquibün rijeꞌ. Ri tzij cꞌa ri nyenbij chive cachiꞌel xa pa nu-locura cꞌa nyenbila-vi.
\v 22 Qꞌuiy cꞌa ri nquibilaꞌ rijeꞌ. Nquibilaꞌ que ye hebreos, pero riꞌ man xe tüj rijeꞌ, yin chukaꞌ. ¿Ye vinük israelitas rijeꞌ? Quiriꞌ chukaꞌ yin. ¿Ye ruxquin-rumam can ri Abraham rijeꞌ? Yin chukaꞌ quiriꞌ.
\v 23 ¿Ye rusamajelaꞌ ri Cristo rijeꞌ? Yin chukaꞌ. Pero vocomi nquichꞌo cꞌa cachiꞌel xa ta yin loco y romariꞌ cachiꞌel xa nucun man nucun tüj ri nyenbij, que yin más yin samajel que chiquivüch rijeꞌ. Más samaj nubanun. Yin más chꞌayon yin que chiquivüch rijeꞌ, roma hasta man nkaꞌ tüj chic chinucꞌuꞌx janiꞌ mul yin chꞌayon. Yin xincꞌujeꞌ pa cárcel más que chiquivüch rijeꞌ. Yin qꞌuiy mul chukaꞌ yin xinapon chuvüch camic.
\v 24 Ri nuvinak israelitas voꞌoꞌ cꞌa mul yin quichꞌayon riqꞌuin tzꞌun (chicote) ri cꞌo qꞌuix tak chꞌichꞌ chutzaꞌn, treinta y nueve jichꞌ cꞌa xincꞌul chi voꞌoꞌ mul, y xaxe cꞌa jujun jichꞌ ri man xincꞌul tüj, roma jariꞌ ri ntelesüs can pariꞌ, roma xa ja ta ri cuarenta ri ncꞌatzinej ta que xincꞌul.
\v 25 Oxiꞌ mul ri yin chꞌayon riqꞌuin xincꞌaꞌy. Jun bey xinquicꞌük chi abüj. Oxiꞌ mul cꞌa benük can chuxeꞌ yaꞌ ri barco apeꞌ yin benük-vi. Jun bey jariꞌ xincꞌujeꞌ jun kꞌij y junakꞌaꞌ pariꞌ ri mar. Cꞌa nüj cꞌa chin ri ruchꞌulef tok xincꞌulachij quiriꞌ.
\v 26 Qꞌuiy cꞌa ri ye nucꞌusan pa tak bey chubanic ri rusamaj ri Dios. Roma ri bey ri ye nucꞌusan yecꞌo rakün tak yaꞌ, elekꞌomaꞌ, ri nuvinak israelitas ri nyeꞌetzelan vichin y quiriꞌ chukaꞌ ri chꞌaka chic vinük ri xa man ye nuvinak tüj, pa tak tinamit, pa tak lugar apeꞌ ye manak vinük, pariꞌ ri mar, y coma ri man ye ketzij tak hermanos tüj. Qꞌuiy vi cꞌa ri nucꞌusalon.
\v 27 Yin juis yin samajnük y qꞌuiy pokonül nucꞌusan: Nucꞌusan cosic, nucochꞌon nuvaran, nucꞌusan vayjül y chakiꞌj-chiꞌ, nucochꞌon tef y xqꞌuis-ka ri nutziek y man jun nincꞌün-vi, y chukaꞌ qꞌuiy mul ninkꞌatala-viꞌ richin man nquivaꞌ tüj richin quiriꞌ cꞌo cꞌa más samaj ninbün.
\p
\v 28 Y man xe tüj cꞌa riꞌ ri numol-riꞌ chuvij, xa cꞌa cꞌo chic chꞌaka. Chukaꞌ ri raral ri samaj ri nkaꞌ chuvij kꞌij-kꞌij, ri nojibül ri ninbün coma ri hermanos roma ri nyencꞌuxlaꞌaj-e, hermanos ri nquimol-quiꞌ pa rubiꞌ ri Dios achique na lugar.
\v 29 ¿O cꞌo comi jun hermano ri manak ruchukꞌaꞌ y yavaꞌ nunaꞌ, y yin xa man nquiniman tüj rijaꞌ? Man quiriꞌ tüj. Yin jariꞌ cꞌa yincꞌo-apu riqꞌuin. ¿O cꞌo ta comi jun hermano ntzak can roma jun chic y yin man ta nquiniman chin roma ri xban chin? Man quiriꞌ tüj chukaꞌ. Ri vánima qꞌuixaj nunaꞌ roma ri xban chin.
\v 30 Ronojel ri xinbij-ka nucꞌut que yin xa manak vuchukꞌaꞌ. Pero yin tok ncꞌatzin que ninyaꞌ nukꞌij, jariꞌ ri nincusaj richin ninyaꞌ nukꞌij.
\v 31 Ketzij vi ri ninbij yin. Y ri Dios, ri Rutataꞌ ri Kajaf Jesucristo, retaman que yin man nintzꞌuc tüj tzij. Retaman-vi cꞌa rijaꞌ, ri cꞌo rukꞌij richin chi jumul.
\v 32 Pa ri tinamit rubiniꞌan Damasco cꞌo cꞌa ri xincꞌulachij. Ja yin ri quinojin que nquinquitzꞌom. Romariꞌ ri gobernador richin ri rey Aretas xbij que quitzꞌam tok nquitzꞌet. Jabel vi cꞌa chajin ri tinamit richin man nquicolotüj tüj pa quikꞌaꞌ.
\v 33 Y xincolotüj-e pa quikꞌaꞌ, roma xinkasüs-e chuvüch ri xan ri banun riqꞌuin abüj ri rusutin rij ri tinamit. Chupan cꞌa jun chacüch xinquiya-vi ri xetoꞌon vichin y cꞌateriꞌ xinquikasaj-e pa jun ventana ri cꞌo chuvüch ri xan.
\c 12
\s Ri Pablo nutzijoj que xapon yan cꞌa chilaꞌ chicaj
\p
\v 1 Y ketzij vi que man cꞌuluman tüj chuve yin que ninyaꞌ nukꞌij. Pero vocomi yin xaxe cꞌa nquichꞌo baꞌ pariꞌ ri nucꞌut ri Ajaf Dios chuvüch ri nitaken richin. Roma cꞌo cꞌa ri nucꞌut chuvüch pan cachiꞌel tak achicꞌ, y cꞌo chukaꞌ nyerukꞌalajrisaj chuvüch.
\v 2 Cꞌo chic cꞌa catorce junaꞌ riꞌ que jun achi ri vetaman ruvüch yin, xbe chilaꞌ chicaj y xtzolij chic pe. Rijaꞌ xucꞌuꞌüx cꞌa chilaꞌ chicaj, y cꞌa pa rox caj xucꞌuꞌüx-vi apeꞌ cꞌo-vi ri Dios. Yin vetaman cꞌa ruvüch ri achi riꞌ que rutaken chic ri Cristo, xa ja ri man vetaman tüj yin ja ri achique rubanic tok xucꞌuꞌüx, si riqꞌuin ri ruchꞌacul o xaxe ri ru-espíritu. Xaxe cꞌa ri Dios etamayon achique rubanic tok xucꞌuꞌüx chilaꞌ chicaj.
\v 3 Yin vetaman ruvüch ri achi riꞌ, pero xaxe cꞌa ri Dios etamayon tok xucꞌuꞌüx chilaꞌ chicaj, si cꞌüs y riqꞌuin ruchꞌacul xbe o xa man quiriꞌ tüj.
\v 4 Ri vetaman yin xaxe cꞌa que rijaꞌ xucꞌuꞌüx cꞌa chilaꞌ chupan ri lugar richin quicot, ri apeꞌ xeracꞌaxaj tzij ri man nyetiquer tüj que nyebix chupan ri kachꞌabül roj aj-ruchꞌulef, y chukaꞌ ri tzij riꞌ man yoꞌon tüj cꞌa kꞌij chin ri vinük richin que nbij ta rijaꞌ.
\v 5 Ri achi ri xucꞌuꞌüx cꞌa chilaꞌ chicaj cꞌo-vi cꞌa rukꞌij chinuvüch yin, y rijaꞌ cꞌuluman-vi que nuyaꞌ rukꞌij. Jacꞌa yin man jun bey ninyaꞌ tüj nukꞌij. Pero xa ta ncꞌatzin que ninyaꞌ nukꞌij, nintzijojolaꞌ ta ri ye nucꞌulachilon, y ronojel riꞌ xa nquikꞌalajrisaj que yin manak vuchukꞌaꞌ.
\v 6 Pero man riqꞌuin tüj riꞌ, si ta yin ninyaꞌ nukꞌij, pa rubeyal ta ri ninbün y man ta ncꞌulun que man jun etamabül cꞌo viqꞌuin. Man quiriꞌ tüj, roma yin xa ja ta ri ketzij ri ninbij, roma ri xucꞌuꞌüx cꞌa chilaꞌ chicaj, ja yin. Pero yin man ninyaꞌ tüj cꞌa nukꞌij, richin quiriꞌ man jun vinük ri tibanun más nim chuve, roma ri vinük xa man xe tüj chic ri nquitzꞌet o ncacꞌaxaj pan aviꞌ ri nquitzꞌet, xa ncꞌo chic baꞌ ruviꞌ nquiyaꞌ akꞌij.
\p
\v 7 Yin juis cꞌa ye nimakꞌ ri ye rukꞌalajrisan ri Dios chinuvüch. Y richin que ronojel reꞌ man tiquibün chuve richin ninnimirsaj nukꞌij, romariꞌ tok cꞌo pokonül cachiꞌel jun qꞌuix yoꞌon chin ri nuchꞌacul. Ri Ajaf Dios xuya-vi kꞌij chin ri itzel-vinük que xutük-pe ri pokonül reꞌ. Chi jumul vi cꞌa ntajin chinutzꞌamic. Y ri Ajaf Dios xucusaj ri pokonül riꞌ richin nbün chuve que man tinnimirsaj nukꞌij.
\v 8 Y romariꞌ tok yin oxiꞌ yan cꞌa mul nucꞌutun favor chin ri Ajaf Jesucristo que trelesaj-e ri nbanun chuve que nintij pokonül.
\v 9 Pero ri Ajaf Dios xbij chuve: Rat xaxe cꞌa caquicot riqꞌuin ri utzilüj nusipanic y man jun chic ri ncꞌatzinej ta chave. Roma tok ncatajin chucꞌusasic jun pokonül y manak chic avuchukꞌaꞌ nanaꞌ rat, yin nquicꞌujeꞌ aviqꞌuin y ninyaꞌ ri uchukꞌaꞌ ri ncꞌatzin chave, xbij chuve. Romariꞌ yin juis nquicot roma ri ye nucꞌulachilon y xa nquicꞌut que manak vuchukꞌaꞌ. Y riqꞌuin riꞌ nka-vi cꞌa pe ri ruchukꞌaꞌ ri Cristo pa nuviꞌ.
\v 10 Juis vi nquicot tok roma ri Cristo cꞌo ri nyencꞌulachilaꞌ y xa nquicꞌut que manak vuchukꞌaꞌ. Nquicot tok cꞌo ri nquibün richin yinquiqꞌuixbisaj, nquicot tok cꞌo nyecꞌatzin chuve y xa man jun npuꞌu-vi, nquicot tok nquinetzelüs y nquicot chukaꞌ pa kꞌoxon. Roma ja tok yin manak chic vuchukꞌaꞌ ninnaꞌ, jariꞌ tok npuꞌu vuchukꞌaꞌ.
\s Ri Pablo nyerujo-vi ri hermanos aj-Corinto
\p
\v 11 Yin xa xinbün cachiꞌel jun vinük ri man jun etamabül riqꞌuin, roma xinyaꞌ nukꞌij. Pero xa ja rix xixbanun chuve que xinbün quiriꞌ, roma xa ja ta rix ri cꞌuluman que xixbin que yin cꞌo-vi nukꞌij. Ketzij na vi que yin ninnaꞌ que xa man jun nukꞌij, pero chukaꞌ man ninnaꞌ tüj que yin más coꞌol nukꞌij quiqꞌuin ri achiꞌaꞌ ri nquinuc y nquibij que ja rijeꞌ nimalüj tak apóstoles pero man quiriꞌ tüj.
\v 12 Yin Pablo yin jun apóstol vi, roma tok xinbün ri samaj chiꞌicojol, xincochꞌ ronojel, xincꞌut cꞌa viꞌ que yin jun apóstol. Cꞌo-vi cꞌa ri xenbün richin que xkꞌalajin chivüch que cꞌo-vi ri Dios viqꞌuin, que yin yin jun rusamajel y nkꞌalajin-vi que quiriꞌ. Nkꞌalajin-vi chupan ri nucꞌaslen. Rix xivetamaj cꞌa que yin rusamajel ri Dios roma qꞌuiy milagros ri xinbanalaꞌ.
\v 13 ¿O cꞌo comi samaj ri xa man xbanatüj tüj ri chiꞌicojol rix y xinbün chiquicojol ri hermanos ri nquimol-quiꞌ pa rubiꞌ ri Dios pa chꞌaka chic tinamit? ¿Achique ta cꞌa roma tok rix xinaꞌ que xa más coꞌol ikꞌij que chiquivüch ri chꞌaka chic hermanos riꞌ? ¿O xa roma yin man jun nucꞌutun chive? Si xa roma man nucꞌutun tüj nuvay chive y ronojel ri nyecꞌatzin chuve, si romariꞌ, quinicuyuꞌ cꞌa baꞌ roma ri nubanun chive.
\p
\v 14 Y vocomi cꞌa, yincꞌo chic richin que nquinapon jun bey chic iviqꞌuin. Y nquibe iviqꞌuin vocomi jareꞌ ri rox yan mul. Y ri nquinapon man cꞌa tinuc que cꞌo akaꞌn ninyaꞌ chivij. Man quiriꞌ tüj. Yin xa man ja tüj cꞌa ri ichajin ri ninjoꞌ, yin ja rix ri nyixinjoꞌ. Roma rix ivetaman cꞌa ri ninbij chive vocomi y nbanatüj chikacojol chereꞌ chuvüch ri ruchꞌulef: Xa ja ri tataꞌaj nmolon ri beyomül richin nuyaꞌ can cheque ri ralcꞌual, y xa man ja tüj ri acꞌualaꞌ ri nyemolon beyomül richin nquiyaꞌ chin ri quitataꞌ.
\v 15 Romariꞌ yin riqꞌuin cꞌa juis quicot nincusaj ri ninvil yin, y hasta yin nquiqꞌuis-ka chukaꞌ roma juis ri nyixinjoꞌ rix. Stapeꞌ (Aunque) rix man ta nquinijoꞌ cachiꞌel ri nyixinjoꞌ yin.
\p
\v 16 Y riꞌ yecꞌo cꞌa ri nyebin chuvij que yin cha man jun akaꞌn nuyoꞌon chivij, que cꞌo ta toꞌonic ri nucꞌutun chive, pero yin cha xa yin bojoyin cha chubanic, y jabel cha nyixinchꞌacon y rix kajnük pa nukꞌaꞌ richin cꞌo tumin ninvelesaj chive.
\v 17 Pero rix jabel ivetaman que man quiriꞌ tüj. ¿O xixinchꞌüc comi yin riqꞌuin jun cheque ri hermanos ri xentük chilaꞌ iviqꞌuin?
\v 18 Roma richin xintük ri hermano Tito chilaꞌ iviqꞌuin, nabey na xincꞌutuj juis favor chin, y cꞌateriꞌ xbe rachibilan-e ri jun hermano. ¿Xixruchꞌüc comi ri hermano Tito? ¿Xitzꞌet comi que ri hermano Tito man ja tüj ri Lokꞌolüj Espíritu ri ucꞌuayon richin? Man quiriꞌ tüj. Y cachiꞌel cꞌa ucꞌuan rijaꞌ roma ri Lokꞌolüj Espíritu, quiriꞌ cꞌa chukaꞌ yin ucꞌuan yin. ¿Y xitzꞌet comi que ri nbanun rijaꞌ chiquivüch ri vinük, man utz tüj? Man quiriꞌ tüj chukaꞌ. Y yin cachiꞌel cꞌa rijaꞌ.
\p
\v 19 ¿Ninuc comi rix que riqꞌuin ri tzij ri xkabij-ka nkutajin chikatoꞌic kiꞌ chivüch? Man quiriꞌ tüj. Roma chuvüch ri Dios que yin y ri ye vachibil nkuchꞌo quiriꞌ chive, xa roma jun kabanun riqꞌuin ri Cristo. Xa richin vi cꞌa nyixkatoꞌ tok nkuchꞌo quiriꞌ iviqꞌuin. Richin que nyixkatoꞌ chiꞌivonojel rix ri juis nyixkajoꞌ, richin quiriꞌ nyixqꞌuiy ta cꞌa riqꞌuin ri icꞌaslen.
\v 20 Roma ninnaꞌ yin que cachiꞌel xa tok nquinapon ri chilaꞌ iviqꞌuin, xa man choj tüj benük ri icꞌaslen, cachiꞌel ri voyoben que benük. Y romariꞌ yin ninbün cꞌa ri cꞌuluman que ninbün, y xa man ja tüj chic ri achique ivoyoben ri nyenbanaꞌ iviqꞌuin, xa man ja tüj chic samaj riꞌ ri nyenbanaꞌ can chiꞌicojol. Yin ninnaꞌ cachiꞌel xa cꞌo oyoval chiꞌicojol, itzel ninaꞌ rix cheque ri chꞌaka chic roma ri utz yecꞌo, chukaꞌ yecꞌo ri juis coyoval, ijachalon-iviꞌ, cꞌo itzel tak tzij nyeꞌibilaꞌ chiquij chꞌaka chic, nyixchꞌo chiquij chꞌaka chic, man jun quikꞌij nibün cheque ri chꞌaka chic hermanos, y yecꞌo chukaꞌ ri nyeꞌibün ri xa man jun rubeyal. Xa ja chic riꞌ ri nyenchojmirsalaꞌ.
\v 21 Ri nkꞌoxon cꞌa chuve chupan ri jun bey chic ri nquinapon iviqꞌuin, ja ri achique ibanun tok nquinapon, roma riqꞌuin baꞌ nyenvilaꞌ que cꞌa ye qꞌuiy hermanos ri cꞌa yecꞌo na pa mac y man quimestan tüj rubanic ri tzꞌilolüj tak ri nyixbanun. Ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ cꞌa nquicanola-quiꞌ richin nyemacun. Man nquimestaj tüj rubanic ri nyebanun riꞌ, y man nyeqꞌuix tüj chukaꞌ chubanic. Ronojel riꞌ nucꞌün-vi-pe okꞌej chuve yin, y ri Dios nucusaj ri okꞌej reꞌ richin que man jun nukꞌij nbün chuvüch.
\c 13
\s Ri ruqꞌuisbül tak tzij
\p
\v 1 Y jareꞌ ri rox mul ri nquinapon chilaꞌ iviqꞌuin. Y tok yincꞌo chic chilaꞌ iviqꞌuin, si xa yecꞌo ri ye kajnük pa mac, xa riqꞌuin ye caꞌiꞌ o ye oxiꞌ ri nyebin chiquij chiquijujunal ri ye kajnük pa mac que ketzij vi cꞌo quimac quibanun, riqꞌuin riꞌ nkatzꞌet achique cꞌuluman que nkabün quiqꞌuin chiquijujunal.
\v 2 Man nincuy tüj chic cꞌa quimac ri cꞌa nyemacun. Roma tok xincꞌujeꞌ chilaꞌ iviqꞌuin pa rucaꞌn mul, xinbij yan cꞌa can cheque que si cꞌa quiriꞌ nquibün tok nquinapon jun bey chic, man nyecolotüj tüj cꞌa chuvüch ri castigo ri nkayaꞌ pa quiviꞌ, y vocomi, jareꞌ ninbij chic e jun bey. Y quiriꞌ cꞌa chukaꞌ cheque conojel. Y ri ninbij cꞌa chive vocomi, cachiꞌel ta yincꞌo-apu iviqꞌuin.
\v 3 Rix ijoꞌon cꞌa que nivetamaj, si yin cꞌo-vi ri Cristo viqꞌuin o si ja ri Cristo nchꞌo-pe viqꞌuin tok ninbün ri samaj. Vocomi jareꞌ cꞌo. Ri Cristo nucꞌut-vi-riꞌ voma yin, chivüch rix. Nitzꞌet-vi cꞌa que rijaꞌ cꞌo-vi ruchukꞌaꞌ, riqꞌuin ri castigo ri nka-ka pa quiviꞌ ri ye kajnük pa mac.
\v 4 Roma stapeꞌ (aunque) ri Cristo xa qꞌuisnük chic ruchukꞌaꞌ ri ruchꞌacul tok xcom chuvüch ri cruz, vocomi cꞌo ruchukꞌaꞌ y cꞌüs roma rinimalüj ruchukꞌaꞌ ri Dios. Y quiriꞌ cꞌa roj, manak vi kuchukꞌaꞌ. Roj cachiꞌel vi ri Cristo tok xcom chuvüch ri cruz. Pero chukaꞌ vocomi roj cꞌüs cachiꞌel ri Cristo, xa jun cꞌa kabanun riqꞌuin rijaꞌ y cꞌo ri ruchukꞌaꞌ ri Dios kiqꞌuin. Y quiriꞌ man jun ri ncꞌatzin cheke tok nkujapon chilaꞌ iviqꞌuin y nkabün cꞌa achique ri cꞌuluman que nkabün.
\p
\v 5 Jacꞌa vocomi tinabej na ka cꞌa iviꞌ rix, si ketzij que iyoꞌon ivánima riqꞌuin ri Jesucristo. ¿O xa man ivetaman tüj que ri Jesucristo cꞌo pa tak ivánima? Yin ninbij que xaxe si man itaken tüj, man cꞌo tüj ri Jesucristo iviqꞌuin y man rix rucꞌulun tüj.
\v 6 Y yin ninvoyobej cꞌa que riqꞌuin rix ninabej-ka-iviꞌ, nivetamaj que roj roj cꞌulun-vi chic roma ri Dios, y rijaꞌ cꞌo kiqꞌuin.
\v 7 Roj nkacꞌutuj-vi cꞌa chin ri Dios que nyixrutoꞌ ta cꞌa y man ta jun itzel ri nibün, pero chukaꞌ ri nkabün orar ivoma man tikꞌax chive que roj quiriꞌ ri nkabün xaxe richin que tinabej que roj richin vi ri Dios y cꞌo ri ruchukꞌaꞌ pa kakꞌaꞌ. Man quiriꞌ tüj. Ri nkajoꞌ roj chive rix ja ta que ja ri utz ri nibün, stapeꞌ (aunque) ta roj man nkꞌalajin tüj chivüch que roj richin vi ri Dios y man nkacusaj tüj ri uchukꞌaꞌ ri ruyoꞌon ri Dios pa kakꞌaꞌ roj ri rusamajelaꞌ.
\v 8 Ri yoꞌon chuve yin y ri ye vachibil chupan ri samaj, man richin tüj cꞌa nkacusaj richin nkakꞌüt ri ketzij, man quiriꞌ tüj, xa richin cꞌa que nkatoꞌ ri ketzij.
\v 9 Y romariꞌ roj chi jumul juis nkuquicot tok rix utz rix benük y xa man ncꞌatzin tüj que nkacusaj ri uchukꞌaꞌ ri yoꞌon pa kakꞌaꞌ. Y roj man xe tüj cꞌa nkuquicot roma cꞌo ivuchukꞌaꞌ, man quiriꞌ tüj, roj xa nkacꞌutuj-vi chin ri Dios pa tak ka-oración que nbün ta chive que rix tzꞌakatinük ta riqꞌuin ri icꞌaslen.
\v 10 Y richin cꞌa que man nyenbanaꞌ ri achique cꞌuluman que ninbün iviqꞌuin tok nquinapon chilaꞌ iviqꞌuin, cꞌa ja tok cꞌanüj yincꞌo-vi chive rix nintzꞌibaj yan e ri vuj reꞌ. Qꞌuiy vi cꞌa ri nubin-e chupan. Roma ri uchukꞌaꞌ ri yoꞌon chuve roma ri Ajaf Jesucristo, richin vi cꞌa que nyixintoꞌ richin nyixqꞌuiy riqꞌuin ri icꞌaslen y man richin tüj que nyixinvulaj.
\p
\v 11 Hermanos, pa ruqꞌuisbül ninjoꞌ cꞌa ninbij-e chive que ticꞌujeꞌ quicot pa tak ivánima, titijaꞌ ikꞌij que ri icꞌaslen tzꞌakatinük ta, titolaꞌ y ticukubalaꞌ icꞌuꞌx chiꞌijujunal, jun ivüch tibanaꞌ, y man jun tüj oyoval chiꞌicojol. Richin quiriꞌ ri Dios ncꞌujeꞌ iviqꞌuin, y ja rijaꞌ ri nkurujoꞌ konojel roj vinük y ri nuya-pe cheke uxlanen.
\v 12 Tibanaꞌ saludar iviꞌ chiꞌijujunal.
\v 13 Conojel cꞌa ri hermanos ri yecꞌo chereꞌ, nquibün cꞌa saludar rix.
\p
\v 14 Hermanos, ri nurayibül yin iviqꞌuin rix que ja ta cꞌa ri utzilüj sipanic ri nspaj-pe ri Ajaf Jesucristo y ri ronojel ránima ri Dios ncꞌujeꞌ ta iviqꞌuin. Y chukaꞌ ri ninrayij yin chive que ri Lokꞌolüj Espíritu cꞌo ta iviqꞌuin, y reꞌ nbün ta chive que junan ivüch chiꞌivonojel. Quiriꞌ ta cꞌa.
