\id 1CO Kaqchikel, Western [ckw] NT (Colombia) -2011 bd. 
\h 1 CORINTIOS
\toc1 1 Corintios
\toc2 1 Co
\mt Ri nabey wuj ri xutzꞌibaj ri apóstol San Pablo chique ri kachꞌalal ri yecꞌo pa Corinto
\ip Yareꞌ ri nabey wuj ri xutek ri apóstol San Pablo chique ri kachꞌalal ri yecꞌo pa tinamit Corinto.
\ip Re wuj reꞌ tzꞌiban riche (rixin) chi niquichojmirisaj quicꞌaslen ri kachꞌalal ri yecꞌo chupan ri nimalaj tinamit riꞌ. Y chupan cꞌa ri tinamit riꞌ sibilaj qꞌuiy ruwech etzelal ri yebanatej, y riꞌ xuben cꞌa chique ri kachꞌalal chi xyacatej rucꞌayewal chiquicojol.
\io Chupan ri tanaj 1 mocaj 1 y napon cꞌa pa mocaj 9, ri Pablo nuyaꞌ rutzil quiwech y nimatioxin chare ri Dios ruma riyeꞌ quicꞌulun chic ri rutzil ri Dios.
\io Chupan ri tanaj 1 mocaj 10 y napon cꞌa pa mocaj 21 chare ri tanaj 4, ri Pablo nichapon chique ruma chi ma junan ta quiwech quibanon.
\io Chupan ri tanaj 5 y napon cꞌa pa ruqꞌuisbel chare ri tanaj 7, ri Pablo nubij chique chi ma utz ta chi ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ ri xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ niquicanolaꞌ quiꞌ chi yemacun. Y nubij chukaꞌ chi ri kachꞌalal ma utz ta chi yebe chiquiwech ri kꞌatbel tak tzij riche (rixin) chi niquichojmirisaj jun oyowal ri niyacatej chiquicojol ka riyeꞌ. Chukaꞌ yerupixabaj chrij ri achique chi cꞌaslen ri utz chi niquicꞌuaj ri ye cꞌulan chic y ri nicajoꞌ chi yecꞌuleꞌ.
\io Chupan ri tanaj 8 y napon cꞌa pa mocaj 1 chare ri tanaj 11, ri Pablo yerupixabaj ri kachꞌalal ruma chi riyeꞌ xa cꞌa ye sachnek na riqꞌui ri yequibanalaꞌ chupan ri cꞌacꞌacꞌ cꞌaslen ri ruyaꞌon ri Dios chique.
\io Chupan ri tanaj 11 mocaj 2 y napon cꞌa pa ruqꞌuisbel chare ri tanaj 14, ri Pablo nukꞌalajsaj chiquiwech chi jalajoj rubanic ri samaj ri nuyaꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu chique. Nubij chukaꞌ ri achique rubanic niquiben chi niquinatabej rucamic ri Ajaf Jesús. Y pa tanaj 13 nubij chique ri achique rubanic ri ajowabel, y achique nikaben riyoj chi nicꞌojeꞌ ri ajowabel riche (rixin) ri Dios chkacojol.
\io Chupan ri tanaj 15, ri Pablo nukꞌalajsaj chiquiwech chi ri Kajaf Jesucristo can kitzij wi chi xcꞌastej chiquicojol ri caminakiꞌ. Y queriꞌ chukaꞌ konojel ri kaniman y kacukuban chic kacꞌuꞌx riqꞌui ri Jesús, can xkojcꞌastej chukaꞌ el achiꞌel xcꞌastej Riyaꞌ chiquicojol ri caminakiꞌ.
\io Y chupan ri tanaj 16 ri Pablo nubij chique ri achique niquiben riche (rixin) chi yecowin yequitoꞌ ri kachꞌalal ri yecꞌo pa Judea. Y nubij chukaꞌ chi riyaꞌ ruchꞌobon chi napon quiqꞌui riyeꞌ.
\c 1
\s Ri San Pablo nutek el rutzil quiwech ri kachꞌalal
\p
\v 1 Riyin ri Pablo, yin jun ruꞌapóstol ri Jesucristo; y ya ri Dios ri xisiqꞌuin (xinoyon) riche (rixin) chi xinoc apóstol, ruma queriꞌ ri nrajoꞌ Riyaꞌ. Riyin wachibil cꞌa ri kachꞌalal Sóstenes,\f + Hch. 18.17.\f*
\v 2 tek ntzꞌibaj el re wuj reꞌ chiwe riyix, ri can yix ruꞌiglesia ri Dios ri yixcꞌo pa tinamit Corinto; ri can chꞌajchꞌojsan chic ri icꞌaslen ruma ri Cristo Jesús. Riyix wachꞌalal xixsiqꞌuix (xixoyox) ruma ri Dios riche (rixin) chi xixoc lokꞌolaj tak ralcꞌual, achiꞌel xuben quiqꞌui quinojel ri niquiyaꞌ rukꞌij ri Kajaf Jesucristo pa nicꞌaj chic tinamit. Can ya cꞌa ri Jesucristo ri Kajaf konojel riyoj ri kaniman chic.
\v 3 Y ya ta cꞌa ri utzil y ri uxlanibel cꞌuꞌx ri nuyaꞌ ri Katataꞌ Dios y ri Ajaf Jesucristo ri xticꞌojeꞌ pa tak iwánima chiꞌiwonojel.
\s Ri Pablo numatioxij chare ri Dios ri utzil ri quicꞌulun ri kachꞌalal ri yecꞌo pa Corinto
\p
\v 4 Riyin can ma yitaneꞌ ta cꞌa chi nmatioxij chare ri Dios iwuma riyix; ruma ri rutzil ri ruyaꞌon chiwe. Xaxu (xaxe wi) cꞌa ruma ri Cristo Jesús tek nicꞌul ri utzil riꞌ.
\v 5 Can ya wi cꞌa Riyaꞌ yayon ri achiꞌel jun nimalaj beyomel chiwe, ruma sibilaj qꞌuiy etamabel ri xicꞌul riqꞌui y xuben chiwe chi can jabel rubixic niben chare ri etamabel riꞌ.
\v 6 Can achiꞌel wi ri xtzijox chiwe chi riyix can xticꞌul wi ri utzil ruma ri Cristo, can quecꞌariꞌ xbanatej; can queriꞌ nikꞌalajin ri pa tak icꞌaslen wacami.
\v 7 Rumacꞌariꞌ wacami majun chic jun sipanic ri man ta yatajnek chiwe ruma ri Dios, ruma can yatajnek chiwe chi yixcowin niben ri rusamaj Riyaꞌ ri chicojol, y xa can xu (xe wi) chic cꞌa iwoyoben ri kꞌij tek xtipe chic jun bey ri Kajaf Jesucristo.
\v 8 Y ri Kajaf Jesucristo can xquixrutoꞌ wi\f + 2 Ts. 3.3.\f* riche (rixin) chi cof yixcꞌojeꞌ chupan ri icꞌaslen, riche (rixin) chi man ta jun mac nilitej pa tak icꞌaslen\f + 1 Ts. 5.23.\f* tek xtapon ri kꞌij tek xtipe chic jun bey Riyaꞌ.
\v 9 Ri Dios can choj wi y can yeruben wi ronojel ri ye rubin.\f + He. 10.23.\f* Rumariꞌ can xquixrutoꞌ wi. Ya cꞌa Riyaꞌ ri xsiqꞌuin (xoyon) iwuche (iwixin) riche (rixin) chi junan iwech nuben chiwe riqꞌui ri Kajaf Jesucristo ri Rucꞌajol.\f + 1 Jn. 4.13.\f*
\s Tek ri Pablo nuchilabej chique ri kachꞌalal aj Corinto chi junan quiwech tiquibanaꞌ
\p
\v 10 Wachꞌalal, pa rubiꞌ cꞌa ri Kajaf Jesucristo ncꞌutuj jun utzil chiwe, chi junan iwech tibanaꞌ. Ma quepe ta itzel tak chꞌobonic pa tak iwánima riche (rixin) chi nijachalaꞌ iwiꞌ. Xa junan ichꞌobonic y junan inaꞌoj tibanaꞌ chiꞌiwonojel.
\v 11 Ruma xtzijox ca chuwe cuma ri rufamilia ri ixok ri Cloé rubiꞌ, chi riyix wachꞌalal cꞌo oyowal chicojol.
\v 12 Riyeꞌ xquitzijoj cꞌa chuwe chi riyix xa ma junan ta iwech ibanon, ruma yecꞌo chiwe riyix ri yebin chi ye riche (rixin) ri Pablo. Yecꞌo yebin chi ye riche (rixin) ri Apolos.\f + Hch. 18.24-28.\f* Yecꞌo yebin chi ye riche (rixin) ri Pedro.\f + Jn. 1.42.\f* Y yecꞌo ri niquibij chi ye riche (rixin) ri Cristo.
\v 13 ¿Achique ruma nibij queriꞌ? ¿La pa caꞌiꞌ oxiꞌ cami elenak wi ri Cristo? ¿La yin cami riyin ri Pablo ri xicamisex chuwech cruz iwuma riyix? ¿O xixban cami bautizar pa nubiꞌ riyin? Ma que ta riꞌ.\f + Ef. 4.4-6.\f*
\v 14 Y matiox nyaꞌ chare ri Dios chi ri chicojol riyix xaxu (xaxe wi) ri kachꞌalal Crispo\f + Hch. 18.8.\f* y ri kachꞌalal Gayo\f + Ro. 16.23.\f* ri xenben bautizar.
\v 15 Riche (rixin) chi queriꞌ majun xtibin ta chi pa nubiꞌ riyin xban wi bautizar.
\v 16 Chukaꞌ xinben bautizar ri kachꞌalal Estéfanas\f + 1 Co. 16.15.\f* y ri rufamilia. Y ma ninatej ta chuwe wi yecꞌo nicꞌaj chic ri xenben bautizar. Xaxu (xaxe wi) riꞌ ri yenatej chuwe wacami.
\v 17 Ri Cristo ma xirutek ta riche (rixin) chi yenben bautizar winek; Riyaꞌ xirutek riche (rixin) chi ntzijoj ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic. Y tek ntzijoj ri chꞌabel riꞌ, ma ncusaj ta cꞌa nimaꞌk tak naꞌoj. Ruma nwajoꞌ chi nikꞌalajin chiquiwech ri winek chi ya ri rucamic ri Cristo chuwech ri cruz ri cꞌo ruchukꞌaꞌ y ma ya ta ri nuchꞌabel riyin.
\s Ri runaꞌoj y ri ruchukꞌaꞌ ri Dios xkꞌalajin ruma ri Cristo
\p
\v 18 Y tek nitzijox ri camic ri xukꞌaxaj ri Cristo chuwech ri cruz, can nikꞌalajin wi chi cꞌo ruchukꞌaꞌ. Queriꞌ ri nikꞌalajin chkawech riyoj ri yojcolotej. Yacꞌa ri winek ri xa quichapon bey chi yeꞌapon pa rucꞌayewal, chiquiwech riyeꞌ tek nitzijox chi ri Cristo xcom chuwech ri cruz, xa can majun nicꞌatzin wi chique.
\v 19 Y chiquij cꞌa riyeꞌ, tzꞌibatal wi ca chupan ruchꞌabel ri Dios, tek nubij cꞌa:
\q Riyin xtinben cꞌa chique ri winek ri sibilaj qꞌuiy quinaꞌoj chuwech re ruwachꞌulef chi yesach riqꞌui ri quinaꞌoj.
\q Can xtinben chi majun nicꞌatzin wi ri etamabel ri cꞌo quiqꞌui.\f + Is. 29.14.\f*
\m Queriꞌ ri tzꞌibatal ca.
\p
\v 20 ¿Acuchi (achique) cami cꞌo wi ri cꞌo runaꞌoj? ¿Acuchi (achique) cami cꞌo wi ri aj tzꞌib? ¿Acuchi (achique) cami cꞌo wi ri winek ri jabel rubixic niquiben chare ri nimaꞌk tak naꞌoj ri xa riche (rixin) re ruwachꞌulef? Majun. Ruma ri Dios rubanon chare ri naꞌoj ri xa riche (rixin) re ruwachꞌulef chi xa majun rejkalen.\f + Is. 44.24, 25.\f*
\v 21 Ruma ri winek ri xa riqꞌui re ruwachꞌulef quicukuban wi quicꞌuꞌx ma xquetamaj ta ruwech ri Dios riqꞌui ri quinaꞌoj ka riyeꞌ. Yacꞌa ri Dios ruma can nim wi ri runaꞌoj cꞌo, rumariꞌ xrajoꞌ xerucol ri xqueniman riche (rixin), rumacꞌariꞌ xutek rutzijoxic ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic chique. Yecꞌa ri nicꞌaj chic, riyeꞌ xa majun xcꞌatzin wi chique.
\p
\v 22 Ruma ri wech aj Israel, riyeꞌ nicajoꞌ chi ri Dios can ta nuben milagros chiquiwech riche (rixin) chi niquinimaj.\f + Mt. 12.38.\f* Y ri ma ye israelitas ta, xa ya ri nimaꞌk tak naꞌoj ri xa riche (rixin) re ruwachꞌulef ri niquicanoj.
\v 23 Yacꞌa riyoj can ya ri Cristo ri xcamisex chuwech cruz ri nikatzijoj. Y riꞌ xa nuben cꞌa chique ri wech aj Israel chi niyacatej coyowal ruma ma utz ta niquicꞌaxaj, y chiquiwech cꞌa ka ri ma ye israelitas ta xa majun nicꞌatzin wi.\f + Is. 8.14.\f*
\v 24 Yacꞌa riyoj ri xojsiqꞌuix (xojoyox) ruma ri Dios riche (rixin) chi xojrucol, chi israelitas y chi ma israelitas ta, can ketaman wi chi riqꞌui ri Cristo nikil wi ri runaꞌoj\f + Col. 2.3.\f* y ri ruchukꞌaꞌ\f + Ef. 1.19, 20.\f* ri Dios.
\v 25 Y can kitzij wi chi ri naꞌoj ri cꞌo riqꞌui ri Dios sibilaj nim, ruma jun naꞌoj ri xa coꞌol chuwech ri Dios, majun winek nikꞌiꞌo ta, astapeꞌ jun winek ri can qꞌuiy runaꞌoj cꞌo. Y queriꞌ chukaꞌ ri uchukꞌaꞌ ri xa coꞌol chuwech ri Dios, majun winek nikꞌiꞌo ta, ruma más nim que chuwech ri uchukꞌaꞌ riche (rixin) ri winek.
\p
\v 26 Titzuꞌ ka iwiꞌ riyix wachꞌalal ri xixsiqꞌuix (xixoyox) chukaꞌ ruma ri Dios riche (rixin) chi xixcolotej. Xa ma ye qꞌuiy ta cꞌa chiwe riyix ri cꞌo quinaꞌoj chiquiwech ri winek. Xa ma ye qꞌuiy ta cꞌa chiwe riyix ri cꞌo uchukꞌaꞌ pa quikꞌaꞌ. Y xa ma ye qꞌuiy ta chukaꞌ chiwe riyix ri can cꞌo quikꞌij.
\v 27 Yacꞌa ri Dios xixruchaꞌ riyix ri nibix chiwe chi majun inaꞌoj, riche (rixin) chi nuyaꞌ (nutzek) quiqꞌuix ri winek ri niquinaꞌ chi qꞌuiy ri quetaman. Ri Dios can xixruchaꞌ wi riyix ri nibix chiwe chi majun iwuchukꞌaꞌ, riche (rixin) chi nuyaꞌ (nutzek) quiqꞌuix ri winek ri niquinaꞌ chi can cꞌo qꞌuiy quichukꞌaꞌ. Queriꞌ xuben ri Dios riche (rixin) chi nikꞌalajin chi ri uchukꞌaꞌ y ri naꞌoj ri xa riche (rixin) re ruwachꞌulef xa majun nicꞌatzin wi.
\v 28 Y riyix ri majun ikꞌij y yixetzelex cuma ri winek ri xa riqꞌui re ruwachꞌulef quicukuban wi quicꞌuꞌx, riyix cꞌa riꞌ xixruchaꞌ ri Dios. Y queriꞌ chukaꞌ riyix ri niban chiwe chi can majun iwejkalen, ri Dios xixruchaꞌ. Queriꞌ xuben ri Dios riche (rixin) chi nikꞌalajin chi ri can cꞌo quikꞌij waweꞌ chuwech re ruwachꞌulef, xa xuben chique chi majun quejkalen.
\v 29 Y queriꞌ xuben ri Dios riche (rixin) chi majun cꞌa winek ri nicowin ta nunimirisaj riꞌ chuwech Riyaꞌ.
\v 30 Y can ya cꞌa ri Dios ri xbano chake riyoj chi xa jun chic kabanon riqꞌui ri Cristo Jesús. Ri Dios can xukꞌalajsaj cꞌa ri runaꞌoj chkawech riyoj ruma ri Cristo. Can xuben wi cꞌa chi ruma ri Cristo tek majun kamac yojtzꞌetetej\f + 1 Co. 6.11.\f* ruma ri Dios. Y ruma chukaꞌ ri Cristo tek xchꞌajchꞌojsex ri kacꞌaslen y xojcolotej.
\v 31 Rumacꞌariꞌ ri ruchꞌabel ri Dios ri tzꞌibatal ca, nubij: Wi cꞌo jun ri nrajoꞌ nunimirisaj riꞌ, más utz chi ya ri Ajaf tunimirisaj rukꞌij.\f + Jer. 9.23, 24; 2 Co. 10.17.\f* Queriꞌ nubij ri tzꞌibatal ca.
\c 2
\s Ri Pablo can xu (xe) wi ri Jesucristo ri xcom chuwech cruz ri xutzijoj pa Corinto
\p
\v 1 Y can queriꞌ wi xinben riyin wachꞌalal, tek xinapon iwuqꞌui. Ma riqꞌui ta naꞌoj riche (rixin) re ruwachꞌulef xintzijoj ri ruchꞌabel ri Dios chiwe, ni ma riqꞌui ta chukaꞌ chꞌabel ri achiꞌel niquicusaj ri nimaꞌk tak achiꞌaꞌ ri qꞌuiy quetaman.\f + 2 Co. 11.6.\f*
\v 2 Ruma riyin can nbin wi pa wánima chi tek xquinapon iwuqꞌui, majun xabachique ta cꞌa ri xtintzijoj chiwe, xa can xu (xe) wi ri Jesucristo, ri xcom chuwech cruz ri xtintzijoj chiwe.\f + Ga. 6.14; Fil. 3.8.\f*
\v 3 Y tek xicꞌojeꞌ iwuqꞌui,\f + Hch. 18.1.\f* xinnaꞌ chi nuyonil ka riyin ma yicowin ta nben ri rusamaj ri Dios chicojol. Y rumariꞌ xinxibij wiꞌ y hasta xibarbot (xibaybot).
\v 4 Y tek xintzijoj ri ruchꞌabel ri Dios chiwe, can man cꞌa xincusaj ta naꞌoj quiche (quixin) ri winek, ni ma xincusaj ta chukaꞌ chꞌabel ri can janipeꞌ na rubanic, xa can ya ri Lokꞌolaj Espíritu y ri ruchukꞌaꞌ ri Dios ri xtoꞌo wuche (wixin).\f + 2 P. 1.16.\f*
\v 5 Riche (rixin) chi queriꞌ ri icukbel cꞌuꞌx cof nicꞌojeꞌ chupan ri ruchukꞌaꞌ\f + 2 Co. 4.7.\f* ri Dios y ma chupan ta ri naꞌoj quiche (quixin) ri winek.
\s Ri nukꞌalajsaj ri Lokꞌolaj Espíritu chkawech
\p
\v 6 Ma riqꞌui wi riꞌ, riyoj can cꞌo wi naꞌoj nikacꞌut chiquiwech ri kachꞌalal ri can ye qꞌuiyinek chic chupan ri ruchꞌabel ri Dios. Ri naꞌoj ri nikacꞌut riyoj ma riche (rixin) ta re ruwachꞌulef, ni ma quiche (quixin) ta chukaꞌ winek ri nimaꞌk quikꞌij chuwech re ruwachꞌulef; ri xa napon jun kꞌij tek xqueqꞌuis.
\v 7 Yacꞌa ri naꞌoj ri nikacꞌut riyoj chiquiwech ri kachꞌalal, can riche (rixin) wi ri Dios, naꞌoj ri majun bey can ta kꞌalajsan pe jabel. Xa ma can ta kꞌalaj rubixic banon pe chare. Pero cꞌa chupan re katiempo riyoj, xkꞌalajsex wi ri ruchꞌobon pe ri Dios chi nuben. Can cꞌa ma jane cꞌo ta re ruwachꞌulef tek ri Dios xuchꞌob yan chi xtuben chake chi xticꞌojeꞌ kakꞌij kacꞌojlen.
\v 8 Y re naꞌoj reꞌ can ma nikꞌax ta cꞌa chiquiwech ri winek ri nimaꞌk quikꞌij chuwech re ruwachꞌulef. Ruma wi ta xkꞌax chiquiwech, chanin ta xquitzꞌet y xquetamaj ta ruwech ri Cristo ri Ajaf, ri can cꞌo rukꞌij rucꞌojlen, y man ta xquitek rucamisaxic chuwech ri cruz.\f + Hch. 13.27.\f*
\v 9 Can achiꞌel ri nubij chupan ri ruchꞌabel ri Dios ri tzꞌibatal ca:
\q Majun cꞌa tzꞌeteyon ta
\q y chukaꞌ majun acꞌaxayon ta
\q ni majun chꞌoboyon ta,
\q ri ruchojmirisan ri Dios riche (rixin) chi nuyaꞌ chique ri winek ri yeꞌajowan riche (rixin).\f + Is. 64.4.\f*
\m Queriꞌ nubij ri tzꞌibatal ca.
\m
\v 10 Yacꞌa ri Dios xukꞌalajsaj yan cꞌa chkawech riyoj ruma ri Lokꞌolaj Espíritu ri rutakon pe. Ruma ri Lokꞌolaj Espíritu can retaman wi ronojel; retaman hasta ronojel ri nuchꞌob ri Dios.
\p
\v 11 ¿La cꞌo cami jun winek ri netaman achique nuchꞌob jun chic winek? Majun chic. Xaxu (xaxe wi) ri ruꞌespíritu riyaꞌ mismo ri etamayon achique nuchꞌob ka. Y queriꞌ chukaꞌ majun etamayon ta ri ruchꞌobonic ri Dios,\f + Ro. 11.34.\f* xa can xu (xe wi) ri Espíritu riche (rixin) ri Dios.
\v 12 Y riyoj ya ri Espíritu riꞌ kacꞌulun, ri petenak riqꞌui ri Dios, y ma ya ta ri espíritu riche (rixin) re ruwachꞌulef. Ri Dios ruyaꞌon cꞌa ri Lokꞌolaj Espíritu riꞌ chake, riche (rixin) chi niketamaj ronojel ri achique ri nuyaꞌ pe ri Dios chake.
\v 13 Y tek nikabij ronojel reꞌ chique ri kachꞌalal ri can ye ucꞌuan wi ruma ri Lokꞌolaj Espíritu, ma yekacusaj ta chꞌabel ri xa riqꞌui jun winek petenak wi, riyoj yekacusaj chꞌabel ri ye petenak riqꞌui ri Lokꞌolaj Espíritu, riche (rixin) chi yekabij ri yerucꞌut Riyaꞌ chkawech.
\p
\v 14 Yacꞌa ri winek ri man cꞌo ta ri Lokꞌolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios quiqꞌui, ma niquicꞌul ta ri nucꞌut ri Lokꞌolaj Espíritu. Ruma chiquiwech riyeꞌ xa can majun nicꞌatzin wi.\f + Ro. 8.5.\f* Y xa ma nikꞌax ta chiquiwech ruma xaxu (xaxe wi) ri cꞌo ri Lokꞌolaj Espíritu quiqꞌui, can nikꞌax chiquiwech achique ri nucꞌut ri Lokꞌolaj Espíritu.
\v 15 Riyoj ri kayaꞌon kꞌij chi yoj ucꞌuan ruma ri Lokꞌolaj Espíritu yojcowin niketamaj ronojel achique ri kitzij y ri xa ma kitzij ta. Y majun xtibin chi ma kitzij ta ri nikacꞌut.
\v 16 Achiꞌel ri nubij chupan ri ruchꞌabel ri Dios ri tzꞌibatal ca: ¿La cꞌo cami jun winek ri retaman achique nuchꞌob ri Ajaf Dios? ¿O la cꞌo ta cami jun winek ri nicowin nubij chare ri Dios ri achique utz chi nuben? Majun. Queriꞌ ri tzꞌibatal ca. Yacꞌa riyoj ri yoj ucꞌuan ruma ri Lokꞌolaj Espíritu, cꞌo chic cꞌa achiꞌel runaꞌoj ri Cristo kiqꞌui.
\c 3
\s Ri Pablo y ri Apolos cachibil cꞌa quiꞌ chubanic rusamaj ri Dios
\p
\v 1 Wachꞌalal, tek xicꞌojeꞌ iwuqꞌui majun modo xixintijoj ta achiꞌel xentijoj ri nicꞌaj chic kachꞌalal ri ye ucꞌuan ruma ri Lokꞌolaj Espíritu. Ruma riyix xa ya ri iraybel ri niben y ma can ta yix qꞌuiyinek chupan ri ruchꞌabel ri Cristo, xa cꞌa yix achiꞌel acꞌalaꞌ.\f + Ef. 4.14.\f* Y rumariꞌ cꞌo nicꞌaj chic tijonic ma xinyaꞌ ta chiwe.
\v 2 Xaxu (xaxe wi) ri tijonic ri ma can ta rucꞌayewal chi nikꞌax chiwech ri xinyaꞌ chiwe, xinben chiwe achiꞌel tak acꞌalaꞌ ri xa cꞌa tzꞌumaj\f + He. 5.13.\f* na niquitij. Ruma xa cꞌa yix achiꞌel na acꞌalaꞌ y ma jane yixcowin ta nitij wey. Y cꞌa que na riꞌ ibanon wacami.
\v 3 Riyix xa can cꞌa ya na ri iraybel ri niben. Can itzel ninaꞌ chare jun chic kachꞌalal ri utz cꞌo. Cꞌo oyowal chicojol. Ijachon iwiꞌ. ¿La ma nikꞌalajin ta cami riqꞌui ri yeꞌibanalaꞌ chi xa ya ri iraybel ri ucꞌuayon iwuche (iwixin)? Ri icꞌaslen xa can junan cꞌa riqꞌui ri quicꞌaslen ri winek ri majun ri Lokꞌolaj Espíritu quiqꞌui.
\v 4 Riyix xa ijachon iwiꞌ. Ruma yecꞌo yebin chi ye riche (rixin) ri Pablo. Yecꞌo yebin chi ye riche (rixin) ri kachꞌalal Apolos.\f + 1 Co. 1.12.\f* ¿La ma nikꞌalajin ta cami chi cꞌa ya na ri iraybel ri ucꞌuayon iwuche (iwixin)?
\p
\v 5 ¿Achique cami ri kachꞌalal Apolos, y yin achique cami riyin ri Pablo? Riyoj ma yoj Dios ta, riyoj xa yoj rusamajel Riyaꞌ. Riyaꞌ ruyaꞌon jun kasamaj chikajujunal ruma ri Ajaf Dios xuchaꞌ ri Apolos y xiruchaꞌ chukaꞌ riyin ri Pablo, riche (rixin) chi xkatzijoj ri ruchꞌabel chiwe riyix y rumariꞌ tek xinimaj.
\v 6 Riyin xintic ri ruchꞌabel ri Dios pa tak iwánima. Ri kachꞌalal Apolos xuben chi achiꞌel xuyiꞌaj ri chꞌabel riꞌ ruma xsamej chicojol. Pero ya ri Dios ri xbano chi xqꞌuiy pa tak icꞌaslen.
\v 7 Rumariꞌ ya ri Dios ri cꞌo rejkalen, ruma ya Riyaꞌ ri xbano chi xqꞌuiy ri ruchꞌabel pa tak iwánima; y ma yoj ta riyoj ruma riyin xaxu (xaxe wi) xintic ri ruchꞌabel pa tak iwánima y majun chic xinben. Y queriꞌ chukaꞌ ri kachꞌalal ri achiꞌel xuyiꞌaj ri chꞌabel riꞌ, xa can xu (xe wi) cꞌa chukaꞌ riꞌ xuben.
\v 8 Riyin ri xitico ri ruchꞌabel ri Dios pa tak iwánima, y ri kachꞌalal ri achiꞌel xuyiꞌaj ri chꞌabel riꞌ ruma xsamej chicojol, xa yoj junan cꞌa riqꞌui, chi yoj caꞌiꞌ cꞌa xtikacꞌul ri rajel ruqꞌuexel\f + Ro. 2.6.\f* ri samaj ri xkaben chikajujunal.
\v 9 Ruma riyoj kachibil kiꞌ pa rusamaj ri Dios, y riyix can yix achiꞌel jun ticoꞌn ri can nisamajix ruma ri Dios. Riyix chukaꞌ yix achiꞌel jun jay\f + Ef. 2.19, 20.\f* ri ntajin rubanic ruma ri Dios.
\p
\v 10 Y can achiꞌel wi cꞌa ri rutzil ri Dios ri xuyaꞌ chuwe, can quecꞌariꞌ ri rusamaj ri nben. Rumariꞌ xinoc achiꞌel jun utzilaj aj banoy jay. Y tek xintzijoj ri ruchꞌabel ri Dios chiwe, yariꞌ tek achiꞌel xinben ri rucimiento ri jay. Pero ma yin ta cꞌa riyin yipaban anej ri jay. Xa yecꞌo nicꞌaj chic ri xquepaban anej ri jay. Y quinojel cꞌa ri xquepaban ri jay, can tiquitzꞌetaꞌ cꞌa chi jabel rupabaxic tiquibanaꞌ chare.
\v 11 Cꞌo chic ri rucimiento ri jay, y riꞌ ya ri Jesucristo.\f + Ef. 2.20.\f* Y can majun chic cꞌa xticowin ta xtiyaꞌo\f + 2 Co. 11.4.\f* jun chic rucimiento.
\v 12 Yecꞌo ri can kꞌanapuek xtiquicusaj el pa ruwiꞌ ri rucimiento ri cꞌo chic, riche (rixin) chi niquiben ri jay; yecꞌo ri xtiquicusaj sakapuek; y yecꞌo ri xquequicusaj abej ri sibilaj jotol rajel. Y yecꞌo nicꞌaj chic ri xquequicusaj cheꞌ, patzꞌen y kꞌayis.
\v 13 Y xtapon cꞌa jun kꞌij tek xtikꞌalajin\f + Lc. 2.35.\f* ri kasamaj ri xkaben chikajujunal ruma nikꞌaxex na pa kꞌakꞌ, y cꞌa chiriꞌ nitzꞌet wi, wi xtucochꞌ ri kꞌakꞌ o xa xtiqꞌuis, ruma xtitojtobex riqꞌui kꞌakꞌ.\f + 1 P. 1.7.\f*
\v 14 Y wi ri jay ri xkapabaꞌ pa ruwiꞌ ri rucimiento nucochꞌ ri kꞌakꞌ y ma xticꞌat ta, riyoj xtikacꞌul jun utzilaj rajel ruqꞌuexel ruma ri samaj ri xkaben.
\v 15 Pero wi xa xticꞌat ri samaj ri xkaben, majun rajel ruqꞌuexel xtikacꞌul ta, xa xtiqꞌuis chi queriꞌ. Yacꞌa riyoj xkojcolotej, achiꞌel ta kojcolotej pe pa jun kꞌakꞌ.
\p
\v 16 ¿La ma iwetaman ta cꞌa chi ri Lokꞌolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios cꞌo pa tak iwánima? ¿La ma iwetaman ta cꞌa chukaꞌ riyix chi yix rachoch ri Dios?\f + 2 Co. 6.16.\f*
\v 17 Wi cꞌo jun winek ri nuwulan ri rachoch ri Dios, ri Dios xtuwulaj chukaꞌ ri nibano queriꞌ riche (rixin) chi nberutijaꞌ pokonal. Ruma ri rachoch ri Dios can lokꞌolaj wi, y riꞌ yix cꞌa riyix.
\p
\v 18 Majun cꞌa tukꞌol ka riꞌ ruyon. Wi cꞌo jun chicojol ri nunaꞌ chi cꞌo qꞌuiy retaman chrij ri naꞌoj riche (rixin) re ruwachꞌulef, nicꞌatzin chi nuchꞌutinirisaj riꞌ y tujalaꞌ ri ruchꞌobonic. Tubanaꞌ achiꞌel chi xa majun naꞌoj riche (rixin) re ruwachꞌulef riqꞌui,\f + Pr. 3.7.\f* riche (rixin) chi riyaꞌ nril ri kitzij naꞌoj.
\v 19 Ruma chuwech ri Dios, ri naꞌoj ri xa riche (rixin) re ruwachꞌulef xa can majun oc rejkalen, achiꞌel ri nubij chupan ri ruchꞌabel ri tzꞌibatal ca: Ri winek ri niquicukubaꞌ ka quicꞌuꞌx riqꞌui ri naꞌoj ri cꞌo quiqꞌui, qꞌuiy mul xa chubanic ri etzelal niquicusaj wi y chiriꞌ cꞌa yeruchop wi ri Dios.\f + Job 5.13.\f* Riqꞌui cꞌa ri naꞌoj ri cꞌo quiqꞌui yeruchop wi y yeka pa rukꞌaꞌ.
\v 20 Y chukaꞌ nubij: Ri Ajaf retaman ri niquichꞌob ri winek ri niquinaꞌ chi cꞌo nimaꞌk tak naꞌoj quiqꞌui, y chukaꞌ retaman chi majun oc rejkalen ri chꞌobonic riꞌ.\f + Sal. 94.11.\f* Queriꞌ ri tzꞌibatal ca.
\v 21 Rumacꞌariꞌ ma tiben ta chi xaxu (xaxe wi) jun kachꞌalal ri más cꞌo rukꞌij chiwech. Man cꞌa timestaj ta chi ronojel xa can ye iwuche (iwixin) wi riyix.
\v 22 Iwuche (iwixin) riyix ri Pablo, ri Apolos, ri Pedro, ri ruwachꞌulef, ri cꞌaslen, ri camic, ri nitzuꞌ wacami y ri xtitzuꞌ ri chkawech apo. Ronojel can iwuche (iwixin) wi riyix.
\v 23 Y riyix can yix riche (rixin) ri Cristo, y ri Cristo can riche (rixin) ri Dios.
\c 4
\s Ri samaj ri niquiben ri apóstoles
\p
\v 1 Rumariꞌ rajawaxic chi can tikꞌax chiquiwech ri winek chi riyoj can yoj rusamajel wi ri Cristo, y yaꞌon pa kakꞌaꞌ chi nikakꞌalajsaj ri ruchꞌobon pe ri Dios ri xa ma kꞌalajsan ta pe ojer.
\v 2 Y quinojel cꞌa ri yatajnek jun samaj pa quikꞌaꞌ ruma ri Dios, can rajawaxic cꞌa chi tiquibanaꞌ ri samaj riꞌ, ri achiꞌel rucꞌamon chi niquiben riqꞌui.
\v 3 Riyin ma nxibij ta wiꞌ chare ri nichꞌob chuwij, o ri nuchꞌob ri aj kꞌatbel tzij chuwij, chi utz o ma utz ta ri nusamaj. Ruma majun winek xticowin ta xtibin chi utz o ma utz ta yitajin chare ri nusamaj.\f + 1 Co. 3.12, 13.\f* Y ni xa ta riyin yicowin ta nbij wi utz o ma utz ta yitajin chare ri nusamaj.
\v 4 Riyin nunaꞌ\f + 1 Jn. 3.20, 21.\f* ri wánima chi utz ri yitajin chubanic. Pero ma riqꞌui ta riꞌ yicowin nbij chi can utz yitajin chubanic, ma que ta riꞌ, ya cꞌa ri Ajaf ri xtibin.
\v 5 Rumacꞌariꞌ riyix ma tikꞌet ta apo tzij pa ruwiꞌ jun winek tek xa ma jane rukꞌijul ta. Ma tiben ta queriꞌ. Xa tiwoyobej na ri kꞌij tek xtipe chic jun bey ri Ajaf Jesús.\f + Ap. 20.12.\f* Riyaꞌ can xquerelesaj pe chuwasakil ri yebanalox ri ma yekꞌalajin ta y xquerukꞌalajsaj pe ri achique cꞌo pa tak kánima.\f + 2 Co. 5.10.\f* Y ri Dios yacꞌariꞌ tek xtuyaꞌ kakꞌij chikajujunal achiꞌel ri rucꞌamon chi nuyaꞌ chake.
\p
\v 6 Wachꞌalal, ronojel ri xinbij chiwe tek xichꞌo chrij ri kachꞌalal Apolos y tek xichꞌo chuwij ka riyin, riꞌ xa jun cꞌambel naꞌoj chiwe riyix. Y reꞌ xinbij ruma nwajoꞌ chi ma yixkꞌax ta pa ruwiꞌ ri ye tzꞌibatal ca chupan ri ruchꞌabel ri Dios. Riche (rixin) chi queriꞌ ma ninimirisaj ta iwiꞌ pa ruwiꞌ jun chic.\f + Ro. 12.3.\f* Ruma ri nibij chi cꞌo jun rusamajel ri Dios ri más niwajoꞌ que chuwech jun chic, xa yixtajin nikasaj rukꞌij ri jun chic.
\v 7 Riyix ri ninaꞌ chi cꞌo ikꞌij, ¿achique cami xbin chiwe chi riyix cꞌo más ikꞌij que chiquiwech ri nicꞌaj chic? ¿Ruma achique ta cꞌa ri cꞌo iwuqꞌui riyix chi man ta ya ri Dios yayon pe chiwe?\f + Jn. 3.27; 1 P. 4.10.\f* ¿Achique ruma tek riyix ninimirisaj iwiꞌ? Ruma xa ta iyon riyix, man ta jun cꞌo iwuqꞌui.
\p
\v 8 Riyix ninaꞌ chi cꞌo chic ronojel iwuqꞌui y majun chic rajawaxic chiwe. Can yix beyomaꞌ chic ninaꞌ riyix. Can cꞌo chic kꞌatbel tzij pan ikꞌaꞌ ninaꞌ y riyoj ma yojcꞌatzin ta chic chiwe. Jabel ta riꞌ wi ta can cꞌo chic kꞌatbel tzij pan ikꞌaꞌ, riche (rixin) chi riyoj yoj-oc ta chukaꞌ aj kꞌatbel tak tzij iwuqꞌui riyix.
\v 9 Riyin nbij chi ri Dios rubanon chake riyoj apóstoles chi majun oc kakꞌij chiquiwech quinojel ri winek. Yoj achiꞌel ri achiꞌaꞌ ri can kꞌaton chic tzij pa quiwiꞌ chi yecamisex,\f + Sal. 44.22.\f* y quinojel cꞌa ri winek y ri ángeles yojquitzuꞌ cꞌa pe achique niban chake.
\v 10 Chiwech ka riyix, riyoj xa can yoj nacanek cꞌa chupan ri rusamaj ri Cristo, yacꞌa riyix nibij chi can cꞌo inaꞌoj icꞌulun riqꞌui ri Cristo. Chiwech riyix, riyoj xa majun oc kachukꞌaꞌ, yacꞌa riyix nibij chi can cꞌo iwuchukꞌaꞌ. Riyix nibij chi can cꞌo ikꞌij. Yacꞌa riyoj xa yojetzelex.
\v 11 Y kitzij chi queriꞌ quibanon pe chake y cꞌa que na riꞌ yetajin wacami. Ruma yojwayjan, nichakiꞌj kachiꞌ, lawaloꞌ ti katziak, nipakꞌilox kapalej chi kꞌaꞌ, y majun kachoch.
\v 12 Riyoj can sibilaj yojcos chi samaj riche (rixin) chi nikachꞌec kaway.\f + Hch. 18.3.\f* Y astapeꞌ cꞌo ri yeyokꞌo kiche (kixin), riyoj xa nikacꞌutuj ri rutzil ri Dios pa quiwiꞌ.\f + Mt. 5.44; 1 P. 2.23.\f* Y astapeꞌ cꞌo pokon niquiben ri winek chake ruma ri rubiꞌ ri Cristo, riyoj can nikacochꞌ.
\v 13 Y astapeꞌ itzel yechꞌo chikij, riyoj xa pan utzil nikabij chique chi xa ma utz ta ri yetajin chubanic. Y can quibanon chake chi majun oc kakꞌij y cꞌa que na riꞌ quibanon chake wacami. Xa yoj achiꞌel mes yojquitzꞌet y quibanon chake chi xa yoj achiꞌel quitzꞌilol.
\p
\v 14 Ronojel re xtintzꞌibaj el chiwe ma riche (rixin) ta cꞌa chi nyaꞌ (ntzek) iqꞌuix. Ma que ta riꞌ. Xaxu (xaxe wi) nwajoꞌ yixinpixabaj jubaꞌ, ruma can yix achiꞌel tak walcꞌual nnaꞌ riyin, y sibilaj yixinwajoꞌ.
\v 15 Yin cꞌa riyin ri xitzijon nabey chiwe ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic. Riyix xinimaj ri Cristo Jesús ruma ri chꞌabel ri xintzijoj chiwe, y rumariꞌ riyin xinoc achiꞌel jun tataꞌaj chiwe riyix. Y astapeꞌ yecꞌo ta lajuj mil ri yetijon iwuche (iwixin) chrij ri Cristo, xaxu (xaxe wi) riyin ri achiꞌel itataꞌ.
\v 16 Y rumariꞌ ncꞌutuj jun utzil chiwe chi ticꞌuaj jun cꞌaslen utz, can achiꞌel ri nucꞌaslen riyin.
\p
\v 17 Queriꞌ nwajoꞌ chiwe, y rumariꞌ xintek el ri kachꞌalal Timoteo iwuqꞌui, riche (rixin) chi nunataj chiwe ri achique rubanic ri cꞌaslen riqꞌui ri Cristo, ri xiwetamaj ca tek xicꞌojeꞌ chilaꞌ iwuqꞌui. Riyin sibilaj nwajoꞌ ri Timoteo. Riyaꞌ can achiꞌel walcꞌual; y can nuben wi achiꞌel nrajoꞌ ri Ajaf. Y achiꞌel xtubij riyaꞌ chiwe chi rajawaxic chi riyix nicꞌuaj jun cꞌaslen utz, can queriꞌ chukaꞌ ncꞌut riyin chiquiwech quinojel ri iglesias xabacuchi (xabachique) ta na yecꞌo wi.
\v 18 Yecꞌo kachꞌalal chicojol ri can niquinaꞌ chi can cꞌo quikꞌij y niquibij chi riyin ma xquinapon ta chic iwuqꞌui.
\v 19 Pero ri niquibij xa ye riyeꞌ yechꞌobo queriꞌ, ruma riyin xa xquinapon yan iwuqꞌui, wi queriꞌ xtrajoꞌ ri Ajaf. Y tek xquinapon, man ya ta ri quichꞌabel ri xtinwacꞌaxaj, xa xtinwetamaj cꞌa riyin wi can cꞌo ruchukꞌaꞌ ri Dios quiqꞌui ri kachꞌalal ri yebin chi can cꞌo quikꞌij.
\v 20 Ruma jun winek ri cꞌo pa rajawaren ri Dios, nikꞌalajin ri ruchukꞌaꞌ ri Dios pa rucꞌaslen,\f + 1 Ts. 1.5.\f* y ma xu (xe) ta wi nubij chi cꞌo pa rajawaren ri Dios.
\v 21 Tek riyin xquinapon iwuqꞌui, ¿achique niwajoꞌ chi nben chiwe? ¿Riyix niwajoꞌ cami chi yibechapon chiwe ruma ma utz ta ri icꞌaslen icꞌuan, o niwajoꞌ chi yinapon iwuqꞌui riqꞌui ajowabel y chꞌuchꞌujil?
\c 5
\s Ri Pablo nubij chique ri kachꞌalal aj Corinto ri achique rajawaxic chi niquiben, ruma ri mac ri xbanatej chiquicojol
\p
\v 1 Can elenak cꞌa rutzijol ri banatajnek chicojol riyix. Ruma chi cꞌo jun kachꞌalal ri can xquicꞌom ka quiꞌ riqꞌui ri ruyajteꞌ. Y hasta ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios majun bey niquiben ta queriꞌ.\f + Ef. 5.3.\f*
\v 2 ¿La ma utz ta cami chi yixbison y yixokꞌ ruma ri rubanon ri jun kachꞌalal riꞌ y niwelesaj ta el chicojol? Yacꞌa riyix can inimirisan iwiꞌ, xa can niben chi achiꞌel xa ta majun banatajnek chicojol.
\p
\v 3 Riyin ma yincꞌo ta apo iwuqꞌui, pero ri wánima cꞌo iwuqꞌui. Y rumariꞌ xinchꞌob yan ri achique nicꞌatzin chi nikaben chare ri kachꞌalal ri cꞌo chupan ri mac riꞌ.
\v 4 Y pa rubiꞌ cꞌa ri Kajaf Jesucristo nbij cꞌa chiwe ri nicꞌatzin chi niban: Tek xtimol iwiꞌ riyix, y ri nuꞌespíritu can xticꞌojeꞌ wi apo iwuqꞌui, ri Kajaf Jesucristo can xtuyaꞌ uchukꞌaꞌ chiwe
\v 5 riche (rixin) chi niwelesaj cꞌa el chicojol ri cꞌo chupan ri mac riꞌ y tijach pa rukꞌaꞌ ri Satanás riche (rixin) chi tek riyaꞌ cꞌo chic pa rukꞌaꞌ ri Satanás, xtutij pokonal. Queriꞌ tibanaꞌ riche (rixin) chi queriꞌ riyaꞌ xtuyaꞌ ca ri itzel ruraybel. Y xtitzolin ta pe rucꞌuꞌx riche (rixin) chi queriꞌ man ta xtibe pa kꞌakꞌ, xa xticolotej ta chupan ri kꞌij tek ri Ajaf Jesús xtipe chic jun bey.
\p
\v 6 Ma utz ta chi riyix ninimirisaj iwiꞌ y niben chi achiꞌel xa ta majun mac banatajnek chicojol. Ruma iwetaman chi tek niyaꞌ kꞌij chare ri mac, chanin ninimer. Can achiꞌel nuben ri chꞌom (levadura), xa riqꞌui ti jubaꞌ nika chupan ri qꞌuej (harina) muban ca, nuchꞌomirisaj ronojel. Y queriꞌ chukaꞌ nuben ri mac, xa riqꞌui wi riyix niyaꞌ kꞌij chare jun, xa can queriꞌ chukaꞌ niquichop rubanic quinojel.
\v 7 Rumariꞌ tiwelesaj cꞌa el ronojel ri mac ri cꞌo chicojol, riche (rixin) chi yixoc achiꞌel jun cꞌacꞌacꞌ qꞌuej (harina) muban ri majun chꞌom (levadura) riqꞌui. Riyix can chꞌajchꞌojsan chic ri icꞌaslen ruma ri Cristo tek xcom chuwech ri cruz. Riyaꞌ xban cꞌa chare achiꞌel niban chique ri carneꞌl ri yecamisex pa tak kanimakꞌij riyoj israelitas, ri nibix pascua chare.
\v 8 Can tikayaꞌ cꞌa ca ronojel ri mac y tikachajij kiꞌ jabel. Tikabanaꞌ cꞌa achiꞌel xquiben ri wech aj Israel. Riyeꞌ riche (rixin) ri nimakꞌij pascua, xquichajij quiꞌ jabel riche (rixin) chi ma xquitij ta ri caxlan wey ri cꞌo chꞌom (levadura) riqꞌui.\f + Dt. 16.3.\f* Quecꞌariꞌ chukaꞌ tikabanaꞌ riyoj wacami, tikachajij kiꞌ chuwech ri mac. Tikayaꞌ ca rubanic ronojel ri etzelal y man chic quepe ta chꞌoboj pa kajolon (kawiꞌ) ri xa ma ye utz ta. Koj-oc cꞌa achiꞌel ri caxlan wey ri majun chꞌom (levadura) riqꞌui. Can ta kitzij ronojel ri nikaben y nikabij, y man ta riqꞌui caꞌiꞌ kapalej.
\p
\v 9 Chupan ri jun chic wuj ri ntakon el iwuqꞌui, nbin el chiwe chi ma tiwachibilaj ta iwiꞌ quiqꞌui ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ ri niquicanolaꞌ quiꞌ riche (rixin) chi yemacun y xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ.
\v 10 Y tek riyin xinbij queriꞌ, ma xichꞌo ta chiquij ri winek ri ma quiniman ta ri Jesucristo. Winek ri can cꞌa yecꞌo na chupan ri mac. Ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ ri xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ y niquicanolaꞌ quiꞌ riche (rixin) chi yemacun. Winek ri chak benak cánima chrij ronojel ri cosas; ri yeꞌelekꞌ, y cꞌa niquiyaꞌ na chukaꞌ quikꞌij dios ri xa ye banon cuma winek. Riyin, can ma chiquij ta cꞌa ri winek riꞌ xichꞌo wi, ruma wi xa ta queriꞌ, riyoj rajawaxic chi yoj-el el waweꞌ chuwech re ruwachꞌulef riche (rixin) chi nikachꞌer (nikajech) el kiꞌ quiqꞌui, pero ma que ta riꞌ.\f + Jn. 17.15.\f*
\v 11 Ri xinwajoꞌ xinbij chiwe riyix chupan ri wuj riꞌ ya ri ma tiwachibilaj ta iwiꞌ riqꞌui jun ri nubij chi kachꞌalal y xa nuben mac achiꞌel riꞌ.\f + Mt. 18.17.\f* Man cꞌa tiwachibilaj ta iwiꞌ riqꞌui jun achi ri nubij chi riyaꞌ kachꞌalal y xa nicꞌojeꞌ riqꞌui jun ixok ri xa ma rixjayil ta, y queriꞌ chukaꞌ ma tiwachibilaj ta iwiꞌ riqꞌui jun ixok ri nubij chi riyaꞌ kachꞌalal y xa nicꞌojeꞌ riqꞌui jun achi ri xa ma rachijil ta. Y queriꞌ chukaꞌ ri chak benak cánima chrij ronojel ri cosas. Ri yeyaꞌo quikꞌij dios ri xa ye banon cuma winek, ri yeyokꞌon, ri yekꞌaber, ri yequichop winek riche (rixin) chi niquimej ca cosas chique. Wi niquibij chi ye kachꞌalal y xa niquiben mac achiꞌel riꞌ man cꞌa queꞌiwachibilaj ta, y chukaꞌ nbij chi man cꞌa quixwaꞌ ta quiqꞌui.\f + 2 Jn. 10.\f*
\v 12 Yacꞌa ri winek ri ma quiniman ta ri Cristo, ma pa nukꞌaꞌ ta riyin cꞌo wi riche (rixin) chi nkꞌet tzij pa quiwiꞌ. Yecꞌa ri kachꞌalal ri yemacun ri nicꞌatzin chi nikakꞌet tzij pa quiwiꞌ, ruma riyeꞌ chkacojol yecꞌo wi.
\v 13 Ri winek ri ma quiniman ta ri Jesucristo y ma chicojol ta riyix yecꞌo wi, ya na ri Dios ri xtikꞌato tzij pa quiwiꞌ. Yacꞌa ri kachꞌalal ri cꞌo chicojol ri cꞌo chupan ri il mac riꞌ, rajawaxic chi tiwelesaj el chicojol.\f + Dt. 13.5.\f*
\c 6
\s Tek ri ye ralcꞌual ri Dios cꞌo jun chꞌaꞌoj chiquicojol, ma rucꞌamon ta chi yebetzujun (yebesujun) chiquiwech ri aj kꞌatbel tak tzij
\p
\v 1 Tek cꞌo jun chiwe riyix ri cꞌo jun pokon banon chare ruma jun chic, ¿achique cꞌa ruma can ma nuxibij ta jubaꞌ riꞌ, xa can jic (choj) nibe cꞌa chiquiwech ri aj kꞌatbel tak tzij, winek ri xa ma quiniman ta ri Cristo, y xa ma chiquiwech ta ri lokꞌolaj tak kachꞌalal nibe wi riche (rixin) chi ye ta riyeꞌ ri yebano ruchojmil ri oyowal ri cꞌo chiquicojol?
\v 2 ¿La ma yixcowin ta cami riyix nichojmirisaj ri chꞌitak chꞌaꞌoj ri yebanatej chicojol? ¿La ma iwetaman ta cꞌa chi xtapon na jun kꞌij tek konojel riyoj ri lokꞌolaj tak ralcꞌual ri Dios xtikakꞌet na tzij\f + Sal. 145.5-9; Ap. 2.26; 20.4.\f* pa ruwiꞌ re ruwachꞌulef?
\v 3 ¿La ma iwetaman ta cꞌa chi xtapon na jun kꞌij tek riyoj xtikakꞌet tzij pa quiwiꞌ ri ángeles? Y wi queriꞌ, ¿achique ta cꞌa ruma ma yojcowin ta yojkꞌato tzij pa quiwiꞌ ri yebanatej chkacojol chupan re kacꞌaslen chuwech re ruwachꞌulef?
\v 4 Y wi cꞌo chꞌaꞌoj nibanatej chiquicojol caꞌiꞌ kachꞌalal, chiwech cꞌa riyix ri iniman ri Jesucristo queꞌapon wi. Ruma hasta ri majun oc quikꞌij chicojol riyix hasta riꞌ yecowin yekꞌato tzij.
\v 5 Nbij queriꞌ chiwe riche (rixin) chi quixqꞌuixbitej jubaꞌ. ¿La majun cami jun kachꞌalal chicojol ri cꞌo runaꞌoj riche (rixin) chi nuchojmirisaj jun oyowal chiquicojol ri kachꞌalal?
\v 6 Pero pa ruqꞌuexel chi que ta riꞌ ibanon, xa ma que ta riꞌ yixtajin, ruma jun kachꞌalal xa nberutzujuj (nberusujuj) jun chic kachꞌalal chiquiwech ri aj kꞌatbel tak tzij. Y ri aj kꞌatbel tak tzij riꞌ xa ma quiniman ta ri Cristo.
\p
\v 7 Ruma wi riyix xa nitzujuj (nisujuj) iwiꞌ chiquiwech ri aj kꞌatbel tak tzij, nikꞌalajin chi xa ma utz ta ri yixtajin chubanic. ¿La ma utz ta cami chi riyix nicochꞌ tek cꞌo jun pokon niban chiwe? ¿La ma utz ta cami chi riyix nicuy tek cꞌo ri nelekꞌex ca chiwe, que chuwech nichop oyowal chrij?\f + Pr. 20.22; Lc. 6.29; 1 Ts. 5.15; 1 P. 2.19, 23; 3.9.\f*
\v 8 Yacꞌa riyix xa ma que ta riꞌ niben. Pa ruqꞌuexel chi que ta riꞌ, xa yix cꞌa riyix ri yixbano ri etzelal\f + 1 Ts. 4.6.\f* y can nicanoj rubanic riche (rixin) chi niben alekꞌ y can chique ri kachꞌalal niben wi.
\p
\v 9 ¿La ma iwetaman ta cꞌa chi ri xa ma choj ta quicꞌaslen chuwech ri Dios ma xtiyatej ta chique riche (rixin) chi yeꞌoc pa rajawaren ri Dios? Rumariꞌ ma quixkꞌolotej ta. Ruma ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ ri niquicanolaꞌ quiꞌ riche (rixin) chi yemacun y xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ, ma xtiyatej ta chique riche (rixin) chi yeꞌoc pa rajawaren ri Dios. Y queriꞌ chukaꞌ xtiquicꞌulwachij ri yeyaꞌo quikꞌij dios ri xa ye banon cuma winek, ri achiꞌaꞌ ri cꞌo quixjayil y niquicanoj jun chic ixok, ri ixokiꞌ ri cꞌo cachijil y niquicꞌom ruwech jun chic achi, y ri achiꞌaꞌ ri xa ma ixokiꞌ ta chic yequirayij, xa quiqꞌui chic quech tak achiꞌaꞌ yecꞌojeꞌ wi, ma xtiyatej ta chique chi yeꞌoc pa rajawaren ri Dios.
\v 10 Y queriꞌ chukaꞌ ri yebano alekꞌ, ri chak benak cánima chrij ronojel cosas, ri yekꞌaber, ri yeyokꞌon, y ri can yequichop winek riche (rixin) chi niquimej ca cosas chique, ma xtiyatej ta chique riche (rixin) chi yeꞌoc pa rajawaren ri Dios.
\v 11 Y tek rubanon ca, yecꞌo chiwe riyix ri xebano mac achiꞌel ri xinbij yan ka. Yacꞌa re wacami can chꞌajchꞌoj\f + Jn. 13.10; Hch. 22.16; Ef. 5.26; He. 10.22.\f* chic banon chare ri iwánima, yix riche (rixin) chic ri Dios ruma can chꞌajchꞌojsan chic ri icꞌaslen, y majun chic imac ri yixtzꞌetetej ruma Riyaꞌ. Queriꞌ ri utzil ri xicꞌul ruma ri Ajaf Jesús y ri Lokꞌolaj Espíritu riche (rixin) ri ka-Dios.
\s Tikacusaj ri kakꞌaꞌ kaken riche (rixin) chi nikayaꞌ rukꞌij rucꞌojlen ri Dios
\p
\v 12 Ronojel xa can utz chi nben,\f + 1 Co. 10.23.\f* pero ma ronojel ta rucꞌamon chi nben. Ronojel xa can utz chi nben, xa yacꞌa ri ma rucꞌamon ta chi nibe ri wánima chrij ronojel ruma ma nwajoꞌ ta chi yichꞌacatej pa rukꞌaꞌ.
\v 13 Y can kitzij wi ri nibix chi ri kaway riche (rixin) chi nunojsaj ri kapan y ri kapan riche (rixin) chi nucꞌul ri kaway. Pero xtapon na jun kꞌij tek ri cosas riꞌ xa xqueqꞌuis, ruma ri Dios can que wi riꞌ xtuben chique. Yacꞌa ri Ajaf Dios xuyaꞌ ri kachꞌacul riche (rixin) chi ntoc riche (rixin) Riyaꞌ y ri Ajaf ntoc kiche (kixin) riyoj. Y ma xuyaꞌ ta ri kachꞌacul riche (rixin) chi nikacusaj chubanic ri mac, ma que ta riꞌ. Ma nrajoꞌ ta chi ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ ri xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ niquicanoj quiꞌ riche (rixin) chi yemacun.\f + 1 Ts. 4.3.\f*
\v 14 Y achiꞌel cꞌa xuben ri Dios chare ri Ajaf Jesús chi xucꞌasoj el chiquicojol ri caminakiꞌ, queriꞌ chukaꞌ xtuben chake riyoj. Xkojrucꞌasoj el riqꞌui ri ruchukꞌaꞌ.\f + Ro. 6.5; Ef. 1.19.\f*
\p
\v 15 ¿La ma iwetaman ta cꞌa riyix chi can yix rukꞌaꞌ raken\f + Ef. 5.30.\f* ri Cristo? Y wi xa jun chic ibanon riqꞌui ri Cristo, ¿la utz cami chi yixel el riqꞌui Riyaꞌ y yixoc rukꞌaꞌ raken jun ixok ri xa ma utzilaj cꞌaslen ta rucꞌuan? Ma utz ta.
\v 16 ¿La ma iwetaman ta cꞌa chi tek riyix yixapon riqꞌui jun ixok achiꞌel riꞌ, xa jun niben riqꞌui? Achiꞌel ri nubij chupan ri ruchꞌabel ri Dios ri tzꞌibatal ca: Ri achi y ri ixok xa jun xtiquiben\f + Gn. 2.24; Mt. 19.5.\f* chi ye caꞌiꞌ. Queriꞌ ri tzꞌibatal ca.
\v 17 Pero wi can yixcꞌo chic riqꞌui ri Ajaf, xa jun chic ibanon riqꞌui Riyaꞌ.\f + Jn. 17.21.\f*
\v 18 Rumariꞌ, can tikꞌilaꞌ cꞌa iwiꞌ riyix achiꞌaꞌ y riyix ixokiꞌ chi ma ticanolaꞌ ta iwiꞌ riche (rixin) chi yixmacun. Can sibilaj qꞌuiy cꞌa ruwech mac ri yecꞌo, pero ri mac tek jun achi y jun ixok yemacun y xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ, xa can chrij ri quichꞌacul yemacun wi ka,\f + Ro. 1.24.\f* y majun chic jun mac ri más itzel nuben chare ri winek, achiꞌel nuben ri jun mac riꞌ.
\v 19 ¿La ma iwetaman ta cꞌa chi ri ichꞌacul can rachoch wi ri Lokꞌolaj Espíritu?\f + 2 Co. 6.16.\f* Ri Lokꞌolaj Espíritu ri ruyaꞌon pe ri Dios chiwe y cꞌo pa tak iwánima. Rumariꞌ ri chꞌaculaj ri icꞌuan ma iwuche (iwixin) ta ka riyix.
\v 20 Quecꞌariꞌ nbij chiwe; ruma ri Dios nim rajel ri xuyaꞌ ri xixrulokꞌbej.\f + Ga. 3.13; He. 9.12; 1 P. 1.18; Ap. 5.9.\f* Y rumariꞌ ri ichꞌacul y ri iwespíritu can ye riche (rixin) chic Riyaꞌ. Rumacꞌariꞌ can queꞌicusaj cꞌa riche (rixin) chi niyaꞌ rukꞌij rucꞌojlen.
\c 7
\s Ri achique utz chi niquiben ri ye cꞌulan y ri achique utz niquiben ri ma ye cꞌulan ta
\p
\v 1 Wacami nwajoꞌ yichꞌo cꞌa jubaꞌ chrij ri itzꞌiban pe chupan ri wuj ri xitek pe chuwe. Can utz wi cꞌa riꞌ chi jun achi man ta nicꞌojeꞌ rixjayil.\f + 1 Co. 7.8, 26.\f*
\v 2 Pero ruma chi ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ niquicanolaꞌ quiꞌ riche (rixin) chi yemacun y xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ, rumariꞌ más utz chi ri achi ticꞌojeꞌ jun rixjayil\f + Pr. 5.19.\f* y ri ixok ticꞌojeꞌ jun rachijil.
\v 3 Y rajawaxic cꞌa chi ri achi cꞌo chi nuyaꞌ ri ruraybel\f + Ex. 21.10; 1 P. 3.7.\f* ri ixok y ri ixok cꞌo chi nuyaꞌ ri ruraybel ri achi.
\v 4 Ri ixok ma rucꞌamon ta chi ri ruchꞌacul xaxu (xaxe wi) riche (rixin) ka riyaꞌ, ruma can riche (rixin) wi ri rachijil. Y queriꞌ chukaꞌ ri achi, ma rucꞌamon ta chi ri ruchꞌacul xaxu (xaxe wi) riche (rixin) ka riyaꞌ, xa can riche (rixin) wi ri rixjayil.
\v 5 Rumariꞌ ri ixok ma tukꞌet ta ri ruraybel ri rachijil, y queriꞌ chukaꞌ ri achi ma tukꞌet ta ri ruraybel ri rixjayil. Pero wi riyeꞌ nicajoꞌ niquiben orar riche (rixin) caꞌiꞌ oxiꞌ kꞌij, utz chi niquiyaꞌ chiquiwech chi niquikꞌet quiꞌ chare ri quiraybel riche (rixin) jun caꞌiꞌ oxiꞌ kꞌij. Pero can ma utz ta chi riche (rixin) qꞌuiy kꞌij niquiben queriꞌ, ruma riqꞌui jubaꞌ ma niquicochꞌ ta ri quiraybel y ri Satanás nuben chare ri achi chi nucanoj jun chic ixok y nuben chare ri ixok chi nibe riqꞌui jun chic achi.
\p
\v 6 Y ri xinbij, xa riche (rixin) chi nyaꞌ jubaꞌ naꞌoj chiwe. Wacami yix cꞌa riyix quixchꞌoboꞌ wi niwajoꞌ niben queriꞌ o ma niwajoꞌ ta. Pero ma xinbij ta chiwe riche (rixin) chi can queriꞌ ri cꞌo chi niben.
\v 7 Riyin nbij chi sibilaj ta utz, chi quinojel ri winek ye achiꞌel ta riyin,\f + Hch. 26.29.\f* chi niquicochꞌ man ta yecꞌuleꞌ. Xa yacꞌa chikajujunal ma junan ta yatajnek chake ruma ri Dios,\f + Mt. 19.12; 1 Co. 12.11.\f* ruma jun wi yatajnek chare jun y jun wi chic yatajnek chare ri jun chic.
\p
\v 8 Riyin nbij cꞌa chique ri xa quiyon yecꞌo y nbij chukaꞌ chique ri malcaniꞌ tak ixokiꞌ, chi xa ta utz chi man ta yecꞌuleꞌ chic. Xa utz chi choj quecꞌojeꞌ chi queriꞌ,\f + 1 Co. 7.26.\f* achiꞌel nbanon riyin.
\v 9 Pero wi ma niquicochꞌ ta, xa más utz chi quecꞌuleꞌ.\f + 1 Ti. 5.14.\f* Ruma más utz chi yecꞌuleꞌ que chuwech nicꞌat ri cánima chare ri quiraybel.
\p
\v 10 Wacami cꞌo cꞌa ri nwajoꞌ nchilabej chique ri ye cꞌulan. Y ri nchilabej chique ma yin ta riyin yibin. Can ya ri Ajaf biyon: Chi ri ixokiꞌ ma tiquijech ta quiꞌ\f + Mr. 10.12.\f* quiqꞌui ri cachijlal.
\v 11 Pero wi cꞌo jun ixok ri nujech riꞌ riqꞌui ri rachijil, man cꞌa tucꞌom ta ruwech jun chic achi. Wi ma nrajoꞌ ta nicꞌojeꞌ ruyon, xa tiquichojmij chic chiquiwech riqꞌui ri rachijil y titzolin riqꞌui. Y queriꞌ chukaꞌ ri achiꞌaꞌ, ma tiquijech ta quiꞌ quiqꞌui ri quixjaylal.
\p
\v 12 Y wacami cꞌo caꞌiꞌ oxiꞌ chꞌabel ri nwajoꞌ nbij chique ri nicꞌaj chic, y ri nbij chiwe ri Ajaf majun rubin ca chrij reꞌ achique ri utz chi niquiben, xa yin yibin: Wi jun achi xunimaj ri Cristo tek cꞌulan chic y ri ixok ma nunimaj ta ri Cristo, pero ri ixok nrajoꞌ nicꞌojeꞌ riqꞌui ri achi, ri kachꞌalal achi man cꞌa tiquijech ta quiꞌ riqꞌui ri rixjayil.
\v 13 Y wi ya ri ixok ri xunimaj ri Cristo y ri achi ma nunimaj ta ri Cristo, pero ri achi nrajoꞌ nicꞌojeꞌ riqꞌui ri ixok, ri kachꞌalal ixok man cꞌa tiquijech ta quiꞌ riqꞌui ri rachijil.
\v 14 Ruma wi jun achi ri xa ma runiman ta ri Cristo y ri rixjayil runiman ri Cristo, y ri achi riꞌ nrajoꞌ nicꞌojeꞌ riqꞌui ri rixjayil, ri achi riꞌ ruchapon nril ri lokꞌolaj cꞌaslen ruma xa jun chic quibanon riqꞌui ri rixjayil. Y wi xa ya ri ixok ri ma runiman ta ri Cristo y ri rachijil runiman ri Cristo, y ri ixok riꞌ nrajoꞌ nicꞌojeꞌ riqꞌui ri rachijil, ri ixok riꞌ ruchapon nril ri lokꞌolaj cꞌaslen ruma xa jun chic quibanon riqꞌui ri rachijil. Y can kitzij wi chi queriꞌ, ruma xa ta man ta kitzij chi queriꞌ, ri ye calcꞌual ri winek riꞌ man ta ye chꞌajchꞌoj chuwech ri Dios. Pero ri calcꞌual ri winek riꞌ can chꞌajchꞌoj chic quicꞌaslen chuwech ri Dios.
\v 15 Yacꞌa wi ri achi ri ma runiman ta ri Cristo, y nrajoꞌ nuyaꞌ ca ri rixjayil ruma chi ri ixok runiman ri Cristo, ri ixok tuyaꞌ cꞌa kꞌij chare ri rachijil chi tibe el. Y queriꞌ chukaꞌ wi ri ixok ri ma runiman ta ri Cristo, y nrajoꞌ nuyaꞌ ca ri rachijil ruma chi ri achi runiman ri Cristo, ri achi tuyaꞌ cꞌa kꞌij chare ri rixjayil chi tibe el. Ruma majun ximiyon ta quiche (quixin). Ruma ri Dios xojrusiqꞌuij (xojroyoj) riche (rixin) chi can cꞌo ta uxlanibel cꞌuꞌx chkacojol.\f + Ro. 12.18.\f*
\v 16 Riyit ixok, ¿la ma awetaman ta chi riqꞌui jubaꞌ xa awuma riyit\f + 1 P. 3.1.\f* nicolotej ri awachijil? Riyit achijlonel, ¿la ma awetaman ta chi riqꞌui jubaꞌ xa awuma riyit nicolotej ri awixjayil?
\p
\v 17 Pero chiꞌijujunal quixcanaj achiꞌel xuyaꞌ ri Dios chiwe. Y chiꞌijujunal quixcanaj achiꞌel ri ibanon tek ma jane quixsiqꞌuix (quixoyox) ruma ri Dios. Yacꞌareꞌ nchilabej chique quinojel ri iglesias ri yecꞌo xabachique lugar.
\v 18 Rumariꞌ wi yecꞌo chiwe riyix ri banon ri circuncisión chique tek ri Dios xerusiqꞌuij (xeroyoj) riche (rixin) chi xeꞌoc ralcꞌual, queriꞌ quecꞌojeꞌ. Wi yecꞌo chukaꞌ chiwe riyix ri ma banon ta ri circuncisión chique tek ri Dios xerusiqꞌuij (xeroyoj) riche (rixin) chi xeꞌoc ralcꞌual, riyeꞌ chukaꞌ queriꞌ quecꞌojeꞌ.\f + Hch. 15; Ga. 5.2.\f*
\v 19 Ruma majun nuben wi banon ri circuncisión chake, o ma banon ta.\f + Col. 3.11.\f* Ri rajawaxic ya ri can nikanimaj\f + Jn. 15.14; Ga. 6.15; 1 Jn. 2.3.\f* ri rubin ca ri Dios.
\v 20 Chikajujunal kojcanaj cꞌa achiꞌel kabanon tek xojsiqꞌuix (xojoyox) ruma ri Dios.
\v 21 Wi yecꞌo chiwe riyix ri ye ximil pa samaj riqꞌui jun patrón tek ri Dios xerusiqꞌuij (xeroyoj) riche (rixin) chi xeꞌoc ralcꞌual, ma quebison ta. Pero wi yecowin niquicol pe quiꞌ,\f + Is. 58.6; Ga. 3.28.\f* can tiquitijaꞌ cꞌa quikꞌij riche (rixin) chi yeꞌel pe.
\v 22 Jun ri ximil pa samaj riqꞌui jun patrón tek xsiqꞌuix (xoyox) ruma ri Ajaf riche (rixin) chi xunimaj, wacami xcolotej yan cꞌa ruma ri Ajaf.\f + Jn. 8.36; Ga. 5.13.\f* Y queriꞌ chukaꞌ ri ma ximil ta pa samaj riqꞌui jun patrón tek xsiqꞌuix (xoyox) ruma ri Ajaf, wacami ya chic ri Cristo ri rupatrón.
\v 23 Riyix nim rajel xuyaꞌ ri Jesucristo riche (rixin) chi xixrulokꞌbej. Rumariꞌ wacami can yix riche (rixin) chic Riyaꞌ y man chic tiyaꞌ ta iwiꞌ chuxeꞌ\f + Lv. 25.42.\f* tijonic ri xa quiche (quixin) ri winek.
\v 24 Wachꞌalal, chikajujunal achiꞌel kabanon tek xojsiqꞌuix (xojoyox) ruma ri Dios, can quecꞌariꞌ kojcanaj chupan ri cꞌacꞌacꞌ kacꞌaslen riqꞌui ri Dios.
\p
\v 25 Y wacami nwajoꞌ yichꞌo cꞌa jubaꞌ chrij ri icꞌutun pe chuwe, ri achique rajawaxic chi niben quiqꞌui ri kꞌopojiꞌ y ri cꞌa ye cꞌajolaꞌ na. Ri nwajoꞌ cꞌa nbij chique riyeꞌ, can pa wánima cꞌa nipe wi. Ruma ri Ajaf majun xukꞌalajsaj ta ca chiquij riyeꞌ, ri achique ri utz chi niquiben. Y ri xtinbij, can cꞌo cꞌa rejkalen y utz chi nicukubaꞌ icꞌuꞌx riqꞌui, ruma ri Ajaf ruyaꞌon ri rutzil chuwe\f + 1 Ti. 1.16.\f* y yin ruyaꞌon pa rusamaj.\f + 1 Ti. 1.12.\f*
\v 26 Riyin nchꞌob ruma chi can cꞌo rucꞌayewal re tiempo re yojcꞌo wi, más ta utz chi ri winek quecꞌojeꞌ achiꞌel ri quibanon cꞌa wacami.
\v 27 Rumariꞌ ri kachꞌalal achi ri ruchojmirisan chic chi nicꞌuleꞌ, ma tutzolij ta riꞌ chrij. Y ri kachꞌalal ri ma ruchꞌobon ta chi nucanoj ixok, man cꞌa tucanoj ta, xa ticꞌojeꞌ chi queriꞌ.
\v 28 Ruma ri yecꞌuleꞌ, niquikꞌaxaj tijoj pokonal pa quicꞌaslen, y riyin ma nwajoꞌ ta chi riyix nicꞌulwachij queriꞌ. Pero chukaꞌ wi cꞌo jun kachꞌalal achi ri nrajoꞌ nicꞌuleꞌ, ticꞌuleꞌ cꞌa, riꞌ ma mac ta nuben. Y queriꞌ chukaꞌ jun kꞌopoj, wi nrajoꞌ nicꞌuleꞌ, ticꞌuleꞌ cꞌa, riꞌ ma mac ta nuben.
\p
\v 29 Pero ma timestaj ta cꞌa wachꞌalal, chi xa ma qꞌuiy ta chic tiempo xkojcꞌojeꞌ el\f + Job 14.1, 2; Sal. 39.4, 7; 90.5, 10; 103.15, 16; Ec. 6.12; 9.10; Ro. 13.11, 12; 1 P. 4.7; 2 P. 3.8, 9; 1 Jn. 2.17.\f* waweꞌ chuwech re ruwachꞌulef. Rumariꞌ ri kachꞌalal ri cꞌo quixjaylal, ma ruma ta chi cꞌo quixjaylal, ma ruma ta riꞌ chi man ta niquiben ri nrajoꞌ ri Dios.
\v 30 Y ri yebison, ma ruma ta ri bis chi man ta niquiben ri nrajoꞌ ri Dios. Y queriꞌ chukaꞌ ri yequicot, ma ruma ta chi yequicot, ruma ta riꞌ chi man ta niquiben ri nrajoꞌ ri Dios. Y ri qꞌuiy yetajin chulokꞌic, ma ruma ta chi qꞌuiy yetajin chulokꞌic, ruma ta riꞌ chi man ta niquiben ri nrajoꞌ ri Dios.\f + 2 Co. 6.10.\f*
\v 31 Y queriꞌ chukaꞌ ri yeꞌucusan ri cosas ri cꞌo chuwech re ruwachꞌulef,\f + Sal. 39.6.\f* ma tibe ta cánima chrij, man cꞌa tiquiyaꞌ ta kꞌij chi yariꞌ ri nibano\f + 1 Co. 9.18.\f* chique chi ma niquiben ta chic ri nrajoꞌ ri Dios. Ruma ronojel ri nikatzꞌet chuwech re ruwachꞌulef xa niqꞌuis.\f + Stg. 4.14; 1 Jn. 2.17.\f*
\p
\v 32 Riyin ma nwajoꞌ ta cꞌa chi riyix nichꞌujirisaj iwiꞌ chuchꞌobic cosas ri xa riche (rixin) re ruwachꞌulef, riche (rixin) chi queriꞌ yixcowin niben ri nrajoꞌ ri Dios. Ri achi ri majun rixjayil más nicowin nuchꞌob ri achique ri nrajoꞌ ri Ajaf, y can nutij wi rukꞌij riche (rixin) chi nuben\f + 1 Ti. 5.5.\f* ri achique nika chuwech ri Ajaf.
\v 33 Yacꞌa ri achi cꞌulan ma can ta nicowin nuchꞌob ri achique nrajoꞌ ri Ajaf, ruma ya ri rusamaj chuwech re ruwachꞌulef, yariꞌ nuchꞌob, y nutij rukꞌij riche (rixin) chi nuben achique ri nika chuwech ri rixjayil.
\v 34 Y queriꞌ chukaꞌ ri kꞌopoj, can cꞌo rucojol riqꞌui jun ixok ri cꞌulan chic. Ri kꞌopoj más nicowin nuchꞌob ri achique ri nrajoꞌ ri Ajaf, can nujech wi riꞌ riche (rixin) chi nuyaꞌ ri ránima y ri ruchꞌacul pa rusamaj ri Ajaf. Yacꞌa ri ixok ri cꞌulan chic, ma can ta nicowin nuchꞌob ri achique ri nrajoꞌ ri Ajaf, ruma ya ri rusamaj chuwech re ruwachꞌulef ri nuchꞌob\f + Lc. 10.40.\f* y nutij rukꞌij riche (rixin) chi nuben achique ri nika chuwech ri rachijil.
\p
\v 35 Ri xinbij chiwe, riche (rixin) chi yixintoꞌ y ma riche (rixin) ta chi yixinkꞌet. Riyin nwajoꞌ chi riyix nicꞌuaj ta jun cꞌaslen utz y man ta jun ri ntoc chupan, riche (rixin) chi can ya ta ri nrajoꞌ ri Ajaf ri niben.
\p
\v 36 Pero wi xa cꞌo cꞌa jun tataꞌaj ri ma ruyaꞌon ta ri rumiꞌal riche (rixin) chi nicꞌuleꞌ, y ri kꞌopoj xa cꞌo chic rujunaꞌ, y ri tataꞌaj nuchꞌob chi ma utz ta rubanon chi ma ruyaꞌon ta kꞌij chare ri rumiꞌal riche (rixin) chi nicꞌuleꞌ, y nutzꞌet chi ri kꞌopoj xa nrajoꞌ nicꞌuleꞌ, tuyaꞌ cꞌa kꞌij chare riche (rixin) chi nicꞌuleꞌ, ruma ma mac ta ri nuben, wi nuyaꞌ el riche (rixin) chi nicꞌuleꞌ.
\v 37 Pero wi ri tataꞌaj can cukul rucꞌuꞌx chi can utz ri nuben, y wi can majun rajawaxic chi ri rumiꞌal nicꞌuleꞌ, y wi can majun nikꞌato ruwech riqꞌui ri nuchꞌob, y wi xa can ruchꞌobon pa ránima chi ri rumiꞌal nicanaj chi kꞌopoj, can utz wi nuben ri tataꞌaj riꞌ.
\v 38 Ri tataꞌaj ri nuyaꞌ ri rumiꞌal riche (rixin) chi nicꞌuleꞌ, utz ri nuben.\f + He. 13.4.\f* Yacꞌa ri tataꞌaj ri ma nuyaꞌ ta ri rumiꞌal riche (rixin) chi nicꞌuleꞌ, más na utz ri nuben.
\p
\v 39 Jun ixok ri cꞌulan, can ximil wi\f + Ro. 7.2.\f* riqꞌui ri rachijil tek cꞌa qꞌues na ri rachijil. Ruma queriꞌ nubij ri ley ri xuyaꞌ ri Dios. Pero wi nicom el ri rachijil, cꞌacꞌariꞌ utz chi nicꞌuleꞌ riqꞌui jun chic achi, wi queriꞌ nrajoꞌ riyaꞌ. Pero nicꞌatzin chi nicꞌuleꞌ riqꞌui jun achi ri runiman\f + 2 Co. 6.14.\f* chic ri Ajaf.
\v 40 Yacꞌa riyin nbij chi jun ixok malcaꞌn xa más ta utz chi man ta nicꞌuleꞌ chic jun bey; ruma más quicoten chare riyaꞌ wi nicꞌojeꞌ ruyonil. Y riyin nchꞌob chi queriꞌ chukaꞌ nrajoꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios ri cꞌo wuqꞌui.
\c 8
\s Ri Pablo nichꞌo chrij ri tiꞌij ri xa tzujun (sujun) chic chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek
\p
\v 1 Y wacami nwajoꞌ nbij jubaꞌ chrij ri icꞌutun pe chuwe, chrij ri tiꞌij quiche (quixin) ri chicop ri yecamisex riche (rixin) chi nitzuj (nisuj) chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek. Riyoj y riyix ketaman ronojel riꞌ. Pero ri naꞌoj riꞌ xa nuben chiwe chi ninimirisaj iwiꞌ. Yacꞌa riyin nbij chi más utz chi tikajoꞌ kiꞌ,\f + Hch. 15.20; Ro. 14.14.\f* ruma wi nikajoꞌ kiꞌ, nuben chake chi yojqꞌuiy chupan ri kacꞌaslen riqꞌui ri Dios.
\v 2 Jun winek ri nuchꞌob chi cꞌo qꞌuiy retaman,\f + Ga. 6.3; 1 Ti. 6.4.\f* riꞌ xa sachnek chuwech. Ruma xa ma kꞌaxnek ta chuwech ri rajawaxic chi nretamaj.
\v 3 Y wi kitzij chi nikajoꞌ ri Dios, can etamatel kawech\f + Ex. 33.12; Nah. 1.7; Mt. 7.33; Ga. 4.9; 2 Ti. 2.19.\f* ruma ri Dios.
\p
\v 4 Rumariꞌ can nwajoꞌ nbij jubaꞌ chiwe chrij ri tiꞌij quiche (quixin) chicop ri yecamisex riche (rixin) chi yetzuj (yesuj) chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek. Ketaman chi xaxu (xaxe wi) jun Dios cꞌo,\f + Dt. 4.39; 6.4; Is. 37.16; 41.24; 44.8; 45.5; Jer. 10.10.\f* y ketaman chi ri dios ri xa ye banon cuma winek, can majun quejkalen.
\v 5 Y ketaman chukaꞌ chi yecꞌo winek ri yebin chi yecꞌo nicꞌaj chic dios. Yecꞌo dios waweꞌ chuwech re ruwachꞌulef, y yecꞌo dios chilaꞌ chicaj, yechaꞌ. Can ye qꞌuiy ri nibix dios\f + Jn. 10.34.\f* y ajaf chique.
\v 6 Yacꞌa riyoj ketaman chi xaxu (xaxe wi) jun Dios cꞌo,\f + Mal. 2.10; Ef. 4.6.\f* ri Tataꞌixel. Riqꞌui cꞌa Riyaꞌ petenak wi ronojel, y nrajoꞌ chi riyoj nikayaꞌ rukꞌij. Ketaman chi xaxu (xaxe wi) jun Ajaf\f + Jn. 1.3; Hch. 2.36.\f* cꞌo, ri Jesucristo. Xaxu (xaxe wi) Riyaꞌ xbano ronojel.\f + Ro. 11.36.\f* Xaxu (xaxe wi) ruma Riyaꞌ tek cꞌo kacꞌaslen.
\p
\v 7 Pero ma quinojel ta kachꞌalal quetaman chi ri dios ri xa ye banon cuma ri winek, xa majun yecowin niquiben. Tek rubanon ca ri kachꞌalal riꞌ xquiyaꞌ quikꞌij dios ri xa ye banon cuma ri winek. Rumariꞌ wi riyeꞌ niquitij ri tiꞌij ri tzujun (sujun) chic chiquiwech dios ri xa ye banon cuma ri winek, ri cánima xa nubij\f + Ro. 14.14, 23.\f* chique chi can mac wi niquiben. Ruma ma can ta cukul quicꞌuꞌx riqꞌui ri Dios.
\v 8 Kitzij na wi chi ma ya ta ri nikatij ri nibano chake chi utz yojtzꞌet ruma ri Dios. Wi nikatij ri tiꞌij ri tzujun (sujun) chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek, ma nuben ta chake chi más utz yojtzꞌet ruma ri Dios. Y wi ma nikatij ta, ma nuben ta chake chi ma utz ta yojtzꞌet ruma ri Dios.
\v 9 Ma ruma ta chi yix libre, ruma ta riꞌ utz chi nitij ri tiꞌij riꞌ, ma que ta riꞌ. Ruma wi nitij, y yixrutzꞌet jun kachꞌalal ri xa ma can ta cukul rucꞌuꞌx riqꞌui ri Dios, man xa niben chare chi nitzak.\f + Ro. 14.1, 13.\f*
\v 10 Riyix iwetaman chi majun nuben ta chiwe wi nitij. Pero wi cꞌo jun kachꞌalal ri ma can ta cukul rucꞌuꞌx riqꞌui ri Dios, y yixrutzꞌet chi yixcꞌo pa rachoch jun dios ri xa banon cuma winek y yixrutzꞌet chi can nitij ri tiꞌij ri tzujun (sujun) chuwech jun dios ri xa banon cuma winek, can niben cꞌa chare ri kachꞌalal riꞌ chi nutij chukaꞌ riyaꞌ, astapeꞌ ri ránima nubij chi ma utz ta.
\v 11 Y ruma chi riyix iwetaman chi majun nuben ta chiwe wi nitij ri tiꞌij riꞌ, can niben cꞌa chare jun kachꞌalal ri ma can ta cukul rucꞌuꞌx riqꞌui ri Dios chi nitzak. Y wi queriꞌ, ma utz ta, ruma chi ri Cristo xcom ruma chukaꞌ ri jun kachꞌalal riꞌ.
\v 12 Y wi riyix queriꞌ niben, xa jun mac yixtajin niben chique ri kachꞌalal ri ma can ta cukul quicꞌuꞌx riqꞌui ri Dios y can nisoc ri cánima y yetzak. Wi queriꞌ niben, can chrij cꞌa ri Cristo yixyacatej wi\f + Mt. 25.40; Hch. 9.4.\f* y yixmacun.
\v 13 Rumariꞌ riyin ma ntij ta tiꞌij, wi ntzꞌet chi nuben chare jun kachꞌalal chi nitzak.\f + Ro. 14.13, 21.\f* Ma nwajoꞌ ta chi wuma ta cꞌa riyin nitzak jun kachꞌalal.
\c 9
\s Ri Pablo can rucꞌamon wi chi cꞌo ta ri xucꞌutuj chique ri kachꞌalal ruma can apóstol wi
\p
\v 1 ¿La ma yin libre ta cami? ¿La ma yin jun apóstol\f + Hch. 9.15; 1 Ti. 2.7; 2 Ti. 1.11.\f* ta chukaꞌ cami riyin? ¿La ma xintzꞌet ta cami ruwech ri Kajaf Jesús? ¿La ma ruma ta cami ri samaj ri xinben chicojol tek riyix xinimaj ri Ajaf?
\v 2 Wi chiquiwech nicꞌaj chic riyin ma yin ta apóstol, chiwech riyix can yin wi. Ruma tek riyin xintzijoj ri ruchꞌabel chiwe, riyix can xinimaj ri Ajaf,\f + 2 Co. 3.2.\f* y reꞌ can jun retal chi yin jun apóstol riche (rixin) ri Ajaf.
\p
\v 3 Y riyin yacꞌareꞌ nbij riche (rixin) chi ntobej wiꞌ chiquiwech ri yebin chi ma yin ta apóstol:
\v 4 Riyoj, ri can yoj rusamajel ri Dios, ¿la can ma rajawaxic ta cami chi yojtzuk?\f + 2 Ts. 3.9.\f*
\v 5 ¿La ma rucꞌamon ta cami chi nikaben riyoj achiꞌel ri kachꞌalal Pedro\f + Mt. 8.14.\f* y ri nicꞌaj chic apóstoles? Ruma riyeꞌ cꞌo quixjayil y yecachibilaj el tek yebe chubanic ri rusamaj ri Dios. Y queriꞌ chukaꞌ niquiben ri ye rachꞌalal\f + Mt. 13.55; Mr. 6.3.\f* ri Kajaf Jesús.
\v 6 ¿La ma rajawaxic ta cami chi riyin y ri Bernabé yojtzuk cuma ri kachꞌalal? ¿O xaxu (xaxe wi) cami re yoj caꞌiꞌ ri cꞌo chi yojsamej\f + 2 Ts. 3.8.\f* riche (rixin) chi nikachꞌec ri kaway, tek ri nicꞌaj chic rusamajel ri Dios yetzuk?
\v 7 ¿Achique nibij riyix? ¿Cꞌo cami jun soldado\f + 2 Co. 10.4.\f* ri xa ya ri rurajil riyaꞌ nucusaj riche (rixin) chi nutzukbej riꞌ tek cꞌo pa cuartel? ¿O cꞌo cami jun achi ri ruticon uva\f + Dt. 20.6.\f* y xa man ta nutij ruwech tek ntel pe?\f + Pr. 27.18.\f* ¿O cꞌo ta chukaꞌ cami jun aj yukꞌ quiche (quixin) chicop, ri ma nukum ta jubaꞌ ri leche ri niquiyaꞌ ri chicop?
\p
\v 8 ¿Achique cami ruma tek riyin nnataj reꞌ chiwe, nichꞌob riyix? ¿Xaxu (xaxe wi) cami ruma chi queriꞌ nibanatej chuwech re ruwachꞌulef tek queriꞌ nbij riyin chiwe? ¿Ma que ta cami chukaꞌ riꞌ nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés?
\v 9 Ruma ri ley riche (rixin) ri Moisés ri tzꞌibatal ca, nubij: Ri wáquix tek nichꞌayo trigo utz chi niyaꞌox (nyaꞌ) kꞌij chare chi niwaꞌ. Ma tixim ta\f + Dt. 25.4.\f* xerey. Queriꞌ nubij ri ley. Ri Dios xubij queriꞌ, ma ruma ta chi xaxu (xaxe wi) ri wáquix xujoyowaj quiwech.
\v 10 Riyaꞌ xubij queriꞌ ruma nrajoꞌ chi ri yoj rusamajel yojtzuk. Achiꞌel nuben jun achi ri nusamajij ri ulef, riyaꞌ can royoben wi ri kꞌij tek cꞌo xtucꞌul\f + 2 Ti. 2.6.\f* ruma ri rusamaj. Y queriꞌ chukaꞌ ri nichꞌayo rutrigo, can nroyobej cꞌa chi cꞌo ri nuyaꞌ chare.
\v 11 Y wi riyoj xkatic pa tak iwánima ri ruchꞌabel ri Dios ri ma niqꞌuis ta, ¿La qꞌuixbel cami chi riyoj nikacꞌul\f + Mt. 10.10; Lc. 10.7; Hch. 20.31, 34; Ro. 15.27; Ga. 6.6.\f* jun cosa ri xa niqꞌuis?
\v 12 Y wi yecꞌo nicꞌaj chic ri ye rusamajel ri Dios ri cꞌo quicꞌulun chiwe, ¿cꞌa ta cꞌa riyoj chi ma rucꞌamon ta chi niyaꞌ\f + 2 Co. 11.7; 12.13, 14.\f* ri rajawaxic chake?
\p Yacꞌa riyoj majun kacꞌutun ta\f + 1 Ts. 2.6, 9.\f* chiwe, ruma ma nikajoꞌ ta chi ri lokꞌolaj ruchꞌabel ri Cristo ri niyaꞌo colotajic chi man ta chic nibiyin rutzijoxic. Y rumariꞌ riyoj kacochꞌon ronojel.
\v 13 Yacꞌa riyoj, wi ta xkacꞌutuj kaway chiwe, man ta itzel chukaꞌ xkaben, ruma riyix jabel iwetaman chi queriꞌ xquiben ri xesamej pa rachoch ri Dios pa tinamit Jerusalem. Ri xesamej chiriꞌ xquitij cꞌa ri xquicꞌualaꞌ apo ri winek riche (rixin) pa rachoch ri Dios. Y queriꞌ chukaꞌ tek ri winek xquicꞌuaj apo jun chicop o jun chic cosa riche (rixin) chi ri sacerdotes xquiyaꞌ chare ri Dios pa ruwiꞌ ri altar, ri sacerdotes riꞌ can cꞌo chi xquicꞌom ca jubaꞌ riche (rixin) chi xquitij.\f + Lv. 6.16; 7.6, 8; Nm. 5.9; 18.8, 20.\f*
\v 14 Y queriꞌ chukaꞌ ri ruchilaben ca ri Ajaf, chi ri yetzijon ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic, ya cꞌa samaj riꞌ ri niquitzukbej quiꞌ.\f + Lc. 10.7; Ga. 6.6; 1 Ti. 5.17.\f*
\p
\v 15 Yacꞌa riyin majun ri ncꞌutun ta chiwe, y chukaꞌ ma ntzꞌibaj ta el ronojel reꞌ chiwe riche (rixin) chi yinitzuk yiniwilij, ma que ta riꞌ. Más utz yicom el que chuwech ncꞌutuj jun cosa chiwe. Ruma riyin can yiquicot chi majun ri ncꞌutun ta chiwe, y ma nwajoꞌ ta cꞌa chi cꞌo ta jun ri nelesan\f + 2 Co. 11.10.\f* re raybel reꞌ chuwe.
\p
\v 16 Riyin wi ntzijoj ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic, majun achique ta ruma chi nnimirisaj wiꞌ. Ruma re samaj reꞌ can chilaben pe chuwe chi can rajawaxic chi ntzijoj. Juyiꞌ cꞌa oc nuwech riyin wi xa ma xtintzijoj ta re chꞌabel reꞌ.
\p
\v 17 Wi ta xa riyin xicanon re samaj reꞌ, can cꞌo ta wajel ncꞌutuj chiwe. Pero xa ma que ta riꞌ. Ri samaj ri nben, can ya wi ri Dios ri xyaꞌo chuwe.\f + Ga. 2.7; Fil. 1.17; Col. 1.25.\f*
\v 18 ¿Y achique nchꞌec riyin ruma nben ri samaj riꞌ? Ri nchꞌec riyin ya ri quicoten ri nunaꞌ ri wánima chi majun wajel ncꞌutuj ruma nkꞌalajsaj\f + 2 Co. 11.7.\f* ri lokꞌolaj ruchꞌabel ri Cristo ri niyaꞌo colotajic, astapeꞌ can rucꞌamon chi xincꞌutuj ta wajel chiwe.
\p
\v 19 Rumariꞌ riyin ma yin ximil ta cꞌa chuxeꞌ\f + Ga. 5.13.\f* rutzij jun winek riche (rixin) chi ya ta riyaꞌ ri nibin pe chuwe achique ri cꞌo chi nben riqꞌui ri samaj. Riyin can pa wánima cꞌa xalex wi chi nben chi yin achiꞌel jun mozo quiche (quixin) quinojel riche (rixin) chi yecꞌo ta nicꞌaj chic ri yeniman riche (rixin) ri Cristo.
\v 20 Tek yicꞌojeꞌ chiquicojol ri wech aj Israel, can nben achiꞌel niquiben riyeꞌ, ruma can nwajoꞌ chi niquinimaj ri Cristo. Riyeꞌ chuxeꞌ ri ley riche (rixin) ri Moisés yecꞌo wi, y riyin ma yincꞌo ta chic chuxeꞌ ri ley riꞌ. Yacꞌa tek yicꞌojeꞌ chiquicojol, can nben\f + Hch. 16.3; 21.23-26.\f* achiꞌel can yincꞌo chuxeꞌ ri ley, ruma nwajoꞌ chi yenchꞌec riche (rixin) chi niquinimaj ri Cristo.
\v 21 Y tek yicꞌojeꞌ chiquicojol ri winek ri ma ye israelitas ta, ri ma yecꞌo ta chuxeꞌ ri ruley ri Moisés, riyin can nben chi achiꞌel xa ma wetaman ta achique nubij ri ley. Queriꞌ nben ruma nwajoꞌ chi riyeꞌ niquinimaj ri Cristo.\f + 1 Co. 7.22; Ga. 3.2.\f* Pero chukaꞌ ma nbij ta chi nmestaj ca ri ruley ri Dios, ma que ta riꞌ, riyin can nben wi\f + Ro. 2.12.\f* ri nubij ri ley ri xucꞌom pe ri Cristo.
\v 22 Tek yicꞌojeꞌ chiquicojol ri kachꞌalal ri ma can ta cukul quicꞌuꞌx riqꞌui ri Dios, riyin nben achiꞌel niquiben\f + Ro. 15.1.\f* riyeꞌ riche (rixin) chi yenchꞌec riche (rixin) chi yecolotej. Y queriꞌ nben quiqꞌui quinojel riche (rixin) chi nwajoꞌ yecolotej jojun chique riyeꞌ.
\v 23 Nben ronojel riꞌ ruma nwajoꞌ chi ye qꞌuiy ta yeniman ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic, y riche (rixin) chi junan nikacꞌul ri utzil ri yerucꞌom pe ri lokꞌolaj chꞌabel riꞌ.
\p
\v 24 Riyix jabel iwetaman chi pa jun etzꞌanen achiꞌel ri anin (anibel), quinojel niquitij quikꞌij,\f + Ga. 2.2; 5.7; Fil. 2.16; He. 12.1.\f* pero xaxu (xaxe wi) jun ri nichꞌacon. Rumacꞌariꞌ riyix titijaꞌ cꞌa ikꞌij riche (rixin) chi nichꞌec ri utzilaj sipanic ri xtuyaꞌ ri Dios.
\v 25 Ri yeꞌoc cꞌa pa jun etzꞌanen achiꞌel ri anin (anibel), can niquichajij wi quiꞌ chuwech ronojel,\f + Nm. 23.19.\f* y ma niquiben ta ri xa ma utz ta nuben chique. Queriꞌ niquiben y ri niquichꞌec xa niqꞌuis. Yacꞌa ri xtuyaꞌ ri Dios chake riyoj ma niqꞌuis ta.\f + 1 Ti. 6.12; Stg. 1.12; Ap. 2.10.\f*
\v 26 Rumariꞌ riyin ntij nukꞌij nchapon anin (anibel) y ma nben ta achiꞌel nuben jun ri xa ma retaman ta acuchi (achique) napon wi. Ni ma nben ta cꞌa achiꞌel nuben jun ri netzꞌeyaj chi yechꞌayo quiꞌ riqꞌui jun chic, y tek nuyaꞌ jun kꞌaꞌ chare, xa ma nukꞌiꞌ ta apo, xa pa cakꞌikꞌ nuyaꞌ wi.
\v 27 Riyin ma nyaꞌ ta kꞌij chi ya ta ri nuchꞌacul ri nichꞌacon chuwij, xa can nben wi chare chi yin cꞌa riyin ri rajaf y tunimaj nutzij. Ruma sibilaj ta juyiꞌ oc nuwech, wi ta riyin ma yichꞌacon ta,\f + Jer. 6.30; 2 Co. 13.5.\f* tek xa can yin cꞌa riyin ri xitzijon ri ruchꞌabel ri Dios chique sibilaj ye qꞌuiy winek.
\c 10
\s Ma tikayaꞌ ta quikꞌij dios ri xa ye banon cuma winek
\p
\v 1 Rumacꞌariꞌ wachꞌalal, riyin nwajoꞌ chi riyix niwetamaj chrij ri xbanatej quiqꞌui ri kateꞌ katataꞌ ojer. Can cꞌo ri rutzil ri Dios quiqꞌui. Ruma can xuyaꞌ cꞌa pe jun sutzꞌ ri xucꞌuan quibey.\f + Ex. 13.21.\f* Xujech chukaꞌ ri mar chiquiwech riche (rixin) chi xekꞌax el.\f + Ex. 14.22.\f*
\v 2 Y quinojel can achiꞌel xeban bautizar pa rubiꞌ ri Moisés pa sutzꞌ y pa mar.
\v 3 Quinojel riyeꞌ xa jun ruwech ri xquitij ri xka pe chilaꞌ chicaj riqꞌui ri Dios.\f + Ex. 16.15.\f*
\v 4 Y queriꞌ chukaꞌ quinojel xquikum ri yaꞌ ri xuyaꞌ pe ri Dios chique. Ri yaꞌ riꞌ xel cꞌa pe pa jun abej.\f + Ex. 17.6; Nm. 20.11; Dt. 8.15; Sal. 78.15; 105.41.\f* Y ri abej riꞌ ya ri Cristo; y Riyaꞌ can benak wi quiqꞌui.
\v 5 Pero ma riqꞌui wi riꞌ ye qꞌuiy chique riyeꞌ ri ma xquinimaj ta rutzij, y rumariꞌ xecom ca\f + Nm. 14.29, 32, 35; 26.64, 65.\f* pa desierto; ruma ma xka ta chuwech ri Dios ri xequibanalaꞌ.
\p
\v 6 Ronojel cꞌa reꞌ xbanatej riche (rixin) chi jun cꞌambel naꞌoj chkawech, chi ma tikarayij ta riyoj achiꞌel ri xquirayij riyeꞌ. Ruma riyeꞌ xquirayij cosas ri ma ye utz ta.
\v 7 Ma tiyaꞌ ta quikꞌij dios ri xa ye banon cuma winek, ma tiben ta achiꞌel ri xquiben riyeꞌ, ruma yecꞌo nicꞌaj chique riyeꞌ ri xquiyaꞌ rukꞌij jun dios ri xa ye riyeꞌ xebano, achiꞌel ri tzꞌibatal ca chupan ri ruchꞌabel ri Dios, tek nubij: Ri winek xetzꞌuyeꞌ chuwech ri wachbel riꞌ riche (rixin) chi xewaꞌ xeꞌucꞌyaꞌ, y tek xecꞌachoj chare ri waꞌin, xeyacatej el riche (rixin) chi xquichop jun itzel etzꞌanen.\f + Ex. 32.6.\f* Queriꞌ nubij ri tzꞌibatal ca.
\v 8 Yecꞌo achiꞌaꞌ y yecꞌo ixokiꞌ ri xquicanolaꞌ quiꞌ riche (rixin) chi xemacun y xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ\f + Nm. 25.1.\f* y rumariꞌ pa jun kꞌij xecom ye veintitrés mil winek. Man cꞌa tikaben ta riyoj achiꞌel ri xquiben riyeꞌ.
\v 9 Ma tikatojtobej ta ri Ajaf achiꞌel ri xquiben riyeꞌ, ruma riyeꞌ xcajoꞌ xquitojtobej ri Ajaf wi can kitzij chi nuyaꞌ pe rucꞌayewal pa quiwiꞌ. Y rumariꞌ xecom cꞌa pa quikꞌaꞌ sibilaj ye qꞌuiy cumatz.\f + Nm. 21.5, 6.\f* Y riyoj man cꞌa tikaben ta achiꞌel ri xquiben riyeꞌ.
\v 10 Yecꞌo nicꞌaj ruma xexebexot (xexebeloj) chrij ri Dios, rumariꞌ cꞌo jun ri xtak pe pa quiwiꞌ riche (rixin) chi xerucamisaj.\f + Nm. 14.2, 37.\f* Rumariꞌ man cꞌa tiben ta queriꞌ riyix.
\p
\v 11 Ronojel cꞌa ri xquicꞌulwachij riyeꞌ, jun cꞌambel naꞌoj chkawech riyoj. Ye tzꞌibatal cꞌa ca\f + Ro. 15.4.\f* riche (rixin) chi riyoj ri yojcꞌo chupan re ruqꞌuisbel tak tiempo riche (rixin) re ruwachꞌulef, can tikachajij kiꞌ riche (rixin) chi ma xtikacꞌulwachij ta chukaꞌ riyoj queriꞌ.\f + He. 10.25.\f*
\v 12 Rumariꞌ, wi cꞌo jun kachꞌalal ri nuchꞌob ka chi cof cꞌo, can rajawaxic chi tuchajij riꞌ jabel riche (rixin) chi ma nitzak ta.
\v 13 Y tek cꞌo jun tojtobenic nipe pan icꞌaslen, ma tibij ta chi xaxu (xaxe) wi riyix ri yixcꞌulwachin queriꞌ, ruma xa can yecꞌo chukaꞌ nicꞌaj ri queriꞌ niquicꞌulwachij. Y ri Dios can choj wi iwuqꞌui, ruma ma nuyaꞌ ta kꞌij chi can nikꞌax ruwiꞌ\f + Ex. 13.17; Jer. 29.11; 2 P. 2.9.\f* ri tojtobenic ri nipe pan icꞌaslen. Y can nuyaꞌ chukaꞌ iwuchukꞌaꞌ riche (rixin) chi yixcowin yixkꞌax\f + Hch. 27.44.\f* chupan.
\p
\v 14 Rumacꞌariꞌ riyix wachꞌalal ri sibilaj yixinwajoꞌ, majun bey tiyaꞌ ta quikꞌij dios ri xa ye banon cuma winek.
\v 15 Yichꞌo iwuqꞌui riyix ri cꞌo inaꞌoj,\f + 1 Co. 8.1.\f* tichꞌoboꞌ jabel ri xinbij, y cꞌacꞌariꞌ tibij chuwe wi kitzij o xa ma kitzij ta ri xinbij.
\v 16 Tek nikanataj ri rucamic ri Cristo, nikamatioxij chare ri Dios ri ruyaꞌal uva ri nikakum y yariꞌ ruquiqꞌuel ri Cristo. Y tek nikakum, ¿la ma junan ta cami kawech nuben\f + Mt. 26.26; Mr. 14.22-24; Lc. 22.19, 20; Hch. 2.42.\f* chake riqꞌui ri Cristo? Y queriꞌ chukaꞌ ri caxlan wey ri nikawechꞌ, yariꞌ ruchꞌacul ri Cristo, y tek nikatij, ¿la ma junan ta cami kawech nuben chake riqꞌui ri Cristo?
\v 17 Y ruma chi ri caxlan wey xa jun, rumariꞌ junan kawech\f + Ro. 12.5.\f* kabanon konojel achiꞌel rubanon jun chꞌaculaj, astapeꞌ riyoj sibilaj yoj qꞌuiy. Ruma konojel yojtijo riche (rixin) ri caxlan wey riꞌ.
\p
\v 18 Titzuꞌ na peꞌ ri achique xquiben ri kech aj Israel. Tek riyeꞌ xquicꞌuaj apo jun chicop pa rachoch ri Dios riche (rixin) chi ri sacerdotes xquiyaꞌ chare ri Dios pa ruwiꞌ ri altar,\f + Lv. 3.3; 7.15.\f* riyeꞌ can bin cꞌa chique chi niquicꞌom ca jubaꞌ riche (rixin) chi niquitij. Y tek xquitij, ¿la ma kꞌalaj ta cami chi riyeꞌ can junan quiwech xquiben riqꞌui ri Dios? Y wi queriꞌ, ¿achique cami nicꞌulun wi chi tzij tek riyix nitij ri tiꞌij tzujun (sujun) chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek?
\v 19 ¿Achique nichꞌob riyix riqꞌui ri xinbij ka? ¿La can cꞌo cami rejkalen jun dios ri xa banon cuma winek? y rumariꞌ, ¿la can cꞌo cami rejkalen ri tiꞌij ri tzujun (sujun) chuwech?\f + 1 Co. 8.4.\f* Majun.
\v 20 Rumariꞌ nbij cꞌa chiwe, chi ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios, tek niquitzuj (niquisuj) tiꞌij chuwech jun dios ri xa banon cuma winek, ma chare ta cꞌa ri Dios niquitzuj (niquisuj) wi, xa chique ri itzel tak espíritu,\f + Dt. 32.17.\f* rumariꞌ riyin ma nwajoꞌ ta chi riyix niben queriꞌ riche (rixin) chi ma niben ta junan iwech quiqꞌui ri itzel tak espíritu.
\v 21 Ruma riyix ri can nikum cꞌa ri ruyaꞌal uva riche (rixin) chi ninataj ri rucamic ri Ajaf, can ma rucꞌamon ta chi nikum chukaꞌ jun cosa ri xa quiche (quixin) ri itzel tak espíritu. Riyix ri nitij ri caxlan wey riche (rixin) chi ninataj ri rucamic ri Ajaf, can ma rucꞌamon ta chi nitij chukaꞌ jun cosa ri xa quiche (quixin)\f + Dt. 32.38; 2 Co. 6.15.\f* ri itzel tak espíritu.
\v 22 Riche (rixin) chi ma nikayec ta royowal ri Ajaf. Riyix ma tinaꞌ ta chi cꞌo más iwuchukꞌaꞌ que chuwech Riyaꞌ, xa tixibij iwiꞌ chi niben queriꞌ.\f + Job 9.4; 40.9-14; Ez. 22.14.\f*
\s Tiyaꞌ rukꞌij rucꞌojlen ri Dios riqꞌui ronojel ri yeꞌibanalaꞌ
\p
\v 23 Ronojel xa can utz chi nben, pero ma ronojel ta rucꞌamon chi nben. Ronojel xa can utz chi nben,\f + 1 Co. 6.12.\f* pero ma ronojel ta nuben chique ri kachꞌalal chi yeqꞌuiy chupan ri quicꞌaslen riqꞌui ri Dios.
\v 24 Man cꞌa tikaben ta xaxu (xaxe wi) ri cꞌo utz nucꞌom pe chake riyoj,\f + Ro. 15.1.\f* rajawaxic chi tikabanaꞌ ri cꞌo utz nucꞌom pe chique ri nicꞌaj chic.
\p
\v 25 Ri tiꞌij ri nicꞌayix pa tak cꞌaybel, riyix utz chi nilokꞌ y nitij. Ma rajawaxic ta na chi riyix nicꞌutuj,\f + 1 Ti. 4.4.\f* wi tzujun (sujun) o ma tzujun (sujun) ta chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek. Riche (rixin) chi queriꞌ ma xtikꞌaxo ta ri iwánima.
\v 26 Ruma can riche (rixin) ri Ajaf Dios re ruwachꞌulef y ronojel ri yeqꞌuiy chuwech.\f + Sal. 24.1.\f*
\p
\v 27 Wi cꞌo jun winek ri ma runiman ta ri Dios, y riyaꞌ yixrusiqꞌuij (yixroyoj) pa jun waꞌin, utz yixbe, wi niwajoꞌ. Y titijaꞌ\f + Lc. 10.7.\f* ri yeruyaꞌ chiwe, y ma rajawaxic ta na chi nicꞌutuj wi tzujun (sujun) o ma tzujun (sujun) ta chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek riche (rixin) chi ma xtikꞌaxo ta ri iwánima.
\v 28 Pero wi cꞌo ta jun ri nibin chiwe: Re tiꞌij reꞌ ma utz ta chi nitij ruma xa tzujun (sujun) chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek, nichaꞌ ta chiwe, riyix can man cꞌa titij ta ri tiꞌij riꞌ,\f + 1 Co. 8.10.\f* riche (rixin) chi queriꞌ man ta jun nisocotej ránima. Ruma can riche (rixin) ri Ajaf Dios re ruwachꞌulef y ronojel ri yeqꞌuiy chuwech.\f + Dt. 10.14.\f*
\v 29 Y tek riyin nbij chiwe chi man ta jun nisocotej ránima, ma yix ta riyix ri yixinataj, ma que ta riꞌ. Xa ruma ri jun chic, chi riqꞌui jubaꞌ nisocotej ri ránima. Pero riqꞌui jubaꞌ yecꞌo chiwe riyix ri niquichꞌob ka pa tak cánima: ¿Achique ruma nubij jun chuwe chi ma utz ta ntij tiꞌij, xa ruma chi chuwech riyaꞌ ma utz ta nitij ri tiꞌij\f + Ro. 14.16.\f* ri tzujun (sujun) chuwech jun dios ri xa banon cuma winek?
\v 30 Y wi riyin can nmatioxij chare ri Dios ri tiꞌij ri ntij,\f + Ro. 14.6.\f* ¿achique cꞌa ruma tek cꞌo chꞌabel ri yebix chuwij ruma ri ntij?
\p
\v 31 Rumacꞌariꞌ riyin nbij chiwe chi tek riyix yixwaꞌ yixucꞌyaꞌ o xabachique ta na jun chic ri niben, can tibanaꞌ, pero riche (rixin) chi niyaꞌ\f + Dt. 12.7, 11; Zac. 7.6.\f* rukꞌij ri Dios.
\v 32 Y ma tiben ta chique ri winek chi niquimalij quicꞌuꞌx y yetzak,\f + Ro. 14.13.\f* xa can tichajij cꞌa iwiꞌ chi ma niben ta queriꞌ. Majun achoj chare tiben wi queriꞌ, ni xa ta chique ri winek israelitas, ni xa ta chique ri winek ri ma ye israelitas ta, y ni xa ta chique chukaꞌ ri can ye riche (rixin) chic ri Dios.
\v 33 Xa can tibanaꞌ achiꞌel ri nben riyin. Riyin nben ri nika chiquiwech quinojel y ma nben ta xaxu (xaxe wi) ri cꞌo utz nucꞌom pe chuwe. Riyin xa can ntij nukꞌij riche (rixin) chi nben ri cꞌo utz nucꞌom pe chique quinojel,\f + Ro. 15.2.\f* riche (rixin) chi yecolotej.\f + Ro. 11.14.\f*
\c 11
\p
\v 1 Can tibanaꞌ cꞌa achiꞌel ri nben riyin,\f + 2 Ts. 3.9.\f* ruma riyin can nben wi ri achiꞌel xuben ri Cristo.
\s Ri utz chi niquiben ri ixokiꞌ tek niquiben orar y tek niquibij ri rukꞌalajsan ri Dios chique
\p
\v 2 Wachꞌalal, riyin sibilaj yiquicot iwuma riyix, ruma can yinoka wi chiꞌicꞌuꞌx.\f + 1 Co. 7.12.\f* Y riyix can niben wi ri ncꞌutun ca chiwech.\f + 2 Ts. 2.15.\f*
\v 3 Yacꞌa riyin nwajoꞌ chukaꞌ chi riyix niwetamaj chi ri Cristo\f + Gn. 3.16; Ro. 14.9; Ef. 5.23.\f* yariꞌ ri jolomaj pa quiwiꞌ ri achiꞌaꞌ, y ri achi yariꞌ ri jolomaj pa ruwiꞌ ri ixok. Y ya ri Dios\f + Jn. 4.34.\f* ri jolomaj pa ruwiꞌ ri Cristo.
\v 4 Tek riyoj achiꞌaꞌ nikaben cꞌa orar, y chukaꞌ tek nikabij ri rukꞌalajsan ri Dios chake,\f + 1 Co. 12.10, 28; 14.3-6.\f* ma tikacuch ta ri kajolon (kawiꞌ). Ruma wi queriꞌ nikaben, nikakasaj cꞌa rukꞌij ri jolomaj ri cꞌo pa kawiꞌ.
\v 5 Yacꞌa ri ixokiꞌ\f + Hch. 21.9.\f* tek niquiben orar, y chukaꞌ tek niquibij ri rukꞌalajsan ri Dios chique, tiquicuchuꞌ ri quijolon (quiwiꞌ). Ruma wi xa ma niquiben ta queriꞌ, niquikasaj rukꞌij ri jolomaj ri cꞌo pa quiwiꞌ. Y chukaꞌ ri ma niquicuch ta ri quijolon (quiwiꞌ), can junan riqꞌui chi socan el ronojel ri rusmal quiwiꞌ.
\v 6 Y wi yecꞌo ixokiꞌ ri ma nicajoꞌ ta niquicuch quijolon (quiwiꞌ), tiquisocaj el ri rusmal quiwiꞌ.\f + Nm. 5.18.\f* Pero wi yeqꞌuix niquisocaj el ri rusmal quiwiꞌ, tiquicuchuꞌ cꞌa ri quijolon (quiwiꞌ).
\v 7 Riyoj achiꞌaꞌ ma utz ta chi nikacuch ri kajolon (kawiꞌ), ruma can yoj ruwachbel wi ri Dios\f + Gn. 1.26.\f* y nikacꞌut ri rukꞌij y rucꞌojlen Riyaꞌ, y ri ixokiꞌ niquicꞌut ri quikꞌij ri cachijlal.
\v 8 Ruma ri nabey achi, can ya wi cꞌa ri Dios ri xbano riche (rixin),\f + Gn. 2.21-23.\f* y ma riqꞌui ta cꞌa jun ixok xalex wi. Yacꞌa tek xuben ri nabey ixok, ri Dios xucusaj cꞌa jun rubakil ri achi.
\v 9 Ri Dios ma xuben ta ri achi ruma rajawaxic\f + Gn. 2.18.\f* chare ri ixok, yacꞌa ri ixok xban ruma can rajawaxic chare ri achi.
\v 10 Rumariꞌ ri ixokiꞌ can tiquicuchuꞌ cꞌa quijolon (quiwiꞌ), riche (rixin) chi niquicꞌut chi can yeniman wi tzij. Rucꞌamon chi niquiben queriꞌ, ruma ri ángeles can ye quitzuliben wi pe.\f + Ec. 5.6.\f*
\v 11 Yacꞌa chuwech ri Ajaf Dios chi achi chi ixok xa junan kakꞌij.\f + Ga. 3.28.\f* Ri ixok can rajawaxic wi cꞌa chare ri achi y queriꞌ chukaꞌ ri achi can rajawaxic wi chare ri ixok.
\v 12 Y can kitzij na wi chi ri ixok xban riqꞌui jun rubakil ri achi, pero chukaꞌ ri achi nalex riqꞌui jun ixok. Can majun cꞌa ri más ta nim rukꞌij. Pero konojel riqꞌui ri Dios yoj petenak wi.\f + Pr. 16.4; Ro. 11.36; 1 Co. 8.6; He. 1.2, 3.\f*
\p
\v 13 Tichꞌoboꞌ cꞌa jabel. ¿La utz cami chi ri ixok ma nucuch ta rujolon (ruwiꞌ) tek nichꞌo riqꞌui ri Dios pan oración?
\v 14 Riyix iwetaman chi can etamatel wi cuma quinojel ri winek chi jun achi wi nuyaꞌ kꞌij chi niqꞌuiy ri rusmal ruwiꞌ, riꞌ xa qꞌuixbel.
\v 15 Pero chare jun ixok can rucꞌamon wi chi niqꞌuiy ri rusmal tak ruwiꞌ. Ruma ri rusmal ruwiꞌ can yaꞌon wi cꞌa chare riche (rixin) chi nucuch ri rujolon (ruwiꞌ).
\v 16 Y riqꞌui cꞌa jubaꞌ yecꞌo kachꞌalal ri nicajoꞌ yechꞌojin chrij ri yitajin chubixic,\f + 1 Ti. 6.4.\f* pero riyin nbij cꞌa chique chi riyoj majun chic jun costumbre chkacojol, y ni xa ta chiquicojol ri iglesias ri xabachique ta na lugar yecꞌo wi.
\s Ri kachꞌalal aj Corinto xa ma junan ta quiwech tek niquiben ri lokꞌolaj waꞌin, ri niquinatabej ri rucamic ri Jesús
\p
\v 17 Y ri nwajoꞌ nbij chiwe wacami, pokon jubaꞌ xtiwacꞌaxaj, ruma ma riche (rixin) ta chi nyaꞌ ikꞌij, ruma xa ma utz ta ri yixtajin chubanic. Ruma tek nimol iwiꞌ, pa ruqꞌuexel chi cꞌo utz nucꞌom pe chiwe, xa ruyon itzel ri nbeꞌicꞌuluꞌ pe.
\v 18 Ri nabey ri nwajoꞌ nbij chiwe, ya ri wacꞌaxan chiwij chi tek riyix nimol iwiꞌ, xa ma junan ta iwech.\f + 1 Co. 1.10; 3.3; 5.1; 6.1.\f* Riyix xa ijachalon iwiꞌ. Y riyin nbij chi riqꞌui jubaꞌ kitzij ri nibix chuwe.
\v 19 Pero xa can queriꞌ cꞌo chi nibanatej,\f + Mt. 18.7; Lc. 2.35; 17.1.\f* riche (rixin) chi queriꞌ yekꞌalajin ri achique kachꞌalal ri can kitzij chi quiniman ri Cristo y ri xa ma kitzij ta chi quiniman.
\v 20 Y tek riyix nimol iwiꞌ, riche (rixin) chi ninataj ri rucamic ri Ajaf Jesucristo, can niben wi cꞌa ri lokꞌolaj waꞌin, pero xa ma ya ta cꞌa rubanic niben.
\v 21 Ruma tek nimol iwiꞌ, yecꞌo kachꞌalal ri xa niquitij yan ka ri quicꞌuan\f + Jud. 12.\f* apo y ma niquiyaꞌ ta ca jubaꞌ chique ri kachꞌalal ri majun cꞌo quiqꞌui. Y rumariꞌ, yecꞌo cꞌa ri xa majun niquitij ca, y yecꞌo nicꞌaj hasta yekꞌaber el.
\v 22 ¿La can majun cami iwachoch riche (rixin) chi chiriꞌ ta yixwaꞌ yixucꞌyaꞌ wi?\f + Lv. 19.30; Sal. 93.5.\f* ¿O chiwech riyix xa can majun oc quikꞌij ri nicꞌaj chic kachꞌalal ye riche (rixin) ri iglesia?\f + Sal. 89.7.\f* ¿Y achique chukaꞌ ruma tek can niyaꞌ (nitzek) quiqꞌuix ri kachꞌalal ri xa majun oc cꞌo quiqꞌui?\f + Stg. 2.6.\f* ¿Can niwajoꞌ cꞌa riyix chi riqꞌui ri yeꞌibanalaꞌ, riyin nyaꞌ ta ikꞌij? Riyin xa ma nyaꞌ ta ikꞌij ruma xa ma utz yixtajin chubanic.
\s Ri achique rubanic ri lokꞌolaj waꞌin, natabel riche (rixin) ri rucamic ri Jesús
\p
\v 23 Riyin can ya cꞌa ri Ajaf ri xkꞌalajsan chinuwech\f + Ga. 1.1.\f* ri xincꞌut chiwech. Chi ri Ajaf Jesús tek xa nijach yan el pa quikꞌaꞌ ri winek, chupan ri akꞌaꞌ riꞌ Riyaꞌ xberuliꞌej cꞌa pe jun caxlan wey.
\v 24 Y tek rumatioxin chic chare ri Dios, xuwechꞌ ri caxlan wey, y xubij chique ri rudiscípulos: Ticꞌamaꞌ y titijaꞌ re caxlan wey reꞌ, ruma yacꞌareꞌ ri nuchꞌacul ri xtapon pa camic riche (rixin) chi yixcolotej. Can titijaꞌ cꞌa, riche (rixin) natabel wuche (wixin).
\v 25 Y tek xecꞌachoj chare ri waꞌin, ri Jesús xuchop chukaꞌ ri vaso ri cꞌo ruyaꞌal uva chupan, y xubij: Re ruyaꞌal uva reꞌ, yacꞌareꞌ ri ruqꞌuexewach ri nuquiqꞌuel ri xtibiyin tek xquicom. Riqꞌui cꞌa ri xtibiyin ri nuquiqꞌuel, can yacꞌariꞌ tek xcꞌachoj\f + He. 9.15.\f* ri cꞌacꞌacꞌ trato ri rajowan pe ri Dios chi nuben quiqꞌui ri winek. Tikumuꞌ cꞌa re ruyaꞌal uva, riche (rixin) natabel wuche (wixin), y ronojel mul tek nikum, can tikumuꞌ cꞌa riche (rixin) natabel wuche (wixin), xchaꞌ ri Jesús.
\v 26 Rumariꞌ ronojel mul tek riyix nitij cꞌa ri caxlan wey y nikum chukaꞌ ri ruyaꞌal uva, can ya wi cꞌa ri rucamic ri Ajaf ri nikꞌalajsaj, y queriꞌ tibanaꞌ apo, cꞌa ya tek xtapon ri kꞌij chi xtipe chic jun bey Riyaꞌ.\f + Hch. 1.11; Ap. 1.7.\f*
\s Ri rajawaxic chi nikaben tek nikaben ri lokꞌolaj waꞌin, ri nikanatabej ri rucamic ri Jesús
\p
\v 27 Rumariꞌ xabachique cꞌa ri xtitijo ri caxlan wey y nukum ri ruyaꞌal uva ri natabel riche (rixin) ri rucamic ri Ajaf, wi xa majun rejkalen nuben chare ri rutijic ri caxlan wey y ri rukumic ri ruyaꞌal uva, ri winek riꞌ nimacun,\f + Nm. 9.10; Jn. 13.27.\f* y can chrij ri ruchꞌacul y ri ruquiqꞌuel ri Ajaf nimacun wi.
\v 28 Nabey, tukuꞌ na ka riꞌ, wi jabel kꞌaxnek chuwech\f + 2 Co. 13.5; Ga. 6.4.\f* y cꞌacꞌariꞌ tutijaꞌ ri caxlan wey y tukumuꞌ ri ruyaꞌal uva.
\v 29 Ruma wi xa majun rejkalen nuben chare ri rutijic ri caxlan wey y ri rukumic ri ruyaꞌal uva ri ninatabej ri rucamic ri Ajaf Jesucristo, can cꞌo wi rucꞌayewal nika pa ruwiꞌ.
\v 30 Y rumariꞌ ye qꞌuiy chiwe riyix ri majun quichukꞌaꞌ, ye yawaꞌiꞌ, y hasta yecꞌo xecom yan el.
\v 31 Xa ta riyoj nikꞌax chkawech ri yekabanalaꞌ y can nikatij kakꞌij riche (rixin) chi nikachojmirisaj ri kacꞌaslen chuwech\f + 1 Jn. 1.9.\f* ri Dios, Riyaꞌ ma nuyaꞌ ta rucꞌayewal pa kawiꞌ.
\v 32 Pero qꞌuiy mul ri Ajaf Dios yojruyaꞌ pa tijoj pokonal,\f + Job 5.17; Am. 3.2; He. 12.5.\f* riche (rixin) chi nikachojmirisaj ri kacꞌaslen. Riche (rixin) chi man ta xtika ri nimalaj rucꞌayewal pa kawiꞌ, achiꞌel ri xtika pa quiwiꞌ ri winek ri can ma quiniman ta ri Dios.
\p
\v 33 Rumacꞌariꞌ wachꞌalal, can tiwoyobej na cꞌa iwiꞌ tek nimol iwiꞌ riche (rixin) chi niben ri waꞌin natabel riche (rixin) ri rucamic ri Ajaf Jesucristo.
\v 34 Pero wi can yixnum, más ta utz chi can quixwaꞌ pe ri pa tak iwachoch. Riyin nbij ronojel reꞌ riche (rixin) chi ma nipe ta rucꞌayewal pan iwiꞌ. Y cꞌo nicꞌaj chic tijonic ri cꞌo chi nyaꞌ chiwe, pero cꞌa ya tek xquinapon iwuqꞌui, cꞌacꞌariꞌ tek xtinyaꞌ ri tijonic riꞌ chiwe.
\c 12
\s Jalajoj ruwech samaj nuyaꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu
\p
\v 1 Wachꞌalal, wacami nwajoꞌ chi niwetamaj jubaꞌ chrij ri samaj ri yatajnek chake ruma ri Lokꞌolaj Espíritu\f + 1 Co. 14.1.\f* riyoj ri kaniman chic ri Jesucristo.
\p
\v 2 Riyix iwetaman ri achique rubanic ri icꞌaslen ri xicꞌuaj tek rubanon ca, tek cꞌa ma jane iwetaman ta ruwech ri Dios.\f + Ef. 2.11.\f* Riyix chak utz chiwe chi xabacuchi (xabachique) xixucꞌuex wi riche (rixin) chi xiyaꞌ quikꞌij dios ri ma yechꞌo ta, dios ri xa ye banon cuma winek.
\v 3 Rumariꞌ can rajawaxic wi cꞌa chi riyin nyaꞌ re utzilaj tijonic reꞌ chiwe. Riyin nwajoꞌ cꞌa chi tiwetamaj chi jun winek ri ucꞌuan ruma ri ru-Espíritu\f + Mt. 16.17. 1 Jn. 4.2, 3.\f* ri Dios ma xtiyokꞌon ta chrij ri Jesús. Y queriꞌ chukaꞌ jun winek ri ma ucꞌuan ta ruma ri Lokꞌolaj Espíritu ma nicowin ta nubij chi ri Jesús yariꞌ ri Ajaf.
\p
\v 4 Jalajoj cꞌa ruwech samaj yatajnek chake,\f + Ro. 12.4-6; Ef. 4.4-6.\f* pero ri niyaꞌo, xa jun; y riꞌ ya ri Lokꞌolaj Espíritu.
\v 5 Y jalajoj ruwech samaj\f + Ef. 4.11.\f* ri nikaben pa rusamaj ri Dios, pero xaxu (xaxe wi) jun Rajaf re samaj reꞌ; y riꞌ ya ri Ajaf.
\v 6 Y jalajoj ruwech samaj ri yoj cowinek kabanon, pero xaxu (xaxe wi) jun ri niyaꞌo kachukꞌaꞌ\f + Ef. 1.23.\f* chikajujunal; y riꞌ ya ri mismo Dios.
\v 7 Y riqꞌui ri samaj ri yatajnek chake chikajujunal, nikꞌalajin chi cꞌo ri Lokꞌolaj Espíritu kiqꞌui.\f + Ro. 12.6.\f* Y ri samaj riꞌ yatajnek chake, riche (rixin) chi cꞌo utz nucꞌom pe chake konojel.
\v 8 Ruma ri Lokꞌolaj Espíritu riꞌ\f + 1 Co. 2.6; 2 Co. 8.7.\f* ruyaꞌon chique nicꞌaj kachꞌalal chi yecowin niquibij chꞌabel riche (rixin) naꞌoj. Y chique nicꞌaj chic kachꞌalal ruyaꞌon etamabel chique chi yecowin niquiyaꞌ tijonic chique ri kachꞌalal.
\v 9 Y can ya chukaꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu riꞌ ri nibano chique nicꞌaj chic chi can cꞌo jun nimalaj quicukbel cꞌuꞌx riqꞌui ri Dios,\f + Mt. 17.19; Mr. 16.18.\f* y chique nicꞌaj chic nuyaꞌ chi yecowin yequicꞌachojsaj yawaꞌiꞌ.
\v 10 Nicꞌaj chic kachꞌalal yatajnek chique ruma ri Lokꞌolaj Espíritu chi yecowin niquiben milagros.\f + Ga. 3.5.\f* Yecꞌo chukaꞌ kachꞌalal ri yatajnek chique chi yecowin niquikꞌalajsaj ri nubij ri Dios.\f + Ro. 12.6.\f* Y nicꞌaj chic kachꞌalal yatajnek chique chi chanin niquinabej, wi ri nubij jun winek can riqꞌui ri Lokꞌolaj Espíritu petenak wi\f + 1 Jn. 4.1.\f* o xa riqꞌui jun itzel espíritu. Y chique nicꞌaj chic ri Lokꞌolaj Espíritu nuben chi yecowin yechꞌo pa nicꞌaj chic chꞌabel ri ma ye quichꞌabel ta.\f + Hch. 2.4.\f* Y chique nicꞌaj chic yatajnek chi yecowin niquikꞌaxaj ri chꞌabel ri yequibij ri kachꞌalal tek yechꞌo pa nicꞌaj chic chꞌabel ri ma ye quichꞌabel ta.
\v 11 Y ronojel ri samaj riꞌ xa jun niyaꞌo y ri niyaꞌo ya ri Lokꞌolaj Espíritu. Y chikajujunal cꞌo cꞌa jun samaj nuyaꞌ chake, y can achiꞌel cꞌa ri nrajoꞌ Riyaꞌ ri nuyaꞌ chake.\f + 2 Co. 10.13.\f*
\p
\v 12 Can achiꞌel rubanon ri kachꞌacul, cꞌo rukꞌaꞌ, cꞌo raken, cꞌo runakꞌ ruwech, pero xaxu (xaxe wi) jun quibanon quinojel. Ye qꞌuiy pero xa jun chꞌaculaj. Quecꞌariꞌ chukaꞌ kabanon riqꞌui ri Cristo,\f + Ga. 3.16.\f* astapeꞌ yoj qꞌuiy ri cukul kacꞌuꞌx riqꞌui pero xa jun cꞌa kabanon riqꞌui.
\v 13 Ruma konojel xa riqꞌui jun mismo Espíritu xojban wi bautizar, y xoj-oc ruchꞌacul ri Cristo. Xa jun cꞌa xuben chake. Queriꞌ xkaben konojel, chi israelitas y chi ma ye israelitas ta. Ri kachꞌalal ri ye ximil pa samaj riqꞌui jun patrón, xeban chukaꞌ bautizar y xeꞌoc ruchꞌacul ri Cristo. Y queriꞌ chukaꞌ ri kachꞌalal ri ma ye ximil ta pa samaj riqꞌui jun patrón. Konojel can ya cꞌa ri Lokꞌolaj Espíritu ri xkacꞌul pa tak kacꞌaslen.\f + Is. 44.3-5; Jn. 6.63; Col. 3.11.\f*
\p
\v 14 Achiꞌel rubanon ri kachꞌacul, cꞌo rukꞌaꞌ, cꞌo raken, cꞌo runakꞌ ruwech, pero xa jun chꞌaculaj rubanon ronojel.
\v 15 Xa ta nubij ri kaken: Ri quisamaj ri kꞌaꞌaj sibilaj utz, yacꞌa ri nusamaj riyin ma can ta utz, y rumariꞌ ma yin riche (rixin) ta ri chꞌaculaj, nichaꞌ ta. ¿Achique cami nibij riyix? ¿Ma riche (rixin) ta cami ri chꞌaculaj ri kaken, ruma queriꞌ ri nubij? Ma que ta riꞌ. Xa can riche (rixin) wi ri chꞌaculaj.
\v 16 O wi ta nubij jun chique ri kaxquin: ¿achique ruma chi riyin ma xinoc ta wachaj? nichaꞌ ta. Ruma ri nubij queriꞌ, ¿la ma riche (rixin) ta cami ri chꞌaculaj ri kaxquin? Ma que ta riꞌ. Xa can riche (rixin) wi ri chꞌaculaj.
\v 17 ¿La utz cami chi ri kachꞌacul xaxu (xaxe wi) ta oc runakꞌ ruwech cꞌo y majun ta ruxquin? Ma utz ta. Ruma wi ta queriꞌ, man ta yojacꞌaxan. ¿O la utz cami chi ri kachꞌacul xaxu (xaxe wi) ta oc ruxquin cꞌo y majun ta rutzaꞌn? Ma utz ta, ruma wi ta queriꞌ, man ta jun nikasek.
\v 18 Yacꞌa ri Dios xuyaꞌ ronojel chare ri kachꞌacul; xuyaꞌ rukꞌaꞌ raken, y xuyaꞌ runakꞌ ruwech, xuyaꞌ ronojel, can achiꞌel ri xutzꞌet Riyaꞌ chi cꞌo rajawaxic.
\v 19 Y wi ta Riyaꞌ ruyon ta jolomaj o ruyon ta akanaj xuben chare ri chꞌaculaj, ¿la nikꞌalajin cami chi jun chꞌaculaj?
\v 20 Ma que ta riꞌ, ruma ri kachꞌacul can yecꞌo wi rukꞌaꞌ raken, pero xa jun chꞌaculaj rubanon ronojel.
\p
\v 21 Rumariꞌ ri runakꞌ kawech ma rucꞌamon ta nubij chare ri kakꞌaꞌ: Riyit ma yacꞌatzin ta chuwe. Y queriꞌ chukaꞌ ri jolomaj ma rucꞌamon ta nubij chare ri kaken: Riyit ma yacꞌatzin ta chuwe.
\v 22 Ruma can quinojel cꞌo yecꞌatzin wi, chi cocoj chi nimaꞌk. Y ri nikꞌalajin chi xa majun quejkalen xa yeriꞌ ri más na ye cꞌatzinel.
\v 23 Y riyoj xa can más jabel na yekawik ri achiꞌel chi xa majun quejkalen chkawech. Y ri xa qꞌuixbel chi yekacꞌut xa yeriꞌ ri más yekawik.
\v 24 Pero ri jabel yetzꞌetetej chare ri kachꞌacul, ma rajawaxic ta chi yekawik. Ri Dios can utz wi xuben chare ronojel. Ruma hasta ri nikꞌalajin chi achiꞌel xa majun yecꞌatzin wi chare ri kachꞌacul, Riyaꞌ xuben chique chi can cꞌo wi quikꞌij.
\v 25 Ri Dios queriꞌ ri xuben chique quinojel ri kakꞌaꞌ kaken, riche (rixin) chi quinojel tiquitoꞌ quiꞌ, y ma tiquetzelaj ta quiꞌ.
\v 26 Rumariꞌ wi cꞌo jun ri nikꞌaxo, can ronojel ri chꞌaculaj ninaꞌo ri kꞌaxon y wi cꞌo jun ri niyaꞌox (nyaꞌ) rukꞌij, can chi ronojel ri chꞌaculaj niquicot.\f + Ro. 12.15.\f*
\p
\v 27 Quecꞌariꞌ ri yoj oconek chic ruchꞌacul ri Cristo. Can yoj rutzꞌakat cꞌa chic ri chꞌaculaj riꞌ.\f + Ro. 12.5; Ef. 1.23; 4.12; 5.23, 29; Col. 1.24.\f*
\v 28 Quecꞌariꞌ rubanon ri Dios chake konojel riyoj ri kaniman ri Cristo, ri nibix iglesia chake. Chikajujunal ruyaꞌon kasamaj, ruma cꞌo rajawaxic. Ri ye nabey ye ri apóstoles. Ri rucaꞌn ye ri profetas ri yekꞌalajsan ri nibix chique ruma ri Dios. Ri rox ye ri kachꞌalal ri yatajnek chique chi yequitijoj ri kachꞌalal riqꞌui ri ruchꞌabel ri Dios. Cꞌacꞌariꞌ yecꞌo ri kachꞌalal ri yatajnek chique chi yecowin niquiben milagros. Yecꞌo ri yecꞌachojsan quiche (quixin) yawaꞌiꞌ. Yecꞌo ri yetoꞌo quiche (quixin) ri nicꞌaj chic kachꞌalal. Yecꞌo ri yatajnek chique ruma ri Dios chi yecowin yequiyukꞌuj ri nicꞌaj chic kachꞌalal. Yecꞌo ri yecowin yechꞌo pa nicꞌaj chic chꞌabel ri ma ye quichꞌabel ta. Ri Dios can ruyaꞌon wi kasamaj chikajujunal.\f + Nm. 11.17; Lc. 6.14; Hch. 2.8, 11; 13.1, 3; 20.28; Ro. 12.6, 8; Ef. 2.20; 3.5; 4.11; 1 Ti. 5.17; He. 13.17, 24; 1 P. 5. 1, 4.\f*
\v 29 Ruma ma quinojel ta yatajnek chique chi ye apóstoles. Ma quinojel ta yatajnek chique chi ye profetas ri niquikꞌalajsaj ri nibix chique ruma ri Dios. Ma quinojel ta yatajnek chique chi yecowin yequitijoj ri kachꞌalal. Ma quinojel ta yatajnek chique chi yecowin niquiben milagros.
\v 30 Ma quinojel ta yatajnek chique chi yecowin yequicꞌachojsaj yawaꞌiꞌ. Ma quinojel ta yatajnek chique chi yecowin yechꞌo pa nicꞌaj chic chꞌabel ri ma ye quichꞌabel ta. Ma quinojel ta yatajnek chique chi yecowin niquikꞌaxaj chꞌabel ri yequibij ri kachꞌalal tek yechꞌo pa nicꞌaj chic chꞌabel ri ma ye quichꞌabel ta. Can ma junan ta cꞌa samaj yatajnek chake chikajujunal.
\v 31 Pero chukaꞌ can utz chi tirayij jun samaj ri más nim rejkalen. Titijaꞌ cꞌa ikꞌij chi iwuqꞌui ta riyix nicꞌojeꞌ wi ri utzil riꞌ. Y riyin nwajoꞌ chukaꞌ ncꞌut jun bey chiwech ri más chi na rejkalen.\f + 1 Co. 14.1.\f*
\c 13
\s Ri ajowabel yariꞌ ri más nicꞌatzin
\p
\v 1 Wi riyin yichꞌo pa qꞌuiy chꞌabel re waweꞌ chuwech re ruwachꞌulef, o pa quichꞌabel ta ri ángeles, y xa majun ajowabel wuqꞌui,\f + Ro. 13.10; 1 Ti. 1.5.\f* xa yin junan riqꞌui jun chꞌichꞌ ri nitzinin o jun kꞌojon ri nikꞌajan. Ruma ri chꞌichꞌ riꞌ xa choj queriꞌ yekꞌajan y majun ajowabel quiqꞌui.
\v 2 Y wi yatajnek chuwe chi nkꞌalajsaj ri nibix chuwe ruma ri Dios, y wi nikꞌax ta chinuwech ronojel runaꞌoj ri Dios ri ewatel riqꞌui, y wi nikꞌax ta chinuwech ronojel naꞌoj y wi ruma ta chi can cukul nucꞌuꞌx,\f + Lc. 17.6.\f* ruma ta riꞌ yicowin nben chique ri nimaꞌk tak juyuꞌ chi yeꞌel el ri acuchi (achique) yecꞌo wi; y astapeꞌ ta yicowin nben ronojel riꞌ, pero wi majun ajowabel wuqꞌui, majun yicꞌatzin wi.
\v 3 Y chukaꞌ wi ta nyaꞌ ronojel ri cꞌo wuqꞌui riche (rixin) chi yewaꞌ ri pobres,\f + Mt. 6.1, 2.\f* o hasta njech wiꞌ riche (rixin) chi yicamisex pa kꞌakꞌ, pero wi majun ajowabel wuqꞌui, ronojel riꞌ xa majun utzil nucꞌom pe chuwe.
\p
\v 4 Ruma wi cꞌo ajowabel kiqꞌui, can nuben chake chi yojcochꞌon,\f + 1 P. 4.8.\f* chi utz kanaꞌoj nikaben quiqꞌui quinojel, chi ma itzel ta nikanaꞌ chare jun ri utz cꞌo, chi ma nikayaꞌ ta ka kakꞌij y chi ma nikanimirisaj ta kiꞌ.
\v 5 Jun ri cꞌo ajowabel riqꞌui, ma chak xabachique ta yerubanalaꞌ, y chukaꞌ ma nucanoj ta ri xaxu (xaxe wi) ri nicꞌatzin chare ka riyaꞌ.\f + Fil. 2.4.\f* Y ma nipe ta royowal\f + Fil. 4.8.\f* chanin, ma nuyec ta pa ránima ri pokon ri niban o ri nibix chare.
\v 6 Jun ri cꞌo ajowabel riqꞌui, ma xtiquicot ta tek xa ma choj ta ri nibanatej; riyaꞌ niquicot tek can ya ri utz nibanatej.\f + Sal. 10.3; 2 Jn. 4.\f*
\v 7 Jun ri cꞌo ajowabel riqꞌui, jabel nicochꞌon, y ruma chukaꞌ ri ajowabel, nunimaj ri nubij ri jun chic. Chukaꞌ ri ajowabel nuben chare chi retaman nroyobej ronojel y yerukꞌaxaj\f + Ga. 6.2.\f* ronojel tijoj pokonal.
\p
\v 8 Ri ajowabel man cꞌa xtiqꞌuis ta, xa can ronojel kꞌij xticꞌatzin. Yacꞌa ri samaj ri niquiben ri kachꞌalal chi niquikꞌalajsaj ri nubij ri Dios chique,\f + 1 Co. 14.39.\f* can xtapon na wi jun kꞌij tek xtiqꞌuis rubanic. Y queriꞌ chukaꞌ ri samaj ri niquiben ri kachꞌalal chi yechꞌo pa nicꞌaj chic chꞌabel ri ma ye quichꞌabel ta, xtapon jun kꞌij tek xtiqꞌuis rubanic. Y queriꞌ chukaꞌ ronojel ri naꞌoj ri nuyaꞌ pe ri Dios chique jojun kachꞌalal, xa xtikꞌax rukꞌijul.
\v 9 Ruma ri naꞌoj ri yatajnek chake wacami xa ma ya ta riꞌ ronojel,\f + 1 Co. 8.2.\f* y queriꞌ chukaꞌ ri nibix chake ruma ri Dios riche (rixin) chi nikakꞌalajsaj, xa ma ya ta chukaꞌ riꞌ ronojel.
\v 10 Pero tek xa can tzꞌaket chic ri naꞌoj cꞌo kiqꞌui, man chic xquecꞌatzin ta ri naꞌoj ri ye yatajnek chake wacami;\f + Is. 60.19; Jer. 31.34.\f* ronojel riꞌ xa xquekꞌax rukꞌijul.
\p
\v 11 Achiꞌel riyin, tek xiqꞌuiy pe, xinben achiꞌel niquiben ri acꞌalaꞌ. Xichꞌo achiꞌel yechꞌo ri acꞌalaꞌ; xinchꞌob achiꞌel niquichꞌob ri acꞌalaꞌ; ri nunaꞌoj can achiꞌel quinaꞌoj ri tak acꞌalaꞌ. Yacꞌa tek xinoc anej achi, ma xinben ta chic achiꞌel niquiben ri acꞌalaꞌ.
\v 12 Y queriꞌ nikaben konojel riyoj ri kaniman chic ri Cristo. Re waweꞌ chuwech re ruwachꞌulef ma jane ye tzꞌaket ta\f + Fil. 3.12.\f* ri naꞌoj ri yecꞌo kiqꞌui. Xa junan riqꞌui ri achiꞌel tek yojtzuꞌun pa jun espejo,\f + 2 Co. 3.18.\f* y ma can ta nikꞌalajin ri achique nikatzꞌet.\f + 2 Co. 5.7.\f* Pero xtapon jun kꞌij tek ma xtikaben ta chic queriꞌ, y xa can kꞌalaj wi ri xtikatzꞌet. Chupan ri kꞌij riꞌ can xtikꞌax wi chkawech ronojel. Y xtiketamaj jabel ruwech ri Dios, can achiꞌel Riyaꞌ retaman kawech riyoj wacami.\f + 1 Jn. 3.2.\f*
\v 13 Re tiempo wacami, ri ajowabel xa can ronojel kꞌij xticꞌatzin y man cꞌa xtiqꞌuis ta. Can queriꞌ chukaꞌ ri nikacukubaꞌ kacꞌuꞌx riqꞌui ri Dios. Y queriꞌ chukaꞌ ri nikoyobej apo ri rutzil ri Dios ri xtuyaꞌ chake, man cꞌa xtiqꞌuis ta. Pero ri más rejkalen chique ri ye oxiꞌ riꞌ, ya ri ajowabel.
\c 14
\s Ri samaj ri yatajnek chique nicꞌaj kachꞌalal ruma ri Lokꞌolaj Espíritu chi yechꞌo pa nicꞌaj chic chꞌabel
\p
\v 1 Titijaꞌ ikꞌij chi can ticꞌojeꞌ ri ajowabel iwuqꞌui.\f + Lv. 19.18; Mt. 22.39; Mr. 12.31; Ro. 13.8-10; 1 Co. 12.31; Ga. 5.14; Ef. 5.2; Col. 3.14; 1 Ti. 1.5; Stg. 2.8.\f* Y tirayij chi niyatej ta chiwe ri jalajoj ruwech chi samaj ri yeruyaꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu. Pero más tirayij chi ri Lokꞌolaj Espíritu nuyaꞌ ta kꞌij chiwe riche (rixin) chi yixcowin nikꞌalajsaj\f + Nm. 11.25; Ro. 12.6; 1 Co. 13.2, 9; 1 Ts. 5.20.\f* ri nibix chiwe ruma ri Dios.
\v 2 Ruma ri kachꞌalal ri yechꞌo pa nicꞌaj chic chꞌabel\f + Hch. 2.4; 10.46; 19.6.\f* ri ma ye quichꞌabel ta, ma quiqꞌui ta cꞌa winek yechꞌo wi, can riqꞌui cꞌa ri Dios yechꞌo wi. Queriꞌ nbij chiwe ruma chi ri yeꞌacꞌaxan quiche (quixin) xa ma nikꞌax ta chiquiwech ri niquibij. Ruma can ya wi ri Lokꞌolaj Espíritu ri niyaꞌo ri chꞌabel chique ri niquibij, chꞌabel ri xa ewatel chkawech riyoj ri yoj winek.
\v 3 Yacꞌa tek jun kachꞌalal nukꞌalajsaj ri nibix chare ruma ri Dios, can chique cꞌa ri yeꞌacꞌaxan riche (rixin) nichꞌo wi. Y nuben chique chi yeqꞌuiy chupan ri quicꞌaslen riqꞌui ri Dios. Y nucꞌom pe utzilaj pixabanic riche (rixin) chi nicukeꞌ quicꞌuꞌx.
\v 4 Ri kachꞌalal ri yechꞌo pa nicꞌaj chic chꞌabel, xaxu (xaxe wi) riyeꞌ ri yeqꞌuiy chupan ri quicꞌaslen riqꞌui ri Dios. Yacꞌa ri kachꞌalal ri yekꞌalajsan ri nibix chique ruma ri Dios, más utz niquiben, ruma can niquiben chukaꞌ chi ri iglesia\f + Ro. 15.4.\f* yeqꞌuiy chupan ri quicꞌaslen riqꞌui ri Dios.
\p
\v 5 Ri nwajoꞌ cꞌa riyin, ya ta chi iwonojel riyix yixchꞌo ta pa nicꞌaj chic chꞌabel ri ma ye ichꞌabel ta, pero ri más nwajoꞌ ya ta chi ri Lokꞌolaj Espíritu nuyaꞌ ta chiwe chi yixcowin nikꞌalajsaj ri nibix chiwe ruma ri Dios. Ruma chi ri kachꞌalal ri yekꞌalajsan ri nibix chique ruma ri Dios, cꞌo más quejkalen que chiquiwech ri kachꞌalal ri yechꞌo pa nicꞌaj chic chꞌabel. Pero wi ri xubij ri kachꞌalal pa jun chic chꞌabel, can nikꞌaxex ca pa quichꞌabel ri kachꞌalal achique ri xubij,\f + 1 Co. 14.13.\f* jabel chukaꞌ, ruma can nicꞌatzin chi ri iglesia yeqꞌuiy chupan ri quicꞌaslen riqꞌui ri Dios.
\v 6 Ruma xa ta riyin yinapon chilaꞌ iwuqꞌui riyix wachꞌalal, y pa jun chic chꞌabel yibechꞌo wi iwuqꞌui ri xa ma ichꞌabel ta, ¿la cꞌo ta cami utz ri nucꞌom pe chiwe? Majun, ruma ma nikꞌax ta chiwech. Pero wi pan ichꞌabel riyix yichꞌo wi y nkꞌalajsaj cꞌa ri nibix chuwe ruma ri Dios, can cꞌo wi utz ri nucꞌom pe chiwe.\f + 1 Co. 14.26.\f* Y queriꞌ chukaꞌ wi yixintijoj, riyix cꞌo niwetamaj; o wi nkꞌalajsaj ta chiwe ri xbix chuwe ruma ri Dios; o ncꞌut ri ruchꞌabel ri Dios chiwech, ronojel riꞌ can cꞌo nicꞌatzin wi chiwe.
\p
\v 7 Ri tzij ri nibix pa nicꞌaj chic chꞌabel, ri xa ma nikꞌalajsex ta ri niquibij, xa junan riqꞌui tek nikꞌojomex jun xul o jun arpa, y xa majun ruchojmil niban chare tek nikꞌojomex. ¿La kꞌalaj cami achique ri nikꞌojomex chupan? Ma kꞌalaj ta. Xaxu (xaxe wi) nacꞌaxex chi cꞌo nikꞌajan pero xa ma kꞌalaj ta achique chi bix ri nikꞌojomex.
\v 8 O tek nixupux jun trompeta riche (rixin) chi yerumol el ri soldados riche (rixin) chi yebe pa chꞌaꞌoj, wi xa majun ruchojmil niban chare tek nixupux, ¿la niquimol cami quiꞌ ri soldados? Riꞌ ma niquimol ta quiꞌ.
\v 9 Wi riyix yixchꞌo pa jun chꞌabel ri xa ma nikꞌax ta chiquiwech ri winek ri yeꞌacꞌaxan iwuche (iwixin), ¿la xtikꞌax cami chiquiwech ri nibij? Ma nikꞌax ta. Xa pa cakꞌikꞌ\f + 1 Co. 9.26.\f* cꞌa xquixchꞌo wi.
\v 10 Y sibilaj qꞌuiy ruwech chꞌabel ri yeꞌucusex waweꞌ chuwech re ruwachꞌulef, y ronojel chꞌabel can cꞌo wi niquibij, pero xaxu (xaxe wi) chiquiwech ri winek ri yeꞌucusan riche (rixin) ri chꞌabel riꞌ.
\v 11 Rumariꞌ, wi cꞌo jun winek ri nichꞌo wuqꞌui y xa ma wetaman ta ri ruchꞌabel, chuwech riyaꞌ xa yin jun winek ri xa cꞌa pa jun chic tinamit yipe wi, ruma ma nikꞌax ta chinuwech ri nubij. Y queriꞌ chukaꞌ riyaꞌ chinuwech riyin.
\v 12 Y wi riyix can sibilaj yeꞌirayij ri yeruyaꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu, riꞌ utz, pero ma xaxu (xaxe) ta wi chiwe riyix quecꞌatzin wi ka,\f + 1 Co. 12.7, 31.\f* xa can tirayij chi ri yeruyaꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu chiwe, can ta yecꞌatzin chukaꞌ riche (rixin) chi ri iglesia yeqꞌuiy chupan ri quicꞌaslen riqꞌui ri Dios.
\p
\v 13 Rumariꞌ wi cꞌo jun kachꞌalal ri yatajnek chare chi nichꞌo pa jun chic chꞌabel ri ma ruchꞌabel ta, tucꞌutuj cꞌa chare ri Dios riche (rixin) chi queriꞌ nicowin chukaꞌ nukꞌaxaj ca rubixic pa quichꞌabel ri yeꞌacꞌaxan riche (rixin).\f + 1 Co. 12.10.\f*
\v 14 Ruma wi riyin nben orar pa jun chic chꞌabel ri xa ma nikꞌax ta chinuwech, ri nuꞌespíritu xuben orar, pero ri nunojibal majun xuchꞌec chare.
\v 15 Y wi queriꞌ, ¿achique cami nben riyin? Riyin xtinben orar riqꞌui ri nuꞌespíritu y riqꞌui chukaꞌ ri nunojibal. Y queriꞌ chukaꞌ tek yibixan,\f + Sal. 47.7; Ef. 5.19; Col. 3.16.\f* can xquibixan riqꞌui ri nuꞌespíritu y riqꞌui ri nunojibal.
\v 16 Ruma wi xaxu (xaxe wi) riqꞌui ri awespíritu yamatioxin\f + 1 Co. 11.24.\f* chare ri Dios, y wi xa ma xtikꞌax ta chiquiwech ri yeꞌacꞌaxan awuche (awixin), ¿la xtiquibij cami pe amén tek xa ma xkꞌax ta chiquiwech ri yatajin namatioxij chare ri Dios?
\v 17 Ri matioxinic cꞌa ri xaben pa jun chic chꞌabel, can sibilaj utz wi, xa yacꞌa ri xeꞌacꞌaxan awuche (awixin) majun cꞌa xquetamaj riche (rixin) chi yeqꞌuiy chupan ri quicꞌaslen riqꞌui ri Dios.
\v 18 Riyin sibilaj yiquicot y yimatioxin chare ri Dios ruma yatajnek chuwe ruma ri Lokꞌolaj Espíritu, chi yicowin yichꞌo pa nicꞌaj chic chꞌabel, más que chiwech iwonojel riyix.
\v 19 Yacꞌa tek riyin yinapon pa jun iglesia, can nwajoꞌ yichꞌo pa jun chꞌabel ri can nikꞌax wi chiquiwech ri kachꞌalal riche (rixin) chi queriꞌ cꞌo niquetamaj. Astapeꞌ xa ta wuꞌoꞌ chꞌabel ri nbij chique riche (rixin) chi yentijoj, pero más nwajoꞌ nben queriꞌ que chuwech nbij ta lajuj mil chꞌabel pa jun chic chꞌabel ri xa ma nikꞌax ta chiquiwech.
\p
\v 20 Wachꞌalal, man cꞌa quixchꞌobonaj ta achiꞌel yechꞌobonaj ri acꞌalaꞌ, xa quixchꞌobon achiꞌel yechꞌobon ri ye rijitaꞌk chic. Pero ri rucꞌamon chi niben, tibanaꞌ achiꞌel niquiben ri tak neꞌy,\f + Sal. 131.2; Mt. 18.3; He. 5.12; 1 P. 2.2.\f* ruma ri tak neꞌy ma quetaman ta yemacun.\f + Ro. 16.19.\f*
\v 21 Chupan ri ley riche (rixin) ri Ajaf Dios ri tzꞌibatal ca, nubij: Riyin xquencusaj cꞌa nicꞌaj chic winek ri ma junan ta yechꞌo\f + Is. 28.11.\f* quiqꞌui ri israelitas, riche (rixin) chi xquichꞌo quiqꞌui ri israelitas. Pero ma riqꞌui wi riꞌ, riyeꞌ can ma xtiquiyaꞌ ta ri quixquin chare ri xtinbij chique. Queriꞌ nubij ri Ajaf.
\v 22 Quecꞌariꞌ tek ri Dios nuben chake riyoj chi yojchꞌo pa nicꞌaj chic chꞌabel, reꞌ jun retal chiquiwech ri winek ri ma quiniman ta ri Dios, pero ma retal ta chkawech riyoj ri kaniman chic. Yacꞌa tek riyoj nikakꞌalajsaj ri nibix chake ruma ri Dios, riꞌ jun retal chkawech riyoj, pero ma chiquiwech ta ri ma quiniman ta ri Dios.
\v 23 Xa ta riyix ri iniman chic ri Jesucristo, ri nibix iglesia chiwe, imolon ta iwiꞌ pa jun lugar y chiꞌiwonojel yixchꞌo ta pa nicꞌaj chic chꞌabel ri xa ma ye ichꞌabel ta y yeꞌapon ta winek iwuqꞌui ri xa ma qꞌuiy ta quetaman chrij ri ruchꞌabel ri Dios, o yeꞌapon ta ri ma quiniman ta, ¿la ma niquibij ta cami chiwe chi xa yix chꞌujernek,\f + Hch. 2.13; 26.24.\f* ruma majun chꞌabel nikꞌax chiquiwech?
\v 24 Pero xa ta riyix yixtajin chubixic ri rukꞌalajsan chiwe tek ntoc apo jun iwuqꞌui ri xa ma runiman ta ri Cristo, o ntoc ta apo jun ri xa ma qꞌuiy ta retaman chrij ri ruchꞌabel ri Cristo, riyaꞌ xtunaꞌ ka pa ránima chi jun aj mac y rajawaxic chi nuchojmirisaj ri rucꞌaslen chuwech ri Dios. Queriꞌ xtunaꞌ ruma ri yixtajin chubixic can nikꞌax wi chuwech.
\v 25 Yacꞌariꞌ tek yeꞌel pe chuwasakil ri yecꞌo pa ránima. Rumariꞌ riyaꞌ xa can yariꞌ xtixuqueꞌ xtimajeꞌ ka riche (rixin) chi nuyaꞌ rukꞌij ri Dios, y xtubij chi can kitzij wi chi cꞌo ri Dios chicojol.\f + Nm. 14.14-16; Is. 45.14; Zac. 8.23.\f*
\p
\v 26 Rumacꞌariꞌ wachꞌalal, ri utz cꞌa chi niben riyix tek nimol iwiꞌ, ya ta chi niben ronojel ri nicꞌatzin riche (rixin) chi ri kachꞌalal yeqꞌuiy ta más chupan ri quicꞌaslen riqꞌui ri Dios. Ruma chiwe riyix yecꞌo ri yebixan, yecꞌo ri yecꞌutu ri ruchꞌabel ri Dios, yecꞌo ri yekꞌalajsan ri nibix chique ruma ri Dios, yecꞌo ri yechꞌo pa nicꞌaj chic chꞌabel ri ma ye quichꞌabel ta, yecꞌo ri yekꞌaxan ri yequibij ri kachꞌalal tek yechꞌo pa nicꞌaj chic chꞌabel ri ma ye quichꞌabel ta.\f + 1 Co. 12.8, 9.\f* Can ta ronojel riꞌ nicꞌatzin chi yeqꞌuiy más\f + 2 Co. 12.19; 13.10; Ef. 4.12; 1 Ts. 5.11.\f* ri kachꞌalal chupan ri quicꞌaslen riqꞌui ri Dios.
\v 27 Ri kachꞌalal ri yatajnek chique chi yechꞌo pa nicꞌaj chic chꞌabel ri ma ye quichꞌabel ta, utz chi xa ye caꞌiꞌ o kas más ye oxiꞌ yechꞌo tek nimol iwiꞌ. Y chukaꞌ nicꞌatzin chi xa chi jojun quechꞌo, y cꞌo rajawaxic chi jun kachꞌalal ri nikꞌaxan pa quichꞌabel ri yeꞌacꞌaxan quiche (quixin).
\v 28 Pero wi xa majun kachꞌalal cꞌo ri nicowin ta nikꞌaxan achique ri niquibij ri kachꞌalal pa nicꞌaj chic chꞌabel, ma quechꞌo ta cꞌa pa nicꞌaj chic chꞌabel chiquiwech ri kachꞌalal ri quimolon quiꞌ. Xaxu (xaxe wi) cꞌa riyeꞌ quechꞌo ka pa cánima riqꞌui ri Dios.
\v 29 Ri kachꞌalal ri yatajnek cꞌa chique chi niquikꞌalajsaj ri nibix chique ruma ri Dios, quechꞌo cꞌa caꞌiꞌ o ye oxiꞌ.\f + Hch. 11.27; 1 Co. 14.32.\f* Y ri nicꞌaj chic tiquichꞌoboꞌ cꞌa rij jabel achique ri ntajin rubixic, wi riqꞌui ri Dios petenak wi o xa mani.
\v 30 Y wi cꞌo ta jun kachꞌalal ri ntajin chukꞌalajsaxic chique ri kachꞌalal ri bin chare ruma ri Dios, y ya rato riꞌ tek ri Dios cꞌo chukaꞌ ri nukꞌalajsaj chare jun chic kachꞌalal ri tzꞌuyul apo chiriꞌ, ya chic cꞌa ri kachꞌalal riꞌ ri tichꞌo y ri jun ri ntajin nichꞌo xa titzꞌuyeꞌ cꞌa ka riche (rixin) chi nuyaꞌ kꞌij chare ri jun chic.\f + 1 Ts. 5.19.\f*
\v 31 Riche (rixin) chi queriꞌ can chiꞌiwonojel yixcowin nikꞌalajsaj ri nibix chiwe\f + Dt. 33.10; Ec. 12.9; Ro. 12.7; 2 Ti. 2.24.\f* ruma ri Dios. Pero chi jojun chi jojun quixchꞌo riche (rixin) chi queriꞌ quinojel cꞌo niquetamaj y quinojel niquicꞌul pixabanic.
\v 32 Ruma ri yatajnek chique ruma ri Lokꞌolaj Espíritu\f + 1 Jn. 4.1.\f* chi niquikꞌalajsaj ri nibix chique ruma ri Dios, rajawaxic chi quetaman nicoyobej quiꞌ chiquijujunal riche (rixin) chi nichꞌo ri jun chic.
\v 33 Ruma ri Dios jun Dios ri can pa ruchojmil nuben ronojel, y jun Dios riche (rixin) uxlanibel cꞌuꞌx.
\p Rumacꞌariꞌ nicꞌatzin chi riyix tibanaꞌ cꞌa achiꞌel niquiben ri lokꞌolaj tak kachꞌalal ri ye riche (rixin) ri iglesias ri yecꞌo pa tak nicꞌaj chic tinamit.\f + 1 Co. 11.16.\f*
\v 34 Tek nimol cꞌa iwiꞌ pa rubiꞌ ri Dios, ri ixokiꞌ ma quechꞌo ta apo,\f + 1 Co. 11.3; 1 Ti. 2.11.\f* ruma can rucꞌamon chi niquinimaj tzij achiꞌel nubij ri ley riche (rixin) ri Dios.
\v 35 Ri ixokiꞌ ma rucꞌamon ta chi yechꞌo apo tek quimolon quiꞌ ri kachꞌalal. Rumariꞌ wi cꞌo jun tzij ri xa ma nikꞌax ta chiquiwech, tiquicꞌutuj cꞌa chique ri cachijlal tek yeꞌapon pa tak cachoch.
\p
\v 36 ¿La iwuqꞌui cami riyix xwinakir wi pe ri ruchꞌabel ri Dios? ¿O la xaxu (xaxe) cami iwuqꞌui riyix aponak wi ri ruchꞌabel ri Dios?\f + Is. 2.3.\f* Ma que ta riꞌ.
\v 37 Y wi cꞌo jun kachꞌalal ri nibin chi riyaꞌ can yatajnek wi chare chi nukꞌalajsaj ri nibix chare ruma ri Dios, y chukaꞌ nubij chi can ucꞌuan wi ruma ri Lokꞌolaj Espíritu, ri kachꞌalal riꞌ can xtubij chukaꞌ chi ri pixaꞌ ri xinbij\f + 2 Co. 10.7; 1 Jn. 4.6.\f* riyin chiwe, can riqꞌui wi ri Ajaf Dios xwinakir wi pe.
\v 38 Y wi cꞌo jun kachꞌalal ri ma nrajoꞌ ta nunimaj ri kitzij ri nbij riyin, man cꞌa tinimex ta chukaꞌ riyaꞌ.
\p
\v 39 Rumariꞌ wachꞌalal, can riqꞌui cꞌa ronojel iwánima tirayij\f + 1 Co. 12.31.\f* chi ri Lokꞌolaj Espíritu nuyaꞌ ta chiwe chi nikꞌalajsaj ri nubij ri Dios. Pero chukaꞌ ri kachꞌalal ri yatajnek chique chi yechꞌo pa nicꞌaj chic chꞌabel ri ma ye quichꞌabel ta, ma queꞌikꞌet ta.\f + 1 Ts. 5.20.\f*
\v 40 Y chukaꞌ ronojel can ta pa rucholaj y pa ruchꞌajchꞌojil tibanaꞌ.
\c 15
\s Ri cꞌastajbel quiche (quixin) ri caminakiꞌ
\p
\v 1 Wachꞌalal, wacami nwajoꞌ ntzijoj chic jun bey chiwe ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic ri xintzijoj chiwe tek xicꞌojeꞌ iwuqꞌui. Y riyix can xicꞌul wi ri chꞌabel ri xintzijoj chiwe, y can cof yixcꞌo chupan.\f + Ro. 5.2.\f*
\v 2 Y ruma ri chꞌabel riꞌ ntajin niwil ri colotajic. Pero rajawaxic chi riyix ma niyaꞌ ta ca riche (rixin) chi queriꞌ nikꞌalajin chi can cꞌo rejkalen chi xinimaj\f + Ro. 1.16; Ga. 3.4.\f* ri lokꞌolaj chꞌabel ri xintzijoj chiwe.
\p
\v 3 Ruma ri chꞌabel ri xincꞌul riyin, can ya chukaꞌ chꞌabel riꞌ ri xincꞌut chiwech. Y ri rucꞌuꞌx ronojel ri xincꞌut chiwech, ya chi ri Cristo xcom ruma ri kamac,\f + Gn. 3.15; Sal. 22.15; Is. 53.5, 6; Dn. 9.26; Zac. 13.7.\f* can achiꞌel ri tzꞌibatal ca chupan ri ruchꞌabel ri Dios.
\v 4 Chi ri Cristo xmuk y pa rox kꞌij xcꞌastej pe,\f + Sal. 16.10.\f* achiꞌel ri tzꞌibatal ca chupan ri ruchꞌabel ri Dios.
\v 5 Y tek ri Cristo cꞌastajnek chic pe, xucꞌut riꞌ\f + Lc. 24.34; Jn. 20.19.\f* chuwech ri Pedro, y cꞌacꞌariꞌ xucꞌut riꞌ chiquiwech chi ye cablajuj discípulos.
\v 6 Cꞌacꞌariꞌ tek xucꞌut riꞌ chiquiwech más ye wuꞌoꞌ ciento kachꞌalal, tek quimolon quiꞌ. Ye qꞌuiy cꞌa chique riyeꞌ ri cꞌa ye qꞌues na, pero yecꞌo chukaꞌ ri ye caminek chic el.\f + 1 Co. 15.20, 51.\f*
\v 7 Y tek rucꞌutun chic cꞌa riꞌ chiquiwech ri pa ciento kachꞌalal riꞌ, yacꞌariꞌ tek xucꞌut chukaꞌ riꞌ chuwech ri Jacobo. Y ya tek rucꞌutun chic riꞌ chuwech ri kachꞌalal riꞌ, cꞌacꞌariꞌ tek xucꞌut riꞌ chiquiwech\f + Hch. 1.3.\f* quinojel ri ye ruꞌapóstoles.
\p
\v 8 Y pa ruqꞌuisbel xucꞌut cꞌa riꞌ chinuwech riyin\f + Hch. 9.4.\f* tek cꞌa ma jane yinoc ta apóstol, ruma ri kꞌij riꞌ riyin xincꞌulwachij cꞌa achiꞌel jun acꞌal ri xa ma jane rukꞌijul ta chi nalex.
\v 9 Riyin can nnaꞌ wi cꞌa chi xa ma rucꞌamon ta (takal ta chuwij) chi nibix apóstol chuwe. Ruma riyin xa yin ti lawaloꞌ oc que chiquiwech ri nicꞌaj chic apóstoles, ruma riyin sibilaj cꞌa xenwokotalaꞌ ri iglesia ri riche (rixin) ri Dios, riche (rixin) chi xinben cꞌa qꞌuiy pokon chique.\f + Hch. 8.3.\f*
\v 10 Pero matiox chare ri Dios chi xuyaꞌ ri rutzil chuwe,\f + Ef. 2.7.\f* riche (rixin) chi xuben chuwe chi xinoc apóstol. Ri utzil riꞌ can xuben cꞌa chuwe chi sibilaj xisamej. Riyin más qꞌuiy cꞌa samaj xinben que chiquiwech ri nicꞌaj chic apóstoles.\f + 2 Co. 11.23.\f* Pero ma nbij ta cꞌa chi yin cꞌa riyin xibano ri samaj, ma que ta riꞌ, xa can ya ri rutzil ri Dios\f + Sal. 115.1.\f* ri xsamej pa nucꞌaslen.
\v 11 Pero xabachique ta na ri nitzijon ri ruchꞌabel ri Dios, wi ye ri nicꞌaj chic apóstoles o wi yin cꞌa riyin, riꞌ majun rubanon. Ruma xa can junan ri nikatzijoj, y jabel chi riyix can xinimaj wi ri chꞌabel riꞌ.
\p
\v 12 Y wi ri ruchꞌabel ri Dios ri ntajin rutzijoxic nubij chi ri Cristo xcꞌastej el chiquicojol ri caminakiꞌ, ¿achique cꞌa ruma tek yecꞌo kachꞌalal chicojol ri yebin chi ri caminakiꞌ ma xquecꞌastej ta el?\f + Hch. 26.8; 2 Ti. 2.18.\f*
\v 13 Ruma wi ta majun caminek xticꞌastej el, ri Cristo man ta xcꞌastej el\f + Jn. 11.25, 26; Hch. 23.8; Ro. 8.11; 1 Ts. 4.14.\f* chukaꞌ.
\v 14 Y wi ri Cristo xa man ta xcꞌastej el, juyiꞌ ta oc kawech kabanon, can man ta jun nicꞌatzin wi ri nikatzijoj y majun chukaꞌ nicꞌatzin wi chi riyix xinimaj.
\v 15 Y riqꞌui riꞌ nikꞌalajin ta chi riyoj xa ma kitzij ta ri xkabij chrij ri Dios, tek xkabij chiwe chi Riyaꞌ xucꞌasoj el ri Cristo. Ruma xa ta kitzij chi majun cꞌastajbel quiche (quixin) ri caminakiꞌ, ri Cristo man ta chukaꞌ xcꞌastej el.\f + Hch. 2.24.\f*
\v 16 Ri yebin cꞌa chi ri caminakiꞌ ma xquecꞌastej ta, xa ma kitzij ta ri niquibij ruma xa ta kitzij ri niquibij, ri Cristo man ta xcꞌastej el.
\v 17 Y wi ri Cristo man ta xcꞌastej el,\f + Ro. 4.25.\f* xa man ta jun xcꞌatzin wi chi riyix xinimaj. Xa cꞌa yixcꞌo ta na chupan ri imac.
\v 18 Y xa ta can kitzij chi queriꞌ, ri xeniman el riche (rixin) ri Cristo, tek xecom el, xa ta pa kꞌakꞌ xebeka wi.
\v 19 Ruma wi xaxu (xaxe wi) ta oc chuwech re ruwachꞌulef koyoben chi ri Cristo cꞌo ri nuyaꞌ chake, xa ta can kitzij chi queriꞌ, juyiꞌ ta oc kawech que chiquiwech quinojel ri winek, ruma kacukuban apo kacꞌuꞌx riqꞌui chi cꞌo xtuyaꞌ chake y xa majun.
\p
\v 20 Yacꞌa ronojel riꞌ xa ma kitzij ta. Ruma ri Cristo can xcꞌastej wi el chiquicojol ri caminakiꞌ.\f + Hch. 26.23; 1 P. 1.3.\f* Ya cꞌa Riyaꞌ ri nabey ri xcꞌastej el y rumariꞌ can xquecꞌasox na wi el ri nicꞌaj chic caminakiꞌ.
\v 21 Ruma cꞌa jun achi tek xpe ri camic chuwech re ruwachꞌulef, y riꞌ ya ri Adán. Y konojel cꞌo cꞌa ri camic pa kawiꞌ.\f + Ro. 5.12.\f* Queriꞌ chukaꞌ, ruma jun achi tek xquecꞌastej el\f + Jn. 11.25.\f* ri caminakiꞌ. Y ri jun achi riꞌ ya ri Cristo.
\v 22 Riqꞌui cꞌa ri Adán xkil wi ri camic konojel. Y queriꞌ chukaꞌ riqꞌui cꞌa ri Cristo xtikil wi ri cꞌaslen\f + Ro. 5.12-18.\f* riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek.
\v 23 Y ya cꞌa ri Cristo ri nabey xcꞌastej el. Y yacꞌa tek xtipe chic jun bey, ya chic cꞌa riyoj ri yoj riche (rixin) chic Riyaꞌ ri xkojcꞌastej el.\f + 1 Ts. 4.15, 16.\f* Quecꞌariꞌ rucholajen ri nibanatej.
\v 24 Y yacꞌariꞌ tek xtapon ri ruqꞌuisbel. Ri Cristo xtichꞌacon cꞌa chiquij quinojel ri itzel tak espíritu, ri kꞌatbel tak tzij, y ri cꞌo uchukꞌaꞌ pa quikꞌaꞌ. Y tek chꞌaconek chic chiquij quinojel, cꞌacꞌariꞌ tek ri Cristo xtujech chic ri rajawaren pa rukꞌaꞌ ri Dios Tataꞌixel.\f + Dn. 7.14; Jn. 17.2.\f*
\v 25 Ruma rajawaxic chi ya ri Cristo ri aj kꞌatbel tzij hasta que xtichꞌacon chiquij quinojel ri yeꞌetzelan riche (rixin), y xtuben chique chi xqueka pa rukꞌaꞌ pa raken.\f + Sal. 110.1; He. 1.13.\f*
\v 26 Y ri ruqꞌuisbel chique ri yeꞌetzelan riche (rixin) ri xtuchup ruwech, ya cꞌa ri camic.\f + He. 2.14.\f*
\v 27 Ruma ri Dios ronojel xuyaꞌ pa rukꞌaꞌ ri Cristo.\f + Mt. 28.18; 1 P. 3.22.\f* Y tek nubij ri tzꞌibatal ca chi ri Dios ronojel xeruyaꞌ xerukꞌaꞌ xeraken ri Cristo, can kꞌalaj ri nubij chi ri Dios ma xoc ta pa rukꞌaꞌ ri Cristo. Ruma ya ri Dios ri xyaꞌo ronojel pa rukꞌaꞌ.
\v 28 Yacꞌa tek ronojel jachon chic pa rukꞌaꞌ ri Cristo ri Cꞌajolaxel,\f + Mt. 13.41; Ef. 1.10.\f* cꞌacꞌariꞌ ri Cristo xtujech chukaꞌ riꞌ pa rukꞌaꞌ ri Dios. Y riqꞌui riꞌ, nikꞌalajin chi ri Dios can nim wi y ya Riyaꞌ ri nicꞌojeꞌ pa ruwiꞌ ronojel.\f + Jn. 14.28.\f*
\p
\v 29 Wi xa man ta queriꞌ, wi man ta yecꞌastej pe ri caminakiꞌ, ¿la yecꞌo ta cami winek ri nicajoꞌ chi yeban bautizar pa quiqꞌuexel ri xa majun bey chic xquecꞌastej pe? ¿La cꞌo ta cami nicꞌatzin wi tek queriꞌ niquiben?
\p
\v 30 Wi xa man ta yecꞌastej ri caminakiꞌ, majun nicꞌatzin wi chi riyoj nikayaꞌ kiꞌ pa camic\f + 2 Co. 11.26.\f* ronojel kꞌij ruma nikatzijoj ri ruchꞌabel ri Cristo.
\v 31 Can kitzij wi chi can jubaꞌ ma yicamisex.\f + 2 Co. 4.10.\f* Pero riyin nbij el chiwe chi ri wánima niquicot iwuma riyix chi xinimaj ri Kajaf Jesucristo, y riyix iwetaman chi can kitzij wi ri nbij y ma ntzꞌuc ta el tzij. Kꞌij kꞌij jubaꞌ ma nikil kacamic.
\v 32 Riyin tek xintij nukꞌij chi xisamej chiquicojol ri winek re waweꞌ pan Efeso, winek ri can ye achiꞌel itzel tak chicop, ma naꞌoj ta quiche (quixin) winek ri xincusaj. Xa ta queriꞌ xinben, ronojel ri tijoj pokonal ri xinkꞌaxaj pa quikꞌaꞌ ri winek tek xeyacatej pe chuwij,\f + 2 Co. 1.8.\f* man ta jun utz nucꞌom pe chuwe. Y xa ta kitzij chi ri caminakiꞌ man ta yecꞌastej el, juyiꞌ ta oc kawech kabanon, xa más ta utz chi nikaben achiꞌel ri nibix: Kojwaꞌ y kojucꞌuyaꞌ ruma xa chuaꞌk cabij yojcom el.\f + Is. 22.13.\f*
\p
\v 33 Pero ma quixsach ta riqꞌui re naꞌoj reꞌ. Ma quixoc ta cachibil ri xa ma utz ta quinaꞌoj. Ruma wi xqueꞌiwachibilaj, xa can xtiyojtej\f + Ga. 5.9; 2 Ti. 2.17.\f* chukaꞌ inaꞌoj riyix y xqueꞌibanalaꞌ ri ma ye rucꞌamon ta chi yeꞌiben.
\v 34 Tunaꞌ cꞌa iwech,\f + Ro. 13.11.\f* tibanaꞌ cꞌa ri utz chi niben, y ma quixmacun ta chic.\f + 1 Ts. 4.5.\f* Queriꞌ nbij chiwe ruma yecꞌo chicojol ri ma quetaman ta ruwech ri Dios, y qꞌuiy ri ma ya ta rubixic niquiben chare. Rumariꞌ tek riyin nbij reꞌ chiwe, riche (rixin) chi yixqꞌuix\f + 1 Co. 6.5.\f* ta cꞌa jubaꞌ.
\p
\v 35 Pero riqꞌui jubaꞌ yecꞌo ri yebin: Wi ri caminakiꞌ xquecꞌastej chic el, ¿achique cami rubaniquil riꞌ? ¿Achique cami rubanic nitzuꞌun ri quichꞌacul?
\v 36 Ri nichꞌobo cꞌa queriꞌ xa jun winek nacanic. Xa can majun runaꞌoj. Ruma jun ijaꞌtz cꞌo ri nucꞌut chkawech chrij riꞌ. Tek ri ijaꞌtz nbetic ca pan ulef, ri rij ri ijaꞌtz nikꞌey,\f + Jn. 12.24.\f* yacꞌariꞌ tek nitzꞌuc pe. Y queriꞌ riyoj.
\v 37 Y chukaꞌ ri ijaꞌtz ri nitic ka, ma ijaꞌtz ta ri nbeꞌel pe, ma que ta riꞌ, ri nberuyaꞌ pe ri ijaꞌtz riꞌ jun ticoꞌn ri cꞌo raken, cꞌo ruxak. Y can que wi riꞌ ronojel ijaꞌtz ri yetic ka, wi trigo o jun chic ruwech ijaꞌtz.
\v 38 Ya ri Dios ri nibano chi tek nitic ka jun ijaꞌtz riche (rixin) ri trigo pan ulef, trigo ntel pe. Y queriꞌ chukaꞌ ri nicꞌaj chic ijaꞌtz, tek yetic ka pan ulef, etaman achique riꞌ ri yebeꞌel pe, ruma ya ri Dios ri banayon ca chi queriꞌ.\f + Sal. 104.14; 1 Co. 3.7.\f*
\v 39 Y queriꞌ chukaꞌ qꞌuiy ruwech chꞌaculaj yecꞌo. Ri kachꞌacul riyoj winek ma junan ta riqꞌui ri quichꞌacul ri chicop, y ri quichꞌacul ri aj xicꞌ tak chicop ma junan ta riqꞌui ri quichꞌacul ri car y ri nicꞌaj chic chicop.
\v 40 Y queriꞌ chukaꞌ riyoj ri yojcꞌo waweꞌ chuwech re ruwachꞌulef, ma junan ta kachꞌacul quiqꞌui ri yecꞌo chilaꞌ chicaj. Ruma ri rukꞌij ri kachꞌacul riyoj ma junan ta rukꞌij riqꞌui ri yecꞌo chilaꞌ chicaj.
\v 41 Y queriꞌ chukaꞌ ri kꞌij y ri icꞌ, ma junan ta ri quisakil, y ma junan ta chukaꞌ ri quisakil riyeꞌ riqꞌui ri quisakil ri chꞌumilaꞌ. Chukaꞌ jun chꞌumil can cꞌo rucojol rusakil riqꞌui jun chic chꞌumil.
\p
\v 42 Y quecꞌariꞌ, ri chꞌaculaj ri xtiquicꞌuaj ri caminakiꞌ tek xquecꞌastej el,\f + Sal. 16.10; 49.9, 14; Is. 38.17; 61.11; Dn. 12.3; Mt. 13.43; Mr. 4.26, 29; Hch. 2.27.\f* ma junan ta chic riqꞌui ri xquicꞌuaj waweꞌ chuwech re ruwachꞌulef. Ruma ri xquicꞌuaj waweꞌ chuwech re ruwachꞌulef xa nikꞌey. Yacꞌa ri chꞌaculaj ri xtiquicꞌuaj chilaꞌ chicaj ma xtikꞌey ta chic.
\v 43 Ri quichꞌacul cꞌa ri xquicꞌuaj waweꞌ chuwech re ruwachꞌulef majun rukꞌij, yacꞌa ri quichꞌacul ri xtiquicꞌuaj tek xquecꞌastej el, can xticꞌojeꞌ wi rukꞌij. Ri quichꞌacul ri xquicꞌuaj waweꞌ, majun ruchukꞌaꞌ, yacꞌa ri quichꞌacul ri xtiquicꞌuaj tek xquecꞌastej el, can xticꞌojeꞌ ruchukꞌaꞌ.\f + Fil. 3.21.\f*
\v 44 Re chꞌaculaj cꞌa re kacꞌuan wacami xaxu (xaxe wi) cꞌa chuwech re ruwachꞌulef nicꞌatzin wi chake, pero riche (rixin) chi yojbe chilaꞌ chicaj, nicꞌatzin jun chꞌaculaj riche (rixin) chilaꞌ chicaj chake. Ri chꞌaculaj caminek chic y nbemuk ca, jun chꞌaculaj ri cꞌa riche (rixin) na re ruwachꞌulef, pero tek xticꞌastej el, can jun chꞌaculaj ri can riche (rixin) chic chilaꞌ chicaj.
\p
\v 45 Y queriꞌ nikꞌalajin chupan ri ruchꞌabel ri Dios ri tzꞌibatal ca, chi ri nabey achi ri xubiniꞌaj Adán tek xwinakirisex ruma ri Dios, nabey xuben ri ruchꞌacul y cꞌacꞌariꞌ xuyaꞌ jun cꞌaslen\f + Gn. 2.7.\f* riche (rixin) re ruwachꞌulef chare. Queriꞌ ri tzꞌibatal ca chupan ri ruchꞌabel ri Dios. Yacꞌa ri jun chic Adán,\f + Ro. 5.14.\f* ri Cristo mismo, cꞌo más rejkalen ruma ma xu (xe) ta wi cꞌo rucꞌaslen, xa can nuyaꞌ cꞌaslen riche (rixin) chilaꞌ chicaj.\f + Jn. 5.21; 6.33.\f*
\v 46 Pero nabey nicꞌojeꞌ ri kachꞌacul riche (rixin) re ruwachꞌulef, cꞌacꞌariꞌ xticꞌojeꞌ ri kachꞌacul riche (rixin) chilaꞌ chicaj. Y ma ya ta cꞌa ri kachꞌacul riche (rixin) chilaꞌ chicaj ri nicꞌojeꞌ nabey.
\v 47 Ri nabey achi, can riche (rixin) wi re ruwachꞌulef, ruma riqꞌui ulef xban wi.\f + Gn. 3.19.\f* Yacꞌa ri jun chic achi, can aj chilaꞌ chicaj wi. Y riꞌ ya ri Cristo ri Ajaf.\f + Jn. 3.13, 31.\f*
\v 48 Riyoj ri cꞌa yojcꞌo na waweꞌ chuwech re ruwachꞌulef, yoj junan cꞌa riqꞌui ri nabey achi ri xban riqꞌui ulef. Yacꞌa ri yecꞌo chic chilaꞌ chicaj,\f + Fil. 3.20.\f* can ye achiꞌel cꞌa ri Cristo ri can aj chilaꞌ chicaj.
\v 49 Wacami riyoj xa junan cꞌa kabanic\f + Gn. 5.3.\f* riqꞌui ri nabey achi ri xban riqꞌui ulef, pero xtapon jun kꞌij tek xkoj-oc el\f + Ro. 8.29; Fil. 3.21.\f* achiꞌel ri Cristo ri can aj chilaꞌ chicaj.
\p
\v 50 Riyin nwajoꞌ wachꞌalal, chi riyix niwetamaj chi re kachꞌacul re kacꞌuan wacami chuwech re ruwachꞌulef ma xticowin ta xtibecꞌojeꞌ pa rajawaren ri Dios, ruma ri kachꞌacul xa nikꞌey, y ri pa rajawaren ri Dios ma xticꞌojeꞌ ta jun cosa ri xa nikꞌey.\f + 1 Co. 15.42.\f*
\p
\v 51 Yacꞌa wacami nwajoꞌ cꞌa nbij jun tzij chiwe, ri xa cꞌa ma jane qꞌuiy ta kꞌij tikꞌalajsex ruma ri Dios. Ma konojel ta xkojcom el, pero konojel xtijalatej el ri kachꞌacul.\f + Fil. 3.21; 1 Ts. 4.15.\f*
\v 52 Tek xtikꞌajan ri ruqꞌuisbel trompeta,\f + Mt. 24.31.\f* yariꞌ tek xtijalatej el ri kachꞌacul, y xa pa ti jumej xkojjalatej el achiꞌel tayup ka jubaꞌ runakꞌ awech. Tek xtikꞌajan cꞌa ri trompeta riꞌ, yacꞌariꞌ tek xquecꞌastej el ri caminakiꞌ ri xquinimaj el ri Cristo, pero riqꞌui chic quichꞌacul ri ma nikꞌey ta chic tek xquecꞌastej el. Y riyoj ri cꞌa yoj qꞌues na yacꞌariꞌ tek xtijalatej el ri kachꞌacul.
\v 53 Ri chꞌaculaj ri kacꞌuan wacami, xa nikꞌey y nichuwir, y rumariꞌ rajawaxic chi nijalatej. Nicꞌatzin chi nikacꞌuaj jun chꞌaculaj ri ma nikꞌey ta ni ma nichuwir ta. Y queriꞌ chukaꞌ ri chꞌaculaj ri kacꞌuan wacami xa nicom, y rajawaxic chi nijalatej, riche (rixin) chi nikacꞌuaj ta jun chꞌaculaj ri ma nicom ta chic.\f + 2 Co. 5.4.\f*
\v 54 Y yacꞌa tek xtibanatej ronojel riꞌ, tek ri kachꞌacul xtijalatej, y tek ma xtikꞌey ta chic, ma xtichuwir ta chic, y chukaꞌ ma xticom ta chic, yacꞌariꞌ tek nibanatej ri tzꞌibatal ca chupan ri ruchꞌabel ri Dios, tek nubij: Ri camic xchꞌacatej.\f + Is. 25.8; Ap. 20.14.\f*
\v 55 Y rumariꞌ riyit camic, ¿la cꞌa cꞌo na cami awuchukꞌaꞌ\f + Os. 13.14.\f* riche (rixin) chi nayaꞌ kꞌaxomal chake? Majun chic. Riyit camic, ¿la cꞌa yachꞌacon na cami? Ya mani chic. Queriꞌ nubij ri tzꞌibatal ca.
\v 56 Xa ruma ri mac tek nipe ri camic pa kawiꞌ. Y ruma chi riyoj can yojcꞌo pa rukꞌaꞌ ri mac, rumariꞌ ri ley riche (rixin) ri Dios, nuyaꞌ rucꞌayewal pa kawiꞌ.\f + Ro. 4.15.\f*
\v 57 Pero matiox chare ri Dios chi Riyaꞌ xutek\f + Ro. 7.25; 1 Jn. 5.4.\f* pe ri Kajaf Jesucristo chkacolic y rumariꞌ tek nuben chake chi yojchꞌacon.
\p
\v 58 Y rumariꞌ, wachꞌalal ri sibilaj yixinwajoꞌ, nbij cꞌa chiwe: Can cof quixcꞌojeꞌ riqꞌui ri Dios, y ma tiyaꞌ ta ca ri kitzij. Can ma quixtaneꞌ ta chi niben ri rusamaj ri Ajaf, y jabel tibanaꞌ chare. Riyix iwetaman chi ronojel ri niben pa rusamaj ri Ajaf, can cꞌo rajel ruqꞌuexel\f + 2 Cr. 15.7; Is. 3.10.\f* ri xtuyaꞌ chiwe.
\c 16
\s Ri ofrenda ri nimol el riche (rixin) chi nitak chique ri lokꞌolaj tak kachꞌalal ri yecꞌo pa tinamit Jerusalem
\p
\v 1 Y wacami nwajoꞌ yichꞌo cꞌa jubaꞌ chrij ri puek\f + Hch. 11.29; 24.17; Ro. 15.26.\f* ri ntajin rumolic riche (rixin) chi nitek el chique ri lokꞌolaj tak kachꞌalal ri yecꞌo pa Jerusalem. Y can achiꞌel ri nbin chique ri iglesias ri yecꞌo pa ronojel Galacia, can queriꞌ chukaꞌ nwajoꞌ chi niben riyix.
\v 2 Ri nabey kꞌij riche (rixin) ronojel semana\f + Lc. 24.1; Hch. 20.7.\f* nwajoꞌ chi ijujunal riyix tiwelesaj ca ri niwajoꞌ niyaꞌ.\f + Pr. 3.27, 28.\f* Ri kachꞌalal ri qꞌuiy xquichꞌec, qꞌuiy jubaꞌ ri tiquilesaj ca, y ri kachꞌalal ri ma qꞌuiy ta xquichꞌec, tiquilesaj ca janipeꞌ ri yecowin niquiyaꞌ. Can ronojel cꞌa semana tibanaꞌ queriꞌ, riche (rixin) chi cꞌo chic ronojel tek xquinapon riyin y ma rajawaxic ta chi cꞌariꞌ nimol.
\v 3 Y tek xquinapon, yix cꞌa riyix ri xquixbin achique kachꞌalal xqueꞌucꞌuan ri ofrenda\f + 2 Co. 8.19.\f* riche (rixin) chi yeꞌitoꞌ ri kachꞌalal pa Jerusalem. Xtintzꞌibaj cꞌa el jun wuj y xtinyaꞌ el chique ri kachꞌalal riche (rixin) chi nikꞌalajin chi ye riyeꞌ ri xeꞌichaꞌ el ruma can cukul wi icꞌuꞌx quiqꞌui. Y yecꞌa kachꞌalal riꞌ ri xquentek el.
\v 4 Y wi can rajawaxic chi yibe riyin, can yibe wi cꞌa riꞌ, y riyeꞌ xaxu (xaxe wi) cꞌa xquenwachibilaj el.
\s Ri Pablo nrajoꞌ nibe pa Corinto
\p
\v 5 Yinapon iwuqꞌui pero nabey nwajoꞌ yikꞌax na pa Macedonia\f + Hch. 19.21; 2 Co. 1.16.\f* y cꞌacꞌariꞌ xquinapon iwuqꞌui riyix.
\v 6 Nchꞌobon chi tek xquinapon, nwajoꞌ yiyaloj el jubaꞌ iwuqꞌui. O riqꞌui jubaꞌ xa can xtinkꞌaxaj na chukaꞌ el ri rukꞌijul ri job\f + Quelaꞌ pa Corinto ri “invierno” ma rukꞌijul ta ri job, xa rukꞌijul ri tef.\f* chiriꞌ. Y tek xquinel el chiriꞌ iwuqꞌui, re wacami cꞌa ma jane kꞌalaj ta ri acuchi (achique) xquibe wi. Xaxu (xaxe wi) nwajoꞌ chi riyix yinitoꞌ ta el riqꞌui ri nicꞌatzin chuwe chupan ri nubey, ri acuchi (achique) xquibe wi.\f + Hch. 15.3.\f*
\v 7 Re wacami, can cꞌa ma jane nwajoꞌ ta yinapon iwuqꞌui, ruma ma nwajoꞌ ta chi xaxu (xaxe wi) ta jun o caꞌiꞌ kꞌij ri yicꞌojeꞌ iwuqꞌui. Can nwajoꞌ cꞌa yiyaloj jubaꞌ iwuqꞌui, wi queriꞌ nrajoꞌ ri Ajaf.
\v 8 Y chukaꞌ riyin cꞌa yicꞌojeꞌ na waweꞌ pan Efeso.\f + Hch. 18.19; 20.16.\f* Tikꞌax na ca ri kanimakꞌij Pentecostés, cꞌacꞌariꞌ xquibe.
\v 9 Ruma ri Dios rujakon jun nimalaj puerta\f + 2 Co. 2.12; Ap. 3.8.\f* chinuwech re waweꞌ riche (rixin) chi ntzijoj ri ruchꞌabel y can cꞌo wi utz rucꞌamom pe re samaj reꞌ, astapeꞌ ye qꞌuiy cꞌa ri yeꞌetzelan riche (rixin).\f + Hch. 19.9.\f*
\p
\v 10 Tek ri Timoteo xtapon chilaꞌ iwuqꞌui, can ticꞌuluꞌ\f + Ro. 16.21; 2 Co. 6.1.\f* cꞌa chi utzil riche (rixin) chi niquicot nicꞌojeꞌ chicojol. Ruma riyaꞌ can rusamaj wi ri Ajaf ri nuben, achiꞌel nben riyin.
\v 11 Rumariꞌ majun tibano chare chi majun rukꞌij.\f + 1 Ti. 4.12.\f* Y tek xtel pe chiriꞌ iwuqꞌui, xtiyaꞌ ta pe ri nicꞌatzin chare riche (rixin) ri rubey y can ta riqꞌui uxlanibel cꞌuꞌx nitzolin pe, ruma riyin can xtinwoyobej cꞌa apo quiqꞌui ri kachꞌalal.
\p
\v 12 Yacꞌa ri kachꞌalal Apolos\f + Hch. 18.24; 1 Co. 1.12; Tit. 3.13.\f* sibilaj xincꞌutuj utzil chare chi yerachibilaj ta el ri kachꞌalal ri yebe iwuqꞌui. Riyaꞌ xa ma xrajoꞌ ta na pakeꞌ xbe. Pero xtapon iwuqꞌui tek xtijameꞌ chuwech.
\s Ri ruqꞌuisbel tak chꞌabel chare re wuj reꞌ
\p
\v 13 Wachꞌalal, tichajij cꞌa ri icꞌaslen y chukaꞌ can cof quixcꞌojeꞌ chupan ri icukbel cꞌuꞌx riqꞌui ri Dios.\f + Mt. 24.42; Fil. 1.27; 4.1.\f* Riyix ma titzolij ta iwiꞌ chiwij, xa ticusaj cꞌa ri iwuchukꞌaꞌ ri ruyaꞌon ri Dios chiwe.
\v 14 Y ronojel cꞌa ri niben, can riqꞌui cꞌa ajowabel\f + 1 Co. 14.1.\f* tibanaꞌ.
\p
\v 15 Wachꞌalal, riyix iwetaman chi ri ye rufamilia ri kachꞌalal Estéfanas\f + 1 Co. 1.16.\f* y riyaꞌ, yeriꞌ ri nabey xeniman ri Cristo chiriꞌ pa ruwachꞌulef Acaya,\f + Ro. 16.5.\f* y riyeꞌ can riqꞌui cꞌa ronojel cánima quichapon quitoꞌic ri lokꞌolaj tak kachꞌalal. Ruma ya samaj riꞌ ri xquichaꞌ chi niquiben.
\v 16 Y nbij cꞌa chiwe chi tinimaj quitzij ri kachꞌalal riꞌ, y chukaꞌ chi tinimaj quitzij quinojel ri ye achiꞌel riyeꞌ, ri yetoꞌon y niquiben ri rusamaj ri Dios.\f + 1 Ts. 5.12.\f*
\v 17 Riyin sibilaj yiquicot ruma xeꞌitek pe ri oxiꞌ kachꞌalal wuqꞌui, ri Estéfanas, ri Fortunato y ri Acaico. Pa nabey mul can sibilaj wi xixinbisoj, ruma nwajoꞌ chi yixcꞌo ta pe wuqꞌui chiꞌiwonojel, pero riqꞌui ri xepe riyeꞌ, wacami sibilaj yiquicot.\f + 1 Ts. 3.6.\f*
\v 18 Ruma can xoquicukubaꞌ nucꞌuꞌx riyin y can xquicukubaꞌ chukaꞌ icꞌuꞌx riyix. Rumacꞌariꞌ can queꞌilokꞌokꞌej\f + Pr. 25.13, 25; 2 Co. 7.6, 7.\f* cꞌa ri kachꞌalal riꞌ y ri nicꞌaj chic ri can ye achiꞌel riyeꞌ.
\p
\v 19 Ri iglesias ri yecꞌo quereꞌ pa ruwachꞌulef Asia,\f + Hch. 16.6; 19.10; Ap. 1.4, 11.\f* niquitek el rutzil iwech. Y queriꞌ chukaꞌ pa rubiꞌ ri Ajaf can ticꞌuluꞌ cꞌa ri rutzil iwech ri niquitek el ri kachꞌalal Aquila, ri Priscila, y quiche (quixin) ri kachꞌalal ri niquimol quiꞌ pa cachoch\f + Ro. 16.5; Flm. 2.\f* riyeꞌ.
\v 20 Quinojel cꞌa ri kachꞌalal niquitek el rutzil iwech. Y chukaꞌ nbij chiwe chi tiyalaꞌ rutzil iwech chiꞌijujunal riqꞌui jun lokꞌolaj tzꞌuban (tzꞌuman) chiꞌij.\f + Ro. 16.16.\f*
\p
\v 21 Riyin ri Pablo can yin cꞌa riyin yitzꞌiban el\f + Col. 4.18; 2 Ts. 3.17.\f* riqꞌui nukꞌaꞌ ri rutzil iwech ri ntek el.
\p
\v 22 Y wi cꞌo cꞌa jun kachꞌalal ri ma najowan ta riche (rixin) ri Ajaf Jesucristo, xtika cꞌa rucꞌayewal pa ruwiꞌ.\f + Mt. 25.41, 46; Ga. 1.8, 9; Jud. 14, 15.\f* Ri Ajaf xa nipe yan.
\p
\v 23 Ri rutzil ri Ajaf Jesucristo xticꞌojeꞌ ta cꞌa iwuqꞌui chiꞌiwonojel.\f + Ro. 16.20.\f*\p
\v 24 Riyin can sibilaj wi yixinwajoꞌ chiꞌiwonojel riyix, ruma konojel xa jun chic kabanon riqꞌui ri Cristo Jesús. Amén. 
