\id GAL Kaqchikel, Western [ckw] NT (Colombia) -2011 bd. 
\h GÁLATAS
\toc1 Gálatas
\toc2 Gá
\mt Ri wuj ri xutzꞌibaj ri apóstol San Pablo chique ri kachꞌalal ri yecꞌo pa ruwachꞌulef Galacia
\ip Wuj ri xutzꞌibaj ri apóstol San Pablo chique ri quiniman chic ri Dios ri yecꞌo pa ruwachꞌulef Galacia. Xutek re wuj reꞌ ruma xracꞌaxaj chi yecꞌo achiꞌaꞌ ri xeꞌapon quiqꞌui y xquibij chique chi can rajawaxic wi chi niquiben ri achique nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, y niquibij chukaꞌ chi ma tiquinimaj ta ri tijonic ri ye ruyaꞌon ca ri Pablo chique. Ri achiꞌaꞌ riꞌ xquibij cꞌa chi can rajawaxic wi chi niban ri circuncisión chique, riche (rixin) chi queriꞌ can nitzꞌaket wi ri colotajic ri nuyaꞌ ri Dios chique. Yacꞌa ri Pablo nubij chupan re wuj reꞌ chi ri niquicꞌut ri achiꞌaꞌ riꞌ xa ma kitzij ta. Y ri nutzijoj riyaꞌ can ya wi ri Dios ri xkꞌalajsan chuwech y yariꞌ ri kitzij chi nuyaꞌ colotajic chique.
\io Chupan ri tanaj 1 mocaj 11 y napon cꞌa pa mocaj 21 chare ri tanaj 2, ri Pablo nubij chique chi riyaꞌ can ya wi ri Dios ri xbin chare chi xoc apóstol y rumariꞌ chi can ya ri kitzij ri nutzijoj. Y nubij chukaꞌ chi ya ri Dios xbin chare chi nberutzijoj ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic chique ri ma ye israelitas ta.
\io Ri tanaj 3 mocaj 1 y napon cꞌa pa mocaj 31 chare ri tanaj 4, nubij chi xaxu (xaxe) wi ruma ri rutzil ri Dios y ruma chukaꞌ chi nikacukubaꞌ kacꞌuꞌx riqꞌui ri Jesús tek nikil ri colotajic.
\io Ri tanaj 5 mocaj 1 y napon cꞌa pa mocaj 10 chare ri tanaj 6, nubij chi ruma ri cꞌacꞌacꞌ cꞌaslen ri xuyaꞌ ri Dios chique, riyeꞌ ma nicꞌatzin ta chic chi cꞌa niban na ri circuncisión chique y ma rucꞌamon ta chukaꞌ chi cꞌa niquiben na ri nicꞌaj chic costumbres ri bin ca cuma ri catiꞌt quimamaꞌ. Ruma ri Cristo xerucol yan pe chuwech riꞌ y xuben chique chi majun chic quimac yetzꞌetetej ruma ri Dios. Y nubij chukaꞌ chi wi xtiquiyaꞌ kꞌij chi ya ri Lokꞌolaj Espíritu ri nucꞌuan ri quicꞌaslen, ri quicꞌaslen xtiwachin cꞌa jabel.
\c 1
\s Ri San Pablo nutek el rutzil quiwech ri kachꞌalal
\p
\v 1 Riyin ri Pablo, yin jun ruꞌapóstol ri Jesucristo. Ma winek ta cꞌa xechaꞌo wuche (wixin) riche (rixin) chi queriꞌ xinoc apóstol. Ni ma winek ta chukaꞌ ri ye takayon pe wuche (wixin). Ri takayon pe wuche (wixin) ya ri Ajaf Jesucristo y ri Dios ri Tataꞌixel;\f + 1 Ti. 1.1.\f* ri Dios ri xbano chare ri Jesucristo chi xcꞌastej pe chiquicojol ri caminakiꞌ.\f + Hch. 2.24.\f*
\v 2 Riyix kachꞌalal, ri yix riche (rixin) ri iglesias ri yecꞌo pa ruwachꞌulef Galacia, ticꞌuluꞌ cꞌa ri rutzil iwech ri ntek el riyin, y ri rutzil iwech ri niquitek el chukaꞌ ri kachꞌalal ri yecꞌo wuqꞌui.\f + Fil. 4.21.\f*
\v 3 Y ya ta cꞌa ri uxlanibel cꞌuꞌx y ri utzil ri nuyaꞌ ri Katataꞌ Dios y ri Kajaf Jesucristo ri xticꞌojeꞌ pa tak iwánima\f + 1 Co. 1.3.\f* chiꞌiwonojel.
\v 4 Ruma ri Jesucristo xuyaꞌ cꞌa riꞌ\f + Mt. 20.28; Ro. 4.25; Ga. 2.20.\f* riche (rixin) chi xcamisex ruma ri kamac, riche (rixin) chi queriꞌ yojrucol chuwech ri etzelal ri cꞌo waweꞌ chuwech re ruwachꞌulef re tiempo reꞌ. Ronojel riꞌ xuben ri Jesucristo kuma riyoj, ruma can queriꞌ wi xrajoꞌ ri Katataꞌ Dios chi xbanatej.
\v 5 Rumariꞌ, ri Katataꞌ Dios can xtiyaꞌox (xtyaꞌ) ta cꞌa rukꞌij rucꞌojlen riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek. Amén.
\s Xaxu (xaxe wi) jun rubanic ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic
\p
\v 6 Riyin can xinmey tek xinwacꞌaxaj chi riyix niwajoꞌ niyaꞌ yan ca ri Dios y chukaꞌ ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic. Riyix xa jun wi chic chi naꞌoj ri niwajoꞌ nichop el rutzekelbexic y nej yixbe wi ca chare ri Dios, ri Dios ri xsiqꞌuin (xoyon) iwuche (iwixin)\f + Ga. 1.15; 5.8.\f* riche (rixin) chi xuyaꞌ ri rutzil ri Cristo pan iwiꞌ.
\v 7 Yacꞌa riyin nbij chiwe chi majun chic jun lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic. Yecꞌo winek ri xa jun wi chic ri niquicꞌut, ri xa niquisech icꞌuꞌx. Ruma nicajoꞌ cꞌa niquijel rubixic ri lokꞌolaj ruchꞌabel ri Cristo\f + Hch. 15.1; 2 Co. 11.4; Tit. 1.10.\f* ri niyaꞌo colotajic.
\v 8 Y ri lokꞌolaj chꞌabel riꞌ xa can xu (xe) wi jun rubanic. Y yariꞌ ri katzijon ca riyoj chiwe. Yacꞌa wi cꞌo jun ri nijalo rubixic ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic, can xtika ta cꞌa rucꞌayewal pa ruwiꞌ ruma ri Dios. Y riꞌ astapeꞌ ta na can yin cꞌa riyin o can jun ángel\f + 2 Co. 11.14.\f* ri petenak chilaꞌ chicaj.
\v 9 Can achiꞌel cꞌa ri kabin ca chiwe, queriꞌ ncamuluj el rubixic chiwe wacami: Wi cꞌo jun nitzijon jun chic naꞌoj chiwe ri xa ma junan ta\f + Dt. 4.2; 12.32.\f* riqꞌui ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic ri icꞌulun chic, ri nitzijon cꞌa ri naꞌoj riꞌ chiwe, can xtika ta cꞌa rucꞌayewal pa ruwiꞌ ruma ri Dios.
\p
\v 10 Y riqꞌui ri xinbij ka, ¿achique nibij riyix? ¿La ya cami ri nika chiquiwech ri winek ri ntzijoj riche (rixin) chi ncꞌul nukꞌij? Ma que ta riꞌ. Riyin can ya ri nika chuwech ri Dios ri ntzijoj.\f + 1 Ts. 2.4.\f* Ruma xa ta ya ri nika chiquiwech ri winek ri nben, man ta yin rusamajel ri Cristo.
\s Ri Pablo nutzijoj achique rubanic tek xoc jun apóstol
\p
\v 11 Wachꞌalal, riyin nwajoꞌ chi riyix niwetamaj jabel chi ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic ri xintzijoj chiwe, ma runaꞌoj ta jun achi.
\v 12 Ruma riyin ma riqꞌui ta cꞌa jun winek xincꞌul wi pe, ni ma xitijox ta chukaꞌ ruma jun winek. Can ya ri Jesucristo ri xkꞌalajsan chinuwech.
\p
\v 13 Y riyix iwacꞌaxan ri achique chi cꞌaslen ri xincꞌuaj tek rubanon ca, tek cꞌa ntzekelben na ri quireligión ri wech aj Israel. Riyin can xkꞌax ruwiꞌ xinben chique ri quiniman ri Jesucristo. Ruma can riqꞌui ronojel woyowal xinchop quicanoxic\f + Hch. 8.3; 1 Ti. 1.13.\f* y xinwajoꞌ chi xeqꞌuis ta.
\v 14 Y chupan ri quireligión ri wech aj Israel, yin cꞌa riyin ri más qꞌuiy xinwetamaj\f + Fil. 3.4-6.\f* que chiquiwech ri nicꞌaj chic wachibil ri junan xojqꞌuiy pe quiqꞌui. Ruma riyin can xinjech wánima chubanic ri quicostumbre ri katiꞌt kamamaꞌ.
\v 15 Yacꞌa ri Dios, xa can cꞌa ma jane quinalex tek xiruchaꞌ.\f + Jer. 1.5.\f* Xa yacꞌa chi cꞌa ma janej ta ca tek xirusiqꞌuij (xiroyoj) ruma ri rutzil ránima.
\v 16 Y can ruraybel wi cꞌa ri Dios chi xukꞌalajsaj ri Jesucristo ri Rucꞌajol chinuwech; riche (rixin) chi nbentzijoj ri Jesucristo chique ri nicꞌaj chic winek ri ma ye israelitas ta.\f + Hch. 9.15; Ga. 2.7, 8.\f* Y tek ri Dios rukꞌalajsan chic cꞌa ri Jesucristo chinuwech, ma xbenwacꞌaxaj ta rutzijol riqꞌui jun chic winek riche (rixin) chi xinwetamaj más chrij ri Cristo.
\v 17 Ni ma xijoteꞌ ta anej quiqꞌui ri apóstoles ri yecꞌo pa tinamit Jerusalem, ri can cꞌo chic jubaꞌ kꞌij ye oconek apóstoles que chinuwech riyin. Yacꞌa riyin tek xinyaꞌ ca ri tinamit Damasco, xibe pa ruwachꞌulef Arabia. Y tek xinel cꞌa pe pan Arabia, xitzolin chic jun bey pa tinamit Damasco.
\p
\v 18 Y tek kꞌaxnek chic oxiꞌ junaꞌ, cꞌacꞌariꞌ tek xijoteꞌ pa tinamit Jerusalem riche (rixin) chi xinwetamaj ruwech ri apóstol Pedro, y xicꞌojeꞌ cꞌa pe caꞌiꞌ semanas riqꞌui.
\v 19 Y chupan ri caꞌiꞌ semanas riꞌ, majun chic apóstol ri xintzꞌet ta ruwech, xaxu (xaxe wi) ri Jacobo ri rachꞌalal ri Ajaf Jesucristo.\f + Mt. 13.55; Mr. 6.3.\f*
\v 20 Y chuwech ri Dios nbij chiwe chi re ntzꞌibaj el, can kitzij wi. Ma ntzꞌuc ta tzij.
\p
\v 21 Y cꞌacꞌariꞌ xibecꞌojeꞌ cꞌa pa ruwachꞌulef Siria y pa ruwachꞌulef Cilicia.
\v 22 Ma can ta xicꞌojeꞌ ri pa tak tinamit riche (rixin) ri Judea, y rumariꞌ ri iglesias ri ye riche (rixin) ri Cristo ri yecꞌo chiriꞌ ma quetaman ta nuwech.
\v 23 Xaxu (xaxe wi) cꞌa quicꞌaxan chuwij, chi riyin majun chic pokon nben chique ri quiniman chic ri Jesucristo, ri achiꞌel xinben tek rubanon ca. Xa can ntzijoj chic cꞌa chique ri winek chi tiquinimaj ri Jesucristo. Y ma nwajoꞌ ta chic chi yeqꞌuis ri ye nimayon riche (rixin) ri Jesucristo.
\v 24 Y ri kachꞌalal riꞌ, can xquiyaꞌ cꞌa rukꞌij rucꞌojlen ri Dios ruma xquicꞌaxaj chi jalatajnek chic ri nucꞌaslen.
\c 2
\p
\v 1 Tek kꞌaxnek chic cꞌa cajlajuj junaꞌ, cꞌacꞌariꞌ tek riyin xijoteꞌ chic jun bey ri pa tinamit Jerusalem, wachibilan el ri kachꞌalal Bernabé.\f + Hch. 15.2.\f* Y kacꞌuan cꞌa chukaꞌ el ri kachꞌalal Tito.
\v 2 Y riyin xibe, ruma can ya ri Dios ri xkꞌalajsan chinuwech chi yibe. Y xaxu (xaxe wi) ri kachꞌalal ri cꞌo quikꞌij y riyin ri xkamol kiꞌ. Y xinbij cꞌa chique ri achique rubanic ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic ri ntzijoj chique ri winek ri ma ye israelitas ta. Queriꞌ xinben ruma nwajoꞌ chi man ta jun nibano chare ri samaj ri nbanon pe y ri yitajin chubanic chi xa majun nicꞌatzin wi.
\v 3 Yacꞌa riyeꞌ ni xa ta xquibij chi tiban ri circuncisión chare ri kachꞌalal Tito ri benak wuqꞌui, astapeꞌ riyaꞌ aj Grecia y ma banon ta ri circuncisión chare.
\v 4 Ri Tito can ma xban ta ri circuncisión chare, astapeꞌ ta na yecꞌo ri ma ye kitzij ta chi ye kachꞌalal ri xeꞌajowan chi xban ta ri circuncisión chare. Riyeꞌ quiyujun apo quiꞌ xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi niquinachaj ri achique rubanic ri kacꞌaslen riyoj ri yoj colotajnek chic ruma ri Cristo Jesús; wi can cꞌa nikaben na ronojel ri nubij chupan ri ley ri rutzꞌiban ca ri Moisés,\f + Ga. 3.24, 25.\f* o xa ma nikaben ta chic. Riyeꞌ xcajoꞌ chi xojcꞌojeꞌ chic jun bey chuxeꞌ ri ley riche (rixin) ri Moisés.
\v 5 Yacꞌa riyoj ni xa ta jubaꞌ xubij ri kánima chi xekanimaj ta; riche (rixin) chi queriꞌ ri kitzij rubaniquil ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic, ya ta riꞌ ri nicꞌojeꞌ iwuqꞌui riyix.
\p
\v 6 Y ri kachꞌalal ri cꞌo quikꞌij y cꞌo chukaꞌ qꞌuiy quetaman, majun chic cꞌa rubaniquil ri ruchꞌabel ri Dios ri xquicꞌut ta pe chinuwech. Y riyin, ma ya ta cꞌa wi cꞌo quikꞌij o majun quikꞌij ri xintzuꞌ. Ruma chuwech ri Dios xa yoj junan konojel.
\v 7 Pa ruqꞌuexel cꞌa chi ri kachꞌalal xinquitijoj ta pe más chrij ri ruchꞌabel ri Dios, xa yariꞌ tek xquitzꞌet chi can chuwe wi riyin chilaben wi riche (rixin) chi ntzijoj ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic chique ri winek ri ma ye israelitas ta\f + Hch. 9.15; Ga. 1.16.\f* ri ma banon ta ri circuncisión chique. Can achiꞌel tek xchilabex chare ri Pedro chi tutzijoj ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic chique ri kech aj Israel ri banon ri circuncisión chique.
\v 8 Y can ya ri Dios ri nitoꞌo riche (rixin) ri Pedro chupan ri samaj ri can nuben wi jun apóstol, ri chiquicojol ri kech aj Israel ri banon ri circuncisión chique. Y queriꞌ chukaꞌ riyin, can ya Dios riꞌ ri nitoꞌo wuche (wixin), riche (rixin) chi yisamej chiquicojol ri winek ri ma ye israelitas ta ri ma banon ta ri circuncisión chique.
\p
\v 9 Y tek ri Jacobo, ri Pedro y ri Juan, ri can ye principaliꞌ chiquicojol ri kachꞌalal, xquinabej ri rutzil ri Dios ri yatajnek chuwe\f + Ro. 1.5.\f* riche (rixin) chi nben ri rusamaj ri Dios, riyeꞌ xquichop cꞌa kakꞌaꞌ riche (rixin) chi queriꞌ nikꞌalajin chi can kachibil kiꞌ chupan ri samaj. Xaxu (xaxe wi) cꞌa chi riyoj yojbesamej chiquicojol ri winek ri ma ye israelitas ta, y riyeꞌ yebesamej chiquicojol ri kech aj Israel ri banon ri circuncisión chique.
\v 10 Xaxu (xaxe wi) cꞌa xquichilabej chake chi can queꞌoka cꞌa chikacꞌuꞌx chi yekatoꞌ\f + He. 13.16; 1 Jn. 3.17.\f* ri pobres. Y can yacꞌariꞌ ri ntijon pe nukꞌij chi nben.\f + Hch. 11.29, 30; 24.17.\f*
\s Tek ri Pablo xchapon chare ri Pedro pa tinamit Antioquía
\p
\v 11 Yacꞌa tek ri Pedro xbecꞌojeꞌ cꞌa ri pa tinamit Antioquía, xichapon chare, ruma ma choj ta ri ntajin chubanic chiriꞌ.
\v 12 Ruma pa nabey mul, can niwaꞌ wi quiqꞌui ri kachꞌalal ri ma ye israelitas ta. Yacꞌa tek yecꞌo achiꞌaꞌ ri ye rachibil ri Jacobo xeꞌapon riqꞌui, yacꞌariꞌ tek ri Pedro ma xbewaꞌ ta chic quiqꞌui ri kachꞌalal ri ma ye israelitas ta, ruma xuxibij riꞌ chiquiwech ri achiꞌaꞌ ri xeꞌapon riqꞌui; ruma ye riyeꞌ ri yebin chi cꞌo chi tiban ri circuncisión chique ri kachꞌalal ri ma ye israelitas ta.
\v 13 Y ri kachꞌalal ri can ye israelitas wi y chiriꞌ pan Antioquía yecꞌo wi, junan xquiben riqꞌui ri Pedro. Ma xeꞌapon ta chic quiqꞌui ri kachꞌalal ri ma ye israelitas ta. Can xkꞌalajin cꞌa chi xa caꞌiꞌ quipalej, ruma pa nabey mul xa can yeꞌapon wi. Y hasta ri Bernabé xuben achiꞌel ri xquiben riyeꞌ.
\v 14 Y tek xintzꞌet chi ma niquiben ta achiꞌel ri kas nubij chupan ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic, chiquiwech cꞌa quinojel xinbij chare\f + 1 Ti. 5.20.\f* ri Pedro: Riyit can yit israelita, pero ma yatajin ta chubanic ri quicostumbre ri israelitas, xa acꞌuan jun cꞌaslen achiꞌel quicꞌaslen ri ma ye israelitas ta. Wi xa queriꞌ yatajin chubanic, ¿achique cꞌa ruma tek wacami naben chique ri ma ye israelitas ta chi niquiben ri quicostumbre ri israelitas?
\v 15 Riyit y riyin can yoj israelitas pa kalaxic, ma yoj aj maquiꞌ ta achiꞌel ri winek ri ma ye israelitas ta.
\v 16 Pero ketaman chi can majun winek ri nitzꞌetetej ruma ri Dios chi majun rumac xaxu (xaxe wi) riqꞌui chi nuben ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés. Xa can rajawaxic chi nikanimaj ri Jesucristo riche (rixin) chi queriꞌ yojtzꞌetetej ruma ri Dios chi majun kamac.\f + Hch. 13.38.\f* Rumariꞌ tek ma xu (xe) ta wi ri ma ye israelitas ta ri ye nimayon ri Jesucristo, xa can queriꞌ chukaꞌ riyoj israelitas, kaniman ri Jesucristo riche (rixin) chi yojtzꞌetetej ruma ri Dios chi majun kamac. Ma ya ta cꞌa chi nikaben ri nubij chupan ri ley\f + Ro. 8.3; He. 7.18.\f* ri nibano chake chi yojtzꞌetetej ruma ri Dios chi majun kamac.\f + Ro. 3.20.\f*
\p
\v 17 Riyoj ri xkanimaj ri Cristo ruma nikajoꞌ chi yojtzꞌetetej ruma ri Dios chi majun kamac,\f + Mt. 1.21.\f* wi xa cꞌa nikaben na ri mac, ¿la ya cami ri Cristo xbano ka aj maquiꞌ chake? Ma que ta riꞌ.
\v 18 Y wi xa nbenchapaꞌ chic pe ruyaꞌic rukꞌij ri xa nyaꞌon chic ca, can nikꞌalajin chi xa mac ri xinben.
\v 19 Ruma riyin chare ri ley xicom yan, rumariꞌ ri ley ma nicꞌatzin ta chic chi nben.\f + Ro. 7.4, 6.\f* Wacami ri nicꞌatzin chi nben ya ri nrajoꞌ ri Dios.\f + Ro. 6.11.\f*
\v 20 Y tek ri Cristo xcamisex chuwech ri cruz, riyin achiꞌel xa ta can xicom chuwech ri cruz riqꞌui Riyaꞌ.\f + Ro. 6.6.\f* Y ma yin ta chic rajaf re nucꞌaslen re cꞌo wacami, xa can ya chic ri Cristo ri cꞌo pa wánima ri oconek rajaf re nucꞌaslen. Y janipeꞌ cꞌa ri xquicꞌaseꞌ el chuwech re ruwachꞌulef, can xtincukubaꞌ nucꞌuꞌx riqꞌui ri Cristo ri Rucꞌajol ri Dios ri xajowan wuche (wixin), y xuyaꞌ chukaꞌ riꞌ riche (rixin) chi xcamisex wuma.
\v 21 Riyin ma nwetzelaj ta ri rutzil ránima ri Dios chi xutek pe ri Cristo riche (rixin) chi xcom kuma. Ruma xa ta riqꞌui chi nikaben ri nubij ri ley tek majun kamac yojtzꞌetetej ruma ri Dios,\f + Ga. 5.4.\f* ri Cristo man ta cꞌa jun xcꞌatzin wi chi xcom.
\c 3
\s Can nacꞌul wi ri Espíritu pan awánima wi nacukubaꞌ acꞌuꞌx riqꞌui ri Jesucristo
\p
\v 1 Wachꞌalal aj Galacia, ¿achique cꞌa ruma ma yixchꞌobon ta jabel? ¿Y achique cꞌa xixkꞌolo rumariꞌ tek ma ninimaj ta ri kas kitzij?\f + Ga. 5.7.\f* Tek xa can kꞌalajsan chic jabel chiwech ri achique rubanic xban chare ri Jesucristo tek xcom chuwech ri cruz kuma.
\v 2 Y riyin ncꞌutuj chiwe: ¿La ya cami ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés ri xinimaj riche (rixin) chi xicꞌul ri Lokꞌolaj Espíritu\f + Ga. 3.14; Ef. 1.13.\f* pa tak iwánima? Ma que ta riꞌ. Xa can ruma chi xinimaj ri Jesucristo ri xkatzijoj chiwe.
\v 3 ¿La can ma nichꞌob ta cami jubaꞌ? Ruma tek xinimaj ri Jesucristo, riyix xiyaꞌ kꞌij chare ri Lokꞌolaj Espíritu chi ya Riyaꞌ ri nucꞌuan iwuche (iwixin). Yacꞌa re wacami xa iyon chic riyix niwajoꞌ nitij ikꞌij.
\v 4 Y qꞌuiy chukaꞌ tijoj pokonal ikꞌaxan pe ruma chi iniman ri Jesucristo. ¿Can majun cami xcꞌatzin wi ri tijoj pokonal riꞌ? Riyin nrayij chi man ta queriꞌ.
\v 5 Ri Dios nuyalaꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu chiwe y nubanalaꞌ milagros chicojol. ¿La nuben cami queriꞌ ruma chi xinimaj ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés? Ma que ta riꞌ. Xa can ruma chi xinimaj ri Jesucristo ri xkatzijoj chiwe.
\s Ri Pablo nutzijoj ri trato ri xuben ri Dios riqꞌui ri Abraham
\p
\v 6 Y can achiꞌel xuben ri Abraham, chi riyaꞌ can xunimaj wi ri xbix chare ruma ri Dios, y rumariꞌ xtzꞌetetej ruma ri Dios chi majun rumac,\f + Gn. 15.6; Ro. 4.3, 9, 21, 22; Stg. 2.23.\f*
\v 7 queriꞌ chukaꞌ tiwetamaj chi quinojel ri yeniman riche (rixin) ri Dios, achiꞌel xuben ri Abraham, can yeꞌoc achiꞌel ye ralcꞌual\f + Ro. 4.11.\f* ri Abraham.
\v 8 Y chupan ri ruchꞌabel ri Dios ri tzꞌibatal ojer ca, nikꞌalajin cꞌa chi can nberilaꞌ na kꞌij tek ri Dios can xtuben wi cꞌa chique ri winek ri ma ye israelitas ta chi majun quimac xquetzꞌetetej ruma Riyaꞌ, ruma can niquinimaj. Queriꞌ nikꞌalajin chupan ri lokꞌolaj chꞌabel ri xbix chare ri Abraham tek ri Dios xubij: Awuma cꞌa riyit tek quinojel ri winek riche (rixin) ri ruwachꞌulef can xtiquicꞌul wi bendición,\f + Gn. 12.3.\f* xchaꞌ ri Dios chare ri Abraham.
\v 9 Rumacꞌariꞌ tek nikabij chi achiꞌel xuben ri Abraham chi can xucꞌul ri bendición ruma can xucukubaꞌ rucꞌuꞌx riqꞌui ri Dios, can queriꞌ chukaꞌ quinojel ri yeniman riche (rixin) ri Dios, can niquicꞌul chukaꞌ bendición.
\p
\v 10 Yecꞌa ri winek ri nicajoꞌ chi niquicol quiꞌ ruma ri ley, y xa ma yecowin ta niquiben ronojel ri nubij chupan ri ley riꞌ, xa can xtika wi cꞌa rucꞌayewal pa quiwiꞌ. Achiꞌel ri nubij chupan ri ruchꞌabel ri Dios ri tzꞌibatal ca: Ri winek ri ma nuben ta cꞌa ronojel ri nubij chupan ri wuj riche (rixin) ri ruley ri Moisés, nika rucꞌayewal pa ruwiꞌ.\f + Dt. 27.26; Jer. 11.3.\f* Quecꞌariꞌ nubij chupan ri tzꞌibatal ca.
\v 11 Ri ruchꞌabel ri Dios jabel nukꞌalajsaj chkawech chi majun winek ruma chi xuben ri nubij ri ley, ruma ta riꞌ xtitzꞌetetej ruma ri Dios chi majun rumac, ma que ta riꞌ. Ruma chupan ri ruchꞌabel ri Dios ri tzꞌibatal ca, nubij: Ri winek ri rucukuban rucꞌuꞌx riqꞌui ri Dios,\f + Hab. 2.4; He. 10.38.\f* nitzꞌetetej ruma ri Dios chi majun rumac y nril ri kitzij cꞌaslen. Queriꞌ nubij ri tzꞌibatal ca.
\v 12 Ri rucꞌuaxic ri ley, man achiꞌel ta nacukubaꞌ acꞌuꞌx riqꞌui ri Dios. Ma que ta riꞌ. Xa can cꞌo wi chi naben na ronojel ri nubij chupan. Y rumariꞌ tek ri ley nubij: Ri nibano ronojel ri nubij chupan re ley reꞌ, can xtril wi ri rucꞌaslen\f + Lv. 18.5.\f* riqꞌui ri Dios.
\p
\v 13 Y kas kitzij wi chi ri ma nicowin ta nuben ronojel ri nubij chupan ri ley, nika ri rucꞌayewal pa ruwiꞌ. Yacꞌa ri Cristo xojrucol chuwech ri rucꞌayewal riꞌ, tek xcom chuwech ri cruz; ruma pa ruwiꞌ Riyaꞌ xka wi ri rucꞌayewal ri xa pa kawiꞌ ta riyoj rucꞌamon chi xka ta wi. Can kꞌalaj wi chi xka rucꞌayewal pa ruwiꞌ Riyaꞌ, ruma ri ruchꞌabel ri Dios ri tzꞌibatal ca, nubij: Xabachique cꞌa ri nitzekebex chuwech jun crusin cheꞌ, nikꞌalajin cꞌa chi kajnek rucꞌayewal pa ruwiꞌ.\f + Dt. 21.23.\f* Queriꞌ nubij chupan ri tzꞌibatal ca.
\v 14 Yacꞌa ri Cristo Jesús kuma konojel riyoj winek tek xcom, riche (rixin) chi queriꞌ ri winek ri ma ye israelitas ta\f + Ro. 4.9-11.\f* niquicꞌul chukaꞌ ri bendición ri xubij ri Dios ojer ca chare ri Abraham. Y ri Jesucristo xcom chukaꞌ riche (rixin) chi queriꞌ konojel ri yojniman riche (rixin), xticꞌojeꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu kiqꞌui; ruma can queriꞌ chukaꞌ rubin ca ri Dios.\f + Hch. 2.33.\f*
\p
\v 15 Wachꞌalal, astapeꞌ xa jun cꞌambel tzij riche (rixin) re ruwachꞌulef re xtinbij chiwe, tiwacꞌaxaj na peꞌ: Tek cꞌo jun winek ri xuben jun trato riqꞌui jun chic winek, y tek quichojmirisan chic ri trato riꞌ, majun chic cꞌa nicowin niyojo. Ni majun cꞌa chukaꞌ ri nicowin nuyaꞌ ta chic más ruwiꞌ.
\v 16 Y tek ri Dios xuben ri trato riqꞌui ri Abraham ojer ca, xutzuj (xusuj) cꞌa ri utzil chare ri Abraham y chare ri riy rumam ri xticꞌojeꞌ. Ri Dios ma xchꞌo ta cꞌa chiquij quinojel ri ye riy rumam ri Abraham ri xquecꞌojeꞌ. Ma que ta riꞌ. Xaxu (xaxe wi) chrij jun ri xchꞌo wi. Y ri jun riꞌ, ya ri Cristo.
\v 17 Y nwajoꞌ nchojmirisaj chiwech ri rubanic ronojel reꞌ. Pa nabey mul ri Dios rubanon jun trato riqꞌui ri Abraham. Y tek kꞌaxnek chic cajiꞌ ciento riqꞌui juwinek lajuj junaꞌ\f + Ex. 12.40, 41.\f* ri ruchojmirisan wi ca ri trato riqꞌui ri Abraham, yariꞌ tek ri Dios xuyaꞌ ri ley chare ri Moisés. Y ri ley riꞌ ma xuyoj ta ri trato ri rubanon pa nabey mul ni ma xuben ta chukaꞌ chi ri Dios man ta chic xuyaꞌ ri rutzil ri rutzujun (rusujun) ca chare ri Abraham. Y ri utzil riꞌ ya chi nipe ri Cristo.
\v 18 Xa ta jun winek ruma chi nuben ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés tek nucꞌul ri herencia ri nuyaꞌ ri Dios, wi ta queriꞌ, man ta jun rejkalen ri xutzuj (xusuj) ri Dios.\f + Ro. 4.14.\f* Pero ma que ta riꞌ. Ri Dios can xuyaꞌ wi ri herencia chare ri Abraham ruma chi can queriꞌ rutzujun (rusujun) chare.
\s Ri nicꞌatzin wi ri ley
\p
\v 19 ¿Y achique cami nicꞌatzin wi ri ley riche (rixin) ri Moisés? Ri Dios xuyaꞌ ri ley riꞌ xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi nukꞌalajsaj janipeꞌ chi mac\f + Ro. 3.20.\f* niquiben ri winek y xaxu (xaxe wi) xucusex tek cꞌa oyoben na ri Cristo ri riy rumam ri Abraham, ri tzujun (sujun) chare ri Abraham ruma rutzil ri Dios. Y tek ri Dios xuyaꞌ ri ley, xerucusaj kꞌaxey tak tzij. Nabey mul, xuyaꞌ chique ángeles, y ri ángeles riꞌ\f + Hch. 7.53; He. 2.2.\f* xquiyaꞌ chare ri Moisés. Y pa ruqꞌuisbel, ri Moisés xuyaꞌ chique ri winek.
\v 20 Y tek cꞌo jun nikꞌaxan tzij, can nikꞌalajin wi chi yecꞌo nikꞌaxex quitzij. Yacꞌa ri Dios tek xutzuj (xusuj) ri utzil chare ri Abraham ma xcꞌatzin ta chi cꞌo ta na jun xucusaj ri xkꞌaxan rutzij.
\p
\v 21 Ri ley ri xuyaꞌ ri Dios chare ri Moisés, ¿la riche (rixin) cami chi xuyoj ri rutzujun (rusujun) ca ri Dios? Ma que ta riꞌ. Y wi ta ri ley xcowin ta chi xuyaꞌ cꞌaslen, ya ta ri ley riꞌ ri nibano chake chi yojtzꞌetetej ruma ri Dios chi majun kamac.
\v 22 Yacꞌa ri ruchꞌabel ri Dios ri tzꞌibatal ca nubij chi can konojel riyoj winek can yoj aj maquiꞌ wi;\f + Sal. 14.1-3; Is. 53.6; Ro. 3.10-12; 11.32.\f* y queriꞌ nubij riche (rixin) chi quinojel ri ye nimayon riche (rixin) ri Jesucristo, niyaꞌox (nyaꞌ) chique ri rutzujun (rusujun) ca ri Dios ruma chi can niquicukubaꞌ quicꞌuꞌx riqꞌui ri Jesucristo.
\p
\v 23 Y tek cꞌa ma jane tipe ri Jesucristo, can achiꞌel xa ta can pa jun cárcel xojtzꞌapeꞌ wi; ruma xojcꞌojeꞌ pa rukꞌaꞌ ri ley riche (rixin) ri Moisés. Y chiriꞌ xojtzꞌapeꞌ wi, koyoben riche (rixin) chi nbekꞌalajin pe ri cꞌo chi nikanimaj.
\v 24 Ri ley yacꞌariꞌ ri xyukꞌun kiche (kixin), achiꞌel jun yukꞌuy acꞌal y xojrucꞌuaj cꞌa riqꞌui ri Cristo riche (rixin) chi xkanimaj; riche (rixin) chi queriꞌ yojtzꞌetetej ruma ri Dios chi majun kamac.
\v 25 Yacꞌa re wacami ma ya ta chic ri ley riche (rixin) ri Moisés ri niyukꞌun kiche (kixin). Ruma wacami xpe yan ri Jesucristo, y ya Riyaꞌ ri nikanimaj.
\p
\v 26 Y chiꞌiwonojel riyix ri iniman chic ri Jesucristo, yix ralcꞌual chic cꞌa ri Dios.\f + Jn. 1.12.\f*
\v 27 Chiꞌiwonojel ri can yix banon bautizar pa rubiꞌ ri Cristo, xa jun chic ibanon riqꞌui Riyaꞌ.\f + Ro. 6.3.\f* Can nikꞌalajin wi cꞌa chi ri Cristo cꞌo pa tak icꞌaslen; xuben chiwe chi achiꞌel xuyaꞌ jun itziak ri sibilaj jabel.
\v 28 Can chiꞌiwonojel xa junan chic cꞌa iwech chi israelitas, o ma israelitas ta,\f + Jn. 10.16.\f* wi ximil pa samaj, o ma ximil ta pa samaj, wi achi o ixok. Junan cꞌa iwech iwonojel,\f + Jn. 17.21.\f* ruma xa jun chic ibanon riqꞌui ri Cristo Jesús.
\v 29 Y ruma chi yix riche (rixin) chic ri Cristo, xixoc riy rumam ri Abraham. Y xtoc cꞌa chukaꞌ iwuche (iwixin) ri utzil ri xutzuj (xusuj)\f + Ef. 3.6.\f* ri Dios chare ri Abraham ojer ca.
\c 4
\p
\v 1 Y nbij chukaꞌ chiwe: Jun alcꞌualaxel tek xa cꞌa coꞌol na, ma jane nijach ta ri herencia chare, xa junan cꞌa riqꞌui jun mozo, astapeꞌ ri acꞌal riꞌ ya riyaꞌ ri rajaf ca ronojel.
\v 2 Ri acꞌal cꞌa riꞌ ye canon chajiy riche (rixin) y canon chukaꞌ ri nichajin riche (rixin) ri ruherencia. Y ri acꞌal cꞌo chi nicꞌojeꞌ na chuxeꞌ quitzij ri winek riꞌ, cꞌa ya tek napon na ri kꞌij ri bin ca ruma ri rutataꞌ.
\v 3 Y quecꞌariꞌ kabanon riyoj tek rubanon ca, yoj achiꞌel cꞌa ri acꞌal ri ma jane nucꞌul ta ri herencia. Xojcꞌojeꞌ chuxeꞌ ri costumbres riche (rixin) re ruwachꞌulef ri xa ma niquicꞌom ta pe colotajic.
\v 4 Y tek xapon cꞌa ri tiempo ri chaꞌon ruma ri Dios, ri Dios xutek cꞌa pe ri Rucꞌajol. Y xoꞌalex ka riqꞌui jun ixok.\f + Gn. 3.15.\f* Y ruma chkacojol riyoj israelitas xalex wi ri Rucꞌajol ri Dios, xcꞌojeꞌ cꞌa chuxeꞌ ri ley riche (rixin) ri Moisés.\f + Mt. 5.17.\f*
\v 5 Y Riyaꞌ xpe riche (rixin) chi yojrucol\f + Ga. 3.13.\f* riyoj ri yojcꞌo chuxeꞌ ri ley, riche (rixin) chi queriꞌ nuben chake chi yoj-oc ralcꞌual ri Dios.
\p
\v 6 Y ruma ri yoj ralcꞌual chic ri Dios, ri Dios xutek cꞌa pe ri Lokꞌolaj Espíritu riche (rixin) ri Rucꞌajol pa tak kánima. Y ri Lokꞌolaj Espíritu ri cꞌo pa tak kánima, Nataꞌ, nichaꞌ cꞌa chare ri Dios.\f + Ro. 8.15, 16.\f*
\v 7 Riqꞌui cꞌa riꞌ nikꞌalajin chi ma yoj ximil ta chic pa rukꞌaꞌ ri ley riche (rixin) ri Moisés, xa can yoj ralcꞌual chic ri Dios. Y ruma chi can yoj ralcꞌual chic ri Dios,\f + Ro. 8.17.\f* can ntoc chukaꞌ kiche (kixin) ri herencia ri nuyaꞌ Riyaꞌ chake riyoj ri kaniman ri Cristo.
\s Ri Pablo nubij chique ri kachꞌalal aj Galacia chi ma quetzolin ta chic chuxeꞌ ri costumbres riche (rixin) re ruwachꞌulef
\p
\v 8 Y tek rubanon ca, tek cꞌa ma jane tiwetamaj ruwech ri Dios, riyix xiyaꞌ quikꞌij\f + Ro. 1.25.\f* nicꞌaj chic dioses ri xa ma kitzij ta chi ye dios.
\v 9 Yacꞌa re wacami, can iwetaman chic ruwech ri Dios. O más utz nikabij chi ri Dios retaman chic iwech riyix.\f + 1 Co. 8.3.\f* ¿Achique cꞌa ruma tek riyix niwajoꞌ yixtzolin chic jun bey chuxeꞌ ri costumbres riche (rixin) re ruwachꞌulef ri xa majun quejkalen y ma niquicꞌom ta pe colotajic chiwe?
\v 10 Riyix xa cꞌo kꞌij ri yeꞌichajij, y chukaꞌ yeꞌichajij icꞌ, junaꞌ y nicꞌaj chic nimakꞌij\f + Col. 2.16.\f* ri xa quiche (quixin) ri israelitas.
\v 11 Y riqꞌui ri queriꞌ yixtajin chubanic, riyin nxibij wiꞌ chi riqꞌui jubaꞌ ri samaj ri xinben iwuqꞌui, xa majun xcꞌatzin wi.
\p
\v 12 Rumacꞌariꞌ wachꞌalal, ncꞌutuj cꞌa jun utzil chiwe chi tibanaꞌ achiꞌel xinben riyin, ruma riyin xinben chukaꞌ achiꞌel niben riyix. Tek xicꞌojeꞌ iwuqꞌui, riyix majun pokon xiben chuwe.
\v 13 Y riyix jabel cꞌa iwetaman, chi pa nabey mul xa ruma jun nuyabil tek xicꞌojeꞌ iwuqꞌui y xintzijoj ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic chiwe.
\v 14 Y sibilaj qꞌuiy ri tijoj pokonal ri xinkꞌaxaj ruma ri yabil. Pero ma riqꞌui ta chi yin yawaꞌ, riyix ma itzel ta xinitzꞌet, ni ma xiniwetzelaj ta. Xa can jabel nucꞌulic xiben. Achiꞌel xa ta jun ángel riche (rixin) ri Dios, o achiꞌel xa ta can yin cꞌa riyin ri Cristo Jesús ri xiben chuwe tek xinicꞌul.\f + Mt. 10.40.\f*
\v 15 Y chiriꞌ sibilaj xquicot ri iwánima wuma riyin. Can xkꞌalajin cꞌa chi sibilaj xiniwajoꞌ. Y riyin wetaman chi wi xa ta can cꞌo xcꞌatzin wi riche (rixin) chi xiwelesaj ta ri runakꞌ tak iwech, riche (rixin) chi xiyaꞌ ta chuwe riyin, riyix can ta xiben. ¿Y acuchi (achique) cꞌa xbe wi ri quicoten riꞌ ri xcꞌojeꞌ iwuqꞌui pa nabey mul?
\v 16 ¿La nichꞌob cami riyix chi riyin itzel nnaꞌ chiwe xa ruma chi xinbij ri kitzij chiwe? Ma que ta riꞌ.
\p
\v 17 Y yecꞌo cꞌa caꞌiꞌ oxiꞌ achiꞌaꞌ chicojol ri can niquitij quikꞌij riche (rixin) chi niquiben utzil chiwe, pero xa ma riche (rixin) ta chi cꞌo utz nucꞌom pe chiwe. Ruma riyeꞌ xa nicajoꞌ chi yixquelesaj el kiqꞌui riyoj, riche (rixin) chi xaxu (xaxe) wi riyeꞌ ri nicajoꞌ chi yeꞌitzekelbej.
\v 18 Yacꞌa riyin can ronojel tiempo ntij nukꞌij chi nben utzil chiwe y can riqꞌui ronojel wánima nben ri utzil riꞌ ruma nwajoꞌ chi utz ta yixcꞌojeꞌ, y ma xu (xe) ta wi tek yincꞌo apo riyin iwuqꞌui.
\v 19 Riyix ri can yix achiꞌel tak walcꞌual\f + 1 Co. 4.15.\f* nbanon chiwe, sibilaj cꞌa kꞌaxon ri niyaꞌ chic jun bey pa wánima, ruma ma jane ticukeꞌ icꞌuꞌx riqꞌui ri Cristo. Y ri nimalaj kꞌaxon ri niyaꞌ pa wánima, xa can achiꞌel ri kꞌaxon ri nukꞌaxaj jun ixok tek nralaj jun acꞌal. Y re kꞌaxon re nnaꞌ wacami iwuma riyix, xtiqꞌuis el, cꞌa ya tek xticukeꞌ icꞌuꞌx riyix riqꞌui ri Cristo.
\v 20 Y riyin sibilaj cꞌa nwajoꞌ chi yincꞌo ta apo iwuqꞌui re wacami; riche (rixin) chi queriꞌ yichꞌo ta iwuqꞌui, y man ta xaxu (xaxe wi) ntzꞌibaj el reꞌ chiwe. Can ma nichꞌobotej ta cꞌa chinuwech achique ri utz chi nben iwuqꞌui.
\s Ri cꞌambel naꞌoj chiquij ri caꞌiꞌ ixokiꞌ, jun Agar rubiꞌ y Sara rubiꞌ ri jun chic
\p
\v 21 Riyix ri can niwajoꞌ yixcꞌojeꞌ chuxeꞌ ri ley riche (rixin) ri Moisés, tibij na cꞌa chuwe: ¿La ma kꞌaxnek ta cꞌa chiwech ri nubij ri ley riꞌ?
\v 22 Ruma ri Moisés rutzꞌiban ca chi ri Abraham xecꞌojeꞌ ye caꞌiꞌ rucꞌajol. Jun rucꞌajol xalex riqꞌui ri raj icꞌ\f + Gn. 16.15.\f* ri rulokꞌon, ri can ximil wi pa samaj riqꞌui. Y ri jun chic rucꞌajol, xalex riqꞌui ri kas rixjayil wi.\f + Gn. 21.2.\f*
\v 23 Ri rucꞌajol ri Abraham ri xalex riqꞌui ri raj icꞌ, xalex achiꞌel yeꞌalex xabachique acꞌalaꞌ. Yacꞌa ri jun chic rucꞌajol ri Abraham ri xalex riqꞌui ri kas kitzij chi rixjayil, xalex ruma can ya ri Dios ri tzujuyun (sujuyun) pe chare.\f + Gn. 17.15-19; 18.10-14; 21.1, 2.\f*
\v 24 Re tzij reꞌ jun cꞌambel naꞌoj. Ruma re caꞌiꞌ ixokiꞌ reꞌ, ruqꞌuexewach ri caꞌiꞌ tratos ri xuben ri Dios quiqꞌui ri winek. Ruma ri Agar ri raj icꞌ ri Abraham, ruqꞌuexewach ri jun trato ri xban acuchi (achique) cꞌo wi ri nimalaj juyuꞌ Sinaí, ruma quinojel cꞌa ri yeꞌoc chupan ri trato riꞌ, xa yeximeꞌ chuxeꞌ rutzij ri ley riche (rixin) ri Moisés.
\v 25 Ri ixok Agar, can ruqꞌuexewach wi cꞌa ri trato ri xban acuchi (achique) cꞌo wi ri juyuꞌ Sinaí, ri cꞌo pan Arabia. Ri Agar can ximil wi pa samaj. Y reꞌ junan riqꞌui ri ye wech aj Israel ri yecꞌo pa Jerusalem wacami, can ye ximil chuxeꞌ rutzij ri ley riche (rixin) ri Moisés. Xa can ye achiꞌel ri ixok aj icꞌ ri Agar rubiꞌ.
\v 26 Yacꞌa riyoj ri yoj ral ri jun chic tinamit Jerusalem riche (rixin) chicaj,\f + He. 12.22; Ap. 3.12; 21.2.\f* ma que ta riꞌ kabanon ruma yoj totajnek chic chuxeꞌ rutzij ri ley.
\v 27 Y ri ruchꞌabel ri Dios ri tzꞌibatal ca nubij:
\q Riyit ri ma yit alanel ta, ma cabison ta ruma majun awal.
\q Xa can sibilaj cꞌa caquicot, astapeꞌ majun bey alaxnek ta jun awal.
\q Y astapeꞌ riyit xamalix ca ruma ri awachijil, riyin xtinben cꞌa chawe chi más ye qꞌuiy awal riyit ri xquecꞌojeꞌ,
\q que chuwech ri ixok ri can cꞌo wi ri rachijil.\f + Is. 54.1.\f*
\m Queriꞌ ri tzꞌibatal ca.
\m
\v 28 Rumacꞌariꞌ wachꞌalal, ri Dios can riqꞌui cꞌa ri rutzil xutzuj (xusuj) chake chi yoj-oc ralcꞌual. Achiꞌel ri Isaac. Ruma ri Isaac yariꞌ ri tzujun (sujun) pe chare ri Abraham ruma ri rutzil ri Dios.
\v 29 Ri ral ri Agar ma tzujun (sujun) ta pe ruma ri Dios. Xa xalex achiꞌel yeꞌalex xabachique acꞌalaꞌ. Y ri ral ri aj icꞌ riꞌ itzel xunaꞌ chare ri Isaac.\f + Gn. 21.9.\f* Y can queriꞌ chukaꞌ nicꞌulwachitej wacami. Riyoj ri can yoj ralcꞌual chic ri Dios ruma cꞌo ri Lokꞌolaj Espíritu kiqꞌui, yojetzelex cuma ri winek ri majun ri Lokꞌolaj Espíritu quiqꞌui.
\v 30 Y ri ruchꞌabel ri Dios ri tzꞌibatal ca, nubij chi telesex el ri aj icꞌ lokꞌon, rachibilan ri ral. Ruma ri ral ri aj icꞌ riꞌ, majun ri rubeyomal ri tataꞌaj ri xtiyaꞌox (xtyaꞌ) chare. Xa can xu (xe) wi ri ral ri ixjaylonel ri rucꞌamon (takal chrij) chi niyaꞌox (nyaꞌ) ri rubeyomal ri tataꞌaj chare.\f + Gn. 21.10.\f* Queriꞌ nubij ri tzꞌibatal ca.
\v 31 Rumacꞌariꞌ wachꞌalal, riyoj ri kaniman chic ri Jesucristo, yoj achiꞌel ri ral ri rixjayil ri Abraham, y ma yoj ral ta ri aj icꞌ.
\c 5
\s Cof kojcꞌojeꞌ chupan ri colotajic
\p
\v 1 Ri Cristo xojrucol yan chuwech ri ley riche (rixin) ri Moisés. Rumacꞌariꞌ, cof quixcꞌojeꞌ chupan ri colotajic riꞌ. Y man cꞌa quixoc ta chic jun bey chuxeꞌ ri ley.
\p
\v 2 Y tiwacꞌaxaj na peꞌ, riyin ri Pablo nbij cꞌa chiwe: Wi riyix xtiyaꞌ kꞌij chi niban ri circuncisión chiwe ruma can nichꞌob chi riqꞌui ri queriꞌ yixcolotej,\f + Hch. 15.1.\f* riꞌ xa niben chare ri Cristo chi achiꞌel xa majun utzil xucꞌom pe chiwe.
\v 3 Y nbij chic cꞌa jun bey chique ri achiꞌaꞌ ri can nicajoꞌ chi niban ri circuncisión chique: Wi can nicajoꞌ chi niban ri circuncisión chique, can nicꞌatzin chi niquiben cꞌa ronojel ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés\f + Ga. 3.10.\f* riche (rixin) chi queriꞌ yecolotej.
\v 4 Y riyix ri can riqꞌui chi niben ri nubij ri ley niwajoꞌ chi yixtzꞌetetej ruma ri Dios chi majun imac,\f + Ro. 9.31.\f* wi queriꞌ, xa can yix elenak pe riqꞌui ri Cristo, y chukaꞌ iyaꞌon chic ca ri rutzil ri Dios.
\v 5 Yacꞌa riyoj can riqꞌui cꞌa ri Cristo cukul wi kacꞌuꞌx ruma ri Lokꞌolaj Espíritu, y rumariꞌ cukul apo kacꞌuꞌx koyoben chi yojtzꞌetetej ruma ri Dios chi majun kamac.
\v 6 Ruma riyoj ri xa jun chic kabanon riqꞌui ri Cristo Jesús, majun nuben wi niban ri circuncisión chake,\f + Col. 3.11.\f* o ma niban ta. Ri cꞌo rejkalen ya ri cukbel cꞌuꞌx riqꞌui ri Cristo Jesús, ruma ri kacukbel cꞌuꞌx riqꞌui ri Cristo nuben chake chi cꞌo ajowabel kiqꞌui.
\p
\v 7 Ri pa nabey mul, can choj wi yix benak. Yacꞌa re wacami, ¿achique cꞌa xbano chiwe chi ma niwajoꞌ ta chic ninimaj ri kitzij?\f + Ga. 3.1.\f*
\v 8 Xa ichapon yixkꞌolotej pa rukꞌaꞌ ri ntajin rucꞌutic chiwech wacami, y can kꞌalaj chi ma riqꞌui ta ri xsiqꞌuin (xoyon) iwuche (iwixin)\f + Ga. 1.6; 5.13.\f* petenak wi ri tijonic riꞌ.
\v 9 Ri chꞌom (levadura), xa riqꞌui ti jubaꞌ nika chupan ri qꞌuej (harina) ri muꞌul ca, nuchꞌomirisaj ronojel.\f + 1 Co. 5.6.\f* Can queriꞌ chukaꞌ niquiben ri tzij ri xa ma ye utz ta, xa riqꞌui jun, nuchop yeruyoj quinojel.
\v 10 Y riyin can cukul nucꞌuꞌx riqꞌui ri Ajaf Jesucristo, chi riyix can xu (xe) wi ri kitzij ri xtinimaj. Y ri winek cꞌa ri niyojo ri ruchꞌabel ri Dios chiwech,\f + Ga. 1.7.\f* can cꞌo cꞌa chi xtika rucꞌayewal pa ruwiꞌ. Y xabachique ta cꞌa chi winek riꞌ.
\p
\v 11 Y riyin wachꞌalal, wi xa ta cꞌa ntzijoj na chi ri circuncisión nicꞌatzin na chi niban, ri wech aj Israel man ta yinquetzelaj, y man ta itzel chukaꞌ niquicꞌaxaj tek ntzijoj chi ri Cristo xcom chuwech ri cruz.
\v 12 Can nrayij cꞌa chi ye elesan ta el ri winek ri yeyojo ruchꞌabel ri Dios chiwech.\f + Ga. 1.8, 9.\f*
\p
\v 13 Ruma riyix wachꞌalal can ya ri Dios ri xixsiqꞌuin (xixoyon), riche (rixin) chi xixrucol pe chuxeꞌ ri ley.\f + Ga. 5.1.\f* Pero ma xixcolotej ta pe riche (rixin) chi niben ri xa ya ri nirayij ka riyix.\f + 1 P. 2.16.\f* Ma que ta riꞌ. Riyix xixcolotej pe riche (rixin) chi can titolaꞌ iwiꞌ riqꞌui ajowabel.
\v 14 Ruma chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, nubij: Can achiꞌel cꞌa ri nawajoꞌ ka awiꞌ riyit, can queriꞌ chukaꞌ queꞌawajoꞌ ri awucꞌ awachꞌalal.\f + Lv. 19.18; Ro. 13.9.\f* Queriꞌ nubij ri tzꞌibatal ca. Y wi naben cꞌa re nubij re jun tzij reꞌ, can xaben yan cꞌa ronojel ri nubij chupan ri ley riꞌ.
\v 15 Ma ticꞌux ta iwiꞌ y ma titij ta iwiꞌ chiꞌijujunal, xa tibanaꞌ cuenta iwiꞌ riche (rixin) chi ma yixqꞌuis ta ka.
\s Tiyaꞌ kꞌij chare ri Lokꞌolaj Espíritu chi ya Riyaꞌ ri nucꞌuan iwuche (iwixin) y ma tiben ta ri nirayij riyix
\p
\v 16 Y nbij cꞌa chukaꞌ chiwe: Tiyaꞌ kꞌij chi ya ri Lokꞌolaj Espíritu ri nucꞌuan iwuche (iwixin), y ma tiben ta ri xa iraybel ka riyix.\f + Ro. 6.12.\f*
\v 17 Ruma ri raybel riche (rixin) ri chꞌaculaj ma nika ta chuwech ri Lokꞌolaj Espíritu, y ri raybel riche (rixin) ri Lokꞌolaj Espíritu ma nika ta chuwech ri chꞌaculaj. Chi ye caꞌiꞌ man cꞌa xtiquicꞌuaj ta quiꞌ.\f + Ro. 7.15, 23.\f* Y rumariꞌ ma yixcowin ta niben ri niwajoꞌ chi niben.
\v 18 Pero wi can ya ri Lokꞌolaj Espíritu ri nucꞌuan iwuche (iwixin) chupan ri icꞌaslen, nikꞌalajin chi ma chuxeꞌ ta chic rutzij ri ley riche (rixin) ri Moisés yixcꞌo wi.
\p
\v 19 Y can yekꞌalajin wi cꞌa ri banobel ri xa ruraybel ri chꞌaculaj,\f + 1 Co. 3.3.\f* ruma xa ruyon achiꞌel reꞌ: Ri ixok ri cꞌo rachijil y nucꞌom ruwech jun chic achi y ri achi ri cꞌo rixjayil y nucanoj jun chic ixok. Ri winek ri niquicanoj quiꞌ riche (rixin) chi yemacun y xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ. Ri winek ri can sibilaj cꞌa etzelal niquiben y niquiben mac ri sibilaj qꞌuixbel.
\v 20 Chukaꞌ ri niquiyalaꞌ quikꞌij dios ri xa ye banon cuma winek. Ri yebano itz. Ri yecꞌuluꞌan quiꞌ. Ri yebano oyowal. Ri itzel niquinaꞌ chique ri nicꞌaj chic ri utz yecꞌo. Ri nipe coyowal chanin. Ri nicajoꞌ chi xaxu (xaxe wi) ta riyeꞌ ri cꞌo utz niquicꞌom ca chare ronojel cosas. Ri niquijachalaꞌ quiꞌ ruma ma junan ta niquichꞌob. Ri nika chiquiwech ri chꞌabel ri xa ma ye kitzij ta.
\v 21 Ri itzel niquinaꞌ chique ri nicꞌaj chic ri utz yecꞌo. Ri yecamisan. Ri yekꞌaber. Ri yebano ma utzilaj tak nimakꞌij ta. Y ri yequibanalaꞌ chukaꞌ nicꞌaj chic quiwech etzelal achiꞌel ri queriꞌ. Y can nbin chic cꞌa chiwe jun bey, y ncamuluj rubixic chiwe, chi ri winek ri yebano etzelal achiꞌel ri queriꞌ, ma xqueꞌoc ta cꞌa pa rajawaren ri Dios.\f + Ap. 22.15.\f*
\p
\v 22 Yacꞌa wi can niyaꞌ kꞌij chi ya ri Lokꞌolaj Espíritu ri nucꞌuan iwuche (iwixin), ri icꞌaslen can niwachin\f + Jn. 15.2, 5.\f* jabel. Y xticꞌojeꞌ pa tak iwánima ri ajowabel, ri quicoten, ri uxlanibel cꞌuꞌx, ri cochꞌonic, ri utzilaj naꞌoj, ri raybel chi nibanalaꞌ utzil, ri cukbel cꞌuꞌx,
\v 23 ri cꞌaslen chꞌuchꞌuj, y ri nikꞌil iwiꞌ chubanic ri mac. Y wi jun cꞌaslen queriꞌ ri nicꞌuaj, ri ley majun xtuben ta chiwe.\f + 1 Ti. 1.9.\f*
\v 24 Y konojel cꞌa ri yoj riche (rixin) chic ri Cristo, achiꞌel ta xa can xojbajix riqꞌui Riyaꞌ chuwech ri cruz, riche (rixin) chi riyoj xekayaꞌ ca ri itzel tak raybel.\f + Col. 3.9.\f*
\v 25 Ruma chi can ya cꞌa ri Lokꞌolaj Espíritu ri yayon ri cꞌacꞌacꞌ kacꞌaslen, rumariꞌ can tikayaꞌ cꞌa kꞌij chi ya Riyaꞌ ri nucꞌuan kiche (kixin).
\p
\v 26 Man cꞌa tikanimirisaj ta kiꞌ;\f + Fil. 2.3.\f* ma tikayacalaꞌ ta koyowal chikachibil kiꞌ. Ni man cꞌa chukaꞌ itzel ta tikanaꞌ chique nicꞌaj chic ri utz yecꞌo.
\c 6
\p
\v 1 Wachꞌalal, nbij cꞌa chiwe riyix ri can icꞌuan jun cꞌaslen achiꞌel ri nrajoꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu: Wi cꞌo cꞌa jun kachꞌalal ri nika pa mac, riqꞌui cꞌa chꞌuchꞌujil tibeyacaꞌ pe,\f + Stg. 5.19, 20.\f* riche (rixin) chi queriꞌ nitzolij chic pe rucꞌuꞌx riqꞌui ri Dios. Y can tibanaꞌ cꞌa cuenta iwiꞌ riche (rixin) chi ma yixtzak ta chukaꞌ riyix.
\v 2 Y wi cꞌo ri nikacꞌulwachij, y can nikanaꞌ cꞌa chi achiꞌel jun ejkaꞌn ri nika chikij, can tikatolaꞌ cꞌa kiꞌ chucꞌuaxic ri ejkaꞌn riꞌ. Y riqꞌui riꞌ, can nikaben wi cꞌa ri nubij ri ley riche (rixin) ri Cristo.
\v 3 Ruma wi cꞌo cꞌa jun ri nunaꞌ ka riꞌ chi can cꞌo rukꞌij, y xa majun achique ta rukꞌij cꞌo, xa ruyon cꞌa riyaꞌ nukꞌol ka riꞌ.\f + 1 Co. 8.2.\f*
\v 4 Chikajujunal tikatzuꞌ ka kiꞌ\f + 2 Co. 13.5.\f* riqꞌui ri yekabanalaꞌ. Ruma wi can utz ri yekabanalaꞌ, can rucꞌamon cꞌa chi niquicot ri kánima riqꞌui ri yekabanalaꞌ. Y ma nicꞌatzin ta chi nikatzuꞌ ri yerubanalaꞌ jun chic kachꞌalal.
\v 5 Ruma can chikajujunal cꞌo cꞌa chi nbekakꞌalajsaj na chuwech ri Dios ri xekabanalaꞌ.\f + Ro. 14.12.\f*
\p
\v 6 Y riyix ri yixtijox chare ri ruchꞌabel ri Dios, queꞌitoꞌ cꞌa ri yecꞌutu ri ruchꞌabel ri Dios chiwech.\f + 1 Co. 9.14.\f* Queꞌitoꞌ cꞌa riqꞌui ronojel ri utzil ri yixcowin chi niben chique riche (rixin) chi queriꞌ junan cꞌo utzil nicꞌul.
\p
\v 7 Man cꞌa tikꞌol ka iwiꞌ iyon riyix.\f + 1 Co. 6.9.\f* Ruma ri Dios majun xtikꞌolo ta riche (rixin).\f + Job 13.9.\f* Ruma xabachique nutic ka ri winek, can yariꞌ chukaꞌ xtuben cosechar.
\v 8 Rumariꞌ, wi xa ya ri itzel tak karaybel ri xquekabanalaꞌ, xa jun cꞌaslen riche (rixin) camic ri xtikacꞌul. Yacꞌa wi nikacꞌuaj ri cꞌaslen ri nrajoꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu, xtikacꞌul cꞌa ri cꞌaslen riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek.
\v 9 Rumacꞌariꞌ ma kojcos ta chi nikaben utzil.\f + 2 Ts. 3.13.\f* Ruma wi ma xkojtaneꞌ ta cꞌa chi nikaben utzil, xtapon cꞌa ri kꞌij tek xtikacꞌul rajel ruqꞌuexel.
\v 10 Y rumacꞌariꞌ, tek nikatzꞌet xabachique winek ri nicꞌatzin rutoꞌic, wi yojcowin, can tikatoꞌ cꞌa. Pero ri más nicꞌatzin chi yekatoꞌ, ye ri can kachꞌalal chic, ri junan chic kaniman ri Jesucristo quiqꞌui.
\s Ri Pablo xaxu (xaxe) ri Cristo ri xcom chuwech cruz ri nuyaꞌ rukꞌij
\p
\v 11 Re wuj reꞌ, can yin cꞌa riyin ri yitzꞌiban el.\f + 1 Co. 16.21.\f* Y titzꞌetaꞌ, can riqꞌui cꞌa nimaꞌk tak letras nben wi el.
\v 12 Y quinojel cꞌa ri yebin chi tiban ri circuncisión chiwe, niquibij queriꞌ xaxu (xaxe wi) ruma nicajoꞌ chi yetzꞌet y yenimex chi can niquiben wi ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés. Y ma nicajoꞌ ta cꞌa niquitzijoj chi ri colotajic xbanatej xaxu (xaxe wi) ruma chi xcom ri Jesucristo chuwech cruz, ruma riyeꞌ ma nicajoꞌ ta niquikꞌaxaj tijoj pokonal pa quikꞌaꞌ ri winek.
\v 13 Ruma ri yebin chiwe chi tiban ri circuncisión chiwe, riyeꞌ can banon wi ri circuncisión chique. Pero ma riqꞌui wi riꞌ riyeꞌ xa ma niquiben ta ronojel ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés. Riyeꞌ niquibij chi tiban ri circuncisión chiwe, pero xaxu (xaxe wi) nicajoꞌ chi ninimaj quitzij riche (rixin) chi queriꞌ nicꞌojeꞌ quikꞌij.
\v 14 Yacꞌa riyin ma ncanoj ta nukꞌij achiꞌel ri niquiben riyeꞌ. Riyin xa can xu (xe) wi ri Kajaf Jesucristo ri xcom chuwech cruz ri nyaꞌ rukꞌij, y ya cꞌa chukaꞌ Riyaꞌ ri banayon chuwe chi achiꞌel xa xicom yan chiquiwech ri naꞌoj ri xa riche (rixin) re ruwachꞌulef. Y ronojel ri naꞌoj riche (rixin) re ruwachꞌulef, riꞌ xecom yan chinuwech riyin.
\v 15 Ruma riyoj ri xa jun chic kabanon riqꞌui ri Cristo, majun cꞌa nuben wi banon ri circuncisión chake o ma banon ta. Ri nicꞌatzin, ya ri tikacꞌuaj ri cꞌacꞌacꞌ kacꞌaslen.\f + 2 Co. 5.17; Ef. 2.10; 4.24.\f*
\v 16 Quinojel cꞌa ri niquicꞌuaj jun cꞌaslen achiꞌel nubij re chꞌabel reꞌ, xticꞌojeꞌ ta cꞌa uxlanibel cꞌuꞌx quiqꞌui. Y can xtijoyowex ta cꞌa chukaꞌ quiwech ruma ri Dios. Y que chukaꞌ riꞌ ri kitzij israelitas\f + Sal. 73.1; Ga. 3.7-9.\f* ri can ye rutinamit wi ri Dios.
\p
\v 17 Y re xtibe apo, majun chic cꞌa tibin chꞌabel chuwij. Ruma riyin can yecꞌo wi retal ri socotajic ri ye rucꞌuan ri nuchꞌacul ruma ri tijoj pokonal ri xinkꞌaxaj;\f + 2 Co. 1.5.\f* y ronojel reꞌ niquicꞌut chi can yin jun chique ri ye rusamajel ri Ajaf Jesús.\s Ri ruqꞌuisbel tak chꞌabel chare re wuj reꞌ
\p
\v 18 Wachꞌalal, ri rutzil ri Kajaf Jesucristo xticꞌojeꞌ ta cꞌa pa tak iwánima chiꞌiwonojel. Amén. 
