\id EPH Kaqchikel, Western [ckw] NT (Colombia) -2011 bd. 
\h EFESIOS
\toc1 Efesios
\toc2 Ef
\mt Ri wuj ri xutzꞌibaj ri apóstol San Pablo chique ri kachꞌalal ri yecꞌo pan Efeso
\ip Wuj ri xutek ri apóstol San Pablo chique ri quiniman chic ri Dios ri yecꞌo pa tinamit Efeso. Riyaꞌ nrajoꞌ chi ri kachꞌalal riꞌ tiquetamaj ri ruchꞌobon pe ri Dios chi xtapon na wi jun kꞌij tek ronojel ri ruqꞌuiytisan xa jun xtiquiben chuxeꞌ rukꞌaꞌ raken ri Cristo. Y reꞌ ma kꞌalajsan ta chiquiwech ri nicꞌaj chic. Yecꞌa ri ye rutinamit ri Dios can kꞌalajsan chic chiquiwech, chi ri Lokꞌolaj Espíritu xa jun rubanon chique quinojel ri ye ralcꞌual ri Dios, y rumariꞌ nicꞌatzin chi niquiben cuenta quiꞌ chi can ta junan quiwech ronojel tiempo.
\io Chupan ri tanaj 1 mocaj 1 y napon cꞌa pa mocaj 21 chare ri tanaj 3, nubij chi quinojel ri xa jun chic quibanon riqꞌui ri Cristo, can junan wi quiwech. Y nubij chukaꞌ chi ya ri Dios ri xchaꞌo quiche (quixin), xerelesaj yan pe chuxeꞌ ruchukꞌaꞌ ri mac y xerucuy yan ruma ri rucamic ri Cristo chuwech ri cruz. Y riqꞌui riꞌ xkꞌalajin cꞌa chi sibilaj nim ri ajowabel riche (rixin) ri Dios pa kawiꞌ.
\io Chupan ri tanaj 4 mocaj 1 y napon cꞌa pa mocaj 9 chare ri tanaj 6, ri Pablo nutij rukꞌij chi nubij chique chi tiquiyaꞌ kꞌij chare ri Lokꞌolaj Espíritu chi ya Riyaꞌ ri nucꞌuan ri quicꞌaslen, ruma wi queriꞌ xtiquiben can junan wi cꞌa quiwech xtiquiben. Chukaꞌ nubij chique ri achique chi cꞌaslen niquicꞌuaj ri quiniman chic ri Dios.
\io Y chupan ri tanaj 6 mocaj 10 y napon cꞌa pa mocaj 20, ri Pablo nubij chi ri quiniman chic ri Dios can yecꞌo pa jun chꞌaꞌoj espiritual. Rumariꞌ nubij chique chi tiquicanoj quichukꞌaꞌ riqꞌui ri Ajaf Jesús, riche (rixin) chi queriꞌ cof yepaꞌeꞌ chuwech ri itzel winek, y ma yetzak ta pa rukꞌaꞌ.
\c 1
\s Ri San Pablo nutek el rutzil quiwech ri kachꞌalal
\p
\v 1 Riyin ri Pablo, yin jun ruꞌapóstol ri Jesucristo ruma yariꞌ ri ruraybel ri Dios. Y ntzꞌibaj cꞌa el re wuj reꞌ chiwe riyix lokꞌolaj tak wachꞌalal, ri yixcꞌo pa tinamit Efeso; riyix ri can cukul wi icꞌuꞌx\f + Col. 1.2.\f* riqꞌui ri Cristo Jesús.
\v 2 Y ya ta cꞌa ri utzil y ri uxlanibel cꞌuꞌx ri nuyaꞌ ri Katataꞌ Dios y ri Ajaf Jesucristo ri xticꞌojeꞌ pa tak iwánima chiꞌiwonojel.
\s Qꞌuiy bendición nikacꞌul ruma ri Cristo
\p
\v 3 Tikayaꞌ cꞌa rukꞌij ri Dios ri Rutataꞌ ri Kajaf Jesucristo, ruma Riyaꞌ nuyaꞌ ronojel bendición riche (rixin) chilaꞌ chicaj chake riyoj ri xa jun chic kabanon riqꞌui ri Cristo.
\v 4 Ruma tek can cꞌa ma jane cꞌo ta re ruwachꞌulef, yariꞌ tek xojruchaꞌ yan.\f + 1 P. 1.2.\f* Xojruchaꞌ ruma ri Cristo; queriꞌ xuben ri Dios ruma nrajoꞌ chi riyoj yoj-oc lokꞌolaj tak ralcꞌual Riyaꞌ,\f + Lc. 1.74, 75.\f* y man ta jun etzelal cꞌo pa tak kacꞌaslen.
\v 5 Y ruma chi ri Dios sibilaj yojrajoꞌ rumariꞌ tek ruchꞌobon chic pe chi nuben chake chi yoj-oc ralcꞌual,\f + Jn. 1.12; Ro. 8.29.\f* ruma can queriꞌ ri ruraybel pa kawiꞌ.
\v 6 Queriꞌ xuben ri Dios riche (rixin) chi niyaꞌox (nyaꞌ) rukꞌij rucꞌojlen ruma ri nimalaj rutzil ránima pa kawiꞌ.\f + Ro. 3.24.\f* Y ruma cꞌa ri rutzil ri kacꞌulun, rumariꞌ tek xa jun chic kabanon riqꞌui ri lokꞌolaj Rucꞌajol. Y ri Dios, ruma chi can sibilaj nrajoꞌ ri Rucꞌajol, rumariꞌ can yojrucꞌul chukaꞌ riyoj.
\v 7 Ri Rucꞌajol xcom kuma riyoj y xbiyin ri ruquiqꞌuel riche (rixin) chi xutoj y xucuy ri kamac.\f + Ro. 3.24; He. 9.12.\f* Jabel cꞌa nikꞌalajin chi ri nimalaj rutzil ri Dios can achiꞌel jun nimalaj beyomel ri xkacꞌul, ruma xutek pe ri Cristo chkacolic.
\v 8 Y ri rutzil ri Dios ri ruyaꞌon chake sibilaj nim, ruma nuyaꞌ qꞌuiy etamabel chake y nuyaꞌ chukaꞌ qꞌuiy kanaꞌoj.\f + Col. 2.3.\f*
\v 9 Ruma can xukꞌalajsaj wi cꞌa chkawech ri ruraybel Riyaꞌ ri majun bey kꞌalajsan ta;\f + Col. 1.26.\f* y can pa ránima cꞌa Riyaꞌ xpe wi chi xukꞌalajsaj chkawech ri ruchꞌobon pe,
\v 10 chi tek nberilaꞌ rukꞌijul, tek tzꞌaket chic ri tiempo, can pa rukꞌaꞌ ri Cristo\f + Ef. 1.22.\f* xtuyaꞌ wi ronojel ri cꞌo chilaꞌ chicaj y ri cꞌo waweꞌ chuwech re ruwachꞌulef. Y xa jun xtiquiben.
\p
\v 11 Can ruma chi xa jun chic kabanon riqꞌui ri Cristo tek cꞌo kaherencia\f + Ro. 8.17.\f* riyoj, ruma queriꞌ ruchꞌobon chic pe ri Dios chi nikacꞌul. Y can ronojel wi cꞌa ri ruchꞌobon chi nuben, can ya wi riꞌ ri ruraybel.\f + Is. 46.10.\f* Ri Dios ruchꞌobon cꞌa pe chi nikacꞌul jun kaherencia
\v 12 ruma nrajoꞌ chi kuma riyoj ninimirisex\f + 2 Ts. 2.13.\f* ri rubiꞌ y nucꞌul rukꞌij rucꞌojlen. Queriꞌ nrajoꞌ chake riyoj ri can pa nabey koyoben pe ri utzil ri xtuyaꞌ ri Cristo chake.
\v 13 Y riyix chukaꞌ xiwacꞌaxaj ri ruchꞌabel ri Dios. Can kitzij wi cꞌa ri chꞌabel ri xiwacꞌaxaj, y ya lokꞌolaj chꞌabel riꞌ ri xcꞌamo pe colotajic chiwe. Riyix can xinimaj cꞌa ri Cristo, y ri Dios xuyaꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu chiwe,\f + Jl. 2.28, 29; 2 Co. 1.22.\f* can achiꞌel wi ri rutzujun (rusujun) pe chi nuyaꞌ. Y ri Lokꞌolaj Espíritu riꞌ yariꞌ retal chi yix riche (rixin) chic ri Dios.
\v 14 Y ri Lokꞌolaj Espíritu ri cꞌo chic kiqꞌui,\f + Hch. 20.28; Ro. 8.23; 2 Co. 5.5.\f* reꞌ jun retal chi riyoj cꞌo jun kaherencia ri xtikacꞌul re chkawech apo. Reꞌ xtikacꞌul pero cꞌa ya tek xquecolotej el chuwech ri mac quinojel ri ye riche (rixin) chic ri Dios. Y ronojel reꞌ can riche (rixin) wi chi ninimirisex ri rubiꞌ ri Dios ruma chi can cꞌo nimalaj rukꞌij rucꞌojlen.
\s Tek ri Pablo xucꞌutuj chare ri Dios chi nuyaꞌ ta quinaꞌoj ri kachꞌalal aj Efeso
\p
\v 15 Rumariꞌ tek xinwacꞌaxaj chi riyix can cukul icꞌuꞌx riqꞌui ri Ajaf Jesús, y tek xinwacꞌaxaj chi sibilaj yeꞌiwajoꞌ quinojel ri nicꞌaj chic lokꞌolaj tak kachꞌalal,\f + Col. 1.3, 4.\f*
\v 16 can ma yitaneꞌ ta chi yimatioxin chare ri Dios iwuma riyix, ruma binakil yixoka chuwe y nben orar pan iwiꞌ.
\v 17 Ncꞌutuj chare ri Dios chi ri Lokꞌolaj Espíritu ri niyaꞌo ri naꞌoj, can ta xtuyaꞌ pa ruqꞌuiyal chiwe.\f + Col. 1.9.\f* Ri Lokꞌolaj Espíritu qꞌuiy ta xtukꞌalajsaj chiwech, riche (rixin) chi niwetamaj ruwech ri Dios. Yareꞌ ri ncꞌutuj chare ri Tataꞌixel ri cꞌo rukꞌij rucꞌojlen; ri Dios ri riche (rixin) ri Kajaf Jesucristo.
\v 18 Ncꞌutuj cꞌa chare ri Dios chi xtusakirisaj ta ri inaꞌoj, riche (rixin) chi nikꞌax ta chiwech ri utzil ri koyoben ri rutzujun (rusujun) ri Dios chake, ruma can riche (rixin) chi niwoyobej ri utzil riꞌ tek xixrusiqꞌuij (xixroyoj). Ncꞌutuj chukaꞌ chi nikꞌax ta chiwech chi ri herencia\f + Hch. 26.18.\f* riche (rixin) ri chilaꞌ chicaj can utz y jabel, jun herencia ri can achiꞌel jun nimalaj beyomel. Y can xtoc wi kiche (kixin) junan quiqꞌui quinojel ri lokꞌolaj tak kachꞌalal.
\v 19 Ncꞌutuj cꞌa chukaꞌ ruma nwajoꞌ chi riyix xtikꞌax ta chiwech chi can sibilaj nim ri ruchukꞌaꞌ\f + Col. 1.29.\f* ri Dios ri cꞌo kiqꞌui riyoj ri kaniman. Ri ruchukꞌaꞌ ri cꞌo kiqꞌui riyoj junan riqꞌui ri ruchukꞌaꞌ ri xucusaj
\v 20 tek xucꞌasoj\f + Hch. 2.24.\f* ri Cristo chiquicojol ri caminakiꞌ y xuben chare chi xbetzꞌuyeꞌ chilaꞌ chicaj pa rajquikꞌaꞌ\f + Sal. 110.1; Col. 3.1.\f* Riyaꞌ.
\v 21 Ri Cristo xban cꞌa chare ruma ri Dios chi ya Riyaꞌ ri can sibilaj nim rukꞌij que chiquiwech ri ángeles.\f + He. 1.4.\f* Y can sibilaj nim rukꞌij que chiquiwech ri aj kꞌatbel tak tzij, y ri nicꞌaj chic ri cꞌo uchukꞌaꞌ pa quikꞌaꞌ y ri can cꞌo quikꞌij.\f + Col. 2.10.\f* Riyaꞌ sibilaj nim que chiquiwech quinojel;\f + Fil. 2.9.\f* ma xu (xaxe) ta chupan re tiempo reꞌ, xa can queriꞌ chukaꞌ ri chkawech apo.
\v 22 Ri Dios xuyaꞌ ronojel pa rukꞌaꞌ ri Cristo,\f + Mt. 28.18; He. 2.7.\f* y can xuben chukaꞌ chake chi ya Riyaꞌ ri jolomaj (wiꞌaj) ri cꞌo pa kawiꞌ konojel riyoj ri kaniman, ri nibix iglesia chake.
\v 23 Can yoj cꞌa riyoj ri iglesia ri yoj oconek ruchꞌacul ri Cristo,\f + Ro. 12.5.\f* rumariꞌ can tzꞌaket kabanon. Riyaꞌ can ronojel cꞌa lugar cꞌo wi, y runojsan ronojel.
\c 2
\s Xojcolotej cꞌa pe chupan ri kamac ruma ri rutzil ri Dios
\p
\v 1 Y tek rubanon ca xa yix caminek chupan ri imac y chupan ri itzel ri xeꞌibanalaꞌ. Yacꞌa ri Dios xuyaꞌ jun cꞌacꞌacꞌ icꞌaslen.\f + Jn. 5.24.\f*
\v 2 Itzel ri icꞌaslen ri xicꞌuaj tek rubanon ca. Junan rubaniquil ri icꞌaslen quiqꞌui ri nicꞌaj chic winek, ruma xitzekelbej ri etzelal ri niban chuwech re ruwachꞌulef. Xitzekelbej ri itzel winek ri cajawalul ri itzel tak espíritu ri yecꞌo pa cakꞌikꞌ. Ya cꞌa espíritu riꞌ ri nisamej pa tak cánima ri winek ri ma yeniman ta chare ri Dios.
\v 3 Tek rubanon ca, queriꞌ chukaꞌ xkaben konojel riyoj. Xojucꞌuex ruma ri itzel tak karaybel. Ri etzelal ri xekachꞌobolaꞌ y xekarayij,\f + Tit. 3.3.\f* yeriꞌ ri xekaben. Can xkasiqꞌuij (xkoyoj) wi ri royowal ri Dios pa kawiꞌ, ruma riyoj can pa kalaxic pe majun utz ta chake;\f + Sal. 51.5.\f* can achiꞌel ri nicꞌaj chic winek.
\v 4 Yacꞌa ri Dios sibilaj nim ri ajowabel ri cꞌo riqꞌui, sibilaj xojrajoꞌ y xujoyowaj kawech.
\v 5 Astapeꞌ cꞌa yoj caminek na cꞌa chupan ri kamac, xojrajoꞌ\f + Ro. 5.6.\f* y xuyaꞌ kacꞌaslen achiꞌel rucꞌaslen ri Cristo, quecꞌariꞌ xuben ri Dios kiqꞌui, xuyaꞌ kacꞌaslen. Y can ruma cꞌa ri rutzil Riyaꞌ tek xojcolotej pe chupan ri kamac.
\v 6 Y ruma chi ri Dios xucꞌasoj ri Cristo chiquicojol ri caminakiꞌ, queriꞌ chukaꞌ xuben kiqꞌui riyoj, xojrucꞌasoj. Y xuben chake chi xojtzꞌuyeꞌ chilaꞌ chicaj\f + Ef. 1.3.\f* riqꞌui ri Cristo Jesús.
\v 7 Queriꞌ xuben ruma nrajoꞌ chi chupan re tiempo re petenak chkawech apo, can ta nitzꞌetetej chi sibilaj nim ri rutzil Riyaꞌ pa kawiꞌ, jun utzil ri can achiꞌel jun nimalaj beyomel. Can sibilaj wi utz ri nuben kiqꞌui riyoj ri xa jun chic kabanon riqꞌui ri Cristo Jesús.
\v 8 Can ruma wi ri rutzil ri Dios tek xixcolotej ruma xicukubaꞌ icꞌuꞌx riqꞌui. Ruma iyon riyix ma yixcowin ta nicol iwiꞌ,\f + Jn. 6.44.\f* ri colotajic xa nisipex chake ruma ri Dios.
\v 9 Y ma ruma ta chi cꞌo samaj ri xiben tek xiwil ri colotajic,\f + Ro. 3.20.\f* riche (rixin) chi queriꞌ majun ri xticowin ta xtunimirisaj riꞌ y xtubij ta chi riyin xicowin xincol wiꞌ.
\v 10 Ruma ya ri Dios xbano chake chi nikacꞌuaj jun cꞌacꞌacꞌ cꞌaslen riyoj ri xa jun chic kabanon riqꞌui ri Cristo Jesús, riche (rixin) chi queriꞌ nikacꞌuaj jun cꞌaslen utz y nikaben utzilaj tak samaj; ruma yariꞌ ri ruchꞌobon pe ri Dios pa kawiꞌ ojer ca\f + Ef. 1.4.\f* chi nikaben.
\s Ruma chi xcom ri Cristo chuwech cruz tek junan chic kawech riqꞌui ri Dios, chi israelitas y chi ma israelitas ta
\p
\v 11 Y ruma ronojel ri xinbij yan, riyix ri ma yix israelitas ta, toka chiꞌicꞌuꞌx chi tek rubanon ca, can ya ri itzel tak iraybel ri xucꞌuan iwuche (iwixin), y rumariꞌ xbix chiwe cuma ri ye wech aj Israel, chi ma yix junan ta quiqꞌui riyeꞌ, ruma riyeꞌ can banon ri circuncisión chique, circuncisión ri xa ya ri quichꞌacul nucꞌuan\f + Ro. 2.28.\f* y winek ri nibano chique.
\v 12 Toka chiꞌicꞌuꞌx chi chupan ri tiempo riꞌ\f + Ga. 4.8; Col. 1.21.\f* ma jane cꞌo ta ri Cristo iwuqꞌui. Cꞌa nej na yixcꞌo wi riche (rixin) chi yixoc rutinamit ri Dios. Ma jane iwuche (iwixin) ta riyix ri utzil ri rutzujun (rusujun) pe\f + Ro. 9.4, 8.\f* ri Dios chupan ri trato ri xuben. Majun utzil iwoyoben ta ri yixcꞌo chuwech re ruwachꞌulef, ni majun chukaꞌ Dios iwuqꞌui.
\v 13 Tek rubanon ca, nej cꞌa yixcꞌo wi chare ri Dios. Yacꞌa re wacami xa jun chic ibanon riqꞌui ri Cristo Jesús,\f + Ga. 3.28.\f* y rumariꞌ xixjel yan apo riqꞌui ri Dios. Xixcowin xixjel apo riqꞌui ruma ri ruquiqꞌuel ri Cristo ri xbiyin kuma konojel tek xcamisex.
\v 14 Ri Cristo xuyaꞌ uxlanibel cꞌuꞌx chkacojol riyoj israelitas iwuqꞌui riyix ri ma yix israelitas ta y xa jun tinamit xuben chake,\f + Mi. 5.4, 5.\f* ruma ri Cristo xuwulaj ri cꞌo chkacojol.
\v 15 Queriꞌ xuben ri Cristo tek xcom chuwech ri cruz. Can ruma cꞌa ri rucamic tek xuben chare ri ley ri xuyaꞌ ri Moisés chake riyoj israelitas chi majun chic rejkalen. Y queriꞌ xuben riche (rixin) chi wacami cꞌo chic uxlanibel cꞌuꞌx chkacojol riyoj israelitas iwuqꞌui riyix ri ma yix israelitas ta; xa junan chic kawech. Xojjalatej yan cꞌa; can cꞌacꞌacꞌ\f + 2 Co. 5.17.\f* chic kacꞌaslen ruma xa jun chic kabanon riqꞌui ri Cristo.
\v 16 Can ruma wi cꞌa chi xcom ri Cristo chuwech cruz tek junan kawech xuben riqꞌui ri Dios. Y junan kawech xuben chake riyoj israelitas iwuqꞌui riyix ri ma yix israelitas ta y xrelesaj ri oyowal chkacojol.
\p
\v 17 Tek xpe ri Cristo xoruyaꞌ ri utzilaj rutzijol ri uxlanibel cꞌuꞌx chique ri winek. Xubij chique ri nej yecꞌo wi el chare ri Dios,\f + Is. 57.19; Zac. 9.10.\f* y xubij chukaꞌ chique ri nakaj yecꞌo wi chare ri Dios.
\v 18 Can ruma wi ri Cristo tek konojel yojcowin yojjel apo riqꞌui ri Tataꞌixel,\f + Jn. 14.6; Ef. 3.12.\f* chi israelitas y chi ma israelitas ta.\f + 1 Co. 12.13.\f* Ruma xa jun ri Lokꞌolaj Espíritu ri nitoꞌo kiche (kixin) riche (rixin) chi junan kawech yojjel apo riqꞌui.
\v 19 Rumariꞌ riyix ma yix achiꞌel ta chic winek ri yix riche (rixin) jun chic ruwachꞌulef.\f + Ef. 2.12.\f* Xa can yix junan chic quiqꞌui ri lokꞌolaj tak kachꞌalal ri ye rutinamit ri Dios y yix ralcꞌual chic Riyaꞌ.\f + He. 12.22, 23.\f*
\v 20 Can yix tiquil cꞌa pa ruwiꞌ jun cimiento, y ri cimiento riꞌ ya ri ruchꞌabel ri Dios ri nitzijox cuma ri apóstoles y ri profetas.\f + 1 Co. 12.28.\f* Y can ya cꞌa ri Jesucristo ri achiꞌel abej\f + Sal. 118.22; Mt. 16.18.\f* ri nucusex chare ri xquina riche (rixin) ri jay riꞌ riche (rixin) chi ma nitzak ta.
\v 21 Y quinojel ri xa jun chic quibanon riqꞌui ri Jesucristo yeꞌucusex chukaꞌ chare ri jay, y can jabel rubanic ntajin niban chare riche (rixin) chi ntoc jun lokꞌolaj rachoch ri Ajaf.\f + 1 Co. 3.16.\f*
\v 22 Y queriꞌ chukaꞌ riyix ri xa jun chic ibanon riqꞌui ri Jesucristo, can yixucusex\f + 1 P. 2.5.\f* chare ri rachoch ri Dios, ruma cꞌo chic ri Lokꞌolaj Espíritu pa tak iwánima.
\c 3
\s Ri samaj ri yaꞌon chare ri Pablo, ya ri nutzijoj chique ri ma ye israelitas ta ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic
\p
\v 1 Rumacꞌariꞌ riyin ri Pablo, yin yaꞌon pa cárcel\f + Hch. 21.33; 2 Ti. 2.10.\f* ruma ntzijoj ri ruchꞌabel ri Cristo Jesús chiwe riyix ri ma yix israelitas ta.
\v 2 Y riyin nbij chi riyix iwacꞌaxan chi ri Dios ruyaꞌon re samaj reꞌ chuwe, riche (rixin) chi nkꞌalajsaj\f + Hch. 9.15; Ro. 1.5.\f* ri utzil ri ruyaꞌon chiwe riyix.
\v 3 Ojer ca, pa quitiempo ri katiꞌt kamamaꞌ ma jane kꞌalajsan ta jabel ri ruchꞌobon pe ri Dios pan iwiꞌ. Yacꞌa re wacami ri Dios rukꞌalajsan chic chuwe riyin, can achiꞌel ri xintzꞌibaj yan jubaꞌ chiwe.
\v 4 Y tek riyix xtisiqꞌuij re wuj reꞌ, xtiwetamaj cꞌa chi can kꞌalajsan chic\f + Ef. 6.19.\f* chinuwech ruma ri Dios ri ma can ta kꞌalajsan ojer ca chrij ri Cristo.
\v 5 Reꞌ ma can ta kꞌalajsan pe chiquiwech ri winek ri xecꞌojeꞌ ojer ca. Xa cꞌa ya re wacami xkꞌalajsex ruma ri Lokꞌolaj Espíritu chiquiwech ri lokꞌolaj tak apóstoles riche (rixin) ri Cristo y chiquiwech ri profetas ri yekꞌalajsan ri ruchꞌabel ri Dios.
\v 6 Cꞌa ya cꞌa re wacami xukꞌalajsaj chi riyix ri ma yix israelitas ta cꞌo chukaꞌ ri herencia xtiwil junan kiqꞌui riyoj israelitas.\f + Ga. 3.14.\f* Y junan chi yoj rukꞌaꞌ raken ri Cristo y kiche (kixin) konojel ri utzil ri rutzujun (rusujun) pe ri Dios. Y ronojel reꞌ ruma ri Cristo Jesús y ruma chukaꞌ kaniman ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic.
\p
\v 7 Y ruma ri rutzil ri Dios ri yatajnek chuwe tek riyin xinoc rusamajel riche (rixin) chi ntzijoj ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic. Ri Dios can riqꞌui cꞌa ri ruchukꞌaꞌ xsamej pa wánima rumariꞌ tek nben re samaj reꞌ.\f + Ro. 15.18.\f*
\p
\v 8 Riyin xa majun oc nukꞌij que chiquiwech quinojel ri lokꞌolaj tak kachꞌalal. Yacꞌa ri Dios xuyaꞌ ri rutzil\f + Sal. 31.19; Jn. 1.16; Fil. 4.19.\f* chuwe riche (rixin) chi ntzijoj chiwe riyix ri ma yix israelitas ta ronojel ri nimalaj utzil ri nuyaꞌ ri Cristo chiwe,\f + Col. 1.27.\f* ri can achiꞌel jun nimalaj beyomel, ruma chi can sibilaj nim, y ri ti kachꞌobonic ma janipeꞌ ta chi nikꞌax chuwech.
\v 9 Y ruyaꞌon chukaꞌ chuwe riche (rixin) chi nkꞌalajsaj chiquiwech ri winek ri can ojer chic ruchꞌobon pe ri Dios chi nuben. Tek ri Dios cꞌa ma jane tuben re ruwachꞌulef y ronojel ri yecꞌo,\f + Sal. 33.6; Jn. 1.3; Col. 1.16.\f* can yariꞌ tek xuchꞌob yan ri achique nuben. Y xa cꞌa ma jane qꞌuiy ta tiempo tukꞌalajsaj.\f + Mt. 13.17; Ro. 16.25, 26; 1 Co. 2.7, 10.\f*
\v 10 Ri Dios nrajoꞌ cꞌa chi ri cꞌo nimalaj tak uchukꞌaꞌ pa quikꞌaꞌ ri yecꞌo chilaꞌ chicaj niquitzꞌet ri utzil ri nuben chake riyoj ri kaniman chic Riyaꞌ ri nibix iglesia chake. Y queriꞌ tiquetamaj cꞌa chi ri Dios sibilaj qꞌuiy naꞌoj ri cꞌo riqꞌui.
\v 11 Ri Dios can ruchꞌobon pe\f + Ef. 1.11.\f* chi queriꞌ nibanatej, chi tetamex ri utzil ri nucꞌom pe ri Kajaf Cristo Jesús.
\v 12 Y riyoj ri xa jun chic kabanon riqꞌui ri Cristo, ma nikaxibij ta chic kiꞌ chi yojjel apo\f + Ef. 2.18.\f* riqꞌui ri Dios. Xa can cukul kacꞌuꞌx\f + Mr. 11.22.\f* yojjel apo riqꞌui ruma kaniman ri Cristo.
\v 13 Rumariꞌ nchilabej cꞌa chiwe chi ma timalij ta icꞌuꞌx y ma tibison ta ri iwánima, tek yinitzꞌet chi riyin nkꞌaxaj tijoj pokonal\f + 2 Co. 1.6.\f* iwuma riyix. Xa quixquicot cꞌa ruma re nkꞌaxaj, ruma chi riqꞌui reꞌ nikꞌalajin chi can cꞌo ikꞌij.
\s Ri ajowabel riche (rixin) ri Cristo sibilaj nim que chuwech ri nikachꞌob riyoj
\p
\v 14 Rumariꞌ tek riyin yixuqueꞌ\f + Ro. 14.11; Fil. 2.10.\f* chuwech ri Dios ri Rutataꞌ ri Kajaf Jesucristo.
\v 15 Ruma ri yecꞌo chic chilaꞌ chicaj y ri cꞌa yojcꞌo na waweꞌ chuwech re ruwachꞌulef can kacꞌuan chic cꞌa rubiꞌ ri Dios ruma can yoj rufamilia chic.
\v 16 Y Riyaꞌ can cꞌo wi nimalaj rukꞌij rucꞌojlen\f + Col. 1.11.\f* ri can achiꞌel jun nimalaj beyomel. Y rumariꞌ riyin ncꞌutuj utzil chare pan iwiꞌ riyix riche (rixin) chi ri Lokꞌolaj Espíritu tuyaꞌ ruchukꞌaꞌ pa tak iwánima.\f + Sal. 28.8; Is. 40.29-31.\f*
\v 17 Ncꞌutuj chukaꞌ chare chi xtuben ta chiwe chi can nicukubaꞌ icꞌuꞌx riqꞌui, riche (rixin) chi can ta nicꞌojeꞌ ri Cristo pa tak iwánima. Y riqꞌui riꞌ can ta xtibe ka rucꞌamal ri ajowabel\f + Jn. 14.23.\f* iwuqꞌui y nitiqueꞌ chiriꞌ pan iwánima.
\v 18 Y rumariꞌ can ta yixcowin chi xtikꞌax jabel chiwech quiqꞌui quinojel ri lokꞌolaj tak kachꞌalal, ri janipeꞌ rubanic ri ajowabel ri cꞌo riqꞌui ri Cristo; janipeꞌ ruwech, janipeꞌ raken, janipeꞌ rujotolen y janipeꞌ ka rupan.
\v 19 Can xtiwetamaj ta cꞌa chrij ri ajowabel ri cꞌo riqꞌui ri Cristo; jun ajowabel ri sibilaj nim que chuwech ri yojcowin nikachꞌob riyoj. Queriꞌ ncꞌutuj chare ri Dios pan iwiꞌ ruma nwajoꞌ chi can nojnek ta iwánima chiretamaxic kas achique rubanic ri Dios.
\p
\v 20 Tikayaꞌ cꞌa rukꞌij ri Dios.\f + Ro. 16.25.\f* Riyaꞌ can cꞌo ronojel uchukꞌaꞌ riqꞌui, uchukꞌaꞌ ri can nisamej pa tak kánima. Yacꞌa Riyaꞌ ma xu (xe) ta wi ri nikacꞌutuj chare ri nicowin nuben, xa can cꞌo cꞌa más ri nicowin nuben. Can ma yojcowin ta cꞌa nikachꞌob ronojel ri nicowin nuben Riyaꞌ.
\v 21 Y kuma riyoj ri xa jun chic kabanon riqꞌui ri Cristo Jesús ri nibix iglesia chake, ri Dios nucꞌul ta cꞌa rukꞌij rucꞌojlen riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek.\f + 1 Ti. 1.17.\f* Amén.
\c 4
\s Junan chic kawech ruma ri Jesucristo
\p
\v 1 Rumacꞌariꞌ, riyin ri Pablo ri yin yaꞌon pa cárcel ruma ri rubiꞌ ri Ajaf, can nchilabej cꞌa chiwe chi ticꞌuaj jun cꞌaslen achiꞌel ri rucꞌamon chi nicꞌuaj ruma ya ri Dios\f + Col. 1.10.\f* ri xsiqꞌuin (xoyon) iwuche (iwixin) riche (rixin) chi xixoc ralcꞌual.
\v 2 Tichꞌutinirisaj iwiꞌ. Y riqꞌui chꞌuchꞌujil tiwajoꞌ iwiꞌ chiꞌiwachibil iwiꞌ. Ruma wi can kitzij chi niwajoꞌ iwiꞌ,\f + Ga. 5.22; Col. 3.14.\f* can xticochꞌolaꞌ chukaꞌ iwiꞌ.
\v 3 Titijaꞌ cꞌa ikꞌij chi can tibanaꞌ cuenta iwiꞌ chi can ta junan iwech y man ta jun oyowal chicojol. Y can ya ta cꞌa ri Lokꞌolaj Espíritu ri nibano chi can ta junan iwech.
\v 4 Xa jun chic cꞌa ri kabanon\f + Ro. 12.5.\f* chikachꞌalal kiꞌ y jun ri Lokꞌolaj Espíritu ri cꞌo pa tak kánima. Y riyix can xixsiqꞌuix (xixoyox) chukaꞌ riche (rixin) chi junan nikoyobej iwuqꞌui ri utzil ri xtuben ri Dios kiqꞌui.
\v 5 Xa jun cꞌa ri Kajaf,\f + 1 Co. 8.6.\f* xa jun cꞌa ri kaniman, y xa jun chukaꞌ bautismo banon chake konojel.
\v 6 Xaxu (xaxe wi) jun Dios cꞌo. Y ya Riyaꞌ ri Tataꞌaj kiche (kixin) konojel. Riyaꞌ can cꞌo pa kawiꞌ konojel, y nisamej pa tak kacꞌaslen chikonojel, y can cꞌo chukaꞌ pa tak kánima.
\p
\v 7 Xa yacꞌa chikajujunal cꞌo cꞌa jojun samaj ri yatajnek chake\f + Ro. 12.6.\f* ruma rutzil ri Cristo y can ya cꞌa ri Cristo ri nibin ri achique chi samaj ri nuyaꞌ pe chake.
\v 8 Rumacꞌariꞌ, chupan ri ruchꞌabel ri Dios nubij chrij ri Cristo:
\q Tek xtzolin el chilaꞌ chicaj, chꞌaconek chic cꞌa ca chrij ri itzel y xerucꞌuaj ri yecꞌo pa rukꞌaꞌ.
\q Y yacꞌariꞌ tek xuyaꞌ rutzil chique ri winek riche (rixin) chi yecowin niquiben jalajoj ruwech samaj.\f + Sal. 68.18.\f*
\m Queriꞌ nubij ri ruchꞌabel ri Dios.
\m
\v 9 Y ruma nubij chi xbe chic chilaꞌ chicaj, ntel chi tzij chi xpe chuwech re ruwachꞌulef.
\v 10 Ri xpe cꞌa chuwech re ruwachꞌulef xa can ya chukaꞌ riꞌ ri xtzolin chic el chilaꞌ chicaj\f + Lc. 24.51; He. 4.14.\f* ri acuchi (achique) xbecꞌojeꞌ pa ruwiꞌ ronojel. Queriꞌ xuben riche (rixin) chi queriꞌ can ronojel lugar cꞌo wi y runojsan ronojel.
\v 11 Can ya wi cꞌa Riyaꞌ ri xyaꞌo ri samaj chique ri winek ri ye nimayon riche (rixin); xuben chique nicꞌaj chi xeꞌoc apóstoles; y xuyaꞌ chique nicꞌaj chi xeꞌoc profetas, y queriꞌ chukaꞌ yecꞌo nicꞌaj ri xyatej chique chi yebe chi nej chi nakaj chutzijoxic ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic, yecꞌo ri yeyukꞌun quiche (quixin) ri kachꞌalal y niquicꞌut\f + 1 Co. 12.28.\f* ri ruchꞌabel ri Dios.
\v 12 Xeruyaꞌ cꞌa re aj samajel reꞌ riche (rixin) chi can yequitoꞌ ri lokꞌolaj tak kachꞌalal chuchojmirisaxic ri cꞌa nrajoꞌ na chare ri quicꞌaslen, riche (rixin) chi yecowin niquiben ri rusamaj ri Dios, riche (rixin) chi yeqꞌuiy\f + 1 Co. 14.26.\f* chupan ri quicꞌaslen riqꞌui ri Dios quinojel ri can ye achiꞌel chic ruchꞌacul ri Cristo.
\v 13 Y konojel can junan ta cꞌa kawech xtikaben,\f + Col. 2.2.\f* ruma kaniman y ketaman chic ruwech ri Rucꞌajol ri Dios. Y que ta cꞌa riꞌ xtibanatej apo cꞌa ya tek xtibekilaꞌ cꞌa jun cꞌaslen ri can tzꞌaket; can achiꞌel ri rucꞌaslen ri Cristo ruma Riyaꞌ can tzꞌaket wi ri rucꞌaslen.
\v 14 Y tek tzꞌaket chic cꞌa ri kacꞌaslen, man chic xtikaben ta achiꞌel niquiben ri acꞌalaꞌ chi yebe quelaꞌ y yebe quelaꞌ.\f + Mt. 11.7.\f* Riyoj ma tikayaꞌ ta kꞌij chi yojucꞌuex ruma xabachique ruwech tijonic ri man achiꞌel ta nubij ri ruchꞌabel ri Dios; y ma kojtzak ta pa quikꞌaꞌ winek ri xa ma ya ta ri utz niquisamajij, winek ri can cꞌo quinaꞌoj chubanic riche (rixin) chi yojquikꞌol.
\v 15 Xa nicꞌatzin chi kojbiyin chupan ri kitzij\f + 2 Co. 4.2.\f* pero riqꞌui ajowabel. Kojqꞌuiy riqꞌui ri kacꞌaslen riche (rixin) chi nbekilaꞌ jun cꞌaslen ri can tzꞌaket wi, achiꞌel ri rucꞌaslen ri Cristo. Y ya Riyaꞌ ri jolomaj (wiꞌaj) ri cꞌo pa kawiꞌ konojel ri kaniman chic.
\v 16 Riqꞌui chukaꞌ Riyaꞌ nikil wi ri kachukꞌaꞌ riche (rixin) chi yojqꞌuiy. Xa can achiꞌel nuben ri ruchꞌacul ri winek, tek ronojel ri rukꞌaꞌ raken ye utz y niquitolaꞌ quiꞌ, can cꞌo cꞌa ruchukꞌaꞌ. Can queriꞌ wi cꞌa nikaben riyoj ri xa jun chic kabanon riqꞌui ri Cristo. Tek junan kawech konojel y nikaben ri samaj ri yaꞌon chake chikajujunal, can ntajin cꞌa yojqꞌuiy\f + Col. 2.19.\f* chupan ri kacꞌaslen riqꞌui ri Dios. Queriꞌ nibanatej tek cꞌo ajowabel kiqꞌui.
\s Ri cꞌacꞌacꞌ cꞌaslen ri xuyaꞌ ri Cristo
\p
\v 17 Tek rubanon ca, riyix xicꞌuaj\f + Ef. 2.2.\f* jun cꞌaslen achiꞌel quicꞌaslen ri nicꞌaj chic winek ri can ma ye israelitas ta chukaꞌ achiꞌel riyix ri xa ruyon naꞌoj ri majun utz nucꞌom pe chique, xa yariꞌ ri yequibanalaꞌ. Y pa rubiꞌ cꞌa ri Ajaf nchilabej cꞌa chiwe chi ma tirayij ta chi niben queriꞌ.
\v 18 Riyeꞌ can kꞌekumatajnek\f + Ro. 1.21.\f* ri quinaꞌoj. Can kꞌalaj chi ma quetaman ta ruwech ri Dios\f + 1 Ts. 4.5.\f* ruma xa cowirnek ri cánima pa mac.\f + Is. 44.18.\f* Rumariꞌ ma niquicꞌul ta ri cꞌaslen ri nipe riqꞌui ri Dios.
\v 19 Man chic cꞌa niquinaꞌ ta chi mac ri yetajin chubanic;\f + 1 Ti. 4.2.\f* y yariꞌ tek can riqꞌui ronojel cánima niquiben ri etzelal ri sibilaj yeyaꞌo qꞌuix. Can nicꞌat wi cꞌa ri cánima chubanic ronojel ruwech etzelal.
\v 20 Yacꞌa riyix ma ya ta chi cꞌaslen riꞌ ri xiwetamaj riqꞌui ri Cristo,
\v 21 wi kas kitzij chi xiwacꞌaxaj ri ruchꞌabel Riyaꞌ, y wi kas kitzij chi xixtijox riqꞌui ri kitzij\f + Ef. 1.13.\f* ri cꞌo riqꞌui ri Cristo.
\v 22 Tiyaꞌ ca ri itzel cꞌaslen ri xicꞌuaj\f + Ro. 6.6; Ef. 4.17; Col. 3.8.\f* tek rubanon ca, tek cꞌa ma jane jalatajnek ta ri icꞌaslen; tek xa cꞌa yix kꞌolotajnek na pa quikꞌaꞌ ri itzel tak iraybel. Ruma ri cꞌaslen riꞌ xa yixrutzꞌilaꞌ.
\v 23 Y can tijalatej cꞌa ri iwánima y ri ichꞌobonic.\f + Ro. 12.2.\f*
\v 24 Ticꞌuaj cꞌa ri cꞌacꞌacꞌ\f + Ef. 2.15.\f* cꞌaslen ri ruyaꞌon ri Dios chiwe; can achiꞌel tek niwik iwiꞌ riqꞌui cꞌacꞌacꞌ tak tziek; jun cꞌaslen ri can achiꞌel cꞌaslen riche (rixin) ri Dios, ri can kitzij chi choj y chꞌajchꞌoj.
\p
\v 25 Rumacꞌariꞌ tiyaꞌ ca ri tzꞌucuj tak tzij; y can xaxu (xaxe wi) ri kitzij\f + Ef. 4.15.\f* tibij tek yixtzijon chiꞌiwachibil iwiꞌ. Ruma xa jun chic kabanon riqꞌui ri Cristo.\f + Ro. 12.5.\f*
\p
\v 26 Tek cꞌo jun ruma nipe iwoyowal, man cꞌa quixtzak ta pa mac.\f + Sal. 4.4.\f* Y ma tiyaꞌ ta kꞌij chi cꞌa cꞌo na ri iwoyowal tek nika ka ri kꞌij. Rajawaxic chi can chanin nichojmirisaj ri oyowal riꞌ.
\v 27 Ma tiyaꞌ ta kꞌij chi yixtzak pa rukꞌaꞌ ri itzel winek.\f + Hch. 5.3; Ef. 6.11; Stg. 4.7.\f*
\p
\v 28 Wi cꞌo jun ri nibano alekꞌ tek rubanon ca; y wacami kachꞌalal chic, xa can tisamej y ma tuben ta chic alekꞌ. Xa can querucusaj ri rukꞌaꞌ riche (rixin) chi nuben jun samaj\f + 1 Ts. 4.11.\f* utz riche (rixin) chi queriꞌ nicowin chukaꞌ yerutoꞌ ri nicꞌatzin quitoꞌic.\f + Ro. 12.13.\f*
\p
\v 29 Ma tibilaꞌ ta itzel tak tzij. Xa can xu (xe) wi cꞌa ri utz\f + Mt. 12.34-37; Col. 4.6.\f* ri tibij, chꞌabel ri nicꞌatzin riche (rixin) chi ri yeꞌacꞌaxan iwuche (iwixin) yeqꞌuiy chupan ri quicꞌaslen riqꞌui ri Dios, riche (rixin) chi queriꞌ can cꞌo utzil nucꞌom pe chique.
\v 30 Y ma tiyaꞌ ta pa bis\f + Gn. 6.3, 6; Is. 63.10.\f* ri Lokꞌolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios. Riyaꞌ cꞌo chic pa tak kánima, y yariꞌ retal chi can xkojcolotej wi el chuwech ri mac tek xtapon ri rukꞌijul.
\p
\v 31 Tiqꞌuis ronojel ri nijaro pa tak iwánima. Ma itzel ta tinaꞌ chare jun chic. Ma ticꞌojeꞌ ta ri oyowal\f + Col. 3.19.\f* pa tak iwánima, ni ma queꞌibanalaꞌ ta ri xa ma rucꞌamon ta ruma ri iwoyowal. Ma tirek ta ichiꞌ tek yixchꞌo. Tiqꞌuis chukaꞌ el pa tak iwánima ri raybel chi niben etzelal chique nicꞌaj chic.
\v 32 Xa can utz inaꞌoj tibanalaꞌ chiꞌiwachibil iwiꞌ. Tijoyowaj iwech chiꞌiwachibil iwiꞌ, ticuyulaꞌ iwiꞌ,\f + Mt. 6.14; Col. 3.12, 13.\f* can achiꞌel xuben ri Dios chi xucuy ri kamac riyoj ruma chi xa jun chic kabanon riqꞌui ri Cristo.
\c 5
\s Ri utz chi niquiben ri ye ralcꞌual chic ri Dios
\p
\v 1 Ruma cꞌa chi yix ralcꞌual chic ri Dios y sibilaj chukaꞌ yixrajoꞌ, can tibanaꞌ cꞌa achiꞌel ri nuben Riyaꞌ.
\v 2 Can queꞌiwajoꞌ cꞌa quinojel,\f + Jn. 13.34.\f* achiꞌel chukaꞌ xojrajoꞌ ri Cristo; Riyaꞌ ma xupokonaj ta cꞌa xuyaꞌ riꞌ pa camic kuma riyoj, riche (rixin) chi xutzuj (xusuj) riꞌ achiꞌel jun ofrenda ri jubul ruxlaꞌ chuwech ri Dios, achiꞌel xban chique ri chicop\f + Gn. 8.20; Lv. 1.9.\f* ri xecamisex y xeporox chuwech ri Dios.
\p
\v 3 Y riyix can yix riche (rixin) chic ri Cristo, rumariꞌ ma tiben ta ri xa iraybel ka riyix. Ri winek ri xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ ma tiquicanoj ta quiꞌ riche (rixin) chi yemacun.\f + Col. 3.5.\f* Ni ma ticꞌuaj ta jun cꞌaslen tzꞌil. Ma tirayij ta apo ri cꞌo riqꞌui jun chic, ruma ronojel reꞌ ma rucꞌamon ta ni xa ta riche (rixin) chi yeꞌitzijoj riyix, ruma can yix lokꞌolaj tak ralcꞌual chic ri Dios.
\v 4 Ma tibilaꞌ ta cꞌa chꞌabel ri sibilaj qꞌuixbel. Ma tibilaꞌ ta nacanek tak tzij. Ma tibilaꞌ ta tzij ri majun rejkalen. Ma tiben ta queriꞌ ruma ma rucꞌamon ta.\f + Ro. 1.28.\f* Ri rucꞌamon chi niben riyix ya ri tiyaꞌ matioxinic chare ri Dios.
\v 5 Y riyix iwetaman chic ronojel reꞌ, chi majun achi y majun ixok ri xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ y niquicanolaꞌ quiꞌ riche (rixin) chi yemacun, ni majun chique ri yebano etzelal ri xtoc ta quiche (quixin) ri rajawaren\f + Ap. 22.15.\f* ri Dios. Y queriꞌ chukaꞌ ri chak benak cánima chi niquirayij ri cosas ri cꞌo riqꞌui jun chic, majun quiherencia pa rajawaren ri Dios y ri Cristo, ruma ri yebano queriꞌ xa yetajin chubanic achiꞌel ri yeyaꞌo quikꞌij dios ri xa ye banon cuma winek.
\v 6 Man cꞌa quixkꞌolotej\f + Jer. 29.8; Mt. 24.4.\f* ta pa quikꞌaꞌ ri winek ri niquibij tzij ri xa majun rejkalen. Ruma quinojel ri yebano ri mac re xenbij ka, can kitzij na wi chi xtika ri royowal ri Dios pa quiwiꞌ ruma ma niquinimaj ta rutzij ri Dios.
\v 7 Rumariꞌ riyix ma quixoc ta cachibil, ma tiben ta achiꞌel niquiben riyeꞌ.
\p
\v 8 Ruma tek rubanon ca, ri icꞌaslen cꞌo pa kꞌekuꞌm. Yacꞌa re wacami yixcꞌo chic pa sakil ruma ri Ajaf. Rumariꞌ ticꞌuaj cꞌa ri cꞌaslen riche (rixin) sakil.\f + Is. 9.2; Jn. 8.12; 1 Jn. 2.9.\f*
\v 9 Ruma ri samaj riche (rixin) ri Lokꞌolaj Espíritu\f + Ga. 5.22.\f* can nuben cꞌa chiwe riyix chi niben ri utz, ri choj y nitzekelbej ri kitzij.
\v 10 Y can titijaꞌ cꞌa ikꞌij chiretamaxic chi niben ri nika chuwech ri Ajaf.\f + Ro. 12.2; Fil. 1.10.\f*
\v 11 Man cꞌa tiben ta riyix achiꞌel niquiben ri ye riche (rixin) ri kꞌekuꞌm,\f + Lv. 19.17; 1 Co. 5.9.\f* ruma wi xa queriꞌ niben majun utz nucꞌom pe chiwe. Pa ruqꞌuexel chi yixoc cachibil ri yebano queriꞌ, xa queꞌikꞌilaꞌ, tibij chique chi riyeꞌ xa ma utz ta ri yetajin chubanic.
\v 12 Ruma ri mac ri yequibanalaꞌ riyeꞌ pan ewel, astapeꞌ xaxu (xaxe wi) chi nitzijox, riꞌ sibilaj qꞌuixbel.\f + Ro. 1.26.\f*
\v 13 Y yacꞌa tek nikꞌalajsex\f + He. 4.13.\f* chiquiwech ruma ri sakil ri itzel ri yetajin chubanic, cꞌa yacꞌariꞌ tek nikꞌax chiquiwech chi can ma utz ta ri quibanon, ruma ri sakil nusakirisaj cꞌa ri quicꞌaslen.
\v 14 Rumariꞌ cꞌo jun tzij ri nubij:
\q Cacꞌastej cꞌa riyit ri xa achapon waran,
\q catel cꞌa pe chiquicojol ri ye achiꞌel caminakiꞌ.\f + Jn. 5.25.\f*
\q Ma cacꞌojeꞌ ta chic pa kꞌekuꞌm, y ri Cristo can xtusakirisaj wi ri acꞌaslen.\f + Is. 60.1.\f*
\m Queriꞌ nubij ri tzij riꞌ.
\p
\v 15 Rumacꞌariꞌ, can titijaꞌ cꞌa ikꞌij chi jabel rucꞌuaxic tibanaꞌ chare ri icꞌaslen. Man cꞌa tiben ta achiꞌel niquiben ri winek ri xa majun quinaꞌoj. Riyix tibanaꞌ achiꞌel ri can cꞌo quinaꞌoj.\f + Col. 4.5.\f*
\v 16 Can utz rucusaxic tibanaꞌ chare ri tiempo, ruma re kꞌij re yojcꞌo wi xa can itzel wi.
\v 17 Rumariꞌ ma tiben ta achiꞌel ri niquiben ri nacanek tak winek. Xa can nicꞌatzin chi tikꞌax chiwech achique ri ruraybel\f + Ro. 12.2.\f* ri Ajaf.
\v 18 Man cꞌa quixkꞌaber ta,\f + Ro. 13.13.\f* ruma ri kꞌabaric xa ruyon itzel nucꞌom pe chiwe. Pa ruqꞌuexel chi que ta riꞌ, xa tiyaꞌ kꞌij chare ri Lokꞌolaj Espíritu chi nunojsaj ri iwánima.
\v 19 Y tipixabalaꞌ iwiꞌ riqꞌui ri chꞌabel ri nubij ri salmos,\f + Col. 3.16; Stg. 5.13.\f* ri himnos y nicꞌaj chic bix ri yeꞌalex pa tak iwánima ruma ri Lokꞌolaj Espíritu. Can quixbixan cꞌa riqꞌui ronojel iwánima y tiyaꞌ rukꞌij ri Ajaf.
\v 20 Man cꞌa quixtaneꞌ ta chi nimatioxij\f + Sal. 34.1.\f* ronojel pa rubiꞌ ri Kajaf Jesucristo chare ri Dios Tataꞌixel.
\s Tinimaj titakej iwiꞌ chiꞌiwonojel
\p
\v 21 Tinimaj titakej cꞌa iwiꞌ chiꞌiwonojel, can achiꞌel ninimaj ri Dios.
\p
\v 22 Riyix ixokiꞌ ri cꞌo iwachijlal, can rucꞌamon wi chi queꞌinimaj queꞌitakej ri iwachijlal,\f + Gn. 3.16; Col. 3.18.\f* ruma iwetaman chi ri Ajaf yariꞌ ri nika chuwech chi niben.
\v 23 Ruma ye ri iwachijlal ri ye jolomaj (wiꞌaj) ri yecꞌo pan iwiꞌ, can achiꞌel rubanon ri Cristo\f + 1 Co. 11.3; Ef. 1.22, 23.\f* chi ya Riyaꞌ ri jolomaj (wiꞌaj) ri cꞌo pa kawiꞌ konojel riyoj ri kaniman chic Riyaꞌ ri nibix iglesia chake. Ya cꞌa Riyaꞌ ri Kacolonel riyoj ri can yoj achiꞌel ruchꞌacul.
\v 24 Riyoj cꞌa ri iglesia can nikanimaj nikatakej ri Cristo. Y quecꞌariꞌ rucꞌamon chi niben riyix ixokiꞌ ri cꞌo iwachijlal, can queꞌinimaj queꞌitakej ri iwachijlal riqꞌui ronojel ri yeꞌibanalaꞌ.
\p
\v 25 Y riyix achiꞌaꞌ can rucꞌamon wi cꞌa chi yeꞌiwajoꞌ\f + Col. 3.19.\f* ri iwixjaylal, achiꞌel ri Cristo xojrajoꞌ riyoj ri nibix iglesia chake y ma xupokonaj ta xuyaꞌ riꞌ pa camic kuma riyoj.
\v 26 Queriꞌ xuben ri Cristo riche (rixin) chi xoj-oc lokꞌolaj tak winek. Riyaꞌ can xuben wi cꞌa chꞌajchꞌoj chake,\f + Jn. 15.3; Tit. 3.5; He. 10.22.\f* xuben chꞌajchꞌoj chare ri kacꞌaslen riqꞌui ri ruchꞌabel y riqꞌui yaꞌ.
\v 27 Queriꞌ xuben ruma can ruraybel wi cꞌa chi riyoj ri yoj iglesia can cꞌo cꞌa kakꞌij kacꞌojlen y can yoj chꞌajchꞌoj tek xkojrucꞌul.\f + 2 Co. 11.2.\f* Y ma nrajoꞌ ta chi cꞌo ta jun tzꞌil pa tak kacꞌaslen. Xa nrajoꞌ chi can yoj lokꞌolaj tak ralcꞌual, achiꞌel jun tziek ri chꞌajchꞌoj chic; banon chic ruchojmil, y ma kꞌochokꞌek ta.
\v 28 Y can achiꞌel cꞌa ri ajowabel ri nucꞌut ri Cristo, queriꞌ chukaꞌ nicꞌatzin chi niben riyix achiꞌaꞌ quiqꞌui ri iwixjaylal. Can queꞌiwajoꞌ cꞌa, achiꞌel niwajoꞌ ka ri ichꞌacul. Ruma jun achi ri nrajoꞌ rixjayil, can ntel cꞌa chi tzij chi nrajoꞌ ka riꞌ riyaꞌ.
\v 29 Ruma majun winek ri nretzelaj ta ka riꞌ. Konojel xa jabel nikatzuk y nikilij ri kachꞌacul. Y queriꞌ cꞌa tibanaꞌ quiqꞌui ri iwixjaylal. Achiꞌel nuben ri Cristo kiqꞌui riyoj ri kaniman Riyaꞌ ri nibix iglesia chake.
\v 30 Ruma riyoj can yoj rukꞌaꞌ raken\f + Ro. 12.5; 1 Co. 6.15.\f* ri ruchꞌacul y can yoj achiꞌel rutiojil y rubakil.
\v 31 Y que cꞌa chukaꞌ riꞌ ri achi riqꞌui ri rixjayil. Achiꞌel ri nubij chupan ri ruchꞌabel ri Dios ri tzꞌibatal ca: Rumariꞌ ri achi ma xticꞌojeꞌ ta chic quiqꞌui ruteꞌ rutataꞌ, xa xtiquicꞌuaj quiꞌ riqꞌui ri rixjayil. Y chi ye caꞌiꞌ, xa jun cꞌa xtiquiben.\f + Gn. 2.24.\f* Queriꞌ ri tzꞌibatal ca.
\v 32 Yacꞌa ri yitajin chubixic chiwe sibilaj nim rukꞌij, y xa ma kꞌalajsan ta pe ojer ca. Yacꞌa wacami riyin nbij reꞌ chiwe. Y reꞌ can chrij wi ri Cristo y chikij riyoj ri kaniman chic ri nibix iglesia chake nichꞌo wi.
\v 33 Y nbij chic cꞌa jun bey chiwe chiꞌijujunal chi tiwajoꞌ ri iwixjayil,\f + Col. 3.19.\f* can achiꞌel ri niwajoꞌ ka iwiꞌ riyix. Y ri ixok tubanaꞌ chare ri rachijil chi can cꞌo wi rukꞌij.\f + 1 P. 3.6.\f*
\c 6
\p
\v 1 Y riyix acꞌalaꞌ,\f + Pr. 23.22.\f* tinimaj cꞌa quitzij ri iteꞌ itataꞌ, riche (rixin) chi queriꞌ, ninimaj chukaꞌ rutzij ri Ajaf. Ruma queriꞌ utz chi niben.
\v 2 Achiꞌel ri nubij chupan ri ruchꞌabel ri Dios, chi tayaꞌ quikꞌij ri ateꞌ atataꞌ. Y yareꞌ ri nabey pixaꞌ ri nubij chi cꞌo utz ri xtikacꞌul, wi nikaben ri nubij.
\v 3 Ri pixaꞌ riꞌ nubij: Tayaꞌ quikꞌij ri ateꞌ atataꞌ,\f + Ex. 20.12; Dt. 5.16; 27.16; Mt. 15.4.\f* riche (rixin) chi utz yacꞌojeꞌ y qꞌuiy junaꞌ xcacꞌaseꞌ el chuwech re ruwachꞌulef.
\p
\v 4 Y riyix teꞌej tataꞌaj,\f + Col. 3.21.\f* ma tikꞌax ta ruwiꞌ ri niben chique ri iwalcꞌual. Ma utz ta cꞌa ri niben wi nikꞌax ruwiꞌ niben chique y rumariꞌ ri iwalcꞌual nipe coyowal chiwe. Xa can queꞌiqꞌuiytisaj cꞌa riqꞌui ri nubij ri ruchꞌabel ri Ajaf, y tek nicꞌatzin tiyaꞌ jun ti quixcꞌaꞌy.
\p
\v 5 Y riyix mozos,\f + Col. 3.22.\f* tinimaj quitzij ri ipatrón. Riqꞌui ronojel iwánima tibanaꞌ ri samaj ri nicajoꞌ chi niben y riqꞌui xibinriꞌil, achiꞌel xa ta can rusamaj ri Cristo ri niben.
\v 6 Ma tiben ta chi xaxu (xaxe wi) tek yecꞌo apo ri ipatrón iwuqꞌui tek yixsamej jabel, riche (rixin) chi niwajoꞌ yixtzꞌetetej chi can yix utzilaj tak mozos. Riyix yix rusamajel ri Cristo, y rumariꞌ nicꞌatzin chi riqꞌui ronojel iwánima tibanaꞌ rusamaj ri ipatrón, ruma yariꞌ ri ruraybel ri Dios.
\v 7 Can riqꞌui cꞌa ronojel iwánima tibanaꞌ rusamaj ri ipatrón. Achiꞌel xa ta can ya ri rusamaj\f + Col. 3.23, 24.\f* ri Ajaf Jesucristo ri niben y ma tichꞌob ta chi xa riche (rixin) ri ipatrón ri niben.
\v 8 Riyix can iwetaman cꞌa chi ri Ajaf xtuyaꞌ rajel ruqꞌuexel\f + Ro. 2.6; 2 Co. 5.10.\f* chiwe chiꞌijujunal ronojel ri utz ri niben. Y majun rubanon, wi yix ximil o ma yix ximil ta pa samaj riqꞌui jun patrón; xaxu (xaxe wi) tibanaꞌ ri utz y xticꞌul jun utzilaj rajel ruqꞌuexel.
\p
\v 9 Y queriꞌ chukaꞌ riyix patrón,\f + Col. 4.1.\f* ya ri utz ri tibanaꞌ quiqꞌui ri imozos y majun etzelal tibilaꞌ o tibanalaꞌ chique riche (rixin) chi yeꞌixibij.\f + Lv. 25.43.\f* Ma timestaj ta chi cꞌo jun Iwajaf chilaꞌ chicaj, y Riyaꞌ can Cajaf wi riyeꞌ chukaꞌ. Y Riyaꞌ junan nuben chique quinojel,\f + 1 P. 1.17.\f* chi patrón y chi mozos.
\s Ri tobel kiche (kixin) ri ruyaꞌon ri Dios
\p
\v 10 Y ri ruqꞌuisbel cꞌa ri nbij el chiwe wachꞌalal, chi can ticꞌojeꞌ iwuchukꞌaꞌ\f + 2 Ti. 2.1.\f* riqꞌui ri Ajaf, ruma riqꞌui Riyaꞌ can nim wi cꞌa ri uchukꞌaꞌ cꞌo.
\v 11 Can tiwikaꞌ cꞌa iwiꞌ achiꞌel nuben jun soldado. Riyaꞌ can cꞌo chꞌichꞌ ri yerucusaj riche (rixin) chi nutoꞌ riꞌ chuwech ri rucꞌulel. Y riyix chukaꞌ, can ticusaj cꞌa ronojel ri ruyaꞌon ri Dios chiwe riche (rixin) chi nitoꞌ iwiꞌ\f + Ro. 13.12; 2 Co. 6.7.\f* chuwech ri itzel winek. Queriꞌ tibanaꞌ riche (rixin) chi ma yixtzak ta pa rukꞌaꞌ, ruma riyaꞌ can cꞌo wi runaꞌoj chubanic.
\v 12 Queriꞌ nbij chiwe ruma ma quiqꞌui ta cꞌa winek nikaben wi chꞌaꞌoj, riyoj can quiqꞌui cꞌa cajawalul ri itzel tak espíritu,\f + Ro. 8.38.\f* quiqꞌui espíritu ri cꞌo uchukꞌaꞌ pa quikꞌaꞌ, quiqꞌui ri espíritu ri ye riche (rixin) ri kꞌekuꞌm ri ucꞌuayon quiche (quixin) ri winek ri xa riqꞌui re ruwachꞌulef quicukuban wi quicꞌuꞌx, y quiqꞌui chukaꞌ itzel tak espíritu ri yecꞌo pa cakꞌikꞌ ri nikaben wi chꞌaꞌoj.
\v 13 Rumacꞌariꞌ nbij chiwe chi ticusaj ronojel ri ruyaꞌon ri Dios chiwe riche (rixin) chi nitobej iwiꞌ riche (rixin) chi queriꞌ can yixcowin cꞌa nicochꞌ tek cꞌo kꞌij nikꞌaxaj ri rucꞌayewal. Y astapeꞌ qꞌuiy cꞌa pokonal ri nikꞌaxaj, ma yixtzak ta pa rukꞌaꞌ, xa cof yixpaꞌeꞌ ca.
\v 14 Rumacꞌariꞌ cof cꞌa quixpaꞌeꞌ, tibatzꞌaꞌ jabel ri ipan riqꞌui ri kitzij. Achiꞌel nuben jun soldado, riyaꞌ nubetzꞌ rupan riqꞌui jun chꞌichꞌ achiꞌel cincho riche (rixin) chi nibe pa chꞌaꞌoj. Y nucusaj chukaꞌ jun rutziak can chꞌichꞌ riche (rixin) chi nutoꞌ riꞌ chuwech ri rucꞌulel. Y riyix riche (rixin) chi nitoꞌ iwiꞌ, ya cꞌa ri cꞌaslen choj ri ticꞌuaj.\f + Is. 11.5; 59.17.\f*
\v 15 Jun soldado jabel chukaꞌ nuchojmij el ri ruxajab riche (rixin) chi nutoꞌ ri raken tek nibe pa chꞌaꞌoj. Que cꞌa chukaꞌ riꞌ riyix, can ya cꞌa ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo uxlanibel cꞌuꞌx\f + Is. 52.7.\f* ri ticusaj el riche (rixin) chi nitobej iwiꞌ.
\v 16 Jun soldado nucꞌuaj chukaꞌ jun perepic chꞌichꞌ ri achoj chrij nutoꞌ wi riꞌ chiquiwech ri chꞌab (flecha) ri cꞌo el kꞌakꞌ chutzaꞌn. Y riyix riche (rixin) chi nikꞌet ri itzel winek tek can nutij rukꞌij chiwij riche (rixin) chi nrajoꞌ yixmacun, nicꞌatzin chi can ticukubaꞌ icꞌuꞌx riqꞌui ri Dios ruma ri icukbel cꞌuꞌx can achiꞌel ri perepic chꞌichꞌ ri nucusaj ri soldado.
\v 17 Riyaꞌ nucusaj chukaꞌ jun chꞌichꞌ pa rujolon (ruwiꞌ) riche (rixin) chi nutoꞌ riꞌ chuwech ri rucꞌulel, y quecꞌariꞌ rucusaxic tibanaꞌ chare ri colotajic. Y ticusaj chukaꞌ ri espada\f + He. 4.12; Ap. 1.16.\f* ri nuyaꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu pan ikꞌaꞌ y riꞌ ya ri ruchꞌabel ri Dios.
\v 18 Y ma quixtaneꞌ ta chi niben orar,\f + Fil. 1.4.\f* can riqꞌui ronojel iwánima ticꞌutuj rutzil ri Dios, y tek niben orar can ya ta ri Lokꞌolaj Espíritu nitoꞌo iwuche (iwixin). Y man cꞌa timalij ta ri oración, xa can ronojel kꞌij ticꞌutuj rutzil ri Dios pa quiwiꞌ quinojel ri lokꞌolaj tak kachꞌalal.
\v 19 Y can tibanaꞌ chukaꞌ orar pa nuwiꞌ riyin, riche (rixin) chi ri Dios xtuyaꞌ chꞌabel pa nuchiꞌ y man ta nxibij wiꞌ riche (rixin) chi ntzijoj\f + Col. 4.3, 4.\f* ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic, chꞌabel ri ma kꞌalajsan ta pe ojer ca, yacꞌa re wacami can kꞌalajsan chic chkawech ruma ri Dios.
\v 20 Can yin jun cꞌa samajel riche (rixin) chi ntzijoj ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic, y rumariꞌ tek yin ximil pa cárcel.\f + Hch. 28.20.\f* Ticꞌutuj cꞌa chare ri Dios pa nuwiꞌ riche (rixin) chi man ta nxibij wiꞌ\f + 1 Ts. 2.2.\f* ntzijoj ri chꞌabel riꞌ, can achiꞌel ri rucꞌamon chi ntzijoj.\s Ri ruqꞌuisbel tak chꞌabel chare re wuj reꞌ
\p
\v 21 Y riche (rixin) chi niwetamaj chukaꞌ riyix ri achique nbanon, ntek cꞌa el ri kachꞌalal Tíquico iwuqꞌui. Riyaꞌ jun kachꞌalal ri sibilaj nwajoꞌ y can ma nitaneꞌ ta chi nuben ri rusamaj ri Ajaf. Riyaꞌ xtiberubij cꞌa ronojel chiwe ri achique nbanon waweꞌ.
\v 22 Rumariꞌ ntek cꞌa el, riche (rixin) chi niwetamaj achique kabanon riyoj waweꞌ, y riche (rixin) chukaꞌ chi xtucukubaꞌ más icꞌuꞌx.
\p
\v 23 Ya ta cꞌa ri uxlanibel cꞌuꞌx ri nuyaꞌ ri Katataꞌ Dios y ri Kajaf Jesucristo ri xticꞌojeꞌ pa tak iwánima chiꞌiwonojel riyix kachꞌalal; xtiban ta cꞌa chiwe ruma ri Dios y ri Jesucristo chi xticꞌojeꞌ ta cꞌa jun icukbel cꞌuꞌx pero jun cukbel cꞌuꞌx rachibilan ri ajowabel.
\v 24 Y ri rutzil ri Dios xticꞌojeꞌ ta cꞌa iwuqꞌui chiꞌiwonojel riyix, ri can riqꞌui ronojel icꞌuꞌx niwajoꞌ ri Kajaf Jesucristo. Amén. 
