\id PHP Kaqchikel, Western [ckw] NT (Colombia) -2011 bd. 
\h FILIPENSES
\toc1 Filipenses
\toc2 Flp
\mt Ri wuj ri xutzꞌibaj ri apóstol San Pablo chique ri kachꞌalal ri yecꞌo pa Filipos
\ip Wuj ri xutek ri apóstol San Pablo chique ri quiniman chic ri Dios ri yecꞌo pa Filipos. Tek ri Pablo xutzꞌibaj re wuj reꞌ xa pa cárcel tzꞌapel wi. Pero riyaꞌ ma nibison ta, astapeꞌ chi xa pa tijoj pokonal cꞌo wi. Riyaꞌ nrajoꞌ chi ri quiniman chic ri Dios man ta nisach quicꞌuꞌx pa quikꞌaꞌ ri winek ri xa ma kitzij ta chi ruchꞌabel ri Dios ri niquitzijoj. Y can yequicot ta chukaꞌ chupan ri quicꞌaslen.
\io Chupan ri tanaj 1 mocaj 1 y napon cꞌa pa mocaj 21, ri Pablo nubij chique ri aj Filipos chi riqꞌui quicoten nuben orar pa quicuenta, ruma chi quiniman ri Dios y can quitoꞌon chukaꞌ chubanic ri samaj ri ruyaꞌon ri Dios chare. Nutzijoj chukaꞌ chique chi ntajin nukꞌaxaj tijoj pokonal, pero ma nibison ta, ruma ronojel ri rukꞌaxan can rubanon chi más nibiyin rutzijoxic ri ruchꞌabel ri Dios.
\io Chupan ri tanaj 1 mocaj 27 y napon cꞌa pa mocaj 18 chare ri tanaj 2, nubij chukaꞌ chique chi tiquitijaꞌ quikꞌij riche (rixin) chi queriꞌ niquicꞌuaj jun cꞌaslen ri achiꞌel nrajoꞌ ri Cristo. Ruma ri Cristo can chꞌuchꞌuj wi rucꞌaslen ri xucꞌuaj tek xcꞌojeꞌ chuwech re ruwachꞌulef.
\io Chupan ri tanaj 2 mocaj 19 y napon cꞌa pa mocaj 30, ri Pablo nubij chi nrajoꞌ yerutek ri Timoteo y ri Epafrodito quiqꞌui riche (rixin) chi nbequetamaj pe ri achique quibanon.
\io Chupan ri tanaj 3, ri Pablo nubij chique chi tek rubanon ca riyaꞌ can xutij rukꞌij chi xuben ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, pero ma jubaꞌ xril ta ri kitzij cꞌaslen ri nuyaꞌ ri Dios. Ri Pablo nubij chi xril ri kitzij cꞌaslen tek xunimaj ri Cristo.
\io Y chupan ri tanaj 4, ri Pablo nubij chique chi quequicot ruma cꞌo chic cꞌacꞌacꞌ quicꞌaslen, junan quiwech tiquibanaꞌ y ronojel ri xutzijoj chique can ya ta cꞌa riꞌ ri xtiquiben y xtiquitzijoj.
\c 1
\s Ri San Pablo nutek el rutzil quiwech ri kachꞌalal
\p
\v 1 Riyin ri Pablo wachibilan ri kachꞌalal Timoteo\f + Hch. 16.1.\f* yoj rusamajel ri Jesucristo. Nikatzꞌibaj cꞌa el re wuj reꞌ chiwe riyix lokꞌolaj tak kachꞌalal ri yixcꞌo pa tinamit Filipos;\f + Hch. 16.12.\f* riyix ri xa jun chic ibanon riqꞌui ri Cristo Jesús. Nikatzꞌibaj re wuj reꞌ chiwe riyix kachꞌalal ri yix ancianos riche (rixin) ri iglesia, chiwe riyix diáconos y chiwe chiꞌiwonojel.
\v 2 Y ya ta cꞌa ri utzil y ri uxlanibel cꞌuꞌx ri nuyaꞌ ri Katataꞌ Dios y ri Ajaf Jesucristo ri xticꞌojeꞌ pa tak iwánima chiꞌiwonojel.
\s Ri ruꞌoración ri Pablo pa quiwiꞌ ri kachꞌalal aj Filipos
\p
\v 3 Can yixnatej wi chuwe, y nmatioxij chare ri Dios iwuma riyix.\f + Ro. 1.8; Col. 1.3.\f*
\v 4 Y ronojel bey tek riyin nben orar, can riqꞌui cꞌa quicoten ncꞌutuj ri rutzil ri Dios pan iwiꞌ.
\v 5 Ruma ninatej chuwe ri toꞌonic ri iyaꞌon riyix riche (rixin) chi nitzijox ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic. Chupan cꞌa ri kꞌij tek riyix xinimaj, can ya cꞌa kꞌij riꞌ tek ichapon yin itoꞌon pe.\f + Fil. 4.15.\f*
\v 6 Ri Dios xuchop cꞌa jun utzilaj samaj pa tak icꞌaslen. Y riyin wetaman chi Riyaꞌ can xtuqꞌuis na wi pa ruwiꞌ y ma xtuyaꞌ ta ca rubanic ri samaj riꞌ pa tak icꞌaslen y xtitzꞌaket cꞌa rubanic ri samaj riꞌ tek xtapon ri kꞌij riche (rixin) chi xtipe chic ri Jesucristo.
\v 7 Can rucꞌamon wi chi quereꞌ nchꞌob chiwij, ruma can ibanon utzil chuwe waweꞌ pa cárcel, yin itoꞌon chutzijoxic chique ri winek chi ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic can kitzij wi y can riqꞌui ri Dios petenak wi. Y can junan cꞌa kacꞌulun ri rutzil ri Dios iwuqꞌui, y rumariꞌ can yixcꞌo wi pa wánima.
\v 8 Ruma ri Dios can retaman wi chi riyin sibilaj yixinwajoꞌ chiꞌiwonojel, can achiꞌel yojrajoꞌ ri Jesucristo.
\v 9 Riyin ri Pablo can ncꞌutuj wi cꞌa chare ri Dios chi can niqꞌuiy ta más ri ajowabel iwuqꞌui riche (rixin) chi niwajoꞌ iwiꞌ, pero can riqꞌui naꞌoj y riqꞌui etamabel.\f + Col. 1.9.\f*
\v 10 Ya cꞌa riꞌ ri ncꞌutuj chare ri Dios, ruma nwajoꞌ chi nikꞌax ta chiwech achique ri utz chi niben. Riche (rixin) chi queriꞌ riyix kas ta xticꞌuaj jun cꞌaslen chꞌajchꞌoj\f + Ro. 12.1; Ef. 5.3-20.\f* y man ta jun itzel nilitej chiwij tek xtoka ri kꞌij riche (rixin) chi xtipe ri Cristo.
\v 11 Y ri Jesucristo can xquixrutoꞌ cꞌa riche (rixin) chi can choj ta ri icꞌaslen xticꞌuaj y niwachin ta jabel.\f + Jn. 15.5.\f* Riche (rixin) chi queriꞌ, ri Dios can xtiyaꞌox (xtyaꞌ) ta cꞌa rukꞌij rucꞌojlen y xtinimirisex ta ri rubiꞌ.
\s Ri Pablo nubij chi ya ri Cristo ri rucꞌaslen
\p
\v 12 Wachꞌalal, riyin nwajoꞌ chi riyix niwetamaj chi astapeꞌ yincꞌo pa cárcel, ma paꞌel ta rukꞌalajsaxic ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic, xa más benak rutzijol.
\v 13 Ruma quinojel ri winek y hasta ri yecꞌo pa cuartel quicꞌaxan chic chi yin yaꞌon pa cárcel ruma chi ntzijoj rubiꞌ ri Cristo.
\v 14 Y jubaꞌ ma quinojel ri kachꞌalal ri xcꞌojeꞌ quichukꞌaꞌ riche (rixin) chi niquitzijoj ri ruchꞌabel ri Dios chique ri winek. Ruma re kachꞌalal reꞌ xquitzꞌet chi ri Dios can cꞌo wi wuqꞌui y majun xibinriꞌil wuqꞌui riche (rixin) chi ntzijoj ri ruchꞌabel waweꞌ pa cárcel. Rumariꞌ ri kachꞌalal can majun xibinriꞌil chiquiwech, xa más xquicukubaꞌ el quicꞌuꞌx chubanic ri rusamaj ri Ajaf.
\p
\v 15 Y yecꞌo nicꞌaj ri xa itzel niquinaꞌ chuwe; riyeꞌ niquitzijoj rubiꞌ ri Cristo pero xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi nicajoꞌ yetzꞌetetej chi riyeꞌ más yecowin niquiben ri samaj riꞌ. Pero yecꞌo chukaꞌ ri can riqꞌui ronojel cánima niquiben ri samaj.
\v 16 Ri itzel niquinaꞌ chuwe, niquitzijoj cꞌa chukaꞌ rubiꞌ ri Cristo, pero xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi nicajoꞌ niquicꞌut quiꞌ chi riyeꞌ más yecowin niquiben ri samaj; pero riyeꞌ xa ma can ta chꞌajchꞌoj ri cánima. Xa nicajoꞌ cꞌa chi sibilaj ta nikꞌaxo ri wánima waweꞌ pa cárcel.
\v 17 Yacꞌa ri nicꞌaj chic ri can yincajoꞌ wi, can riqꞌui cꞌa jun chꞌajchꞌoj cánima niquiben ri samaj, can yinquitoꞌ wi, ruma quetaman chi ri Dios can yin ruyaꞌon wi riche (rixin) chi ntoꞌ ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic y nkꞌalajsaj chi can kitzij wi.
\v 18 Pero, ¿la rajawaxic cami chi nwetamaj na wi chꞌajchꞌoj cánima tek niquitzijoj ri Cristo o xa riqꞌui caꞌiꞌ quipalej? Ma que ta riꞌ. Ruma ri más rajawaxic chuwe riyin ya ri nitzijox rubiꞌ ri Cristo y yariꞌ ri niyaꞌo sibilaj quicoten chuwe y ri quicoten riꞌ majun bey xtiqꞌuis ta el wuqꞌui.
\p
\v 19 Ruma riyin wetaman chi riqꞌui ri oración ri niben pa nuwiꞌ\f + 2 Co. 1.11.\f* y chukaꞌ riqꞌui ri yirutoꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu ri petenak riqꞌui ri Jesucristo, can xquitotej wi cꞌa chuwech ronojel.
\v 20 Can nuraybel wi cꞌa y cukul nucꞌuꞌx chi xtinyaꞌ rukꞌij ri Cristo, achiꞌel ri nbanon pe. Y cukul nucꞌuꞌx chi ma xquiqꞌuix ta\f + Sal. 25.2; Ro. 9.33.\f* y ma xtinxibij ta wiꞌ. Wi yicꞌaseꞌ o yicom, ri nuraybel riyin ya ri nyaꞌ rukꞌij ri Cristo.
\v 21 Ruma chuwe riyin, wi cꞌa yicꞌaseꞌ na chuwech re ruwachꞌulef, can ya ri Cristo ri nucꞌaslen.\f + Ga. 2.20.\f* Y wi ta riyin yicom el, riꞌ xa jun chꞌacoj chuwe riyin.
\v 22 Wi cꞌa xquicꞌaseꞌ na chuwech re ruwachꞌulef, ri samaj ri xtinben, cꞌo utz ri xtucꞌom pe. Y rumariꞌ riyin ma yicowin ta nchaꞌ achique ri más utz, la ya ri nwajoꞌ yicꞌaseꞌ na chuwech re ruwachꞌulef o la ya ri nwajoꞌ yicom.
\v 23 Can ma nwil ta cꞌa achique nben, ruma pa nicꞌaj yincꞌo wi; chukaꞌ nchꞌob wi nyaꞌ ca re ruwachꞌulef y yibecꞌojeꞌ riqꞌui ri Cristo,\f + 2 Co. 5.8; 2 Ti. 4.6.\f* sibilaj jabel xtibenbanaꞌ chilaꞌ.
\v 24 Pero chukaꞌ can wetaman chi iwuma riyix can nicꞌatzin chi cꞌa yicꞌojeꞌ na chuwech re ruwachꞌulef.
\v 25 Y rumariꞌ cukul nucꞌuꞌx chi ma xquinel ta na el chuwech re ruwachꞌulef, xa can cꞌa xquicꞌojeꞌ na cꞌa iwuqꞌui, riche (rixin) chi xquixqꞌuiy riqꞌui ri icꞌaslen y xquixquicot chiꞌiwonojel riyix ri icukuban chic icꞌuꞌx riqꞌui ri Dios.
\v 26 Riche (rixin) chi queriꞌ, riyix can sibilaj na wi xquixquicot y can xtiyaꞌ cꞌa rukꞌij rucꞌojlen ri Cristo Jesús tek xquinitzꞌet chi xquinapon chic jun bey iwuqꞌui.
\p
\v 27 Wacami cꞌa, ri rucꞌamon chi niben riyix ya ri ticꞌuaj jun cꞌaslen utz\f + Ef. 4.1.\f* can achiꞌel nubij ri lokꞌolaj ruchꞌabel ri Cristo. Wi xquinapon iwuqꞌui, que ta riꞌ yixtajin chubanic xquixbenwilaꞌ riqꞌui ri icꞌaslen, y wi ma xquinapon ta, xtinwacꞌaxaj ta cꞌa chiwij, chi can cof yix paꞌel\f + Fil. 4.1.\f* chupan ruchꞌabel ri Cristo, chi can ta junan iwech ibanon. Xtinwacꞌaxaj ta cꞌa chukaꞌ chiwij chi can itijon ikꞌij chi itoꞌon iwiꞌ chiꞌiwonojel chutzijoxic ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic.
\v 28 Y chukaꞌ man ta ixibin iwiꞌ\f + Is. 41.10; Mt. 10.28.\f* chiquiwech ri yeꞌetzelan iwuche (iwixin). Ruma wi ma xtixibij ta iwiꞌ, xtikꞌalajin chiquiwech riyeꞌ chi riyix iwilon chic ri colotajic ri nuyaꞌ ri Dios. Y xtikꞌalajin chukaꞌ chiquiwech riyeꞌ chi xa pa kꞌakꞌ xquebeka wi. Ronojel reꞌ pa rukꞌaꞌ ri Dios cꞌo wi.
\v 29 Riyix ma xu (xe) ta wi yatajnek chiwe chi ninimaj ri Cristo, xa can yatajnek chukaꞌ chiwe chi nikꞌaxaj tijoj pokonal\f + Mt. 5.12; Hch. 5.41.\f* ruma rubiꞌ Riyaꞌ.
\v 30 Riyix can ikꞌaxan qꞌuiy tijoj pokonal achiꞌel ri itzꞌeton chi nkꞌaxan pe riyin ruma ri rubiꞌ ri Cristo. Y wacami tiwetamaj cꞌa chi cꞌa cꞌo na tijoj pokonal nkꞌaxaj.
\c 2
\s Tikachꞌutinirisaj kiꞌ achiꞌel xuben ri Cristo
\p
\v 1 Wachꞌalal, riqꞌui ri Cristo can cꞌo wi cukbel cꞌuꞌx. Riyaꞌ chukaꞌ nuyaꞌ ajowabel chiquicojol ri yeniman riche (rixin), y ri Lokꞌolaj ru-Espíritu nuben chique chi can junan quiwech niquiben, chi nicajoꞌ quiꞌ y chi niquijoyowaj quiwech chicachibil quiꞌ.
\v 2 Rumacꞌariꞌ xa jun iwech tibanaꞌ,\f + 1 P. 3.8.\f* y can tiwajoꞌ iwiꞌ chiꞌiwachibil iwiꞌ. Y tek nichꞌob rij jun cosa can junan iwech tibanaꞌ, riche (rixin) chi queriꞌ nitzꞌakatisaj ri quicoten ri cꞌo chic pa wánima.
\v 3 Ronojel cꞌa ri niben chiꞌijujunal, ma tiben ta xa riche (rixin) chi ninimirisaj iwiꞌ,\f + Stg. 3.13, 14.\f* ni ma riche (rixin) ta chi xaxu (xaxe wi) chiwe riyix nucꞌom wi pe ri utz. Xa tichꞌutinirisaj iwiꞌ, y tibanaꞌ ka chi riyix xa majun ikꞌij que chiquiwech ri nicꞌaj chic.\f + 1 P. 5.5, 6.\f*
\v 4 Ma xu (xe) ta cꞌa riyix ri nichꞌob ka iwiꞌ, xa can queꞌichꞌoboꞌ cꞌa chukaꞌ ri nicꞌaj chic.\f + 1 Co. 10.24.\f*
\p
\v 5 Can tibanaꞌ cꞌa riyix achiꞌel ruchꞌobonic ri Cristo Jesús.\f + Jn. 13.15.\f*
\v 6 Ruma Riyaꞌ astapeꞌ can Dios wi,\f + Is. 9.6; Jn. 1.1-4; 5.18.\f* pero ma xuben ta chi can junan rukꞌij riqꞌui ri Dios.
\v 7 Riyaꞌ ma xupokonaj ta cꞌa xuyaꞌ ca ri rukꞌij rucꞌojlen, y xoꞌalex ka chuwech re ruwachꞌulef. Can xoc cꞌa winek achiꞌel riyoj;\f + Jn. 1.14.\f* xuben achiꞌel jun ti mozo.\f + Mt. 10.45; 20.28.\f*
\v 8 Riyaꞌ xoc cꞌa winek achiꞌel riyoj y xuchꞌutinirisaj riꞌ. Can xunimaj y xuben cꞌa ronojel ri xubij ri Dios Tataꞌixel chare; can xunimaj tzij chi xapon pa camic; ri camic chuwech ri cruz.\f + He. 12.2.\f*
\v 9 Y rumariꞌ ri Dios xuben chare chi can cꞌo rukꞌij rucꞌojlen ri chilaꞌ chicaj y xoc nimalaj Ajaf pa ruwiꞌ ronojel.\f + Mt. 28.18.\f* Y chukaꞌ xuyaꞌ jun rubiꞌ ri más nim rukꞌij que chiquiwech quinojel biꞌaj.\f + Ef. 1.21.\f*
\v 10 Riche (rixin) chi queriꞌ can pa rubiꞌ ri Jesús, quexuqueꞌ cꞌa quinojel ri yecꞌo chilaꞌ chicaj, ri yecꞌo chuwech re ruwachꞌulef,\f + Ap. 5.13.\f* y chukaꞌ ri yecꞌo chuxeꞌ ri ulef.
\v 11 Y quinojel xtiquibij chi ri Jesucristo yariꞌ ri Ajaf,\f + Ro. 14.9.\f* riche (rixin) chi queriꞌ can xtiquiyaꞌ rukꞌij rucꞌojlen ri Katataꞌ Dios.
\s Riyoj ri kaniman chic ri Jesucristo yoj achiꞌel sakil chuwech re ruwachꞌulef
\p
\v 12 Rumacꞌariꞌ, riyix ri sibilaj yixinwajoꞌ, nbij cꞌa chiwe chi ma quixtaneꞌ ta chi ninimaj rutzij ri Dios. Queriꞌ xiben tek xicꞌojeꞌ iwuqꞌui y wacami re ma yincꞌo ta apo iwuqꞌui, xa can más chi na tinimaj rutzij ri Dios. Titijaꞌ ikꞌij chrij ri colotajic, y can tixibij cꞌa iwiꞌ chi yixmacun chuwech ri Dios.
\v 13 Ruma ri Dios yariꞌ ri nisamej pa tak iwánima, y Riyaꞌ nuyaꞌ ri raybel\f + He. 13.21.\f* chiwe riche (rixin) chi niben ri nika chuwech Riyaꞌ. Y chukaꞌ nuyaꞌ iwuchukꞌaꞌ\f + 2 Co. 3.5.\f* riche (rixin) chi yixcowin niben ri nrajoꞌ ri Dios.
\p
\v 14 Y ronojel ri niben, can riqꞌui cꞌa ronojel iwánima tibanaꞌ. Y ma riqꞌui ta caꞌiꞌ icꞌuꞌx, ni ma riqꞌui ta oyowal.
\v 15 Queriꞌ tibanaꞌ riche (rixin) chi nicꞌuaj jun utzilaj cꞌaslen y man ta jun itzel nilitej chiwij.\f + Fil. 1.10.\f* Can tikꞌalajin cꞌa chi yix ralcꞌual ri Dios y chi man ta jun etzelal cꞌo pa tak icꞌaslen, astapeꞌ yixcꞌo chuwech re ruwachꞌulef chiquicojol ri winek ri ma choj ta quicꞌaslen; ri can ye sachnek riqꞌui ri quinaꞌoj. Yix cꞌa riyix ri yixsakirisan\f + Mt. 5.14.\f* quiche (quixin) ri winek riꞌ,
\v 16 ruma nikꞌalajsaj ri chꞌabel riche (rixin) cꞌaslen chiquiwech. Y riyin can nwajoꞌ cꞌa chi iwuma riyix xtiquicot ta ri wánima chupan ri kꞌij tek xtipe ri Cristo, ruma xtikꞌalajin chi ma chak ta queriꞌ xintij nukꞌij chubanic ri samaj chicojol.
\v 17 Y astapeꞌ ta can xquicamisex,\f + 2 Ti. 4.6.\f* ruma ri samaj ri nben chicojol, pero riyin can yiquicot. Ruma riyix can cukul icꞌuꞌx riqꞌui ri Dios y ri cukbel cꞌuꞌx riꞌ can achiꞌel jun ofrenda ri niyaꞌ chare ri Dios, y ri nuquiqꞌuel ri xtitix can xtoc chukaꞌ jun ofrenda. Riche (rixin) chi queriꞌ, riyix y riyin junan ta cꞌa nikayaꞌ jun ofrenda chare ri Dios. Y queriꞌ riyin yiquicot iwuqꞌui chiꞌiwonojel.
\v 18 Y can queriꞌ chukaꞌ tibanaꞌ riyix, can quixquicot wuqꞌui.
\s Ri Pablo nrajoꞌ cꞌa yerutek ri Timoteo y ri Epafrodito cꞌa pa tinamit Filipos
\p
\v 19 Wi can ruraybel cꞌa ri Ajaf Jesús, ri kachꞌalal Timoteo xtapon iwuqꞌui. Xtintek yan cꞌa el chanin riche (rixin) chi nberacꞌaxaj pe achique ibanon. Y queriꞌ xticukeꞌ nucꞌuꞌx riyin.
\v 20 Ri kachꞌalal ri yecꞌo wuqꞌui can majun chic jun ri can achiꞌel ri Timoteo, ri can junan kánima riqꞌui, ri can kitzij chi nuchꞌob ri achique ibanon.
\v 21 Ri nicꞌaj chic ri yecꞌo wuqꞌui, xaxu (xaxe wi) ri nicꞌatzin ka chique riyeꞌ ri niquichꞌob,\f + 2 Ti. 3.2.\f* y ma niquichꞌob ta achique ri nicꞌatzin pa rusamaj ri Cristo Jesús.
\v 22 Yacꞌa ri kachꞌalal Timoteo iwetaman chi riyaꞌ sibilaj utz. Iwetaman chi riyaꞌ oconek achiꞌel jun walcꞌual,\f + 1 Co. 4.17; 1 Ti. 1.2; 2 Ti. 1.2.\f* chi can junan yoj samajnek riqꞌui. Riyaꞌ can rujachon riꞌ chupan ri samaj riche (rixin) chi kakꞌalajsan ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic.
\v 23 Ya cꞌa riyaꞌ ri nchꞌobon chi ntek el iwuqꞌui, xa yacꞌa ri cꞌo chi nwetamaj na nabey achique xtibix chuwe pa kꞌatbel tzij; wi yinelesex el pa cárcel o cꞌo quichꞌobon ri niquiben chuwe. Y cꞌacꞌariꞌ tek xtintek el ri Timoteo iwuqꞌui.
\v 24 Y cukul nucꞌuꞌx chi ri Ajaf xtuben chuwe chi riyin chukaꞌ xquicowin xquinapon iwuqꞌui pa jun caꞌiꞌ oxiꞌ kꞌij apo.
\p
\v 25 Riyin xinchꞌob cꞌa chi nicꞌatzin nitzolin yan el ri kachꞌalal Epafrodito\f + Fil. 4.18.\f* iwuqꞌui; ri xitek pe wuqꞌui riche (rixin) chi xinorutoꞌ riqꞌui ri nicꞌatzin chuwe. Can kachibil wi cꞌa kiꞌ riqꞌui riche (rixin) chi katijon kakꞌij chi yoj samajnek pa rusamaj ri Dios.
\v 26 Y riyaꞌ sibilaj nrajoꞌ chi yixrutzꞌet yan chanin, y can nibison, ruma retaman chi riyix can xiwacꞌaxaj yan chi riyaꞌ xyawej.
\v 27 Y kas kitzij wi chi riyaꞌ sibilaj xyawej y xa jubaꞌ ma xcom. Yacꞌa ri Dios xujoyowaj ruwech riyaꞌ y xujoyowaj chukaꞌ nuwech riyin. Ruma wi ta xcom ri Epafrodito, xpe ta chic jun bis pa wánima ruma xa can yecꞌo wi bis wuqꞌui.
\v 28 Rumariꞌ riyin nwajoꞌ chi ntek yan el chanin iwuqꞌui, riche (rixin) chi niquicot ri iwánima tek xtitzꞌet. Y tek cꞌo chic iwuqꞌui, riyin chukaꞌ xtiqꞌuis ka jubaꞌ ri bis wuqꞌui.
\v 29 Can riqꞌui cꞌa quicoten ticꞌuluꞌ, ruma riyaꞌ xa jun chic rubanon riqꞌui ri Ajaf achiꞌel ibanon riyix. Can tiyaꞌ cꞌa\f + 1 Ti. 5.17.\f* quikꞌij ri kachꞌalal ri ye achiꞌel chukaꞌ riyaꞌ.
\v 30 Queriꞌ nbij chiwe ruma ri kachꞌalal Epafrodito xa jubaꞌ ma xcom ruma rusamaj ri Cristo. Ma xupokonaj ta xuyaꞌ riꞌ pa camic riche (rixin) chi xinorutoꞌ, ruma ya riyaꞌ ri xpe pan iqꞌuexel riyix riche (rixin) chi xinorutoꞌ.
\c 3
\s Ri Pablo xaxu (xaxe wi) riqꞌui ri Cristo xucukubaꞌ wi rucꞌuꞌx
\p
\v 1 Wachꞌalal, wacami nbij cꞌa chukaꞌ el chiwe chi tiquicot\f + Fil. 4.4; 1 Ts. 5.16.\f* ri iwánima riqꞌui ri Ajaf. Riyin ma ncꞌayewaj ta ntzꞌibaj chic el jun bey chiwe chi tiquicot ri iwánima, ruma wetaman chi nicꞌatzin chiwe riyix.
\p
\v 2 Can tichajij cꞌa iwiꞌ chiquiwech ri winek ri niquiben achiꞌel niquiben ri itzel tak tzꞌiꞌ;\f + Is. 56.10, 11.\f* ruma niquibij chi ye rusamajel ri Dios y xa ya cꞌa ri itzel tak banobel ri niquiben; riyeꞌ niquibij chi jun winek riche (rixin) chi nicolotej, nicꞌatzin chi niban ri circuncisión\f + Ro. 2.28; Ga. 5.2.\f* chare.
\v 3 Yacꞌa chuwech ri Dios yoj cꞌa riyoj ri banon ri kitzij circuncisión chake, ruma cꞌo chic ri Lokꞌolaj Espíritu\f + Ro. 7.6.\f* pa tak kánima ri yojtoꞌo riche (rixin) chi nikayaꞌ rukꞌij ri Dios. Y riqꞌui quicoten nikabij chi xkanimaj yan ri Jesucristo y ma rajawaxic ta chi niban ri circuncisión chake\f + Dt. 10.16; Jer. 4.4.\f* riche (rixin) chi yojcolotej.
\v 4 Astapeꞌ riyin cꞌo ta modo chi xincukubaꞌ ta nucꞌuꞌx riqꞌui ronojel ri can cꞌo rejkalen chiquiwech ri wech aj Israel. Ruma wi cꞌo jun ri nichꞌobo chi nucukubaꞌ rucꞌuꞌx riqꞌui ronojel ri utzilaj tak rubanobal riche (rixin) chi nicowin nucol riꞌ, yin ta riyin riꞌ ri cꞌo ta modo chi xincukubaꞌ más nucꞌuꞌx riqꞌui ronojel riꞌ.
\v 5 Ruma riyin wakxakiꞌ kꞌij quinalex wi tek xban ri circuncisión chuwe. Yin jun chukaꞌ israelita, yin riy rumam ca ri Benjamín. Riyin can yin jun hebreo ruma ri nteꞌ nataꞌ ye hebreo. Xinoc jun fariseo;\f + Hch. 23.6.\f* y rumariꞌ xintij nukꞌij riche (rixin) chi xinben ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés.
\v 6 Can riqꞌui cꞌa ronojel wánima xintzekelbej ri quicostumbre ri ye wech aj Israel, rumacꞌariꞌ tek xenwetzelaj ri quiniman chic ri Jesucristo ri nibix iglesia chique; xinben chique chi xquitij pokon,\f + Hch. 8.3; Ga. 1.13.\f* ruma riyin xinchꞌob chi rusamaj ri Dios ri nben. Xinchꞌob chi can choj wi ri nucꞌaslen, ruma can xintij wi nukꞌij chi xinben ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés.
\v 7 Tek rubanon ca ronojel riꞌ nim rejkalen chinuwech riyin. Pero tek xkꞌax chinuwech chi xa ma nucꞌom ta pe colotajic chuwe, can xinyaꞌ ca ronojel riꞌ riche (rixin) chi xinnimaj ri Cristo.
\v 8 Ronojel ri xincukubaꞌ nucꞌuꞌx riqꞌui tek rubanon ca, xinyaꞌ ca. Majun chic cꞌa quejkalen chinuwech riyin. Queriꞌ xinben ruma xinwetamaj ruwech ri Wajaf Cristo Jesús.\f + Jn. 17.3.\f* Ruma ri Cristo xinyaꞌ ca ronojel. Xinrokij ca, achiꞌel niban chare ri mes. Queriꞌ xinben ruma nwajoꞌ chi ri Cristo can ntoc Wajaf.
\v 9 Y nwajoꞌ chi xa jun nben riqꞌui ri Cristo. Ruma ri utzilaj tak banobel ri nuchilabej ri ley, ri janipeꞌ ri nbanon pe, ma ncukubaꞌ ta chic nucꞌuꞌx riqꞌui. Ruma ma ya ta riꞌ ri nibano chuwe riche (rixin) chi yitzꞌetetej ruma ri Dios chi majun numac. Riyin riche (rixin) chi yitzꞌetetej ruma ri Dios chi majun numac,\f + Ro. 1.17; 10.3; Ga. 2.16.\f* ya ri ncukubaꞌ nucꞌuꞌx riqꞌui ri Cristo. Ruma ri winek ri nucukubaꞌ rucꞌuꞌx riqꞌui ri Cristo, nitzꞌetetej ruma ri Dios chi majun rumac.
\v 10 Queriꞌ nwajoꞌ nben riyin ruma nwajoꞌ nwetamaj más ruwech ri Cristo y nisamej ta ri ruchukꞌaꞌ ri Dios pa nucꞌaslen riyin; can achiꞌel ri uchukꞌaꞌ ri xucusaj tek xucꞌasoj ri Cristo chiquicojol ri caminakiꞌ.\f + 1 P. 4.13.\f* Nwajoꞌ ntij pokon ruma rubiꞌ ri Dios, can achiꞌel ri pokon ri xutij ri Cristo. Nwajoꞌ cꞌa ncꞌut chi riyin can achiꞌel ta chi can xicom riqꞌui ri Cristo chuwech ri cruz. Y yacꞌariꞌ nwajoꞌ nben.
\v 11 Can ntij cꞌa nukꞌij, ruma nwajoꞌ yicꞌastej el chiquicojol ri caminakiꞌ y yibecꞌojeꞌ chilaꞌ chicaj riqꞌui ri Dios.
\p
\v 12 Riyin ma nbij ta cꞌa chi can ta wilon chic ronojel ri cꞌo riqꞌui ri Cristo. Ni ma nbij ta chukaꞌ chi can ta tzꞌaket chic ri nucꞌaslen. Ma que ta riꞌ. Riyin ntij cꞌa nukꞌij\f + 1 Ti. 6.12.\f* riche (rixin) chi yeꞌoc wuche (wixin) ronojel ri yecꞌo riqꞌui ri Cristo Jesús; yariꞌ ri xrajoꞌ chuwe tek xirusiqꞌuij (xiroyoj).
\v 13 Wachꞌalal, can ma nbij ta cꞌa chi wuche (wixin) chic riyin ronojel ri yecꞌo riqꞌui ri Cristo, y rumariꞌ can yitajin ntij nukꞌij chrij.\f + Fil. 2.12.\f* Xaxu (xaxe wi) chic riꞌ ri nchꞌob re chinuwech apo y ma yecꞌatzin ta chic chi nchꞌob ri xekꞌax yan ca.
\v 14 Can ntij wi nukꞌij chrij ri chinuwech apo ri acuchi (achique) cꞌo chi yinapon wi, ruma nwajoꞌ chi can ntoc wuche (wixin) riyin ri lokꞌolaj sipanic ri nuyaꞌ ri Dios.\f + 2 Ti. 4.7, 8; He. 12.1.\f* Y ruma cꞌa ri Cristo Jesús tek ri Dios xirusiqꞌuij (xiroyoj) riyin; ruma nrajoꞌ chi yibe chilaꞌ chicaj y nrajoꞌ chi ntoc wuche (wixin) riyin ri lokꞌolaj sipanic ri nuyaꞌ Riyaꞌ.
\p
\v 15 Ronojel cꞌa ri xinbij chiwe, que ta cꞌa riꞌ ri nikachꞌob konojel ri can cukul chic kacꞌuꞌx riqꞌui ri Dios. Yacꞌa wi yecꞌo chiwe riyix ri ma que ta riꞌ niquichꞌob, ri Dios chukaꞌ xtukꞌalajsaj ta cꞌa chiquiwech.\f + 1 Co. 2.6; 14.20.\f*
\v 16 Pero xa janiꞌ ta na cꞌa ri etamabel ri ruyaꞌon ri Dios chake, can queriꞌ cꞌa rajawaxic chi nikaben pa kacꞌaslen, y can junan ta cꞌa nikachꞌob konojel.
\p
\v 17 Wachꞌalal, tibanaꞌ cꞌa ri achiꞌel ri nben riyin; y tibanaꞌ chukaꞌ achiꞌel niquiben ri nicꞌaj chic kachꞌalal, ri can niquiben chukaꞌ ri achiꞌel nben riyin y ya cꞌa riꞌ ri titzekelbej, achiꞌel nikaben riyoj.\f + Sal. 37.37.\f*
\v 18 Ruma ye qꞌuiy ri yecꞌo chicojol ri yeꞌetzelan riche (rixin) ri Cristo.\f + Fil. 1.15-17.\f* Y reꞌ qꞌuiy cꞌa mul nbin chic chiwe. Y wacami can yinokꞌ re nbij chic el jun bey chiwe. Ruma riyeꞌ ma niquinimaj ta chi xaxu (xaxe wi) riqꞌui ri xuben ri Cristo chuwech ri cruz tek yojcolotej.
\v 19 Y pa ruqꞌuisbel, riyeꞌ xa pa kꞌakꞌ cꞌa xquebeka wi. Xaxu (xaxe wi) ri ruraybel ri chꞌaculaj ri niquichꞌobolaꞌ y yariꞌ oconek qui-dios. Y can niquinimirisaj quiꞌ chubanic jun cosa ri xa sibilaj qꞌuixbel. Can benak cꞌa\f + Ro. 8.5.\f* ri cánima chrij ri cosas riche (rixin) re ruwachꞌulef.
\v 20 Yacꞌa riyoj can yoj riche (rixin) chic chilaꞌ chicaj\f + Col. 3.1, 3.\f* ri acuchi (achique) nipe wi ri Kacolonel, y yariꞌ ri Ajaf Jesucristo, y xaxu (xaxe wi) chic koyoben ri kꞌij tek xtipe.\f + 2 Ti. 4.8; Tit. 2.13.\f*
\v 21 Ri chꞌaculaj cꞌa ri kacꞌuan wacami, majun oc rucꞌojlen, pero xtapon na jun kꞌij tek Riyaꞌ xtujel el y xkoj-oc cꞌa achiꞌel Riyaꞌ ri cꞌo rukꞌij rucꞌojlen.\f + Sal. 17.15; 1 Jn. 3.2.\f* Queriꞌ xtuben kiqꞌui ruma can sibilaj nim ri uchukꞌaꞌ\f + Ef. 1.18-23.\f* ri cꞌo riqꞌui y ya uchukꞌaꞌ riꞌ ri nucusaj riche (rixin) chi nicꞌojeꞌ ronojel pa rukꞌaꞌ.
\c 4
\s Can ronojel kꞌij cꞌa tiquicot ri iwánima
\p
\v 1 Rumacꞌariꞌ wachꞌalal, can ticukeꞌ cꞌa icꞌuꞌx riqꞌui ri Ajaf Jesucristo. Riyin sibilaj yixinwajoꞌ y nrayij chukaꞌ chi nikatzꞌet chic jun bey kawech iwuqꞌui. Riyix sibilaj quicoten ri icꞌamom pe chuwe ruma riqꞌui ri icꞌaslen riyix nikꞌalajin chi cꞌo xucꞌom pe ri samaj ri xinben chicojol; can yix cꞌa riyix ri rajel ruqꞌuexel ri nusamaj.\f + 1 Ts. 2.19.\f*
\p
\v 2 Ncꞌutuj cꞌa jun utzil chique ri kachꞌalal Evodia y ri kachꞌalal Síntique chi junan quiwech tiquibanaꞌ,\f + Fil. 2.2.\f* ruma can quiniman chic ri Ajaf.
\v 3 Y riyit chukaꞌ yit jun wech aj samajel, ri can yitcꞌo wi chupan ri samaj riche (rixin) ri Dios, ncꞌutuj cꞌa jun utzil chawe riche (rixin) chi queꞌatoꞌ ri caꞌiꞌ kachꞌalal ixokiꞌ riꞌ, riche (rixin) chi junan chic quiwech tiquibanaꞌ, ruma riyeꞌ quitijon quikꞌij chukaꞌ chupan ri rusamaj ri Dios; can xenwachibilaj wi chukꞌalajsaxic ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic. Junan xesamej wuqꞌui, ye cachibilan ri kachꞌalal Clemente y nicꞌaj chic kachꞌalal, ri tzꞌiban chic quibiꞌ chilaꞌ chicaj chupan ri wuj riche (rixin) cꞌaslen.
\p
\v 4 Wachꞌalal, can ronojel kꞌij tiquicot cꞌa ri iwánima riqꞌui ri Ajaf; y nbij chic cꞌa jun bey chiwe chi can tiquicot cꞌa ri iwánima.\f + Ro. 12.12; 1 Ts. 5.16-18.\f*
\v 5 Can utz inaꞌoj tibanaꞌ quiqꞌui ri winek y can queriꞌ ta cꞌa nikꞌalajin chiquiwech quinojel. Ruma ri Ajaf xa nakaj chic cꞌo wi pe.\f + Stg. 5.8, 9.\f*
\p
\v 6 Ma tichꞌujirisaj ta iwiꞌ xabachique ta na ri nipe chiwij, xa tiyaꞌ pa rukꞌaꞌ ri Dios y ticꞌutuj chare ri nicꞌatzin chiwe,\f + Sal. 55.22; Pr. 16.3.\f* y chukaꞌ ma quixtaneꞌ ta chi niyaꞌ matiox chare ri Dios.
\v 7 Wi queriꞌ xtiben, ri uxlanibel cꞌuꞌx ri nuyaꞌ ri Dios xticꞌojeꞌ pa tak iwánima;\f + Is. 26.3; Jn. 14.27; Col. 3.15.\f* y ri uxlanibel cꞌuꞌx riꞌ can xtuchajij wi ri iwánima y xquixrutoꞌ riqꞌui ri nichꞌob. Queriꞌ xtuben chiwe ruma xa jun chic ibanon riqꞌui ri Cristo Jesús. Y ri uxlanibel cꞌuꞌx riꞌ can ma xkojcowin ta nikachꞌob, ruma can sibilaj nim ri samaj ri nuben.
\s Xaxu (xaxe wi) ri utz ri tikabanaꞌ y tikachꞌoboꞌ
\p
\v 8 Wachꞌalal, pa ruqꞌuisbel nwajoꞌ cꞌa nbij el chiwe ri rucꞌamon chi niben y nichꞌob, y riꞌ ya ri kas kitzij, ri cꞌo rukꞌij, ri choj, ri chꞌajchꞌoj, ri jabel, ri elenak rutzijol chi yariꞌ ri utz, ri can utz wi, y ronojel ri rucꞌamon chi niyaꞌox (nyaꞌ) rukꞌij. Can ya cꞌa riꞌ ri tibanaꞌ y tichꞌoboꞌ.
\p
\v 9 Can ya cꞌa ri xiwetamaj, ri xicꞌul, ri xiwacꞌaxaj y ri xitzꞌet wuqꞌui,\f + Fil. 3.17.\f* ya cꞌa riꞌ ri tibanaꞌ. Y ri Dios ri niyaꞌo ri uxlanibel cꞌuꞌx, can xticꞌojeꞌ wi iwuqꞌui.
\s Ri ofrenda ri xquitek ri kachꞌalal aj Filipos chare ri Pablo
\p
\v 10 Sibilaj cꞌa niquicot ri wánima y yimatioxin chare ri Ajaf iwuma, chi xinatej chic pe chiwe riche (rixin) chi yinitoꞌ, astapeꞌ cꞌo chic jubaꞌ kꞌij ri majun chic achique ta ri itakon pe chuwe. Pero riꞌ ma ruma ta chi xinimestaj, ma que ta riꞌ, xa ruma chi ma yix cowinek ta.
\v 11 Y reꞌ ma nbij ta cꞌa ruma nwajoꞌ nutoꞌic. Ma que ta riꞌ. Riyin xa xucꞌuluj yan chuwe chi yiquicot ronojel kꞌij. Wi cꞌo ncusaj, utz, y wi majun ncusaj, utz chukaꞌ chuwe riyin.\f + 1 Ti. 6.6; He. 13.5.\f*
\v 12 Wetaman cꞌa yicꞌaseꞌ riqꞌui mebaꞌil y wetaman yicꞌaseꞌ riqꞌui beyomel. Qꞌuiy yan cꞌa ri xinwetamaj y yiquicot riqꞌui ri achique nwil, wi nwil qꞌuiy nuway o wi xa majun, wi cꞌo qꞌuiy wuqꞌui o xa cꞌo rajawaxic chuwe.\f + 1 Co. 4.11; 2 Co. 11.27.\f*
\v 13 Can ya cꞌa ri Cristo niyaꞌo wuchukꞌaꞌ riche (rixin) chi yicowin nkꞌaxaj ronojel.\f + Jn. 15.5; 2 Co. 12.9.\f*
\v 14 Y reꞌ ma ntel ta chi tzij chi riyix man ta utz ri xiben chi xitek pe jun ofrenda chuwe, ruma xijoyowaj pe nuwech\f + Fil. 1.7.\f* y xinaꞌ chukaꞌ riyix ri tijoj pokonal ri yincꞌo wi.
\p
\v 15 Riyin nchꞌob chi riyix aj Filipos cꞌa ninatej na chiwe, chi tek riyin xinchop rutzijoxic ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic, y tek xinel pe chiriꞌ pa Macedonia, majun chic jun iglesia ri xyaꞌo ta jun ofrenda chuwe, xa can xu (xe) wi cꞌa riyix.
\v 16 Queriꞌ nbij chiwe, ruma cꞌa yincꞌo na pa tinamit Tesalónica tek riyix xitakalaꞌ yan ofrendas chuwe riche (rixin) chi xinitoꞌ riqꞌui ri nicꞌatzin chuwe.
\v 17 Can niquicot wi ri wánima ruma xininataj chic pe, pero ma ruma ta cꞌa ri ofrenda ri xitek pe chuwe, ma que ta riꞌ. Ri wánima niquicot ruma wetaman chi ri ofrenda riꞌ cꞌo cꞌa chukaꞌ utz ri nucꞌom pe chiwe riyix.\f + Jn. 15.8, 16.\f*
\v 18 Can xincꞌul cꞌa ronojel ri xitek pe riyix chrij ri kachꞌalal Epafrodito riche (rixin) chi xoruyaꞌ chuwe.\f + Fil. 2.25.\f* Rumacꞌariꞌ can qꞌuiy chic cꞌo wuqꞌui nnaꞌ riyin riche (rixin) chi ncusaj. Re ofrenda reꞌ can jubul ruxlaꞌ nunaꞌ ri Dios y can nika wi chuwech,\f + 2 Co. 9.12; He. 13.16.\f* y yojcowin nikabij chi can chare ri Dios xiyaꞌ wi, y Riyaꞌ xucꞌul.
\v 19 Ri ka-Dios ri can cꞌo wi rukꞌij rucꞌojlen y sibilaj rubeyomal cꞌo, xtuyaꞌ cꞌa ronojel ri nicꞌatzin chiwe ruma xa jun chic ibanon riqꞌui ri Cristo Jesús.\f + Sal. 23.1; Pr. 8.21; 2 Co. 9.8.\f*
\v 20 Y kas xtiyaꞌox (xtyaꞌ) ta cꞌa rukꞌij rucꞌojlen ri Katataꞌ Dios, riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek. Amén.
\s Ri ruqꞌuisbel tak chꞌabel chare re wuj reꞌ
\p
\v 21 Y tiyaꞌ cꞌa rutzil quiwech quinojel ri lokꞌolaj tak kachꞌalal ri xa jun chic chukaꞌ quibanon riqꞌui ri Cristo Jesús. Y chukaꞌ ri kachꞌalal ri yecꞌo wuqꞌui niquitek el rutzil iwech riyix.
\v 22 Can quinojel cꞌa ri lokꞌolaj tak kachꞌalal niquitek el rutzil iwech. Pero ri más yeꞌajowan chi niquitek el rutzil iwech ye ri yesamej pa rachoch ri César.\f + Fil. 1.13.\f*
\p
\v 23 Ri rutzil ri Kajaf Jesucristo xticꞌojeꞌ ta cꞌa iwuqꞌui chiꞌiwonojel.\f + Ro. 16.20.\f* Amén. 
