\id 1TI Kaqchikel, Western [ckw] NT (Colombia) -2011 bd. 
\h 1 TIMOTEO
\toc1 1 Timoteo
\toc2 1 Ti
\mt Ri nabey wuj ri xutzꞌibaj ri apóstol San Pablo chare ri Timoteo
\ip Yareꞌ ri nabey wuj ri xutek ri apóstol San Pablo chare ri Timoteo. Ri Timoteo jun cꞌajol achi pastor riche (rixin) ri iglesia ri cꞌo pa tinamit Efeso. Riyaꞌ cꞌa ma jane cꞌo ta qꞌuiy runaꞌoj chi yerucꞌuaj ri quiniman chic ri Dios, rumariꞌ tek ri Pablo nutek re wuj reꞌ riche (rixin) chi nupixabaj ri Timoteo chrij ri achique quicꞌuaxic nuben chique ri kachꞌalal, y nuyaꞌ chukaꞌ naꞌoj chare ri achique nuben quiqꞌui ri xa ma ya ta ri ruchꞌabel ri Dios niquitzijoj chiquicojol ri quiniman chic ri Dios. Y nucukubaꞌ chukaꞌ rucꞌuꞌx chupan ri rusamaj ri Dios, riche (rixin) chi queriꞌ ri Timoteo ntoc jun utzilaj rusamajel ri Dios.
\io Chupan ri tanaj 1 y napon cꞌa pa ruqꞌuisbel chare ri tanaj 3, ri Pablo nukꞌalajsaj chare ri Timoteo ri achique nuben chi utz rucꞌuaxic nuben chare ri iglesia. Y queriꞌ chukaꞌ quinojel ri yesamej pan iglesia, can pa ruchojmil tiquibanaꞌ chare ri rusamaj ri Dios.
\io Y chupan ri tanaj 4 y napon cꞌa pa ruqꞌuisbel chare ri tanaj 6, ri Pablo nukꞌalajsaj más chare ri Timoteo ri achique utz chi nuben chiquicojol ri kachꞌalal, y ri achique chi naꞌoj ri utz chi nuyaꞌ chique chupan ri quicꞌaslen ri ruyaꞌon ri Dios chique.
\c 1
\s Ri San Pablo nutek el rutzil ruwech ri Timoteo
\p
\v 1 Riyin ri Pablo, yin jun ruꞌapóstol ri Jesucristo ruma queriꞌ xubij ri Dios Kacolonel y queriꞌ chukaꞌ xubij ri Kajaf Jesucristo. Y can chrij wi cꞌa ri Ajaf Jesucristo cukul wi apo kacꞌuꞌx.
\v 2 Ntzꞌibaj cꞌa el re wuj reꞌ chawe riyit Timoteo\f + Hch. 16.1.\f* ri can yit achiꞌel nucꞌajol, ruma can animan wi ri Jesucristo. Ri utzil, ri joyowanic y ri uxlanibel cꞌuꞌx ri nuyaꞌ ri Katataꞌ Dios y ri Kajaf Cristo Jesús xticꞌojeꞌ ta cꞌa pan awánima.
\s Ri Pablo nubij chare ri Timoteo chi tuchajij riꞌ chuwech ri tijonic ri xa ma ye kitzij ta
\p
\v 3 Y achiꞌel ri xinbij ca chawe tek riyin xipe waweꞌ pa Macedonia,\f + Hch. 20.1, 3.\f* queriꞌ chukaꞌ nbij chawe wacami, chi cacꞌojeꞌ na pa tinamit Efeso, ruma chiriꞌ yecꞌo cꞌa ri niquicꞌut chꞌabel ri xa man achiꞌel ta nubij ri ruchꞌabel ri Dios.\f + Ga. 1.6, 7.\f* Y nicꞌatzin chi nabij chique chi ma tiquicꞌut ta chꞌabel ri xa ma ye kitzij ta.
\v 4 Chukaꞌ tabij chique chi ma tiquiyaꞌ ta quixquin chare ri nitzijox chiquij ri winek ri xecꞌojeꞌ ojer ca y ri nicꞌaj chic tzij ri xa choj ye tzꞌucutajnek pe.\f + 1 Ti. 4.7; 2 Ti. 2.23; 4.4; Tit. 1.14.\f* Tzij achiꞌel riꞌ can yecꞌo pe y majun bey xqueqꞌuis ta. Yetzijolox, pero xa niquisukꞌ kanaꞌoj. Y xa ma yojquitoꞌ ta riche (rixin) chi yojqꞌuiy chupan ri kacꞌaslen riqꞌui ri Dios, cꞌaslen riche (rixin) ri kacukbel cꞌuꞌx riqꞌui Riyaꞌ. Yacꞌareꞌ nbij chawe.
\p
\v 5 Ronojel re nbij chawe, reꞌ can ruma chi nwajoꞌ chi can ta quinojel ri kachꞌalal nicajoꞌ quiꞌ\f + Ro. 13.8; Ga. 5.14.\f* riqꞌui jun cánima chꞌajchꞌoj,\f + Sal. 51.10; 2 Ti. 2.22.\f* jun cánima ri nunaꞌ chi utz cꞌo chuwech ri Dios, y riqꞌui chukaꞌ jun kitzij cukbel cꞌuꞌx.
\v 6 Ruma yecꞌo nicꞌaj ri xa xquiyaꞌ ca rubanic ronojel reꞌ. Xaxu (xaxe) wi chic tzij ri majun rejkalen ri yequibilaꞌ.
\v 7 Riyeꞌ nicajoꞌ yequitijoj ri winek chare ri ruley ri Dios ri rutzꞌiban ca ri Moisés. Pero xa ma nikꞌax ta chiquiwech ri nubij ri ley riꞌ. Ni ma quetaman ta chukaꞌ ri achique yequibilaꞌ chrij ri nubij ri ley.
\p
\v 8 Riyoj ketaman chi ri ley riꞌ can utz wi.\f + Neh. 9.13; Ro. 7.12.\f* Pero nicꞌatzin chi nucusex pa ruchojmil.
\v 9 Y ketaman chukaꞌ chi ri ley ma xyaꞌox (xyaꞌ) ta pa quiwiꞌ ri winek ri choj quicꞌaslen. Ri ley xa xyaꞌox (xyaꞌ) pa quiwiꞌ ri winek ri ma yeniman ta tzij,\f + Ga. 3.19.\f* pa quiwiꞌ ri ma utz ta quicꞌaslen chuwech ri Dios, ri aj maquiꞌ, ri cꞌo itzel pa tak cánima, ri niquixolkꞌotij ri rubiꞌ ri Dios, ri yequicamisalaꞌ quiteꞌ quitataꞌ, ri yequicamisalaꞌ xabachique winek.\f + Ap. 21.8.\f*
\v 10 Chukaꞌ ri ley cꞌo pa quiwiꞌ ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ ri niquicanoj quiꞌ riche (rixin) chi yemacun y xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ,\f + He. 13.4.\f* y pa quiwiꞌ ri achiꞌaꞌ ri xa quiqꞌui quech achiꞌaꞌ\f + 1 Co. 6.9.\f* yemacun wi. Cꞌo chukaꞌ pa quiwiꞌ ri yeꞌelekꞌan winek,\f + Ex. 21.16.\f* pa quiwiꞌ ri yebin chꞌabel ri ma kitzij ta, pa quiwiꞌ ri can niquinataj wi rubiꞌ ri Dios tek yetzijon riche (rixin) chi ninimex ri niquibij,\f + Mt. 5.33.\f* pero xa ma kitzij ta ri niquibij. Y cꞌo chukaꞌ pa quiwiꞌ ri winek ri yeꞌetzelan\f + 2 Ti. 4.3.\f* ri ruchꞌabel ri Dios.
\v 11 Queriꞌ nubij ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic, ruchꞌabel ri nimalaj Dios ri nikayaꞌ rukꞌij rucꞌojlen. Y ya cꞌa chꞌabel reꞌ ri chilaben chuwe riyin chi ntzijoj.\f + 1 Ti. 2.7.\f*
\s Ri samaj ri chilaben chare ri Pablo ruma ri Dios
\p
\v 12 Sibilaj cꞌa yimatioxin chare ri Kajaf Cristo Jesús, ri can ruyaꞌon wuchukꞌaꞌ y rucukuban rucꞌuꞌx chuwij chi can nben wi ri rusamaj. Rumariꞌ xuben chuwe chi xinoc rusamajel.\f + Col. 1.25.\f*
\v 13 Queriꞌ xuben chuwe, astapeꞌ tek rubanon ca xa xiyokꞌon chrij, y xenyaꞌ pa tijoj pokonal\f + Hch. 8.3; 9.1.\f* ri winek ri quiniman Riyaꞌ; y qꞌuiy pokon ri xinbanalaꞌ chique. Pero ri Ajaf xujoyowaj nuwech, ruma ri tiempo riꞌ riyin ma wetaman ta ri xenbanalaꞌ\f + Lc. 23.34.\f* ruma ma jane nuniman ta ri Jesucristo.
\v 14 Yacꞌa ri Kajaf Dios sibilaj nim rutzil\f + Lc. 7.47; 1 Co. 15.10.\f* ri xuyaꞌ pa nuwiꞌ. Ruma xuben chuwe chi xincukubaꞌ nucꞌuꞌx riqꞌui y xuyaꞌ chukaꞌ ajowabel pa wánima can achiꞌel ri yatajnek chique ri xa jun chic quibanon riqꞌui ri Cristo Jesús.
\p
\v 15 Y re chꞌabel re nbij chawe wacami, can kitzij wi, y rucꞌamon chi ninimex cuma quinojel: Chi ri Jesucristo xpe chuwech re ruwachꞌulef chiquicolic ri aj maquiꞌ,\f + Mt. 9.13; 1 Jn. 3.5.\f* y yin cꞌa riyin ri más yin aj mac que chiquiwech ri nicꞌaj chic aj maquiꞌ.
\v 16 Pero astapeꞌ ta na chi qꞌuiy ri numac riyin, ri Jesucristo xujoyowaj nuwech y xucuy numac riche (rixin) chi xucꞌut chiquiwech ri winek chi Riyaꞌ sibilaj nicochꞌon. Xucuy numac riyin riche (rixin) chi xinoc jun cꞌambel naꞌoj chiquiwech ri winek ri xqueniman riche (rixin), chi xabachique ta na rubanic ri quimac, xquerucuy riche (rixin) chi niquil ri cꞌaslen riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek.
\v 17 Ri Dios can ya Riyaꞌ ri Rey\f + Sal. 10.16; 45.1, 6.\f* riche (rixin) ronojel tiempo re benak,\f + Sal. 145.13; Dn. 2.44; 7.14; Mi. 5.2.\f* Riyaꞌ ma camel ta, ni ma tzꞌetetel ta, y xaxu (xaxe) wi Riyaꞌ ri Dios y nimalaj etamanel. Can ta xtiyaꞌox (xtyaꞌ) rukꞌij rucꞌojlen Riyaꞌ riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek.\f + Mt. 6.13.\f* Amén.
\p
\v 18 Y riyit Timoteo ri can yit achiꞌel nucꞌajol, nbij cꞌa chawe chi man cꞌa tamestaj ta ri bin ca cuma ri kachꞌalal chi xatoc jun rusamajel ri Dios. Y riꞌ can ya wi ri Dios ri xkꞌalajsan chiquiwech riyeꞌ.\f + 1 Ti. 4.14.\f* Man cꞌa tamestaj ta. Xa can tatijaꞌ akꞌij chi naben ri samaj ri bin ca chawe chi naben, can achiꞌel nuben jun utzilaj soldado.
\v 19 Riyit cukul chic acꞌuꞌx riqꞌui ri Dios, y ri awánima nunaꞌ chi utz cꞌo chuwech ri Dios,\f + 1 Ti. 3.9.\f* y can quecꞌariꞌ tabanaꞌ. Ruma yecꞌo kachꞌalal ri ma que ta riꞌ xquiben, y rumariꞌ xsach quicꞌuꞌx.
\v 20 Queriꞌ xquiben ri Himeneo\f + 2 Ti. 2.17.\f* y ri Alejandro,\f + 2 Ti. 4.14.\f* y rumariꞌ xenjech pa rukꞌaꞌ ri Satanás, riche (rixin) chi queriꞌ tiquetamaj chi ma tiquiyokꞌ ta ri Dios.
\c 2
\s Ri oración can nicꞌatzin wi
\p
\v 1 Wacami cꞌa nbij chawe: Can nicꞌatzin chi nikaben orar,\f + Ef. 6.18.\f* tikatijaꞌ rukꞌijul chi nikacꞌutuj utzil chare ri Dios, can tikacꞌutuj achique ri nicꞌatzin y kojmatioxin chukaꞌ chare ri Dios. Quecꞌariꞌ tikabanaꞌ pa quiwiꞌ quinojel ri winek.
\v 2 Tikacꞌutuj cꞌa chare ri Dios chi querutoꞌ ri ye aj kꞌatbel tak tzij ri nibix reyes chique. Tikacꞌutuj chukaꞌ chare chi querutoꞌ ri nicꞌaj chic aj kꞌatbel tak tzij, riche (rixin) chi queriꞌ xtucꞌuex ta jun cꞌaslen chꞌuchꞌuj kuma konojel, y man ta cꞌo chꞌaꞌoj chkacojol. Y chukaꞌ xtikacꞌuaj ta cꞌa jun utzilaj cꞌaslen chuwech ri Dios y chiquiwech ri winek.
\v 3 Ruma yareꞌ ri utz y ya chukaꞌ reꞌ ri nika chuwech\f + Ro. 12.2.\f* ri Dios ri Kacolonel chi nikaben.
\v 4 Ruma Riyaꞌ nrajoꞌ chi can ta quinojel ri winek niquetamaj ta ri kas kitzij y yecolotej ta pe chupan ri quimac.\f + Jn. 3.16, 17.\f*
\v 5 Ruma xaxu (xaxe) wi cꞌa jun Dios cꞌo.\f + Ro. 3.30.\f* Y xaxu (xaxe) wi jun kꞌaxanel cꞌo pa nicꞌaj ri nibano chi junan kawech riqꞌui ri Dios. Ri nibano ri samaj riꞌ ya ri Jesucristo ri xoc winek achiꞌel riyoj.
\v 6 Riyaꞌ ma xupokonaj ta xuyaꞌ riꞌ pa camic riche (rixin) chi xutoj ri kamac konojel.\f + Ef. 1.7.\f* Y ronojel cꞌa ri xuben ri Jesús xchap rutzijoxic tek xapon ri tiempo.\f + Ga. 4.4.\f*
\v 7 Y rumariꞌ tek ri Dios xiruchaꞌ\f + Hch. 9.15; 13.2.\f* riyin riche (rixin) chi xinoc jun apóstol riche (rixin) chi ntzijoj ri ruchꞌabel chique ri winek ri ma ye israelitas ta. Y ronojel re nbij wacami can kitzij wi. Ri Cristo can nutzꞌet wi ri wánima chi can kitzij wi ri nbij y ma ntzꞌuc ta tzij. Y ncꞌut ri ruchꞌabel chiquiwech ri winek ri ma ye israelitas ta, riche (rixin) chi ticukeꞌ quicꞌuꞌx riqꞌui ri Jesucristo y tiquetamaj ri kitzij.
\p
\v 8 Y nwajoꞌ cꞌa chi ri achiꞌaꞌ tiquibanaꞌ orar pa ronojel lugar\f + Mal. 1.11.\f* pa rubiꞌ ri Dios. Y tek niquiben orar y niquiyec ri quikꞌaꞌ chicaj, can riqꞌui chꞌajchꞌojil, y man ta riqꞌui coyowal y man ta cꞌo chꞌaꞌoj chiquicojol.
\v 9 Y queriꞌ chukaꞌ ri ixokiꞌ, quequicusaj quitziak ri ma nikꞌax ta ruwiꞌ. Tiquichꞌoboꞌ na jabel ri achique yequicusaj. Ma rajawaxic ta chi nikꞌax ruwiꞌ niquibanalaꞌ ruchojmil ri rusmal tak quiwiꞌ\f + 1 P. 3.3.\f* y chi nikꞌax ruwiꞌ yequicusalaꞌ cosas ri ye banon riqꞌui kꞌanapuek, o cosas ri ye banon riqꞌui ri tak abej ri nibix perla chique, o yequicusalaꞌ ta tziek ri sibilaj jotol cajel.
\v 10 Ri más rajawaxic chi niquiben ri ixokiꞌ ri can quiniman chic ri Dios, ya ri tiquibanaꞌ utzil chique nicꞌaj chic, can achiꞌel rucꞌamon chi niquiben ri niquibij chi quicꞌuan jun cꞌaslen ri nika chuwech ri Dios.\f + 1 P. 3.4.\f*
\v 11 Y nbij chukaꞌ chi tek nitzijox ri ruchꞌabel ri Dios, ri ixokiꞌ nicꞌatzin chi cꞌo niquetamaj y rumariꞌ xaxu (xaxe wi) tiquicꞌaxaj y tiquinimaj ri nibix.
\v 12 Y ma nyaꞌ ta kꞌij chique ri ixokiꞌ riche (rixin) chi yequitijoj ri kachꞌalal, y ma nyaꞌ ta kꞌij chi nikꞌax ri quitzij pa quiwiꞌ ri achiꞌaꞌ y tek nitzijox ri ruchꞌabel ri Dios, xaxu (xaxe) wi tiquicꞌaxaj.\f + 1 Co. 14.34.\f*
\v 13 Ruma tek ri Dios xuben ri winek, nabey xuben ri achi ri xubiniꞌaj Adán,\f + Gn. 1.27.\f* y cꞌacꞌariꞌ xuben ri ixok ri xubiniꞌaj Eva. Rumacꞌariꞌ ma rucꞌamon ta chi ri ixok nikꞌax rutzij pa ruwiꞌ ri achi.
\v 14 Y chukaꞌ ma ya ta ri Adán ri xkꞌolotej, xa ya ri Eva ri xkꞌolotej\f + 2 Co. 11.3.\f* y chiriꞌ xpe wi ri mac.
\v 15 Y ri ixokiꞌ yecolotej ruma yequiqꞌuiytisaj ri cal, wi can jurayil quicukuban quicꞌuꞌx riqꞌui ri Dios, wi can cꞌo ri ajowabel pa tak cánima, wi can niquicꞌuaj jun cꞌaslen chꞌajchꞌoj, y wi can niquichꞌob chi utz ri achique niquiben.
\c 3
\s Ri utz chi yeꞌoc ancianos riche (rixin) ri iglesia
\p
\v 1 Wachꞌalal, re chꞌabel re nbij chawe wacami can kitzij wi: Wi cꞌo jun kachꞌalal ri nurayij chi ntoc anciano\f + Hch. 20.28; Tit. 1.7.\f* riche (rixin) ri iglesia, can utz wi ri samaj ri nurayij.
\v 2 Pero jun anciano riche (rixin) ri iglesia cꞌo chi rucꞌuan jun utzilaj cꞌaslen, riche (rixin) chi queriꞌ majun tzij nibix ta chrij. Cꞌo chi jun achi ri xaxu (xaxe wi) jun rixjayil cꞌo, nuchꞌob jabel ri yerubanalaꞌ, retaman nukꞌil riꞌ chare ri mac, y rucꞌamon chi nikayaꞌ rukꞌij, jun achi ri can jabel yerucꞌul apo ri kachꞌalal pa rachoch ri xa cꞌa jun chic tinamit yepe wi, y can jabel nicowin nucꞌut ri ruchꞌabel ri Dios,
\v 3 jun achi ri ma nikꞌaber ta, ni ma nuben ta oyowal, ni ma nubanalaꞌ ta chukaꞌ itzel tak banobel chuchꞌaquic ri rurajil, xa nicꞌatzin cꞌa chi utz runaꞌoj quiqꞌui quinojel ri winek, chꞌuchꞌuj ránima, y man ta nibe ránima chrij ri puek.
\v 4 Y chukaꞌ jabel ta quicꞌuaxic rubanon chique ri ye aj pa rachoch. Ri ralcꞌual jabel ta rucꞌutun chiquiwech chi niquinimaj rutzij\f + Tit. 1.6.\f* y niquiyaꞌ ta chukaꞌ rukꞌij.
\v 5 Ruma wi jun achi ma retaman ta quicꞌuaxic nuben chique ri ralcꞌual pa rachoch ka riyaꞌ, ¿la nicowin ta cami yerucꞌuaj chi utz ri kachꞌalal pa rachoch ri Dios?
\v 6 Y wi jun kachꞌalal xa cꞌa jubaꞌ tunimaj ri Dios, ma utz ta chi riyaꞌ ntoc anciano riche (rixin) ri iglesia. Ruma wi ta ntoc anciano riche (rixin) ri iglesia, riqꞌui jubaꞌ nunimirisaj riꞌ, y riqꞌui riꞌ xtucꞌulwachij achiꞌel ri xucꞌulwachij ri itzel winek, y xtika ri nimalaj rucꞌayewal\f + 2 P. 2.4.\f* pa ruwiꞌ.
\v 7 Y chukaꞌ jun anciano pan iglesia nicꞌatzin chi utz nitzꞌetetej ri rucꞌaslen\f + Hch. 6.3.\f* cuma ri winek ri ma quiniman ta ri Jesucristo, riche (rixin) chi majun itzel nilitej ta chrij, y queriꞌ ma nitzak ta pa rukꞌaꞌ ri itzel winek.
\s Ri utz chi yeꞌoc diáconos
\p
\v 8 Y queriꞌ chukaꞌ ri diáconos nicꞌatzin chi niquicꞌuaj jun utzilaj cꞌaslen chiquiwech ri winek, chukaꞌ nicꞌatzin chi can choj yetzijon, ma yekꞌaber ta, y ma yequibanalaꞌ ta chukaꞌ itzel tak banobel chuchꞌaquic ri quirajil.
\v 9 Y nicꞌatzin chi can ticꞌojeꞌ pa tak cánima ri rukꞌalajsan chic ri Dios chkawech re wacami, ri nichꞌo chrij ri kacukbel cꞌuꞌx riqꞌui ri Jesucristo, y chukaꞌ can ta nunaꞌ ri ránima chi chꞌajchꞌoj cꞌo chuwech ri Dios.\f + 2 Ti. 1.3.\f*
\v 10 Y chukaꞌ ma utz ta chi choj yeꞌoc ca diáconos. Nabey cꞌo chi nitzꞌetetej wi utz ri quicꞌaslen. Y wi majun tzij nibix ta chiquij,\f + 1 Co. 1.8; Col. 1.22; Tit. 1.6, 7.\f* cꞌacꞌariꞌ queꞌoc cꞌa chupan ri samaj riꞌ.
\v 11 Y queriꞌ chukaꞌ ri ixokiꞌ nicꞌatzin chi niquicꞌuaj jun utzilaj cꞌaslen chiquiwech ri winek. Y chukaꞌ man ta yekꞌaban tzij.\f + Sal. 15.3; Pr. 10.18; Jer. 9.4.\f* Ixokiꞌ ri can ta ye choj riqꞌui ri quicꞌaslen, ri can niquichꞌob jabel ri niquiben, y can niquiben ta ri samaj ri nibix chique ri cꞌo chi niquiben.
\v 12 Ri diácono can nicꞌatzin wi chi can xu (xe) wi jun rixjayil cꞌo. Y chukaꞌ nicꞌatzin chi jabel ta quicꞌuaxic rubanon chique ri ralcꞌual y ri pa rachoch.
\v 13 Ruma ri diácono, wi utz nuben chare ri rusamaj, xtitzꞌetetej cuma ri kachꞌalal chi cꞌo rukꞌij, y chukaꞌ más xticukeꞌ rucꞌuꞌx chi nutzijoj chique ri winek chi tiquinimaj ri Cristo Jesús.
\s Wacami ri Dios xucꞌut yan chkawech ri achique rubanic jun cꞌaslen ri nika chuwech Riyaꞌ
\p
\v 14 Y ntzꞌibaj cꞌa el re wuj reꞌ chawe riyit Timoteo. Y chukaꞌ nwajoꞌ chi yinapon awuqꞌui chanin. Pero ntek cꞌa el re wuj reꞌ chawe,
\v 15 ruma ma jane wetaman ta wi xquicowin xquinapon yan chanin. Y nwajoꞌ chi nawetamaj ri achique ri cꞌo chi naben chiquicojol ri ye ralcꞌual chic ri cꞌaslic Dios, ri nibix iglesia chique, iglesia ri chapayon y chajiyon ri kitzij ruchꞌabel ri Dios.
\v 16 Y can kitzij wi chi sibilaj nim rucꞌojlen ri rukꞌalajsan chic ri Dios chkawech re wacami, ri nichꞌo chrij ri achique rubanic ri cꞌaslen ri nika chuwech. Ruma chupan ri ruchꞌabel ri Dios ri tzꞌibatal ca, nubij:
\q Ri Dios xcꞌojeꞌ waweꞌ chuwech re ruwachꞌulef, y xoc winek.
\q Xcꞌut chkawech ruma ri Lokꞌolaj Espíritu chi can choj wi ri rucꞌaslen.
\q Chukaꞌ xtzꞌetetej cuma ri ángeles.
\q Xtzijox chique ri winek ri ma ye israelitas ta,
\q xnimex cuma ye qꞌuiy chuwech re ruwachꞌulef.
\q Y xcꞌul chilaꞌ chicaj riqꞌui rukꞌij rucꞌojlen.
\c 4
\s Chupan ri ruqꞌuisbel tak kꞌij ye qꞌuiy ri xa xtiquiyaꞌ ca ri ruchꞌabel ri Dios
\p
\v 1 Y can jabel wi nikꞌalajin ri nubij ri Lokꞌolaj Espíritu, chi chupan ri ruqꞌuisbel tak kꞌij yecꞌo winek ri xtiquiyaꞌ ca ri ruchꞌabel ri Dios y ma xtiquinimaj ta chic.\f + 2 P. 2.1.\f* Xa ya chic ri chꞌabel ri xa ma kitzij ta ri xtiquiyaꞌ quixquin chare, ri xa tijonic quiche (quixin) ri itzel tak espíritu, espíritu ri xa yekꞌolon.
\v 2 Xtiquicꞌaxaj cꞌa ri chꞌabel ri yecꞌut chiquiwech ri xa quiche (quixin) winek ri xa caꞌiꞌ quipalej y ma kitzij ta ri niquibij, winek ri majun kꞌaxon niquinaꞌ pa cánima tek niquiben ri etzelal.\f + Ef. 4.19.\f*
\v 3 Riyeꞌ xquequikꞌet ri winek chi ma quecꞌuleꞌ ta, y xtiquibij chukaꞌ chi yecꞌo cosas ri ma utz ta chi yetij, cosas ri can ya wi ri Dios qꞌuiytisayon ca riche (rixin) chi yetij\f + Gn. 1.29; 9.3; Ec. 5.18; 1 Co. 6.13.\f* cuma ri quiniman chic ri Dios y cuma chukaꞌ ri quetaman chic ri kitzij, y quematioxin tek niquitij ka.
\v 4 Ruma ronojel ri ruqꞌuiytisan ri Dios, utz.\f + Gn. 1.31.\f* Y rumariꞌ ma tibix ta chi ma utz ta chi nitij. Pero nicꞌatzin chi nimatioxix chare ri Dios.
\v 5 Ruma riqꞌui ri ruchꞌabel ri Dios y ri oración, ri Dios can nuben utz chare ronojel ri nitij.
\s Jun utzilaj rusamajel ri Jesucristo
\p
\v 6 Y riyit Timoteo, wi xqueꞌatijoj ri kachꞌalal chare ri xinbij yan ka chawe chupan re wuj reꞌ, can yatoc jun utzilaj rusamajel ri Jesucristo ri nikꞌalajin chi can ntajin niqꞌuiy ri acꞌaslen riqꞌui ri utzilaj chꞌabel riche (rixin) ri cukbel cꞌuꞌx y riqꞌui chukaꞌ ri utzilaj tijonic ri animan.
\v 7 Ma queꞌacꞌul ta tzij\f + 1 Ti. 1.4.\f* ri xa ma riqꞌui ta ri Dios ye petenak wi, tzij ri xa ye ri rijitaꞌk tak ixokiꞌ ye tzꞌucuyun pe, tzij ri xa quiche (quixin) ri majun quinaꞌoj.\f + 2 Ti. 2.23.\f* Riyit xa can tatijaꞌ akꞌij chi nacꞌuaj jun utzilaj cꞌaslen ri nika chuwech ri Dios.
\v 8 Ri etzꞌanen utz chi naben jubaꞌ ruma nicꞌatzin chi nasiloj jubaꞌ ri achꞌacul. Yacꞌa ri más nicꞌatzin chi naben, ya chi nacꞌuaj jun utzilaj cꞌaslen ri nika chuwech ri Dios. Ruma cꞌo utz nucꞌom pe chawe chupan ri acꞌaslen waweꞌ chuwech re ruwachꞌulef\f + Is. 65.13; Mt. 6.33.\f* y chupan chukaꞌ ri acꞌaslen riche (rixin) ri chkawech apo.
\v 9 Re chꞌabel reꞌ can kitzij wi, y rucꞌamon chi ninimex cuma quinojel.\f + 1 Ti. 1.15.\f*
\v 10 Rumacꞌariꞌ nikaben ri rusamaj ri Dios y nikatij pokon. Can kacukuban wi apo kacꞌuꞌx riqꞌui ri cꞌaslic Dios.\f + 1 Ti. 6.17.\f* Ya Riyaꞌ ri Colonel quiche (quixin) quinojel winek, pero más quiche (quixin) ri yeniman riche (rixin).
\p
\v 11 Y riyit Timoteo, queꞌatijoj ri kachꞌalal riqꞌui ronojel ri xa cꞌariꞌ nbij ka chawe y tabij chique chi yariꞌ ri tiquibanaꞌ.
\v 12 Y majun cꞌa tibano chawe chi majun awejkalen\f + 1 Co. 16.11.\f* ruma chi cꞌa yit cꞌajol na. Pero catoc cꞌambel naꞌoj chiquiwech ri kachꞌalal riqꞌui ri achꞌabel, riqꞌui chi utz rucꞌuaxic abanon chare ri acꞌaslen, riqꞌui chi yeꞌawajoꞌ quinojel, riqꞌui chi ucꞌuan ri acꞌaslen ruma ri Lokꞌolaj Espíritu, riqꞌui chi acukuban acꞌuꞌx riqꞌui ri Dios, y riqꞌui chi acꞌuan jun cꞌaslen chꞌajchꞌoj.
\v 13 Ruloman chi riyin yinapon, riyit can ma cataneꞌ ta chi nasiqꞌuij ri ruchꞌabel ri Dios chiquiwech ri kachꞌalal. Nwajoꞌ chukaꞌ chi queꞌapixabaj, y queꞌatijoj.\f + 1 Ti. 5.17.\f*
\v 14 Man cꞌa tayaꞌ ta ca rubanic ri samaj ri yatajnek chawe ruma ri Dios,\f + 2 Ti. 1.6.\f* samaj ri xacꞌul tek ri kachꞌalal achiꞌaꞌ ri cꞌo quikꞌij chupan ri iglesia xquiyaꞌ quikꞌaꞌ pan awiꞌ y xquibij chi xatoc jun rusamajel ri Dios. Y riꞌ can xkꞌalajsex\f + 1 Ti. 1.18.\f* chique riyeꞌ ruma ri Dios.
\v 15 Y can yacꞌariꞌ tabanaꞌ riqꞌui ronojel awánima. Y riqꞌui riꞌ yatzꞌetetej cuma quinojel chi yatajin yaqꞌuiy chupan ri samaj ri yatajnek chawe ruma ri Dios.
\v 16 Tachajij cꞌa jabel ri acꞌaslen y queriꞌ chukaꞌ tabanaꞌ riqꞌui ri utzilaj tijonic ri nacꞌut chiquiwech ri kachꞌalal. Y man tayaꞌ ta ca rubanic re nchilabej chawe, ruma wi naben ronojel reꞌ, xtacol awiꞌ riyit\f + Ez. 33.9.\f* y xqueꞌacol chukaꞌ ri yeꞌacꞌaxan awuche (awixin).
\c 5
\s Ri utz chi naben quiqꞌui chiquijujunal ri kachꞌalal
\p
\v 1 Wi cꞌo jun kachꞌalal achi ti riꞌj chic\f + Lv. 19.32.\f* ri nimacun, man cꞌa tabij ta chare riqꞌui cowilaj tak chꞌabel. Xa tabij chare riqꞌui utzilaj tak chꞌabel. Tabanaꞌ chare chi achiꞌel ta xa can atataꞌ. Y queriꞌ chukaꞌ tabanaꞌ quiqꞌui ri cꞌa ye cꞌajolaꞌ na, tabanaꞌ chique chi can ye achiꞌel awachꞌalal.
\v 2 Y chukaꞌ ri ixokiꞌ ri ye rijitaꞌk chic, tabanaꞌ chique chi can ye achiꞌel ateꞌ. Y ri kꞌopojiꞌ, tabanaꞌ chique chi can ye achiꞌel awanaꞌ, y riqꞌui ronojel chꞌajchꞌojil.
\p
\v 3 Y wi yecꞌo malcaniꞌ tak ixokiꞌ ri can quiyon chic y can majun chic nilin quiche (quixin), queꞌatoꞌ.
\v 4 Pero wi cꞌo malcaniꞌ tak ixokiꞌ ri xa yecꞌo cal o yecꞌo quiy quimam, ye ri cal o ri quiy quimam ri queꞌilin quiche (quixin). Ruma nicꞌatzin chi ri cal y ri quiy quimam tiquetamaj chi nabey pa cachoch tiquicꞌutuꞌ wi jun cꞌaslen ri nika chuwech ri Dios. Tiquiyaꞌ cꞌa rajel ruqꞌuexel ri utzil ri banon chique cuma ri quiteꞌ quitataꞌ,\f + Mt. 15.4.\f* ruma yariꞌ ri utz chi niban y can nika chuwech ri Dios.
\v 5 Ri kas kitzij chi malcaꞌn ixok, ri can ruyon chic cꞌo ca, riyaꞌ can rucukuban rucꞌuꞌx riqꞌui ri Dios, y can ma nitaneꞌ ta chi nucꞌutuj utzil y nuben orar chi pakꞌij chi chakꞌaꞌ.\f + Lc. 2.37.\f*
\v 6 Yacꞌa ri ixok ri xaxu (xaxe) chic ri quicoten riche (rixin) re ruwachꞌulef ri nuchꞌob, astapeꞌ cꞌa qꞌues na, xa caminek chuwech ri Dios.\f + Ap. 3.1.\f*
\v 7 Tabij chique ri kachꞌalal chi tiquinimaj ronojel reꞌ, riche (rixin) chi niquicꞌuaj jun utzilaj cꞌaslen, y riqꞌui riꞌ majun tzij ri nibix ta chiquij.
\v 8 Y nicꞌatzin chi quequitoꞌ ri ye cachꞌalal, yacꞌa ri más nicꞌatzin chi yequilij ka, ye ri yecꞌo pa cachoch. Ruma wi cꞌo jun ri xa ma nuben ta queriꞌ, nikꞌalajin chi achiꞌel xa ma runiman ta ri Dios y xa más itzel ri rucꞌaslen que chiquiwech ri winek ri ma quiniman ta ri Jesucristo.
\p
\v 9 Ri malcaꞌn ixok ri utz chi nitzꞌibex rubiꞌ ri can nicꞌatzin chi nilix cuma ri kachꞌalal,\f + 1 Ti. 5.3.\f* ya ri ixok ri cꞌo chic más sesenta rujunaꞌ y rixjayil ca xaxu (xaxe wi) jun achi.
\v 10 Chukaꞌ wi etaman chi cꞌo utzil rubanon, wi ye ruqꞌuiytisan jabel ri ral, wi jabel xyaꞌo posada chique ri winek,\f + Hch. 16.15; 1 P. 4.9.\f* wi ma xupokonaj ta ruchꞌajlon caken\f + Gn. 18.4; 19.2; Jn. 13.5.\f* ri lokꞌolaj tak kachꞌalal, wi ye rutoꞌon ri niquitij pokon,\f + He. 13.2.\f* y wi ronojel ruwech utzil ye rubanalon.
\p
\v 11 Yacꞌa ri malcaniꞌ tak ixokiꞌ ri cꞌa ye kꞌopojiꞌ na, ma titzꞌibex ta ka quibiꞌ chi yeꞌilix cuma ri kachꞌalal. Ruma riyeꞌ yecowin niquibij chi ma xquecꞌuleꞌ ta chic y niquijech quiꞌ chubanic ri rusamaj ri Cristo. Pero xa cꞌa jubaꞌ tiquibij queriꞌ, ya xa niquimalij ca ri samaj ruma niquirayij chi yecꞌuleꞌ chic jun bey.
\v 12 Y ruma ma xquiben ta ri xquibij nabey, xa xquikꞌej ri quitzij, y riꞌ can cꞌo rucꞌayewal nucꞌom pe pa quiwiꞌ.\f + He. 6.4, 6.\f*
\v 13 Y chukaꞌ wi ma yecꞌuleꞌ ta, niquichop yekꞌoran, yebe chiꞌ tak jay. Y chukaꞌ ma xu (xe) ta wi chic ri yekꞌoran, xa niquichop niquicamululaꞌ tzij, niquinimilaꞌ apo quiꞌ ri acuchi (achique) ma rucꞌamon ta,\f + 2 Ts. 3.11.\f* y niquibilaꞌ tzij ri ma utz ta chi nibix.
\v 14 Rumacꞌariꞌ nbij chique ri malcaniꞌ tak ixokiꞌ ri cꞌa ye kꞌopojiꞌ na chi quecꞌuleꞌ chic jun bey,\f + 1 Co. 7.9.\f* chi quequiqꞌuiytisaj cal. Y tiquicꞌuaj jabel rupan ri cachoch. Riche (rixin) chi ri winek ri yeꞌetzelan kiche (kixin) ma yecowin ta niquibij jun tzij chikij.\f + Tit. 2.8.\f*
\v 15 Ruma yecꞌo chic cꞌa malcaniꞌ tak ixokiꞌ ri quiyaꞌon chic ca ri utzilaj cꞌaslen y xetzekeꞌ el chrij ri Satanás.
\p
\v 16 Yacꞌa wi cꞌo jun kachꞌalal achi o ixok ri yecꞌo rachꞌalal malcaniꞌ tak ixokiꞌ quiqꞌui, yecꞌa riyeꞌ ri cꞌo chi yeꞌilin quiche (quixin), y ma ye ta ri kachꞌalal. Riche (rixin) chi queriꞌ ri kachꞌalal yecowin yequitoꞌ más ri malcaniꞌ tak ixokiꞌ ri can quiyon yecꞌo y majun nilin quiche (quixin).
\p
\v 17 Ri ancianos riche (rixin) ri iglesia ri can jabel quicꞌuaxic niquiben chique ri kachꞌalal,\f + Ro. 12.8.\f* can utz wi chi niyaꞌox (nyaꞌ) quikꞌij y niyaꞌox (nyaꞌ) ri nicꞌatzin chique\f + 1 Co. 9.10; Ga. 6.6.\f* cuma ri kachꞌalal. Pero reꞌ, más niyaꞌox (nyaꞌ) chique ri yecowin chukaꞌ niquitzijoj y niquicꞌut ri ruchꞌabel ri Dios.
\v 18 Ruma queriꞌ ntel wi chi tzij ri nubij chupan ri ruchꞌabel ri Dios ri tzꞌibatal ca: Ri wáquix tek nichꞌayo trigo utz chi niyaꞌox (nyaꞌ) kꞌij chare chi nutij ruway. Ma tixim ta xerey.\f + Dt. 25.4.\f* Y chukaꞌ nubij: Ri samajel cꞌo chi nitoj ruma ri samaj ri nuben.\f + Dt. 24.14; Lc. 10.7.\f* Queriꞌ ri tzꞌibatal ca.
\p
\v 19 Y chukaꞌ nbij chawe, wi cꞌo jun anciano riche (rixin) ri iglesia ri nibix chi cꞌo rumac xuben y cꞌo jun ri nitzujun (nisujun) chrij, ma tanimaj ta chanin. Rajawaxic chi yecꞌo caꞌiꞌ o ye oxiꞌ ri junan niquibij chrij chi cꞌo mac rubanon, cꞌacꞌariꞌ tanimaj.\f + Dt. 19.15.\f*
\v 20 Yacꞌa wi cꞌo jun anciano riche (rixin) ri iglesia nimacun y ma nuyaꞌ ta ca rubanic ri mac, tabij cꞌa chare chi ma utz ta ri ntajin chubanic.\f + Tit. 1.13.\f* Pero chiquiwech ri kachꞌalal nabij wi chare. Riche (rixin) chi queriꞌ ri nicꞌaj chic niquixibij quiꞌ yemacun.\f + Dt. 13.11.\f*
\v 21 Y chuwech ri Dios y chuwech ri Ajaf Jesucristo y chiquiwech ri ángeles ri ye chaꞌon ruma ri Dios, nchilabej cꞌa chawe riyit Timoteo, chi tanimaj tatakej re tzij reꞌ, can junan y pa ruchojmil tabanaꞌ quiqꞌui quinojel ri cꞌo mac quibanon.
\v 22 Ma chanin ta tayaꞌ ri akꞌaꞌ pa ruwiꞌ jun kachꞌalal riche (rixin) chi ntoc pa rusamaj ri Dios, wi xa ma awetaman ta achique chi cꞌaslen rucꞌuan, riche (rixin) chi queriꞌ majun nawejkalej, wi cꞌo mac rubanon.\f + 2 Jn. 11.\f* Riyit xa can tachajij awiꞌ jabel.
\p
\v 23 Y riyit chak benak ruwech yit yawaꞌ. Rumacꞌariꞌ ma utz ta chi ruyon relic yaꞌ ri nakum. Xa takumuꞌ chukaꞌ jubaꞌ ruyaꞌal uva riche (rixin) chi queriꞌ utz nuben chare ri apan.
\p
\v 24 Yecꞌo winek ri can nitzꞌetetej wi chi cꞌo quimac tek ma jane nikꞌat ta tzij pa quiwiꞌ,\f + Tit. 3.11.\f* y yecꞌo chukaꞌ nicꞌaj ri netamex chi cꞌo quimac tek ya kꞌaton chic tzij pa quiwiꞌ.
\v 25 Y queriꞌ chukaꞌ ri utzil ri yetajin chubanic ri winek, cꞌo chi nbekꞌalajin na pe. Astapeꞌ cꞌo nicꞌaj chic utzil ri ma ye kꞌalaj ta, pero cꞌo chi yebekꞌalajin na pe.
\c 6
\p
\v 1 Quinojel cꞌa ri kachꞌalal ri cꞌo quipatrón,\f + Tit. 2.9.\f* can rucꞌamon cꞌa chi niquiyaꞌ rukꞌij ri quipatrón, riche (rixin) chi queriꞌ ma niyokꞌotej ta\f + Is. 52.5.\f* ri rubiꞌ ri Dios y ri ruchꞌabel.
\v 2 Y wi cꞌo quipatrón ri can runiman chic ri Dios, man cꞌa tiquiben ta chare chi majun rukꞌij, ruma cachꞌalal chic quiꞌ, ma que ta riꞌ. Xa can tiquinimaj tiquitakej chi utz,\f + Col. 3.22, 23.\f* ruma can yetajin niquiben jun utzilaj samaj chare jun ri can runiman chic ri Dios y can najowex wi. Y riyit Timoteo, nbij cꞌa chawe chi queꞌatijoj y queꞌapixabaj ri kachꞌalal chi tiquibanaꞌ ronojel reꞌ.
\s Riqꞌui quicoten tikacꞌuaj jun cꞌaslen ri nika chuwech ri Dios
\p
\v 3 Y wi cꞌo jun ri jun wi chic chi chꞌabel nucꞌut chiquiwech ri kachꞌalal, y ri chꞌabel ri nucꞌut ma junan ta\f + 1 Ti. 1.10.\f* riqꞌui ri utzilaj chꞌabel ri rucꞌamom pe ri Kajaf Jesucristo, y ma junan ta riqꞌui ri chꞌabel ri nucꞌom pe ri utzilaj cꞌaslen chuwech ri Dios,
\v 4 ri winek riꞌ can nikꞌalajin wi chi sibilaj nunimirisaj riꞌ. Y xa majun retaman.\f + 1 Co. 8.2.\f* Xa sibilaj nika chuwech ri tzij ri majun utz niquicꞌom pe chare. Tzij ri xa niquiben chare chi itzel nunaꞌ chare jun chic ri utz cꞌo, xa niquiyec royowal, xa niquiben chare chi niyokꞌon chiquij ri nicꞌaj chic, niquiben chukaꞌ chare chi nipe itzel tak chꞌobonic pa ránima chrij jun chic winek,
\v 5 y niquiben chukaꞌ chi yejalajoꞌ chiquiwech chiquij chꞌabel ri xa majun quejkalen. Tzij ri achiꞌel riꞌ xa quiche (quixin) winek ri xa yojtajnek ri quinaꞌoj,\f + 2 Ti. 3.8; Tit. 1.15.\f* y xa majun ri kas kitzij quiqꞌui, ruma niquichꞌob chi ri nacꞌuaj jun cꞌaslen ri nika chuwech ri Dios xa riche (rixin) chi nicꞌojeꞌ arajil. Riyit ma tayuj ta awiꞌ quiqꞌui ri yebano queriꞌ.
\v 6 Yacꞌa ri más nim chꞌacoj, ya ri can riqꞌui quicoten nacꞌuaj jun cꞌaslen ri nika chuwech ri Dios.\f + Sal. 37.16.\f*
\v 7 Ruma tek xojalex, majun kacꞌamom pe. Y queriꞌ chukaꞌ tek xkojcom, majun chukaꞌ xtikacꞌuaj el.\f + Job 1.21; Sal. 49.17.\f*
\v 8 Xa riqꞌui chi cꞌo nikatij y cꞌo ri katziak,\f + Gn. 28.20.\f* can kojquicot cꞌa.
\v 9 Ruma ri winek ri niquirayij yeꞌoc beyomaꞌ,\f + Pr. 15.27.\f* ri quiraybel xa nuben chique chi yetzak pa mac can achiꞌel quetzak pa jun trampa. Y nuben chukaꞌ chique chi yebetzak chupan qꞌuiy ruwech itzel tak raynic ri xa rucꞌayewal nucꞌom pe chique, ruma yebesach chupan ri quimac. Y ri quimac xa yerucꞌuaj chupan jun camic riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek.
\v 10 Ruma ri nibe awánima chrij ri puek, chiriꞌ nipe wi ronojel ruwech etzelal. Y can yecꞌo kachꞌalal ri xquiyaꞌ yan ca ri Dios ruma xbe cánima chrij ri puek, y ri puek riꞌ xa qꞌuiy kꞌaxon xucꞌom pe chique.
\s Can tatijaꞌ akꞌij chucꞌuaxic jun utzilaj cꞌaslen ruma chi cꞌo chic acukbel cꞌuꞌx riqꞌui ri Dios
\p
\v 11 Yacꞌa riyit Timoteo yit rusamajel ri Dios, ma taben ta queriꞌ. Xa can tatijaꞌ akꞌij chi nacꞌuaj jun cꞌaslen choj. Can tabanaꞌ ri nika chuwech ri Dios. Can tacukubaꞌ acꞌuꞌx riqꞌui ri Dios. Queꞌawajoꞌ quinojel. Cacochꞌon. Y can chꞌuchꞌuj ta ri awánima.
\v 12 Can tatijaꞌ akꞌij chucꞌuaxic\f + 2 Ti. 4.7.\f* jun utzilaj cꞌaslen ruma chi cꞌo chic ri acukbel cꞌuꞌx riqꞌui ri Dios. Tatijaꞌ akꞌij chi ntoc awuche (awixin) riyit\f + Fil. 3.12.\f* ri cꞌaslen riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek, ruma can riche (rixin) wi chi nacꞌul ri cꞌaslen riꞌ tek xasiqꞌuix (xatoyox) ruma ri Dios. Ruma can chiquiwech ye qꞌuiy winek xabij wi chi xacukubaꞌ acꞌuꞌx riqꞌui ri Dios.
\v 13 Y cꞌo chic jun ri nwajoꞌ nbij chawe. Y chuwech ri Dios\f + 1 Ti. 5.21.\f* nbij wi, Dios ri niyaꞌo quicꞌaslen quinojel ri yecꞌo. Y chukaꞌ chuwech ri Jesucristo nbij wi, ri Jesucristo ri ma xuxibij ta riꞌ chi xukꞌalajsaj ri kas kitzij chuwech ri aj kꞌatbel tzij ri xubiniꞌaj Poncio Pilato. Y yacꞌareꞌ ri nwajoꞌ nbij chawe:
\v 14 Tabanaꞌ ronojel ri nubij ri rupixaꞌ ri Dios y ma tajel ta rubixic. Tacꞌuaj jun cꞌaslen utz riche (rixin) chi queriꞌ majun mac nilitej ta chawij.\f + 1 Ts. 3.13.\f* Y que ta cꞌa riꞌ yatajin chubanic tek xtipe ri Kajaf Jesucristo,
\v 15 ri xtitak pe ruma ri Dios tek xtapon ri tiempo, y xtorukꞌalajsaj ri Dios chi can nim wi ruwarukꞌij, Dios ri cꞌo pa ruwiꞌ ronojel, y can nimalaj Rey pa quiwiꞌ quinojel reyes y nimalaj Ajaf pa quiwiꞌ quinojel ajaf.\f + Ap. 17.14.\f*
\v 16 Y can xu (xe) wi Riyaꞌ ri ma camel ta. Riyaꞌ can pa jun nimalaj sakil cꞌo wi, rumariꞌ majun nicowin ntoc riqꞌui. Ni majun achique winek ri tzꞌeteyon ta\f + Ex. 33.20; Dt. 4.12; Jn. 1.18.\f* riche (rixin), ni majun chukaꞌ nicowin nitzꞌeto. Riyaꞌ cꞌo pa kawiꞌ konojel chi pakꞌij chi chakꞌaꞌ y can xtiyaꞌox (xtyaꞌ) ta cꞌa rukꞌij rucꞌojlen, riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek. Amén.
\p
\v 17 Y riyit Timoteo, nwajoꞌ chi nabij chique ri kachꞌalal ri ye beyomaꞌ chi ma tiquinimirisaj ta quiꞌ.\f + Ro. 11.20.\f* Y tabij chukaꞌ chique chi ma ticoyobej ta chi ri beyomel ronojel utz nucꞌom pe chique, ruma ri beyomel xa niqꞌuis. Xa can tiquicukubaꞌ quicꞌuꞌx riqꞌui ri cꞌaslic Dios ri niyaꞌo pe chake ronojel ri utz. Ruma Riyaꞌ nrajoꞌ chi niquicot ri kánima riqꞌui ri sibilaj qꞌuiy ruyaꞌon chake.
\v 18 Tabij chique ri beyomaꞌ chi quequibanalaꞌ qꞌuiy utzil, y ye beyomaꞌ ta chubanic ri utz chique nicꞌaj chic. Chi ma tiquiqꞌueqꞌuej ta yequitoꞌ nicꞌaj chic ri nicꞌatzin quitoꞌic. Xa can quequitoꞌ jabel.
\v 19 Riche (rixin) chi queriꞌ niquiyec ta apo ri quibeyomal riche (rixin) chicaj ri xticꞌatzin chique achiꞌel jun cimiento, riche (rixin) chi queriꞌ ntoc quiche (quixin) ri cꞌaslen riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek.
\s Ri ruqꞌuisbel tak chꞌabel chare re wuj reꞌ
\p
\v 20 Y riyit Timoteo, can tachajij cꞌa ri tijonic ri yaꞌon ca chawe. Ma queꞌacꞌul ta tzij ri xa ma riqꞌui ta ri Dios ye petenak wi, ri xa majun utz nucꞌom pe chawe. Ma queꞌacꞌul ta chukaꞌ tzij ri xa itzel yechꞌo chrij ri ruchꞌabel ri Dios, tzij ri nibix chi nim etamabel quicꞌamom pe, y xa ma kitzij ta chi queriꞌ.\f + Ro. 1.22; 1 Co. 3.19.\f*\v 21 Yecꞌo xeniman ri tzij riꞌ. Y rumariꞌ xesach, y xeꞌel el chupan ri kas kitzij ruchꞌabel ri Dios ri quiniman chic. Ya ta cꞌa ri rutzil ri Dios xticꞌojeꞌ awuqꞌui riyit Timoteo. Amén. 
