\id REV Kaqchikel, Western [ckw] NT (Colombia) -2011 bd. 
\h EL APOCALIPSIS
\toc1 Apocalipsis
\toc2 Ap
\mt Ri xekꞌalajsex chuwech ri apóstol San Juan
\ip Chupan re wuj ri Apocalipsis rubiꞌ tzꞌibatal wi ri xkꞌalajsex chuwech ri apóstol San Juan ruma ri Jesús. Re wuj reꞌ nukꞌalajsaj chi ri Jesucristo can xtukꞌet na wi tzij pa quiwiꞌ ri ma xqueniman ta ri rutzij. Yacꞌa ri xqueniman riche (rixin) Riyaꞌ, can xtiquil cꞌa ri colotajic. Tek xtzꞌibex re wuj reꞌ, ri nabey tak kachꞌalal can cꞌo tijoj pokonal ri ntajin niquikꞌaxaj, y ri Apocalipsis xtzꞌibex riche (rixin) chi nucꞌut chiquiwech ri achique rubanic ri sipanic ri xtuyaꞌ ri Dios chique quinojel ri xtiquicochꞌ quiwech chupan ri tijoj pokonal.
\io Chupan ri tanaj 1 y napon cꞌa pa tanaj 3, nichꞌo chrij ri Cristo ri can rucꞌulun chic rukꞌij rucꞌojlen, y nichꞌo chukaꞌ chrij ri wuj ri xtzꞌibex chique ri wukuꞌ iglesias y nubij chique chi tiquipabaꞌ quiꞌ chuwech ri itzel tak tijonic ri xa kꞌaxon nucꞌom pe.
\io Ri tanaj 4 y napon cꞌa pa tanaj 5, nubij ri achique nibanatej pa rajawaren ri Dios chilaꞌ chicaj y nubij chi cꞌo jun boron wuj y nubij chukaꞌ achique ri rucꞌamon (takal chrij) chi nujek ri boron wuj riꞌ.
\io Ri tanaj 6 y napon cꞌa pa mocaj 5 chare ri tanaj 8, nubij ri achique xquebanatej tek xtijak ri wukuꞌ sellos, ri achoj riqꞌui kꞌolin wi ri boron wuj.
\io Ri tanaj 8 mocaj 6 y napon cꞌa pa ruqꞌuisbel chare ri tanaj 14, nubij ri xquebanatej tek xquexupux chiquijujunal ri wukuꞌ trompetas. Nubij chukaꞌ ri oxiꞌ nimalaj tak rucꞌayewal ri xquepe pa ruwiꞌ re ruwachꞌulef.
\io Ri tanaj 15 y napon cꞌa pa ruqꞌuisbel chare ri tanaj 16, nubij ri xquebanatej tek ri wukuꞌ vasos ri cꞌo ri royowal ri Dios chiquipan xquebetix chi jojun chi jojun cuma ri ángeles pa quiwiꞌ ri yeꞌetzelan riche (rixin) ri Dios.
\io Ri tanaj 17 y napon cꞌa pa ruqꞌuisbel chare ri tanaj 20, nubij chi xoka ri kꞌij tek niban ri ruqꞌuisbel kꞌatoj tzij pa quiwiꞌ quinojel ri winek.
\io Y ri tanaj 21 y napon cꞌa pa ruqꞌuisbel chare ri tanaj 22, nubij chi xtiqꞌuis re nabey ruwachꞌulef y nubij chi cꞌo jun cꞌacꞌacꞌ ruwachꞌulef y jun cꞌacꞌacꞌ caj. Chukaꞌ xticꞌojeꞌ jun cꞌacꞌacꞌ tinamit Jerusalem.
\c 1
\s Ri Jesucristo xerukꞌalajsaj ri xquecꞌulwachitej ri chkawech apo
\p
\v 1 Ri Dios xukꞌalajsaj chuwech ri Jesucristo ri xquebanatej yan chanin riche (rixin) chi ri Jesucristo nukꞌalajsaj chiquiwech ri ye rusamajel. Rumariꞌ ri Jesucristo xutek cꞌa jun ruꞌángel\f + Dn. 8.16; 9.21; Ap. 22.6, 16.\f* riqꞌui ri Juan ri rusamajel, riche (rixin) chi xukꞌalajsaj\f + Jn. 12.49.\f* chuwech ronojel riꞌ.
\v 2 Y ri Juan can xukꞌalajsaj wi cꞌa chi can kitzij wi ri ruchꞌabel ri Dios, chi can kitzij ri xubij ri Jesucristo chare, y can kitzij chukaꞌ ronojel ri xutzꞌet.\f + 1 Jn. 1.1.\f*
\p
\v 3 Can jabel cꞌa ruwarukꞌij ri winek ri nisiqꞌuin ri chꞌabel ri kꞌalajsan ca waweꞌ, y can jabel chukaꞌ ruwaquikꞌij ri winek ri yeꞌacꞌaxan\f + Pr. 8.34; Lc. 11.28.\f* y can niquinimaj ri nubij.\f + Ap. 22.7.\f* Ruma can nakaj chic cꞌo ri kꞌij tek xquebanatej ronojel ri tzꞌibatal ca waweꞌ.
\s Ri Juan nutek el rutzil quiwech ri wukuꞌ iglesias
\p
\v 4 Y riyin ri Juan ntzꞌibaj cꞌa el re wuj reꞌ chiwe chi yix wukuꞌ iglesias ri yixcꞌo ri chiriꞌ pa ruwachꞌulef Asia, y ticꞌuluꞌ cꞌa ri utzil y ri uxlanibel cꞌuꞌx ri nuyaꞌ ri Dios; Dios ri can cꞌo wi pe,\f + Ex. 3.14; Jn. 1.1.\f* cꞌo re wacami y xticꞌojeꞌ re xtibe apo. Y ticꞌuluꞌ ri utzil y ri uxlanibel cꞌuꞌx ri niquiyaꞌ ri wukuꞌ utzilaj tak espíritu ri yecꞌo apo chuwech ri Dios ri tzꞌuyul pa lokꞌolaj ruchꞌacat.
\v 5 Y can ticꞌuluꞌ cꞌa chukaꞌ ri utzil y ri uxlanibel cꞌuꞌx ri nuyaꞌ ri Jesucristo ri nikꞌalajsan ri kas kitzij,\f + Jn. 8.14.\f* ri nabey ri xcꞌastej pe\f + Ef. 1.20; Col. 1.18.\f* chiquicojol ri caminakiꞌ y ri cꞌo pa quiwiꞌ quinojel ri aj kꞌatbel tak tzij ri yecꞌo chuwech re ruwachꞌulef. Riyaꞌ yojrajoꞌ\f + Jn. 13.34.\f* y rumariꞌ xcom y xbiyin ri ruquiqꞌuel, riche (rixin) chi xuchꞌej ri kamac.\f + He. 9.14.\f*
\p
\v 6 Y xuben cꞌa chake chi xoj-oc reyes y sacerdotes\f + Ap. 15.10; 20.4, 6.\f* riche (rixin) chi nikaben ri rusamaj ri Dios ri Rutataꞌ. Y can quecꞌariꞌ, chi ya ri Jesucristo ri cꞌo rukꞌij rucꞌojlen y cꞌo rukꞌatbel tzij riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek. Amén.
\v 7 Rumariꞌ, tiwetamaj chi ri Cristo can xtipe na wi pa sutzꞌ.\f + Dn. 7.13.\f* Y quinojel xquetzꞌeto riche (rixin). Hasta ri winek ri xetekꞌun el ri ruchꞌacul ri Jesucristo hasta riyeꞌ xtiquitzꞌet na chukaꞌ. Can quinojel cꞌa ri winek ri yecꞌo chuwech re ruwachꞌulef xqueꞌokꞌ tek xtiquitzꞌet Riyaꞌ.\f + Zac. 12.10; Jn. 19.37.\f* Jaꞌ (je), can que wi riꞌ xtibanatej.
\p
\v 8 Quecꞌareꞌ nubij ri Ajaf: Yin cꞌa riyin ri Alfa y Omega, ri yin rutiquiribel y ri ruqꞌuisbel chare ronojel.\f + Is. 41.4; 43.10.\f* Riyin can yincꞌo pe pa rutiquiribel, yincꞌo re wacami y yincꞌo riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek, y can cꞌo uchukꞌaꞌ pa nukꞌaꞌ riche (rixin) chi yicowin nben ronojel, nichaꞌ ri Ajaf.
\s Tek ri Jesucristo xukꞌalajsaj riꞌ chuwech ri Juan
\p
\v 9 Y riyin ri Juan ri yin iwachꞌalal, can yin iwachibil cꞌa chupan ri tijoj pokonal,\f + Ro. 8.17.\f* can yin iwachibil chupan ri rajawaren ri Dios, y can junan chukaꞌ xkacꞌul ri nuyaꞌ ri Jesucristo chake riche (rixin) chi nikacochꞌ ri tijoj pokonal. Riyin xicꞌojeꞌ cꞌa pa ti ruwachꞌulef Patmos rubiꞌ, jun ti ruwachꞌulef ri cꞌo pa yaꞌ. Chiriꞌ xicꞌojeꞌ wi ruma ri ruchꞌabel ri Dios y ruma chukaꞌ chi xinkꞌalajsaj ri Jesucristo.
\v 10 Pero chupan ri jun kꞌij riche (rixin) ri Ajaf, riyin xinben cꞌa jun achiꞌel achicꞌ\f + Hch. 10.10.\f* ruma ri ruchukꞌaꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu, y xinwacꞌaxaj cꞌa chi cꞌo jun ri nichꞌo pe chuwij ri can riqꞌui ruchukꞌaꞌ nichꞌo, can achiꞌel tek nikꞌajan jun trompeta.
\v 11 Y xubij cꞌa chuwe: Yin cꞌa riyin ri Alfa y ri Omega, ri yin rutiquiribel y ri ruqꞌuisbel chare ronojel.\f + Ap. 1.17; 2.8; 22.13.\f* Tatzꞌibaj cꞌa pa jun wuj ronojel ri natzꞌet, y tatakaꞌ el pa ruwachꞌulef Asia chique ri wukuꞌ iglesias ri yecꞌo chiriꞌ, chique ri aj Efeso,\f + Hch. 18.19.\f* ri aj Esmirna, ri aj Pérgamo, ri aj Tiatira, ri aj Sardis, ri aj Filadelfia y chique ri aj Laodicea, xchaꞌ chuwe.
\p
\v 12 Yacꞌa tek xinpiscolij wiꞌ chuwij riche (rixin) chi ntzꞌet achique ri nichꞌo pe wuqꞌui, yacꞌariꞌ tek xentzꞌet wukuꞌ candeleros ri ye banon riqꞌui kꞌanapuek.\f + Ex. 25.37; Zac. 4.2.\f*
\v 13 Y pa quinicꞌajal ri wukuꞌ candeleros riꞌ, paꞌel cꞌa jun ri can achiꞌel ri Cꞌajolaxel ri xalex chkacojol,\f + Ez. 1.26, 28; Dn. 7.13; 10.5; Fil. 2.7, 8; He. 2.14; Ap. 14.14.\f* rucusan jun rutziak ri napon cꞌa chraken ka. Y ri chuwarucꞌuꞌx kꞌaxnek jun ximibel ri banon riqꞌui kꞌanapuek.
\v 14 Ri rujolon (ruwiꞌ) y ri rusmal tak ruwiꞌ sek sek, achiꞌel rusakil ri lana y ri chumatef ri nika. Y ri runakꞌ tak ruwech achiꞌel ruxak tak kꞌakꞌ.\f + Dn. 7.9; Ap. 2.18.\f*
\v 15 Yacꞌa ri raken nitzꞌitzꞌan achiꞌel ri chꞌichꞌ bronce tek jabel joskꞌin ruwech.\f + Ez. 1.7.\f* Can niperekꞌun (nirapakꞌun), achiꞌel ta pa jun kꞌakꞌ cꞌo wi. Y ri ruchꞌabel can sibilaj cꞌa niwajin, achiꞌel yewajin ri raken tak yaꞌ.\f + Ez. 43.2.\f*
\v 16 Y ri pa rajquikꞌaꞌ ye rucꞌuan wukuꞌ achiꞌel chꞌumilaꞌ. Y ri pa ruchiꞌ ntel pe jun achiꞌel espada\f + Is. 49.2.\f* chꞌut rutzaꞌn y pa caꞌiꞌ cꞌo wi rey. Y ri nitzuꞌun can janiꞌ niperekꞌun (nirapakꞌun) achiꞌel ri kꞌij tek cꞌo más ruchukꞌaꞌ.
\p
\v 17 Tek xintzꞌet cꞌa riyin riꞌ, xitzak ka chuwech,\f + Ez. 1.28.\f* achiꞌel yin jun caminek. Pero Riyaꞌ xuyaꞌ ri rajquikꞌaꞌ pa nuwiꞌ\f + Dn. 8.18.\f* y xubij cꞌa chuwe: Ma taxibij ta awiꞌ, ruma yin cꞌa riyin ri nabey\f + Is. 41.4; 44.6.\f* y ri ruqꞌuisbel.
\v 18 Y yin cꞌa riyin ri Jesucristo ri yin qꞌues. Xicom, pero re wacami cꞌo nucꞌaslen\f + Sal. 68.20; Ro. 6.9.\f* riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek. Amén. Y cꞌo chukaꞌ kꞌatbel tzij pa nukꞌaꞌ riche (rixin) chi pa nukꞌaꞌ riyin cꞌo wi rulawaꞌil ri camic y pa nukꞌaꞌ riyin cꞌo wi rulawaꞌil ri lugar ri yecꞌo wi ri caminakiꞌ.
\v 19 Tatzꞌibaj cꞌa ri xatzꞌet, ri ntajin yebanatej chic, y chukaꞌ ri xquebanatej re xtibe apo.
\v 20 Nkꞌalajsaj cꞌa chawech achique rubanic ri wukuꞌ chꞌumilaꞌ ri xatzꞌet pa wajquikꞌaꞌ y ri wukuꞌ candeleros ri ye banon riqꞌui kꞌanapuek. Ri wukuꞌ chꞌumilaꞌ ri yecꞌo pa wajquikꞌaꞌ, yeriꞌ ri wukuꞌ ángeles ri yecꞌo pa quiwiꞌ ri wukuꞌ iglesias. Y ri wukuꞌ candeleros ri ye banon riqꞌui kꞌanapuek, yeriꞌ ri wukuꞌ iglesias.
\c 2
\s Ri nubij ri Jesucristo chare ri iglesia ri cꞌo pa tinamit Efeso
\p
\v 1 Tatzꞌibaj cꞌa el chare ri ángel ri nichajin quiche (quixin) ri yin quiniman riyin, ri yecꞌo chiriꞌ pa tinamit Efeso,\f + Hch. 19.1.\f* y tatzꞌibaj cꞌa el chare, chi riyin ri yecꞌo ri wukuꞌ achiꞌel chꞌumilaꞌ pa wajquikꞌaꞌ y riyin ri yibiyaj chukaꞌ chiquicojol ri wukuꞌ candeleros ri ye banon riqꞌui kꞌanapuek. nbij cꞌa:
\p
\v 2 Riyin wetaman\f + Sal. 1.6; Mt. 7.23.\f* ronojel ri yeꞌibanalaꞌ. Wetaman chi sibilaj yix samajnek, y wetaman chi can icochꞌon iwech chupan, y wetaman chukaꞌ chi ma icꞌamon ta ka quiwech ri winek ri xa can ye itzel. Y xeꞌitojtobej ri yebin chi ye apóstoles y xeꞌitzꞌet chi xa ma ye kitzij ta,\f + 2 P. 2.1; 1 Jn. 4.1.\f* xa quiyon ye tzꞌucuy tak tzij.
\v 3 Icochꞌon ikꞌaxan tijoj pokonal, y sibilaj yix samajnek wuma riyin y ma yix kꞌitajnek ta.\f + Ga. 6.9; He. 12.3, 5.\f*
\v 4 Xa yacꞌa chi can cꞌo ri ma ya ta chic ri yixtajin chubanic, ruma ma yiniwajoꞌ ta chic\f + Jer. 2.2.\f* achiꞌel tek xiniwajoꞌ nabey.
\v 5 Rumariꞌ toka cꞌa chiꞌicꞌuꞌx acuchi (achique) yix tzaknek wi. Chiriꞌ cꞌa chukaꞌ titzolin wi pe icꞌuꞌx. Can tibanaꞌ chic cꞌa achiꞌel xiben ri nabey mul. Ruma wi xa ma que ta riꞌ xtiben, chanin cꞌa xquinapon iwuqꞌui y xtinwelesaj el ri icandelero ri acuchi (achique) cꞌo wi. Y queriꞌ xtinben chiwe wi ma xtitzolin ta pe icꞌuꞌx.\f + Mt. 21.41; 24.48-51; Mr. 12.9; Ap. 3.3.\f*
\v 6 Can cꞌa nikꞌalajin na cꞌa jubaꞌ chi cꞌo utz pan icꞌaslen, ruma ma icꞌamon ta ka quiwech ri winek ri nibix nicolaítas chique\f + Ap. 2.15.\f* ruma ri itzel niquibanalaꞌ. Can utz wi cꞌa chi queriꞌ ibanon, ruma riyin chukaꞌ can itzel ntzꞌet ri yequibanalaꞌ riyeꞌ.
\v 7 Rumacꞌariꞌ, achique ri cꞌo racꞌaxabel, can tracꞌaxaj\f + Mt. 11.15; Ap. 13.9.\f* cꞌa ri nubij ri Lokꞌolaj Espíritu chique ri iglesias. Ruma achique cꞌa ri xtichꞌacon, xtinyaꞌ cꞌa kꞌij chare riche (rixin) chi nutij ruwech ri cheꞌ ri riche (rixin) cꞌaslen,\f + Gn. 2.9.\f* ri cꞌo pa runicꞌajal ri lugar riche (rixin) quicoten ri cꞌo wi ri Dios.
\s Ri nubij ri Jesucristo chare ri iglesia ri cꞌo pa tinamit Esmirna
\p
\v 8 Y tatzꞌibaj cꞌa el chare ri ángel ri nichajin quiche (quixin) ri yin quiniman riyin, ri nibix iglesia chique ri yecꞌo chiriꞌ pa tinamit Esmirna, y tatzꞌibaj cꞌa el chare, chi riyin ri can yincꞌo pe pa rutiquiribel\f + Ap. 1.8.\f* y cꞌa pa ruqꞌuisbel, ri xicamisex y xicꞌastej, nbij cꞌa ronojel reꞌ:
\p
\v 9 Riyin wetaman ronojel ri yeꞌibanalaꞌ y wetaman chukaꞌ chi nikꞌaxaj tijoj pokonal y nikꞌaxaj ri mebaꞌil, pero chinuwech riyin xa can yix beyomaꞌ wi.\f + Lc. 12.21; 1 Ti. 6.18; Stg. 2.5.\f* Wetaman chukaꞌ chi ri winek ri yebin chi ye israelitas\f + Ro. 2.17.\f* y xa ma ye israelitas ta, qꞌuiy itzel ri niquibij chiwij. Pero riꞌ xa ye jumoc winek ri xa ye riche (rixin) ri Satanás.
\v 10 Man cꞌa tixibij ta iwiꞌ\f + Is. 41.10, 14.\f* chuwech ri tijoj pokonal ri xtiwil ri chiwech apo. Ruma ri itzel winek xtuben chiwe chi yecꞌo ri xqueruyaꞌ pa cárcel y can nutzꞌet na cꞌa wi can cukul icꞌuꞌx riqꞌui ri Dios. Lajuj cꞌa kꞌij ri xquixcꞌojeꞌ pa tijoj pokonal. Pero can ticukubaꞌ cꞌa icꞌuꞌx riqꞌui ri Dios, astapeꞌ ta xquixapon pa camic. Y riyin xtinyaꞌ ri lokꞌolaj sipanic chiwe, ruma can xticꞌul cꞌa ri icꞌaslen riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek.\f + Mt. 10.22; 24.13; Stg. 1.12.\f*
\v 11 Rumacꞌariꞌ, achique ri cꞌo racꞌaxabel, can tracꞌaxaj\f + Ap. 13.9.\f* cꞌa achique ri nubij ri Lokꞌolaj Espíritu chique ri iglesias. Ruma achique cꞌa ri xtichꞌacon, ma xtapon ta cꞌa chupan ri tijoj pokonal riche (rixin) ri rucaꞌn camic.\f + Ap. 20.14.\f*
\s Ri nubij ri Jesucristo chare ri iglesia ri cꞌo pa tinamit Pérgamo
\p
\v 12 Y tatzꞌibaj cꞌa el chare ri ángel ri nichajin quiche (quixin) ri yin quiniman riyin, ri nibix iglesia chique ri yecꞌo chiriꞌ pa tinamit Pérgamo, y tatzꞌibaj cꞌa el chare, chi riyin ri yin ucꞌuayon ri espada chꞌut rutzaꞌn ri can pa caꞌiꞌ cꞌo wi rey,\f + Jos. 5.13; Is. 11.4; He. 4.12; Ap. 1.16; 19.15, 21.\f* nbij cꞌa:
\p
\v 13 Riyin wetaman ronojel ri yeꞌibanalaꞌ. Wetaman chi ri acuchi (achique) yixcꞌo wi, chiriꞌ tzꞌuyul wi ri Satanás. Pero ma riqꞌui wi riꞌ, cꞌa qꞌues na ri nubiꞌ pa tak iwánima, y majun bey imalin ta ca ri icukbel cꞌuꞌx wuqꞌui, ni xa ta xinimestaj ta ca chupan ri kꞌij tek xcamisex ri Antipas. Riyaꞌ can jun achi ri can xukꞌalajsaj ri nuchꞌabel, y rumariꞌ riyaꞌ xcamisex chiriꞌ ri acuchi (achique) cꞌo wi ri ruchꞌacat ri Satanás.
\v 14 Xa yacꞌa chi cꞌo jubaꞌ yixtajin chubanic ri ma nika ta chinuwech. Ruma yecꞌo nicꞌaj chicojol ri ma niquiyaꞌ ta ca rubanic ri chꞌabel ri xerucꞌut ca ri Balaam chuwech ri Balac, ri xa man achiꞌel ta nubij ri ruchꞌabel ri Dios. Ruma ri Balaam xubij chare ri Balac chi tubanaꞌ chique ri israelitas chi yetzak pa mac,\f + Nm. 31.16; 2 P. 2.15; Jud. 11.\f* achiꞌel tek niquitij cosas ri xa yetzujun (yesujun) chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek y achiꞌel chukaꞌ tek ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ niquicanolaꞌ quiꞌ riche (rixin) chi yemacun y xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ.\f + Nm. 25.1; Hch. 15.29; 1 Co. 6.13.\f*
\v 15 Chukaꞌ yecꞌo nicꞌaj chicojol ri ma nicajoꞌ ta niquiyaꞌ ca ri chꞌabel ri niquicꞌut ri winek ri nibix nicolaítas chique. Y ri itzel tak chꞌabel riꞌ, xa can ma yeka ta chinuwech riyin.\f + Ap. 2.6.\f*
\v 16 Rumacꞌariꞌ, tiyaꞌ ca ri tijonic ri xa man achiꞌel ta nubij ri ruchꞌabel ri Dios, y titzolin cꞌa pe icꞌuꞌx. Ruma wi ma que ta riꞌ xtiben, can yacꞌariꞌ tek xquinapon iwuqꞌui. Y xtinben cꞌa chꞌaꞌoj quiqꞌui ri ma xtitzolin ta pe quicꞌuꞌx wuqꞌui. Y can ya ri espada ri ntel pe ri pa nuchiꞌ\f + Is. 11.4.\f* ri xtincusaj chiquij.
\v 17 Rumacꞌariꞌ, achique ri cꞌo racꞌaxabel, can tracꞌaxaj cꞌa ri nubij ri Lokꞌolaj Espíritu chique ri iglesias. Ruma achique cꞌa ri xtichꞌacon, can xtinyaꞌ cꞌa kꞌij chare chi nutij ri maná ri yacon ca. Y chukaꞌ xtinjech cꞌa jun ti abej sek chare, ri acuchi (achique) tzꞌibatal el jun cꞌacꞌacꞌ biꞌaj.\f + Is. 65.15; Ap. 19.12, 13.\f* Y re cꞌacꞌacꞌ biꞌaj reꞌ, xaxu (xaxe wi) cꞌa ri nicꞌulu riche (rixin) ri netaman.
\s Ri nubij ri Jesucristo chare ri iglesia ri cꞌo pa tinamit Tiatira
\p
\v 18 Y tatzꞌibaj cꞌa chukaꞌ el chare ri ángel ri nichajin quiche (quixin) ri yin quiniman riyin, ri nibix iglesia chique, ri yecꞌo chiriꞌ pa tinamit Tiatira, y tatzꞌibaj cꞌa el chare, chi riyin ri Rucꞌajol ri Dios, ri can achiꞌel ruxak kꞌakꞌ\f + Ap. 1.14.\f* ri runakꞌ tak nuwech y can niperekꞌun (nirapakꞌun) ri waken achiꞌel bronce, nbij cꞌa:
\p
\v 19 Riyin wetaman ronojel ri yeꞌibanalaꞌ. Wetaman chi can cꞌo ajowabel iwuqꞌui, chi can cukul icꞌuꞌx wuqꞌui, chi can yixtoꞌon, chi can iwetaman wi yixcochꞌon, y chi can más wi ri yixtajin chubanic wacami que chuwech ri nabey mul.
\v 20 Xa yacꞌa chi cꞌo jubaꞌ yixtajin chubanic ri ma nika ta chinuwech, y riꞌ ya ri ma ibin ta chare ri ixok Jezabel\f + 1 R. 16.31; 18.4, 13.\f* chi xa ma utz ta ri ntajin chucꞌutic. Riyaꞌ nubij chi can nukꞌalajsaj ri ruchꞌabel ri Dios, pero xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi yerukꞌol ri nusamajel y nuben chique chi yeka pa mac. Can nubij cꞌa chi tiquitijaꞌ ri cosas ri tzujun (sujun) chic chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek y chi ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ ri xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ tiquicanolaꞌ quiꞌ riche (rixin) chi yemacun.
\v 21 Y riyin can nyaꞌon cꞌa tiempo chare riche (rixin) chi tuyaꞌ ca rubanic ri mac,\f + Ro. 2.4.\f* achiꞌel ri mac ri nubanalaꞌ quiqꞌui ri achiꞌaꞌ; y titzolin pe rucꞌuꞌx wuqꞌui. Pero riyaꞌ xa ma nrajoꞌ ta nuyaꞌ ca rubanic ri mac.
\v 22 Y ruma cꞌa ri ma nuyaꞌ ta ca rubanic ri rumac ri nuben quiqꞌui ri achiꞌaꞌ, rumacꞌariꞌ xtinben cꞌa chare chi nika pa chꞌat ruma jun yabil. Y chukaꞌ ri janipeꞌ ri ye kajnek pa mac riqꞌui, can xtiquikꞌaxaj qꞌuiy tijoj pokonal. Y can queriꞌ xtinben chique wi ma niquiyaꞌ ta ca rubanic ri mac y wi ma nitzolin ta pe quicꞌuꞌx wuqꞌui.
\v 23 Y quinojel cꞌa ri ye ral xquencamisaj, riche (rixin) chi tiquetamaj quinojel iglesias chi riyin nnicꞌoj ronojel ri niquichꞌob y ri cꞌo pa tak cánima quinojel ri winek.\f + 1 S. 16.7; 1 Cr. 28.9; 29.17; Sal. 7.9.\f* Y can achiꞌel cꞌa ri yequibanalaꞌ chiquijujunal, can queriꞌ cꞌa chukaꞌ ri rajel ruqꞌuexel ri xtiquicꞌul.\f + Sal. 62.12; Mt. 16.27; 2 Co. 5.10.\f*
\v 24 Yacꞌa chiwe riyix, y chique ri nicꞌaj ri yecꞌo pa tinamit Tiatira ri ma itzekelben ta ri chꞌabel ri nucꞌut ri Jezabel, y ma iwetaman ta chukaꞌ ri nibix chi nimalaj runaꞌoj ri Satanás, riyin majun chic cꞌa ri nchilabej ta chiwe.\f + Hch. 15.28.\f*
\v 25 Xaxu (xaxe wi) cꞌa nwajoꞌ chi ma tiyaꞌ ta ca ri utzilaj tijonic ri yaꞌon chiwe. Y can cꞌa ya ta na riꞌ yixtajin chubanic tek riyin xquipe chic jun bey.
\v 26 Ri winek ri xtichꞌacon y can xtuben wi ri xtinbij chare y cꞌa que na riꞌ ntajin tek xtapon na ri ruqꞌuisbel kꞌij riche (rixin) ri rucꞌaslen chuwech re ruwachꞌulef, can xtinyaꞌ cꞌa kꞌatbel tzij pa rukꞌaꞌ chi ya riyaꞌ ri xtikꞌato tzij\f + Mt. 19.28; Lc. 22.29; 1 Co. 6.3.\f* pa quiwiꞌ ri winek.
\v 27 Can xtinben cꞌa chare achiꞌel ri banon pe chuwe riyin ruma ri Nataꞌ, chi can yaꞌon pe uchukꞌaꞌ pa nukꞌaꞌ riche (rixin) chi nkꞌet tzij pa quiwiꞌ ri winek. Riyin xtinjech cꞌa uchukꞌaꞌ pa rukꞌaꞌ riche (rixin) chi nukꞌet tzij pa quiwiꞌ ri winek. Y can xtukꞌet tzij riqꞌui jun vara ri can chꞌichꞌ, can xtuben chique ri winek achiꞌel niban chique ri bojoꞌy tek yepaxix.\f + Sal. 2.8, 9.\f*
\v 28 Y chukaꞌ can xtinjech cꞌa ri nimachꞌumil\f + 2 P. 1.19; Ap. 22.16.\f* pa rukꞌaꞌ; nimachꞌumil ri ntel pe ri pa rusekeric.
\v 29 Rumacꞌariꞌ, achique ri cꞌo racꞌaxabel, can tracꞌaxaj cꞌa ri nubij ri Lokꞌolaj Espíritu chique ri iglesias.
\c 3
\s Ri nubij ri Jesucristo chare ri iglesia ri cꞌo pa tinamit Sardis
\p
\v 1 Tatzꞌibaj cꞌa el chare ri ángel ri nichajin quiche (quixin) ri yin quiniman riyin, ri nibix iglesia chique ri yecꞌo chiriꞌ pa tinamit Sardis, y tatzꞌibaj cꞌa el chare, chi riyin ri cꞌo ri ye wukuꞌ espíritu riche (rixin) ri Dios wuqꞌui y ri ye wukuꞌ chꞌumilaꞌ, nbij cꞌa:
\p Riyin wetaman ronojel ri yeꞌibanalaꞌ. Wetaman chi nibix chiwe chi yix qꞌues, pero xa ma que ta riꞌ. Xa can yix caminek.\f + Lc. 15.24, 32; Ef. 2.1; Col. 2.13; 1 Ti. 5.6; Stg. 2.26; Jud. 12.\f*
\v 2 Rumacꞌariꞌ, can nbij cꞌa chiwe chi can quixcꞌaseꞌ y tiyaꞌ ruchukꞌaꞌ ri caꞌiꞌ oxiꞌ utz ri cꞌa yecꞌo na iwuqꞌui ri xa quichapon yecom ka. Ruma riyin can ntzꞌet wi cꞌa chi ri yeꞌibanalaꞌ riyix ri yixcꞌo pa tinamit Sardis, ma tzꞌaket ta; y xa can ma tzꞌaket ta wi chuwech ri Dios.
\v 3 Can toka cꞌa chiꞌicꞌuꞌx ri ruchꞌabel ri Dios ri xicꞌul nabey mul y can iwacꞌaxan wi chukaꞌ. Can titzolin chic cꞌa pe icꞌuꞌx wuqꞌui y titzekelbej chic jun bey ri ruchꞌabel ri Dios. Ruma wi xa ma yix qꞌues ta apo, xquipe pan iwiꞌ achiꞌel nuben jun alekꞌom\f + Lc. 12.39.\f* tek nuben alekꞌ y ma xtiwetamaj ta cꞌa achique hora tek xquinoka.
\v 4 Pero chicojol riyix ri yix nimayon wuche (wixin) ri chiriꞌ pa tinamit Sardis, can cꞌa yecꞌo na jojun ri can ye chꞌajchꞌoj. Can ma quitzꞌilobisan ta quiꞌ.\f + Jud. 23.\f* Y yecꞌa riyeꞌ riꞌ ri xquebiyin wuqꞌui riyin, quicusalon sek tak tziek,\f + Is. 52.1; 61.3, 10; Ap. 7.9, 13.\f* ruma can rucꞌamon (takal) wi chiquij.
\v 5 Achique cꞌa ri xtichꞌacon, can xtiban chare chi xtucusaj sakilaj tak tziek. Y ma xtinwelesaj ta ri rubiꞌ chupan ri wuj ri riche (rixin) cꞌaslen.\f + Ex. 32.32; Sal. 69.28; Fil. 4.3; Ap. 21.27.\f* Y chukaꞌ can xtinbij cꞌa chare ri Nataꞌ\f + Mt. 10.32.\f* y chique ri ángeles, chi ri jun winek riꞌ can wuche (wixin) riyin.
\v 6 Rumacꞌariꞌ, achique ri cꞌo racꞌaxabel, can tracꞌaxaj cꞌa ri nubij ri Lokꞌolaj Espíritu chique ri iglesias.
\s Ri nubij ri Jesucristo chare ri iglesia ri cꞌo pa tinamit Filadelfia
\p
\v 7 Tatzꞌibaj cꞌa chukaꞌ el chare ri ángel ri nichajin quiche (quixin) ri yin quiniman riyin, ri nibix iglesia chique ri yecꞌo chiriꞌ pa tinamit Filadelfia, y tatzꞌibaj cꞌa el chare, chi riyin ri can yin lokꞌolaj wi,\f + Is. 6.3; Lc. 1.32; Hch. 3.14.\f* ri yin kitzij y ri yin ucꞌuayon chukaꞌ ri llave riche (rixin) ri David, llave ri tek nujek can majun ri nitzꞌapin ta y tek nutzꞌapij majun ri nijako ta,\f + Job 12.14; Is. 22.22; Mt. 16.19; Ap. 1.18.\f* nbij cꞌa:
\p
\v 8 Riyin wetaman ronojel ri yeꞌibanalaꞌ. Rumacꞌariꞌ can njakon jun puerta chiwech,\f + 2 Co. 2.12.\f* ri majun nicowin ta nitzꞌapin; ruma astapeꞌ ma qꞌuiy ta oc ri iwuchukꞌaꞌ cꞌo, riyix can ninimaj wi ri nuchꞌabel y ma xiwewaj ta chi iniman ri nubiꞌ.
\v 9 Titzꞌetaꞌ na peꞌ, riyin can xtinben chique ri jumoc winek riche (rixin) ri Satanás chi xquexuqueꞌ\f + Is. 49.23; 60.14.\f* chiwech, winek ri yebin chi ye israelitas y xa ma que ta riꞌ. Y quereꞌ xtinben chique riche (rixin) chi riyeꞌ tiquetamaj chi riyin can yixinwajoꞌ wi.
\v 10 Riyix can iniman wi ri nuchꞌabel chi ticꞌojeꞌ cochꞌonic iwuqꞌui. Y rumacꞌariꞌ can xquixinchajij cꞌa chuwech ri rucꞌayewal tek xtoka;\f + 2 P. 2.9.\f* rucꞌayewal ri xtika pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef, riche (rixin) chi yetojtobex cꞌa quinojel ri winek.
\v 11 Titzuꞌ na peꞌ, riyin xquipe yan chic jun bey.\f + Ap. 2.25; 22.7, 12, 20.\f* Can tichajij cꞌa jabel ri iyacon pa tak iwánima, riche (rixin) chi majun xtelesan ta chiwe ri lokꞌolaj sipanic.\f + Ap. 2.10.\f*
\v 12 Y ri xtichꞌacon, xtinben cꞌa chare chi riyaꞌ xtoc achiꞌel jun chique ri lokꞌolaj tak raken jay ri ye riche (rixin) ri rachoch ri nu-Dios, y majun bey xtel ta pe chiriꞌ. Y chiquij cꞌa riyeꞌ xtintzꞌibaj\f + Ap. 14.1; 22.4.\f* wi rubiꞌ ri nu-Dios y rubiꞌ chukaꞌ ri rutinamit ri nu-Dios. Y ri tinamit riꞌ ya ri cꞌacꞌacꞌ Jerusalem,\f + Ga. 2.26.\f* ri nika pe chilaꞌ chicaj riqꞌui ri nu-Dios. Y chiriꞌ xtintzꞌibaj cꞌa chukaꞌ ri cꞌacꞌacꞌ nubiꞌ riyin.
\v 13 Rumacꞌariꞌ, achique ri cꞌo racꞌaxabel, can tracꞌaxaj cꞌa ri nubij ri Lokꞌolaj Espíritu chique ri iglesias.
\s Ri nubij ri Jesucristo chare ri iglesia ri cꞌo pa tinamit Laodicea
\p
\v 14 Y tatzꞌibaj cꞌa el chare ri ángel ri nichajin quiche (quixin) ri yin quiniman riyin, ri nibix iglesia chique ri yecꞌo chiriꞌ pa tinamit Laodicea, y tatzꞌibaj cꞌa el chare, chi riyin ri yikꞌalajsan ri kas kitzij,\f + Is. 55.4.\f* ri yincꞌo chukaꞌ riqꞌui ri Dios pa rutiquiribel tek xban re ruwachꞌulef,\f + Pr. 8.22; Jn. 1.1, 2.\f* nbij cꞌa chique:
\p
\v 15 Riyin wetaman achique ri ibanon, ni xa ta yix tef, ni xa ta yix mekꞌen. Más ta utz chi can ta yix mekꞌen o can ta yix tef.
\v 16 Pero ruma cꞌa chi ma yix ta mekꞌen, chukaꞌ ma yix ta tef, xa yix liloj, rumariꞌ xquixinxaꞌ cꞌa el.
\v 17 Ruma riyix can nibij cꞌa chi yix beyomaꞌ,\f + Os. 12.8.\f* nibij chi can ronojel cꞌo iwuqꞌui y majun chic cꞌa ri rajawaxic ta chiwe. Y ma iwetaman ta chi xa ti lawaloꞌ oc ibanon, xa majun cꞌo ta iwuqꞌui. Juyiꞌ oc iwech ruma ri ibanon, ruma achiꞌel yix chꞌanel, y chukaꞌ yix achiꞌel moyiꞌ.
\v 18 Rumacꞌariꞌ nyaꞌ jun utzilaj inaꞌoj, chi tek riyix nilokꞌ kꞌanapuek, tilokꞌoꞌ cꞌa ri cꞌo wuqꞌui riyin,\f + Is. 55.1.\f* riche (rixin) chi queriꞌ can yixoc wi beyomaꞌ.\f + Mt. 13.44.\f* Ruma ri kꞌanapuek ri cꞌo wuqꞌui riyin, can utz wi, ruma kꞌaxan chic pa kꞌakꞌ. Can majun chic cꞌa tzꞌil cꞌo riqꞌui. Tek riyix nilokꞌ chukaꞌ tziek, can tilokꞌoꞌ cꞌa ri sakilaj tak tziek ri cꞌo wuqꞌui riyin, riche (rixin) chi nucuch ri iqꞌuixbal. Y queriꞌ chukaꞌ chi wuqꞌui riyin tilokꞌoꞌ wi ri akꞌom riche (rixin) chi niyaꞌ ri pa runakꞌ tak iwech, riche (rixin) chi yixtzuꞌun jabel.
\v 19 Riyin can yichapon cꞌa chare jun winek y chukaꞌ can ncꞌajsaj ruwech tek ma utz ta ri yeruben, ruma can nwajoꞌ\f + Job 5.17; Pr. 3.11; He. 12.5, 6.\f* wi ri winek riꞌ. Rumacꞌariꞌ riyix can riqꞌui ronojel iwánima titzolin chic pe icꞌuꞌx wuqꞌui.
\v 20 Y riyin can yacꞌareꞌ yincꞌo apo chuchiꞌ jay y can yisiqꞌuin (yinoyon) apo. Achique cꞌa ri xtacꞌaxan pe wuche (wixin) y nujek pe ruchiꞌ ri jay chinuwech,\f + Cnt. 5.2; Is. 1.18.\f* xquinoc cꞌa apo\f + Jn. 14.23.\f* riqꞌui y xquiwaꞌ riqꞌui. Y chukaꞌ riyaꞌ xtiwaꞌ wuqꞌui riyin.
\v 21 Achique cꞌa chukaꞌ ri can xtichꞌacon, can xtinyaꞌ cꞌa kꞌij chare riche (rixin) chi nitzꞌuyeꞌ junan wuqꞌui ri acuchi (achique) yin tzꞌuyul wi pa lokꞌolaj nuchꞌacat.\f + Mt. 19.28; 1 Co. 6.2; 2 Ti. 2.12; Ap. 2.26.\f* Can achiꞌel ri xban chuwe riyin tek xichꞌacon, can xitzꞌuyeꞌ wi apo riqꞌui ri Nataꞌ Dios ri acuchi (achique) tzꞌuyul wi pa lokꞌolaj ruchꞌacat.
\v 22 Rumacꞌariꞌ, achique ri cꞌo racꞌaxabel, can tracꞌaxaj cꞌa ri nubij ri Lokꞌolaj Espíritu chique ri iglesias.
\c 4
\s Ri Dios niyaꞌox (nyaꞌ) cꞌa rukꞌij rucꞌojlen chilaꞌ chicaj
\p
\v 1 Tek bitajnek chic ronojel riꞌ, yacꞌariꞌ tek riyin ri Juan xintzꞌet cꞌa chic chi ri chicaj jakel jun puerta, y xinwacꞌaxaj cꞌa jun chꞌabel. Yariꞌ ri nabey chꞌabel ri xinwacꞌaxaj, y ri chꞌabel riꞌ can achiꞌel cꞌa ri nikꞌajan jun trompeta.\f + Ap. 1.10.\f* Y xubij cꞌa pe chuwe: Cajoteꞌ pe waweꞌ, y riyin xtincꞌut cꞌa chawech ri xquebanatej ri xtibe apo.\f + Ap. 1.1, 19.\f*
\v 2 Y can yacꞌariꞌ tek xinnaꞌ chi ya ri Lokꞌolaj Espíritu\f + Ez. 3.12; Ap. 1.10; 17.3; 21.10.\f* ri ucꞌuayon wuche (wixin). Xintzꞌet cꞌa chi ri chicaj cꞌo jun lokꞌolaj chꞌaquet\f + Is. 6.1; Jer. 17.12; Ez. 10.1; Dn. 7.9.\f* y pa ruwiꞌ ri chꞌaquet riꞌ cꞌo cꞌa Jun ri tzꞌuyul.
\v 3 Y ri tzꞌuyul pa ruwiꞌ ri lokꞌolaj chꞌaquet riꞌ, can achiꞌel cꞌa nitzuꞌun ri abej ri nibix jaspe y cornalina chique, can sibilaj cꞌa nitzꞌitzꞌan. Ri lokꞌolaj chꞌaquet riꞌ sutin cꞌa pe rij ruma jun xcokꞌaꞌ.\f + Ez. 1.28.\f* Y ri xcokꞌaꞌ riꞌ rex cꞌa nitzuꞌun, achiꞌel ri abej ri nibix esmeralda chare.
\v 4 Y ri tzꞌuyul pa lokꞌolaj chꞌaquet sutin cꞌa rij riqꞌui juwinek cajiꞌ chic chꞌaquet.\f + Ap. 11.16.\f* Y yecꞌo chukaꞌ juwinek cajiꞌ\f + Ap. 5.6, 8, 14.\f* rijitaꞌk tak achiꞌaꞌ ri can cꞌo quikꞌij y jojun ye tzꞌuyul pa quiwiꞌ ri chꞌaquet riꞌ, ye quicusalon cꞌa sakilaj tak tziek\f + Ap. 3.4.\f* y ye quicusalon chukaꞌ coronas ri ye banon riqꞌui kꞌanapuek.
\v 5 Yacꞌa ri pa nicꞌaj acuchi (achique) cꞌo ri Jun ri tzꞌuyul pa lokꞌolaj chꞌaquet, yebeꞌel cꞌa pe coyopaꞌ,\f + Ez. 1.13.\f* coklajay y chꞌabel. Y chuwech apo yecꞌat cꞌa wukuꞌ lámpara.\f + Ex. 37.23; 2 Cr. 4.20; Zac. 4.2.\f* Y ri kꞌakꞌ riꞌ, yeriꞌ ri wukuꞌ espíritu riche (rixin) ri Dios.
\p
\v 6 Ri chiriꞌ chuwech apo ri lokꞌolaj chꞌaquet, cꞌo cꞌa jun achiꞌel mar\f + 1 R. 7.23; Ap. 15.2.\f* ri can achiꞌel vidrio nitzuꞌun y can junan riqꞌui ri cristal. Pa nicꞌaj cꞌo ri lokꞌolaj chꞌaquet, y sutin apo rij cuma ye cajiꞌ\f + Ez. 1.5.\f* ri can qꞌuiy runakꞌ tak quiwech cꞌo. Can nojnek cꞌa quij riqꞌui ri runakꞌ tak quiwech.
\v 7 Ri nabey cꞌa chique ri ye cajiꞌ riꞌ can achiꞌel cꞌa rubanic jun coj. Ri rucaꞌn achiꞌel cꞌa jun alaj wáquix. Ri rox achiꞌel cꞌa rupalej jun winek. Y yacꞌa ri rucaj, can achiꞌel cꞌa jun xic ri ruricꞌon ruxicꞌ benak chicaj.\f + Ez. 10.4.\f*
\v 8 Y ri cajiꞌ riꞌ, cꞌo waktek quixicꞌ\f + Is. 6.2.\f* chiquijujunal, y can nojnek wi cꞌa ri quij y ri ruxeꞌ tak quixicꞌ riqꞌui ri runakꞌ tak quiwech. Y chi pakꞌij chi chakꞌaꞌ niquiyaꞌ rukꞌij ri Dios, y niquibij: Lokꞌolaj, lokꞌolaj, lokꞌolaj wi ri Ajaf. Dios ri can cꞌo uchukꞌaꞌ pa rukꞌaꞌ riche (rixin) chi nicowin nuben ronojel. Riyaꞌ can cꞌo wi pe ri pa rutiquiribel, cꞌo re wacami, y xticꞌojeꞌ chukaꞌ re xtibe kꞌij xtibe sek, yechaꞌ cꞌa.
\p
\v 9 Y tek quecꞌariꞌ niquibij ri ye cajiꞌ riꞌ riche (rixin) chi niquiyaꞌ rukꞌij rucꞌojlen ri tzꞌuyul pa lokꞌolaj ruchꞌacat, y riche (rixin) chukaꞌ chi yematioxin cꞌa chare ri cꞌo riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek,
\v 10 can yacꞌariꞌ tek ri juwinek cajiꞌ rijitaꞌk tak achiꞌaꞌ ri can cꞌo quikꞌij yexuqueꞌ yemajeꞌ ka chuwech ri tzꞌuyul pa lokꞌolaj chꞌaquet. Can niquiyaꞌ cꞌa rukꞌij ri can cꞌo riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek. Y ri rijitaꞌk tak achiꞌaꞌ riꞌ niquelesalaꞌ cꞌa ri quicoronas y yequiyaꞌ apo chuwech ri tzꞌuyul pa lokꞌolaj chꞌaquet, y niquibij cꞌa chukaꞌ:
\v 11 Kajaf Dios, can rucꞌamon (takal chawij) chi nacꞌul akꞌij acꞌojlen y chukaꞌ ri uchukꞌaꞌ,\f + Ap. 5.9, 12.\f* ruma yit cꞌa riyit ri xabano y xaqꞌuiytisan ronojel ri cosas ri yecꞌo, ruma can queriꞌ wi ri araybel.\f + Ap. 10.6; 14.7.\f*
\c 5
\s Ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl can rucꞌamon (takal chrij) chi nujek ri boron wuj
\p
\v 1 Y riyin ri Juan xintzꞌet cꞌa chi ri Jun ri tzꞌuyul pa lokꞌolaj chꞌaquet, cꞌo jun wuj\f + Is. 29.11; 34.16; Ez. 2.9; Ap. 6.1.\f* boron ri ruchapon riqꞌui ri rajquikꞌaꞌ. Ri wuj riꞌ, cꞌo tzꞌibatal chuwech y chrij, y kꞌolin riqꞌui wukuꞌ raken sellos\f + Is. 8.16; Dn. 12.4.\f* riche (rixin) chi ma nisolotej ta.
\v 2 Y can yacꞌariꞌ tek xintzꞌet jun ángel ri cꞌo sibilaj ruchukꞌaꞌ, y nurek ruchiꞌ chubixic: ¿La cꞌo ta cami jun ri can rucꞌamon (takal chrij) chi nrelesaj ri wukuꞌ sellos ri achoj riqꞌui kꞌolin wi ri wuj y nujek? xchaꞌ.
\v 3 Pero majun. Xa can majun wi cꞌa ri rucꞌamon (takal chrij) chi nujek ka ri wuj. Majun chuwech ri caj, ni xa ta pa ruwiꞌ y ni xa ta chuxeꞌ ri ruwachꞌulef. Astapeꞌ ta chi xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi nutzuꞌ jubaꞌ.
\v 4 Y riyin can sibilaj cꞌa yinokꞌ, ruma can majun cꞌa ri rucꞌamon (takal chrij) riche (rixin) chi nujek ri wuj y nusiqꞌuij. Can majun cꞌo, astapeꞌ chi xaxu (xaxe) ta wi riche (rixin) chi nutzuꞌ ka jubaꞌ.
\v 5 Y jun chique ri rijitaꞌk tak achiꞌaꞌ ri can cꞌo quikꞌij, xubij chuwe: Ma catokꞌ ta chic, tatzꞌetaꞌ chi ri jun ri achiꞌel coj,\f + Gn. 49.9.\f* ri riy rumam ca ri Judá\f + He. 7.14.\f* y riy rumam ca chukaꞌ ri rey David, Riyaꞌ can chꞌaconek chic riche (rixin) chi nicowin nrelesaj ri wukuꞌ sellos y nujek ri wuj, xchaꞌ chuwe.
\p
\v 6 Yacꞌariꞌ tek xintzꞌet chi cꞌo Jun ri achiꞌel Alaj Carneꞌl, ri socotajnek y kꞌalaj chi kꞌaxnek chic pe pa camic.\f + Is. 53.7; Jn. 1.29.\f* Riyaꞌ paꞌel cꞌa chiriꞌ pa quinicꞌajal ri lokꞌolaj tak chꞌaquet, y pa quinicꞌajal ri ye cajiꞌ ri cꞌo qꞌuiy runakꞌ tak quiwech, y pa quinicꞌajal ri rijitaꞌk tak achiꞌaꞌ ri can cꞌo quikꞌij. Y ri achiꞌel Alaj Carneꞌl riꞌ cꞌo wukuꞌ rucꞌaꞌ y wukuꞌ chukaꞌ runakꞌ tak ruwech.\f + Zac. 3.9.\f* Y ri wukuꞌ runakꞌ tak ruwech riꞌ, ye ri wukuꞌ espíritu riche (rixin) ri Dios ri ye takon chi nej chi nakaj\f + Zac. 4.10; Ap. 4.5.\f* chuwech ri ruwachꞌulef.
\v 7 Xpe cꞌa ri Jun ri achiꞌel Alaj Carneꞌl xberucꞌamaꞌ pe ri boron wuj pa rajquikꞌaꞌ ri Jun ri tzꞌuyul pa lokꞌolaj chꞌaquet.
\v 8 Y yacꞌa tek cꞌo chic ri boron wuj pa rukꞌaꞌ, ri ye cajiꞌ ri can cꞌo qꞌuiy runakꞌ tak quiwech y ye cachibilan ri juwinek cajiꞌ rijitaꞌk tak achiꞌaꞌ ri can cꞌo quikꞌij, xexuqueꞌ xemajeꞌ ka chuwech ri achiꞌel Alaj Carneꞌl. Y ri rijitaꞌk tak achiꞌaꞌ riꞌ quicꞌualon cꞌa arpa\f + Ap. 14.2; 15.2.\f* y quicꞌualon chukaꞌ achiꞌel vasos ri ye banon riqꞌui kꞌanapuek ri quiyalon pon chupan. Y ri pon riꞌ, ruqꞌuexewach ri quiꞌoraciones\f + Sal. 141.2; Ap. 8.3, 4.\f* ri lokꞌolaj tak ralcꞌual ri Dios.
\v 9 Y ri rijitaꞌk tak achiꞌaꞌ riꞌ cꞌo cꞌa jun cꞌacꞌacꞌ bix ri niquibixaj,\f + Sal. 40.3.\f* y ri bix riꞌ nubij cꞌa: Riyit ri can yit achiꞌel jun Alaj Carneꞌl, can rucꞌamon wi (takal wi chawij)\f + Ap. 4.11.\f* chi xbeꞌacꞌamaꞌ pe ri wuj, y can rucꞌamon (takal chawij) chukaꞌ chi yeꞌawelesaj ri sellos ri achoj riqꞌui kꞌolin wi; ruma riyit can xacamisex, y riqꞌui ri aquiqꞌuel\f + Mt. 26.28; Hch. 20.28; Ro. 3.24-26; He. 9.12; 2 P. 2.1; 1 Jn. 1.7.\f* xojacol konojel riche (rixin) chi xoj-oc riche (rixin) ri Dios; xabachique ta na ri ye katiꞌt kamamaꞌ y xabachique ta na ri kachꞌabel, y xabachique ta na chukaꞌ ri katinamit y xabachique ta na ri karuwachꞌulef.\f + Dn. 4.1; 6.25.\f*
\v 10 Xaben cꞌa chukaꞌ chake chi xoj-oc reyes y sacerdotes\f + Ex. 19.6.\f* riche (rixin) ri Katataꞌ Dios, y junan xkojkꞌato tzij pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef.
\p
\v 11 Y cꞌacꞌariꞌ xintzꞌet y xinwacꞌaxaj quichꞌabel sibilaj qꞌuiy ángeles, ri quisutin quiꞌ chrij ri lokꞌolaj chꞌaquet, chiquij ri cajiꞌ ri cꞌo qꞌuiy runakꞌ tak quiwech, y chiquij ri rijitaꞌk tak achiꞌaꞌ ri can cꞌo quikꞌij, y ri ángeles can pa millones\f + Dt. 33.2; Sal. 68.17; Dn. 7.10; He. 12.22.\f* ri yecꞌo chiriꞌ.
\v 12 Y riyeꞌ can niquirek quichiꞌ chubixic: Ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl ri xcamisex, can rucꞌamon wi (takal wi chrij) chi cꞌo ruchukꞌaꞌ,\f + Ap. 7.12.\f* chi cꞌo rubeyomal y chi cꞌo etamabel riqꞌui. Riyaꞌ ronojel nicowin nuben. Y chukaꞌ rucꞌamon (takal chrij) chi niyaꞌox (nyaꞌ) ta rukꞌij rucꞌojlen, y chi xtinimirisex ta ri rubiꞌ.
\p
\v 13 Y xenwacꞌaxaj cꞌa chukaꞌ quinojel ri ye ruqꞌuiytisan ri Dios ri yecꞌo chuwech ri caj, ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef, ri yecꞌo chuxeꞌ ri ruwachꞌulef, y ri yecꞌo chupan ri mar, niquibij cꞌa: Ri tzꞌuyul chupan ri lokꞌolaj chꞌaquet y ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl, can xtinimirisex ta cꞌa rubiꞌ, can xtiyaꞌox (xtyaꞌ) ta cꞌa rukꞌij y que ta chukaꞌ riꞌ ri rucꞌojlen, y xtikꞌalajin ta cꞌa ri nimalaj ruchukꞌaꞌ\f + 1 Cr. 29.11; Jn. 5.23; Ef. 3.21; Fil. 2.10.\f* riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek, xechaꞌ.
\v 14 Y ri ye cajiꞌ ri cꞌo qꞌuiy runakꞌ tak quiwech, xquibij cꞌa: Amén. Y ri juwinek cajiꞌ rijitaꞌk tak achiꞌaꞌ ri can cꞌo quikꞌij can yacꞌariꞌ xexuqueꞌ xemajeꞌ ka riche (rixin) chi xquiyaꞌ rukꞌij\f + 1 Cr. 16.36; Ap. 19.4.\f* ri can cꞌo rucꞌaslen riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek.
\c 6
\s Tek ri Jesucristo xuchop rujakic ri wuj ri kꞌolin riqꞌui wukuꞌ raken sellos
\p
\v 1 Y riyin xintzꞌet chi ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl, xrelesaj ri nabey sello ri achoj riqꞌui kꞌolin wi ri boron wuj.\f + Ap. 5.5, 7.\f* Yacꞌariꞌ tek xinwacꞌaxaj chukaꞌ chi xchꞌo jun chique ri ye cajiꞌ ri cꞌo qꞌuiy runakꞌ tak quiwech. Ri rubanic ri nichꞌo, can achiꞌel cꞌa nikꞌajan ri coklajay, y xubij cꞌa: ¡Catam pe! ¡Tatzꞌetaꞌ na peꞌ! xchaꞌ chuwe.
\v 2 Y can yacꞌariꞌ riyin xintzꞌet cꞌa jun quiej sek rij,\f + Zac. 6.3.\f* chꞌocolben ruma jun ri rucꞌuan jun chꞌab pa rukꞌaꞌ.\f + Sal. 45.4, 5.\f* Xjach jun rucorona.\f + Ap. 14.14.\f* Y riyaꞌ xbe riche (rixin) chi nbechꞌacon, y can xtibechꞌacon wi.
\p
\v 3 Tek ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl xrelesaj ri rucaꞌn sello ri achoj riqꞌui kꞌolin wi ri boron wuj, xinwacꞌaxaj cꞌa chi xchꞌo ri rucaꞌn chique ri ye cajiꞌ ri cꞌo qꞌuiy runakꞌ tak quiwech, y xubij cꞌa: ¡Catam pe! ¡Tatzꞌetaꞌ na peꞌ! xchaꞌ chuwe.
\v 4 Y xbecꞌulun pe jun quiej quek rij.\f + Zac. 6.2.\f* Y ri chꞌocolbeyon riche (rixin), xjach cꞌa uchukꞌaꞌ pa rukꞌaꞌ riche (rixin) chi nuyaꞌ chꞌaꞌoj chiquicojol ri winek ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef, riche (rixin) chi queriꞌ tiquicamisalaꞌ na quiꞌ. Y xjach chukaꞌ el jun nimalaj espada pa rukꞌaꞌ.
\p
\v 5 Tek ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl xrelesaj ri rox sello ri achoj riqꞌui kꞌolin wi ri boron wuj, xinwacꞌaxaj cꞌa chi xchꞌo ri rox chique ri ye cajiꞌ ri cꞌo qꞌuiy runakꞌ tak quiwech, y xubij cꞌa: ¡Catam pe! ¡Tatzꞌetaꞌ na peꞌ! xchaꞌ chuwe. Tek xitzuꞌun apo, xintzꞌet jun quiej kꞌek\f + Zac. 6.2.\f* rij, chꞌocolben ruma jun ri rucꞌuan jun pajbel pa rukꞌaꞌ.
\v 6 Y xinwacꞌaxaj cꞌa chukaꞌ jun chꞌabel ri acuchi (achique) yecꞌo wi ri ye cajiꞌ ri cꞌo qꞌuiy runakꞌ tak quiwech, y nubij cꞌa: Ri caꞌiꞌ libras trigo can jun denario chic rajel, y can jun denario chukaꞌ chic rajel ri wakiꞌ libras cebada. Yacꞌa ri aceite olivo y ri ruyaꞌal uva majun taben ca chare.
\p
\v 7 Tek ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl xrelesaj ri rucaj sello ri achoj riqꞌui kꞌolin wi ri boron wuj, xinwacꞌaxaj cꞌa chi xchꞌo ri ruqꞌuisbel chique ri ye cajiꞌ ri cꞌo qꞌuiy runakꞌ tak quiwech, y xubij cꞌa: ¡Catam pe! ¡Tatzꞌetaꞌ na peꞌ! xchaꞌ chuwe.
\v 8 Yacꞌariꞌ tek xintzꞌet apo jun quiej kꞌen rij y chꞌocolben el ruma jun ri rubiniꞌan Camic. Y chrij ri Camic riꞌ tzeketel cꞌa el ri jun ri ruqꞌuexewach ri lugar ri yeꞌapon wi ri caminakiꞌ. Y pa rukꞌaꞌ cꞌa ri Camic y pa rukꞌaꞌ ri ruqꞌuexewach ri lugar ri yeꞌapon wi ri caminakiꞌ, xjach cꞌa uchukꞌaꞌ chique riche (rixin) chi quequicamisaj jun rucaj parte chique ri winek ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef riqꞌui espada, riqꞌui wayjal, riqꞌui yabil y quiqꞌui ri chicop ri ye cꞌuxnel.\f + Lv. 26.22; Ez. 14.21.\f*
\p
\v 9 Tek ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl xrelesaj ri roꞌ sello ri achoj riqꞌui kꞌolin wi ri boron wuj, xintzꞌet cꞌa chi chuxeꞌ ri altar\f + Lv. 4.7; Ap. 8.3; 9.13.\f* chiriꞌ cꞌo ri cánima ri winek ri ye camisan ruma xquitzijoj ri ruchꞌabel ri Dios y ruma chukaꞌ chi riyeꞌ can xquikꞌalajsaj quiꞌ\f + Fil. 2.17; 2 Ti. 1.8; Ap. 12.17; 20.4.\f* chi quiniman ri Dios.
\v 10 Y ri cánima ri winek ri yecꞌo chuxeꞌ ri altar riꞌ, can niquirek cꞌa quichiꞌ chubixic: Lokꞌolaj y kitzij Kajaf, ¿Ajan (jampeꞌ) cꞌa nakꞌet tzij pa quiwiꞌ ri winek ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef? ¿Ajan (jampeꞌ) cꞌa nayaꞌ ruqꞌuexel chique ruma xojquicamisaj riyoj?\f + Gn. 4.10; Zac. 1.12.\f* yechaꞌ.
\v 11 Y yacꞌariꞌ tek xjach quitziak sek chiquijujunal riche (rixin) chi niquicusaj, y xbix chukaꞌ chique chi cꞌa ticoyobej na jubaꞌ chic, ruma cꞌa yecꞌo na cachibil pa rusamaj\f + Ap. 14.13.\f* ri Cristo, y cachꞌalal quiꞌ quiqꞌui pa rubiꞌ ri Dios, ri cꞌa ma jane quecamisex ta cuma ri winek, can achiꞌel ri xquicꞌulwachij el riyeꞌ.\f + He. 11.40.\f*
\p
\v 12 Yacꞌariꞌ tek xintzꞌet chi ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl xrelesaj ri ruwakak sello ri achoj riqꞌui kꞌolin wi ri boron wuj, y can yacꞌariꞌ tek xuben jun nimalaj silonel.\f + Jl. 2.10; Ap. 16.18.\f* Y ri kꞌij ma xtzuꞌun ta chic, xa xkꞌeker achiꞌel jun pim tziek ri banon riqꞌui rusmal jun chicop kꞌek rij, ri tziek ri nucusex tek cꞌo bis. Y ri icꞌ quicꞌ quicꞌ nitzuꞌun.\f + Jl. 3.15; Mt. 24.29; Hch. 2.20.\f*
\v 13 Y ri chꞌumilaꞌ\f + Ap. 8.10; 9.1.\f* xebetzak pe ri chicaj y xeka pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef, can achiꞌel tek yebetzak pe ri ruwech ri higo ruma jun nimalaj cakꞌikꞌ.
\v 14 Y ri caj xecꞌol el\f + Sal. 102.26; Is. 34.4; He. 1.12.\f* achiꞌel tibor el jun wuj. Y quinojel juyuꞌ\f + Jer. 3.23; 4.24.\f* y ri ruwachꞌulef ri yecꞌo pa tak yaꞌ xeꞌel el ri acuchi (achique) yecꞌo wi.
\v 15 Y ri reyes ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef, ri nicꞌaj chic aj kꞌatbel tak tzij, ri beyomaꞌ, ri ye capitanes quiche (quixin) achiꞌaꞌ ri ye riche (rixin) chꞌaꞌoj, ri winek ri cꞌo uchukꞌaꞌ pa quikꞌaꞌ; chukaꞌ quinojel ri mozos ri ye ximil pa samaj riqꞌui jun patrón y quinojel ri ma ye ximil ta pa samaj, xquewaj cꞌa quiꞌ pa tak jul y chucojol tak abej ri chuwech tak juyuꞌ.\f + Is. 2.19.\f*
\v 16 Y quinojel cꞌa ri winek riꞌ yechꞌo cꞌa chique ri juyuꞌ y ri abej, y niquibilaꞌ cꞌa: Quixtzak pe\f + Os. 10.8; Lc. 23.30.\f* chikij y kojiwewaj chuwech la tzꞌuyul pa lokꞌolaj chꞌaquet. Y kojiwewaj chuwech ri rucꞌayewal ri xtuyaꞌ ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl.
\v 17 Ruma xoka yan ri kꞌij\f + Is. 13.6; Sof. 1.14.\f* tek nika pe ri royowal y majun cꞌa xticowin xtipaꞌeꞌ ta ca,\f + Sal. 76.7.\f* xechaꞌ.
\c 7
\s Ri 144,000 israelitas ri xyaꞌox (xyaꞌ) quetal chi nicꞌaj tak quiwech
\p
\v 1 Tek banatajnek chic ronojel riꞌ, yacꞌariꞌ tek riyin ri Juan xentzꞌet ye cajiꞌ ángeles.\f + Sal. 34.7; He. 1.14.\f* Jojun ángel ye paꞌel pa jojun ruxquinaꞌil ri ruwachꞌulef, quikꞌaton ruwech ri cajiꞌ cakꞌikꞌ,\f + Ex. 15.10; Sal. 147.18; Is. 27.8; Dn. 7.2; Jon. 1.4.\f* riche (rixin) chi ma nipe ta ri cakꞌikꞌ riꞌ pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef, pa ruwiꞌ ri mar, y pa quiwiꞌ ri cheꞌ.
\v 2 Y xintzꞌet chukaꞌ chi cꞌo jun chic ángel ri nijoteꞌ chicaj quereꞌ pa relebel kꞌij, rucꞌuan ri sello pa rukꞌaꞌ riche (rixin) ri cꞌaslic Dios. Y ri ángel riꞌ xurek apo ruchiꞌ chique ri ye cajiꞌ chic ángeles, ri can yaꞌon wi pe uchukꞌaꞌ chique riche (rixin) chi nbequiyaꞌ rucꞌayewal pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef y ri mar.
\v 3 Y xubij cꞌa ri jun ángel chique ri ye cajiꞌ: Majun na pakeꞌ rucꞌayewal\f + Ap. 6.6; 9.4.\f* niyaꞌ pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef, ni xa ta pa ruwiꞌ ri mar y ni xa ta pa quiwiꞌ chukaꞌ ri cheꞌ, ruma nabey cꞌo chi nikayaꞌ na quetal\f + Ez. 9.4; Ap. 13.16; 14.1; 22.4.\f* ri ye rusamajel ri Katataꞌ Dios chi nicꞌaj tak quiwech, riqꞌui ri sello.
\p
\v 4 Yacꞌariꞌ tek riyin ri Juan xinwacꞌaxaj\f + Ap. 9.16.\f* cꞌa chi ye ciento cuarenta y cuatro mil\f + Ap. 14.1.\f* israelitas ri xyaꞌox (xyaꞌ) quetal. Yecꞌariꞌ ri xechaꞌox (xechaꞌ) chiquicojol ri winek riche (rixin) ri cablajuj tinamit ri rubanon ri nimalaj tinamit Israel.
\v 5 Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Judá. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Rubén. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Gad.
\v 6 Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Aser. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Neftalí. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Manasés.
\v 7 Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Simeón. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Leví. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Isacar.
\v 8 Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Zabulón. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri José, y ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Benjamín. Y yecꞌa quinojel riꞌ ri xyaꞌox (xyaꞌ) quetal chi nicꞌaj tak quiwech.
\s Ri quicusalon sakilaj tak tziek ye ri ye colotajnek chic pe chupan ri nimalaj tijoj pokonal
\p
\v 9 Tek ntzꞌeton y wacꞌaxan chic ka ronojel riꞌ, yacꞌariꞌ tek riyin ri Juan xintzꞌet chukaꞌ sibilaj ye qꞌuiy chi winek ri ma junan ta ruwachꞌulef yepe wi, ma junan ta ri ye catiꞌt quimamaꞌ, ma junan ta quitinamit y ma junan ta quichꞌabel. Quinojel cꞌa ri winek riꞌ yecꞌo cꞌa apo chuwech ri tzꞌuyul chupan ri lokꞌolaj chꞌaquet y chuwech chukaꞌ apo ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl. Y ri winek riꞌ can majun cꞌa ri nicowin ta najlan quiche (quixin), ruma can sibilaj ye qꞌuiy.\f + Ap. 5.9.\f* Y sek cꞌa ri quitziak\f + Ap. 3.5.\f* ri ye quicusan, y ye quicꞌualon ruxak palma pa tak quikꞌaꞌ.
\v 10 Y quinojel niquirek quichiꞌ y niquibij: Re xojcolotej,\f + Sal. 3.8; Is. 43.11; Jer. 3.23; Os. 13.4.\f* can ya cꞌa ri ka-Dios ri tzꞌuyul\f + Ap. 5.13.\f* pa lokꞌolaj chꞌaquet ri xbano, y chukaꞌ ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl, yechaꞌ.
\v 11 Y quinojel cꞌa ri ángeles ye paꞌel quisutin quiꞌ chrij ri lokꞌolaj chꞌaquet, y quisutin quiꞌ chiquij ri rijitaꞌk tak achiꞌaꞌ ri can cꞌo quikꞌij y ri ye cajiꞌ ri cꞌo qꞌuiy runakꞌ tak quiwech.\f + Ap. 4.6.\f* Y riche (rixin) cꞌa chi niquiyaꞌ rukꞌij ri Dios, can xexuqueꞌ xemajeꞌ ka chuwech.
\v 12 Y niquibij cꞌa: Amén. Can ya cꞌa ri rubiꞌ ri ka-Dios ri xtiyaꞌox (xtyaꞌ) ta cꞌa rukꞌij. Ruma Riyaꞌ can cꞌo wi rucꞌojlen, y ya Riyaꞌ ri Rajaf ri naꞌoj. Ya chukaꞌ Riyaꞌ ri rucꞌamon (takal chrij) chi nicꞌulu ri matioxinic. Riyaꞌ can cꞌo rukꞌij, can ronojel wi nicowin nuben, y can cꞌo ruchukꞌaꞌ riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek.\f + Ap. 5.13.\f* Amén, yechaꞌ.
\p
\v 13 Yacꞌariꞌ tek jun cꞌa chique ri rijitaꞌk tak achiꞌaꞌ ri can cꞌo quikꞌij xucꞌutuj cꞌa chuwe: ¿Awetaman ye achique cꞌa chi winek laꞌ, la sek sek quitziak quicusan? ¿Y awetaman chukaꞌ acuchi (achique) yepe wi? xchaꞌ chuwe.
\p
\v 14 Y riyin ri Juan xinbij cꞌa chare: Ajaf, Riyit jabel awetaman achique chi winek laꞌ, xichaꞌ. Y Riyaꞌ xubij cꞌa chuwe: Yecꞌareꞌ ri ye elenak chic pe chupan ri nimalaj tijoj pokonal chuwech ri ruwachꞌulef, y quichꞌajchꞌojsan pe quiꞌ y quibanon pe sek\f + Is. 1.18; Zac. 3.3-5; He. 9.14; Ap. 1.5.\f* chare ri quitziak, ruma quichꞌajon pe chupan ri ruquiqꞌuel ri Jesucristo\f + 1 Jn. 1.7.\f* ri achiꞌel Alaj Carneꞌl.
\v 15 Y rumariꞌ yecꞌo apo riqꞌui ri Dios, chupan ri rachoch, y chi pakꞌij chi chakꞌaꞌ niquiben rusamaj. Y ri Dios tzꞌuyul cꞌa chupan ri lokꞌolaj ruchꞌacat ye ruchajin,\f + Is. 4.5, 6.\f* ruma can quiqꞌui cꞌo wi.
\v 16 Re winek cꞌa reꞌ man chic xquewayjan ta, ni man chic xtichakiꞌj ta quichiꞌ. Man chic xquecꞌat ta chuwakꞌij, ni ma xtiquinaꞌ ta chukaꞌ ni jun cꞌaten.\f + Sal. 121.6; Is. 49.10.\f*
\v 17 Ruma can ya ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl, ri cꞌo chukaꞌ pa runicꞌajal ri acuchi (achique) cꞌo wi ri lokꞌolaj chꞌaquet, can ya wi Riyaꞌ ri nichajin quiche (quixin) ri winek riꞌ. Y can yeruchajij\f + Sal. 23.1.\f* achiꞌel yechajix ri carneꞌl, y can yerucꞌuaj cꞌa chukaꞌ riche (rixin) chi nuyaꞌ quiyaꞌ ri pa tak ralaxbel (rutzꞌucbel) yaꞌ riche (rixin) cꞌaslen. Y ri Dios can xtusuꞌ cꞌa el ri ruyaꞌal quiwech.\f + Is. 25.8.\f*
\c 8
\s Ri xbanatej tek ri Jesucristo xrelesaj ri ruqꞌuisbel sello ri achoj riqꞌui kꞌolin wi ri boron wuj
\p
\v 1 Y yacꞌa tek ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl xrelesaj ri ruwuk sello ri achoj riqꞌui kꞌolin wi ri boron wuj,\f + Ap. 5.1.\f* ri chilaꞌ chicaj achiꞌel xa jun nicꞌaj hora ri majun xkꞌajan.
\v 2 Y xentzꞌet cꞌa ri ye wukuꞌ ángeles ri ye paꞌel apo chuwech ri Dios. Y chique cꞌa ri wukuꞌ ángeles riꞌ xjach jojun trompeta.\f + Lv. 25.9, 10.\f*
\v 3 Y can yacꞌariꞌ tek xintzꞌet chi xpe jun chic ángel\f + Hch. 7.30.\f* rucꞌamom pe jun pucꞌbel (ponobel) ri banon riqꞌui kꞌanapuek, y xbepaꞌeꞌ chuwech apo ri altar.\f + Ex. 30.1.\f* Y xbejach cꞌa pe qꞌuiy pon chare, riche (rixin) chi queriꞌ nuporoj pa ruwiꞌ ri altar ri banon riqꞌui kꞌanapuek, ri cꞌo apo chuwech ri lokꞌolaj chꞌaquet. Ri pon nrachibilaj riꞌ riqꞌui ri quiꞌoraciones ri lokꞌolaj tak ralcꞌual ri Dios.
\v 4 Y ri rusibil ri pon y ri quiꞌoraciones ri lokꞌolaj tak ralcꞌual ri Dios, can nikꞌalajin wi cꞌa chi pa rukꞌaꞌ ri ángel yeꞌel wi el\f + Sal. 141.2.\f* y yeꞌapon anej cꞌa chuwech ri Dios.
\v 5 Can yacꞌariꞌ tek ri ángel xberucꞌamaꞌ chic pe ri pucꞌbel (ponobel) y xberuyaꞌ pe rachek kꞌakꞌ chupan, ri cꞌo pa ruwiꞌ ri altar. Y cꞌacꞌariꞌ xuqꞌuek ri kꞌakꞌ cꞌa pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef xintzꞌet riyin. Y yariꞌ tek xepe coklajay,\f + Sal. 18.13; Is. 30.30; He. 12.18, 19.\f* chꞌabel, coyopaꞌ, y xuben chukaꞌ jun nimalaj silonel.\f + 2 S. 22.7-9; 1 R. 19.11; Hch. 4.31; Ap. 11.19; 16.18.\f*
\s Tek ri ángeles xquixupuj ri trompetas
\p
\v 6 Y ri wukuꞌ ángeles ri ye ucꞌuayon trompetas, can yacꞌariꞌ xquichojmirisalaꞌ quiꞌ riche (rixin) chi yequixupuj ri trompetas.
\p
\v 7 Y tek ri nabey\f + Ap. 16.2.\f* ángel xuxupuj ri rutrompeta, can yacꞌariꞌ tek xka sakboch y cꞌo chukaꞌ kꞌakꞌ xolon riqꞌui quicꞌ ri xcꞌak pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef.\f + Ez. 38.22.\f* Y xa jubaꞌ ma pa nicꞌaj chare ronojel ri cheꞌ\f + Is. 2.13.\f* xecꞌat y queriꞌ cꞌa chukaꞌ ronojel ri kꞌayis\f + Ap. 9.4.\f* xecꞌat ruma ri kꞌakꞌ.
\p
\v 8 Yacꞌa tek ri rucaꞌn ángel xuxupuj ri rutrompeta, can xintzꞌet cꞌa jun achiꞌel nimalaj juyuꞌ ntajin nicꞌat ri xcꞌak pa mar. Y xa jubaꞌ ma pa nicꞌaj chare ri mar xpotej chi quicꞌ.\f + Ez. 14.19.\f*
\v 9 Y rumariꞌ chi xa jubaꞌ ma pa nicꞌaj chique quinojel ri chicop ri yecꞌo pa mar xecom, y xa jubaꞌ ma pa nicꞌaj chique ri barcos ri ye benak pa ruwiꞌ mar xeqꞌuis.
\p
\v 10 Y tek ri rox ángel xuxupuj ri rutrompeta, xintzꞌet cꞌa chi jun nimalaj chꞌumil nibiro pa kꞌakꞌ xbetzak pe chilaꞌ chicaj.\f + Ap. 9.1.\f* Y ri chꞌumil riꞌ xka cꞌa pa raken tak yaꞌ y xa jubaꞌ ma pa nicꞌaj chique ri raken tak yaꞌ y ri ralaxbel (rutzꞌucbel) tak yaꞌ\f + Ap. 16.4.\f* ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef ri xka wi.
\v 11 Ri chꞌumil cꞌa riꞌ cꞌayilaj kꞌayis rubiꞌ, y xa jubaꞌ ma pa nicꞌaj chique ri yaꞌ qꞌuey qꞌuey\f + Ex. 15.23; Jer. 9.15; 23.15.\f* xuben chique. Y rumariꞌ ye qꞌuiy cꞌa winek ri xecom.
\p
\v 12 Y ri rucaj ángel xuxupuj cꞌa ri rutrompeta, y xa jubaꞌ ma pa nicꞌaj chare ri kꞌij, xa jubaꞌ ma pa nicꞌaj chare ri icꞌ y xa jubaꞌ ma pa nicꞌaj chukaꞌ chique ri chꞌumilaꞌ, xemayamoꞌ. Ma xetzuꞌun ta chic jabel.\f + Is. 13.10; Am. 8.9.\f* Y xuben chi xa jubaꞌ ma nicꞌaj kꞌij ri ma xtzuꞌun ta chic ri kꞌij. Y can queriꞌ cꞌa chukaꞌ xucꞌulwachij ri akꞌaꞌ. Xa jubaꞌ ma pa nicꞌaj chukaꞌ ri ma xtzuꞌun ta chic ri icꞌ y ri chꞌumilaꞌ.
\p
\v 13 Y yacꞌariꞌ tek xintzꞌet y xinwacꞌaxaj chukaꞌ chi tiropop benak jun ángel pa runicꞌajal ri caj, y can nurek cꞌa ruchiꞌ chubixic: Juyiꞌ oc quiwech, juyiꞌ oc quiwech ruma sibilaj rucꞌayewal\f + Ap. 9.12; 11.14.\f* cꞌa ri xtiquicꞌulwachij ri winek chuwech ri ruwachꞌulef, tek xquekꞌajan pe ri oxiꞌ chic trompetas ri xa yexupux yan cuma ri ángeles, xchaꞌ.
\c 9
\p
\v 1 Y can yacꞌariꞌ tek ri roꞌ ángel xuxupuj ri rutrompeta, y xintzꞌet cꞌa chi cꞌo jun chꞌumil ri xtzak pe chilaꞌ chicaj y cꞌa chuwech ruwachꞌulef xka wi. Y ri chꞌumil riꞌ xjach cꞌa pa rukꞌaꞌ ri rulawaꞌil ri itzel jul ri kꞌekuꞌm rupan.\f + Ap. 17.8; 20.1.\f*
\v 2 Y ri chꞌumil riꞌ, xberujakaꞌ pe ri ruchiꞌ ri itzel jul ri kꞌekuꞌm rupan. Y chupan cꞌa ri jul riꞌ xbeꞌel cꞌa pe sibilaj sib, achiꞌel sib riche (rixin) jun nimalaj horno. Ri sib cꞌa ri xbeꞌel pe chupan ri itzel jul ri kꞌekuꞌm rupan, xutzꞌapij cꞌa ruwech ri kꞌij,\f + Jl. 2.2, 10.\f* y xunojsaj ruwech ri caj.
\v 3 Y chupan ri sib riꞌ xebecꞌulun cꞌa pe sacꞌ,\f + Ex. 10.4.\f* y xebe pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef. Y ri sacꞌ riꞌ xyaꞌox (xyaꞌ) cꞌa uchukꞌaꞌ chique riche (rixin) chi can yecowin niquiben achiꞌel niquiben ri alacrán (kꞌasnaꞌj).
\v 4 Y xbix cꞌa chique chi majun rucꞌayewal\f + Ap. 6.6; 7.3.\f* niquiyaꞌ ta pa ruwiꞌ ri cheꞌ, ni xa ta pa ruwiꞌ ri ticoꞌn o ri kꞌayis\f + Ap. 8.7.\f* ri cꞌo chuwech ri ruwachꞌulef. Xaxu (xaxe wi) pa quiwiꞌ ri winek ri ma yaꞌon ta quetal chi nicꞌaj tak quiwech\f + Ez. 9.4; Ap. 14.1.\f* ruma ri Dios.
\v 5 Pero ri uchukꞌaꞌ ri yaꞌon chique ma riche (rixin) ta chi yequicamisaj ri winek, xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi yequiyaꞌ pa kꞌaxomal wuꞌoꞌ icꞌ. Y ri kꞌaxomal cꞌa riꞌ, can achiꞌel cꞌa ri kꞌaxomal ri niquiyaꞌ ri alacrán (kꞌasnaꞌj) tek niquitiꞌ (niquichꞌop) jun winek.
\v 6 Yecꞌa kꞌij riꞌ tek ri winek xtiquicanolaꞌ ri quicamic ruma ri kꞌaxomal ri niquikꞌaxaj, pero xa ma xquecom ta. Can sibilaj cꞌa xtiquirayij ri quicamic,\f + Job 3.20-22; 7.15; Is. 2.19; Os. 10.8; Ap. 6.16.\f* pero ri camic xa xtanmej el chiquiwech.
\p
\v 7 Y ri quibanic cꞌa ri sacꞌ riꞌ, achiꞌel ri quiej\f + Jl. 2.4.\f* ri banon chic el quichojmil riche (rixin) chi yebe pa chꞌaꞌoj. Ri pa quijolon (quiwiꞌ) quicꞌuan cꞌa achiꞌel jun corona ri banon riqꞌui kꞌanapuek, y ri quipalej can achiꞌel cꞌa quipalej winek.
\v 8 Can cꞌo cꞌa chukaꞌ rusmal tak quiwiꞌ achiꞌel ri rusmal quiwiꞌ ri ixokiꞌ. Y ri quey achiꞌel quey ri coj.\f + Sal. 57.4; Jl. 1.6.\f*
\v 9 Ri quij can achiꞌel cꞌa chꞌichꞌ. Ri quixicꞌ can sibilaj cꞌa nikꞌajan, achiꞌel yekꞌajan ye qꞌuiy carruajes ye kiriren cuma quiej y jun anin (anibel) ye benak riche (rixin) chi yebe pa chꞌaꞌoj.\f + Jl. 2.5.\f*
\v 10 Ri quijey achiꞌel quijey ri alacrán (kꞌasnaꞌj), y cꞌo ri quichꞌutal chutzaꞌn. Y riqꞌui ri quichꞌutal riꞌ yecowin cꞌa yequiyaꞌ ri winek pa kꞌaxomal, wuꞌoꞌ icꞌ.
\v 11 Y ri qui-rey\f + Jn. 8.44; 12.31; 14.30; Ef. 2.2; 2 Ts. 2.3-10.\f* ri sacꞌ riꞌ, ya ri ángel ri rajawalul ri itzel jul ri kꞌekuꞌm rupan. Ri qui-rey ri sacꞌ riꞌ Abadón cꞌa nibix chare ri pa chꞌabel hebreo y Apolión cꞌa nibix chare ri pa chꞌabel griego.
\p
\v 12 Xkꞌax cꞌa ri jun nabey rucꞌayewal riꞌ,\f + Ap. 8.13.\f* pero cꞌa cꞌo na chic caꞌiꞌ yecanaj ca.
\p
\v 13 Y tek ri ruwakak ángel xuxupuj ri rutrompeta, xinwacꞌaxaj cꞌa jun chꞌabel ri xel pe chiquicojol ri cajiꞌ ucꞌaꞌ ri yecꞌo chare ri altar ri banon riqꞌui kꞌanapuek,\f + Ex. 30.3; Ap. 8.3.\f* ri cꞌo apo chuwech ri Dios.
\v 14 Y ri chꞌabel riꞌ xubij cꞌa chare ri ruwakak ángel ri xxupun ri trompeta: Queꞌaquiraꞌ cꞌa ri cajiꞌ ángeles ri ye ximil ca chuchiꞌ ri nimalaj raken yaꞌ Eufrates,\f + Gn. 2.14; 2 S. 8.3; Jer. 51.63; Ap. 16.12.\f* xucheꞌex.
\p
\v 15 Y quecꞌariꞌ tek xebequir ca ri cajiꞌ ángeles, riche (rixin) chi yequicamisaj ri winek. Can chojmirisan cꞌa ruma ri Dios achique hora, achique kꞌij, achique icꞌ y achique junaꞌ yequir ri cajiꞌ ángeles riꞌ. Y xa jubaꞌ ma pa nicꞌaj chique ri winek ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef ri xquequicamisaj.
\v 16 Xinwacꞌaxaj cꞌa ri janipeꞌ chi achiꞌaꞌ ri ye riche (rixin) chꞌaꞌoj ri ye chꞌocol chiquij tak quiej,\f + Ez. 38.4.\f* ri yecꞌo quiqꞌui ri ángeles riꞌ, y xinwacꞌaxaj cꞌa chi yecꞌo caꞌiꞌ ciento millones.
\p
\v 17 Y can chupan cꞌa ri achiꞌel wachicꞌ ri xinben, xentzꞌet cꞌa ri quiej.\f + Is. 5.28.\f* Y ri ye chꞌocol chiquij, ye quicusalon cꞌa chꞌichꞌ ri niquitobej ri ruwa tak quicꞌuꞌx, y ri chꞌichꞌ riꞌ quek, kꞌen y azul cꞌa ri yetzuꞌun. Y ri quijolon (quiwiꞌ) ri quiquiej xa achiꞌel quijolon (quiwiꞌ) ri coj.\f + 1 Cr. 12.8.\f* Y kꞌakꞌ, sib y azufre ri ntel cꞌa ri pa tak quichiꞌ.
\v 18 Y ri kꞌakꞌ, ri sib y azufre ri yeꞌel ri pa tak quichiꞌ ri quiej, ya cꞌa riꞌ ri xeqꞌuiso quiche (quixin) xa jubaꞌ ma pa nicꞌaj chique quinojel ri winek ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef.
\v 19 Ri uchukꞌaꞌ ri yaꞌon chique ri quiej riꞌ, can pa tak quichiꞌ y tzan tak quijey\f + Is. 9.15.\f* cꞌo wi, ruma ri quijey can cꞌo rujolon (ruwiꞌ) achiꞌel cumatz, y yariꞌ niquicusaj tek niquiben pokon chique ri winek.
\p
\v 20 Yacꞌa ri winek ri ma xecom ta astapeꞌ chi can xka ri rucꞌayewal riꞌ pa quiwiꞌ, riyeꞌ can man cꞌa xtzolin ta pe quicꞌuꞌx. Xa can cꞌa xequibanalaꞌ na ri etzelal.\f + Dt. 31.29; 2 Cr. 28.22; Jer. 5.3.\f* Cꞌa xequiyalaꞌ na quikꞌij ri itzel tak espíritu,\f + Dt. 32.17; Sal. 106.37.\f* xequiyalaꞌ na quikꞌij ri dios ri xa ye banon cuma winek, ri ye quibanon\f + Sal. 115.4; Is. 2.8; Jer. 44.8; Dn. 5.23; Hch. 17.29.\f* riqꞌui kꞌanapuek, sakapuek, abej, cheꞌ y riqꞌui ri chꞌichꞌ ri nibix bronce chare. Yeriꞌ ri xequiyaꞌ quikꞌij ri winek riꞌ, y xa ye dios ri ma yetzuꞌun ta, ni ma yeꞌacꞌaxan ta y ni ma yebiyin ta chukaꞌ.
\v 21 Ma xtzolin ta pe quicꞌuꞌx ruma ma xquiyaꞌ ta ca ri banoj camic, ri banoj itz y ri banoj alekꞌ, y ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ ri xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ ma xquiyaꞌ ta ca chi niquicanolaꞌ quiꞌ riche (rixin) chi yemacun.
\c 10
\s Ri ángel ri ucꞌuayon jun ti alaj libro
\p
\v 1 Y yacꞌariꞌ tek riyin xintzꞌet chic cꞌa jun ángel, ri can cꞌo ruchukꞌaꞌ y ruchapon cꞌa pe rukajen chicaj tek xintzꞌet. Cꞌo pa jun sutzꞌ, y cꞌo jun xcokꞌaꞌ\f + Ez. 1.28.\f* pa ruwiꞌ. Xintzꞌet cꞌa chukaꞌ chi ri rupalej ri ángel riꞌ can achiꞌel cꞌa nitzuꞌun ri kꞌij.\f + Mt. 17.2.\f* Y ri raken achiꞌel ruxak tak kꞌakꞌ.\f + Ap. 1.15, 16.\f*
\v 2 Y cꞌo jun ti libro jakel rucꞌuan pa rukꞌaꞌ. Cꞌacꞌariꞌ ri raken ri cꞌo pa rajquikꞌaꞌ xuyaꞌ pa ruwiꞌ ri mar, y ri raken ri cꞌo pa rajxocon xuyaꞌ pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef.
\v 3 Ri ángel\f + Ap. 15.1, 7.\f* cꞌa riꞌ, can nurek ruchiꞌ tek nichꞌo, can achiꞌel tek nurek ruchiꞌ jun coj. Y tek chꞌonak chic ka, yecꞌo cꞌa wukuꞌ achiꞌel coklajay\f + Ap. 8.5; 14.2.\f* ri xebechꞌo pe.
\v 4 Y tek ye chꞌonak chic cꞌa pe ri wukuꞌ achiꞌel coklajay riꞌ, can yacꞌariꞌ tek riyin ya xa nchop ka rutzꞌibaxic ri xquibij. Pero cꞌo cꞌa jun chꞌabel ri xinwacꞌaxaj ri petenak chilaꞌ chicaj, y xubij cꞌa pe chuwe: Xaxu (xaxe wi) awuqꞌui riyit\f + Dt. 29.29; Is. 8.16; 29.11; Dn. 8.26; 12.4.\f* ticꞌojeꞌ wi ka ri chꞌabel ri xquibij ri wukuꞌ achiꞌel coklajay, y man cꞌa tatzꞌibaj ta.
\p
\v 5 Y ri ángel ri ruyaꞌon jun raken pa ruwiꞌ ri mar y jun raken pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef, xintzꞌet cꞌa chi xuyec\f + Dn. 12.7.\f* ri rukꞌaꞌ chicaj,
\v 6 y xubij cꞌa: Riyin nben jurar chuwech ri can cꞌo wi petenak kꞌij, petenak sek y cꞌo riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek,\f + Jer. 10.10; Dn. 12.7; Ap. 1.18; 4.9.\f* ri xbano ri caj y ri yecꞌo chuwech, ri xbano ri ruwachꞌulef y ri yecꞌo chuwech, ri xbano ri mar y ri yecꞌo chupan; can chuwech cꞌa Riyaꞌ nben wi jurar chi ma xtikꞌax ta chic más tiempo.
\v 7 Ruma can ya tek xtuxupuj ri rutrompeta ri ruwuk\f + Ap. 11.15.\f* ángel, can yacꞌariꞌ tek xtibanatej ri ewatel pe ruma ri Dios. Can xtibanatej achiꞌel ri xubij ca chique ri ye rusamajel ri xekꞌalajsan ri ruchꞌabel ojer ca, ri nibix profetas chique, xchaꞌ.
\p
\v 8 Y ri chꞌabel ri petenak chilaꞌ chicaj ri xinwacꞌaxaj yan ka, xchꞌo chic cꞌa pe chuwe jun bey y xubij: Cabiyin y jacꞌamaꞌ pe la jun ti libro jakel ri rucꞌuan pa rukꞌaꞌ la jun ángel la ruyaꞌon jun raken pa ruwiꞌ ri mar, y la jun chic ruyaꞌon pa ruwiꞌ la ruwachꞌulef, xchaꞌ chuwe.
\p
\v 9 Can xibe wi cꞌa apo riqꞌui ri ángel, y xincꞌutuj ri ti alaj libro chare. Y ri ángel xubij cꞌa chuwe: Tachapaꞌ cꞌa re wuj reꞌ y tatijaꞌ.\f + Ez. 2.8; 3.1.\f* Y ri pan achiꞌ xtanaꞌ chi achiꞌel ruquiꞌil ri cab\f + Sal. 19.10; 104.34; Jer. 15.16.\f* xtuben. Yacꞌa ri apan qꞌuey qꞌuey xtuben, xchaꞌ chuwe.
\p
\v 10 Y riyin can xbencꞌamaꞌ cꞌa pe ri ti libro pa rukꞌaꞌ ri ángel, y xintij ka. Y xinnaꞌ na wi chi ri pa nuchiꞌ can achiꞌel ruquiꞌil ri cab\f + Ez. 3.3.\f* xuben, pero ri nupan can qꞌuey qꞌuey na wi xuben.
\v 11 Y ri ángel riꞌ xubij cꞌa chuwe: Cꞌo cꞌa chi nakꞌalajsaj jun bey chic ri nubij ri Dios chawe chiquij ye qꞌuiy tinamit, chiquij cocoj y nimaꞌk tak tinamit ri yecꞌo chuwech re ruwachꞌulef, chiquij ri aj kꞌatbel tak tzij, y chiquij ri winek ri ma junan ta quichꞌabel, xinucheꞌex.
\c 11
\s Ri ye caꞌiꞌ ri yekꞌalajsan ri ruchꞌabel ri Dios
\p
\v 1 Y xbejach cꞌa pe jun aj chuwe,\f + Ez. 40.3.\f* ri achiꞌel jun cheꞌ riche (rixin) etabel.\f + Zac. 2.1.\f* Y xbix cꞌa chukaꞌ chuwe: Cabiyin y tawetaj rupan ri rachoch ri Dios, tawetaj ri altar, y queꞌawajlaj pe ri janipeꞌ ri yeyaꞌo rukꞌij ri Dios chiriꞌ.
\v 2 Yacꞌa ri ruwajay\f + Ez. 40.17.\f* ri riche (rixin) ri rachoch ri Dios, ma tawetaj ta, ruma xa jachon chic pa quikꞌaꞌ ri winek ri ma ye israelitas ta. Cawinek caꞌiꞌ icꞌ\f + Ap. 13.5.\f* ri xtiquipalbej\f + Dn. 8.10; Lc. 21.24.\f* ri lokꞌolaj tinamit.
\v 3 Y riyin xtinyaꞌ cꞌa el uchukꞌaꞌ chique ri ye caꞌiꞌ nusamajel ri xquekꞌalajsan ri nuchꞌabel.\f + Ap. 19.10.\f* Y oxiꞌ junaꞌ riqꞌui nicꞌaj\f + Ap. 12.6.\f* ri xtiquitzijoj ri nuchꞌabel chique ri winek, y quicusalon cꞌa chukaꞌ tziek riche (rixin) bis, xinucheꞌex.
\p
\v 4 Y ri ye caꞌiꞌ cꞌa riꞌ ri xquetzijon ri xtukꞌalajsaj ri Dios chique, ye junan riqꞌui ri caꞌiꞌ cheꞌ olivos,\f + Sal. 52.8; Zac. 4.3.\f* chukaꞌ ye junan riqꞌui ri caꞌiꞌ candeleros, ri yecꞌo apo chuwech ri Dios ri Rajaf ri ruwachꞌulef.
\v 5 Y wi cꞌo cꞌa jun winek ri nrajoꞌ nuben jun etzelal chique ri ye caꞌiꞌ riꞌ, ma xticowin ta chiquij. Ruma ri ye caꞌiꞌ riꞌ, can ntel cꞌa kꞌakꞌ\f + Jer. 5.14.\f* pa tak quichiꞌ riche (rixin) chi yequiqꞌuis ri yecꞌuluꞌan quiche (quixin). Y ri jun ri can cꞌo cꞌa nrajoꞌ nuben chique, can xtiqꞌuis wi cꞌa ruma ri kꞌakꞌ ri ntel pa tak quichiꞌ ri ye caꞌiꞌ riꞌ.
\v 6 Can yaꞌon cꞌa chukaꞌ uchukꞌaꞌ chique ri ye caꞌiꞌ riꞌ, riche (rixin) chi niquitzꞌapij ri caj, riche (rixin) chi queriꞌ ma nika ta job\f + 1 R. 17.1; Stg. 5.16, 17.\f* chupan ri tiempo tek riyeꞌ niquikꞌalajsaj ri nibix chique ruma ri Dios. Y yaꞌon cꞌa chukaꞌ uchukꞌaꞌ chique riche (rixin) chi niquiben quicꞌ\f + Ex. 7.19.\f* chare ri yaꞌ, y riche (rixin) chukaꞌ chi niquiyaꞌ xabachique ruwech kꞌaxomal pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef tek nicajoꞌ.
\v 7 Y tek ri ye caꞌiꞌ riꞌ quiqꞌuison chic rukꞌalajsaxic ri yatajnek chique chi niquikꞌalajsaj, ri itzel chicop ri ntel pe chupan ri itzel jul ri kꞌekuꞌm rupan, xtuchop cꞌa chꞌaꞌoj quiqꞌui ri ye caꞌiꞌ riꞌ, y xqueruchꞌec\f + Dn. 7.21; Zac. 14.2.\f* y xquerucamisaj.
\v 8 Y ri quichꞌacul xquecꞌojeꞌ ca ri pa nimabey riche (rixin) ri nimalaj tinamit. Tinamit ri acuchi (achique) xcamisex wi chuwech ri cruz ri Kajaf Jesucristo,\f + He. 13.12.\f* tinamit ri nibix chukaꞌ achiꞌel Sodoma chare y nibix chukaꞌ achiꞌel Egipto chare.
\v 9 Y oxiꞌ cꞌa kꞌij riqꞌui nicꞌaj xquecꞌojeꞌ ri quichꞌacul ri achiꞌaꞌ riꞌ chiquiwech ri winek ri ma junan ta quitinamit, ma junan ta ri ye catiꞌt quimamaꞌ, ma junan ta quichꞌabel y ma junan ta quiruwachꞌulef.\f + Ap. 17.15.\f* Y ri winek riꞌ can ma xtiquiyaꞌ ta cꞌa kꞌij chi xquebemuk ca ri caminakiꞌ\f + Sal. 79.2, 3.\f* riꞌ.
\v 10 Y ri winek cꞌa riꞌ can sibilaj xquequicot ruma ri ye caꞌiꞌ profetas xecom. Y ruma ri sibilaj quicoten riꞌ, can xquequibanalaꞌ cꞌa sipanic ri chiquiwech ka riyeꞌ; ruma can xquitij cꞌa pokon pa quikꞌaꞌ ri ye caꞌiꞌ ri xekꞌalajsan ri ruchꞌabel ri Dios.\f + Ap. 11.3.\f*
\v 11 Yacꞌa tek kꞌaxnek chic ri oxiꞌ kꞌij riqꞌui nicꞌaj, ri Dios xuben cꞌa chi xebecꞌastej pe\f + Gn. 2.7; Ez. 37.5, 14.\f* ri ye caꞌiꞌ achiꞌaꞌ riꞌ. Rumariꞌ riyeꞌ can xepaꞌeꞌ chic cꞌa el jun bey. Y ri winek ri xetzꞌeto quiche (quixin), can sibilaj cꞌa xquixibij quiꞌ.
\v 12 Y ri ye caꞌiꞌ ri xekꞌalajsan ruchꞌabel ri Dios ri xecꞌastej el, xquicꞌaxaj cꞌa chi cꞌo jun ri nichꞌo pe chique riqꞌui ruchukꞌaꞌ ri chilaꞌ chicaj,\f + 2 R. 2.1; Is. 14.13.\f* y nubij cꞌa pe chique: Quixjoteꞌ pe waweꞌ, xchaꞌ. Y ri ye caꞌiꞌ riꞌ can xebe cꞌa el chicaj pa jun sutzꞌ.\f + Is. 60.8; Hch. 1.9.\f* Y ri winek ri xeꞌetzelan quiche (quixin), can xequitzꞌet cꞌa el tek xebe chilaꞌ chicaj.
\v 13 Y can yacꞌariꞌ tek xpe jun nimalaj silonel\f + Ap. 16.19.\f* chuwech ri ruwachꞌulef, y jun cꞌa chique ri lajuj partes riche (rixin) ri tinamit xwulutej. Y ye wukuꞌ mil winek ri xecom ruma ri silonel. Yacꞌa ri nicꞌaj chic winek ri yecꞌo chupan ri tinamit riꞌ, ri ma xecom ta, xpe cꞌa nimalaj xibinriꞌil chique. Y xquiyaꞌ cꞌa rukꞌij rucꞌojlen ri Dios ri cꞌo chilaꞌ chicaj.
\p
\v 14 Y quecꞌariꞌ xkꞌax ca ri rucaꞌn rucꞌayewal pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef. Y can ya chic cꞌa riꞌ chanin petenak ri rox rucꞌayewal.\f + Ap. 8.13.\f*
\s Tek ri ruwuk ángel xuxupuj ri rutrompeta
\p
\v 15 Y yacꞌariꞌ tek ri ruwuk ángel xuxupuj ri rutrompeta.\f + Is. 27.13.\f* Y yecꞌo ri riqꞌui quichukꞌaꞌ xechꞌo pe ri chilaꞌ chicaj, y xquibilaꞌ cꞌa: Ri tinamit ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef, wacami ye riche (rixin) chic ri Kajaf Dios y ye riche (rixin) chic chukaꞌ ri Cristo ri chaꞌon pe ruma ri Dios. Y can ya Riyaꞌ ri xtikꞌato tzij riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek,\f + Dn. 2.44; 4.3, 34; Mi. 4.7; Lc. 1.33.\f* xechaꞌ.
\v 16 Y ri juwinek\f + Ap. 4.4.\f* cajiꞌ rijitaꞌk tak achiꞌaꞌ ri can cꞌo quikꞌij ri ye tzꞌuyul apo chuwech ri Dios, can yacꞌariꞌ tek xexuqueꞌ xemajeꞌ ka riche (rixin) chi xquiyaꞌ rukꞌij.
\v 17 Y tek yetajin cꞌa chuyaꞌic rukꞌij ri Dios, niquibij cꞌa: Kajaf Dios, matiox nikayaꞌ chawe riyit ri can cꞌo uchukꞌaꞌ pan akꞌaꞌ riche (rixin) chi yacowin naben ronojel y can yitcꞌo wi pe ri pa rutiquiribel, yitcꞌo wacami, y xcacꞌojeꞌ chukaꞌ re xtibe apo.\f + Ap. 1.4.\f* Matiox nikayaꞌ chawe ruma wacami achapon rucusaxic ri nimalaj awuchukꞌaꞌ, yit cꞌa riyit ri nimalaj Aj Kꞌatbel Tzij.
\v 18 Ri tinamit ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef yacatajnek cꞌa coyowal chawij riyit, pero xa can xoka ri kꞌij riche (rixin) chi riyit nayaꞌ ri awoyowal pa quiwiꞌ. Y can yacꞌa chukaꞌ reꞌ xoka ri kꞌij riche (rixin) chi riyit nakꞌet tzij\f + Dn. 7.9; Hch. 10.42; 2 Ti. 4.1; 1 P. 4.5; Ap. 6.10.\f* pa quiwiꞌ ri caminakiꞌ. Pero chique ri asamajel ri yekꞌalajsan ri achꞌabel ri nibix profetas chique y chique ri lokꞌolaj tak awalcꞌual y ri yeyaꞌo akꞌij, can xtayaꞌ cꞌa utzilaj rajel ruqꞌuexel chique, chi chꞌutiꞌk chi nimaꞌk. Y can xoka cꞌa chukaꞌ ri kꞌij chi riyit naqꞌuis quikꞌij ri winek ri yetajin niquiqꞌuis rukꞌij ri ruwachꞌulef, xechaꞌ ri juwinek cajiꞌ rijitaꞌk tak achiꞌaꞌ ri can cꞌo quikꞌij.
\p
\v 19 Y yacꞌariꞌ tek ri rachoch ri Dios chilaꞌ chicaj, xjakatej ri ruchiꞌ. Y can nikꞌalajin cꞌa pe ri cáxa\f + Ex. 25.21, 22; Nm. 4.5; He. 9.4-8.\f* ri riche (rixin) ri rutrato ri Dios. Y xepe cꞌa coyopaꞌ, chꞌabel, coklajay, jun nimalaj silonel, y nimaꞌk tak sakboch.
\c 12
\s Ri ixok y ri itzel chicop ri nibix dragón chare
\p
\v 1 Y cꞌo cꞌa jun retal ri xbanatej chuwech ri caj. Xkꞌalajin cꞌa pe jun ixok ri can achiꞌel kꞌij nitzuꞌun ri rutziak y ya ri icꞌ ri oconek rupalbel.\f + Is. 60.19.\f* Cꞌo cꞌa jun corona rucusan, y ri corona riꞌ ye rucꞌuan cꞌa cablajuj chꞌumilaꞌ.
\v 2 Y ri ixok riꞌ can nikꞌalajin chi nralaj yan jun acꞌal.\f + Is. 66.7.\f* Can ruchapon chic cꞌa jiloj. Can sibilaj cꞌa kꞌaxomal ri nukꞌaxaj.
\v 3 Y cꞌo chic cꞌa jun retal xbanatej chuwech ri caj. Xkꞌalajin cꞌa pe jun itzel chicop quek rij ri nibix dragón chare, jun nimalaj chicop ri majun bey tzꞌeton ta, ruma cꞌo wukuꞌ rujolon (ruwiꞌ), lajuj rucꞌaꞌ y chi wukuꞌ\f + Ap. 17.3.\f* rujolon (ruwiꞌ) cꞌo jojun corona.
\v 4 Y ri itzel dragón riꞌ, riqꞌui ri rujey\f + Ap. 9.10.\f* xerumes pe xa jubaꞌ ma pa nicꞌaj chique ri chꞌumilaꞌ\f + Dn. 8.10.\f* ri yecꞌo chicaj, y xeruqꞌuek cꞌa pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef. Cꞌacꞌariꞌ xbecꞌojeꞌ apo chuwech ri ixok\f + Ap. 17.18.\f* ri nicꞌojeꞌ yan ral, ruchajin apo ajan (jampeꞌ) xticꞌojeꞌ ri acꞌal, riche (rixin) chi queriꞌ nutij.\f + 1 P. 5.8.\f*
\v 5 Ri ixok riꞌ can xralaj wi jun ti cꞌajol (alaꞌ), y ri ti acꞌal riꞌ xmaj el chuwech, y xucꞌuex chare ri Dios ri tzꞌuyul pa lokꞌolaj ruchꞌacat. Y ya ri ti acꞌal riꞌ ri xtikꞌato tzij\f + Sal. 2.9; Ap. 2.27; 19.15.\f* riqꞌui jun vara ri can chꞌichꞌ pa quiwiꞌ ri tinamit ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef.
\v 6 Y ri ixok ri xcꞌojeꞌ ral, xanmej cꞌa, y xbe cꞌa pa jun desierto, ruma can ya lugar riꞌ ri chojmirisan ruma ri Dios riche (rixin) chi chiriꞌ nilix wi oxiꞌ junaꞌ riqꞌui nicꞌaj.\f + Ap. 11.3.\f*
\p
\v 7 Y ri chilaꞌ chicaj xbanatej cꞌa jun nimalaj chꞌaꞌoj. Ri arcángel Miguel\f + Dn. 10.13; 12.1.\f* ye rachibilan ri ruꞌángeles, xquiben chꞌaꞌoj riqꞌui ri itzel dragón y quiqꞌui ri ye itzel tak ruꞌángeles.
\v 8 Pero ri itzel dragón y ri ye itzel tak ruꞌángeles ma xechꞌacon ta, y ma xyaꞌox (xyaꞌ) ta kꞌij chique chi xecꞌojeꞌ\f + Lc. 10.18; 2 P. 2.4.\f* chilaꞌ chicaj.
\v 9 Can xcꞌak cꞌa pe\f + Lc. 10.18; Jn. 12.31.\f* ri itzel dragón ri quek rij ye rachibilan ri itzel tak ruꞌángeles cꞌa pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef. Xcꞌak pe ri dragón ri nibix chukaꞌ itzel winek y Satanás chare. Ya cꞌa riyaꞌ ri xoc jun cumatz\f + Gn. 3.1.\f* ojer ca, y ya riyaꞌ ri nikꞌolo quiche (quixin) ri winek chuwech ronojel re ruwachꞌulef.
\p
\v 10 Y yacꞌariꞌ tek riyin ri Juan xinwacꞌaxaj cꞌa jun chꞌabel chilaꞌ chicaj y riqꞌui ruchukꞌaꞌ nubij cꞌa: Wacami xoka yan ri colotajic,\f + Ap. 19.1.\f* ri uchukꞌaꞌ y ri rajawaren ri Dios. Y queriꞌ chukaꞌ xoka yan ri kꞌij chi nikꞌalajin ri rukꞌatbel tzij ri Jesucristo ri chaꞌon pe ruma ri Dios.\f + Ap. 11.15.\f* Ruma ri notzujun (nosujun)\f + Job 1.9; 2.5; Zac. 3.1.\f* chiquij ri kachꞌalal chuwech ri Dios chi pakꞌij chi chakꞌaꞌ, xcꞌak yan el.
\v 11 Y ri kachꞌalal riꞌ xechꞌacon\f + Ro. 8.37; 16.20.\f* cꞌa chrij ri itzel winek, ruma chi ri ruquiqꞌuel ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl, ye ruchꞌajon chic chare ri quimac, y ruma chukaꞌ chi ri chꞌabel ri niquibij riyeꞌ can nukꞌalajsaj chi quiniman ri Jesucristo. Y ma xquipokonaj ta chi xeꞌapon cꞌa pa camic ruma ri rubiꞌ ri Ajaf.
\v 12 Rumariꞌ riyix ri yixcꞌo chilaꞌ chicaj, tiquicot cꞌa ri iwánima. Yacꞌa riyix ri yixcꞌo chuwech ri ruwachꞌulef\f + Ap. 8.13.\f* y riyix ri yix benak pa ruwiꞌ tak yaꞌ, juyiꞌ oc iwech. Ruma ri itzel winek xxuleꞌ ka iwuqꞌui, y yacatajnek royowal ruma retaman chi xa ma qꞌuiy ta chic kꞌij ri yaꞌon chare.
\p
\v 13 Ri itzel dragón xcꞌak cꞌa pe, y tek xunaꞌ chi chuwech chic re ruwachꞌulef cꞌo wi, yariꞌ tek xuchop cꞌa rokotaxic ri ixok ri xcꞌojeꞌ ri ti ral.\f + Ap. 12.5.\f*
\v 14 Y rumariꞌ ri Dios xuyaꞌ jucꞌulaj ruxicꞌ ri ixok riꞌ y can achiꞌel quixicꞌ ri xic ri sibilaj ye nimaꞌk, riche (rixin) chi queriꞌ nicowin nixicꞌan y nanmej el chuwech ri itzel cumatz y napon cꞌa pa desierto,\f + Ap. 17.3.\f* ri lugar ri chojmirisan chic ruma ri Dios riche (rixin) chi chiriꞌ nilix wi ri ixok riꞌ oxiꞌ junaꞌ riqꞌui nicꞌaj.\f + Dn. 7.25.\f*
\v 15 Y ri itzel cumatz riꞌ xel cꞌa achiꞌel jun raken yaꞌ\f + Sal. 18.4; Is. 59.19.\f* pa ruchiꞌ y xuchubaj chrij ri ixok, riche (rixin) chi nukirirej el.
\v 16 Pero can ya cꞌa ri ruwachꞌulef ri xtoꞌo riche (rixin) ri ixok riche (rixin) chi majun xucꞌulwachij chupan ri achiꞌel raken yaꞌ ri xuqꞌuek ri dragón, ruma ri ulef xjakatej y xubikꞌ chanin ri yaꞌ riꞌ.
\v 17 Y ruma cꞌa chi ri dragón riꞌ ma xcowin ta chrij ri ixok, sibilaj cꞌa xyacatej royowal. Rumariꞌ xbe, y xberuchapaꞌ chꞌaꞌoj quiqꞌui ri nicꞌaj chic ral ca ri ixok. Ruma ri nicꞌaj chic ral ri ixok can niquinimaj wi ri nubij ri rupixaꞌ ri Dios y chukaꞌ can niquikꞌalajsaj ri rubin ca ri Jesucristo.\f + Gn. 3.15; Ap. 1.2, 9.\f*
\c 13
\s Caꞌiꞌ itzel tak chicop
\p
\v 1 Y riyin ri Juan nnaꞌ cꞌa chi xipaꞌeꞌ pa ruwiꞌ ri sanayiꞌ ri cꞌo chuchiꞌ ri mar, y xintzꞌet cꞌa chi chupan ri yaꞌ xbeꞌel pe jun itzel chicop. Y ri chicop riꞌ cꞌo cꞌa wukuꞌ rujolon (ruwiꞌ) y lajuj rucꞌaꞌ. Y pa quiwiꞌ ri lajuj rucꞌaꞌ ri chicop riꞌ, cꞌo cꞌa jojun corona. Y pa quiwiꞌ jojun rujolon (ruwiꞌ) ye tzꞌibatal cꞌa jojun biꞌaj. Y riqꞌui cꞌa ri biꞌaj riꞌ nuyokꞌ rubiꞌ ri Dios.\f + Dn. 7.2, 7.\f*
\v 2 Ri chicop ri xintzꞌet, achiꞌel cꞌa nitzuꞌun jun balam.\f + Dn. 7.6.\f* Xa yacꞌa ri raken ye achiꞌel raken ri chicop ri nibix oso chare. Y ri pa ruchiꞌ, achiꞌel pa ruchiꞌ coj. Xpe cꞌa ri itzel dragón\f + Ap. 12.9.\f* ri quek rij xuyaꞌ cꞌa ruchukꞌaꞌ y rukꞌatbel tzij pa rukꞌaꞌ ri chicop riꞌ.
\v 3 Y ri chicop ri cꞌo wukuꞌ rujolon (ruwiꞌ), xintzꞌet cꞌa chi jun chique ri rujolon (ruwiꞌ) xucꞌulwachij jun socotajic ri can riche (rixin) chi nicom. Pero xa ma xcom ta, y rumariꞌ ri winek ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef, can xel quicꞌuꞌx tek xquitzꞌet chi xa xcꞌachoj y rumariꞌ can xquitzekelbej.\f + 2 Ts. 2.3.\f*
\v 4 Y ri winek riꞌ can xquiyaꞌ cꞌa rukꞌij ri itzel dragón ri xyaꞌo kꞌatbel tzij chare ri chicop. Y xquiyaꞌ chukaꞌ rukꞌij ri chicop, y tek niquiyaꞌ rukꞌij, niquibilaꞌ cꞌa: ¿La cꞌo ta cami jun ri junan\f + Ap. 18.18.\f* riqꞌui re chicop reꞌ? ¿Y la cꞌo ta cami jun ri xtichꞌacon chrij? Majun, yechaꞌ.
\p
\v 5 Ri chicop riꞌ xyaꞌox (xyaꞌ) cꞌa chukaꞌ kꞌij chare riche (rixin) chi nunimirisaj riꞌ riqꞌui ri ruchꞌabel, riche (rixin) chi niyokꞌon chrij ri Dios,\f + Dn. 7.23-25; 11.36.\f* y riche (rixin) chukaꞌ chi cawinek caꞌiꞌ icꞌ\f + Ap. 11.2.\f* nitakanoj pa quiwiꞌ ri winek.
\v 6 Y can que wi cꞌa riꞌ xuben ri chicop riꞌ. Xuchop xyokꞌon chrij ri Dios; xuyokꞌ rubiꞌ ri Dios, y xyokꞌon chrij ri rachoch ri Dios y chiquij ri yecꞌo chilaꞌ chicaj.
\v 7 Chukaꞌ ri chicop riꞌ xyaꞌox (xyaꞌ) cꞌa kꞌij chare chupan ri tiempo riꞌ riche (rixin) chi xyacatej y xuchop cꞌa chꞌaꞌoj quiqꞌui ri lokꞌolaj tak ralcꞌual ri Dios, riche (rixin) chi xeruchꞌec.\f + Dn. 7.21.\f* Xyaꞌox (xyaꞌ) cꞌa chukaꞌ kꞌatbel tzij pa rukꞌaꞌ riche (rixin) chi can ya ri nubij riyaꞌ ri cꞌo chi niquiben ri winek; xabachique ta na chi winek astapeꞌ ma junan ta ri ye catiꞌt quimamaꞌ, ma junan ta quitinamit, ma junan ta quichꞌabel y ma junan ta quiruwachꞌulef.
\v 8 Can quinojel wi cꞌa ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef, xquiyaꞌ rukꞌij ri chicop riꞌ. Pero ri winek ri xebano queriꞌ, ye ri ma tzꞌibatal ta quibiꞌ chupan ri wuj riche (rixin) cꞌaslen,\f + Dn. 12.1; Fil. 4.3; Ap. 21.27.\f* wuj riche (rixin) ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl,\f + Jn. 1.29, 36; 1 P. 1.19; Ap. 5.6-13.\f* ri xcamisex ruma can queriꞌ ri ruchꞌobon pe ri Dios pa ruwiꞌ, tek can cꞌa ma jane cꞌo ta re ruwachꞌulef.\f + Ef. 1.4.\f*
\p
\v 9 Ri cꞌo racꞌaxabel, can tracꞌaxaj cꞌa\f + Ap. 2.7.\f* ri nibix chare:
\v 10 Ri winek ri nibano chare jun chic riche (rixin) chi ntoc preso, can queriꞌ cꞌa chukaꞌ xtiban chare riyaꞌ. Y ri nicamisan riqꞌui ri espada, can riqꞌui cꞌa chukaꞌ espada nicamisex wi riyaꞌ.\f + Gn. 9.6; Is. 33.1; Mt. 26.52.\f* Rumacꞌariꞌ ri lokꞌolaj tak ralcꞌual ri Dios, xaxu (xaxe) wi cꞌa quecochꞌon y ticukeꞌ más quicꞌuꞌx.\f + Ap. 14.12.\f*
\p
\v 11 Y riyin ri Juan xintzꞌet cꞌa chi cꞌo chic cꞌa jun itzel chicop\f + Ap. 16.13.\f* ri xbeꞌel pe ri pan ulef. Y ri jun chic chicop riꞌ cꞌo caꞌiꞌ rucꞌaꞌ achiꞌel rucꞌaꞌ jun nimalaj carneꞌl. Yacꞌa ri ruchꞌabel can achiꞌel ri ruchꞌabel jun dragón.
\v 12 Ri chicop riꞌ yaꞌon kꞌatbel tzij pa rukꞌaꞌ ruma ri nabey chicop, y can chuwech cꞌa ri nabey chicop riꞌ tek nucusaj ri kꞌatbel tzij ri yaꞌon pa rukꞌaꞌ riche (rixin) chi nuben chique ri winek ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef chi can tiquiyaꞌ rukꞌij ri nabey chicop,\f + Ap. 13.2, 3, 14.\f* ri xsocotej riche (rixin) chi nicom, pero xa xcꞌachoj.
\v 13 Y chukaꞌ ri chicop riꞌ qꞌuiy cꞌa milagros ri majun bey ye tzꞌeton ta ri yerubanalaꞌ.\f + Mt. 24.24; 2 Ts. 2.9; Ap. 16.14.\f* Can nuben cꞌa chi nika pe kꞌakꞌ chilaꞌ chicaj riche (rixin) chi nika pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef. Y can chiquiwech cꞌa ri winek nubanalaꞌ wi queriꞌ.
\v 14 Y ruma chi can yaꞌon kꞌij chare ri chicop riꞌ chi chuwech apo ri nabey chicop yerubanalaꞌ wi ri majun bey ye tzꞌeton ta,\f + Ap. 19.20.\f* ri winek ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef can xekꞌolotej wi pa rukꞌaꞌ. Y xubij cꞌa chique ri winek chi tiquibanaꞌ jun ruwachbel ri nabey chicop ri xcꞌachoj chare ri socotajic ri xban riqꞌui espada.
\v 15 Y ri rucaꞌn chicop riꞌ xyaꞌox (xyaꞌ) cꞌa kꞌij chare riche (rixin) chi tuyaꞌ rucꞌaslen ri ruwachbel ri nabey chicop, riche (rixin) chi ri wachbel riꞌ tichꞌo y tutakaꞌ quicamisaxic ri ma yeyaꞌo ta rukꞌij.\f + Ap. 20.4.\f*
\v 16 Xuben cꞌa chukaꞌ chi tiyalox quetal\f + Ap. 15.2; 16.2.\f* ri winek chrij tak cajquikꞌaꞌ o chi nicꞌaj tak quiwech. Chi chꞌutiꞌk chi nimaꞌk; chi winek beyomaꞌ, y chi pobres; chi winek ri ye ximil pa samaj riqꞌui jun patrón o ma ye ximil ta.
\v 17 Y majun cꞌa chique ri winek ri nicowin ta nuben jun rulokꞌoj o jun rucꞌayij, wi xa majun retal chrij ri rukꞌaꞌ o chi nicꞌaj ruwech.\f + Ap. 14.11; 15.2.\f* Y ri quetal riꞌ can ya cꞌa ri rubiꞌ ri nabey chicop ri tzꞌiban riqꞌui letras o banon riqꞌui números.
\v 18 Y ri runúmero ri nabey chicop ya ri wakiꞌ cientos riqꞌui sesenta y seis; y riꞌ jun número riche (rixin) winek. Can qꞌuiy cꞌa naꞌoj nrajoꞌ riche (rixin) chi netamex achique ntel wi chi tzij. Rumariꞌ ri winek ri cꞌo runaꞌoj,\f + Sal. 107.43.\f* can tucusaj cꞌa riche (rixin) chi nuchꞌob rij ri runúmero ri nabey chicop.
\c 14
\s Ri bix ri niquibixaj ri 144,000
\p
\v 1 Yacꞌariꞌ tek xintzꞌet chic cꞌa chi ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl,\f + Jn. 1.29.\f* paꞌel pa ruwiꞌ ri juyuꞌ ri Sion rubiꞌ, y yecꞌo cꞌa ciento cuarenta y cuatro mil winek riqꞌui. Y quinojel ri winek riꞌ cꞌo ri rubiꞌ\f + Ap. 7.3, 4.\f* ri Jesucristo y cꞌo chukaꞌ ri rubiꞌ ri Rutataꞌ ri Jesucristo chi nicꞌaj tak quiwech.
\v 2 Y yacꞌariꞌ tek xinwacꞌaxaj jun chꞌabel chilaꞌ chicaj, y ri rubanic, can achiꞌel cꞌa tek sibilaj yewajin qꞌuiy raken tak yaꞌ,\f + Ap. 1.15.\f* o achiꞌel tek niwulul jun nimalaj coklajay, o can achiꞌel tek yekꞌojomex sibilaj qꞌuiy arpas.\f + Ap. 5.8.\f*
\v 3 y niquibixaj cꞌa jun cꞌacꞌacꞌ bix chuwech apo ri lokꞌolaj chꞌaquet ri acuchi (achique) tzꞌuyul wi ri Dios y ri acuchi (achique) yecꞌo wi ri rijitaꞌk tak achiꞌaꞌ ri can cꞌo quikꞌij y ri ye cajiꞌ ri sibilaj qꞌuiy runakꞌ tak quiwech cꞌo. Y jun cꞌacꞌacꞌ\f + Ap. 5.9.\f* bix cꞌa ri niquibixaj. Y can majun cꞌa chukaꞌ ri nicowin ta netaman ri bix riꞌ, xa can xu (xe) wi cꞌa ri ciento cuarenta y cuatro mil ri ye colotajnek chic el chuwech ri ruwachꞌulef.
\v 4 Yereꞌ ri ma xeka ta pa tak mac quiqꞌui ixokiꞌ, xa can ye chꞌajchꞌoj wi,\f + Sal. 45.14; 2 Co. 11.2.\f* y can quitzekelben ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl xabacuchi (xabachique) nibe wi. Yereꞌ ri nabey\f + Stg. 1.18.\f* ri xecol pe chiquicojol ri winek, riche (rixin) chi yeꞌoc achiꞌel nabey ofrenda chare ri Dios y chare ri Jesucristo ri can achiꞌel Alaj Carneꞌl.
\v 5 Y can majun tzꞌucun tzij\f + Sal. 32.2; Sof. 3.13.\f* xilitej chi elenak ta pa quichiꞌ riyeꞌ, can ye chꞌajchꞌoj wi\f + Ez. 5.27; Jud. 24.\f* chuwech ri Dios ri tzꞌuyul pa lokꞌolaj chꞌaquet.
\s Ri niquikꞌalajsaj ri ye oxiꞌ ángeles
\p
\v 6 Y riyin ri Juan xintzꞌet chic cꞌa chi pa runicꞌajal ri caj nixicꞌan petenak jun ángel rucꞌamom pe ri lokꞌolaj chꞌabel ri niyaꞌo colotajic, chꞌabel ri can riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek,\f + Tit. 1.2.\f* riche (rixin) cꞌa chi nuyaꞌ rutzijol\f + Mt. 28.19; Ef. 3.9.\f* chique quinojel ri winek ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef; xabachique ta na ruwachꞌulef yecꞌo wi, xabachique ta na ri ye catiꞌt quimamaꞌ, xabachique ta na quichꞌabel y xabachique ta na tinamit yecꞌo wi.
\v 7 Y can nurek cꞌa ruchiꞌ chubixic: Tixibij iwiꞌ y tinimaj rutzij ri Dios, y tiyaꞌ chukaꞌ rukꞌij, ruma ri kꞌij riche (rixin) chi nukꞌet tzij xa xoka yan. Tiyaꞌ cꞌa rukꞌij\f + Ex. 20.11; Neh. 9.6.\f* ri banayon\f + Sal. 33.6; 95.5; 124.8; Hch. 14.15.\f* ri caj, ri banayon ri ruwachꞌulef, ri banayon ri mar y ri ralaxbel (rutzꞌucbel) tak yaꞌ.
\p
\v 8 Y yacꞌariꞌ tek xbecꞌulun pe jun rucaꞌn ángel, y xubij: Xtzak yan ri nimalaj tinamit Babilonia.\f + Is. 21.9; Jer. 51.8; Ap. 16.19; 17.5; 18.2.\f* Xtzak yan ri nimalaj tinamit ri xbano chique quinojel ri winek chuwech re ruwachꞌulef chi xquiyaꞌ ca ri Dios y xquiyec royowal ri Dios pa quiwiꞌ, ruma ri tinamit riꞌ xuben chique quinojel ri winek chi can achiꞌel xerukꞌabarisaj chi ma niquinaꞌ ta chic chi niquiben ri mac, achiꞌel ri mac tek ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ niquicanolaꞌ quiꞌ chi yemacun y xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ.
\p
\v 9 Y can yacꞌariꞌ tek xbecꞌulun pe jun rox ángel, y can nurek ruchiꞌ chubixic: Wi can cꞌo cꞌa niyaꞌo rukꞌij ri nabey chicop y nuyaꞌ chukaꞌ rukꞌij ri ruwachbel, y can nika chuwech chi nucꞌul retal chi nicꞌaj ruwech o chrij rukꞌaꞌ,\f + Ap. 13.15, 16.\f*
\v 10 ri xtibano chukaꞌ queriꞌ, can xtika wi cꞌa ri royowal ri Dios pa ruwiꞌ. Ruma ri winek ri yebano queriꞌ, ri Dios can ma xtujoyowaj ta quiwech, xa can xtuyaꞌ pe ronojel ri royowal pa quiwiꞌ.\f + Sal. 75.8; Is. 55.17; Jer. 25.15.\f* Y can chiquiwech apo ri lokꞌolaj tak ruꞌángeles ri Dios y chukaꞌ chuwech ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl, ri xtiquitij wi pokonal chupan ri kꞌakꞌ y ri azufre, ruma chi yacatajnek pe royowal ri Dios chiquij.
\v 11 Y ri kꞌakꞌ ri nibano chique chi niquikꞌaxaj tijoj pokonal, majun bey xtichuptej ta, y ri rusibil\f + Is. 34.10.\f* paꞌel chicaj riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek. Y ri xeyaꞌo rukꞌij ri nabey chicop y ri ruwachbel, y quinojel chukaꞌ ri quicꞌuan retal ri chicop riꞌ chi nicꞌaj tak quiwech o chrij tak quikꞌaꞌ, can majun bey cꞌa xqueꞌuxlan ta jubaꞌ chukꞌaxaxic tijoj pokonal chi pakꞌij chi chakꞌaꞌ.
\p
\v 12 Rumacꞌariꞌ, ri ye oconek lokꞌolaj tak ralcꞌual ri Dios ri niquicꞌaxaj y niquinimaj ri nubij ri rupixaꞌ ri Dios y ri can quicukuban quicꞌuꞌx\f + Ap. 12.17; 13.10.\f* riqꞌui ri Jesús, rajawaxic chi quecochꞌon.
\p
\v 13 Y riyin ri Juan xinwacꞌaxaj cꞌa jun chꞌabel chilaꞌ chicaj y xubij cꞌa chuwe: Tatzꞌibaj cꞌa re xtinbij chawe: Ya cꞌa tiempo re nuchop el wacami chi can jabel ruwaquikꞌij quinojel ri can xa jun chic quibanon riqꞌui ri Ajaf tek xquecom el,\f + Ec. 4.1, 2; 1 Co. 15.18; 1 Ts. 4.16; Ap. 20.6.\f* xchaꞌ. Jaꞌ (je) can kitzij wi, xchaꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu. Ruma can xqueꞌuxlan\f + Is. 57.1, 2; 2 Ts. 1.7; He. 4.9.\f* chare ri quisamaj, y xtiquicꞌul cꞌa ri rutojbalil ri utzilaj tak quisamaj.
\s Ri rucꞌayewal ri xtipe pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef
\p
\v 14 Y tek riyin xitzuꞌun chic apo, xintzꞌet cꞌa jun sutzꞌ sek. Y pa ruwiꞌ cꞌa ri sutzꞌ riꞌ tzꞌuyul cꞌa jun ri can achiꞌel ri Cꞌajolaxel ri xalex chkacojol.\f + Ez. 1.26; Dn. 7.13; Ap. 1.3.\f* Riyaꞌ rucusan cꞌa jun corona ri banon riqꞌui kꞌanapuek, y ri pa rukꞌaꞌ rucꞌuan jun jos (wos) ri cꞌo sibilaj rey.
\v 15 Y can yacꞌa chukaꞌ riꞌ xbeꞌel pe jun chic ángel chiriꞌ pa rachoch ri Dios, y can nurek apo ruchiꞌ chare ri tzꞌuyul pa ruwiꞌ ri sutzꞌ. Y nubij cꞌa apo chare: Tacusaj cꞌa la ajos (awos) y takꞌataꞌ la ticoꞌn,\f + Jer. 51.33; Jl. 3.13; Mt. 13.39.\f* ruma ya xoka yan ri hora y can kꞌen chic ri ticoꞌn riche (rixin) ri ruwachꞌulef.
\v 16 Y ri tzꞌuyul pa ruwiꞌ ri sutzꞌ can que wi riꞌ xuben, xukꞌaxaj ri rujos (ruwos) chuwech ri ruwachꞌulef, y xuben cꞌa el ri kꞌatoj.
\p
\v 17 Y cꞌacꞌariꞌ xbeꞌel chic pe jun ángel ri pa rachoch ri Dios ri cꞌo chilaꞌ chicaj, rucꞌamom pe chukaꞌ jun jos (wos) ri cꞌo sibilaj rey.
\v 18 Y riqꞌui ri altar xbeꞌel cꞌa pe chukaꞌ jun ángel ri can yaꞌon uchukꞌaꞌ\f + Ap. 16.18.\f* chare riche (rixin) chi nicowin nitakanoj pa ruwiꞌ ri kꞌakꞌ. Y can nurek apo ruchiꞌ chare ri ángel ri ucꞌuayon ri jos (wos)\f + Jl. 3.13.\f* ri cꞌo sibilaj rey y xubij: Tacusaj cꞌa la ajos (awos), queꞌakupij pe pa tak tzekaj ri uva. Ruma ri uva ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef chekꞌ chic.
\p
\v 19 Y ri ángel ri ucꞌuayon ri jos (wos) can que wi riꞌ xuben, xukꞌaxaj ri rujos (ruwos) chuwech ri ruwachꞌulef, y xerukupij el pa tak tzekaj ri uva. Cꞌacꞌariꞌ xeruyaꞌ pa jun nimalaj achiꞌel pila ri acuchi (achique) niyitzꞌ wi ri ruyaꞌal chi aken. Y re yitzꞌoj reꞌ nukꞌalajsaj cꞌa chkawech ri rubanic ri nimalaj rucꞌayewal ri xtuyaꞌ ri Dios.\f + Ap. 19.15.\f*
\v 20 Ri uva ri xerukupij ri ángel, can cꞌa chuchiꞌ el\f + Is. 63.3; Lm. 1.15; He. 13.12.\f* ri tinamit xbeyitzꞌ wi. Y ri pila ri xyitzꞌ wi ri uva, tek xbeꞌel pe ri ruyaꞌal ri uva chupan, ya xa can quicꞌ chic. Y can sibilaj qꞌuiy, ruma ri raken xapon cꞌa pan oxiꞌ ciento kilómetros. Y ri quicꞌ riꞌ ntel anej cꞌa pa quichiꞌ ri quiej ri acuchi (achique) niyaꞌox (nyaꞌ) wi ri freno.
\c 15
\s Ri ángeles ri xqueyaꞌo ri wukuꞌ ruqꞌuisbel tak rucꞌayewal pa ruwiꞌ re ruwachꞌulef
\p
\v 1 Y cꞌacꞌariꞌ riyin ri Juan can xintzꞌet cꞌa chi cꞌo chic jun nimalaj retal ri xbanatej chilaꞌ chicaj, ri majun bey tzꞌeton ta. Yecꞌo cꞌa wukuꞌ ángeles ri xekꞌalajin y ri wukuꞌ cꞌa ángeles riꞌ chiquijujunal jachon pa quikꞌaꞌ jojun chique ri wukuꞌ ruqꞌuisbel tak rucꞌayewal.\f + Ap. 14.10; 16.1; 12.9.\f* Y riqꞌui ri wukuꞌ rucꞌayewal riꞌ, xtzꞌaket ri royowal ri Dios ri nuyaꞌ pa quiwiꞌ ri winek.
\p
\v 2 Y riyin xintzꞌet cꞌa chukaꞌ chi cꞌo jun achiꞌel mar ri achiꞌel vidrio nitzuꞌun,\f + Ap. 4.6.\f* xolon cꞌa riqꞌui kꞌakꞌ. Y yecꞌo cꞌa ri ye paꞌel pa ruwiꞌ. Quinojel riꞌ yecꞌa ri ma xeka ta pa rukꞌaꞌ ri nabey chicop\f + Ap. 13.15.\f* y ri ma xquiyaꞌ ta rukꞌij ri ruwachbel, ni ma xcajoꞌ ta chi xyaꞌox (xyaꞌ) quetal chi ye riche (rixin) ri chicop riꞌ ni ma xcajoꞌ ta chukaꞌ ri número riche (rixin) ri rubiꞌ. Quinojel riꞌ ye paꞌel cꞌa pa ruwiꞌ ri mar riꞌ, y ye quicꞌualon arpa ri ye riche (rixin) ri Dios.
\v 3 Y niquibixaj cꞌa ri rubix ri Moisés ri rusamajel ri Dios y ri rubix ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl. Y ri bix quecꞌareꞌ ri niquibij: Ajaf Dios, riyit ri can cꞌo ronojel uchukꞌaꞌ pan akꞌaꞌ, y can ya cꞌa ri nimaꞌk tak samaj ri yacowin nabanalaꞌ,\f + Ex. 15.1.\f* can kitzij y choj ri abey,\f + Dt. 32.4; Os. 14.9.\f* y yit cꞌa riyit ri Rey quiche (quixin) quinojel ri lokꞌolaj tak awalcꞌual.
\v 4 ¿Achique ta cꞌa jun ri man ta xtuxibij riꞌ chawech?\f + Ex. 15.14.\f* ¿Y achique ta cꞌa jun ri man ta xtuyaꞌ akꞌij, riyit Ajaf? Ruma xaxu (xaxe) wi cꞌa riyit ri can yit lokꞌolaj wi. Y rumariꞌ ronojel ri ruwachꞌulef xquepe chuyaꞌic akꞌij, ruma xkꞌalajin yan chi can choj wi ri kꞌatoj tzij xaben. Queriꞌ niquibij ri bix riꞌ.
\p
\v 5 Y tek riyin ri Juan ye ntzꞌeton chic ka ronojel riꞌ, xintzꞌet chi xjakatej\f + Ap. 11.19.\f* ri lokꞌolaj lugar ri kas kitzij chi rachoch ri Dios\f + Nm. 1.50.\f* ri cꞌo chilaꞌ chicaj, ri acuchi (achique) yaquel wi ri nikꞌalajsan ri rutrato ri Dios ri xuben quiqꞌui ri winek.
\v 6 Y chiriꞌ xebeꞌel wi pe ri wukuꞌ ángeles ri jachon jojun rucꞌayewal pa quikꞌaꞌ. Y ri quitziak ri ye quicusalon, ya cꞌa ri tziek ri nibix lino\f + Ex. 28.6; Ez. 44.17.\f* chare, jun tziek ri sek sek y can nitzꞌitzꞌan cꞌa chukaꞌ. Y ri chuwaquicꞌuꞌx kꞌaxnek cꞌa chukaꞌ ximibel ri banon riqꞌui kꞌanapuek.
\v 7 Y can yacꞌariꞌ tek jun chique ri ye cajiꞌ ri sibilaj qꞌuiy runakꞌ tak quiwech\f + Ap. 4.6.\f* cꞌo, xuyalaꞌ cꞌa el jojun vaso pa quikꞌaꞌ chiquijujunal ri wukuꞌ ángeles, vasos ri ye banon riqꞌui kꞌanapuek, y ye nojnek riqꞌui ronojel ri royowal ri Dios, Dios ri can qꞌues riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek.
\v 8 Ri rachoch cꞌa ri Dios ri cꞌo chicaj xnoj\f + Ex. 40.34; 1 R. 8.10; 2 Cr. 5.14.\f* cꞌa riqꞌui jun achiꞌel sib\f + Is. 6.4.\f* ruma ri rukꞌij rucꞌojlen y ri ruchukꞌaꞌ\f + 2 Ts. 1.9.\f* ri Dios. Y can majun cꞌa ri nicowin ta ntoc apo ri chiriꞌ. Xa can cꞌa ya tek yatajnek chic ca ri wukuꞌ rucꞌayewal cuma ri ángeles; cꞌacꞌariꞌ tek utz chic niban apo oquen.
\c 16
\s Ri wukuꞌ vasos ri cꞌo el royowal ri Dios chupan
\p
\v 1 Yacꞌariꞌ tek riyin ri Juan xinwacꞌaxaj cꞌa chi cꞌo jun nimalaj chꞌabel ri xchꞌo pe chilaꞌ pa rachoch ri Dios y xubij cꞌa chique ri wukuꞌ\f + Ap. 15.1.\f* ángeles: Quixbiyin jebeꞌitixaꞌ cꞌa pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef ronojel ri royowal\f + Ap. 14.10.\f* ri Dios ri yecꞌo el chupan ri wukuꞌ vasos.
\p
\v 2 Y can yacꞌariꞌ tek xbe ri nabey\f + Ap. 8.7.\f* ángel y xberutixaꞌ ca pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef ri cꞌo el chupan ri vaso ri rucꞌuan. Can yacꞌariꞌ tek ri winek ri quicꞌuan retal ri nabey chicop y can niquiyaꞌ chukaꞌ rukꞌij ri ruwachbel ri nabey chicop riꞌ, xeꞌel pe itzel tak chꞌaꞌc\f + Ex. 9.9; Dt. 28.27; 1 S. 5.6, 9.\f* chiquij.
\p
\v 3 Queriꞌ cꞌa chukaꞌ, ri rucaꞌn ángel xberutixaꞌ cꞌa pa ruwiꞌ ri mar ri cꞌo el chupan ri vaso. Y ri mar xchuwir, xuben achiꞌel ri ruquiqꞌuel jun caminek, y rumariꞌ quinojel ri chicop ri yecꞌo chiriꞌ, xecom.\f + Ap. 8.9.\f*
\p
\v 4 Y ri rox ángel xberutixaꞌ cꞌa ca ri rucꞌuan el chupan ri vaso pa quiwiꞌ ri raken tak yaꞌ y pa quiwiꞌ ri ralaxbel (rutzꞌucbel) tak yaꞌ.\f + Ap. 8.10.\f* Y ri yaꞌ riꞌ xpotej chi quicꞌ.\f + Ex. 7.17, 20.\f*
\v 5 Y riyin xinwacꞌaxaj cꞌa chi ri ángel ri yaꞌon uchukꞌaꞌ chare riche (rixin) chi nitakanoj pa quiwiꞌ ri yaꞌ, xchꞌo cꞌa y xubij: Ajaf Dios, riyit ri can yitcꞌo wi pe\f + Ap. 1.4, 8; 4.8; 11.17.\f* y can yitcꞌo wacami, riyit ri can yit choj\f + Sal. 97.2.\f* y can yit lokꞌolaj wi, can pa ruchojmilal cꞌa yatajin yakꞌato tzij, xchaꞌ.
\v 6 Ruma ri xecamisan quiche (quixin) ri lokꞌolaj tak awalcꞌual y ri xecamisan quiche (quixin) ri profetas ri xekꞌalajsan ri achꞌabel,\f + Mt. 23.34.\f* riyit can xayaꞌ rutojbalil chique. Y can utz wi cꞌa rubanic chique chi niquikum quicꞌ,\f + Is. 49.26.\f* ruma can queriꞌ rucꞌamon chi naben chique.
\p
\v 7 Y yacꞌariꞌ tek riyin ri Juan xinwacꞌaxaj chi cꞌo jun ri nichꞌo pe riqꞌui ri altar, y nubij cꞌa: Can kitzij wi chi riyit Ajaf Dios, ri can cꞌo ronojel uchukꞌaꞌ pan akꞌaꞌ riche (rixin) chi yacowin naben ronojel, can nikꞌalajin wi cꞌa chi can kitzij y can choj\f + Ap. 14.10; 19.2.\f* wi yakꞌato tzij.
\p
\v 8 Yacꞌariꞌ tek xpe ri rucaj\f + Ap. 8.12.\f* ángel xutix ri cꞌo el chupan ri vaso pa ruwiꞌ ri kꞌij. Y ri kꞌij can xjach wi uchukꞌaꞌ pa rukꞌaꞌ chi queruporoj ri winek riqꞌui ri rukꞌakꞌal.
\v 9 Y can que wi cꞌa riꞌ xcꞌulwachitej, ri kꞌij can xeruporoj ri winek, y ma riqꞌui wi riꞌ ri winek can ma xubij ta jubaꞌ ri cánima chi xtzolin ta pe quicꞌuꞌx riqꞌui ri Dios riche (rixin) chi xquiyaꞌ ta rukꞌij rucꞌojlen. Pa ruqꞌuexel chi que ta riꞌ xquiben, xa xquiyokꞌ\f + 2 Cr. 28.22; Is. 8.21; Jer. 5.3; Dn. 5.22.\f* ri rubiꞌ ri Dios, Dios ri takayon pe ri rucꞌayewal.
\p
\v 10 Ri roꞌ ángel xberutixaꞌ cꞌa ca ri rucꞌuan chupan ri vaso pa ruwiꞌ ri ruchꞌacat ri nabey chicop y xka cꞌa jun nimalaj kꞌekuꞌm\f + Ex. 10.21.\f* pa quiwiꞌ quinojel ri yecꞌo chuxeꞌ rutzij. Y ruma cꞌa ri rucꞌayewal ri yetajin chukꞌaxaxic ri winek riꞌ, rumariꞌ can niquicachꞌachꞌej ri cakꞌ.
\v 11 Pero ma riqꞌui wi riꞌ ri winek xa can ma xtzolin ta pe quicꞌuꞌx riqꞌui ri Dios riche (rixin) chi xquiyaꞌ ta ca rubanic ri etzelal. Xa pa ruqꞌuexel chi que ta riꞌ xquiben, xa xquiyokꞌ ri Dios ri cꞌo chilaꞌ chicaj, ruma ri kꞌaxomal y ri itzel chꞌaꞌc ri cꞌo chiquij.\f + Ap. 16.2.\f*
\p
\v 12 Ri ruwakak ángel xberutixaꞌ cꞌa ca ri rucꞌuan el chupan ri vaso pa ruwiꞌ ri nimalaj raken yaꞌ ri Eufrates\f + Ap. 9.14.\f* rubiꞌ. Y ri raken yaꞌ riꞌ xchakiꞌj\f + Jer. 50.38; 51.36.\f* ka riche (rixin) chi xchojmitej jun bey ri xquekꞌax wi ri aj kꞌatbel tak tzij ri ye petenak pa relebel kꞌij.\f + Is. 41.2, 25.\f*
\p
\v 13 Yacꞌariꞌ tek riyin xintzꞌet chi ri dragón,\f + Ap. 12.3.\f* y ri nabey chicop y ri achi ri nubij chi nukꞌalajsaj ri ruchꞌabel ri Dios y xa ma kitzij ta chi profeta,\f + 1 Jn. 4.1.\f* xeꞌel cꞌa pe jojun ri achiꞌel xpek (ranas) pa tak quichiꞌ. Y ri oxiꞌ achiꞌel xpek (ranas) riꞌ, xa ye oxiꞌ cꞌa itzel tak espíritu.
\v 14 Ri oxiꞌ itzel tak espíritu riꞌ, riqꞌui cꞌa ri itzel winek ye petenak wi\f + Stg. 3.15.\f* y can yequibanalaꞌ cꞌa milagros.\f + 2 Ts. 2.9; 1 Ti. 4.1.\f* Y yebe cꞌa quiqꞌui quinojel ri aj kꞌatbel tak tzij riche (rixin) ri ruwachꞌulef. Yequimol apo riche (rixin) ri kꞌij tek xtiquiben chꞌaꞌoj\f + Ap. 20.8.\f* riqꞌui ri Dios, Dios ri can cꞌo wi ronojel uchukꞌaꞌ pa rukꞌaꞌ riche (rixin) chi nicowin nuben ronojel.
\v 15-16 Y can xequimol cꞌa quinojel ri aj kꞌatbel tak tzij riche (rixin) ri ruwachꞌulef. Xequimol cꞌa pa jun lugar ri Armagedón nibix chare pa chꞌabel hebreo. Yacꞌariꞌ tek xchꞌo pe ri Jesucristo, y xubij: Tiwacꞌaxaj cꞌa. Riyin tek xquipe xtinben achiꞌel nuben jun alekꞌom,\f + Mt. 24.43; 2 P. 3.10.\f* ma xtinyaꞌ ta na rutzijol.\f + 1 Ts. 5.2.\f* Y can jabel ruwaquikꞌij ri can quichajin ri quicꞌaslen y ye chꞌajchꞌoj, ri can quicusan ri quitziak riche (rixin) chi ma xtiquiyaꞌ (xtiquitzek) ta quiqꞌuix chiquiwech ri winek.
\p
\v 17 Y can yacꞌariꞌ tek ri ruwuk ángel xuquiraj pa cakꞌikꞌ ri rucꞌuan chupan ri vaso, y xinwacꞌaxaj cꞌa chi cꞌo nichꞌo pe pa rachoch ri Dios chilaꞌ chicaj ri acuchi (achique) cꞌo ri lokꞌolaj ruchꞌacat ri Dios. Y can riqꞌui cꞌa ruchukꞌaꞌ nubij pe: Ya xcꞌachoj\f + Ap. 21.6.\f* cꞌa laꞌ.
\p
\v 18 Y xu (xe wi) xubij ri chꞌabel riꞌ, can yacꞌariꞌ tek xepe cꞌa coklajay, coyopaꞌ y nicꞌaj chic chꞌabel. Y xuben cꞌa jun nimalaj silonel ri majun bey banatajnek\f + Dn. 12.1.\f* ta janipeꞌ ri yecꞌo wi pe winek chuwech ri ruwachꞌulef.
\v 19 Y ri nimalaj tinamit pan oxiꞌ cꞌa xel wi ruma ri nimalaj silonel riꞌ. Y ri nicꞌaj chic nimaꞌk tak tinamit ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef, can xetzak wi cꞌa chukaꞌ pan ulef. Ri Dios can xnatej wi cꞌa chare ri nimalaj tinamit Babilonia,\f + Ap. 14.8.\f* riche (rixin) chi can nuyaꞌ rutojbalil chique ri winek aj chiriꞌ. Rumariꞌ ri Dios xuben chique chi niquitij\f + Is. 51.17; Jer. 25.15, 16.\f* pokon ruma ri royowal Riyaꞌ.
\v 20 Y ruma chukaꞌ ri nimalaj silonel ri xuben, ri ruwachꞌulef ri yecꞌo pa tak yaꞌ xebe chuxeꞌ yaꞌ. Y ri juyuꞌ ma xetzꞌetetej ta chic.\f + Ap. 6.14.\f*
\v 21 Chukaꞌ chupan ri tiempo riꞌ xka cꞌa pe sakboch ri chilaꞌ chicaj. Y jojun cꞌa sakboch\f + Ap. 11.19.\f* achiꞌel jojun quintal calal. Y ruma cꞌa ri jun nimalaj sakboch riꞌ, ri winek sibilaj cꞌa niquiyokꞌ ri Dios; ruma ri rucꞌayewal ri xuyaꞌ ri Dios pa quiwiꞌ ri winek riꞌ, can jun nimalaj rucꞌayewal.
\c 17
\s Ri rucꞌayewal ri xka pa ruwiꞌ ri ixok ri ma utz ta rucꞌaslen
\p
\v 1 Y jun cꞌa chique ri wukuꞌ\f + Ap. 21.9.\f* ángeles ri ye ucꞌuayon jojun vaso, xochꞌo wuqꞌui y xorubij cꞌa chuwe: Catam pe wuqꞌui y xtincꞌut cꞌa chawech ri achique chi rucꞌayewal ri xtika pa ruwiꞌ ri ixok\f + Nah. 3.4.\f* ri ma utz ta rucꞌaslen ri tzꞌuyul\f + Jer. 51.13.\f* pa quiwiꞌ qꞌuiy yaꞌ.
\v 2 Can ya cꞌa riqꞌui re ixok reꞌ ye tzaknek wi pa mac ri nimaꞌk aj kꞌatbel tak tzij ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef. Y can rumac cꞌa chukaꞌ re ixok reꞌ tek ri winek ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef ye tzaknek pa mac. Can achiꞌel ye rukꞌabarisan ruma can ma niquinaꞌ ta chic niquiben ri mac, achiꞌel ri mac tek ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ niquicanolaꞌ quiꞌ chi yemacun y xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ.\f + Jer. 51.7.\f*
\p
\v 3 Y chupan cꞌa ri jun achiꞌel achicꞌ ri xinben ruma ri ruchukꞌaꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu, xinnaꞌ chi ri ángel xirucꞌuaj cꞌa pa jun desierto. Y chiriꞌ xintzꞌet cꞌa jun ixok chꞌocol chrij jun chicop quek rij, ri cꞌo wukuꞌ rujolon (ruwiꞌ) y lajuj rucꞌaꞌ.\f + Ap. 12.3, 6; 13.1.\f* Ri chicop riꞌ ruyon cꞌa biꞌaj tzꞌibatal chrij, riche (rixin) chi nuyokꞌ ri rubiꞌ ri Dios.
\v 4 Y ri ixok riꞌ rucusan cꞌa tziek quek y morado. Ye rucusan chukaꞌ nicꞌaj chic cosas ri ye banon riqꞌui kꞌanapuek,\f + Jer. 51.7.\f* riqꞌui jabel tak abej y ri tak abej chukaꞌ ri nibix perla\f + Ap. 18.12.\f* chique, riche (rixin) chi ruwikon riꞌ jabel. Y ri pa rukꞌaꞌ, rucꞌuan cꞌa jun vaso ri banon riqꞌui kꞌanapuek. Y ri vaso riꞌ can nojnek el rupan riqꞌui ri itzel ri ye rubanalon chuwech ri Dios, y riqꞌui chukaꞌ ri tzꞌilolaj tak mac ri ye rubanalon quiqꞌui achiꞌaꞌ.
\v 5 Y ri ixok riꞌ cꞌo jun biꞌaj tzꞌibatal chi nicꞌaj ruwech. Y ri biꞌaj riꞌ ma can ta cꞌa kꞌalaj achique ntel wi chi tzij, pero quecꞌareꞌ ri nubij: RI NIMALAJ TINAMIT BABILONIA, QUITEꞌ RI IXOKIꞌ RI MA UTZ TA QUICꞌASLEN Y QUITEꞌ CHUKAꞌ RI WINEK RI YEBANO ETZELAL.\f + 2 Ts. 2.7.\f*
\v 6 Tek riyin xintzꞌet cꞌa ri ixok riꞌ, can xsach cꞌa nucꞌuꞌx ruma xa can kꞌabarnek riqꞌui ri quiquiqꞌuel ri lokꞌolaj tak ralcꞌual ri Dios ri ye rucamisan\f + Hch. 22.20; Ap. 2.13; 6.9; 12.11.\f* y riqꞌui ri quiquiqꞌuel ri can xquitij el pokon ruma xquinimaj ri Jesús.
\p
\v 7 Y ri ángel ri ucꞌuayon wuche (wixin), xubij cꞌa chuwe: ¿Achique ruma nisach acꞌuꞌx? Riyin xtinkꞌalajsaj cꞌa chawech ri achique ntel wi chi tzij ri ixok ri chꞌocol chrij ri chicop. Y can xtinbij wi cꞌa chukaꞌ chawe achique ntel wi chi tzij ri nimalaj chicop ri cꞌo wukuꞌ rujolon (ruwiꞌ) y lajuj rucꞌaꞌ.
\v 8 Ruma ri chicop ri xatzꞌet, xa jun chicop ri xcꞌojeꞌ ojer ca y wacami majun chic. Pero ma riqꞌui ta chi xa majun chic, xa can xtibecꞌulun chic cꞌa pe.\f + Ap. 13.1.\f* Xtel cꞌa pe chupan ri itzel jul ri kꞌekuꞌm rupan.\f + Ap. 11.7.\f* Y cꞌacꞌariꞌ xtibe pa kꞌakꞌ. Y ri winek ri yecꞌo chuwech re ruwachꞌulef,\f + Mt. 25.34; Jn. 17.24; Ef. 1.4.\f* ri can pa rutiquiribel pe riche (rixin) re ruwachꞌulef tek man cꞌo ta quibiꞌ chupan ri wuj riche (rixin) cꞌaslen, ri winek riꞌ can xtisach cꞌa quicꞌuꞌx ruma ri niquitzꞌet. Ruma ri chicop riꞌ xcꞌojeꞌ ojer ca y xa ma tzꞌeton ta chic, pero can xbecꞌulun chic cꞌa pe jun bey.
\p
\v 9 Reꞌ can qꞌuiy cꞌa etamabel\f + Dn. 12.4; Mt. 13.11; 24.5; Ap. 13.18.\f* nrajoꞌ riche (rixin) chi nikꞌax chawech, ruma ri wukuꞌ rujolon (ruwiꞌ)\f + Ap. 13.1.\f* ri chicop, xa ye wukuꞌ cꞌa juyuꞌ ri acuchi (achique) tzꞌuyul wi ri ixok riꞌ.
\v 10 Chukaꞌ ri wukuꞌ rujolon (ruwiꞌ) ri chicop, xa ye wukuꞌ cꞌa aj kꞌatbel tak tzij ri nibix reyes chique. Ye wuꞌoꞌ cꞌa chique ri aj kꞌatbel tak tzij riꞌ ye tzaknek chic. Ri ruwakak, yariꞌ ri nikꞌato tzij wacami. Yacꞌa ri ruwuk aj kꞌatbel tzij ma jane tocꞌulun ta. Pero tek xtocꞌulun, xa man cꞌa xtiyaloj ta xtikꞌato tzij.
\v 11 Cꞌacꞌariꞌ, can ya ri chicop ri xcꞌojeꞌ ojer ca ri majun chic tzꞌeton ta, yacꞌariꞌ ri xtoc ri ruwakxak aj kꞌatbel tzij. Riyaꞌ can junan wi cꞌa runaꞌoj quiqꞌui ri wukuꞌ itzel aj kꞌatbel tak tzij ri ye tzaknek chic. Chukaꞌ riyaꞌ xtukꞌet tzij, y cꞌacꞌariꞌ xtibe pa kꞌakꞌ.
\p
\v 12 Y ri lajuj rucꞌaꞌ\f + Dn. 7.20; Ap. 12.3; 13.1.\f* ri chicop ri xatzꞌet, xa ye lajuj cꞌa aj kꞌatbel tak tzij ri cꞌa ma jane yekꞌato ta tzij. Ri ye lajuj aj kꞌatbel tak tzij riꞌ cachibilan ri chicop, can xtijach wi cꞌa kꞌatbel tzij\f + Dn. 2.40; 8.20, 24; Zac. 1.18, 21.\f* pa quikꞌaꞌ, pero ri kꞌatbel tzij ri xtijach chique, xa man cꞌa xtiyaloj ta. Xa jun oc hora xtuben.
\v 13 Ri lajuj aj kꞌatbel tak tzij ri cꞌa ma jane yekꞌato ta tzij, can junan wi cꞌa quichꞌobonic. Y chi ye lajuj xtiquiyaꞌ cꞌa chiquiwech riche (rixin) chi niquiyaꞌ ri quikꞌatbel tzij y ri quichukꞌaꞌ pa rukꞌaꞌ ri chicop riꞌ.
\v 14 Ri ye lajuj riꞌ can xtiquiben cꞌa chukaꞌ chꞌaꞌoj\f + Ap. 16.14.\f* riqꞌui ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl y Riyaꞌ can xtichꞌacon chiquij. Ruma ya Riyaꞌ ri rey pa quiwiꞌ\f + Dt. 10.17; Jer. 50.44; 1 Ti. 6.15.\f* quinojel reyes y ya Riyaꞌ ri nimalaj Ajaf pa quiwiꞌ quinojel ajaf. Y quinojel ri yecꞌo riqꞌui can ye siqꞌuin (oyon) y ye chaꞌon ruma ri Dios y can cukul wi chukaꞌ quicꞌuꞌx.
\p
\v 15 Y ri ángel ri ucꞌuayon wuche (wixin) xubij cꞌa chukaꞌ chuwe riyin ri Juan: Ri yaꞌ ri xatzꞌet ri acuchi (achique) tzꞌuyul wi ri ixok ri ma utz ta rucꞌaslen, xa ye sibilaj qꞌuiy tinamit, y ye sibilaj qꞌuiy winek, ri ma junan ta quichꞌabel y ma junan ta quiruwachꞌulef.\f + Is. 8.7; Ap. 13.7.\f*
\v 16 Y ri lajuj rucꞌaꞌ ri chicop ri xatzꞌet, xa xtiquetzelaj cꞌa ri ixok ri xa ma utz ta rucꞌaslen. Y xtiquiyaꞌ cꞌa ca ruyon. Rumariꞌ xqueyacatej chrij y ronojel ri cꞌo riqꞌui xtiquelesaj chare. Can niquichꞌanabaꞌ ca. Y ri ruchꞌacul ri ixok riꞌ, cꞌo nicꞌaj ri xtiquitij, y cꞌo nicꞌaj ri xtiquiporoj pa kꞌakꞌ.\f + Ez. 16.37-44; Ap. 18.8.\f*
\v 17 Ri Dios xuyaꞌ cꞌa pa cánima ri lajuj aj kꞌatbel tak tzij chi junan quichꞌobonic xquiben riche (rixin) chi xeyacatej chrij ri ixok ri ma utz ta ri rucꞌaslen, y chukaꞌ junan quichꞌobonic xquiben riche (rixin) chi xquijech ri kꞌatbel tzij ri cꞌo pa quikꞌaꞌ riyeꞌ chare ri chicop. Y can queriꞌ xtiquiben, ruma cꞌo chi nibanatej na ri ye rubin ca ri Dios chi yebanatej.\f + Ap. 10.7.\f*
\v 18 Y ri ixok\f + Ap. 12.4.\f* ri xatzꞌet, yacꞌariꞌ ri jun nimalaj tinamit\f + Ap. 16.19.\f* ri cꞌo pa quiwiꞌ ri aj kꞌatbel tak tzij riche (rixin) ri ruwachꞌulef.
\c 18
\s Tek xtzak ri itzel tinamit Babilonia
\p
\v 1 Tek banatajnek chic ca riꞌ, yacꞌariꞌ tek riyin ri Juan xintzꞌet cꞌa chukaꞌ jun chic ángel; jun ángel ri can cꞌo sibilaj kꞌatbel tzij pa rukꞌaꞌ, y ruchapon cꞌa nika pe chilaꞌ chicaj. Ri ángel chukaꞌ riꞌ, ruma ri rusakil,\f + Ez. 43.2.\f* can xusakirisaj ri ruwachꞌulef.
\v 2 Y can nurek cꞌa ruchiꞌ chubixic: Wacami xtzak, wacami xtzak ri nimalaj tinamit Babilonia.\f + Is. 13.19; 21.9; Jer. 51.8.\f* Wacami xa oconek chic cachoch ri demonios y cachoch quinojel ri itzel tak espíritu. Y chukaꞌ oconek quisoc quinojel ri aj xicꞌ tak chicop\f + Is. 14.23; 34.14; Jer. 50.39.\f* ri sibilaj ye tzꞌil y sibilaj ye itzel.
\v 3 Ruma xa ya ri Babilonia ri xbano chique ri nicꞌaj chic ruwachꞌulef riche (rixin) chi xquiyec royowal ri Dios pa quiwiꞌ, ruma xuben chique chi xquiyaꞌ ca ri Dios. Can achiꞌel xerukꞌabarisaj ruma can ma niquinaꞌ ta chic niquiben ri mac, achiꞌel ri mac tek ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ niquicanolaꞌ quiꞌ chi yemacun y xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ. Ya chukaꞌ ri Babilonia ri xbano chique ri aj kꞌatbel tak tzij quiche (quixin) nicꞌaj chic ruwachꞌulef riche (rixin) chi xeka chupan ri mac riꞌ.\f + Ap. 14.8; 17.2.\f* Y can ya chukaꞌ ri Babilonia ri xbano chique ri yecꞌayin chi xebeyomer ruma ri cꞌayij ri xquibanalaꞌ, ruma ri aj Babilonia xquicꞌuaj jun itzel cꞌaslen y rumariꞌ xquisachalaꞌ sibilaj qꞌuiy puek, xchaꞌ ri ángel.
\p
\v 4 Yacꞌariꞌ tek xinwacꞌaxaj cꞌa chi cꞌo jun ri nichꞌo pe chilaꞌ chicaj y nubij: Riyix ri can yix wuche (wixin) chic riyin, quixel cꞌa pe\f + Gn. 19.12; Is. 48.20; 52.11.\f* ri pa tinamit Babilonia, man xa quixka chukaꞌ pa mac y xquixilon chukaꞌ riyix riqꞌui ri rucꞌayewal ri xtika pa quiwiꞌ ri winek aj chiriꞌ.
\v 5 Ruma ri quimac ri winek riche (rixin) ri tinamit riꞌ, sibilaj qꞌuiyinek chic, xa can jubaꞌ ma napon anej chuwech ri caj. Y ri Dios can noka wi cꞌa chucꞌuꞌx ri quimac ri winek riꞌ y can nuyaꞌ wi rucꞌayewal pa quiwiꞌ.\f + Gn. 18.20; Jon. 1.2.\f*
\v 6 Pero riyix, xchaꞌ cꞌa ri chꞌabel ri petenak chilaꞌ chicaj chique ri yeyaꞌo ruqꞌuexel chare ri Babilonia, can tiyaꞌ cꞌa ruqꞌuexel\f + Sal. 137.8; Jer. 50.15.\f* chare, achiꞌel ri xuben riyaꞌ. Can achiꞌel cꞌa ri rubanon riyaꞌ, quecꞌariꞌ chukaꞌ ri tibanaꞌ chare. Pero camul ruchukꞌaꞌ ri rucꞌayewal ri tibanaꞌ chare, que chuwech ri xuben riyaꞌ. Riyaꞌ xa jun vaso ri rucꞌayewal ri xuyaꞌ, pero riyix caꞌiꞌ vaso tiyaꞌ chare riche (rixin) chi niyaꞌ ruqꞌuexel chare y tutijaꞌ na pokonal.
\v 7 Y achiꞌel chukaꞌ chi riyaꞌ runimirisan riꞌ\f + Ez. 28.2.\f* y rusachon qꞌuiy puek riche (rixin) chi rucꞌusan rucꞌuꞌx chupan ri itzel cꞌaslen, queriꞌ chukaꞌ tibanaꞌ chare; tichꞌujirisaj y tibanaꞌ chare chi nukꞌaxaj okꞌej. Ruma riyaꞌ nubilaꞌ cꞌa pa ránima: Yin cꞌa riyin ri can achiꞌel reina yin tzꞌuyul waweꞌ. Ni ma yin malcaꞌn ta, ni ma xtinkꞌaxaj\f + Is. 47.7, 8.\f* ta okꞌej, nichaꞌ.
\v 8 Y ruma queriꞌ nubij, rumariꞌ xa pa jun kꞌij xquepe ronojel ruwech kꞌaxomal pa ruwiꞌ. Xtipe camic, okꞌej y wayjal. Y xticꞌat pa kꞌakꞌ. Y can que wi cꞌa riꞌ ri xtibanatej, ruma can ya ri Ajaf Dios ri can cꞌo wi ruchukꞌaꞌ\f + Sal. 62.11; Is. 27.1; Jer. 50.34; Ap. 11.17.\f* ri xtikꞌato tzij pa ruwiꞌ.
\p
\v 9 Y ri aj kꞌatbel tak tzij\f + Ap. 17.2.\f* ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef ri xekꞌolotej pa rukꞌaꞌ ri tinamit Babilonia riche (rixin) chi xeka pa mac, achiꞌel ri mac tek ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ niquicanolaꞌ quiꞌ chi yemacun y xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ, y ri xeka chupan ri itzel tak cꞌaslen ri acuchi (achique) xquisachalaꞌ wi quirajil. Xticokꞌej\f + Jer. 50.46.\f* y xtiquibisoj\f + Ez. 26.16, 17.\f* cꞌa ruwech ri tinamit riꞌ tek xtiquitzꞌet ri sib nijoteꞌ chicaj, ruma can ntajin rucꞌatic.
\v 10 Pero ruma cꞌa ri niquixibij quiꞌ chuwech ri rucꞌayewal ri kajnek pa ruwiꞌ ri tinamit, can cꞌanej cꞌa xepaꞌeꞌ wi pe chare ri tinamit riꞌ y xquibij cꞌa: Juyiꞌ oc\f + Is. 21.9; Ap. 14.8.\f* ruwech ri nimalaj tinamit Babilonia; jun tinamit ri cꞌo ruchukꞌaꞌ riche (rixin) chi xcꞌojeꞌ pa quiwiꞌ quinojel. Juyiꞌ cꞌa oc ruwech ruma xa pa jun hora xqꞌuis pa rukꞌaꞌ ri rucꞌayewal ri xka pe pa ruwiꞌ, xquechaꞌ.
\p
\v 11 Y ri ye cꞌayinel\f + Ez. 27.27.\f* ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef, can sibilaj cꞌa xticokꞌej y xtiquibisoj cꞌa ri tinamit riꞌ, ruma majun chic cꞌa xtilokꞌo riche (rixin) ri quicꞌayij ri ye quicꞌualon apo riche (rixin) chi nbequicꞌayij ca chiriꞌ.
\v 12 Y ri nbequicꞌayij ri ye cꞌayinel riꞌ, ya ri kꞌanapuek, ri sakapuek, cosas ye banon riqꞌui cobre y riqꞌui chꞌichꞌ; ri abej ri sibilaj ye jabel, ri mármol, y ri abej ri nibix chukaꞌ perla chare; ri tziek ri sibilaj ye jabel, ye banon riqꞌui lino y riqꞌui seda, y ri tziek morado y quek; ri cosas ri ye banon quiqꞌui jabel tak cheꞌ, cheꞌ ri sibilaj jubul ruxlaꞌ; y nbequicꞌayij chukaꞌ cosas ri ye banon quiqꞌui bak.
\v 13 Quicꞌualon chukaꞌ canela, y akꞌom ri niyaꞌox (nyaꞌ) chrij ri ruquil wey, pon, mirra y nicꞌaj chic akꞌom ri sibilaj jubul ruxlaꞌ; ri ruyaꞌal uva, aceite, qꞌuej (harina) ri sibilaj jabel y trigo. Ye quicꞌualon apo chukaꞌ riche (rixin) chi yebequicꞌayij ca, carneꞌl, quiej y nicꞌaj chic chicop, carruajes, y chukaꞌ yequicꞌayij winek.\f + Ez. 27.13.\f*
\v 14 Wacami ri winek ri xecꞌojeꞌ ri pa nimalaj tinamit, man chic cꞌa xquequitij ta quiwech cheꞌ ri jabel ye quiꞌ ri sibilaj xeka chiquiwech. Y xqꞌuis cꞌa ronojel ri jabel tak cosas ri yecꞌo quiqꞌui, y can xqꞌuis chukaꞌ ri quibeyomal.
\p
\v 15 Y ri ye cꞌayinel ri xeꞌapon pa Babilonia riche (rixin) chi xebequicꞌayilaꞌ ri cosas, ri xebeyomer\f + Ez. 27.33.\f* chukaꞌ ruma, xquixibij cꞌa quiꞌ chuwech ri rucꞌayewal ri kajnek pa ruwiꞌ ri tinamit. Rumariꞌ cꞌanej cꞌa xepaꞌeꞌ wi apo. Can sibilaj cꞌa xcokꞌej y xquibisoj ruwech.
\v 16 Y xquibij: Juyiꞌ oc ruwech ri nimalaj tinamit Babilonia, ruma ri rubanon ca, can achiꞌel cꞌa jun ixok ri ruwikon riꞌ riqꞌui tziek ri sibilaj jabel. Ruwikon riꞌ riqꞌui tziek ri lino rubiꞌ, y quiqꞌui ri tziek ri quek y morado yetzuꞌun. Y xerucusaj cꞌa chukaꞌ kꞌanapuek, perlas y nicꞌaj chic quiwech abej ri sibilaj ye jabel.
\v 17 Y xa pa jun hora xqꞌuis ri janiꞌ chi beyomel ri cꞌo riqꞌui. \p Y ri achiꞌaꞌ ri yeꞌucꞌuan quiche (quixin) ri barcos y ri nicꞌaj chic ri yesamej pa tak barcos, ri winek ri ye petenak pa tak barcos, y can quinojel wi cꞌa ri winek ri yesamej pa ruwiꞌ yaꞌ, man cꞌa xejel ta apo chunakajal ri tinamit Babilonia. Xa can cꞌanej xepaꞌeꞌ wi apo.\f + Is. 23.14; Ez. 27.29.\f*
\v 18 Ruma xquitzꞌet ri sib nibuku jotol chicaj; ruma ntajin nicꞌat ri tinamit. Y riqꞌui cꞌa quichukꞌaꞌ xechꞌo, y xquibij: ¿La can cꞌo ta cami jun tinamit ri junan riqꞌui re nimalaj tinamit reꞌ?\f + Ez. 27.30, 31.\f* xechaꞌ.
\v 19 Y ri winek cꞌa ri ye riche (rixin) pa tak barcos y ri ye samajel ri riche (rixin) pa tak yaꞌ, xquiyalaꞌ cꞌa ulef\f + Jos. 7.6; 1 S. 4.12; Job 2.12.\f* pa tak quijolon (quiwiꞌ), yeꞌokꞌ y yebison cꞌa, y riqꞌui quichukꞌaꞌ niquibij: Juyiꞌ oc ruwech ri nimalaj tinamit Babilonia. Can riqꞌui cꞌa ri rubeyomal riyaꞌ xebeyomer cꞌa quinojel rajaf tak barcos. Y xa pa jun hora xqꞌuis ronojel, xechaꞌ.
\p
\v 20 Y yacꞌariꞌ tek xacꞌaxatej jun chꞌabel y xubij: Riyix ri yixcꞌo chicaj, riyix apóstoles, riyix profetas ri xixkꞌalajsan ri ruchꞌabel ri Dios y riyix chukaꞌ ri yix lokꞌolaj tak ralcꞌual ri Dios, quixquicot cꞌa,\f + Sal. 48.11; 58.10; 96.11-13; Jer. 51.47, 48.\f* ruma ri Dios can rutzꞌeton wi pe ri xikꞌaxaj pa rukꞌaꞌ ri Babilonia, y wacami xuyaꞌ rutojbalil chare.\f + Is. 26.21; Ap. 19.1-3.\f*
\p
\v 21 Y yacꞌariꞌ tek jun ángel ri can cꞌo sibilaj ruchukꞌaꞌ, xberuliꞌej cꞌa pe jun nimalaj abej, ri achiꞌel jun caꞌ rubanic. Y ri ángel riꞌ riqꞌui ronojel ruchukꞌaꞌ xuqꞌuek ri abej\f + Ex. 15.5; Nah. 9.11; Jer. 51.63, 64.\f* cꞌa pa mar, y xubij cꞌa: Quecꞌareꞌ ri xtiban chare ri nimalaj tinamit Babilonia riche (rixin) chi xtiqꞌuis chiriꞌ. Ri tinamit riꞌ ma xtitzꞌetetej ta chic.
\v 22 Ni majun bey chic cꞌa xtacꞌaxex ta\f + Is. 24.8; Jer. 7.34; 16.9; 25.10.\f* chi yecꞌo ri yetajin niquikꞌojomaj ri arpas, ri trompetas y ri xul. Ni ma xquecꞌojeꞌ ta chic chukaꞌ ri yebano xabachique samaj chiriꞌ. Y man cꞌa chukaꞌ xquekꞌajan\f + Ez. 26.13.\f* ta chic pe ri caꞌ riche (rixin) ri quiꞌen.
\v 23 Majun chic cꞌa kꞌakꞌ riche (rixin) nisakirisan ri xtitzꞌetetej ta chupan ri tinamit riꞌ. Ma xtacꞌaxatej ta chic cꞌa chukaꞌ chi cꞌo ta jun cꞌulanen nibanatej. Ruma ri nimaꞌk tak cꞌayinel\f + Is. 23.8.\f* ri xecꞌojeꞌ chiriꞌ nimaꞌk xquinaꞌ quiꞌ. Y chukaꞌ ruma ri itz\f + 2 R. 9.22; Nah. 3.4.\f* ri xeban chiriꞌ, xekꞌolotej cꞌa quinojel ri winek ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef.
\p
\v 24 Y can chupan cꞌa chukaꞌ ri tinamit Babilonia xbiyin wi quiquiqꞌuel quinojel ri ye rusamajel ri Dios, ruma chiriꞌ xecamisex wi\f + Jer. 15.49.\f* ri profetas ri xekꞌalajsan ri ruchꞌabel, y ri nicꞌaj chic lokꞌolaj tak ralcꞌual ri Dios, y quinojel ri ye camisan chuwech re ruwachꞌulef.
\c 19
\s Ri Dios can niyaꞌox (nyaꞌ) rukꞌij chilaꞌ chicaj
\p
\v 1 Y tek banatajnek chic ronojel riꞌ, yacꞌariꞌ tek riyin ri Juan xinwacꞌaxaj chi can sibilaj cꞌa quichꞌabel winek ri niwajin chicaj. Y ri winek riꞌ riqꞌui cꞌa quichukꞌaꞌ niquibij: Tinimirisaj rubiꞌ ri Kajaf Dios, ruma riqꞌui Riyaꞌ petenak wi ri colotajic,\f + Ap. 7.10; 12.10.\f* riche (rixin) Riyaꞌ ri uchukꞌaꞌ, y can cꞌo chukaꞌ rukꞌij y rucꞌojlen.\f + Ap. 4.11.\f*
\v 2 Tinimirisaj cꞌa rubiꞌ ri Dios\f + Dt. 32.43; Ap. 6.10.\f* ruma ri rukꞌatbel tzij can kitzij y can choj wi; ruma can xuyaꞌ\f + Ap. 18.20.\f* wi rucꞌayewal pa ruwiꞌ ri ixok ri itzel rucꞌaslen, ri xbano chique ri winek ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef chi xquiyaꞌ ca ri Dios ruma xeka pa mac, achiꞌel ri mac tek ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ niquicanoj quiꞌ chi yemacun y xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ. Y ri Dios, xuyaꞌ cꞌa ruqꞌuexel chare ri ixok ri itzel rucꞌaslen, ri yerucamisaj ri ye rusamajel ri Dios, xechaꞌ ri winek riꞌ.
\p
\v 3 Yacꞌariꞌ tek ri winek ri niwajin quichꞌabel ri chicaj, xquibij cꞌa chukaꞌ: Tinimirisaj cꞌa rubiꞌ ri Dios, ruma ri Babilonia ntajin nicꞌat pa kꞌakꞌ, y ri rusibil\f + Is. 34.10; Ap. 14.11.\f* can nijoteꞌ cꞌa chicaj riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek.
\p
\v 4 Y chi juwinek cajiꞌ\f + Ap. 4.4, 6, 10.\f* rijitaꞌk tak achiꞌaꞌ ri can cꞌo quikꞌij ri yecꞌo chicaj y ri ye cajiꞌ ri cꞌo qꞌuiy runakꞌ tak quiwech, can yacꞌariꞌ xexuqueꞌ xemajeꞌ ka pan ulef riche (rixin) chi xquiyaꞌ rukꞌij ri Dios ri cꞌo pa lokꞌolaj ruchꞌacat. Y ri rijitaꞌk tak achiꞌaꞌ y ri ye cajiꞌ ri sibilaj qꞌuiy runakꞌ tak quiwech cꞌo, xquibij cꞌa: Amén.\f + Neh. 5.13; 8.6.\f* Can xtinimirisex cꞌa ri rubiꞌ ri Dios, xechaꞌ.
\p
\v 5 Y yacꞌariꞌ tek can cꞌo cꞌa jun ri xbechꞌo pe acuchi (achique) cꞌo wi ri lokꞌolaj ruchꞌacat ri Dios, y quecꞌareꞌ ri nubij: Chiꞌiwonojel riyix rusamajel ri Dios, can tiyaꞌ cꞌa rukꞌij ri ka-Dios.\f + Sal. 134.1; 135.1.\f* Y riyix chukaꞌ ri ninimaj rutzij ri Dios, y riyix chi chꞌutiꞌk chi nimaꞌk, can tiyaꞌ cꞌa rukꞌij.
\p
\v 6 Y riyin ri Juan can xinwacꞌaxaj cꞌa chukaꞌ chi achiꞌel quichꞌabel sibilaj qꞌuiy winek ri niwajin chicaj. Ri quichꞌabel can niwajin cꞌa achiꞌel yewajin raken tak yaꞌ,\f + Ez. 1.24.\f* y chukaꞌ achiꞌel nikꞌajan ri coklajay. Y niquibij cꞌa: Tinimirisaj rubiꞌ ri Ajaf ri ka-Dios, ri can cꞌo ronojel uchukꞌaꞌ pa rukꞌaꞌ riche (rixin) chi nicowin nuben ronojel, ruma ya Riyaꞌ ri Aj Kꞌatbel Tzij.
\v 7 Can kojquicot\f + Is. 44.23.\f* cꞌa y can quiꞌ kacꞌuꞌx tikayaꞌ rukꞌij rucꞌojlen ri Dios; ruma xoka yan cꞌa ri kꞌij riche (rixin) chi nibanatej ri nimalaj cꞌulanen\f + Mt. 22.2; 25.10.\f* riche (rixin) ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl. Y ri kꞌopoj can ruchojmirisan chic riꞌ riche (rixin) chi nicꞌuleꞌ.
\v 8 Can xyaꞌox (xyaꞌ) cꞌa kꞌij chare ri kꞌopoj chi xuwik riꞌ riqꞌui tziek\f + Sal. 45.13.\f* ri can sibilaj chꞌajchꞌoj y nitzꞌitzꞌan, tziek ri nibix lino chare, ri sibilaj jabel. Y ri tziek riꞌ, yariꞌ ri utzil ri ye quibanon\f + Sal. 132.9.\f* ri lokꞌolaj tak ralcꞌual ri Dios.
\s Ri nimalaj waꞌin ri xtibanatej chupan ri rucꞌulanen ri Jesucristo
\p
\v 9 Y ri ángel ri benak wuqꞌui, xubij cꞌa chuwe: Tatzꞌibaj cꞌa, chi jabel ruwaquikꞌij\f + Lc. 14.15.\f* ri ye siqꞌuin (oyon) chupan ri nimakꞌij riche (rixin) ri rucꞌulanen ri Jesucristo ri can achiꞌel Alaj Carneꞌl, xchaꞌ. Y ri ángel riꞌ xubij cꞌa chuwe: Re tzij re xinbij chawe, kitzij ruma reꞌ can ruchꞌabel ri Dios.
\v 10 Y riyin can yacꞌariꞌ xixuqueꞌ\f + Hch. 10.26; Ap. 22.8.\f* ximajeꞌ ka xerukꞌaꞌ xeraken ri ángel riꞌ riche (rixin) chi nyaꞌ rukꞌij, pero riyaꞌ xubij cꞌa chuwe: Ma caxuqueꞌ ta chinuwech. Ma tayaꞌ ta nukꞌij riyin. Ya ri Dios ri tayaꞌ rukꞌij. Ruma riyin xa yin jun rusamajel ri Dios achiꞌel riyit, yin junan chukaꞌ quiqꞌui ri ye awachꞌalal pa rubiꞌ ri Jesús, ri can niquitzijoj chukaꞌ ri ruchꞌabel ri Jesús, ruma ri yekꞌalajsan ri ruchꞌabel ri Jesús can ya ri Lokꞌolaj Espíritu ri niyaꞌo ri quichꞌabel, riche (rixin) chi niquikꞌalajsaj ri nubij ri Dios.
\s Ri chꞌocol chrij jun quiej sek rij
\p
\v 11 Yacꞌariꞌ tek xintzꞌet cꞌa ri caj jakatajnek. Y xintzꞌet cꞌa jun quiej sek rij, y cꞌo cꞌa jun ri chꞌocol chrij ri nibix choj y kitzij\f + Jn. 14.6; Ap. 3.14.\f* chare, y can nuben wi ri nubij. Y can riqꞌui cꞌa ruchojmilal nikꞌato tzij\f + Is. 11.4.\f* y can pa ruchojmilal nibano chꞌaꞌoj.
\v 12 Ri runakꞌ tak ruwech can ye achiꞌel cꞌa ruxak tak kꞌakꞌ.\f + Ap. 1.14.\f* Cꞌo cꞌa qꞌuiy coronas rucusan, y chiriꞌ chukaꞌ tzꞌibatal el jun biꞌaj.\f + Ap. 2.17.\f* Y ri biꞌaj riꞌ, can majun cꞌa achoj chuwech nikꞌax wi, xa can xu (xe wi) cꞌa chuwech Riyaꞌ.
\v 13 Ri rutziak cꞌa ri rucusan, muꞌul pa quicꞌ.\f + Is. 63.2, 3.\f* Y Riyaꞌ can cꞌo cꞌa jun rubiꞌ, y ri biꞌaj riꞌ ntel chi tzij, Ruchꞌabel\f + Jn. 1.1; 1 Jn. 5.7.\f* ri Dios.
\v 14 Y ri banoy tak chꞌaꞌoj ri ye riche (rixin) chicaj can ye benak riqꞌui, quicusan tziek ri nibix lino chare, tziek ri sibilaj jabel. Tziek ri sibilaj sek y chꞌajchꞌoj.\f + Ap. 3.4.\f* Y can quinojel cꞌa ri banoy chꞌaꞌoj riꞌ, ye chꞌocol chiquij quiej ri sek quij.
\v 15 Y ri pa ruchiꞌ\f + Is. 11.4; Ap. 1.16.\f* ntel cꞌa pe jun espada ri cꞌo sibilaj rey. Y can riqꞌui cꞌa riꞌ xquerusoc\f + Sal. 2.9.\f* wi ri winek ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef. Y can ya cꞌa Riyaꞌ ri xtikꞌato tzij\f + Ap. 12.5.\f* pa quiwiꞌ ri winek riqꞌui jun vara ri can chꞌichꞌ.\f + Is. 63.3.\f* Y can xtuben cꞌa chique, achiꞌel tek niyitzꞌ ri uva chi aken chupan ri achiꞌel pila, can quecꞌariꞌ ri xtuben Riyaꞌ chique. Can nukꞌalajsaj cꞌa chkawech ri rubanic ri nimalaj rucꞌayewal ri xtuyaꞌ ri Dios, ri Dios ri can cꞌo ronojel uchukꞌaꞌ pa rukꞌaꞌ riche (rixin) chi nicowin nuben ronojel.
\v 16 Y ri Jun ri Ruchꞌabel ri Dios rubiꞌ, chrij cꞌa ri rutziak y pa ruwiꞌ anej ri ruchꞌec tzꞌibatal cꞌa re biꞌaj reꞌ: Rey pa quiwiꞌ quinojel reyes y Ajaf pa quiwiꞌ quinojel ajaf.\f + Sal. 72; Dn. 2.47; 1 Ti. 6.15; Ap. 17.14.\f*
\p
\v 17 Y can yacꞌariꞌ tek xintzꞌet jun ángel paꞌel pa ruwiꞌ ri kꞌij. Ri ángel cꞌa riꞌ can nurek ruchiꞌ chubixic chique ri aj xicꞌ tak chicop ri yebiyaj chicaj: Quixam pe. Timoloꞌ pe iwiꞌ, ruma ri Dios nuyaꞌ cꞌa jun nimalaj waꞌin chiwe.\f + Ez. 39.17.\f*
\v 18 Ri wey cꞌa ri xtuyaꞌ ri Dios chiwe ya ri quichꞌacul ri reyes, quichꞌacul ri capitanes, y quichꞌacul cꞌa chukaꞌ ri achiꞌaꞌ ri cꞌo sibilaj quichukꞌaꞌ; quichꞌacul cꞌa chukaꞌ quiej y ri ye chꞌocol\f + Ez. 39.18, 20; Ap. 17.16.\f* chiquij; can quichꞌacul cꞌa quinojel winek, chi ye ximil pa samaj riqꞌui jun patrón o ma ye ximil ta, chi chꞌutiꞌk chi nimaꞌk, xchaꞌ ri ángel.
\p
\v 19 Y yacꞌariꞌ tek riyin ri Juan xintzꞌet chic ri nabey chicop y xentzꞌet ri aj kꞌatbel tak tzij riche (rixin) ri ruwachꞌulef chukaꞌ, y can ye qꞌuiy cꞌa chukaꞌ achiꞌaꞌ banoy chꞌaꞌoj ri ye cachibilan el. Y quinojel riꞌ can quimolon cꞌa quiꞌ riche (rixin) chi niquiben chꞌaꞌoj\f + Dn. 7.21; Ap. 13.1.\f* riqꞌui ri Jun ri chꞌocol chrij ri quiej sek rij y quiqꞌui chukaꞌ ri ye tzekelbeyon riche (rixin).
\v 20 Y xchapatej cꞌa el ri nabey chicop, rachibilan ri jun achi ri nibin chi profeta ri nikꞌalajsan ri ruchꞌabel ri Dios y xa ma kitzij ta chi profeta. Ri jun cꞌa achi riꞌ, xa aj tzꞌucuy tzij, can ye rubanalon cꞌa pe milagros chuwech ri chicop riꞌ. Y riqꞌui cꞌa riꞌ, ye rukꞌolon ri winek riche (rixin) chi xquicꞌul ri quetal. Y ri winek riꞌ can xquiyaꞌ cꞌa chukaꞌ rukꞌij ri ruwachbel ri chicop. Y rumariꞌ ri chicop y ri achi ri xbano ri kꞌoloj chique ri winek, can ye qꞌues cꞌa xecꞌak chupan ri kꞌakꞌ\f + Dn. 7.11; Ap. 20.10.\f* xolon riqꞌui azufre ri can achiꞌel jun nimalaj choy ri ntajin nicꞌat.
\v 21 Y yecꞌa ri nicꞌaj chic winek ri ye cachibil ri ye caꞌiꞌ riꞌ, xecamisex cꞌa quinojel. Xecamisex cꞌa riqꞌui ri espada ri ntel pe pa ruchiꞌ ri chꞌocol chrij ri quiej sek rij. Y ri quichꞌacul cꞌa quinojel ri xecamisex, can yecꞌa ri aj xicꞌ tak chicop ri xetijo.\f + Ap. 19.17.\f* Can xnoj cꞌa quipan riqꞌui ri tiꞌij riꞌ.
\c 20
\s Ri jun mil junaꞌ
\p
\v 1 Yacꞌariꞌ tek riyin ri Juan xintzꞌet cꞌa jun ángel ri ruchapon pe rukajen ri chicaj y rucꞌamom pe ri rulawaꞌil ri itzel jul ri kꞌekuꞌm rupan.\f + Ap. 9.1.\f* Y rucꞌamon cꞌa pe chukaꞌ jun nimalaj cadena pa rukꞌaꞌ.
\v 2 Ri ángel riꞌ xberuchapaꞌ cꞌa pe ri itzel dragón ri quek rij, ri nibix chukaꞌ itzel winek y Satanás\f + Ap. 12.9.\f* chare, ri xoc jun cumatz ojer ca. Xxim cꞌa ca ruma ri ángel, riche (rixin) chi niximeꞌ na jun mil junaꞌ.
\v 3 Cꞌacꞌariꞌ xberucꞌakaꞌ ca chupan ri itzel jul ri kꞌekuꞌm rupan, xutzꞌapij ca y xuyaꞌ ca jun retal ri acuchi (achique) niban wi oquen, riche (rixin) chi majun nijako. Queriꞌ xban ca chare, riche (rixin) chi ma yerukꞌol ta chic más ri winek ri yecꞌo pa ronojel ruwachꞌulef,\f + Mt. 24.24; Ap. 12.9; 13.14; 16.14.\f* hasta que nitzꞌaket na jun mil junaꞌ. Yacꞌa tek kꞌaxnek chic ri jun mil junaꞌ riꞌ, yacꞌariꞌ tek cꞌo chi nbejak pe jubaꞌ, pero ma riche (rixin) ta qꞌuiy tiempo.
\p
\v 4 Y xintzꞌet cꞌa chi yecꞌo chꞌaquet quiche (quixin) aj kꞌatbel tak tzij,\f + Dn. 7.9; Mt. 19.28; Lc. 22.30; 1 Co. 6.2, 3.\f* y chiriꞌ ye tzꞌuyul wi ri yaꞌon chic kꞌatbel tzij pa quikꞌaꞌ riche (rixin) chi niquikꞌet tzij. Xentzꞌet cꞌa chukaꞌ ri cánima ri yecamisan el ruma xtzaqꞌuix quikul. Riyeꞌ xecamisex el ruma xquikꞌalajsaj ri xuben ri Jesús y xquitzijoj ri ruchꞌabel ri Dios.\f + Ap. 6.9.\f* Quinojel cꞌa riꞌ, yeriꞌ ri ma xeyaꞌo ta rukꞌij ri nabey\f + Ap. 13.12.\f* chicop y ri ruwachbel. Ni ma xcajoꞌ ta chukaꞌ chi xyaꞌox (xyaꞌ) retal ri chicop riꞌ chi nicꞌaj tak quiwech o chrij tak quikꞌaꞌ. Y riyeꞌ xecꞌastej y junan cꞌa yekꞌato tzij riqꞌui ri Cristo,\f + 2 Ti. 2.12; Ap. 5.9, 10.\f* chupan ri jun mil junaꞌ.
\v 5 Y yariꞌ ri nabey cꞌastajbel\f + 1 Ts. 4.16.\f* ri xtibanatej. Yacꞌa ri nicꞌaj chic caminakiꞌ ma xquecꞌastej ta na. Xa nikꞌax na jun mil junaꞌ, cꞌacꞌariꞌ tek xquecꞌastej pe.
\v 6 Can lokꞌolaj cꞌa ri quicꞌaslen y jabel chukaꞌ ruwaquikꞌij ri janipeꞌ xquecꞌastej chupan ri nabey cꞌastajbel; ruma ma xticowin ta ri rucaꞌn camic chiquij.\f + Ap. 21.8.\f* Riyeꞌ can xqueꞌoc cꞌa sacerdotes\f + Is. 61.6.\f* riche (rixin) ri Dios y riche (rixin) ri Cristo. Y junan cꞌa xquekꞌato tzij riqꞌui ri Cristo chupan ri jun mil junaꞌ.
\p
\v 7 Y yacꞌa tek kꞌaxnek chic ri jun mil junaꞌ, ri Satanás xtiskꞌopix cꞌa pe chupan ri lugar ri tzꞌapel wi.\f + Ap. 20.2.\f*
\v 8 Y xtel chic cꞌa jun bey riche (rixin) chi yerukꞌol\f + 1 P. 5.8.\f* ri winek ri yecꞌo chuwech ri cajiꞌ ruxquinaꞌil ri ruwachꞌulef. Y ri winek aj Gog y aj Magog,\f + Ez. 38.2.\f* can xquerukꞌol wi. Can yerumol cꞌa el riche (rixin) chi niquiben chꞌaꞌoj.\f + Ap. 16.14.\f* Y can sibilaj ye qꞌuiy, xa can ye achiꞌel ri sanayiꞌ ri cꞌo chuchiꞌ ri mar.
\v 9 Ri winek ri quimolon quiꞌ quinojsan\f + Is. 8.8.\f* cꞌa el ruwech ri ruwachꞌulef xejoteꞌ el y xbequisutij rij ri acuchi (achique) yecꞌo wi ri lokꞌolaj tak ralcꞌual ri Dios. Y xbequisutij rij ri tinamit ri sibilaj najowex ruma ri Dios. Pero ri Dios xuben chi xbeka pe kꞌakꞌ pa quiwiꞌ, y xeruqꞌuis.
\v 10 Y ri itzel winek ri xkꞌolo quiche (quixin) quinojel ri winek riꞌ, xcꞌak cꞌa chupan ri kꞌakꞌ xolon riqꞌui azufre, ri can achiꞌel jun choy ri ntajin nicꞌat, ri acuchi (achique) chukaꞌ xecꞌak wi ri chicop rachibilan ri jun achi ri xbin chi jun profeta ri xkꞌalajsan ri ruchꞌabel ri Dios y xa ma kitzij ta chi profeta. Y chiriꞌ chupan ri kꞌakꞌ xtiquitij cꞌa pokonal chi pakꞌij chi chakꞌaꞌ y can riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek.\f + Ap. 20.14, 15.\f*
\s Ri nimalaj kꞌatoj tzij ri xtibanatej
\p
\v 11 Cꞌacꞌariꞌ riyin xintzꞌet cꞌa jun sakilaj chꞌaquet y xintzꞌet cꞌa chukaꞌ ri tzꞌuyul chupan. Y ri caj y ri ruwachꞌulef xquicꞌol cꞌa el quiꞌ chuwech ri tzꞌuyul chupan ri lokꞌolaj chꞌaquet riꞌ. Y man cꞌa xeꞌilitej ta chic pa quicꞌojlibel.\f + 2 P. 3.7.\f*
\v 12 Y xentzꞌet ri caminakiꞌ, chi chꞌutiꞌk chi nimaꞌk ye paꞌel apo chuwech ri Dios.\f + Jn. 5.25.\f* Xejakalox cꞌa ri wuj,\f + Sal. 96.28; Dn. 7.10; 12.1; Fil. 4.3.\f* y xjak cꞌa chukaꞌ ri jun wuj riche (rixin) ri cꞌaslen. Quinojel cꞌa ri caminakiꞌ riꞌ can xkꞌat cꞌa tzij pa quiwiꞌ,\f + 2 Co. 5.10.\f* y can achiꞌel ri xequibanalaꞌ, queriꞌ chukaꞌ ri kꞌatoj tzij ri xban pa quiwiꞌ. Achiꞌel ri ye tzꞌibatal chupan quinojel ri wuj riꞌ.
\v 13 Y ri mar xerujech cꞌa pe ri caminakiꞌ ri yecꞌo chupan. Queriꞌ chukaꞌ ri camic y ri lugar ri acuchi (achique) yecꞌo wi ri caminakiꞌ, xequijech pe ri caminakiꞌ ri yecꞌo chiriꞌ y quinojel cꞌa riꞌ xkꞌat tzij pa quiwiꞌ\f + Jer. 17.10; Mt. 16.27; Ro. 2.6.\f* chiquijujunal; can achiꞌel ri xequibanalaꞌ, can queriꞌ ri kꞌatoj tzij xban pa quiwiꞌ.
\v 14 Y can yacꞌariꞌ tek ri camic y ri lugar\f + 1 Co. 15.26.\f* acuchi (achique) xecꞌojeꞌ wi ri caminakiꞌ, xecꞌak chupan ri nimalaj kꞌakꞌ ri can achiꞌel jun choy ri ntajin nicꞌat. Yacꞌareꞌ ri rucaꞌn camic.
\v 15 Y can chupan cꞌa chukaꞌ ri kꞌakꞌ riꞌ xecꞌak wi quinojel ri winek ri ma tzꞌibatal ta quibiꞌ chupan ri wuj ri riche (rixin) cꞌaslen.
\c 21
\s Ri cꞌacꞌacꞌ caj y ri cꞌacꞌacꞌ ruwachꞌulef
\p
\v 1 Y riyin ri Juan xintzꞌet jun cꞌacꞌacꞌ caj y jun cꞌacꞌacꞌ ruwachꞌulef. Ri caj y ri ruwachꞌulef ri xecꞌojeꞌ pa nabey mul, xa ye majun chic.\f + Is. 65.17; 66.22.\f* Xejal el. Can majun chic cꞌa chukaꞌ ri mar.
\v 2 Y riyin ri Juan xintzꞌet cꞌa ri lokꞌolaj tinamit, ri cꞌacꞌacꞌ Jerusalem.\f + Ga. 4.26.\f* Xintzꞌet cꞌa chi ri tinamit riꞌ, ruchapon nika pe chilaꞌ chicaj riqꞌui ri Dios. Y can jabel cꞌa chojmirisan y wikon pe,\f + Is. 52.1; 61.10.\f* can achiꞌel nuben jun kꞌopoj tek nuwik riꞌ jabel riche (rixin) chi más nika chuwech ri cꞌajol ri achoj riqꞌui nicꞌuleꞌ wi.
\v 3 Y yacꞌariꞌ tek xinwacꞌaxaj chi cꞌo jun ri can riqꞌui ruchukꞌaꞌ nichꞌo pe chilaꞌ chicaj y nubij cꞌa: Tatzuꞌ na peꞌ chi ri Dios cꞌo quiqꞌui ri winek, wacami ri Dios can nicꞌojeꞌ chiquicojol. Yecꞌa riyeꞌ ri yeꞌoc rutinamit,\f + Lv. 26.11; Ez. 43.7.\f* y ya cꞌa Riyaꞌ ri qui-Dios.
\v 4 Y ri Dios can xtusuꞌ cꞌa el\f + Is. 25.8.\f* ri ruyaꞌal runakꞌ tak quiwech, y can xtuben chi xtiqꞌuis el ri camic, ri okꞌej, ri jiloj\f + Is. 35.10.\f* y ri kꞌaxomal. Ruma ronojel ri xecꞌojeꞌ ojer xeqꞌuis, xchaꞌ ri chꞌabel riꞌ.
\p
\v 5 Yacꞌariꞌ tek ri Jun ri tzꞌuyul\f + Ap. 4.2, 9.\f* pa lokꞌolaj chꞌaquet xchꞌo cꞌa y xubij: Riyin yenben cꞌacꞌacꞌ\f + Is. 43.19.\f* chare ronojel ri cosas, xchaꞌ. Y chukaꞌ xubij cꞌa chuwe: Queꞌatzꞌibaj cꞌa re chꞌabel re xquenbij chawe, ruma can ye kitzij wi y can utz chi nacukubaꞌ acꞌuꞌx riqꞌui.
\v 6 Y xubij cꞌa chukaꞌ chuwe: Ronojel cꞌa xcꞌachoj. Yin cꞌa riyin ri Alfa y ri Omega, ri yin rutiquiribel y ri ruqꞌuisbel chare ronojel. Y achique ri nichakiꞌj ruchiꞌ, riyin xtinsipaj cꞌa yaꞌ chare, yaꞌ ri elesan pe chupan ri ralaxbel (rutzꞌucbel) yaꞌ\f + Is. 12.3.\f* riche (rixin) cꞌaslen.
\v 7 Achique cꞌa ri xquechꞌacon chrij ri etzelal, chique cꞌa riyeꞌ xtinyaꞌ wi\f + Ro. 8.17.\f* ronojel ri cosas. Yin cꞌa riyin ri xquinoc qui-Dios\f + Zac. 8.8.\f* y yecꞌa riyeꞌ ri xqueꞌoc walcꞌual.
\v 8 Yecꞌa ri ma yinquinimaj ta y ri xa niquixibij quiꞌ niquikꞌaxaj tijoj pokonal wuma riyin, xquentek pa kꞌakꞌ. Y can queriꞌ cꞌa chukaꞌ xtinben chique ri ma utz ta ri quicꞌaslen, ri yecamisan, ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ ri xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ y niquicanoj quiꞌ riche (rixin) chi yemacun, ri aj itzaꞌ, ri yeyaꞌo quikꞌij dios ri xa ye banon cuma winek y ri ye tzꞌucuy tak tzij. Can xquentek cꞌa pa kꞌakꞌ; kꞌakꞌ ri rachibilan azufre,\f + Ap. 19.20.\f* ri can achiꞌel jun nimalaj choy ri ntajin nicꞌat. Y yacꞌariꞌ ri rucaꞌn camic.
\s Ri cꞌacꞌacꞌ tinamit Jerusalem
\p
\v 9 Yacꞌariꞌ tek jun cꞌa chique\f + Ap. 17.1.\f* ri ye wukuꞌ ángeles ri xeyaꞌo ri wukuꞌ ruqꞌuisbel tak rucꞌayewal pa ruwiꞌ ri ruwachꞌulef, rucꞌayewal ri ye quicꞌualon pa tak vaso, xochꞌo wuqꞌui y xubij cꞌa chuwe: Catam pe, y ncꞌut chawech ri kꞌopoj ri nicꞌuleꞌ riqꞌui ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl.
\p
\v 10 Y chupan cꞌa ri jun achiꞌel achicꞌ ri xinben, ruma ri ruchukꞌaꞌ ri Lokꞌolaj Espíritu,\f + Ap. 17.3.\f* ri ángel ri xochꞌo wuqꞌui xirucꞌuaj cꞌa pa ruwiꞌ jun nimalaj juyuꞌ ri nej jotol chicaj, y chiriꞌ cꞌa yojcꞌo wi tek xucꞌut chinuwech ri lokꞌolaj tinamit Jerusalem ruchapon nika pe chilaꞌ chicaj riqꞌui ri Dios.
\v 11 Y ri tinamit cꞌa riꞌ, can nitzꞌitzꞌan ruma ri nimalaj sakil riche (rixin) ri Dios;\f + Ez. 43.2, 4.\f* can achiꞌel tek nitzꞌitzꞌan ri jaspe,\f + Ap. 4.3.\f* jun abej ri sibilaj jabel. Ri tinamit can achiꞌel vidrio nitzuꞌun.
\v 12 Y chrij cꞌa el ri tinamit riꞌ cꞌo cꞌa jun tzꞌak ri rusutin riꞌ chrij. Jun nimalaj tzꞌak ri nej jotol wi chicaj y rucꞌuan cablajuj puertas. Y pa ronojel ri puertas riꞌ yecꞌo cꞌa jojun ángel. Ri pa tak puertas riꞌ, ye tzꞌibatal cꞌa jojun quibiꞌ ri cablajuj tinamit ri quiche (quixin) ri cablajuj rucꞌajol ri Israel.\f + Ez. 48.31-34.\f*
\v 13 Y ri puertas riꞌ; oxiꞌ cꞌa nitzuꞌun pa relebel kꞌij, oxiꞌ ri pa rukajbel kꞌij, oxiꞌ ri pa jotol, y oxiꞌ ri pa xulan.
\v 14 Y ri ye oconek cꞌa ri rucimiento\f + 1 Co. 3.10, 11; Ef. 2.20.\f* ri tzꞌak riꞌ, cꞌo cꞌa cablajuj abej y chrij cꞌa ri abej riꞌ cꞌo quibiꞌ ri ye cablajuj ruꞌapóstoles\f + Mt. 10.2-4; 16.18; Ef. 3.5; 4.11; Jud. 17; Ap. 18.20.\f* ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl.
\p
\v 15 Y ri ángel ri nichꞌo wuqꞌui, rucꞌuan cꞌa jun achiꞌel aj riche (rixin) etabel,\f + Is. 28.17; Ez. 40.3; Zac. 2.1; Ap. 11.1, 2.\f* y ri etabel riꞌ can riqꞌui cꞌa kꞌanapuek banon wi. Y ri ángel riꞌ rucꞌuan cꞌa ri etabel riꞌ riche (rixin) chi nretaj ri tinamit Jerusalem, ri cablajuj rupuertas y ri tzꞌak.\f + Ez. 42.15, 20.\f*
\v 16 Ri tinamit Jerusalem cuadrado ri rubanon. Can junan wi cꞌa raken riqꞌui ri ruwech. Y xpe ri ángel xretaj cꞌa ri tinamit, y ri tinamit riꞌ xbeꞌel cꞌa cablajuj mil estadios. Can quecꞌariꞌ ri ruwech, ri raken y ri jotol chicaj.
\v 17 Y ri ángel xretaj cꞌa ri janipeꞌ jotol ri tzꞌak. Y ri tzꞌak riꞌ jotol cꞌa sesenta y cuatro metros chicaj. Quecꞌariꞌ ri xretaj ri ángel riqꞌui ri jun etabel ri can junan quiqꞌui ri etabel riche (rixin) re ruwachꞌulef.
\p
\v 18 Y ri tzꞌak cꞌa ri rusutin rij ri tinamit, can riqꞌui cꞌa ri abej ri jaspe rubiꞌ banon wi. Y ri tinamit riꞌ, can riqꞌui kꞌanapuek banon wi, can achiꞌel vidrio ri chꞌajchꞌojsan jabel.
\v 19 Y ri rucimiento ri tzꞌak riche (rixin) ri tinamit qꞌuiy cꞌa rutzꞌabalul banon riqꞌui ronojel ruwech abej\f + Is. 54.11, 12.\f* ri sibilaj ye jabel. Ri nabey rucimiento, ya cꞌa ri jaspe; ri rucaꞌn, zafiro; ri rox, ágata; ri rucaj, esmeralda;
\v 20 ri roꞌ, ónice; ri ruwakak, cornalina; ri ruwuk, crisólito; ri ruwakxak, berilo; ri rubelej, topacio; ri lajuj, crisoprasa; ri julajuj, jacinto; y ri cablajuj ya ri amatista.
\v 21 Y ri cablajuj puertas riꞌ ye abej. Y ri jojun puertas riꞌ ye banon riqꞌui jojun abej ri nibix perla chare. Yacꞌa ri nimabey\f + Ap. 22.2.\f* riche (rixin) ri tinamit, can riqꞌui cꞌa kꞌanapuek banon wi, y can achiꞌel vidrio nitzuꞌun.
\p
\v 22 Y riyin ri Juan majun cꞌa rachoch ri Dios ri xintzꞌet ta chupan ri tinamit riꞌ, ruma ri Ajaf Dios ri can cꞌo ronojel uchukꞌaꞌ pa rukꞌaꞌ riche (rixin) chi nicowin nuben ronojel, ya cꞌa Riyaꞌ ri oconek jay\f + 1 R. 8.27; Is. 66.1; 1 Co. 15.28.\f* pa ruwiꞌ ri tinamit riꞌ. Y can queriꞌ cꞌa chukaꞌ rubanon ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl.
\v 23 Ri tinamit riꞌ man cꞌa rajawaxic ta ri rusakil ri kꞌij y ri icꞌ chare, ruma ri nisakirisan riche (rixin), ya ri nimalaj sakil riche (rixin) ri Dios y riche (rixin) ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl.
\v 24 Y ri ye petenak pa ronojel ruwachꞌulef, ri ye colotajnek chic, can ya cꞌa riqꞌui ri nimalaj sakil riche (rixin) ri tinamit ri xquetzuꞌun wi riche (rixin) chi yebiyin.\f + Is. 60.3.\f* Y ri aj kꞌatbel tak tzij riche (rixin) ri ruwachꞌulef xquequicꞌualaꞌ cꞌa apo chupan ri tinamit riꞌ ronojel ri quibeyomal ri banayon chique chi cꞌo quikꞌij quicꞌojlen.
\v 25 Ri chiriꞌ, can majun bey cꞌa xquetzꞌapeꞌ ta\f + Is. 60.11.\f* ri puertas ri niban wi apo oquen ri pa tinamit, ruma chiriꞌ majun bey xtoc ta akꞌaꞌ.
\v 26 Quinojel ri tinamit ri yecꞌo chuwech ri ruwachꞌulef, xtiquicꞌuaj cꞌa apo chupan ri tinamit riꞌ, ronojel ri quibeyomal ri banayon chique chi cꞌo quikꞌij quicꞌojlen.
\v 27 Pero ronojel cꞌa ri xa tzꞌil,\f + Is. 35.8; 52.1; Ap. 22.14, 15.\f* can majun bey cꞌa xtoc ta apo chupan ri tinamit riꞌ. Ni majun chukaꞌ winek ri nibano etzelal chuwech ri Dios ri xtoc ta apo chiriꞌ.\f + Jl. 3.17; Fil. 4.3.\f* Ni xa ta chukaꞌ ri ye aj tzꞌucuy tak tzij ri xqueꞌoc ta apo chiriꞌ. Xaxu (xaxe wi) cꞌa ri tzꞌibatal quibiꞌ chupan\f + Sal. 69.28; Dn. 12.1; Ap. 3.5; 13.8.\f* ri wuj riche (rixin) cꞌaslen, ri ruwuj ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl, xaxu (xaxe wi) riyeꞌ ri xqueꞌoc chiriꞌ.
\c 22
\p
\v 1 Yacꞌariꞌ tek ri ángel ri ucꞌuayon wuche (wixin) xucꞌut cꞌa chinuwech jun chꞌajchꞌojlaj raken yaꞌ; raken yaꞌ ri niyaꞌo cꞌaslen. Ri raken yaꞌ riꞌ, achiꞌel vidrio nitzuꞌun y nalex pe\f + Ez. 47.1; Zac. 14.8; Jn. 7.38, 39.\f* ri acuchi (achique) cꞌo wi ri lokꞌolaj ruchꞌacat ri Dios y ri ruchꞌacat ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl.
\v 2 Pa nicꞌaj cꞌa chare ri nimabey riche (rixin) ri tinamit, chiriꞌ nikꞌax wi ri raken yaꞌ ri niyaꞌo cꞌaslen. Y chi caꞌiꞌ ruchiꞌ ri raken yaꞌ riꞌ, yecꞌo cꞌa ri cheꞌ\f + Gn. 2.9; Ap. 2.7.\f* ye tiquil, ri yeyaꞌo chukaꞌ cꞌaslen, y can cablajuj cꞌa mul yewachin pa jun junaꞌ, y can chi icꞌ chi icꞌ yewachin. Y ri quixak ri cheꞌ riꞌ, ye akꞌom riche (rixin) chi niquicusaj ri winek ri ye petenak pa ronojel ruwachꞌulef.\f + Ap. 21.24.\f*
\v 3 Y ri chiriꞌ majun chic cꞌa ri xtika ta rucꞌayewal\f + Zac. 14.11; Ap. 21.4.\f* pa ruwiꞌ, ruma can majun chic mac. Can chiriꞌ cꞌa xticꞌojeꞌ wi ri lokꞌolaj ruchꞌacat ri Dios y ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl. Y quinojel cꞌa ri ye rusamajel xtiquiyaꞌ cꞌa rukꞌij.
\v 4 Y ri chiriꞌ, can xtiquitzꞌet cꞌa ruwech.\f + Mt. 5.8; 1 Co. 13.12; 1 Jn. 3.2.\f* Y chukaꞌ xtiquicꞌuaj cꞌa ri rubiꞌ chi nicꞌaj tak quiwech.
\v 5 Ri chiriꞌ chupan ri tinamit riꞌ, majun bey cꞌa xtikꞌekumer ta riche (rixin) chi ntoc akꞌaꞌ. Y quinojel cꞌa ri yecꞌo chupan ri tinamit riꞌ, man cꞌa xticꞌatzin ta chic ri sakil riche (rixin) ri kꞌakꞌ chique y ma xticꞌatzin ta chic ri sakil riche (rixin) ri kꞌij chique. Can majun chic. Ruma can ya cꞌa ri Ajaf Dios ri xtisakirisan quiche (quixin).\f + Sal. 36.9; 84.11.\f* Y quinojel cꞌa riꞌ xquekꞌato tzij riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek.\f + Dn. 7.18, 27; Ro. 5.17; 2 Ti. 2.12; Ap. 11.15.\f*
\s Ri Jesucristo nipe yan
\p
\v 6 Y ri ángel cꞌa ri ucꞌuayon wuche (wixin) xubij chuwe: Re chꞌabel reꞌ can ye kitzij wi y utz chi nacukubaꞌ acꞌuꞌx riqꞌui. Ruma can ya cꞌa ri Ajaf, ri Dios quiche (quixin) ri profetas\f + He. 1.1.\f* ri xekꞌalajsan ri ruchꞌabel, can ya chukaꞌ Riyaꞌ ri takayon riche (rixin) ri ruꞌángel riche (rixin) chi nukꞌalajsaj chique ri ye rusamajel ri xquebanatej yan chanin.
\p
\v 7 Y ri Jesucristo xchꞌo cꞌa y xubij: Riyin xa yipe yan.\f + Ap. 22.12, 20.\f* Jabel cꞌa ruwaquikꞌij quinojel winek ri yeniman\f + Ap. 1.3.\f* ri nukꞌalajsaj ri Dios chupan re jun wuj reꞌ.
\p
\v 8 Y riyin ri Juan, can xinwacꞌaxaj y xintzꞌet\f + Ap. 21.2.\f* cꞌa chukaꞌ ronojel riꞌ. Y yacꞌa tek ye wacꞌaxan y ye ntzꞌeton chic ka, yacꞌariꞌ tek xixuqueꞌ ximajeꞌ ka xerukꞌaꞌ xeraken ri ángel ri xcꞌutu ronojel riꞌ chinuwech riche (rixin) chi nyaꞌ rukꞌij.\f + Ap. 19.10.\f*
\v 9 Pero ri ángel riꞌ xubij chuwe: Man cꞌa tayaꞌ ta nukꞌij riyin. Riyin xa yin jun chukaꞌ rusamajel ri Dios can achiꞌel riyit, y xa yin achiꞌel chukaꞌ ri nicꞌaj chic, ri awachꞌalal awiꞌ quiqꞌui pa rubiꞌ ri Jesús ri yekꞌalajsan ri ruchꞌabel ri Dios, ri nibix profetas chique, y yin achiꞌel chukaꞌ ri yeniman re chꞌabel re ye tzꞌibatal chupan re wuj reꞌ. Can ya cꞌa ri Dios tayaꞌ rukꞌij, xchaꞌ chuwe.
\p
\v 10 Y ri ángel riꞌ xubij cꞌa chukaꞌ chuwe: Ri ruchꞌabel ri Dios tzꞌibatal chupan re jun wuj reꞌ, man cꞌa tawewaj ta. Can takꞌalajsaj.\f + Dn. 8.26; 12.4, 9.\f* Ruma ri kꞌij riche (rixin) chi nibanatej ri nubij, xa can nakaj chic cꞌo pe.
\v 11 Rumariꞌ ri ma choj ta rucꞌaslen, can tubanaꞌ na cꞌa ri xa ma choj ta. Y ri ucꞌuayon jun cꞌaslen tzꞌil, can tubanaꞌ na cꞌa ri nurayij.\f + Ez. 3.27; 2 Ti. 3.13.\f* Yacꞌa ri choj rucꞌaslen, can ma tujel ta cꞌa rubanic. Y ri can rucꞌuan jun lokꞌolaj cꞌaslen, can quecꞌariꞌ tubanaꞌ apo.
\p
\v 12 Y ri Jesucristo xchꞌo cꞌa y xubij: Riyin xa yipe yan. Y can cꞌo cꞌa rutojbalil ncꞌom pe chique quinojel. Y can achique cꞌa rubanic ri yequibanalaꞌ chiquijujunal,\f + Is. 40.10; Mt. 16.27; Ro. 2.6-11.\f* can queriꞌ cꞌa chukaꞌ ri rutojbalil ri xtiquicꞌul.
\v 13 Y can yin cꞌa riyin ri Alfa y ri Omega. Ntel cꞌa chi tzij chi can yin cꞌa riyin ri rutiquiribel pe chare ronojel y can yin cꞌa chukaꞌ riyin ri ruqꞌuisbel\f + Is. 44.6.\f* chare ronojel.
\p
\v 14 Can jabel cꞌa ruwaquikꞌij\f + Sal. 106.3, 5; 119.1, 6; Is. 56.1, 2; Dn. 12.12.\f* ri niquichꞌajchꞌojsaj ri quicꞌaslen; ruma can yeriꞌ ri niyatej chique chi niquitij ruwech ri cheꞌ ri niyaꞌo cꞌaslen, y yecowin chukaꞌ yeꞌoc ri pa tak puertas riche (rixin) ri cꞌacꞌacꞌ tinamit.
\v 15 Yacꞌa ri can ye achiꞌel tzꞌiꞌ ruma quicꞌuan jun itzel cꞌaslen, ma xquecowin ta xqueꞌoc apo chupan ri tinamit. Y queriꞌ chukaꞌ xtiban chique ri aj itzaꞌ, ri achiꞌaꞌ y ri ixokiꞌ ri xa ma quicꞌulaj ta quiꞌ y niquicanoj quiꞌ riche (rixin) chi yemacun, ri ye camisanel, ri yeyaꞌo quikꞌij dios ri xa ye banon cuma winek y ri can nika chiquiwech niquitzꞌuc tzij, quinojel riꞌ can ma xqueꞌoc ta\f + Ap. 21.8.\f* wi ri pa cꞌacꞌacꞌ tinamit.
\p
\v 16 Y riyin ri Jesús ntakon cꞌa el ri nuꞌángel riche (rixin) chi nberukꞌalajsaj ca ronojel reꞌ chiquiwech ri iglesias. Y can yin cꞌa riyin ri rusiꞌj rujotay ca ri rey David.\f + Is. 11.1; Jer. 23.5, 6; Zac. 6.12.\f* Y can yin chukaꞌ riyin ri Jun ri achiꞌel nimachꞌumil ri ntel pe ri pa rusekeric.
\p
\v 17 Y ri Lokꞌolaj Espíritu y ri kꞌopoj ri nicꞌuleꞌ riqꞌui ri Jesucristo ri achiꞌel Alaj Carneꞌl, niquibij cꞌa: Catam pe Jesús. Y ri yeꞌacꞌaxan, can tiquibij chukaꞌ: Catam pe Jesús. Y ri nichakiꞌj ruchiꞌ y can nrajoꞌ cꞌa nipe, tipe cꞌa y tukumuꞌ ri Yaꞌ riche (rixin) cꞌaslen.\f + Is. 55.1; Jn. 7.37.\f* Y re Yaꞌ reꞌ xa nisipex.
\p
\v 18 Y nbij cꞌa chique quinojel ri yeꞌacꞌaxan ri nukꞌalajsaj ri Dios chupan re jun wuj reꞌ: Wi cꞌo cꞌa jun ri nuyaꞌ ruwiꞌ,\f + Dt. 4.2; 12.23; Pr. 30.6.\f* can queriꞌ chukaꞌ xtiban chare ri rucꞌayewal ri xtuyaꞌ ri Dios pa ruwiꞌ ri nibano queriꞌ; ri rucꞌayewal ri ye tzꞌibatal chupan re jun wuj reꞌ.
\v 19 Y wi cꞌo cꞌa jun ri xa nrelesaj ruchukꞌaꞌ o nujel rubixic ri nukꞌalajsaj ri Dios chupan re jun wuj reꞌ, ri Dios can xtuben cꞌa chare ri winek riꞌ chi ma nucꞌul ta\f + Ex. 32.33.\f* ri utzil ri niquicꞌul ri winek ri tzꞌiban quibiꞌ chupan ri wuj riche (rixin) cꞌaslen, y ma xtuyaꞌ ta chukaꞌ kꞌij chare riche (rixin) chi ntoc apo chupan ri lokꞌolaj tinamit, ni ma xtiyatej ta chare ri utzil ri nubij chupan re wuj reꞌ.
\p
\v 20 Y ri nikꞌalajsan cꞌa ronojel reꞌ, can nubij cꞌa chukaꞌ: Jaꞌ (je), can kitzij wi chi yipe yan,\f + He. 9.28.\f* nichaꞌ. Y riyin ri Juan nbij: Can que ta cꞌa riꞌ xtibanatej. Catam pe cꞌa, Ajaf Jesús.\p
\v 21 Y ri Ajaf Jesucristo xtuyaꞌ ta cꞌa ri rutzil pan iwiꞌ chiꞌiwonojel. Amén. 
