\id JHN 44JHNcoeNTu.SFM John Koreguaje-Colombia-SA \h SAN JUAN \toc1 San Juan Jesús cheja paiʉ choosiere kʉamʉ \toc3 (Jn) \mt San Juan Jesús cheja paiʉ choosiere kʉamʉ \c 1 \s Dios paiche kʉakʉji Jesucristo cʉnaʉmʉpi cajemʉ \p \v 1 Chutaa cʉnaʉmʉname cheja choomarʉmʉ Jesucristo Dios paiche kʉajaʉ paniasomʉ. Dioname paniasomʉ repaʉ. Dioamʉ repaʉ. \v 2 Reparʉmʉ Dioname paniasomʉ repaʉ. \v 3 Diopi repaʉji jame chooakʉ chini chʉ̃ʉʉna peore chooasomʉ repaʉ ũcuaʉname. Repaʉji jame choomaneru peoraamʉ jãa. \v 4 Repaʉ Jesucristo mai rekoñoã paiche reojachere ĩsikʉmʉ. Jãajekʉna Miañejañe Paikʉji rani mai rekoñoã Dios paiche masireoche chookaiʉna Repaʉ paichete masijʉ reojache paireomʉ maire. \v 5 Repaʉ Miañejañe Paikʉ icheja mai paicheja chijachejajache cuache paina paichejana rani reojache choosikʉamʉ. Jãajañe paikʉni pãi repaʉni cuhejʉ repaʉ reojache chooche ʉ̃señu chiime. Jãatani ʉ̃secuamʉ. \p \v 6 Pãiʉte chẽa raoasomʉ Dios. Repaʉ mamiame Juan. \v 7 Miañejañe Paikʉ Jesucristo paichete kʉaakʉ chini chẽa raoasomʉ Dios repaʉte, pãipi ũcuanʉko repaʉ kʉachete asa chẽa Jesucristoni cuasaajʉ chini. \v 8 Miañejañe Paikʉmamʉ Juan. Repaʉ Miañejañe Paikʉ paichete kʉakaaʉ chini raocojñosikʉasomʉ repaʉ Juan. \v 9 Naa paisirʉmʉna Miañejañe Paikʉ raniasomʉ, pãipi Dios paichete masijʉ reojache paimasiajʉ chini. \p \v 10 Repaʉ Jesucristo chejare pãiname paisikʉamʉ. Diopi chʉ̃ʉʉna peore chookʉtetani repaʉ paiche vesʉsinaame repana. \v 11 Repaʉ choosichejana raisikʉretani repaʉ majapãi Israelpãi pojomanesinaame repaʉte. \v 12 Chekʉnare repaʉte cuasajʉ pojonaretani, “Dios chĩiame ina”, chiniasomʉ repaʉ. \v 13 Repaʉte cuasana paichete maipi ijache cuasato cuamʉ: “Pãi ũcuanʉko Dios chĩichiaame”, chini cuasato cuamʉ. Ũcuachia, “Ʉmʉʉname romiochia chiijʉ chĩivanare paa Dios chĩiame ina”, chini cuasato cuamʉ. Ũcuachia, “Pãiʉ chĩi paaneekʉ chĩivanare paa Dios chĩiame ina”, chini cuasato cuamʉ. Peore jãajañe cuasache cuamʉ. Jãatani, “Repanapi Dioni cuasajʉna Repaʉji chẽa paatotani Repaʉ chĩiame jãana”, chini cuasato reomʉ. Jãajañetani ũcuarepaame. \p \v 14 Jesús Dios paiche Kʉajaʉ pãioji jñaaona maijaiʉ pãiʉ ainee jmamakarʉ mainame paisikʉamʉ repaʉ. Pãire oiʉ reojache chookaisikʉamʉ repaʉ. Ũcuachia Dios paiche ũcuarepare kʉasikʉamʉ. Pʉkakʉpi, repaʉte ũcuateeʉte rʉa Masiʉte jokaʉna rʉa Masiʉ paiʉna ñasinaame chʉkʉna. \v 15 Repaʉ Juan Pãi Okorovesikʉ Jesure ña ʉjachʉopi ijache ikaasomʉ: \p “Aperʉmʉ ikʉ paijache ijache kʉasikʉamʉ chʉʉ: ‘Pãiʉ, choje Raijaʉ chʉʉre naa rʉa masiʉmʉ, chʉʉ chutaa peorʉmʉ paikʉjekʉ’, chiisikʉamʉ chʉʉ”, chiniasomʉ repaʉ Juan Pãi Okorovesikʉ. \p \v 16 Repaʉ Jesús maire rʉa oikʉjekʉ siarʉmʉ rʉa reojache chookaiʉ paimʉ. \v 17 Dios Repaʉ chʉ̃ʉñete tocha jokaakʉ chini Moiseni chʉ̃ʉasomʉ. Jesucristotetani pãire oiʉ reojache chookaiʉ Repaʉ paichete ũcuarepare kʉaakʉ chini chʉ̃ʉ raoasomʉ Repaʉ Dios. \v 18 Diore ñomakʉjekʉna ñamanaame pãi. Mamakʉtani ũcuateeʉji Pʉkakʉre siarʉmʉ kueñe jame paikʉji Pʉkakʉ paiche kʉasikʉamʉ maire. \s Juan Pãi Okorovekʉ Jesucristo paichete kʉamʉ \r (Mt 3.11-12; Mr 1.7-8; Lc 3.15-17) \p \v 19 Ũcuarʉmʉ Jerusalén vʉejoopo cana judíopãi chʉ̃ʉna Juan paichejana sani, “¿Keejaiʉʉ mʉʉ?”, chiapʉ chini phairipãiname Leví jojosinare Dios vʉe chooche chookainani saoasome. \v 20 Saorena sani repaʉ paichete sẽejʉna rũhiñe kʉaasomʉ Juan repanare. \p —‍Pãi ũcuanʉkore chʉ̃ʉakʉ chini Dios Raojamʉ chiisikʉmamʉ chʉʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 21 Chikʉna joe sẽniasome repana. \p —‍Jãa paito, ¿keejaiʉʉ mʉʉ? ¿Aperʉmʉ paisikʉ, Elíaaʉ? ¿Dios chʉo kʉakʉʉ? —‍chiniasome repana. \p Chitena ikaasomʉ repaʉ. \p —‍Elíamamʉ chʉʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p Chikʉna joe sẽniasome repana. \p —‍Jãa paito, ¿chʉkʉna chaacojñokʉʉ mʉʉ? ¿Dios chʉo kʉakaijaʉaʉ? —‍chiniasome repana. \p Chitena ikaasomʉ repaʉ. \p —‍Mʉsanʉkona chaacojñokʉmamʉ chʉʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 22 Chikʉna joe ikaasome repana. \p —‍Jãa paito, ¿keejaiʉʉ mʉʉ? Kʉajʉ̃ʉ chʉkʉnate. Mʉʉ kʉasiere chʉkʉnate raosinare sa kʉache paimʉ. Mʉʉ chooche, ¿ʉ̃queache? —‍chiniasome repana repaʉte. \p \v 23 Chitena ikaasomʉ repaʉ. \p —‍Pãi peochejare rani paiʉ pãipi raito ʉjachʉopi ijache ikakʉ chʉvamʉ chʉʉ: “Maire Paakʉni chaajʉ mʉsanʉkona rekoñoã maa rũhiñe paimaa carevachejache, reojarekoñoã carevajʉ paijʉ̃ʉ.” “Jãajañe ikajamʉ repaʉ”, chiiʉ aperʉmʉ Isaías, Dios chʉo kʉasikʉ tocha jokaasomʉ, chʉʉ ikajachere kʉara chini —‍chiniasomʉ repaʉ Juan. \p \v 24-25 Ũcuarʉmʉ Juanre sẽniasaajʉ chini fariseopãi saosina repaʉte joe ikaasome. \p —‍“Pãi ũcuanʉkore chʉ̃ʉakʉ chini Dios Raojamʉ chiisikʉmamʉ chʉʉ. Elíamamʉ chʉʉ. Dios chʉo kʉakaikʉmamʉ chʉʉ. Mʉsanʉkona chaacojñokʉmamʉ chʉʉ”, chiikʉtani, ¿jese paiʉna pãi okorovekʉ mʉʉ? —‍chiniasome repana. \p \v 26 Chitena ikaasomʉ repaʉ. \p —‍Pãi okorovekʉmʉ chʉʉ. Chekʉ mʉsanʉkonani jame paimʉ. Jãatani repaʉte pojomame mʉsanʉkona. \v 27 “Chʉʉre choje raijamʉ”, chiisikʉre mʉsanʉkonare jame paikʉte naa rʉa masikʉjekʉna repaʉte cuasa, vajʉchʉkʉ paimʉ chʉʉ —‍chiniasomʉ repaʉ Juan Pãi Okorovekʉ. \p \v 28 Jordán chiacha chekʉkãko ʉ̃sʉʉ mʉikãko cacheja Betania chejana Juan Pãi Okorovekʉ paichejana jãajañe chooasome repana. \s Jesús pãi ũcuanʉko cuache choochete roikasa chini chuenisõjamʉ \p \v 29 Joe apeñatato Jesupi repaʉ paichejana saiʉna ña ikaasomʉ Juan. \p —‍Ñajʉ̃ʉ jãʉre Dios Raosikʉre. Pãi ũcuanʉko cuache choochete roikasa chini chuenisõjamʉ repaʉ. \v 30 Aperʉmʉ repaʉ paijache ijache kʉasikʉamʉ chʉʉ: “Chʉʉ choje Raijaʉtani chʉʉ chutaa peorʉmʉ paikʉjekʉ chʉʉre naa rʉa masikʉmʉ”, chiisikʉamʉ chʉʉ. \v 31 Aperʉmʉna repaʉ paiche vesʉkʉtani rani pãire okorovemʉ chʉʉ, Israelpãipi ũcuanʉko repaʉ paichete masiajʉ chini —‍chiniasomʉ repaʉ Juan. \p \v 32 Ũcuarʉmʉ Juan ijache kʉaasomʉ: \p —‍Dios Rekocho ũkupojaiʉ cʉnaʉmʉpi ñoʉ caje ikʉni canʉkaʉna ñasikʉamʉ chʉʉ. \v 33 Jãajañe repaʉ paiche chutaa ñamarʉmʉ vesʉsikʉamʉ chʉʉ. Chʉʉpi pãire okoroveakʉ chini chʉʉre Raosikʉ Dios aperʉmʉ ijache ikasikʉamʉ chʉʉre: “Naa paisirʉmʉ chʉʉ Rekochoji caje pãiʉni canʉkache ñajamʉ mʉʉ. Ũcuarekochote pãire ĩsijamʉ repaʉ, repaʉte cuasanani jame paaʉ chini”, chiisikʉamʉ Dios chʉʉre. \v 34 Dios kʉasie Repaʉ Rekocho cajeche ñasikʉamʉ chʉʉ. Ñasikʉjekʉ, “Dios Mamakʉmʉ ikʉ”, chiiʉ kʉamʉ chʉʉ —‍chiniasomʉ repaʉ Juan. \s Jesús chareparo jñaasinani kʉamʉ \p \v 35-36 Joe chekʉumucuse Juan repaʉ neena teekachapananame ũcuachejare paniasome. Jesupi ũcuachejapi caraiʉna ña ikaasomʉ repaʉ. \p —‍Ñajʉ̃ʉ jãʉre, Dios Raosikʉre. Pãi ũcuanʉko repana cuache choochete roikasa chini chuenisõjamʉ jãʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 37 Chikʉna asa repaʉ neena teekachapana Jesure tuhaasome. \v 38 Tuhajʉna Jesús chʉri ña ikaasomʉ repanare. \p —‍¿Ʉ̃que tuhache mʉsanʉkona chʉʉre? —‍chiniasomʉ repaʉ. \p Chikʉna ikaasome repana. \p —‍Masiʉ, ¿keecheja cavʉere paiʉ kuikʉ mʉʉ? —‍chiniasome repana. \p \v 39 Chitena Jesús ikaasomʉ. \p —‍Raijʉ̃ʉ. Sani ñañu —‍chiniasomʉ repaʉ. (Reparʉmʉ naito chekʉrʉmʉ cuatro paicosomʉ.) \p Chikʉna repaʉ paivʉe tuha ña ũcuavʉere paijʉ naiasome repana. \p \v 40 Repana teekachapana Juanpi ikaʉna asa tuhasina teeʉ Andreamʉ, Simón Pedro chojeʉ. \p \v 41 Ũcuarʉmʉ Andrés nami sani repaʉ majaachʉni Simonre kue jñaa ikaasomʉ. \p —‍Cristote tijñasinaame chʉkʉna —‍chiniasomʉ repaʉ. (“Cristo” chini “Pãi ũcuanʉkore chʉ̃ʉakʉ chini Dios Raosikʉamʉ” chiimʉ griego chʉo.) \p \v 42 Ika pini majaachʉre Simonre Jesús paichejana saasomʉ repaʉ. Saʉna ña Jesús repaʉte Simonre ijache ikaasomʉ: \p —‍Mʉʉ mamiame Simón. Juan mamakʉmʉ mʉʉ. Joe chekere mami veojamʉ chʉʉ mʉʉre Cefate —‍chiniasomʉ repaʉ Jesús. (“Cefas” chini “Pedro” chiimʉ griego chʉo.) \s Felipename Natanaelre soimʉ Jesús \p \v 43 Joe apeñatato repaʉ Jesús Galilea chejana sasa chiniasomʉ. Chutaa saimañe paiʉ Felipete tijña ikaasomʉ. \p —‍Chʉʉni jame kuiʉ chʉʉ chʉ̃ʉñete chookʉ paijʉ̃ʉ —‍chiniasomʉ. \p \v 44 Repaʉ Felipe Betsaida vʉejoopo cakʉasomʉ. Andrename Pedro ũcuachia ũcuateejoopo canaasome. \v 45 Ũcuarʉmʉ Felipe Natanaelre kue jñaa ikaasomʉ. \p —‍Dios Raojamʉ chiisikʉni tijñacuhasinaame chʉkʉna. Moisés aperʉmʉ Dios chʉ̃ʉsie tocha jokasiphʉro repaʉ paijachere kʉamʉ, Dios chʉo kʉasina ũcuachia. Churatani ũcuarepaʉni ñame mai. Jesuamʉ repaʉ. Nazaret vʉejoopo cakʉamʉ. José mamakʉasomʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 46 Chikʉna Natanael ikaasomʉ. \p —‍Nazaret vʉejoopo cana teeʉjẽe reokʉjẽe peocosome —‍chiniasomʉ. \p Chikʉna Felipe ikaasomʉ. \p —‍Rani ña masijʉ̃ʉ repaʉte —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 47 “Jaʉ”, chini Jesús paichejana Natanaelpi tĩakʉna ña ikaasomʉ Jesús. \p —‍Ñajʉ̃ʉ. Israelrepaʉji jmamakarʉjẽe joremakʉpi raimʉ jãʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 48 Chikʉna Natanael ijache sẽniasaasomʉ repaʉte: \p —‍¿Jese paiʉna chʉʉ paiche masikʉ mʉʉ? —‍chiniasomʉ. \p Chikʉna Jesús ikaasomʉ. \p —‍Felipe mʉʉre chutaa soimarʉmʉ higoñʉ vʉevʉ paikʉni ñasikʉamʉ chʉʉ mʉʉre —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 49 Chikʉna Natanael ikaasomʉ repaʉte. \p —‍Masiʉ, Dios Mamakʉmʉ mʉʉ. Israelpãi chʉ̃ʉkʉmʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 50 Chikʉna Jesús ikaasomʉ repaʉte. \p —‍Chʉʉpi repacheja paimanesikʉpi mʉʉni, “Higoñʉ vʉevʉ paikʉni ñasikʉamʉ chʉʉ mʉʉre”, chikʉna asa, “Dios Mamakʉmʉ mʉʉ”, chini cuasamʉ mʉʉ chʉʉre. Jãajekʉna chʉʉpi chekere naa vesachete chookʉna ñajamʉ mʉʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 51 Chini joe ikaasomʉ Jesús. \p —‍Chʉʉre pãire jame paaʉ chini Dios Raosikʉre cʉnaʉmʉpi vataʉna chʉʉ nʉkachejana ángeles Diore jame painapi mʉni caje joe mʉni cajejʉ choonani ñajanaame mʉsanʉkona. Ũcuarepaame jãa —‍chiniasomʉ Jesús repanare. \c 2 \s Galilea cheja Caná vʉejoopo cakʉ romiote vejarʉmʉ choosiere kʉamʉ \p \v 1 Kachaumucujña paisirʉmʉna Galilea cheja cajoopo Caná vʉejoopona pãiʉji romioni vejakʉna fiesta choosinaame pãi. Jesús pʉkako repanare jame paisikoamo. \v 2 Sotena chʉkʉna Jesús neena repaʉname saisinaame. \v 3 Fiesta choorʉmʉna pĩsi ʉche conopi siasõʉna Jesús pʉkako repaʉte ijache ikasikoamo: \p —‍Pĩsi ʉche cono siasõmʉ —‍chiisikoamo repao. \p \v 4 Chikona Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Jako, ¿jese paiʉna chʉʉni kʉako mʉʉ? Chʉʉ masiche choo ñorʉmʉ chutaa tĩamamʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 5 Chikʉna pĩsi ʉche cono ũkuanare ikasikoamo repao. \p —‍Chʉʉ neekʉ chʉ̃ʉñe peore choojʉ̃ʉ —‍chiisikoamo repao. \p \v 6 Repana nʉkacheja kueñere churupʉã catapi choosipʉã seirepapʉã paisikʉamʉ. (Judíopãi cua tʉnorʉmʉ ũcuapʉãqueepi oko jʉ̃jña masi choasinaame. Teepʉ cincuenta litros chekʉrʉmʉ setenta litrojatʉka oko rove paaasome repana.) \fig water changed to wine|CN01667B.TIF|span||D.C.Cook| |Jn 2.6\fig* \v 7 Reparʉmʉ Jesús pĩsi ʉche cono ũkuanare ijache ikasikʉamʉ: \p —‍Ipʉã oko rove timujʉ̃ʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. Chikʉna repapʉã oko rove timusinaame repana. \v 8 Reparʉmʉ Jesús repanare joe ikasikʉamʉ. \p —‍Chura jmarakarʉ ea sa fiesta chʉ̃ʉkʉni ũkuajʉ̃ʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ repanare. \p Chikʉna repaʉ chʉ̃ʉsie choosinaame repana. \v 9-10 Sa ĩsirena fiesta chʉ̃ʉkʉji charo ũku ñasikʉamʉ okopi pĩsi ʉche cono carũhisie. Jãatani repaʉ repana ea rasicheja vesʉsikʉamʉ. Repaʉte chooche chookainatani masisinaame easinajejʉ. Ũku pini fiesta chʉ̃ʉkʉ romi vejasikʉre soni ikasikʉamʉ. \p —‍Pãi chekʉna fiesta chooni pĩsi ʉche cono naa rʉa reojachere charo ũkuanaame. Repana soicojñosina rʉa ũkusirʉmʉna pĩsi ʉche cono naa jmamakarʉ reojachere ũkuame. Mʉʉtani chojepi pĩsi ʉche cono rʉa reojachere ũkuamʉ mʉʉ soisinare —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 11 Charo Galilea cheja cajoopo Caná vʉejoopona Diochia choomasichete choosikʉamʉ Jesús, repaʉ aperʉmʉ choomanesie. Repaʉ masichete pãire choo ñoʉna chʉkʉna repaʉ neena naa rʉa cuasasinaame repaʉte. \p \v 12 Jãa choo pinisirʉmʉ Capernaum vʉejoopona saisikʉamʉ repaʉ Jesús, pʉkakoname chojechĩiname chʉkʉna repaʉ neena. Sani tĩa jmamakarʉ paisinaame chʉkʉna. \s Dios vʉena kaka põse ĩsinare Jesús eto saosiere kʉamʉ \r (Mt 21.12-13; Mr 11.15-18; Lc 19.45-46) \p \v 13 Pascua, judíopãi fiestarʉmʉ tĩapirakʉna Jesús Jerusalén vʉejoopona maisikʉamʉ. \v 14 Mani Dios vʉe kaka ñato pãi jochavanare vacaname ovejaname ũkupovanare ĩsijʉ paisinaame. Ũcuachia chekʉna soña raisinani kuri tĩikurire sañekaijʉ ñuisinaame naa rʉa jñaañu chini. \v 15 Jãajañe choojʉna ña Jesús pĩsipi ʉjame vãto pini peochejñana suĩsuekʉ etosikʉamʉ repanare pãiname ovejaname vaca. Ũcuachia kuri sañena nee kurirere kʉni tojñosõ mesakoña sia pone ũhasikʉamʉ repaʉ. \v 16 Jãajañe choo pini ũkupovanare ĩsinare ijache ikasikʉamʉ repaʉ: \p —‍Mʉsanʉkona neemajñarʉã etuajʉ̃ʉ. Põse ĩsivʉe choochejache choomanejʉ̃ʉ chʉʉ Jakʉ vʉe —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 17 Jãajañe ikaʉna asa chʉkʉna repaʉ neena Dios chʉo tocha jokasiere cuasasinaame. Ijache kʉamʉ repa: \q Mʉʉ vʉe kuiraneekʉjekʉna cuache tijñejamʉ chʉʉre, \m chiimʉ repa tocha jokasie. \p \v 18 Ũcuarʉmʉ Jesús choosiere ña judíopãi chʉ̃ʉna ijache sẽesinaame repaʉte: \p —‍¿Neepi chʉ̃ʉ raorena Dios vʉe paisinare etoʉ mʉʉ? Dios Raosikʉ pani Diochia choomasichete choo ñojʉ̃ʉ chʉkʉnate —‍chiisinaame repana repaʉte. \p \v 19 Chitena Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Ivʉere mʉsanʉkonapi ñañosõru choteumucujña joe choo pinijamʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 20 Chikʉna judíopãi ikasinaame repaʉte. \p —‍Cuarenta y seirepaʉ̃sʉrʉmʉ choojʉ paniasome pãi ivʉe piniñetʉka. Jãarepakeerʉmʉ choosivʉe, ¿jese chookʉ choteumucujñachia choojaʉ mʉʉ? —‍chiisinaame repana repaʉte. \p \v 21 Jãatani Dios vʉe choochete ikamanesikʉamʉ Jesús. Repaʉ canivʉte ikasikʉamʉ repaʉ. \v 22 Naa paisirʉmʉ repaʉ Jesús jũni vajʉraisirʉmʉ repaʉ ikasiere joe cuasasinaame chʉkʉna repaʉ neena. Cuasajʉ, “Dios chʉo tocha jokasiename Jesús ikasie ũcuarepaame”, chiisinaame chʉkʉna. \s Pãi ũcuanʉko cuasache masimʉ Jesús \p \v 23 Pascuarʉmʉjekʉna Jesús Jerusalén vʉejoopote paiʉ Diochia choomasichete choo ñokʉna ña pãi jainʉko cuasaasome repaʉte, “Dios Raosikʉamʉ ikʉ”, chini. \v 24 Jãatani pãi ũcuanʉko cuasache masikʉjekʉ sẽsevʉchia cuasana ikache jachaasomʉ repaʉ. \v 25 Pãi cuasache kʉanare kuemakʉamʉ repaʉ, pãi ũcuanʉko cuasache masikʉjekʉ. \c 3 \s Jesuname Nicodemo cutucheme \p \v 1 Reparʉmʉ Nicodemo paniasomʉ fariseopãiʉ. Judíopãi teenare chʉ̃ʉkʉ paniasomʉ repaʉ. \v 2 Jesuni ñara chini ñamipi mʉa ikaasomʉ repaʉ Nicodemo. \p —‍Masiʉ, Diopi mʉʉre raocosomʉ pãire chechoakʉ chini. Diopi mʉʉre chookaimato Repaʉchia choomasiche choomaneraamʉ mʉʉ. Masime chʉkʉna jãa —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 3 Chikʉna Jesús ikaasomʉ. \p —‍Pãipi chĩivaʉ jñaacojñoñejañe joe mama jñaacojñomaneni Dios neena paicuamʉ repanare. Ũcuarepaame jãa —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 4 Chikʉna Nicodemo ikaasomʉ repaʉte. \p —‍Pãiʉ ai, ¿jese joe mama jñaacojñojaʉ? Pʉkako cʉtaro kaka joe mama etacuamʉ maire ainare —‍chiniasomʉ. \p \v 5 Chikʉna Jesús ikaasomʉ. \p —‍Pãi ũcuanʉkore romipi jñaame. Jãatani Dios Rekochoji pãi rekoñoãre carevakaimato Repaʉ neena paicuamʉ repanare. Ũcuarepaame jãa. \v 6 Pãi romi jñaasinajejʉ pãiame mai. Dios Rekochoji pãi rekoñoã carevacojñosina Repaʉ Rekochoji repanani jame paiʉna paiche reojachere mama paime repana. \v 7 Chʉʉ mʉsanʉkonare, “Chĩivaʉ jñaacojñoñejañe joe mama jñaacojñojʉ̃ʉ”, chiisie asa tĩiñe cuasamanejʉ̃ʉ. \v 8 Mʉsanʉkona tutache asanatani tutu raichejajẽe vesʉjʉ tutu saichejajẽe vesʉme. Ũcuajache Dios Rekocho chooche vesʉme pãi. Pãi rekoñoã carevakani jame paimʉ Reparekocho, reojache paapʉ chini —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 9 Chikʉna Nicodemo ikaasomʉ. \p —‍Mʉʉ ikache asavesʉmʉ chʉʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 10 Chikʉna Jesús ikaasomʉ repaʉte. \p —‍Mʉʉ judíopãi chechokʉtani, ¿jese paiʉna rʉa masiʉtani chʉʉ ikache asavesʉkʉ? \v 11 Mʉʉre chʉo ũcuarepare ijache ikamʉ chʉʉ: Chʉʉ masichete ikakʉmʉ chʉʉ. Ũcuachia chʉʉ ñasiere kʉakʉmʉ chʉʉ. Jãatani asa jachame mʉsanʉkona. \v 12 Chʉʉre icheja cheja paiche kʉakʉtetani asa jachame mʉsanʉkona. Jãajekʉna chʉʉpi Dios paichejaqueere kʉato naa rʉa jachajanaame mʉsanʉkona. \p \v 13 ’Dios paicheja mʉni cajesinajẽe peome. Jãajekʉna repacheja paiche masina peome. Pãire jame paaʉ chini Dios Raosikʉjekʉ teeʉ masimʉ chʉʉ, ũcuacheja cajesikʉjekʉ. Jãajekʉna repacheja paiche kʉamʉ chʉʉ. \v 14 Ũcuachia iere kʉara: Aperʉmʉ Moisés repaʉ pãi peocheja pairʉmʉ cʉnapi añajavaʉre choo vãsochona quẽo sʉo nʉkochejache kurususẽverona jẽjo nʉkojanaame pãi chʉʉre Dios Raosikʉre. Chʉʉre jãajañe vanisõjañe ʉ̃semanejamʉ Dios, \v 15 pãipi chʉʉre cuasanapi Repaʉ paichejare sani paapʉ chini —‍chiniasomʉ repaʉ Jesús. \s Pãi ũcuanʉkore oikʉmʉ Dios \p \v 16 Ũcuarʉmʉ Jesús repaʉte joe ijache ikaasomʉ: \p —‍Dios pãi ũcuanʉkore rʉa oikʉjekʉ chʉʉre Repaʉ Mamakʉte ũcuateeʉni chejana raosikʉamʉ, pãipi chʉʉni cuasajʉ vati toa uumañe Repaʉ paichejare ai sani paapʉ chini. \v 17 Pãire, “Mʉsanʉkona cuache choosie roijʉ̃ʉ”, chiaʉ chini raomanesikʉamʉ Dios chʉʉre Repaʉ Mamakʉte. Pãire vati toa uuchete ʉ̃seakʉ chini raosikʉamʉ Dios chʉʉre. \p \v 18 ’Pãi chʉʉre Dios Mamakʉte cuasana repana cuache choosie roimanejanaame. Jãatani chʉʉre cuasamana repana cuache choosie roijanaame, Dios Mamakʉte ũcuateeʉni cuasamanajejʉ. \v 19 Chʉʉ miañejañe reojache paikʉ pãipi Dios paiche masiajʉ chini chejana raisikʉamʉ chʉʉ. Jãatani pãi chijachejajache paichete cuare naa rʉa chiijʉ miañejañe reojache paiche cuhejʉ cuasamame chʉʉre. Jãajekʉna chʉʉre cuasamañe roi roijanaame repana. \v 20 Cuache paina ũcuanʉko chʉʉre Miañejañe Paikʉte raimame repana cuache choojʉ paichete kʉakʉ chini. \v 21 Dios chʉo jachamanatani cuhemañe jovome chʉʉre Miañejañe Paikʉte, reojache paijʉna pãipi ña, “Diopi chookaiʉna Repaʉ chʉ̃ʉñe choonaame ina”, chiapʉ chini —‍chiniasomʉ repaʉ. \s Juan Pãi Okorovekʉ Jesús paichete joe ikamʉ \p \v 22 Ika pinisirʉmʉ chʉkʉna repaʉ neena Jesuname Judea chejare sani jmamakarʉ paisinaame. Ũcuachejare paijʉ pãire okorovesinaame chʉkʉna. \v 23 Reparʉmʉ Juan Salim cheja kueñe cachejare Enón chejare paiʉ pãire okore rovekʉ paniasomʉ, chĩichiañaã rʉa paichejajekʉna. Pãi siarʉmʉ sani okorovecojñoasome repaʉte. \v 24 Jãajañe chookʉ paniasomʉ Juan pãi chẽavʉe repaʉte chutaa cuaomarʉmʉ. \p \v 25 Reparʉmʉ Juan neenapi judíopãiʉni cua tʉnoñete cutujʉ kereasome. \v 26 Jãajañe choocuha repanare paakʉni Juanni ikañu chini saniasome repana. \p —‍Masiʉ, mʉʉ Jordán chiacha ʉ̃sʉʉ mʉikãko pairʉmʉ mʉʉre jame paisikʉ, mʉʉ ña ikasikʉ Jesupi pãire okorovekʉna pãi jainʉko jovojʉasome repaʉte —‍chiniasome repana. \p \v 27 Chitena Juan ikaasomʉ. \p —‍Pãi ũcuanʉko repana choomasiche Dios jokasieame. Jokamato choovesʉraame repana. \v 28 Ijache ikasikʉamʉ chʉʉ aperʉmʉ: “Dios chʉʉre pãire ũcuanʉkore chʉ̃ʉakʉ chini raomanesikʉamʉ. Repaʉ Raojaʉ raijachere kʉaakʉ chini raosikʉamʉ Dios chʉʉre”, chiiche asasinaame mʉsanʉkona. \v 29 Ijacheame: Pãiʉ romiote vejani paamʉ. Paakʉ repaoni pojokʉ ikato repaʉte jame paikʉ repaʉ vejarʉmʉ chookaisikʉpi kueñere nʉkakʉ asani rʉa pojosõmʉ. Ũcuajache pãipi Jesuni cuhemañe asa jovojʉna rʉa pojosõmʉ chʉʉ. \v 30 Jesuni pãi naa jainʉko jovoajʉ chiimʉ chʉʉ. Chʉʉretani naa teevana jovoajʉ chiimʉ chʉʉ —‍chiniasomʉ repaʉ Juan Pãi Okorovekʉ. \s Cʉnaʉmʉ cajesikʉ paichete kʉamʉ \p \v 31-32 Ũcuarʉmʉ Juan joe ikaasomʉ. \p —‍Cʉnaʉmʉ cajesikʉ Dios Mamakʉ pãi ũcuanʉkore naa rʉa masikʉmʉ. Pãi icheja cheja jñaacojñosinajejʉ cheja paichechia masijʉ ikame. Cʉnaʉmʉ cajesikʉtani pãi ũcuanʉkore naa rʉa masiʉjekʉ cʉnaʉmʉ repaʉ paiʉ ñasiename asasie kʉamʉ. Jãatani pãi jainʉko jachame repaʉ kʉache. \v 33 Repaʉ kʉache jachamanatani, “Repaʉ paichete Dios kʉasie ũcuarepaame”, chiijʉ cuasame. \v 34 Repaʉ Jesús Dios Raosikʉjekʉ Dios chʉore kʉamʉ. Dios Repaʉ Mamakʉte Jesure Repaʉ Rekochote ʉ̃semañe ĩsisikʉamʉ, ũcuaʉni siarʉmʉ jame paiʉ peore reojache chookaaʉ chini. \v 35 Mai Jakʉ Dios Repaʉ Mamakʉte chiimʉ. Peore paakʉ chʉ̃ʉakʉ chini ũcuaʉni jokaasomʉ Repaʉ. \v 36 Dios Mamakʉte cuasana repana jũnisõsirʉmʉ Dios paichejare ai sani paijanaame. Dios Mamakʉte cuasamanatani Repaʉ paicheja saimañe Diopi chʉ̃ʉʉna siarʉmʉ uujʉ paijanaame repana —‍chiniasomʉ Juan Pãi Okorovekʉ. \c 4 \s Samaria cakoname Jesús cutusiere kʉamʉ \p \v 1-3 Ũcuarʉmʉ ijache cutuasome pãi: “Pãi jainʉko repaʉ neena pañu chini Juanre jovo okorovecojñome. Jãatani Jesuni naa jainʉko pãi jovo okorovecojñome, repaʉ neena pañu chini”, chiniasome. Pãi okorovemanesikʉamʉ Jesús. Chʉkʉna repaʉ neenatani pãi okorovesinaame. Ũcuarʉmʉ repaʉ Jesús, “Pãipi rʉa cutujʉna asa fariseopãi chʉʉ chooche masime”, chini Judea cheja paikʉji, “Galilea chejana coiñu”, chiisikʉamʉ chʉkʉnate. \p \v 4 Samaria chejapi caraiche paisikʉamʉ chʉkʉnate. \v 5 Saijʉ Samaria cheja cajoopo Sicar vʉejoopona tĩasinaame chʉkʉna. Aperʉmʉ Jacob repaʉ mamakʉte Josere repajoopo kueñe cachejare cheja jokaasomʉ. \v 6 Ũcuachejare oko eacoje paimʉ, “Jacob ũhisicojeame”, chiicojñocoje. Ũcuarʉmʉ Jesús kuiʉ canasõ repacoje rʉtʉvana pʉʉsikʉamʉ. Nʉkarepaʉ paicosomʉ reparʉmʉ. \v 7-8 Chʉkʉna repaʉ neena ãure kooñu chini vʉejoopona saisinaame. Chʉkʉna saisirʉmʉ Samariapãio okore eara chini oko eacojena rani tĩaona Jesús ijache ikaasomʉ repaote: \p —‍Oko ũkuajʉ̃ʉ chʉʉre —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 9 Chikʉna ikaasomo repao. \p —‍¿Jese paiʉna mʉʉ chʉʉre Samariapãioni judíopãiʉji okore sẽekʉ? Tĩiñe choomʉ mʉʉ —‍chiniasomo repao. (Judíopãipi Samariapãire cutucuheme. Jãajekʉna repaʉ ikachete asa jñano jãajañe ikaasomo repao.) \p \v 10 Chikona ikaasomʉ repaʉ. \p —‍Dios ĩsira chiichename chʉʉ mʉʉre oko sẽesikʉ paiche masini sẽeraamo mʉʉ chʉʉre. Sẽeto mʉʉ rekocho ũku vajʉchete oko ũkuaraamʉ chʉʉ mʉʉre —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 11 Chikʉna ikaasomo repao. \p —‍Rʉa rʉimʉ icoje. ¿Ʉ̃quepi eajaʉ mʉʉ? ¿Jeechejare chʉʉ rekocho ũku vajʉche oko eajaʉ mʉʉ? \v 12 Mai aipãiʉ Jacobpi jokaasomʉ icoje maire oko ũkureoche paicoje. Repaʉname repaʉ mamachĩiname repaʉ jochavana ũkuasome icoje paiche oko. ¿Icoje paiche oko naa rʉa reojachere ũkuajaʉ mʉʉ chʉʉre? ¿Repaʉte naa rʉa masikʉ mʉʉ? —‍chiniasomo repao. \p \v 13 Chikona ikaasomʉ repaʉ. \p —‍Icoje paiche oko ũkusinare joe okoʉajamʉ repanare. \v 14 Jãatani chʉʉ ũkuachete oko ũkunare joe okoʉamanejamʉ. Chʉʉ ũkuachete oko ũkuna oko puniʉ siamañe oko raichejache repana rekoñoã siarʉmʉ reojache paijanaame —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 15 Chikʉna ikaasomo repao. \p —‍Mʉʉ ikachete oko ũkuajʉ̃ʉ chʉʉre, joe chʉʉni okoʉamaneakʉ, icoje rani joe oko eache peoakʉ chʉʉre —‍chiniasomo repao. \p \v 16 Chikona ikaasomʉ repaʉ. \p —‍Mʉʉ̃jʉre soijani ichejana rajʉ̃ʉ —‍chiniasomʉ repaʉ repaote. \p \v 17-18 Chikʉna ikaasomo repao. \p —‍Ʉmʉ peokomo chʉʉ —‍chiniasomo. \p Chikona ikaasomʉ repaʉ. \p —‍Cincorepanare ʉmʉpãi veja panicuhasikoamo mʉʉ. Chura chekʉre mʉʉ̃jʉmakʉni paimo mʉʉ. Jãajekʉna, “Ʉmʉ peokomo chʉʉ”, chini chʉo ũcuarepare ikasikoamo mʉʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 19-20 Ikaʉna asa ikaasomo repao. \p —‍Dios chʉo kʉakʉcosomʉ mʉʉ. Chʉkʉna aipãi paisina ikũtina mʉni Dioni pojoñu chini rore ñuniasome. Mʉsanʉkona judíopãitani ijache ikanaame: “Jerusalén vʉejoopona sani Diore pojoche paimʉ maire”, chiinaame mʉsanʉkona —‍chiniasomo repao. \p \v 21 Chikona ikaasomʉ repaʉ. \p —‍Chʉʉ ikache jachamañe cuasajʉ̃ʉ mʉʉ. Naa paisirʉmʉ pãi ũcuanʉko Pʉkakʉre Diore pojoñu chiina ikũti mʉimanejanaame. Ũcuachia Jerusalén vʉejoopo saimanejanaame repana. \v 22 Mʉsanʉkona Samariapãi mʉsanʉkona pojokʉ paiche vesʉme. Chʉkʉna judíopãitani chʉkʉna pojokʉ paiche masime, vati toa uuche Ʉ̃sekaikʉji Dios Raosikʉpi judíopãiʉjekʉna. \v 23 Pãi Dios chʉo jachamañe repana rekoñoã Repaʉte masirepa pojorʉmʉ tĩajamʉ. Chura reparʉmʉ tĩacuhamʉ. Jãajañe choojʉ paapʉ pãi chiimʉ Repaʉ Dios. \v 24 Dios canivʉjẽe peokʉjekʉ ñomakʉamʉ. Pãipi Repaʉ chʉore jachamañe rekoñoãpi Repaʉni masi cuasajʉ pojoajʉ chiimʉ Dios —‍chiniasomʉ Jesús. \p \v 25 Chikʉna ikaasomo repao. \p —‍Iere masikomo chʉʉ: Mesías, pãi ũcuanʉkore chʉ̃ʉakʉ chini Dios Raojaʉ raijamʉ. Rani maire peore chechojamʉ —‍chiniasomo repao. (“Mesías” chini “Cristo” chiimʉ griego chʉo.) \p \v 26 Chikona ikaasomʉ repaʉ. \p —‍Chʉʉ mʉʉre ikakʉ ũcuaʉmʉ —‍chiniasomʉ repaʉ repaote. \p \v 27 Ũcuarʉmʉ chʉkʉna repaʉ neena tĩa Jesupi romioname cutukʉna ña jñanosinaame. Jãatani, “¿Jese paiʉna ikore ikakʉ mʉʉ? ¿Ʉ̃quere mʉsanʉkona cutuche?”, chiimanesinaame chʉkʉna. \v 28 Ũcuarʉmʉ repao oko eapʉ ũcuachejana joka vʉejoopona sani pãire ijache ikaasomo: \p \v 29 —‍Chʉʉ paio choosie ñamanesikʉtani peore masikʉ kʉasikʉre ñajañu. Dios Raosikʉcosomʉ repaʉ —‍chiniasomo repao repanare. \p \v 30 Chikona asa vʉejoopo eta chʉkʉna paichejana raisinaame repana. \v 31 Repana chutaa tĩamarʉmʉ chʉkʉna Jesús neena rʉa ikasinaame repaʉte. \p —‍Masiʉ, ãu ãijʉ̃ʉ —‍chiisinaame chʉkʉna. \v 32 Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Ãu paamʉ chʉʉ, mʉsanʉkona vesʉchete —‍chiisikʉamʉ. \p \v 33 Chikʉna sãiñechia cutusinaame chʉkʉna repaʉ neena. \p —‍¿Chekʉnapi ãu ra ãure ikʉre? —‍chiisinaame chʉkʉna. \p \v 34 Chʉkʉna cutuche masikʉ ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Ãu chʉʉ paacheme ie: Chʉʉ ãu ãiñe chiichejache chʉʉre Raosikʉ chʉ̃ʉ jokasie choo pinira chiimʉ chʉʉ. \v 35 Mʉsanʉkona ijache ikanaame: “Ũcuakachapapãimia pani tʉareomʉ trigo”, chiinaame. Ijache kʉamʉ chʉʉ mʉsanʉkonare: Jãanare pãi, chʉʉre rainare ñajʉ̃ʉ. Trigo reochejache paimʉ repana rekoñoã. Irʉmʉ chʉʉ chʉo asa chẽareomʉ repanare. \v 36 Chekʉrʉmʉ pãiʉji Dios chʉo chʉvakʉna asanatani jachame pãi. Naa paisirʉmʉ chekʉpi ũcuanani chʉvakʉna Dioni cuasajʉ jũnisõsirʉmʉ Dios paichejare sani paijanaame. Jãajañe chooru pojosõjanaame repanare chʉvasina charo chʉvasikʉname choje chʉvasikʉ. \v 37 Aperʉmʉ pãi ijache ikaasome: “Pãiʉ trigo tãʉna ainee rʉa paiʉna chekʉpi tʉakaimʉ”, chiniasome repana. Ũcuarepaame jãa. \v 38 Jãajañe paimʉ Dios chʉo chʉvache. Ijacheame: Mʉsanʉkonare saomʉ chʉʉ, Dios chʉore chʉvajʉna pãipi asa chẽa Repaʉni cuasaajʉ chini. Dios chʉo asa chẽamanesinani chʉvajanaame mʉsanʉkona. Repanare aperʉmʉ chʉvasina chʉvasiejachere ũcuare joe mʉsanʉkonapi chʉvajʉna asa chẽa Diore cuasajanaame repana churatani, chiimʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ Jesús. \p \v 39 Ũcuarʉmʉ repajoopo cana rʉa jainʉko, repaoji, “Chʉʉ paio choosie ñamanesikʉtani peore masikʉ kʉasikʉamʉ”, chikona asa Jesure cuasajʉ jovosinaame, “Dios Raosikʉamʉ repaʉ”, chini. \v 40 Jãajekʉna Samariapãi Jesuni tĩa ikasinaame, repaʉji saimañe repananame paaʉ chini. Ikarena kachaumucujña repanare jame paisikʉamʉ repaʉ, chʉkʉnaname. \v 41 Ũcuaʉji Jesupi ikaʉna asa naa jainʉko pãi cuasajʉ jovosinaame repaʉte. \v 42 Ũcuarʉmʉ romiote ikasinaame repana. \p —‍Chura mʉʉ kʉasiechia asa cuasamame chʉkʉna. Ũcuaʉ ikache asasinajejʉ cuasame chʉkʉna repaʉte. “Dios Raosikʉamʉ ikʉ. Maire siachejña painare vati toa uuche Ʉ̃sekʉmʉ”, chini masijʉ cuasame chʉkʉna repaʉte —‍chiisinaame repana. \s Pãi chʉ̃ʉkʉte chooche chookaikʉ mamakʉte Jesús vasosiere kʉamʉ \p \v 43 Kachaumucujña paisirʉmʉna Jesús Samaria cheja paisikʉpi eta joe kuniasomʉ Galilea chejana sasa chini. \v 44 Repaʉ Jesús siarʉmʉ ijache ikasikʉamʉ: “Dios chʉo kʉana aineesijoopoã cana pãi repana kʉache Dios chʉo asa jachame”, chiisikʉamʉ. \v 45 Jãatani Galilea cheja sani apetĩasirʉmʉ repacheja cana ña pojoasome repaʉte, pascuarʉmʉna Jerusalén vʉejoopona sani repaʉ rʉa masi chooche peore ñasinajejʉ. \p \v 46 Ũcuarʉmʉ Jesús repaʉ okopi pĩsi ʉche cono carʉñosijoopo joe coiasomʉ, Galilea cheja cajoopo Caná vʉejoopona. Ũcuarʉmʉ chekʉjoopo Capernaum vʉejoopo cakʉ, pãi chʉ̃ʉkʉte chooche chookaikʉ mamakʉ ravʉ jũivaʉ paniasomʉ. \v 47 Judea chejapi Galilea chejana Jesús raisie asaasomʉ repaʉ. Asa, repaʉ mamakʉji jũnisõpirakʉna Jesús paichejana sani rʉa ikaasomʉ repaʉ, Jesupi repaʉ vʉena sani mamakʉni vasokaaʉ chini. \v 48 Sẽeʉna Jesús ikaasomʉ. \p —‍Diochia choomasichete chʉʉ choo ñomato cuasamaneraame mʉsanʉkona chʉʉre —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 49 Chikʉna ikaasomʉ repaʉ. \p —‍Chʉʉre paakʉ, pesa sañu. Chʉʉ chĩi jũnisõcuhajamʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 50 Chikʉna ikaasomʉ repaʉ. \p —‍Mʉʉ vʉena coijʉ̃ʉ. Mʉʉ chĩi vajʉcuhasikʉamʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p Jesús ikasie jachamañe cuasa repaʉ vʉena coiasomʉ repaʉ. \v 51 Coiʉna repaʉte chooche chookaina eta tijña kʉaasome repaʉte. \p —‍Mʉʉ chĩi vajʉcuhasikʉamʉ —‍chiniasome repana. \p \v 52 Jãajañe kʉarena, “¿Keerʉmʉna repavaʉ vajʉʉ?”, chiniasomʉ repaʉ. Chikʉna ikaasome repana. \p —‍Neato una paito chavoche chʉrʉsikʉamʉ repaʉ —‍chiniasome repana. \p \v 53 Chitena asa ũcuajarʉmʉna Jesús, “Mʉʉ chĩi vajʉcuhasikʉamʉ”, chiisiere cuasaasomʉ repaʉ. Ũcuarʉmʉ Jesuni cuasakʉ jovoasomʉ repaʉ majapãiname repaʉte chooche chookaina. \p \v 54 Jãaname teekachapañoã choo ñocuhamʉ Jesús Diochia choomasiche, repaʉ Judea chejapi Galilea cheja saisirʉmʉ. \c 5 \s Betzata cakʉre cuacũa paakʉte Jesús vasosiere kʉamʉ \p \v 1 Naa paisirʉmʉ judíopãipi Jerusalén vʉejoopona fiesta choojʉna ũcuajoopona joe maniasomʉ Jesús. \v 2 Repajoopo kakasaaro “Ovejasaaro” chiicojñosaaro kueñere okoruruvʉ paisikʉamʉ. Reparuruvʉ mami hebreo chʉo “Betzata” chiimʉ. Reparuruvʉ rʉtʉvate vʉñarʉã cincorepavʉñarʉã jeomavʉñarʉã paimʉ. \v 3-4 Angel cʉnaʉmʉ paikʉji teeñoã ũcuaruruvʉna caje chʉ̃ʉkʉna faaasomʉ oko reparuruvʉ paiche. Faakʉna ravʉ jũikʉ charo vani kakasikʉpi vajʉasomʉ. Jãajekʉna pãi jũina jainʉko ũcuavʉñarʉãre chaajʉ ũhisinaame, naavana roovananame nʉka kuimavana. \v 5 Teeʉ repanare jame ũhikʉ treinta y ochorepaʉ̃sʉrʉmʉ jũivaʉ paniasomʉ. \v 6 Ũcuarʉmʉ Jesús repaʉte ña, repaʉ jeerʉmʉ jũiñete masikʉ ijache ikaasomʉ repaʉte: \p —‍¿Vajʉra chiikʉ mʉʉ? —‍chiniasomʉ. \p \v 7 Chikʉna ikaasomʉ jũikʉ. \p —‍Repa oko faarʉmʉ casokʉjẽe peomʉ chʉʉre. Jãajekʉna repa oko faakʉna vani kaka vajʉra chiikʉtetani chekʉnapi siarʉmʉ charo vani kakame —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 8 Chikʉna Jesús ikaasomʉ repaʉte. \p —‍Vʉni mʉʉ kãikãa mini saijʉ̃ʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 9 Jesupi ikaʉna teana vajʉ vʉni repaʉ kãikãa mini saniasomʉ repaʉ. Pʉaumucuse paniasomʉ repaʉ vajʉsiumucuse. \v 10 Repaʉ kãikãa mini kuãa saiʉna ña judíopãi chʉ̃ʉna ikaasome. \p —‍Pʉaumucuseame iumucuse. Mʉʉ kãikãare mini saiʉ cuache choomʉ mʉʉ. Mai aipãi chʉ̃ʉ jokasie pʉaumucuse jãajañe chooche ʉ̃semʉ —‍chiniasome repana. \p \v 11 Chitena ikaasomʉ repaʉ. \p —‍Chʉʉre vasosikʉ, “Mʉʉ kãikãa mini saijʉ̃ʉ”, chiisikʉamʉ chʉʉre —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 12 Chikʉna ikaasome repana. \p —‍Mʉʉre, “Mʉʉ kãikãa mini saijʉ̃ʉ”, chiisikʉ, ¿kaʉaʉ? —‍chiniasome repana. \p \v 13 Sẽeto repaʉte vasosikʉre vesʉasomʉ repaʉ, pãipi jairepanʉko paijʉna Jesupi ñomañe sanisõʉna. \v 14 Naa paisirʉmʉ Jesús Dios vʉere paiʉ repaʉ vasosikʉre joe tijña ikaasomʉ. \p —‍Chura vajʉmʉ mʉʉ. Cuache chooche ũhasõjʉ̃ʉ, mʉʉni naa rʉa cuache tijñemaneakʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 15 Chikʉna sani judíopãi chʉ̃ʉnare kʉaasomʉ repaʉ, “Jesupi chʉʉre vasosikʉamʉ”, chiiʉ. \v 16 Jesupi pʉaumucusena jũikʉni vasoʉna judíopãi chʉ̃ʉna repaʉte cuache ikajʉ vanisõñu chiniasome. \v 17 Repaʉte cuache ikajʉna ijache ikaasomʉ repaʉ: \p —‍Chʉʉ Jakʉ siarʉmʉ pãi reojache chookaiʉ paikʉmʉ. Jãajekʉna chʉʉ ũcuajache pãi reojache chookaikʉmʉ —‍chiniasomʉ. \p \v 18 Jesupi pʉaumucusena pãiʉte vasosikʉpi, “Dios chʉʉ Jakʉamʉ”, chikʉna asa, “ ‘Dios paichejache paikʉmʉ chʉʉ’, chini cuasacosomʉ ikʉ”, chini perujʉ repaʉte naa rʉa vanisõñu chiniasome repana. \s Dios Repaʉ Mamakʉte Repaʉ masichete jokamʉ chooakʉ chini \p \v 19 Reparʉmʉ Jesús ikaasomʉ repanare. \p —‍Chʉʉ Dios Mamakʉ chʉʉchia teeʉ cuasakʉ choomamʉ. Chʉʉ Jakʉ choochete ñakʉ ũcuare chookʉmʉ chʉʉ. Chʉʉ Jakʉ choochejache chookʉmʉ chʉʉ Repaʉ Mamakʉ. Ũcuarepaame jãa. \v 20 Jakʉ chʉʉre rʉa chiimʉ. Repaʉ chooche peore ñomʉ chʉʉre. Naa rʉa masiche ñojamʉ Repaʉ chʉʉre. Ñoʉna chʉʉpi ũcuare chookʉna ña jñanojanaame mʉsanʉkona. \v 21 Jakʉ jũnisõsinare vasokʉmʉ vajʉajʉ chini. Chʉʉ Repaʉ Mamakʉ ũcuajache chʉʉre ʉanare vasokʉmʉ. \v 22-23 Chʉʉ Jakʉ, “Mʉsanʉkonare pãi cuache choosie roiche paimʉ”, chiimanejamʉ. Chʉʉpi jãajañe chooakʉ chini jokasikʉamʉ Jakʉ chʉʉre, pãipi Repaʉte cuasa, vajʉchʉchejache chʉʉni ña, vajʉchʉajʉ chini. Chʉʉre Dios Mamakʉte ña, vajʉchʉmana chʉʉre Raosikʉre Jakʉre ũcuajache cuasa, vajʉchʉmame. \p \v 24 ’Pãi ũcuaʉana chʉʉ ikache asa jachamañe Dios chʉʉre Raosikʉre cuasani, paiche reojachere paijʉ repana jũnisõsirʉmʉ Dios paichejana ai sani siarʉmʉ paijanaame. Cuache choosie roiche peomʉ repanare. Vati toa sairaasinaame repana Diore cuasamana pani. Diore cuasanajejʉ reojachejana saijanaame repana Dios paichejana. Ũcuarepaame jãa. \v 25 Pãi Diore cuasamana jũnisõsinajañe paime. Jãatani chʉʉpi Dios Mamakʉji chʉvakʉna asa pãi ũcuaʉana cuasani jũni vajʉraisina paichejache, paiche reojachere paijanaame. Naa paisirʉmʉ tijñejamʉ chʉʉ ikasie. Chura tijñacuhamʉ repa. Ũcuarepaame jãa. \v 26 Jakʉchia paiche reojachere ĩsikʉmʉ. Jãajañe chooche Jakʉ chʉʉni Repaʉ Mamakʉni jokasikʉamʉ ũcuajache ĩsiakʉ chini. \v 27 Chʉʉre Dios Raosikʉjekʉna cuache choonare pãi, “Mʉsanʉkona cuache choosie roi roiche paimʉ”, chiichename cuache chooche ũhasinare, “Roiche peomʉ mʉsanʉkonare”, chiiche jokasikʉamʉ Jakʉ chʉʉre. \v 28-29 Chʉʉ ikache asa, kʉkʉmanejʉ̃ʉ mʉsanʉkona. Naa paisirʉmʉ pãi jũisina ũcuanʉko chʉʉpi soito asa vajʉraijanaame. Reojache paisina vajʉrani Dioname siarʉmʉ paijʉ paijanaame. Cuache paisinatani vajʉrani uujʉ paijanaame —‍chiniasomʉ repaʉ. \s “Chʉʉ paichete kʉame”, chiimʉ Jesús \p \v 30 Ũcuarʉmʉ Jesús joe ijachere ikaasomʉ: \p —‍Chʉʉchia teeʉ cuasakʉ choomamʉ chʉʉ. Pãi chooche ñani chʉʉ cuasache ikamakʉamʉ. Chʉʉ Jakʉpi chʉ̃ʉkʉna asakʉ ũcuare ikakʉmʉ. Chʉʉ chiichechia ikamakʉjekʉ ũcuarepa ikakʉmʉ chʉʉ. Pãi repana cuache choosie roichia roiche chʉ̃ʉmʉ chʉʉ. Chʉʉre Raosikʉ Jakʉ chiichechia ikakʉmʉ chʉʉ. \v 31 Chʉʉ paichete chʉʉpi meñe kʉato pãipi asa, “Joreʉmʉ mʉʉ”, chiiraacosome. \v 32 Jãatani chekʉpi chʉʉ paichete kʉamʉ. Repaʉ kʉache ũcuarepaame. Jãare masimʉ chʉʉ. \v 33 Mʉsanʉkonapi chekʉnare Juan paichejana saoasome, chʉʉ paichete sẽniasaajʉ chini. Sẽeto chʉo ũcuarepare kʉasikʉamʉ Juan. \v 34 “Dios Raosikʉamʉ mʉʉ”, chiinare kuemamʉ chʉʉ. Jãatani, chʉʉ paichete Juan kʉasiere cuasajʉ̃ʉ mʉsanʉkona, chiimʉ chʉʉ, mʉsanʉkonapi asa chẽa chʉʉni cuasajʉ vati toana sani uumaneajʉ chini. \v 35 Ʉopʉ rʉa miañejañe reojache chechosikʉamʉ Juan. Repaʉ apechechorʉmʉchia asa pojosinaame mʉsanʉkona. \v 36 Juanpi kʉaʉna chʉʉ paiche masime pãi. Rʉa reojaimʉ jãa. Jãatani pãipi chʉʉre Jakʉ raosiere masiajʉ chini naa ña masireoche choomʉ chʉʉ ie: Chʉʉpi choo piniakʉ chini Jakʉ chʉ̃ʉ jokasiere chookʉna ña chʉʉre Jakʉ raosie masijanaame pãi. \v 37 Pãipi chʉʉ paichete tocha jokaajʉ chini chʉ̃ʉsikʉamʉ Jakʉ, chʉʉre Raosikʉ. Repaʉ ikachejẽe asamanaame mʉsanʉkona. Ũcuachia Repaʉterejẽe ñamanaame. \v 38 Chʉʉ Repaʉ Raosikʉ kʉache asa jachanajejʉ Dios chʉo asa chẽamame mʉsanʉkona. \v 39 Ijache cuasame mʉsanʉkona: “Dios chʉo tocha jokasiere checheni Dios paicheja saiche masijanaame mai”, chini cuasajʉ rʉa checheme mʉsanʉkona. Repa tocha jokasie chʉʉ paichete kʉamʉ. \v 40 Jãatani mʉsanʉkona chʉʉre cuheme. Chʉʉni cuasajʉ jovoni paiche reojachere paijʉ jũnisõsirʉmʉ Dios paichejana sairaame mʉsanʉkona. \p \v 41 ’Pãi chʉʉ chooche cuasa ña, “Peore masikʉmʉ Jesús”, chiina peoto karamamʉ chʉʉre. \v 42 Mʉsanʉkona paiche masimʉ chʉʉ. Diore chiimame mʉsanʉkona. \v 43 Jakʉpi raoʉna chejare caje paiʉ chechokʉtetani jachame mʉsanʉkona chʉʉre. Chekʉpi Dios raocojñomanesikʉpi rani repaʉ cuasachete chechototani asa jachamaneraame mʉsanʉkona. \v 44 “Dios Ũcuateeʉji ña pojoakʉ, reojache chooñu mai”, chiimame mʉsanʉkona. Pãichia ña pojoajʉ chini, “Reojache chooñu”, chiinaame mʉsanʉkona. Jãajañe cuasanajejʉ mʉsanʉkona chʉʉre cuasamanaame. \v 45 Ijache cuasame mʉsanʉkona: “Mai Moisés chʉ̃ʉ jokasiere chooni jũnisõsirʉmʉ Dios paichejana ai sani paijanaame”, chiime mʉsanʉkona. Jãatani repaʉ Moisés mʉsanʉkonare, “Cuache paisinaame ina”, chiijamʉ chʉʉ Jakʉre. Jãajekʉna chʉʉ jãajañe ikamanejamʉ. \v 46 Chʉʉ paijache Moisés aperʉmʉ tocha jokasikʉamʉ. Repaʉ tocha jokasie jachamañe cuasani chʉʉ ikache ũcuajache jachamañe cuasaraame mʉsanʉkona. \v 47 Repaʉ tocha jokasie jachanajejʉ chʉʉ ikache jachame mʉsanʉkona —‍chiniasomʉ Jesús repanare. \c 6 \s Pãi cinco milrepanare Jesús ãu ãusiere kʉamʉ \r (Mt 14.13-21; Mr 6.30-44; Lc 9.10-17) \p \v 1 Naa paisirʉmʉ Jesús Galilea chiara chekʉkãkona jẽesikʉamʉ. Repara chiara mami cheke Tiberiaame. \v 2 Jesupi Diochia choomasichete jũinani vasokʉna pãi jainʉko tuhasinaame repaʉte. \v 3 Ũcuarʉmʉ chʉkʉna Jesús neena ũcuaʉname aikũtina mʉni pʉʉsinaame. \v 4 Reparʉmʉ judíopãi fiesta pascuarʉmʉ tĩapirasikʉamʉ. \v 5 Pãipi jairepanʉko repaʉni raijʉna ña Felipeni ijache ikasikʉamʉ repaʉ Jesús: \p —‍¿Jeechejana ãu koojanaañe mai inare ũcuanʉkore ãujañe? —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 6 Jesús repaʉ choojache masikʉtani Felipe ikachete asara chini sẽesikʉamʉ. \v 7 Sẽkʉna Felipe ikasikʉamʉ. \p —‍Maipi kurirere denariorere doscientoreparerepi pãre koo ãuto ũcuanʉkore tĩamaneraamʉ ãu inare —‍chiisikʉamʉ. \p \v 8 Ũcuarʉmʉ chekʉ Jesús neekʉ, Simón Pedro chojeʉ Andrés ijache ikasikʉamʉ: \p \v 9 —‍Icheja chĩivaʉ pãpʉã cebadaji choosipʉã cincorepapʉã chiacha vai kachavanare paavaʉ paimʉ. Jãatani inani pãire ãuñu chini chĩivaʉ paachete maipi kooto tĩamamʉ. Jairepanʉkoame ina —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 10 Chikʉna ikasikʉamʉ Jesús. \p —‍Inare pãi ũcuanʉkore chʉ̃ʉjʉ̃ʉ pʉʉajʉ —‍chiisikʉamʉ chʉkʉnate repaʉ neenare. \p Chikʉna chʉ̃ʉrena pʉʉsinaame repana pãi. Pãi cinco milrepana naa jainʉko paicosome, ʉmʉpãichia kuẽkueto. Repacheja rʉa patu paisikʉamʉ. \v 11 Pʉʉsirʉmʉ repaʉ Jesús chĩivaʉ paache pã sẽni koo cãjikʉ Diore, “Reorepamʉ”, chiisikʉamʉ. Chini chʉkʉnani repaʉ neenani ĩsiʉna repanare pãi ũcuanʉkore ãusinaame chʉkʉna. Vaivanare sẽni koo ũcuajache choosikʉamʉ repaʉ. Repanare ãiʉachetʉka ãisinaame repana. \v 12 Pãi ũcuanʉko ãni chajirena ikasikʉamʉ Jesús chʉkʉnate. \p —‍Cajejaisimajñarʉã siajʉ̃ʉ, jmamakarʉjẽe choosõmaneakʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 13 Chikʉna cebada pã pãi ãijʉna cajejaisie docerepajʉña sia timusinaame chʉkʉna. \v 14 Diochia choomasichete Jesupi chooʉna ña ijache ikasinaame repana pãi: \p —‍“Diopi Repaʉ chʉo Kʉajaʉre raojamʉ”, chiijʉ chaanaame mai. Ũcuaʉcosomʉ ikʉ —‍chiisinaame repana. \p \v 15 Repanani chʉ̃ʉakʉ chini repaʉte chẽa sañu chiijʉna masikʉ cuhekʉ aikũtina joe teeʉ mʉisikʉamʉ repaʉ Jesús. \s Jesús oko sẽsevʉji nʉka kuisiere kʉamʉ \r (Mt 14.22-27; Mr 6.45-52) \p \v 16-17 Naisõsirʉmʉ chʉkʉna Jesús neena chiarana caje choovʉna tuhisinaame, Capernaum vʉejoopona jẽñu chini. Chijanisõcuhasietani repaʉ Jesús aikũti mʉisikʉ chutaa cajemanesikʉamʉ. \v 18 Ũcuarʉmʉ jẽejʉna churatani rʉa tutakʉ rʉa faasikʉamʉ chiara. \v 19 Cinco kilómetros chekʉrʉmʉ seis kilómetros jẽenapi Jesure chiara sẽsevʉji nʉka kuiʉ choovʉ kueñe tĩakʉni ña rʉa kʉkʉsõsinaame chʉkʉna. \v 20 Vajʉchʉjʉna ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Vajʉchʉmanejʉ̃ʉ chʉʉre. Jesuamʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ chʉkʉnate. \p \v 21 Chikʉna asa, “Ũcuaʉmʉ”, chini masijʉ pojojʉ choovʉ tuhiche ʉ̃semanesinaame chʉkʉna repaʉte. Repaʉ tuhisirʉmʉ chʉkʉna saichejana teana tĩasinaame. \s Pãi Jesuni kueme \p \v 22 Joe apeñatato repana pãi chiara jẽemañe canʉkasina ijache cuasaasome: “Neato icheja juisivʉ choovʉ ũcuateevʉte Jesús neena chiara chekʉkãkona jẽnisõsinaame. Jesutani jame tuni jẽemanesikʉamʉ”, chini cuasaasome repana. \v 23 Ũcuarʉmʉ pãi choovʉãpi Tiberias vʉejoopo raisina rani tĩa jʉoasome. Jesús pã cãjikʉ Diore, “Reorepamʉ”, chini ãukʉna ãisicheja kueñe paniasomʉ. \v 24 Repacheja Jesupi peokʉna chʉkʉna repaʉ neenajẽe peojʉna choovʉãpi joe tuni Capernaum vʉejoopona jẽniasome repana repaʉni kueñu chini. \s Paiche reojachere ĩsikʉmʉ Jesús pãipi reojache paapʉ chini \p \v 25 Repana pãi chiara chekʉkãko jẽni tĩa Jesure kue jñaa sẽesinaame. \p —‍Masiʉ, mʉʉ, ¿jeerʉmʉ icheja jẽkʉ? —‍chiisinaame repana. \p \v 26 Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Chʉʉpi Diochia teeʉ choomasichete chookʉna ña, “Dios Raosikʉamʉ mʉʉ”, chiimame mʉsanʉkona chʉʉre. Rupʉ chʉʉ ãuñe pã chajiche ãisinajejʉ kueme mʉsanʉkona chʉʉre. Ũcuarepaame jãa. \v 27 Mʉsanʉkona ãu koochechia cuasamanejʉ̃ʉ. Repa ãu siasõjamʉ. Chʉʉ Dios Raosikʉ ĩsichetani siamañeame. Jãare cuasajʉ̃ʉ. Chʉʉ ĩsichete kooni Dios paichejare ai sani paijanaame mʉsanʉkona. Jãare chʉʉpi ĩsiakʉ chini chʉʉ Jakʉ Dios chʉʉni chiiʉ jokasikʉamʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 28 Chikʉna sẽesinaame repana. \p —‍¿Jese choojanaañe chʉkʉna, Dios chʉ̃ʉñete chooñu chini? —‍chiisinaame repana. \p \v 29 Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Ieame Dios chʉ̃ʉñe: Repaʉ Raosikʉni cuasajʉ̃ʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 30 Chikʉna ikasinaame repana. \p —‍Mʉʉpi Diochia teeʉ choomasichete choo ñoru, “Dios Raosikʉamʉ mʉʉ”, chiijanaame chʉkʉna. ¿Ʉ̃quere choo ñojaʉ mʉʉ? \v 31 Mai aipãi pãi peocheja pairʉmʉ manacaã ãniasome. Dios chʉo tocha jokasie ijache kʉamʉ: \q Dios repanapi ãapʉ chini ãu cʉnaʉmʉpi ĩsisikʉamʉ, \m chiimʉ repa tocha jokasie —‍chiisinaame repana. \p \v 32 Chitena Jesús ijache ikasikʉamʉ: \p —‍Moisemamʉ cʉnaʉmʉpi ãu ĩsisikʉ. Chʉʉ Jakʉamʉ cʉnaʉmʉpi ãurepa ĩsikʉ. Ũcuarepaame jãa. \v 33 Ãu Dios ĩsisie cʉnaʉmʉ casosieame. Pãipi repa ãu ãni paiche reojachere paijanaame. Ũcuajache cʉnaʉmʉpi Dios Raosikʉre chʉʉni cuasa vajʉjʉ paiche reojachere paijanaame pãi —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 34 Chikʉna ikasinaame repana. \p —‍Chʉkʉnate Paakʉ, ũcuare ãu siarʉmʉ ĩsikʉ paijʉ̃ʉ chʉkʉnate —‍chiisinaame repana. \p \v 35 Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Ãu ãni reojache paichejache chʉʉpi jokaʉna chʉʉre cuasana jũnisõsirʉmʉ Dios paichejana ai sani reojache paijʉ paijanaame. Pãi ãu ãisinare joe ãucuhajamʉ repanare. Ũcuachia pãi oko ũkusinare joe okoʉajamʉ. Naa paisirʉmʉ joe ãuname oko chiijanaame repana. Jãatani chʉʉ ĩsiche koosina chʉʉre cuasana karamaʉna joe chiimañe siarʉmʉ reojache paijanaame. \v 36 Mʉsanʉkonare ijache ikasikʉamʉ chʉʉ: “Chʉʉ chooche ñanatani cuasamame mʉsanʉkona chʉʉre”, chiisikʉamʉ chʉʉ. \v 37-38 Cʉnaʉmʉpi chʉʉ chiichechia choora chini cajemanesikʉamʉ chʉʉ. Chʉʉre Raosikʉ Dios chʉ̃ʉñete choora chini cajesikʉamʉ. Jãajekʉna chʉʉ Jakʉpi chookaiʉna pãi chʉʉre jovojanaame. Chʉʉre jovonare teeʉterejẽe cuhemanejamʉ chʉʉ. \v 39 Chʉʉre Raosikʉ Jakʉ ijache chʉ̃ʉmʉ chʉʉre: “Mʉʉre cuasajʉ jovosinapi jũnisõsinare naa paisirʉmʉ pãi ũcuanʉko choosie chʉʉ roiche chʉ̃ʉumucusena vasojʉ̃ʉ repanare, teeʉjẽe choosõmaneajʉ”, chiimʉ Dios chʉʉre. Jãajañere chiimʉ Repaʉ. \v 40 Ũcuachia chʉʉ Jakʉ ijachere chiimʉ: Chʉʉre Repaʉ Mamakʉni cuasajʉ chʉʉ paichete ña chẽa paiche reojachere paijʉ Repaʉ paicheja ai sani paapʉ chiimʉ. Chʉʉpi pãi ũcuanʉko chooche Dios roiche chʉ̃ʉumucusena chʉ̃ʉʉna chʉʉre cuasasinapi jũisina joe vajʉraijanaame —‍chiisikʉamʉ repaʉ Jesús. \p \v 41-42 “Ãu cʉnaʉmʉ casosiejache paikʉmʉ chʉʉ cʉnaʉmʉ cajesikʉjekʉ”, chikʉna judíopãi asa perujʉ ijache sãiñechia ikaasome: \p —‍¿Ikʉ José mamakʉmakʉ? ¿Jesumakʉ? Ikʉ pʉkakʉpãi masime mai. Jãatani, ¿jese ikʉ cuasakʉ, “Cʉnaʉmʉpi cajesikʉamʉ chʉʉ”, chiikʉ? —‍chiniasome repana. \p \v 43 Jãajañe ikarena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Chʉʉni perujʉ sãiñechia cuache cutumairo paijʉ̃ʉ chʉʉre. \v 44 Chʉʉre Raosikʉ Jakʉ chookaimato pãi teeʉjẽe jovomaneraame chʉʉre. Chʉʉpi chejana joe caje chʉʉre jovosina jũisinare vasojamʉ chʉʉ. \v 45 Dios chʉo kʉasina tocha jokasie ijache kʉamʉ: \q Pãi ũcuanʉkore chechojamʉ Dios, \m chiimʉ. Chʉʉ Jakʉ chʉo asa chẽana chʉʉni cuasajʉ jovome. \p \v 46 ’Pãi teeʉjẽe chʉʉ Jakʉre ñamame. Chʉʉchia Repaʉ paicheja cajesikʉjekʉ ñakʉmʉ Repaʉte. \v 47 Chʉʉre cuasana paiche reojachere paijʉ jũnisõsirʉmʉ Dios paichejana ai sani paijanaame. Ũcuarepaame jãa. \v 48 Ãu ãni reojache paichejache chʉʉpi reojachere jokaʉna chʉʉre cuasana reojache paijanaame. \v 49 Mai aipãi pãi peocheja pairʉmʉ manacaã ãisinatani jũnisõasome. \v 50 Jãatani iere ãu cʉnaʉmʉ casosiere ãina rekoñoã jũnisõmanejanaame. Ijacheame: \v 51 Ãu cʉnaʉmʉ casosiejache paikʉmʉ chʉʉ cʉnaʉmʉ cajesikʉjekʉ. Chʉʉ canivʉ vanisõñe ʉ̃semamʉ chʉʉ, mʉsanʉkona cuache choochete jũni roikasa chini. Chʉʉ ĩsiche ãu chʉʉ canivʉme. Repa ãu ãina jũnisõmañe siarʉmʉ paijanaame —‍chiisikʉamʉ repaʉ Jesús. \p \v 52 Jãajañe ikaʉna asa judíopãi sãiñechia ijache ikasinaame: \p —‍¿Jese ikʉ maire repaʉ canivʉ ãujaʉ? —‍chiisinaame. \p \v 53 Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Mʉsanʉkonapi chʉʉ Dios Raosikʉ canivʉte ãimaneni chʉʉ chiejẽe ũkumaneni reojache paimanejanaame. Ũcuarepaame jãa. \v 54 Pãi chʉʉ canivʉ ãijʉ chʉʉ chiejẽe ũkuna reojache paijanaame. Jãajañe paijʉ jũisina pãi ũcuanʉko choosie Jakʉ roiche chʉ̃ʉumucusena chʉʉpi chʉ̃ʉʉna repana canivʉã vajʉrani Repaʉ paichejana sani paijanaame repana. \v 55 Chʉʉ canivʉ ãu rʉa ãireochejache paimʉ. Ũcuachia chʉʉ chie oko rʉa ũkureochejache paimʉ. \v 56 Pãi chʉʉ canivʉ ãijʉ chʉʉ chiejẽe ũkuna chʉʉname siarʉmʉ painaame. Chʉʉ ũcuachia repana rekoñoãre siarʉmʉ jame paikʉmʉ. \v 57 Chʉʉre Raosikʉ Jakʉ jũnisõmañe Siarʉmʉ Paikʉji chookaiʉna ai paikʉmʉ chʉʉ. Ũcuajache chʉʉpi chookaiʉna chʉʉ canivʉ ãina ai paijanaame. \v 58 Mai aipãi ãisicaãre manacaãre ikamamʉ chʉʉ. Repacaã ãisina ũcuanʉko ai paimañe jũnisõasome. Ãu chura cʉnaʉmʉ casosiere ikamʉ chʉʉ. Repa ãu chura cʉnaʉmʉ casosie ãina Dios paichejana sani joe jũnisõmañe paijanaame —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 59 Jãajañe chechosikʉamʉ Jesús, Capernaum vʉejoopo paivʉe judíopãi chiivʉe pairʉmʉ. \s Diore siarʉmʉ jame paijachere kʉamʉ \p \v 60 Repaʉ chechochete asa repaʉte chiijʉ jame kuina jainʉko ijache ikasinaame: \p —‍Repaʉ chechoche rʉa asavesamʉ. Teeʉjẽe asa chẽamanejacosome mai —‍chiisinaame repana. \p \v 61 Repana jachajʉ kerechete masikʉ ikasikʉamʉ Jesús. \p —‍¿Chʉʉ chechosiere asa peruche mʉsanʉkona? \v 62 Chekʉrʉmʉ chʉʉpi Dios Raosikʉ chʉʉ paisichejana joe mʉnisõʉna ñani, ¿jese cuasajanaañe mʉsanʉkona? \v 63 Dios Rekochochia mama paiche ĩsikʉmʉ. Repaʉ Rekochoji chookaimato asa chẽa reojache paivesʉme pãi. Mʉsanʉkonapi asa chẽa chʉʉni cuasajʉ jovo paiche mamare paapʉ chini, “Chʉʉ canivʉ ãijʉ̃ʉ”, chiisikʉamʉ chʉʉ. \v 64 Jãatani mʉsanʉkona chutaa teena chʉʉre cuasamame —‍chiisikʉamʉ Jesús. Apereparʉmʉpi repaʉte cuasamanejananame repaʉte cuache choojanare jokajaʉre masiasomʉ Jesús. \p \v 65 Ũcuarʉmʉ Jesús joe ikasikʉamʉ. \p —‍Mʉsanʉkona teena chʉʉre cuasamapʉna, ijache chechosikʉamʉ chʉʉ: “Jakʉ chookaimato pãi teeʉjẽe cuasajʉ jovomaneraame chʉʉre”, chiisikʉamʉ chʉʉ mʉsanʉkonare —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 66 Jãajañe ikasirʉmʉpi repaʉte jame kuisina jainʉko jokasõ joe jame kuimanesinaame repaʉte. \v 67 Jokasõrena Jesús chʉkʉnate repaʉ neena docerepanare ijache sẽesikʉamʉ: \p —‍¿Mʉsanʉkona ũcuajache chʉʉre jokasõñu chiiche? —‍chiisikʉamʉ. \p \v 68 Chikʉna Simón Pedro ikasikʉamʉ. \p —‍Chʉkʉnate Paakʉ, mʉʉ chechochejache chechokʉte chekʉre kueni jñaamaneraame chʉkʉna. Mʉʉchiaamʉ paiche reojachename Diore siarʉmʉ jame paijache chechokʉ. \v 69 Mʉʉ chechoche jachamame chʉkʉna. Mʉʉ paiche masime chʉkʉna. Dios Siarʉmʉ Paikʉ Mamakʉmʉ mʉʉ; Repaʉ Raosikʉamʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 70 Chikʉna Jesús chʉkʉnate ikasikʉamʉ. \p —‍Mʉsanʉkonare docerepanare chẽasikʉamʉ chʉʉ. Jãatani teeʉ vati ai chʉ̃ʉñe chookʉmʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 71 Jãajañe ikakʉ repaʉte cuache choojanare jokajaʉ Judas paichete kʉasikʉamʉ repaʉ Jesús. Jesús neena docerepanare jame paisikʉamʉ repaʉ Judas, Simón Iscariote mamakʉ. \c 7 \s Jesús chojechĩi repaʉte cuasasiere kʉamʉ \p \v 1 Jãa choo pinisirʉmʉ repaʉ Jesús Galilea chejare paiʉ vʉñajoopoã peore kuisikʉamʉ. Judea chejatani saicuheasomʉ repaʉ, judíopãi chʉ̃ʉnapi repaʉni vanisõñu chiijʉna. \v 2-3 Ũcuarʉmʉ judíopãi vʉñarʉã choo pairʉmʉpi fiesta tĩapirakʉna Jesús chojechĩi ikasinaame repaʉte. \p —‍Icheja paimanejʉ̃ʉ mʉʉ. Judea chejana sani mʉʉ choochete choojʉ̃ʉ, repacheja painapi mʉʉre chiinapi ñaajʉ. \v 4 Chekʉna pãi repana paiche pãi jainʉko masiajʉ chiina repana chooche ropee choomame. Pãi chenevʉãna choome repana, pãipi ñaajʉ chini. Jãajekʉna mʉʉ masiche pãi ũcuanʉkore choo ñojʉ̃ʉ, ña masiajʉ —‍chiisinaame repana. \v 5 Repaʉ chojechĩijẽe, “Dios raosikʉmamʉ ikʉ”, chiijʉ jachajʉ cuasamanesinaame repaʉte. \p \v 6-7 Ũcuarʉmʉ Jesús ijache ikasikʉamʉ repanare: \p —‍Pãi mʉsanʉkonare cuhemame. Jãajekʉna ũcuaʉarʉmʉjẽe saireomʉ mʉsanʉkonare. Chʉʉretani pãi cuheme, repana choochete ñakʉ, “Cuache choome mʉsanʉkona”, chiiʉ chʉvakʉjekʉna. Jãajekʉna chʉʉre fiesta saicuamʉ chura. \v 8 Chʉʉre saireorʉmʉ chutaa tĩamaʉna saimamʉ chʉʉ. Mʉsanʉkonachia saijʉ̃ʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 9 Jãajañe ika pinisirʉmʉ saimañe canʉka Galilea chejare paisikʉamʉ repaʉ Jesús. \s Fiestarʉmʉna Jesús sani choosiere kʉamʉ \p \v 10 Repaʉ chojechĩi sanisõsirʉmʉna Jesús chekʉnare kʉamañe ropee teeʉ fiesta saniasomʉ. \v 11 Ũcuarʉmʉ judíopãi chʉ̃ʉna fiesta choocheja Jesuni kuejʉ pãi ũcuanʉkore sẽniasome. \p —‍¿Jeechejare Jesús paikʉ? —‍chiniasome repana. \p \v 12 Reparʉmʉ pãi jainʉko Jesús paiche sãiñechia cutuasome. Teena, “Reokʉmʉ repaʉ”, chiniasome. Chekʉnatani, “Reomamʉ repaʉ. Jorekʉ pãi cuache chechokʉmʉ”, chiniasome. \p \v 13 Jãatani judíopãi chʉ̃ʉnani vajʉchʉjʉ repaʉ paiche ropee cutuasome repana pãi, “Chekʉnapi asajʉ”, chini. \p \v 14 Repa fiesta joorepapo choocuharʉmʉna Dios vʉena Jesús kaka chechosikʉamʉ. \v 15 Chechokʉna judíopãi chʉ̃ʉna asa jñano ikasinaame. \p —‍Ikʉ utijao chechemanesikʉtani, ¿jese paiʉna jãarepa rʉa masikʉ? —‍chiisinaame. \p \v 16 Chitena Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Chʉʉ cuasachete chechomamʉ chʉʉ. Chʉʉre Raosikʉ kʉachete chechomʉ. \v 17 Dios chʉ̃ʉñe chooñu chiina chʉʉ chechoche asa chẽajanaame. Asa chẽa, “Repaʉ cuasache chechomʉ ikʉ”, chiimanejanaame repana. “Diopi kʉakʉna chechomʉ ikʉ”, chini masijanaame. \v 18 Pãiʉ ũcuaʉakʉ repaʉ cuasachechia chechoni, pãipi, “Rʉa masikʉmʉ mʉʉ”, chiapʉ chini chechomʉ. Jãatani pãiʉ repaʉte raosikʉ kʉachechia chechoni, chekʉnapi, “Mʉʉre raosikʉ rʉa masikʉmʉ”, chiapʉ chini chechomʉ. Jãajañe paikʉ joremañe chʉo ũcuarepare chechomʉ. \p \v 19 ’Dios chʉ̃ʉñe Moisés tocha jokaasomʉ mʉsanʉkonare. Jãatani repa teeʉjẽe choomanaame mʉsanʉkona. ¿Jese paiʉna mʉsanʉkona, Diopi chʉ̃ʉʉna Moisés tocha jokasie choomanatani chʉʉre, “Ũcuare choomamʉ”, chini vanisõñu chiiche? —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 20 Chikʉna ikasinaame repana. \p —‍Vatire paakʉjekʉ jãajañe ikacosomʉ mʉʉ. Mʉʉre vanisõñu chiina peome —‍chiisinaame repana. \p \v 21 Chitena Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Pʉaumucusena chʉʉpi pãiʉni vasoʉna ũcuanʉko ña jñanosinaame mʉsanʉkona. \v 22 Moisés chutaa peorʉmʉ mʉsanʉkona aipãi choosie jĩkochãtirʉ chʉto tʉache Moisepi chʉ̃ʉ jokaʉna chooñu chini chekʉrʉmʉ mʉsanʉkona pʉaumucusetani chĩivaʉ jĩkochãtirʉ cacanirʉ chʉto tʉame. \v 23 Moisés chʉ̃ʉ jokasiere jachacuhejʉ chekʉrʉmʉ mʉsanʉkona pʉaumucusetani chĩivaʉ jĩkochãtirʉ chʉto tʉame. Jãajañe choonatani chʉʉre perume mʉsanʉkona, chʉʉpi pʉaumucusena pãiʉni vasoʉna. \v 24 Mʉsanʉkona chʉʉ choochete ña masi cuasamañe teana, “Cuache choomʉ ikʉ”, chiime. Jãajañe choomanejʉ̃ʉ mʉsanʉkona. Chʉʉ chooche ña peore masi cuasa pini rũhiñe cuasajʉ ikajʉ̃ʉ chʉʉre —‍chiisikʉamʉ repaʉ Jesús. \s Jesús repaʉ raisichejare kʉamʉ \p \v 25 Reparʉmʉ Jerusalén vʉejoopo cana teena ijache sãiñechia sẽniasome: \p —‍¿Pãi vanisoñu chini kuecojñokʉʉ ikʉ? \v 26 Pãi ũcuanʉko asajʉte ikamʉ ikʉ. Jãatani maire chʉ̃ʉna teeʉjẽe ʉ̃semame ikʉre. ¿“Dios Raosikʉamʉ ikʉ”, chiijʉ cuasache repana? \v 27 Dios Raojaʉ ratu repaʉ raisichejatani teeʉjẽe masimanejanaame. Ikʉ Jesús raisicheja masime mai. Jãajekʉna tĩiʉcosomʉ ikʉ —‍chiniasome repana. \p \v 28 Repana ikachete asa Jesús Dios vʉere paiʉ chechokʉ ʉjachʉopi ijache ikasikʉamʉ: \p —‍¿Mʉsanʉkona chʉʉ paiche masiche? ¿Chʉʉ raisicheja ũcuachia masiche? Chʉʉ teeʉ cuasakʉ raisikʉmamʉ. Chekʉpi Joremakʉpi raoʉna raisikʉamʉ chʉʉ. Repaʉ paiche vesʉme mʉsanʉkona. \v 29 Chʉʉtani Repaʉ paicheja raisikʉjekʉ Repaʉ paiche masimʉ. Ũcuaʉji raosikʉamʉ chʉʉre —‍chiisikʉamʉ Jesús. \p \v 30 Jãajañe ikakʉna asanatani repaʉte chẽañu chiina teeʉjẽe chẽamanesinaame repaʉte, Dios chiisirʉmʉpi chutaa tĩamaʉna. \v 31 Chekʉnatani jainʉko repaʉni cuasajʉ ijache ikasinaame: \p —‍Ikʉ choomasichejache choomasina peome. Chekʉrʉmʉ ikʉ Dios Raosikʉcosomʉ —‍chiisinaame repana. \s Fariseopãipi Jesuni chẽaajʉ chini pãi chẽanare saosiere kʉamʉ \p \v 32 Pãipi Jesús paichete cutujʉna asa judío phairipãi chʉ̃ʉnaname fariseopãi Jesuni chẽaajʉ chini Dios vʉe pẽjekainani pãi chẽanani saoasome. \v 33 Saorena sani ikajʉna Jesús ijache ikasikʉamʉ repanare: \p —‍Jmamakarʉ mʉsanʉkonare jame paijamʉ chʉʉ. Pani pini chʉʉre Raosikʉ paichejana coijamʉ chʉʉ. \v 34 Chʉʉre mʉsanʉkona kuejanaame. Jãatani chʉʉ saisichejare mʉsanʉkonani saicuakʉna chʉʉre jñaamanejanaame mʉsanʉkona —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 35 Chikʉna repana judíopãi sãiñechia ikasinaame. \p —‍¿Keechejana sakʉna ikʉre mai jñaamanejanaañe? ¿Aperʉmʉ judíopãi jainʉko saisichejñana griegopãi paichejñana sani griegopãire chechojaʉ ikʉ? \v 36 Ikʉ maire, “Chʉʉ saisicheja mʉsanʉkonani saicuakʉna kuenatani chʉʉre jñaamanejanaame mʉsanʉkona”, chiisikʉamʉ. ¿Jese chiikʉ jãa? —‍chiisinaame repana. \s Chiañaã mevoñejañe Jesure cuasana rekoñoã siarʉmʉ reojache paichete kʉamʉ \p \v 37 Repa fiesta cuhacho chooumucusena naa rʉa fiesta choorʉmʉna Jesús vʉni nʉkakʉ ʉjachʉopi ikasikʉamʉ. \p —‍Pãi ũcuaʉana okoʉato chʉʉni rani ũkujʉ̃ʉ. \v 38 Dios chʉo tocha jokasie chʉʉre cuasana paiche ijache kʉamʉ: \q Chiañaã siarʉmʉ mevoñejañe repana rekoñoã siarʉmʉ reojache paijanaame, \m chiimʉ repa tocha jokasie —‍chiisikʉamʉ Jesús. \p \v 39 Repaʉ Jesús jãajañe ikakʉ repaʉte cuasanare Dios Rekocho raijachere ikaasomʉ. Reparʉmʉ Jesupi chutaa cʉnaʉmʉna mʉimaʉna Dios Rekocho pãi jame Paijarekocho chutaa raimaneasomʉ. \s Pãi Jesús paiche ikanatani ũcuatee ikamanesiere kʉamʉ \p \v 40 Jesús ikasiere asa pãi teena ijache ikasinaame: \p —‍“Chʉʉ chʉo kʉajaʉre raojamʉ chʉʉ”, chiniasomʉ Dios. Ũcuaʉcosomʉ ikʉ —‍chiisinaame repana. \p \v 41 Chekʉna ijache ikasinaame: \p —‍Dios Raosikʉamʉ ikʉ. Cristoamʉ —‍chiisinaame. \p Chekʉnatani ijache ikasinaame: \p —‍Dios Raojaʉ Galilea chejapi raimaʉasomʉ. \v 42 Dios chʉo tocha jokasie ijache kʉamʉ: \q Aperʉmʉ paisikʉ David aineesijoopo Belén vʉejoopoji raijamʉ Dios Raojaʉ. \q Mai aipãiʉ David Jojocojñosikʉ paijamʉ repaʉ Dios Raojaʉ, \m chiimʉ repa tocha jokasie —‍chiisinaame repana. \p \v 43 Jesús paiche rʉa cutusinaame repana pãi. Jãatani ũcuatee cutumanesinaame repana. \v 44 Repana teena repaʉte chẽañu chiisinaame. Jãatani teeʉjẽe chẽamanesinaame repaʉte. \s Judíopãi chʉ̃ʉna Jesús ikasie jachasiere kʉamʉ \p \v 45 Ũcuarʉmʉ judío phairipãi chʉ̃ʉnaname fariseopãi repana paichejana pãi chẽanapi coirena ikaasome repanare. \p —‍¿Jese paiʉna mʉsanʉkona Jesure chẽa ramanere? —‍chiniasome repana. \p \v 46 Chitena repana pãi chẽana ikaasome. \p —‍Repaʉ masi ikachejache ikanare teeʉterejẽe asamanaame chʉkʉna —‍chiniasome repana. \p \v 47 Chitena repana fariseopãi ikaasome. \p —‍¿Mʉsanʉkona ũcuachia repaʉ jorechʉo asa chẽare? \v 48 Maire chʉ̃ʉna teeʉjẽe cuasamame repaʉte. Ũcuachia chʉkʉna fariseopãi teeʉjẽe cuasamame repaʉte. \v 49 Diopi chʉ̃ʉkʉna Moisés tocha jokasie vesʉnachia Jesús ikache asa chẽame. Jãajekʉna Dios repanare cuache choojamʉ —‍chiniasome repana. \p \v 50 Reparʉmʉ Nicodemo fariseopãiʉ Jesuni ñara chini aperʉmʉ ñamipi saisikʉ ikaasomʉ chekʉnare fariseopãi. \p \v 51 —‍Mai aipãi tocha jokasie Dios chʉo ijache kʉamʉ: \q Chekʉnapi, “Cuache choosikʉamʉ ikʉ”, chiijʉna asani teana, \q “Jãa paito cuache choocojñojamʉ mʉʉ”, chiimanejʉ̃ʉ mʉsanʉkona. \q Charo repaʉni sẽniasajʉ̃ʉ, repaʉ choosiere masirepa asañu chini. \q Sẽejʉna repana ikasie ũcuarepa paito, “Cuache choocojñojamʉ mʉʉ”, chiito reomʉ. \m Jãajañe chiimʉ repa tocha jokasie —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 52 Chikʉna ikaasome repana. \p —‍¿Mʉʉ ũcuajache Galilea cheja raisikʉaʉ? Dios chʉo tocha jokasiere ña masijʉ̃ʉ. Jmamakarʉjẽe, “Dios chʉo kʉajaʉ Galilea chejapi raijamʉ”, chiimamʉ repa —‍chiniasome repana. \p \v 53 Ũcuarʉmʉ repana pãi fiesta choo pinisirʉmʉ teenachia repana vʉñana coisinaame. \c 8 \s Romio cuache paiko choosiere kʉamʉ \p \v 1 Jesutani Olivo aikũtina mʉisikʉamʉ. \v 2 Joe apeñatatona caje Dios vʉena kakasikʉamʉ repaʉ. Kakaʉna pãipi repaʉni jainʉko chiirena pʉʉ ñuiʉ chechosikʉamʉ repaʉ repanare. \p \v 3 Ũcuarʉmʉ judíopãi chechona fariseopãiname romiote ʉ̃jʉmakʉre kãisikoni chẽa rasinaame. Ra repaote pãi chenevʉna nʉko \v 4 Jesuni ikasinaame repana. \p —‍Masiʉ, ikore chekʉname kãiona ñaasome pãi. \v 5 Diopi chʉ̃ʉkʉna Moisés tocha jokasiphʉro ijache kʉamʉ: \q Romiote ʉmʉ paikoji chekʉname kãito catapi sua vẽasõjʉ̃ʉ, \m chiimʉ. Mʉʉjẽe, ¿jese chiikʉ? —‍chiisinaame repana. \p \v 6 Repaʉji tĩiñere ikaʉna chẽañu chini jãajañe ikasinaame repana repaʉte. Repana ikache sãiñe ikamañe pʉʉ ñuiʉ mʉoñoji chejana tochakʉ paisikʉamʉ repaʉ Jesús. \v 7 Repanapi cuharepamañe sẽejʉna vʉni nʉkakʉ ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Mʉsanʉkonapi teeʉ cuachejẽe peokʉ pani catapʉ mini charo suajʉ̃ʉ ikore —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 8 Chini joe pʉʉ ñuiʉ chejana tochasikʉamʉ repaʉ. \v 9 Repaʉji jãajañe ikaʉna asa ũcuanʉko teenachia sanisõsinaame repana. Ainapi charo saisinaame. Sanisõrena repaʉ Jesús repaoname teekachapana canʉkasinaame. \v 10 Ũcuarʉmʉ Jesús vʉni ikasikʉamʉ repaote. \p —‍Mʉʉre ikasina, ¿keechejare paiche? ¿Teeʉjẽe, “Mʉʉ cuache choosie roijʉ̃ʉ”, chiimanere repana mʉʉre? —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 11 Chikʉna repao ikasikoamo. \p —‍Teeʉjẽe jãajañe ikamanesinaame chʉʉre —‍chiisikoamo. \p Chikona ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Chʉʉ ũcuajache, “Mʉʉ cuache choosie roijʉ̃ʉ”, chiimamʉ mʉʉre. Chura sani mʉʉ cuache chooche ũhasõ joe choomanejʉ̃ʉ —‍chiisikʉamʉ Jesús repaote. \s Pãire Miañejañe Paikʉmʉ Jesús \p \v 12 Ũcuarʉmʉ Jesús joe ikasikʉamʉ repanare Dios vʉe painare. \p —‍Pãi chʉʉre cuasajʉ jovosina chʉʉpi paiche reojachere ĩsiʉna cuache paimañe miacheja painajañe repana rekoñoã reojache paijanaame —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 13 Chikʉna fariseopãi ikasinaame repaʉte. \p —‍Mʉʉ paichete meñe kʉakʉ joremʉ mʉʉ —‍chiisinaame repana. \p \v 14 Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Chʉʉ raisichejajẽe vesʉjʉ chʉʉ saijachejajẽe vesʉme mʉsanʉkona. Chʉʉtani masimʉ. Jãajekʉna chʉʉ paichete chʉʉ meñe kʉasie ũcuarepaame. \v 15 Mʉsanʉkonatani chekʉna ikachejache chʉʉ paichete vesʉjʉ, “Cuache choomʉ ikʉ”, chiime. Chʉʉtani pãire jãajañe ikara chini raisikʉmamʉ. \v 16 Chekʉrʉmʉ chʉʉpi mʉsanʉkona paichete ña ikani ũcuarepa ikaraamʉ. Chʉʉ teeʉ cuasachete ikamamʉ chʉʉ. Jakʉ chʉʉre Raosikʉ kʉachename chʉʉ cuasache ikakʉmʉ chʉʉ. \v 17 Mai aipãi tocha jokasie ijache kʉamʉ: \q Pãi teekachapanapi chekʉ paichete ña ũcuatee kʉato jachamanejʉ̃ʉ repana kʉache, \m chiimʉ. \v 18 Chʉʉ paichete meñe kʉamʉ chʉʉ. Chʉʉre Raosikʉ Jakʉ ũcuajache chʉʉ paiche kʉamʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 19 Chikʉna sẽesinaame repana repaʉte. \p —‍Mʉjakʉ, ¿keechejare paikʉ? —‍chiisinaame repana. \p Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Chʉʉ paiche vesʉme mʉsanʉkona. Chʉʉ Jakʉ paiche ũcuajache vesʉme. Chʉʉ paiche masini Jakʉ paiche ũcuajache masiraame mʉsanʉkona —‍chiisikʉamʉ repaʉ repanare. \p \v 20 Dios vʉere paiʉ chechokʉ jãajañe ikasikʉamʉ Jesús, Dioni ĩsijʉ kuri mañavʉã cachejare nʉkakʉ. Repaʉte chẽareorʉmʉ Dios chiisirʉmʉpi chutaa tĩamaʉna teeʉjẽe chẽamanesinaame repaʉte. \s “Chʉʉ saicheja saicuamʉ mʉsanʉkonare”, chiimʉ Jesús \p \v 21 Ũcuarʉmʉ Jesús joe ikasikʉamʉ repanare. \p —‍Sanisõjamʉ chʉʉ. Chʉʉ saisirʉmʉ kuejanaame mʉsanʉkona chʉʉre. Jãatani jñaamapʉ rekoñoã cuache tʉnocojñomanapi jũnisõjanaame mʉsanʉkona. Chʉʉ saicheja saicuamʉ mʉsanʉkonare —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 22 Chikʉna ikasinaame repana judíopãi chʉ̃ʉna. \p —‍¿Jese paiʉna, “Chʉʉ saicheja saicuamʉ mʉsanʉkonare”, chiikʉ ikʉ? ¿Repaʉji meñe vanisõjaʉ? —‍chiisinaame repana. \p \v 23 Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Cheja canaame mʉsanʉkona. Chʉʉtani cʉnaʉmʉ cakʉamʉ. Pãi cuasachechia cuasanaame mʉsanʉkona. Chʉʉtani Dios cuasachejache cuasakʉmʉ. \v 24 Jãajekʉna pãi cuasachechia cuasanajejʉna, “Rekoñoã cuache tʉnocojñomanapi jũnisõjanaame mʉsanʉkona”, chiisikʉamʉ. Chʉʉ paichete mʉsanʉkonare chʉʉ kʉasiere asa chẽamaneni cuache tʉnocojñomanapi jũnisõjanaame mʉsanʉkona —‍chiisikʉamʉ repaʉ repanare. \p \v 25 Chikʉna repaʉte sẽesinaame repana. \p —‍¿Jeejaiʉʉ mʉʉ? —‍chiisinaame repana. \p Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Chʉʉ apechechorʉmʉpi vʉa chʉʉ paiche kʉakʉ paimʉ chʉʉ mʉsanʉkonare. \v 26 Chutaa chʉo rʉa ikache paamʉ chʉʉ. Mʉsanʉkona choojʉ paichete ñakʉ ikani, “Cuache choome ina”, chiiraamʉ chʉʉ. Ñakʉtani ikamamʉ chʉʉ. Chʉʉre Raosikʉpi chʉo ũcuarepare siarʉmʉ ikakʉna asakʉ ũcuare pãire kʉamʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 27 Repaʉ Jesús Pʉkakʉ Dios paichete kʉasikʉamʉ. Jãatani asavesʉsinaame repana. \v 28 Asavesʉjʉna ijache ikasikʉamʉ repaʉ: \p —‍Mʉsanʉkonapi chʉʉni Dios Raosikʉni kurususẽverona jẽjo nʉkoni chʉʉ paiche masijʉ ijache ikajanaame: “Dios Raosikʉamʉ ikʉ. Repaʉ cuasachechia ikamanesikʉamʉ. Repaʉ Pʉkakʉ chechochechia ikasikʉamʉ ikʉ”, chiijʉ masijanaame mʉsanʉkona. \v 29 Chʉʉre Raosikʉ chʉʉname paimʉ. Repaʉ chiichete chʉʉpi siarʉmʉ chookʉna jmamakarʉjẽe jokamakʉamʉ Repaʉ chʉʉre —‍chiisikʉamʉ Jesús. \p \v 30 Repaʉji jãajañe ikaʉna reparʉmʉ pãi jainʉko, “Dios Raosikʉamʉ ikʉ”, chiijʉ cuasajʉ jovosinaame repaʉte. \s Diore cuasana paichename cuache paina paichete kʉamʉ \p \v 31 Ũcuarʉmʉ Jesús repaʉte cuasanare judíopãi ijache ikasikʉamʉ: \p —‍Mʉsanʉkonapi chʉʉ chʉ̃ʉñete jokasõmañe siarʉmʉ choojʉ pani chʉʉ neerepana paijanaame. \v 32 Chʉʉ kʉachete chʉo ũcuarepare asa chẽa masijʉna pãi chẽa paacojñonajañe cuache paisinare etochejache reojache chookaijamʉ chʉʉ mʉsanʉkonare —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 33 Chikʉna ikasinaame repana. \p —‍Aperʉmʉ paisikʉ Abraham jojosinaame chʉkʉna. Jãajekʉna jmamakarʉjẽe chekʉna chẽa paacojñomanaame chʉkʉna. Jãatani ijache ikasikʉamʉ mʉʉ chʉkʉnate: “Mʉsanʉkonare pãi chẽa paacojñonajañe paisinare etochejache reojache chookaijamʉ chʉʉ”, chiisikʉamʉ mʉʉ. ¿Jese paiʉna jãajañe ikaʉ? —‍chiisinaame repana repaʉte. \p \v 34 Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Cuache choona ũcuanʉko cuapi chẽa paakʉna choochete rupʉ chookaapʉ chini chẽa paacojñonajañe paime. Ũcuarepaame jãa. \v 35 Pãiʉ repaʉ chẽa paakʉte majapãiʉmakʉjekʉna ai paamamʉ. Repaʉ mamakʉtetani majapãiʉjekʉna ai paamʉ. \v 36 Chʉʉpi Dios Mamakʉji mʉsanʉkonare pãi chẽa paacojñonajañe painani etochejache reojache chookatu chẽacojño etasina paichejache ũcuarepa reojache paijanaame mʉsanʉkona. \v 37 Abraham jojocojñosinaame mʉsanʉkona. Masimʉ chʉʉ jãa. Repaʉ jojocojñosinatani chʉʉ chechochete jachajʉ vanisõñu chiime mʉsanʉkona chʉʉre. \v 38 Chʉʉ Jakʉname paiʉ ñasiere kʉamʉ chʉʉ. Mʉsanʉkonatani mʉjakʉrepaʉ ikachete choome —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 39 Chikʉna ikasinaame repana. \p —‍Abraham jojocojñosinaame chʉkʉna —‍chiisinaame repana. \p Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Mʉsanʉkonapi Abraham choosiejache reojache chooni repaʉ jojorepasina pairaame. \v 40 Diopi chʉo ũcuarepare kʉakʉna asa kʉakʉte vanisõñu chiime mʉsanʉkona chʉʉre. Jmamakarʉjẽe mʉsanʉkona choochejache cuache choomanesikʉamʉ Abraham. \v 41 Mʉjakʉrepaʉ choochejache choome mʉsanʉkona —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p Chikʉna ikasinaame repana. \p —‍Chekʉ chĩimame chʉkʉna. Chʉkʉna Jakʉrepaʉ teeʉmʉ Diochia —‍chiisinaame repana. \p \v 42 Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Diopi raoʉna ichejare rani paimʉ chʉʉ. Dios mʉsanʉkona Jakʉrepaʉ paito chʉʉre Repaʉ raosikʉre chiiraame mʉsanʉkona. Chʉʉchia teeʉ cuasa cajesikʉmamʉ chʉʉ. Diopi raosikʉamʉ chʉʉre. \v 43 ¿Jese paiʉna chʉʉ ikache asavesʉche mʉsanʉkona? Chʉʉ ikachete asacuhejʉna asomamʉ mʉsanʉkonare. \v 44 Mʉjakʉamʉ jãʉ vati ai. Repaʉ neenajejʉ repaʉ chiichechia chooñu chiime mʉsanʉkona. Mamarʉmʉpi vʉa pãi vaikʉmʉ repaʉ. Chʉo ũcuarepa cuhekʉjekʉ siarʉmʉ jorekʉmʉ repaʉ. Jore aiamʉ repaʉ. Jore aijekʉ joreni repaʉ choochete choomʉ. Repaʉ paicheme jãa. Jãajekʉna pãi ũcuanʉko jorena pʉkakʉamʉ repaʉ. \v 45 Chʉʉretani chʉo ũcuarepare ikakʉna jachame mʉsanʉkona. \v 46 Mʉsanʉkonapi teeʉ chʉʉ cuache chooche ñasikʉ pani kʉajʉ̃ʉ. Chʉo ũcuarepare ikakʉmʉ chʉʉ. ¿Jese paiʉna mʉsanʉkona chʉʉ ikache cuasamañe? \v 47 Dios neena Repaʉ chʉo asa chẽame. Mʉsanʉkonatani Dios neemanajejʉ Repaʉ chʉo asacuheme —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \s Abraham chutaa peorʉmʉ paikʉmʉ Cristo \p \v 48 Ũcuarʉmʉ judío aina ikasinaame repaʉte Jesure. \p —‍“Samariapãiʉjekʉ vatire paamʉ mʉʉ”, chiijʉ chʉo ũcuarepare ikame chʉkʉna —‍chiisinaame repana. \p \v 49 Chitena Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Vatijẽe peomʉ chʉʉ. Chʉʉ Jakʉre cuasakʉjekʉ Repaʉte reojache ikakʉmʉ chʉʉ. Mʉsanʉkonatani chʉʉni ña kʉkʉmapʉ cuache ikame. \v 50 “Pãi, ña kʉkʉjʉ̃ʉ chʉʉre”, chiimamʉ chʉʉ. Jakʉtani, “Pãi ña kʉkʉajʉ mʉʉre”, chini raosikʉamʉ chʉʉre. Chʉʉre ña kʉkʉmana Ũcuaʉji roiche chʉ̃ʉʉna cuache choocojñojanaame repana. \v 51 Chʉʉ ikache jachamañe choona choosõmanejanaame. Ũcuarepaame jãa —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 52 Chikʉna ikasinaame repana. \p —‍Aperʉmʉ paisikʉ Abraham jũnisõasomʉ, Dios chʉo kʉasina ũcuajache. Mʉʉtani, “Chʉʉ ikache jachamañe choona choosõmanejanaame”, chiimʉ. Vatire paakʉjekʉ jãajañe ikamʉ mʉʉ. Chura masime chʉkʉna. \v 53 “¿Mai aipãiʉte Abrahamre naa rʉa masimʉ chʉʉ”, chiikʉ mʉʉ? Repaʉ Abraham jũnisõasomʉ, Dios chʉo kʉasina ũcuajache. “Repanare naa rʉa masikʉmʉ chʉʉ”, chiiʉ cuasacosomʉ mʉʉ —‍chiisinaame repana. \p \v 54 Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Chʉʉpi meñe, “Rʉa masiʉmʉ chʉʉ”, chiito jacharaame pãi chʉʉre. Chʉʉ Jakʉtani, “Chʉʉ chĩi rʉa masiʉmʉ”, chiikʉmʉ chʉʉre. Repaʉ ikache asacuhenatani, “Dios chʉkʉnate paakʉmʉ”, chiime mʉsanʉkona. \v 55 “Dios chʉkʉnate paakʉmʉ”, chiinatani Repaʉ paiche vesʉnaame mʉsanʉkona. Chʉʉtani Repaʉ paiche masikʉmʉ. Chʉʉpi, “Dios paiche vesʉkʉmʉ chʉʉ”, chini joreraamʉ mʉsanʉkona jorechejache. Repaʉ paiche masikʉjekʉ Repaʉ chʉ̃ʉñe chookʉmʉ chʉʉ. \v 56 Mai aipãiʉ Abraham chʉʉ icheja cheja raijachere masikʉ pojosikʉamʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 57 Chikʉna ikasinaame repana. \p —‍¿Jese paiʉna chutaa cincuentarepaʉ̃sʉrʉmʉjẽe peokʉtani, “Abrahamre ñasikʉamʉ chʉʉ”, chiikʉ mʉʉ? —‍chiisinaame repana. \p \v 58 Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Repaʉ Abraham chutaa peorʉmʉ paikʉmʉ chʉʉ. Ũcuarepaame jãa —‍chiisikʉamʉ. \p \v 59 Jãajañe ikaʉna asa perujʉ catare siasinaame repana, Jesuni sua vẽasõñu chini. Jãajañe choojʉna Dios vʉe paisikʉ kati eta pãi kuanupʉ chenevʉji ñomañe sanisõsikʉamʉ repaʉ Jesús. \c 9 \s Naavaʉ aineesikʉre Jesús vasosiere kʉamʉ \p \v 1 Ũcuarʉmʉ repaʉ Jesús kuiʉ pãiʉte naavaʉ aineesikʉni ñasikʉamʉ. \v 2 Ñaʉna chʉkʉna repaʉ neena ikasinaame repaʉte. \p —‍Masiʉ, ¿jese paiʉna ivaʉ naavaʉ jñaacojñoʉ? ¿Repaʉ rekocho cuache paache roire naavaʉ jñaacojñoʉ? Jãapãani, ¿pʉkakʉpãi cuache paiche roire naavaʉ jñaacojñoʉ? —‍chiisinaame chʉkʉna. \p \v 3 Chitena Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Repaʉ cuache paache roimamʉ jãa. Ũcuachia pʉkakʉpãi cuache chooche roimamʉ. Rupʉ Diopi vasoʉna pãipi ña, “Dios peore masikʉmʉ”, chiijʉ masiajʉ chini naavaʉ aineesikʉamʉ ikʉ. \v 4 Pãi repana chooche umucusena chooreomʉ. Ñamitani choocuamʉ. Ũcuajache chʉʉre Raosikʉ Dios chʉ̃ʉ jokasiere maipi churana choomato cuamʉ. Naa paisirʉmʉ choocuajamʉ. \v 5 Chejare chutaa paiʉ pãire Miañejañe Paikʉmʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 6 Jãajañe ika pini chejana coo tutu chao chacho mini naavaʉ ñakocaãna suirisikʉamʉ repaʉ. \fig blind man healed with mud|Cn01739B.tif|span||D.C.Cook| |Jn 9.6\fig* \v 7 Choo pini repaʉte ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Okoruruvʉ Siloé chiicojñoruruvʉna sani mʉʉ chia choasõjʉ̃ʉ chao —‍chiisikʉamʉ repaʉ. (“Siloé” chini “Saosie” chiimʉ.) \p Ikaʉna sani choasõ rakʉna ñakocaã ñosikʉamʉ repaʉte. \v 8 Ñakocaãre ñakʉna repaʉte kueñe painaname repaʉji kuri siarʉmʉ sẽeʉ ñuiʉna ñasina ikasinaame. \p —‍¿Naavaʉjekʉ aperʉmʉ ichejare ñuiʉ kuri sẽesikʉmakʉ repa ikʉ? —‍chiisinaame repana. \p \v 9 Chitena chekʉna ikasinaame. \p —‍Ũcuaʉmʉ ikʉ —‍chiisinaame. \p Chekʉna ijache ikasinaame: \p —‍Tĩiʉtani rupʉ ũcuaʉjaiʉmʉ ikʉ —‍chiisinaame. \p Ũcuarʉmʉ ũcuaʉji ikasikʉamʉ. \p —‍Ũcuaʉmʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 10 Chikʉna sẽesinaame repana. \p —‍¿Jese paiʉna naavaʉ paisikʉtani chura ñakʉ mʉʉ? —‍chiisinaame repana. \p \v 11 Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Pãiʉ Jesús veekʉji coo tutu chao chacho mini chʉʉ ñakocaãna suiri ijache ikasikʉamʉ chʉʉre: “Okoruruvʉ Siloé chiiruruvʉna sani mʉʉ chia chaore choasõjʉ̃ʉ”, chiisikʉamʉ. Chikʉna sani choa piniʉna ñakocaã ñosikʉamʉ chʉʉre —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 12 Chikʉna sẽesinaame repana. \p —‍¿Jeechejare paikʉ repaʉ, mʉʉ ikakʉ? —‍chiisinaame. \p Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Vesʉmʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ naavaʉ paisikʉ. \s Fariseopãi naavaʉ paisikʉre repaʉte vasosiere sẽesiere kʉamʉ \p \v 13-14 Jesús chaopi chacho mini naavaʉre vasoumucuse pʉaumucuse paisikʉamʉ. Jãajekʉna pãi naavaʉ paisikʉre fariseopãi paivʉena mʉvaasome. \v 15 Mʉvarena repana fariseopãi naavaʉ paisikʉre chekʉna sẽesiejache sẽniasome. \p —‍¿Jese choo ñakocaã ñakʉ mʉʉ? —‍chiniasome. \p Chitena ikaasomʉ repaʉ. \p —‍Chʉʉ ñakocaãna chaopi chacho suiriʉna okopi choasõjani ñamʉ chʉʉ chura —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 16 Chikʉna fariseopãi teena ijache ikaasome: \p —‍Mʉʉre pʉaumucusena vasosikʉ Dios raomanesikʉcosomʉ. Dios Raosikʉ pani pʉaumucuse jãajañe choomaneraamʉ repaʉ —‍chiniasome. \p Chekʉnatani ijache ikaasome: \p —‍Ikʉre vasosikʉ cuache paikʉ pani Diochia teeʉ choomasiche choomaneraamʉ —‍chiniasome. Ũcuatee cuasamaneasome repana. \p \v 17 Jãajekʉna naavaʉ paisikʉre joe sẽniasome repana. \p —‍Mʉʉre vasosikʉ paiche, ¿jese chiikʉ mʉʉ? —‍chiniasome repana. \p Chitena ikaasomʉ repaʉ. \p —‍“Dios chʉo kʉakʉmʉ”, chiimʉ chʉʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 18 Ũcuarʉmʉ judío aina repaʉte vasosiere jachajʉ, “Naavaʉ paisikʉmamʉ ikʉ”, chiijʉ jachaasome. Jachajʉ repaʉ pʉkakʉpãi soni rao \v 19 sẽniasome repana. \p —‍¿Ikʉ mʉsanʉkona chĩiaʉ? Ivaʉ mʉsanʉkona, “¿Chĩirʉmʉna teana naavaʉ aineesikʉ”, chiicojñovaʉaʉ? Jãa paito, ¿jese choo chura ñakocaã ñakʉ ikʉ? —‍chiniasome repana. \p \v 20 Chitena pʉkakʉpãi ikaasome repanare. \p —‍Chʉkʉna chĩiamʉ ikʉ. Teana naavaʉ aineesikʉamʉ ikʉ. \v 21 Jãatani repaʉ ñakocaã choo ñañe vesʉme chʉkʉna. Repaʉte vasosikʉre ũcuajache vesʉme chʉkʉna. Sẽniasajʉ̃ʉ repaʉni kʉaakʉ. Aiamʉ repaʉ —‍chiniasome repana. \p \v 22 Fariseopãire vajʉchʉjʉ jãajañe ikaasome repana pʉkakʉpãi. Aperʉmʉ judíopãi chʉ̃ʉna, “ ‘Jesús Dios Raocojñosikʉamʉ’, chiinare mai judíopãi chiivʉe kakache ʉ̃señu”, chiniasome. \v 23 Jãajañe chiisiejekʉna, “Aiamʉ repaʉ. Repaʉni sẽniasajʉ̃ʉ”, chiniasome repana. \p \v 24 Ũcuarʉmʉ repana judío aina naavaʉ paisikʉre joe soni ikaasome. \p —‍Dios ñakʉte chʉo ũcuarepare ikajʉ̃ʉ. “Mʉʉre vasomʉ chʉʉ”, chiisikʉ cuakʉmʉ —‍chiniasome repana. \p \v 25 Chitena ikaasomʉ repaʉ. \p —‍Chekʉrʉmʉ cuache chookʉmʉ repaʉ. Chekʉrʉmʉ pãakʉmʉ. Vesʉmʉ chʉʉ. Ietani masimʉ: Aperʉmʉ naavaʉ paisikʉ chura ñamʉ chʉʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 26 Chikʉna joe sẽniasome repana repaʉte. \p —‍¿Jese chooʉ repaʉ? ¿Jese chooʉna ñakocaã ñoʉ mʉʉre? —‍chiniasome repana. \p \v 27 Chitena ikaasomʉ repaʉ. \p —‍Repaʉ choosie kʉacuhasikʉamʉ chʉʉ. Jãatani jachame mʉsanʉkona. ¿Jese paiʉna joe, “Kʉajʉ̃ʉ”, chiiche mʉsanʉkona chʉʉre? ¿Mʉsanʉkona ũcuachia repaʉni jovoñu chiiche? —‍chiniasomʉ repaʉ repanare. \p \v 28 Chikʉna asa perujʉ repaʉte ijache ikaasome repana: \p —‍Mʉʉ repaʉ chʉ̃ʉñe chookʉmʉ. Chʉkʉnatani Moisés chʉ̃ʉ jokasie choonaame. \v 29 Dios Moisere ikasie masinaame chʉkʉna. Mʉʉre vasosikʉre raosikʉretani vesʉme chʉkʉna —‍chiniasome repana. \p \v 30 Chitena ikaasomʉ repaʉ. \p —‍¿Repaʉte raosikʉre vesʉche mʉsanʉkona? ¡Jeerʉa tĩiñeañe jãa! Chʉʉre vasosikʉamʉ repaʉ. \v 31 Cuache paina sẽeñe chookaimamʉ Dios. Jãare masime mai. Repaʉte Diore pojojʉ Repaʉ chʉ̃ʉñe choona sẽeñetani chookaikʉmʉ Repaʉ. \v 32 Teeʉterejẽe naavaʉ aineesikʉre vasoasomʉ chiicojñokʉte asamanaame mai. \v 33 Repaʉji Dios raomanesikʉ pani Diochia teeʉ choomasiche choomaneraamʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 34 Chikʉna ikaasome repana. \p —‍¿Chĩirʉmʉna teana cuache aineesivaʉpi chechora chiikʉ mʉʉ chʉkʉnate? Rʉa tĩiñeame jãa —‍chiniasome repana. Chini repaʉte vesena etoasome repana. \s Diore cuasamana naavana paichejache paichete kʉamʉ \p \v 35 Ũcuarʉmʉ Jesús naavaʉ paisikʉre etosie asasikʉamʉ. Asasikʉjekʉ repaʉte kue jñaa ijache ikasikʉamʉ repaʉ: \p —‍¿Dios Raosikʉre cuasakʉ mʉʉ? —‍chiisikʉamʉ repaʉ ũcuaʉji. \p \v 36 Chikʉna ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍¿Kaʉaʉ repaʉ? Kʉajʉ̃ʉ chʉʉre; repaʉni cuasara —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 37 Chikʉna Jesús ikasikʉamʉ repaʉte. \p —‍Ñacuhamʉ mʉʉ repaʉte. Ũcuaʉmʉ chʉʉ, mʉʉre ikakʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 38 Chikʉna asa Jesure tijñeñe rore pʉʉ ñuiʉ ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Pãi Ũcuanʉkore Paakʉ, cuasamʉ chʉʉ mʉʉre —‍chiiʉ repaʉte pojosikʉamʉ repaʉ. \p \v 39 Ũcuarʉmʉ Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Ichejare chejare caje paiʉ chechomʉ chʉʉ, cuache painajejʉ, “Naavana paichejache painaame chʉkʉna”, chiinapi asa chẽa chʉʉni cuasajʉ ñakocaã ñana paichejache reojache paapʉ chini. Jãatani chekʉnare, “Dios chʉo masinajejʉ reojache painaame chʉkʉna”, chiinani, “Dios chʉo masinatani chʉʉni cuhejʉ naavana paichejache paime mʉsanʉkona”, chisa chini cajesikʉamʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ. \p \v 40 Repaʉ ikasiere asa fariseopãi teena repaʉte jame paina sẽesinaame. \p —‍¿Mʉʉ cuasato chʉkʉna naavana paichejache painaañe? —‍chiisinaame repana. \p \v 41 Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Mʉsanʉkonapi Dios chʉore vesʉjʉ naavana paichejache pani chʉʉre cuheche roiche peoraamʉ mʉsanʉkonare. Jãatani, “Dios chʉo masime chʉkʉna”, chiinapi chʉʉni cuhejʉna roiche paimʉ mʉsanʉkonare —‍chiisikʉamʉ repaʉ Jesús. \c 10 \s Oveja kuirakʉ paichete kʉamʉ \p \v 1 Ũcuarʉmʉ Jesús repanani chʉvakʉ ijache ikasikʉamʉ: \p —‍Pãiʉ ñaaʉji ovejavana paisokorona rani jatisaaro kakamañe tĩichejapi kakamʉ. \v 2 Repavanare kuirakʉtani jatisaaroji kakamʉ. \v 3 Repavanare kuirakʉji ũcuasokorona kakara chiito repasaaro pẽjekaikʉji jatisaaro vatakaimʉ. Vataʉna kaka repavana mamire veokʉ soito ũcuanʉko repavana mami asamasime repana. Soiʉna tuha jame etame repaʉte. \v 4 Repavanare ũcuanʉkore etua charo saiʉ soiʉna asamasijʉ tuha repaʉ kuichejña jame kuime repavana. \v 5 Tĩiʉpi repanare soito asavesʉjʉ tuhamañe vʉvʉsõme tĩiʉjekʉna. Ũcuarepaame jãa —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 6 Repanani chʉvakʉ jãajañe ikasikʉamʉ Jesús. Jãatani repaʉ ikache asavesʉsinaame repana. \s Ovejavanare reojache paakʉ paichejache paikʉmʉ Jesús \p \v 7 Ũcuarʉmʉ Jesús joe ikasikʉamʉ. \p —‍Repana paisokorona ovejavana kakasaarojache paikʉmʉ chʉʉ. Ũcuarepaame jãa. \v 8 Chʉʉ chutaa raimarʉmʉ pãi jainʉko teenachia rani, “Dios raosikʉamʉ chʉʉ”, chiijʉ jorejʉ chechosinaame. Ñaana choochejache choosinaame repana. Repana chechoche chʉʉ neena jachasinaame. \v 9 Ovejavana paisokoro kakasaarojache paikʉmʉ chʉʉ. Jãajekʉna ovejavanapi repana paisokorona kakachejache pãipi chʉʉni cuasani chʉʉpi chẽa paakʉ kuirakʉna rʉa pojojʉ reojache paijanaame. \p \v 10 ’Ñaaʉji rani ovejavanare ñaasõmʉ. Chekʉrʉmʉ repavanare vani siasõmʉ. Jãajañe choora chinite raimʉ ñaaʉ. Repaʉ choochejache choome jorejʉ chechona. Chʉʉtani paiche reojachere ĩsira chini raisikʉamʉ, pãipi karamañe reojache paapʉ chini. \v 11 Ovejavanare reojache paakʉ paichejache paikʉmʉ chʉʉ. Chekʉrʉmʉ ovejavanare paakʉ reokʉjekʉ, chaipi ovejavanani ãnisõra chini raiʉna ñani, “Chʉʉpi ivanare cuache choochete ʉ̃seto chai chʉʉni ãnisõjamʉ”, chiikʉtani ũcua ʉ̃semʉ repaʉ. \v 12 Chekʉrʉmʉ kurire koora chini tĩiʉpi kuirakaimʉ repavanare. Kuirakʉna chekʉrʉmʉ chaipi repavanani ãnisõra chini raiʉna ñani repavanare joka vʉvʉsõmʉ repaʉ, repanare paakʉmakʉjekʉ. Joka vʉvʉsõʉna chaipi rani teevaʉre chẽaʉna chekʉna teenachia vʉvʉsõme. \v 13 Kurire koora chini kuirakʉjekʉ repavanare oimañe joka vʉvʉsõmʉ repaʉ, chaipi rakʉna. \p \v 14 ’Ovejavanare reojache paakʉ paichejache paikʉmʉ chʉʉ. Chʉʉ neenare masimʉ chʉʉ. Chʉʉre ũcuajache masime repana. \v 15 Chʉʉ Jakʉ masimʉ chʉʉre. Chʉʉ ũcuajache Repaʉte masimʉ. Chʉʉ neenani cuache choochete ʉ̃sera chini chuenisõñe cuhemañe jũijamʉ chʉʉ. \v 16 Chekʉnare ũcuachia judío peonare paamʉ chʉʉ. Repanani soiʉna asa jachamañe rani chʉʉni jovo judío pãiname ũcuateekuanupʉjache paijʉna teeʉ paakʉ kuirajamʉ chʉʉ repanare ũcuanʉkore. \p \v 17 ’Pãi cuache choochete roikasa chini chuenisõñete cuhemaʉna Jakʉ chʉʉre rʉa chiimʉ. Joe vajʉrasa chini cuhemañe chuenisõjamʉ chʉʉ. \v 18 Chʉʉpi cuheto teeʉjẽe vanisõmanejanaame chʉʉre. Jãatani chʉʉ canivʉ ʉ̃semañe ĩsijamʉ chʉʉ, pãipi vanisõajʉ chini. Chʉʉ canivʉ ĩsireomʉ. Ũcuachia chʉʉpi jũnisõ vajʉrasa chiito vajʉraireomʉ chʉʉre. Jãajañe chooakʉ chini chʉ̃ʉ jokasikʉamʉ Jakʉ chʉʉre —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 19 Jãajañe ikaʉna asa ũcuatee cuasamapʉ sãiñechia keresinaame repana judío aina. \v 20 Jainʉko ijache ikasinaame: \p —‍Vatire paakʉjekʉ vẽveʉmʉ ikʉ. Ikʉ ikache asamaneñu mai —‍chiisinaame. \p \v 21 Chekʉnatani ijache ikasinaame: \p —‍Vati paana jãajañe ikamanaame. Ũcuachia vati naavanare vasomanaame —‍chiisinaame repana. \s Judío aina Jesure cuhechete kʉamʉ \p \v 22 Ũcuarʉmʉ judíopãi Jerusalén vʉejoopona Dios vʉe aperʉmʉ judío peonani tʉa carevasiere cuasajʉ fiesta choosinaame. Okorʉmʉ paisikʉamʉ reparʉmʉ. \v 23-24 Ũcuarʉmʉ Jesupi Dios vʉe vese cakachapate Portal de Salomón chiikachapate nʉka kuiʉna ña judío ainapi rani rũhisokoro nʉkajʉ ijache ikasinaame repaʉte: \p —‍Mʉʉpi asavesache kʉakʉna vesʉme chʉkʉna mʉʉ paiche. Dios Raosikʉ Cristo pani teana rũhiñe kʉajʉ̃ʉ chʉkʉnate —‍chiisinaame repana. \p \v 25 Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Ũcuare kʉasikʉamʉ chʉʉ. Jãatani jachame mʉsanʉkona. Jakʉpi chʉ̃ʉ raoʉna rani Repaʉchia teeʉ choomasiche choo ñomʉ chʉʉ, pãipi chʉʉ paichete masiajʉ chini. \v 26 Mʉsanʉkona chʉʉ neenamanajejʉ jachajʉ cuasamame chʉʉre. \v 27 Chʉʉ neena chʉʉ ikache asamasijʉ jovo jame kuijʉ chʉʉ chʉ̃ʉñe choome. Repanare masimʉ chʉʉ. \v 28 Chʉʉpi repanani chookaiʉna reojache paijʉ jũnisõsirʉmʉ vati toa saimañe Dios paichejare ai sani paijanaame repana. Teeʉjẽe tʉamanejanaame repanare chʉʉ neenare. \v 29 Jakʉpi pãi ũcuanʉkore naa rʉa Masikʉji chʉʉni jokaʉna teeʉterejẽe tʉacuamʉ repanare. \v 30 Chʉʉname Jakʉ ũcuateeʉjache painaame chʉkʉna —‍chiisikʉamʉ repaʉ Jesús. \p \v 31 Jãajañe ikaʉna asa perujʉ joe cata siasinaame repana judío aina repaʉni sua vẽasõñu chini. \v 32 Jãajañe chooñu chiijʉna Jesús ikasikʉamʉ repanare. \p —‍Jakʉpi chʉʉni chookaiʉna Repaʉchia choomasiche mʉsanʉkona ñajʉte chooche reojachere rʉa choosikʉamʉ chʉʉ. Chʉʉ choosie, ¿jeere mʉsanʉkona cuhejʉ chʉʉre catapi sua vẽasõñu chiiche? —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 33 Chikʉna joe ikasinaame repana. \p —‍Mʉʉ reojache choosiere cuhejʉ catapi sua vẽasõñu chiimame chʉkʉna. Mʉʉpi, “Chʉʉname Jakʉ ũcuateeʉjache painaame chʉkʉna”, chikʉna cuhejʉ catapi sua vẽasõñu chiime chʉkʉna mʉʉre, Dios cuhechete ikaʉna. Diomamʉ mʉʉ. Rupʉ pãiʉmʉ —‍chiisinaame repana. \p \v 34 Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Mai aipãi tocha jokasie Dios chʉo ijache kʉamʉ: \q Diovanaame mʉsanʉkona, \m chiiche tocha jokaasome repana. \v 35 Repana tocha jokasie, “Diovanaame mʉsanʉkona”, chini Dios chʉo asa chẽana paichete ikamʉ. “Dios chʉo jorechʉoame”, chiicuamʉ. \v 36 Jãatani chʉʉpi, “Dios chĩiamʉ chʉʉ”, chiiʉna asa, “Dios asacuhechete ikamʉ mʉʉ”, chiime mʉsanʉkona chʉʉre, Repaʉ Chẽa Raosikʉni. ¿Jese paiʉna mʉsanʉkona jãajañe ikache? \v 37 Chʉʉ Jakʉ chiichete choomato jachareomʉ chʉʉre. \v 38 Chʉʉ ikache jachanatani chʉʉ Jakʉ chiiche Repaʉchia choomasichete chʉʉpi choo ñokʉna jachamanejʉ̃ʉ mʉsanʉkona. Jachamañe ijache cuasajʉ̃ʉ: “Dioname ũcuateeʉjache paikʉmʉ ikʉ”, chini cuasa masijʉ̃ʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 39 Chikʉna joe chẽañu chiinaretani joka sanisõsikʉamʉ repaʉ. \p \v 40 Eta Jordán chiacha chekʉkãkona aperʉmʉ Juan pãi okorovesichejana ʉ̃sʉʉ mʉikãkona jẽni canʉka paisikʉamʉ repaʉ, chʉkʉna repaʉ neenaname. \v 41 Ũcuachejare paijʉna pãi jainʉko repaʉni ñañu chini rani teena ijache ikasinaame: \p —‍Juan Diochia teeʉ choomasiche choomanesikʉamʉ. Jãatani ikʉ Jesús paiche repaʉ kʉasie peore ũcuarepaame —‍chiisinaame repana. \p \v 42 Ũcuachejana pãi jainʉko repaʉte Jesure cuasajʉ jovosinaame. \c 11 \s Lázaro jũnisõsiere kʉamʉ \p \v 1 Ũcuarʉmʉ Betania vʉejoopo cakʉ Lázaro ravʉna jũniasomʉ. Repaʉ chojeromi ũcuajoopote paniasome Maríaname Marta. \v 2 Repao María Jesús cũana okomaña ro repao rañapi tʉnesikoamo. \v 3 Majaachʉ Lázaroji jũiʉna chojeromi chekʉnani raoasome Jesuni, “Mʉʉ chiicojñokʉ jũimʉ”, chiapʉ chini. \p \v 4 Sa kʉarena asa ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Jũnisõakʉ chini ravʉ jũiñe choomaneasomʉ Dios Lázarote. Rupʉ Repaʉ choomasichete pãire choo ñora chini chooasomʉ. Jãajekʉna jũnisõsikʉtani vajʉrakʉna ña, “Dios peore masikʉmʉ”, chiijanaame pãi. Ũcuachia, “Dios Mamakʉ rʉa masimʉ”, chiijanaame repana —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 5-6 Repaʉ Jesús repanare Martaname chojeoname Lázarote rʉa chiikʉtani, “Lázaro jũimʉ”, chiito asa teana saimanesikʉamʉ. Saimañe teekachapaumucujña ũcuachejare canʉka paisikʉamʉ repaʉ. \v 7 Ũcuarʉmʉ repaʉ chʉkʉnate repaʉ neenare ikasikʉamʉ. \p —‍Judea chejana joe sañu mai —‍chiisikʉamʉ. \p \v 8 Chikʉna ikasinaame chʉkʉna. \p —‍Masiʉ, aperʉmʉ repacheja paina judío aina catapi sua vẽasõñu chiniasome mʉʉre. ¿Ũcuachejana joe sasa chiikʉ mʉʉ? —‍chiisinaame chʉkʉna. \p \v 9 Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Teeumucuse doce horas paimʉ. Pãiʉji umucusena kuni tota tãimañe kuimʉ miakʉna. \v 10 Pãiʉji ñamipi kuni tota tãiʉ kuimʉ miañeji karakʉna —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 11 Ũcuarʉmʉ Jesús joe ikasikʉamʉ. \p —‍Mai cuasacojñokʉ Lázaro kãnisõcuhasikʉamʉ. Jãajekʉna saimʉ chʉʉ repaʉni vʉora chini —‍chiisikʉamʉ. \p \v 12 Chikʉna joe ikasinaame chʉkʉna. \p —‍Chʉkʉnate Paakʉ, Lázaroji jũiʉ kãnisõsikʉ pani vajʉjamʉ —‍chiisinaame chʉkʉna. \p \v 13 Repaʉ Jesús, “Lázaro kãnisõsikʉamʉ”, chiiʉ repaʉ jũnisõsiere ikasikʉamʉ. Repaʉ ikachete asavesʉjʉ, “Lázaro rupʉ kãisiere ikamʉ ikʉ”, chini cuasasinaame chʉkʉna. \v 14 Jãajañe cuasajʉna Jesús rũhiñe kʉasikʉamʉ chʉkʉnate. \p —‍Repaʉ Lázaro jũnisõsikʉamʉ. \v 15 Repana chʉʉre soito teana saimanesikʉamʉ chʉʉ, mʉsanʉkonapi chʉʉni masi cuasaajʉ chini. Mʉsanʉkona chʉʉre masi cuasajachere cuasakʉ pojomʉ chʉʉ. Chura sani ñañu mai —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 16 Ũcuarʉmʉ Tomás Gemelo chiicojñokʉji ikasikʉamʉ chʉkʉnate. \p —‍Ikʉni jame sañu mai. Sani pãipi repaʉni vaito ũcuaʉname chuenisõñu mai —‍chiisikʉamʉ chʉkʉnate. \s Jesús Lázarote jũnisõsivaʉni vasora chini saimʉ \p \v 17 Chʉkʉna sani tĩa ñato ũcuakachapaumucujña tãcojñosikʉ paisikʉamʉ repaʉ Lázaro. \v 18 Betania vʉejoopo Jerusalén vʉejoopo kueñere paimʉ. Chekʉrʉmʉ tres kilómetrocosomʉ. \v 19 Maríaname Marta majaachʉpi jũnisõʉna otare oijʉna chʉroñu chini saisina judío aina jainʉko paisinaame reparʉmʉ. \v 20 Ũcuarʉmʉ Jesupi raiʉna asa etasikoamo Marta repaʉni tijña pojora chini. Maríatani etamañe vʉere paisikoamo. \v 21 Eta tijña pojo pini ikasikoamo repao. \p —‍Pãi Ũcuanʉkore Paakʉ, mʉʉpi ichejare paito chʉʉ achʉ jũnisõmaneraasikʉamʉ. \v 22 Jãatani mʉʉ sẽeñe peore ĩsijamʉ Dios mʉʉre. Masimo chʉʉ jãa —‍chiisikoamo repao. \p \v 23 Chikona Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Mʉachʉ vajʉraijamʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p Chikʉna Marta ikasikoamo. \p \v 24 —‍Masimo chʉʉ jãa. Pãi ũcuanʉko choosie Dios cuasa roiche chʉ̃ʉumucusena vajʉraijamʉ repaʉ —‍chiisikoamo repao. \p \v 25 Chikona ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Chʉʉamʉ pãi jũnisõsinare vasokʉ. Ũcuachia pãi rekoñoãna reojachere paiche jokakʉmʉ chʉʉ. Pãi chʉʉre cuasanapi jũnisõsina chʉʉpi joe rani vasoʉna vajʉrani reojache paijanaame. \v 26 Chʉʉre cuasana reparʉmʉ chutaa vajʉna ũcuachia Dios paichejare ai sani paijanaame. ¿Chʉʉ ikache jachamañe cuasako mʉʉ? —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 27 Chikʉna ikasikoamo repao. \p —‍Jʉ̃jʉ, Cristo, Dios Raocojñosikʉamʉ mʉʉ. Dios aperʉmʉ, “Chejana chʉʉ neekʉre saojamʉ chʉʉ”, chiniasomʉ. Ũcuaʉmʉ mʉʉ. Jãajañe cuasamo chʉʉ —‍chiisikoamo repao. \s Lázarote tãsichejare Jesús ña oisiere kʉamʉ \p \v 28 Jãajañe ika pini repao Marta vʉena coi chojeote Maríate soni teeote kʉaasomo. \p —‍Pãi chechokʉ ranicuhasikʉamʉ. Mʉʉni soimʉ repaʉ —‍chiniasomo repao. \p \v 29 Chikona repao María asa teana vʉni etaasomo repaʉni tijñara chini. \v 30 Chʉkʉna chutaa repajoopo vʉejoopo tĩamanesinaame. Marta chʉkʉnate tijñasichejare chutaa maare paisinaame chʉkʉna. \v 31 Maríapi vʉni eta raiona ña judío aina repanapi otare oijʉna chʉroñu chini raisina repavʉe jame chii paina jame tuhasinaame repaote, “Majaachʉre tãsichejare osa chini saicosomo”, chini. \p \v 32 Eta rani chʉkʉna paicheja tĩa Jesús tijñeñena meñe sime ñuio ijache ikasikoamo repao: \p —‍Pãi Ũcuanʉkore Paakʉ, mʉʉpi ichejare paito chʉʉ achʉvaʉ jũnisõmaneraasikʉamʉ —‍chiisikoamo repao. \p \v 33 Judío ainapi repaoname oijʉ raichete ña sʉmavaʉ paisikʉamʉ Jesús. \v 34 Repaʉni sʉmaʉna repanare sẽesikʉamʉ repaʉ. \p —‍¿Jeechejana mʉsanʉkona repavaʉre tãre? —‍chiisikʉamʉ. \p Chikʉna ikasinaame repana. \p —‍Pãi Ũcuanʉkore Paakʉ, rani ñajʉ̃ʉ —‍chiisinaame repana. \p \v 35 Jesús reparʉmʉ oisikʉamʉ. \v 36 Oiʉna repana judío aina ikasinaame. \p —‍Ñajʉ̃ʉ; Lázarote rʉa chiicosomʉ ikʉ —‍chiisinaame. \p \v 37 Chekʉna teena ijache ikasinaame repaʉte: \p —‍Naavaʉre vasoasomʉ ikʉ. ¿Jese paiʉna Lázarote jũiñe ʉ̃sekaimaneʉ? —‍chiisinaame repana. \s Lázaro vajʉraisiere kʉamʉ \p \v 38 Reparʉmʉ Jesús joe cuasa oiʉ naa rʉa sʉmavaʉ Lázarote tãsicojena saisikʉamʉ. Aikũti caripana tẽtoche ũhisicoje paisikʉamʉ repacoje. Ũcuachia catapʉ ʉjapʉji tapisicoje paisikʉamʉ repacoje. \v 39 Sani tĩa ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Catapʉte kʉñojʉ̃ʉ —‍chiisikʉamʉ. \p Jãajañe ikaʉna jũnisõsivaʉ chojeo Marta ikasikoamo. \p —‍Pãi Ũcuanʉkore Paakʉ, repavaʉre tãsie ũcuakachapaumucujñaame ie chura. Jãajekʉna icoje vataru rʉa ʉ̃tosʉjacosomʉ —‍chiisikoamo. \p \v 40 Chikona ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Mʉʉre ijache ikasikʉamʉ chʉʉ: “Chʉʉre cuasani Dios peore Masiʉ chooche ñajamo mʉʉ”, chiisikʉamʉ chʉʉ mʉʉre —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 41 Chikʉna repapʉ kʉñosinaame repana. Kʉñorena repaʉ Jesús ʉmʉre ñakʉ ijache ikasikʉamʉ: \p —‍Jakʉ, mʉʉpi chʉʉ sẽeñete asakʉna, “Reorepamʉ”, chiimʉ chʉʉ mʉʉre. \v 42 Chʉʉ sẽeñe siarʉmʉ asakʉmʉ mʉʉ. Masimʉ chʉʉ jãa. Jãatani chura ʉjachʉopi ikakʉ sẽemʉ chʉʉ mʉʉre, inapi asa, “Dios Raosikʉamʉ ikʉ”, chini cuasaajʉ chini —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 43 Jãajañe ika pini ʉjachʉopi ijache ikasikʉamʉ repaʉ: \p —‍Lázaro, etajʉ̃ʉ —‍chiisikʉamʉ. \p \v 44 Chikʉna repaʉ jũnisõsivaʉ vajʉrani etasikʉamʉ jʉ̃jñaname cũaname chia reasõsikʉ. Etaʉna Jesús ikasikʉamʉ. \fig Lazarus raised|CN01768B.TIF|span||D.C.Cook| |Jn 11.44\fig* \p —‍Repaʉte reasikãña vanakaijʉ̃ʉ saaʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \s Jesuni chẽañu chini pãi teena cutusiere kʉamʉ \r (Mt 26.1-5; Mr 14.1-2; Lc 22.1-2) \p \v 45 Jesupi jãajañe chooʉna judío aina jainʉko Maríate ñañu chini saisina repaʉ vasosiere ña cuasa jovoasome Jesure. \v 46 Chekʉnatani sani Jesús choosiere fariseopãire kʉaasome. \v 47 Kʉarena asa repana fariseopãiname phairipãi chʉ̃ʉna judíopãi ũcuanʉkore chʉ̃ʉnare soni chii ikaasome. \p —‍Repaʉ Jesús Diochia choomasiche rʉa chookʉasomʉ. ¿Jese choojanaañe mai? \v 48 Maipi ʉ̃semato pãipi ũcuanʉko repaʉni cuasajʉ repaʉ chʉ̃ʉñete chiijʉ jovorena Romapãi chʉ̃ʉnapi asani perujʉ rani Dios vʉe ñañosõ maire ũcuajache jainʉkore vanisõjanaame —‍chiniasome repana. \p \v 49 Chitena Caifás repaʉ̃sʉrʉmʉ judío phairi ai ikaasomʉ repanare jame paikʉji. \p —‍Rʉa vesʉme mʉsanʉkona. \v 50 Maipi repaʉ choochete ʉ̃semapʉ jainʉko chuenisõto cuamʉ. “Chookʉchia ũcuateeʉ pãi ũcuanʉko chuenisõmaneajʉ chini chuenisõkaito naa reomʉ maire”, chiimacosome mʉsanʉkona —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 51 Repaʉchia cuasachete jãajañe ikamaneasomʉ repaʉ. Repaʉ̃sʉrʉmʉ phairi aijekʉna Diopi repaʉ rekochona kʉaʉna judíopãi cuache choochete roikasa chini Jesús chuenisõjañere ikaasomʉ repaʉ. \v 52 Judíopãichia jũni roikaijachere ikamaneasomʉ repaʉ. Ũcuachia Dios Repaʉ neenare siachejñarʉã painare ũcuateekuanupʉ jovojachere ikaasomʉ repaʉ. \v 53 Ũcuaumucusepi vʉa repana judíopãi chʉ̃ʉna Jesure vanisõjañere rʉa cutujʉ paniasome. \p \v 54 Jãajekʉna repaʉ Jesús reparʉmʉpi vʉa judíopãi chʉ̃ʉna paichejña kuimañe paiʉ Judea cheja paisikʉpi eta pãi peocheja kueñe cajoopo Efraín vʉejoopona sani canʉka paisikʉamʉ, chʉkʉna repaʉ neenaname. \p \v 55 Reparʉmʉ Jerusalén vʉejoopo judíopãi repana fiestapi pascuarʉmʉpi tĩapirakʉna repajoopo kueñe cana pãi jainʉko ũcuajoopona maniasome, aperʉmʉ chʉ̃ʉ jokasiere choojʉ cuare tʉneñu chini. \v 56 Mani Dios vʉere kaka paijʉ Jesure kuenajejʉ ijache cutuasome repana sãiñechia: \p —‍¿Jese cuasache mʉsanʉkona? ¿Icheja fiesta choochejana raijaʉ repaʉ? ¿Pãajaʉ? —‍chiniasome repana pãi. \p \v 57 Phairipãi chʉ̃ʉna fariseopãiname ijache ikaasome: \p —‍Pãiʉ ũcuaʉakʉji repaʉ Jesús paichejare masini rani kʉajʉ̃ʉ chʉkʉnate. Repaʉni chẽañu chiime chʉkʉna —‍chiniasome repana. \c 12 \s Romio Jesús cũana okomaña rovesiere kʉamʉ \r (Mt 26.6-13; Mr 14.3-9) \p \v 1 Repaʉ Jesús seirepaumucujña pascuarʉmʉ tĩañe karatona Betania vʉejoopona saisikʉamʉ, repaʉji vasoʉna Lázaro vajʉraisikʉ paijoopona. \v 2 Sakʉna repajoopo cana, pãipi chii Jesuni pojoajʉ chini ãure choosinaame. Chiirena Martapi ãure ãukona Jesuname ñuijʉ ãisinaame repana. Lázaro ũcuajache ũcuaʉname ñuiʉ ãisikʉamʉ. \v 3 Ũcuarʉmʉ repao María trescientos gramos pairaka okomañaraka nardochia choosirakajekʉ rʉa roisirakapi Jesús cũana rove pini repao rañapapi tʉnesõkaisikoamo. Roveona vʉe peore mañasʉsikʉamʉ. \v 4 Ũcuarʉmʉ Jesús neekʉ Judas Iscariote Jesuni cuache chooajʉ chini jokajaʉ ikasikʉamʉ. \p \v 5 —‍¿Jese paiʉna repao trescientoreparere ĩsisõjʉ kuri denariorere koorʉrakare rupʉ jañosõo? Irakare ĩsisõ kuri koo chʉovana paivanani ĩsirʉjachere rurepapʉ choosõmʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 6 Chʉovana paivanare oichete ikamanesikʉamʉ repaʉ. Rupʉ ñaaʉjekʉ jãajañe ikasikʉamʉ. Chʉkʉna Jesús neena chiiche kuri paakaiʉ siarʉmʉ teererechia siasõkaiʉ paisikʉamʉ repaʉ Judas. \v 7 Jãajañe ikaʉna Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Iko chooche ʉ̃semanejʉ̃ʉ. Chʉʉpi jũnisõʉna chʉʉre tãumucuse chʉʉ canivʉte rovejarakare careva paamo repao. \v 8 Chʉovana paivana mʉsanʉkonare siarʉmʉ jame paijavanaame. Jãajekʉna repanare siarʉmʉ reojache chookaijʉ paireojamʉ mʉsanʉkonare. Chʉʉtani mʉsanʉkonare siarʉmʉ jame paimanejamʉ. Jãajekʉna chʉʉre siarʉmʉ jãajañe chookaicuajamʉ mʉsanʉkonare —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \s Phairipãi Lázarote vanisõñu chiichete kʉamʉ \p \v 9 Ũcuarʉmʉ judíopãi jainʉko Jesús Betania vʉejoopo paichete asa saniasome repaʉni ñañu chini. Ũcuachia jũnisõʉna Jesús vasosikʉni Lázaroni ñañu chiniasome repana. \v 10-11 Jesús repaʉte vasosiere asa judíopãi jainʉko Jesure cuasajʉ jovoasome. Jãajekʉna phairipãi chʉ̃ʉna, “Mai chechoche pãi jainʉko ũhasõ Jesuni cuasajʉ jovome”, chini perujʉ Lázaroni vanisõñu chiniasome, Jesure vanisõñu chiichejache. \s Jerusalén vʉejoopo Jesús sani tĩasiere kʉamʉ \r (Mt 21.1-11; Mr 11.1-11; Lc 19.28-40) \p \v 12 Ũcuarʉmʉ judíopãi repana fiestaji pascuarʉmʉpi tĩapirakʉna Jerusalén vʉejoopona jainʉko maniasome. Mani paijʉ joe apeñatatona Jesús raijache asaasome repana. \v 13 Asa pũti kare veri eta repaʉni tijña ʉjachʉopi ijache ikasinaame repana: \p —‍Dios peore masikʉmʉ. Ikʉre Israelpãire chʉ̃ʉakʉ chini repaʉ Raosikʉre reojache chookaaʉ —‍chiisinaame repana. \p \v 14 Ũcuarʉmʉ repaʉ Jesús burrovaʉre jñaa tuhisikʉamʉ. Dios chʉo aperʉmʉ tocha jokasie kʉache choosikʉamʉ. Ijache kʉamʉ repa: \q \v 15 Ũcuanʉko vajʉchʉmañe paijʉ̃ʉ mʉsanʉkona Jerusalén vʉejoopo cana. \q Mʉsanʉkonare chʉ̃ʉkʉte burrochĩivaʉni tuhiʉ raiʉna ñajʉ̃ʉ, \m chiimʉ repa tocha jokasie. \fig triumphal entry|CN01782B.TIF|span||D.C.Cook| |Jn 12.15\fig* \p \v 16 Reparʉmʉ chʉkʉna Jesús neena, “Dios chʉo kʉachete choome ina ikʉre”, chiimanesinaame. Repaʉ Jesús jũni vajʉrani cʉnaʉmʉ mʉisirʉmʉtani repa tocha jokasiere asamasijʉ, “Repa tochasie kʉache choosinaame pãi Jesure”, chiisinaame chʉkʉna. \p \v 17 Pãi Jesuni jame paijʉ repaʉji Lázaroni jũnisõ tãcojñosikʉni soiʉna vajʉrani etaʉna ñasina chekʉnare kʉajʉ paisinaame. \v 18 Diochia choomasiche Jesús chooche kʉajʉna asanajejʉ etasinaame repana pãi repaʉni tijñañu chini. \v 19 Jãajañe choojʉna ña sãiñechia ikasinaame fariseopãi. \p —‍Rʉa cuamʉ ijache paito. Ñajʉ̃ʉ. Pãi ũcuanʉko repaʉte jovome. Ʉ̃secuamʉ jãajañe chooto —‍chiisinaame repana. \s Griegopãi Jesure kuesiere kʉamʉ \p \v 20 Fiestarʉmʉjekʉna Dios chookaisiere cuasajʉ pojoñu chini Jerusalén vʉejoopona sani painare griegopãi sani jame paisinaame. \v 21 Paijʉ Galilea cheja cajoopo Betsaida vʉejoopo cakʉre Felipete mʉa rʉa ikaasome repana griegopãi. \p —‍Jesuni ñañu chiime chʉkʉna —‍chiniasome repana. \p \v 22 Chitena asa mʉa Andreni kʉaasomʉ repaʉ. Kʉa ũcuaʉname Jesuni kʉañu chini mʉaasomʉ repaʉ. \v 23 Kʉarena asa Jesús ikaasomʉ. \p —‍Chʉʉ Dios Raosikʉ paichete pãi jainʉko masirʉmʉ tĩacuhajamʉ. “Rʉa masiʉmʉ ikʉ”, chiijanaame pãi chʉʉre. \v 24 Ijacheame: Ãurakarʉã tãru charo joimʉ. Repacaãpi jonisõmaneni aineemamʉ. Jonisõni ainee pini repañʉ rʉa kʉ̃ijamʉ. Ũcuarepaame jãa. \v 25 Ũcuajache pãiʉ ũcuaʉakʉji repaʉ chiichechia choora chiikʉ cuache paiʉ Dios paicheja saimanejamʉ. Pãiʉ Dios chʉ̃ʉñe choora chiikʉtani reojache paiʉ repaʉ jũnisõsirʉmʉ Dios paichejana ai sani reojache paijamʉ. \v 26 Chʉʉ chʉ̃ʉñe chooñu chiinare, “Chʉʉni jovojʉ̃ʉ”, chiimʉ chʉʉ. Chʉʉre jovoni Dios paichejare sani chʉʉname paijanaame repana. Chʉʉ chʉ̃ʉñe choonare reojache chookaijamʉ Dios, “Reonaame ina”, chini —‍chiniasomʉ repaʉ. \s Jesús repaʉ chuenisõjañere kʉamʉ \p \v 27 Ũcuarʉmʉ Jesús ijache ikaasomʉ: \p —‍Chura rʉa sʉmamʉ chʉʉre. Jakʉre, ¿jese chiijache chʉʉ? “¿Chʉʉre tijñejañe cuache ʉ̃sekaijʉ̃ʉ”, chiijache chʉʉ? Pãara. Jãare choocojñora chini cajesikʉamʉ chʉʉ —‍chiniasomʉ. \v 28 Ũcuarʉmʉ Pʉkakʉre ijache ikasikʉamʉ repaʉ: \p —‍Jakʉ, mʉʉ siache choomasichete choo ñora chini mʉʉre ʉache choojʉ̃ʉ chʉʉre —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p Chikʉna cʉnaʉmʉpi chʉo ikache asosikʉamʉ. \p —‍Chʉʉ masiche siache choo ñocuhasikʉamʉ chʉʉ. Joe choo ñora —‍chiisikʉamʉ Dios. \p \v 29 Ikaʉna asa pãi teena ijache ikasinaame: \p —‍Okocurucosomʉ jãa —‍chiisinaame. \p Chekʉnatani, \p —‍Angelpi ikʉni ikacosomʉ jãa —‍chiisinaame. \p \v 30 Chitena Jesús joe ikasikʉamʉ. \p —‍Chʉʉpi asaakʉ chini ikasiemamʉ jãa. Mʉsanʉkonapi asaajʉ chini ikasieame. \v 31 Chʉʉre cuasamanajejʉ cuache painare cuache tijñerʉmʉ tĩacuhamʉ. Ũcuachia cuache paijʉ chʉʉre cuasamanare chʉ̃ʉkʉte vati aire ʉ̃serʉmʉ tĩacuhamʉ. \v 32 Chʉʉre jẽjo nʉkosirʉmʉ chʉʉpi soiʉna pãi siachejña paina chʉʉni cuasajʉ jovojanaame —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 33 Repaʉte kurususẽverona jẽjo nʉko vẽasõjañere repaʉ jãajañe ikakʉ kʉasikʉamʉ. \v 34 Jãajañe ikaʉna asa ikasinaame pãi. \p —‍Mai aipãi tocha jokasie Dios chʉo ijache kʉamʉ: \q Cristo Dios Raosikʉ jũnisõmañe ai paijamʉ, \m chiimʉ. Jãatani mʉʉ, ¿jese paiʉna, “Pãire jame paaʉ chini Dios Raosikʉre jẽjo nʉkojanaame pãi”, chiikʉ? Jãa paito, Cristo chiicojñokʉ, ¿tĩiʉʉ? —‍chiisinaame repana. \p \v 35 Chitena Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Chʉʉ icheja cheja painare pãi Miañejañe Paikʉ mʉsanʉkonare jmamakarʉ jame pani sanisõjamʉ. Jãajekʉna chutaa miarʉmʉna churana kuijʉ̃ʉ mʉsanʉkona, ruru naisõmaneñu chini. Ruru naisõni ñamipi kuijʉ maapi ñomaʉna cavesʉsõjanaame mʉsanʉkona. \v 36 Chʉʉre Miañejañe Paikʉte chutaa mʉsanʉkonare jame pairʉmʉna cuasajʉ̃ʉ chʉʉ paichejache reojache pañu chini —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p Jãajañe ika pini sani katisõsikʉamʉ repaʉ Jesús. \s Judíopãi Jesure cuasamañere kʉamʉ \p \v 37 Repana ñajʉte Diochia choomasiche siarʉmʉ chookʉtetani repaʉte Jesure cuasamanesinaame repana pãi. \v 38 Dios chʉo kʉakaisikʉ Isaías tocha jokasie kʉache choosinaame repana. Repaʉ tocha jokasie ijache kʉamʉ: \q Chʉʉre Paakʉ, mai kʉache jachajʉ cuasamame pãi. \q Mʉʉ masiche siache choo ñokʉtetani jachame pãi, \m chiimʉ. \v 39 Pãipi cuasavesʉjʉna repaʉ Isaías cheke ijache tocha jokaasomʉ: \q \v 40 Ñakocaã ñamavanajañe paapʉ chini jokaasomʉ Dios. \q Ũcuachia Repaʉ chʉo asavesache chooasomʉ repanare. \q Diopi jãajañe chooʉna, “Ikʉ maire vasojamʉ”, chiimapʉ chʉʉre raimame repana, \m chiiʉ tocha jokaasomʉ. \v 41 Diopi ñokʉna Jesús Masiʉ paiche ñasikʉjekʉ repaʉ paichete kʉakʉ jãajañe tocha jokaasomʉ Isaías maire. \p \v 42 Reparʉmʉ judíopãi jainʉko Jesuni cuhejʉ cuasamanesinaame. Chekʉnatani jachamañe cuasasinaame repaʉte. Ũcuachia repanare chʉ̃ʉna teena cuasasinaame. Cuasanatani fariseopãire vajʉchʉjʉ kʉamanesinaame, “Kʉarena fariseopãipi asa mai judíopãi chiivʉe kakachete ʉ̃sejʉ”, chini. \v 43 Ũcuachia repanare pãi pojochete naa rʉa chiijʉ kʉamaneasome repana, “Kʉato pojojamʉ Dios maire”, chiimapʉ. \s Jesús ikache jachasie roi roijachere kʉamʉ \p \v 44 Ũcuarʉmʉ Jesús ʉjachʉopi ijache ikasikʉamʉ: \p —‍Pãi chʉʉre cuasana chʉʉrechia cuasamame. Chʉʉre Raosikʉre Diore ũcuachia cuasame repana. \v 45 Chʉʉ paiche masina ũcuajache chʉʉre Raosikʉ paiche masime. \v 46 Chʉʉ Miañejañe Paikʉ chejana raisikʉamʉ, pãi chʉʉre cuasanapi chijacheja paina paichejache cuache paimaneajʉ chini. \v 47 Chʉʉ ikache asanatani jachajʉ choomanare, “Jachasie roiche paimʉ”, chisa chini cajesikʉmamʉ chʉʉ. Chʉʉre cuasanani chẽa paakʉ vati toa saichete ʉ̃sekasa chini cajesikʉamʉ chʉʉ. \v 48 Jãatani pãi chʉʉni cuhejʉ chʉʉ ikache asana jachajʉ choomanesie roijanaame Dios pãi ũcuanʉko choosie roiche chʉ̃ʉumucuse. \v 49 Chʉʉchia cuasachete ikamamʉ chʉʉ. Jakʉ, chʉʉre Raosikʉ kʉachete ikamʉ chʉʉ. \v 50 Iere masimʉ chʉʉ: Jakʉ kʉachete chʉʉpi ikakʉna pãipi asa chẽa choona Repaʉ paichejana ai sani paijanaame. Jãajekʉna Jakʉ chʉʉre kʉachetechia ikakʉmʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \c 13 \s Jesús repaʉ neena cũare choamʉ \p \v 1 Reparʉmʉ pascuarʉmʉ tĩaumucuse paisikʉamʉ. Reparʉmʉ Jesús repaʉ saijarʉmʉ tĩakʉna masiasomʉ icheja cheja paiche joka Pʉkakʉ paicheja saijachere. Chʉkʉnate repaʉ neenare cheja painare cuhamañe siarʉmʉ rʉa cuasakʉ paisikʉamʉ repaʉ. \p \v 2-4 Simón Iscariote mamakʉni Judare aperʉmʉ vati aipi repaʉ rekochona cuache chʉ̃ʉasomʉ, Jesure cuache choojanani jokaakʉ chini. Repaʉ Jesús Pʉkakʉ Dios repaʉte raosiename repaʉ paicheja repaʉ joe saijachename pãi ũcuanʉkore chʉ̃ʉakʉ chini Pʉkakʉ repaʉte jokasie masiasomʉ. Jãajañe masikʉji chʉkʉna repaʉ neenaname ãu ãiʉ ñuisikʉpi vʉni repaʉ sẽsevʉ juikãa tĩto repaʉ jiisaivʉna toalla kãapi quẽosikʉamʉ repaʉ. \v 5 Quẽo pini totoreavana oko ro chʉkʉna repaʉ neena cũare choa pini ũcuakãapi jose tʉnesõkaisikʉamʉ repaʉ. \p \v 6 Choakʉ saiʉ Simón Pedro cũa choapirakʉna ijache ikasikʉamʉ repaʉ: \p —‍Chʉʉre Paakʉ, ¿chʉʉ cũare choajaʉ mʉʉ? —‍chiisikʉamʉ. \p \v 7 Chikʉna Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Chʉʉ chura chooche vesʉmʉ mʉʉ. Naa paisirʉmʉ masijamʉ mʉʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 8 Chikʉna Pedro joe ikasikʉamʉ repaʉte. \p —‍Chʉʉ cũa choache ʉ̃semʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ. \p Chikʉna Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Mʉʉ cũa choache ʉ̃seni chʉʉ neekʉ paimanejamʉ mʉʉ —‍chiisikʉamʉ. \p \v 9 Jãajañe ikaʉna ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Jãa paito, Chʉʉre Paakʉ, chʉʉre cũaname jʉ̃jña sĩjopʉ peore choajʉ̃ʉ —‍chiisikʉamʉ. \p \v 10 Chikʉna ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Pãiʉ cucha pinisikʉ joe cuchache chiimamʉ ũcuare meno peocanivʉ cuchasikʉjekʉ. Cũachia choache chiimʉ chao chacasicũajekʉna. Ũcuajache mʉsanʉkona rekoñoã cuchasinajañe cuachejẽe peonaame. Jãatani mʉsanʉkonare jame paikʉ teeʉ repaʉ rekocho ũcua cuache cuasakʉ paimʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 11 Repaʉte cuache choojanare jokajaʉni masikʉ, “Mʉsanʉkonare jame paikʉ teeʉ repaʉ rekocho ũcua cuache cuasakʉ paimʉ”, chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 12 Chʉkʉna cũa choa pini repaʉ sẽsevʉ juikãa sacha joe pʉʉ ñuiʉ ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍¿Chʉʉ mʉsanʉkonare choosie masiche? \v 13 Chʉʉre mʉsanʉkona, “Masiʉ, Chʉkʉnate Paakʉ”, chiinaame. Jãajañe ikajʉ ũcuarepa ikanaame mʉsanʉkona. Mʉsanʉkonare chechokʉ paakʉmʉ chʉʉ. \v 14 Mʉsanʉkonare paakʉtani cũa choakaisikʉamʉ chʉʉ. Jãajekʉna mʉsanʉkona ũcuajache chʉʉ choosiejache sãiñechia chookaijʉ paijʉ̃ʉ. \v 15 Mʉsanʉkonapi ña chẽa choojʉ paapʉ chini choo ñocuhasikʉamʉ chʉʉ mʉsanʉkonare. \v 16 Choochete rupʉ chookaaʉ chini chẽa paacojñokʉ repaʉ paakʉte naa cajejaiche paikʉmamʉ. Saocojñosikʉ ũcuachia repaʉte saosikʉre naa cajejaiche paikʉmamʉ. Ũcuarepaame jãa. Mʉsanʉkona ũcuajache chʉʉre naa cajejaiche painamame. Jãajekʉna mʉsanʉkonare chʉʉ choochejache sãiñechia reojache chookaijʉ paijʉ̃ʉ. \v 17 Mʉsanʉkonapi chʉʉ ikasiere asa chẽa choojʉ pani pojojʉ paijanaame. \p \v 18 ’Jãatani mʉsanʉkona ũcuanʉkore ikamamʉ chʉʉ. Chʉʉ chẽasina paiche masimʉ chʉʉ. Dios chʉo tocha jokasie ijache kʉamʉ: \q Chʉʉre jame ãu ãikʉji cuache choojamʉ chʉʉre, \m chiimʉ. Repa tocha jokasie ũcuarepa tijñejamʉ. \v 19 Chutaa repa tocha jokasie tijñemarʉmʉna kʉamʉ chʉʉ mʉsanʉkonare, asa repapi tijñeʉna, “Jesús Dios Raosikʉamʉ”, chiijʉ cuasaajʉ chini. \v 20 Pãi chʉʉ saosinare pojona chʉʉre ũcuajache pojome. Pãi chʉʉre pojona chʉʉ Jakʉre ũcuajache pojome. Ũcuarepaame jãa —‍chiisikʉamʉ repaʉ Jesús. \s Repaʉte cuache choojanare Judas jokajachere kʉamʉ Jesús \r (Mt 26.20-25; Mr 14.17-21; Lc 22.21-23) \p \v 21 Jãajañe ika pini Jesús rʉa sʉmavaʉ paiʉ ijache ikasikʉamʉ: \p —‍Mʉsanʉkonare jame paikʉ chʉʉni cuache chooajʉ chini chʉʉre cuhenani jokajamʉ. Ũcuarepaame jãa —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 22 Ikakʉna asa repaʉni vesʉjʉ sãiñechia ñasinaame chʉkʉna repaʉ neena. \v 23 Chʉʉ repaʉ neekʉ rʉa chiicojñokʉ repaʉte rʉ̃ʉñe ñuisikʉamʉ. \v 24 Ũcuarʉmʉ Simón Pedro chʉʉre Jesure rʉ̃ʉñe ñuikʉjekʉna repaʉte jokajaʉni sẽniasa kʉaakʉ chini rupʉ vevosikʉamʉ. \v 25 Vevoʉna sẽesikʉamʉ chʉʉ Jesure. \p —‍Chʉkʉnate Paakʉ, ¿kaʉni ikakʉ mʉʉ, mʉʉre cuache choojanare jokajaʉre? —‍chiisikʉamʉ chʉʉ. \p \v 26 Chikʉna ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Pãmakarʉte chũsa ĩsijamʉ chʉʉ repaʉte chʉʉre jokajaʉre —‍chiisikʉamʉ. \p Chini pãmaka chũsa Simón Iscariote mamakʉni Judani ĩsisikʉamʉ repaʉ. \v 27 Pãmakare ĩsiʉna koosirʉmʉ repaʉte vati ai teana kakaasomʉ. Kakaʉna Jesús repaʉte ikasikʉamʉ. \p —‍Mʉʉ choojache pesa choojaijʉ̃ʉ —‍chiisikʉamʉ. \p \v 28 Jesús repaʉte ikasie ãu ãijʉ ñuina ũcuanʉko asavesʉsinaame. \v 29 Asavesʉjʉ ijache cuasaasome teena: “Chʉkʉna chiisie kuri paakaikʉjekʉna Judare pascua choojamajñarʉã koojaaʉ chini saocosomʉ Jesús”, chiisinaame. Chekʉna ijache cuasaasome: “Judapi chʉovana paivanare kurire ĩsiakʉ chini saocosomʉ Jesús”, chiisinaame. \p \v 30 Repaʉ Judas pãmaka koo ãni pini vʉni eta sanisõsikʉamʉ. Reparʉmʉ ñami paisikʉamʉ. \s Mama chʉ̃ʉñe jokasiere kʉamʉ \p \v 31 Repaʉ Judas etasirʉmʉ Jesús ijache ikasikʉamʉ: \p —‍Chura chʉʉ Dios Raosikʉ peore Masiʉ paiche ñojamʉ Dios. Ũcuachia Repaʉ chiichete chʉʉpi jachamañe choo ñoʉna Repaʉ peore masichete masijanaame pãi. \v 32 Chʉʉpi Repaʉ peore Masiʉ paichete choo ñoʉna Repaʉ ũcuajache chʉʉ peore Masiʉ paiche choo ñojamʉ. Chura ñojamʉ Repaʉ. \v 33 Asarepajʉ̃ʉ, chʉʉ chĩivana. Mʉsanʉkonare rʉa jeerʉmʉ jame paimañe joka sanisõjamʉ chʉʉ. Chʉʉpi sanisõʉna kuejanaame mʉsanʉkona chʉʉre. Jãajekʉna chura mʉsanʉkonani judíopãi chʉ̃ʉnare ikasiejache ikamʉ chʉʉ: “Mʉsanʉkonare chʉʉ saicheja saicuamʉ.” \v 34 Ie mamare chʉ̃ʉ jokamʉ chʉʉ mʉsanʉkonare: Sãiñechia oijʉ paijʉ̃ʉ. Chʉʉ mʉsanʉkonare oichejache mʉsanʉkona ũcuajache sãiñechia oijʉ paijʉ̃ʉ. \v 35 Mʉsanʉkonapi sãiñechia oijʉ paito pãipi ñani ũcuanʉko, “Jesús neenaame ina”, chiijanaame —‍chiisikʉamʉ repaʉ Jesús chʉkʉnate. \s Pedro, “Repaʉte ñamakʉamʉ chʉʉ”, chiijachere kʉamʉ Jesús \r (Mt 26.31-35; Mr 14.27-31; Lc 22.31-34) \p \v 36 Ũcuarʉmʉ Simón Pedro Jesure sẽesikʉamʉ. \p —‍Chʉkʉnate Paakʉ, ¿jeechejana saijaʉ mʉʉ? —‍chiisikʉamʉ. \p Chikʉna Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Chʉʉ saicheja saicuamʉ mʉʉre chura. Naa paisirʉmʉtani saireojamʉ mʉʉre —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 37 Chikʉna Pedro ikasikʉamʉ. \p —‍Chʉkʉnate Paakʉ, ¿jese paiʉna mʉʉname churana saicuakʉ chʉʉre? Pãipi mʉʉni vanisõñu chiito chuenisõñejẽe vajʉchʉmañe mʉʉni ʉ̃sechiiʉ chuenisõra chiimʉ chʉʉ, mʉʉpi chuenisõmaneakʉ chini —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 38 Chikʉna Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍¿Chuenisõkairepajaʉ mʉʉ chʉʉre? Jãajañe ikasikʉtani chutaa kura chuimatona pãipi sẽejʉna choteñoã, “Jesure ñamakʉamʉ chʉʉ”, chiijamʉ mʉʉ. Ũcuarepaame jãa —‍chiisikʉamʉ Jesús. \c 14 \s Jesure cuasanachia Dios paicheja saijachere kʉamʉ \p \v 1 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉnate repaʉ neenare ikasikʉamʉ. \p —‍Sʉmavana paimanejʉ̃ʉ mʉsanʉkona. “Diopi chookaiʉna vajʉchʉmañe pañu”, chini Repaʉni masi cuasajʉ̃ʉ. Ũcuajache, “Ikʉ Jesupi chookaiʉna vajʉchʉmañe pañu”, chini chʉʉni masi cuasajʉ̃ʉ. \v 2 Chʉʉ Jakʉ paichejare cʉnaʉmʉre vʉña rʉa paimʉ. Jãajañe peoto kʉaraasikʉamʉ chʉʉ mʉsanʉkonare. Ũcuachejana saimʉ chʉʉ mʉsanʉkona paijavʉñare carevakasa chini. \v 3 Careva pini joe ichejana rani ũcuachejana sajamʉ chʉʉ mʉsanʉkonare, chʉʉ paichejare jame sani paapʉ chini. \v 4 Chʉʉ saicheja saimaa masime mʉsanʉkona —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 5 Chikʉna Tomás ikasikʉamʉ. \p —‍Chʉkʉnate Paakʉ, mʉʉ saichejare vesʉjʉ repacheja saimaajẽe vesʉme chʉkʉna —‍chiisikʉamʉ. \p \v 6 Chikʉna Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Chʉʉ Jakʉ paicheja saimaajañe paikʉmʉ chʉʉ. Jãajekʉna chʉʉre cuasanachia Repaʉ paicheja saijanaame. Jakʉ paiche ũcuarepare kʉakʉmʉ chʉʉ. Chʉʉre cuasanapi jũnisõsirʉmʉ Dios paicheja ai sani paapʉ chini chʉʉpi jokaʉna repanachia Repaʉ paicheja ai sani paijanaame. Chʉʉre cuasamanatani Dios paicheja saimanejanaame. \v 7 Mʉsanʉkonapi chʉʉ paiche masini Jakʉ paiche ũcuajache masiraame. Churana Jakʉ paiche masime mʉsanʉkona chʉʉre ñanajejʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 8 Chikʉna Felipe joe ikasikʉamʉ. \p —‍Chʉkʉnate Paakʉ, mʉjakʉni ñojʉ̃ʉ chʉkʉnate. Ñoru pojosõjanaame chʉkʉna —‍chiisikʉamʉ. \p \v 9 Chikʉna ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Felipe, asarepajʉ̃ʉ. ¿Chʉʉre mʉsanʉkonare rʉa jeerʉmʉ jame paikʉte chʉʉ paiche chutaa vesʉkʉ mʉʉ? Pãi chʉʉ paiche ñana Jakʉ paiche ũcuajache ñame. Jãatani, ¿jesejekʉna mʉʉ chʉʉre, “Mʉjakʉni ñojʉ̃ʉ chʉkʉnate”, chiikʉ? \v 10 Chʉʉname Jakʉ ũcuateeʉjache painaame chʉkʉna. ¿Jãa mʉsanʉkona cuasamañe? Chʉʉ ikache chʉo chʉʉchia cuasakʉ ikachemamʉ. Jakʉ kʉachechia ikakʉmʉ chʉʉ. Ũcuachia Repaʉji jame paiʉ chookaiʉna Repaʉchia choomasichete chookʉmʉ chʉʉ. \v 11 Chʉʉ ikasie jachamanejʉ̃ʉ mʉsanʉkona, “Chʉʉname Jakʉ ũcuateeʉjache painaame chʉkʉna”, chiisie. Mʉsanʉkonapi chʉʉ ikasiere asa jachanijẽe chʉʉpi Diochia choomasichete chookʉna ñani jachamañe cuasajʉ̃ʉ mʉsanʉkona. \v 12 Chʉʉre cuasana chʉʉ Diochia choomasiche choochejache choojanaame. Ũcuajache chʉʉ sanisõsirʉmʉ chʉʉ choosiejache naa rʉa vesachete choojanaame repana, chʉʉ Jakʉ paichejana sakʉna. Ũcuarepaame jãa. \v 13 Mʉsanʉkonapi chʉʉ Jakʉni sẽejʉ, “Chʉkʉnate Jesús neenajejʉna chookaijʉ̃ʉ chʉkʉna sẽeñe”, chiijʉ sẽeto chookaijamʉ chʉʉ, Repaʉ peore Choomasikʉjekʉ mʉsanʉkonare oiʉ chookaichete pãipi masiajʉ chini. \v 14 Mʉsanʉkonapi chʉʉni ũcuaʉachete sẽejʉ, “Chʉkʉnate mʉʉ neenajejʉna chookaijʉ̃ʉ chʉkʉna sẽeñe”, chiijʉ sẽeto chookaijamʉ chʉʉ mʉsanʉkonare —‍chiisikʉamʉ repaʉ Jesús. \s “Dios Rekochote raojamʉ chʉʉ”, chiimʉ Jesús \p \v 15 Ũcuarʉmʉ Jesús joe ikasikʉamʉ. \p —‍Mʉsanʉkonapi chʉʉre chini chʉʉ chʉ̃ʉñe choojʉ paijanaame. \v 16-17 Jakʉni sẽekaimʉ chʉʉ mʉsanʉkonare chʉʉ chookaichejache Chookaijarekochote Repaʉ Rekochote chʉo ũcuarepa Kʉarekochote raoakʉ chini, raoʉna mʉsanʉkonani siarʉmʉ jame paiʉ chookaiʉ paaʉ chini. Diore cuasamana Repaʉ Rekocho choochejẽe vesʉjʉ Reparekocho paichejẽe vesʉme. Vesʉjʉna Repaʉ Rekocho paacuamʉ repanare. Dios Rekochoji mʉsanʉkonare jame paiʉ mʉsanʉkona rekoñoãre siarʉmʉ jame Paijarekocho paiche masijanaame mʉsanʉkona. \p \v 18 ’Mʉsanʉkonare chʉvivanarejache jokamanejamʉ chʉʉ. Jokajamʉ chʉʉ mʉsanʉkonare. Jãatani jmamakarʉ pani joe rani jame paijamʉ chʉʉ mʉsanʉkonare. \v 19 Jmamakarʉ paisirʉmʉ Diore cuasamana joe ñamanejanaame chʉʉre. Mʉsanʉkona chʉʉpi jũnisõsikʉtani joe vajʉrakʉna ñajanaame. Chʉʉ jũni vajʉraisiejache mʉsanʉkona ũcuajache chʉʉre cuasana jũnisõsinatani vajʉrani Dios paicheja ai sani paijanaame. \v 20 Dios Rekocho mʉsanʉkonare raiumucuse chʉʉname Jakʉ ũcuateeʉjache paiche masijʉ mʉsanʉkonare chʉʉ jame paichename chʉʉre mʉsanʉkona jame paiche masijanaame mʉsanʉkona repaumucuse. \v 21 Chʉʉ chʉ̃ʉñe asa jachamañe choona chiime chʉʉre. Chʉʉre chiinare Jakʉ ũcuajache chiimʉ. Chʉʉ ũcuajache repanare chiiʉ chʉʉ paiche ñojamʉ masiajʉ chini —‍chiisikʉamʉ repaʉ Jesús. \p \v 22 Ũcuarʉmʉ chekʉ Judas, Iscariotemakʉpi, ijache ikasikʉamʉ: \p —‍Chʉkʉnate Paakʉ, mʉʉ paiche chʉkʉnatechia ñojamʉ chiisikʉamʉ. ¿Jese paiʉna chekʉnare pãi ñomanejaʉ? —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 23 Chikʉna Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Pãi chʉʉre chiina chʉʉ chʉ̃ʉsie asa jachamañe choojanaame. Chʉʉ Jakʉ repanare chiimʉ. Chʉʉ Jakʉname rani jame paijanaame chʉkʉna repanare. \v 24 Chʉʉre cuhenatani chʉʉ chʉ̃ʉñe asa jachajʉ choomame. Chʉʉchia teeʉ cuasachete ikamamʉ mʉsanʉkonare. Chʉʉre Raosikʉ Jakʉ kʉachechia ikakʉmʉ chʉʉ. \p \v 25 ’Irʉmʉ mʉsanʉkonare jame pairʉmʉna teana iere peore ikamʉ chʉʉ. \v 26 Chʉʉ mʉsanʉkonare chookaisiejache Chookaijarekochote Repaʉ Rekochote raojamʉ Dios. Raoʉna mʉsanʉkonare Dios chʉo peore chechojamʉ Reparekocho, mʉsanʉkonapi chʉʉ ikasiere cavesʉmañe cuasajʉ paapʉ chini. \p \v 27 ’Saipirakʉ mʉsanʉkona rekoñoãre pojojʉ paichete jokamʉ chʉʉ. Chʉʉre cuasamana pojojʉ paichejachemamʉ chʉʉ jokache. Vajʉchʉmañe paijʉ sʉmavana paimanejʉ̃ʉ mʉsanʉkona. \v 28 Chʉʉ ikasie asasinaame mʉsanʉkona, “Saimʉ chʉʉ. Jãatani joe rani mʉsanʉkonare jame paijamʉ chʉʉ”, chiisie. Mʉsanʉkonapi chʉʉre chiirepana pani chʉʉre naa rʉa Masikʉ Jakʉ paicheja chʉʉ saijache asa pojokairaame mʉsanʉkona. \v 29 Chutaa chʉʉ saimarʉmʉna jãare kʉamʉ chʉʉ mʉsanʉkonare, reparʉmʉpi tĩaʉna chʉʉni jachamañe cuasaajʉ chini. \p \v 30 ’Chura jmanʉkorʉ kʉache paamʉ chʉʉ mʉsanʉkonare. Chura chʉʉre cuasamanare paakʉji vati aipi chʉ̃ʉʉna pãi raipirame, chʉʉni chẽa sa cuache chooñu chini. Chʉʉretani paamakʉamʉ repaʉ vati ai. \v 31 Jakʉ chʉ̃ʉsie peore chookʉmʉ chʉʉ, pãipi ña Jakʉre chʉʉ chiichete masiajʉ chini. Reomʉ. Jʉna, mʉañu —‍chiisikʉamʉ repaʉ chʉkʉnate repaʉ neenare. \c 15 \s Ʉcheñʉname repañʉ ka paichejache paichete kʉamʉ \p \v 1 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉnate repaʉ neenani chʉvakʉ ijache ikasikʉamʉ: \p —‍Ʉcherepañʉ paichejache paikʉmʉ chʉʉ. Chʉʉ Jakʉtani ʉcheñʉ paakʉjache paikʉmʉ. \v 2 Jãajekʉna repañʉ kapi ũcuaʉakapi ʉche kʉ̃imato tʉsesõmʉ Repaʉ repaka. Kʉ̃itotani repañʉ carevakʉjekʉ repakapi naa rʉa kʉ̃aʉ chini repaka paikarʉãre cuakarʉãre verisõmʉ. \v 3 Repañʉ kapi naa rʉa kʉ̃aʉ chini carevakʉ choochejache Dios mʉsanʉkona chʉʉ chechoche Dios chʉo asa chẽana rekoñoãre ũcuajache carevamʉ Dios, siarʉmʉ naa reojache paapʉ chini. \v 4 Chʉʉni siarʉmʉ cuasajʉ mʉsanʉkona rekoñoã chʉʉname paijʉ̃ʉ. Chʉʉ mʉsanʉkonare siarʉmʉ cuasakʉ mʉsanʉkonaname paijamʉ. Ʉche kapi repañʉte sʉimaneni ʉchechacha kʉ̃imamʉ. Ũcuajache mʉsanʉkonapi chʉʉni siarʉmʉ cuasajʉ paimaneni reojache paimanejanaame. \p \v 5 ’Ʉcheñʉ paichejache paikʉmʉ chʉʉ. Mʉsanʉkona chʉʉre cuasana repañʉ ka reojache kʉ̃iñejañe painaame. Mʉsanʉkona rekoñoã chʉʉname pani chʉʉpi mʉsanʉkonani jame paiʉ chookaiʉna siarʉmʉ naa reojache paijanaame. Chʉʉpi chookaimato reojache paimanejanaame mʉsanʉkona. \v 6 Mʉsanʉkona rekoñoã chʉʉname paimaneni ʉche ka kʉ̃imanesika choocojñoñejañe choocojñojanaame, pãi veri sẽjo jũkʉna ʉosõñejañe. \p \v 7 ’Mʉsanʉkona chʉʉre cuasachete ũhamañe chʉʉname paijʉ chʉʉ chechochete choojʉ mʉsanʉkonare ʉache ũcuaʉachete sẽejʉ̃ʉ chʉʉre. Sẽeto ĩsijamʉ chʉʉ. \v 8 Mʉsanʉkonapi reojache paijʉna chekʉnapi ñani, “Ina Jesús neena, Diopi chookaiʉna, reojache painaame”, chini Diore pojojanaame repana. \v 9 Chʉʉre Jakʉ oichejache mʉsanʉkonare oimʉ chʉʉ. Chʉʉ oiche cuhemañe mʉsanʉkona rekoñoã chʉʉname paijʉ̃ʉ. \v 10 Jakʉ chʉ̃ʉñe jachamañe chookʉjekʉ Repaʉ oicojñokʉmʉ chʉʉ. Mʉsanʉkona ũcuajache chʉʉ chʉ̃ʉñete asa jachamañe chooni chʉʉ oicojñona paijanaame. \p \v 11 ’Mʉsanʉkonapi chʉʉ pojokʉ paichejache siarʉmʉ pojojʉ paapʉ chini jãare peore ikamʉ chʉʉ mʉsanʉkonare. \v 12 Ijache paapʉ chini chʉ̃ʉmʉ chʉʉ mʉsanʉkonare: Chʉʉ mʉsanʉkonare oichejache sãiñechia oijʉ paijʉ̃ʉ. \v 13 Pãiʉ repaʉte jame paikʉji repaʉte cuache choochete ʉ̃sekʉ jũnisõñejẽe cuhemañe chuenisõkʉ repaʉte jame paikʉte oirepamʉ repaʉ. Oiʉ repaʉ chookaisiejache cheke joe naa rʉa oiʉ chookaichejẽe peomʉ. \v 14 Mʉsanʉkonapi chʉʉ chʉ̃ʉñete chooni chʉʉname paijanaame mʉsanʉkona. \v 15 “Chʉʉre chooche chookainaame ina”, chiimamʉ chʉʉ chura mʉsanʉkonare. Chooche chookaina repanare paakʉ chooche vesʉme, kʉamaʉna. Chʉʉtani, “Chʉʉre jame painaame ina”, chiimʉ chʉʉ mʉsanʉkonare. Jãajekʉna chʉʉre Jakʉ ikasie peore kʉasikʉamʉ chʉʉ mʉsanʉkonare. \v 16 Mʉsanʉkonapi chẽamanesinaame chʉʉre. Chʉʉamʉ mʉsanʉkonare chẽasikʉ. Chẽa paakʉ iere chʉ̃ʉ jokamʉ chʉʉ: Siarʉmʉ cuhamañe reojache choojʉ paijʉ̃ʉ, chekʉnapi ña chẽa chʉʉni cuasaajʉ chini. Jãajañe choojʉ mʉsanʉkonare ʉachete Dioni sẽeto chookaijamʉ Repaʉ. \v 17 Ijache paapʉ chini chʉ̃ʉmʉ chʉʉ mʉsanʉkonare: Sãiñechia oijʉ paijʉ̃ʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \s Pãi Diore cuasamana Jesurejẽe cuhejʉ repaʉ neenare cuheme \p \v 18 Ũcuarʉmʉ Jesús joe ikasikʉamʉ. \p —‍Diore cuasamanapi mʉsanʉkonare cuhejʉna repana chʉʉre charo cuhesiere cuasajʉ̃ʉ. \v 19 Mʉsanʉkonapi Diore cuasamana paito chiiraame repana mʉsanʉkonare repana paichejache painajejʉna. Aperʉmʉ repana cuasachejache cuasasinaame mʉsanʉkona. Chura chʉʉpi mʉsanʉkonare chẽa paakʉna repana cuasachejache cuasamame mʉsanʉkona. Jãajekʉna repana mʉsanʉkonare cuheme. \v 20 Chʉʉ mʉsanʉkonare ijache ikasie cavesʉmanejʉ̃ʉ, “Chooche chookaikʉ repaʉ paakʉte naa rʉa paikʉmamʉ”, chiisiere. Chʉʉre cuhejʉ cuache choona mʉsanʉkonare ũcuajache cuhejʉ cuache choojanaame. Chʉʉ chʉvache asa jachamañe choonapi mʉsanʉkona chʉvache ũcuajache asa jachamañe choojanaame. \v 21 Chʉʉ neenajejʉna mʉsanʉkonare jãajañe choojanaame repana chʉʉre Raosikʉ paiche vesʉnajejʉ. \p \v 22 ’Chʉʉ repanare rani chʉvamato repana cuache chooche vesʉraame repana. Jãatani chura chʉʉpi rani chʉvakʉna asasinajejʉna, “Vesʉjʉ choosinaame chʉkʉna”, chiicuamʉ repanare. \v 23 Pãi chʉʉre cuhena chʉʉ Jakʉre ũcuachia cuheme. \v 24 Chʉʉpi chekʉna pãi choomanesie Diochia choomasichete rani choo ñomato roiche peoraasikʉamʉ repanare. Jãatani chʉʉ chooche ñasinatani chʉʉre cuheme repana, chʉʉ Jakʉre ũcuachia. Jãajekʉna roiche paimʉ repanare jachasinajejʉna. \v 25 Aperʉmʉ tocha jokasie Dios chʉo repana choojachere ijache kʉamʉ: \q Chʉʉre rupʉ peoche cuheme repana, \m chiimʉ. Repa tocha jokasie ũcuare choocuhame repana chʉʉre cuhena. \p \v 26 ’Chʉʉpi sẽkʉna Jakʉ mʉsanʉkonare Repaʉ Rekochote raojamʉ, mʉsanʉkonare chookaiʉ chʉo ũcuarepa Kʉajarekochote. Raoʉna rani mʉsanʉkonare chʉʉ paichete kʉajamʉ Reparekocho. \v 27 Mʉsanʉkona ũcuajache chʉʉ apechechorʉmʉpi irʉmʉjatʉka chʉʉre jame paijʉ ñanajejʉ chekʉnani kʉajʉ paijʉ̃ʉ chʉʉ paichete —‍chiisikʉamʉ repaʉ Jesús. \c 16 \p \v 1 Ũcuarʉmʉ Jesús joe ikasikʉamʉ. \p —‍Chʉʉre cuasachete ũhasõmaneajʉ chini mʉsanʉkonare jãare peore kʉamʉ chʉʉ. \v 2 Pãi mʉsanʉkonare chʉʉre cuasanajejʉna mai judíopãi chiivʉña kakache ʉ̃sejanaame. Naa paisirʉmʉ pãiʉ ũcuaʉakʉji pãiʉte chʉʉre cuasakʉni vanisõni, “Diore chooche chookaikʉmʉ chʉʉ”, chiiʉ cuasajamʉ. \v 3 Reparʉmʉ mʉsanʉkonare jãajañe choojana chʉʉrejẽe Jakʉrejẽe vesʉnajejʉ jãajañe choojanaame repana mʉsanʉkonare. \v 4 Jãajekʉna mʉsanʉkonare churana teana peore kʉamʉ chʉʉ jãa, jãajañe choorʉmʉ tĩaru, “Maire Paakʉ kʉasiepi tijñecuhamʉ maire”, chiijʉ cuasaajʉ chini —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \s Dios Rekocho chookaijachere kʉamʉ \p Ũcuarʉmʉ Jesús joe ikasikʉamʉ. \p —‍Chʉʉ apechechorʉmʉ mʉsanʉkonani jame paiʉ chutaa saimaʉ mʉsanʉkonare tijñejañe kʉamanesikʉamʉ chʉʉ. \v 5 Chura chʉʉre Raosikʉni jame pasa chini coimʉ chʉʉ. Teeʉjẽe mʉsanʉkona chʉʉre, “¿Jeechejana saikʉ mʉʉ?”, chiimame. \v 6 Chʉʉpi mʉsanʉkonani chʉʉ saijachename mʉsanʉkonare tijñejañe kʉaʉna sʉmamʉ mʉsanʉkonare. \v 7 Chʉʉ saimato Dios Rekocho mʉsanʉkonare jame paiʉ Chookaijarekocho raimanejamʉ mʉsanʉkona rekoñoã. Chʉʉpi sanitani Dios Rekocho raojamʉ. Jãajekʉna chʉʉpi mʉsanʉkonani joka sanisõru, naa reojamʉ mʉsanʉkonare. Ũcuarepaame jãa. \v 8 Dios Rekochoji rani pãi rekoñoãna kʉakʉna repana rekoñoã cuache paiche cuasa masijanaame repana. Ũcuachia Dios chiiche rũhiñe paiche Repaʉ Rekochoji kʉakʉna masijanaame repana. Ũcuachia cuache chooche ũhamana roijache Dios Rekochoji kʉakʉna masijanaame repana. \v 9 Dios Rekochoji kʉaʉna, “Jesucristoni cuasamapʉ cuache choojʉ paime mai”, chiijʉ masijanaame pãi. \v 10 Chʉʉ Jakʉ paichejana coisõʉna pãi chʉʉre joe ñamanejanaame. Jãatani Dios Rekochoji kʉaʉna chʉʉ rũhiñe paiche masijanaame repana. \v 11 Chʉʉpi icheja cheja painare chʉ̃ʉkʉni vati aini cajejanisõʉna repaʉ cuache chookʉ paiche peore roijamʉ repaʉ. Jãa peore masijanaame pãi, Dios Rekochoji kʉaʉna. \p \v 12 ’Chʉo naa rʉa ikache paamʉ chʉʉ. Jãatani chura kʉamamʉ chʉʉ. Churana teana kʉatojẽe asa chẽamaneraame mʉsanʉkona. \v 13 Dios Rekochoji chʉo ũcuarepa Kʉarekochoji rani Dios chʉo ũcuarepare peore karamañe kʉaʉna asa masijanaame mʉsanʉkona. Jãatani Reparekocho Teerekocho cuasakʉ kʉamanejamʉ. Asasiechia kʉajamʉ naa paisirʉmʉ tijñejañere. \v 14 Dios Rekochoji chʉʉ ikachename chʉʉ chooche kʉaʉna asa chʉʉ Masiʉ paiche masijanaame mʉsanʉkona. \v 15 Jakʉpi ikaʉna asa joe ũcuare ikamʉ chʉʉ. Jãajekʉna, “Chʉʉ ikachename chʉʉ chooche Dios Rekochoji kʉaʉna asa chʉʉ Masiʉ paiche masijanaame mʉsanʉkona”, chiisikʉamʉ chʉʉ mʉsanʉkonare. \p \v 16 ’Jmamakarʉ paisirʉmʉ mʉsanʉkona chʉʉre ñamanejanaame. Jãatani jmamakarʉ pani joe ñajanaame mʉsanʉkona chʉʉre. Jakʉ paichejana coimʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \s Chura sʉmavana paina naa paisirʉmʉ pojojʉ paijanaame mʉsanʉkona \p \v 17 Jãajañe ikaʉna asa chʉkʉna repaʉ neena teena sãiñechia ijache sẽesinaame: \p —‍¿Jesere ikakʉ jãʉ maire? “Jmamakarʉ paisirʉmʉ mʉsanʉkona chʉʉre ñamanejanaame. Jãatani mʉsanʉkona chʉʉre jmamakarʉ pani joe ñajanaame. Jakʉ paichejana coimʉ chʉʉ”, chiisikʉamʉ. \v 18 Repaʉ, “Jmamakarʉ”, chiisie, ¿jese chiikʉ jãa? Repaʉ ikache asavesʉme mai —‍chiisinaame repana. Asavesʉjʉ repaʉni sẽniasañu chiinatani sẽemanesinaame. \p \v 19 Repaʉte sẽni asañu chiichete masikʉ ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Chʉʉ mʉsanʉkonare, “Jmamakarʉ paisirʉmʉ mʉsanʉkona chʉʉre ñamanejanaame. Jãatani mʉsanʉkona chʉʉre jmamakarʉ pani joe ñajanaame”, chiisiere asavesʉjʉ, ¿sãiñechia sẽniasajʉ paiche mʉsanʉkona? \v 20 Ũcuachia chʉʉre cuache tijñeʉna ña otare oijʉ sʉmavana paijanaame mʉsanʉkona. Chʉʉre cuasamanatani pojojʉ paijanaame. Mʉsanʉkona sʉmavana paisinatani naa paisirʉmʉ pojojʉ paijanaame. Ũcuarepaame jãa. \v 21 Romio chĩipirani rʉarepa asikʉna oimo, reparʉmʉpi tĩaʉna. Jãatani repao jñaasirʉmʉ chĩivaʉni pojoko repaote asisiejẽe cuasamamo. \v 22 Jãajañe paime mʉsanʉkona. Chura sʉmavana paime. Jãatani mʉsanʉkonani joe ñara chini raijamʉ chʉʉ. Reparʉmʉ repao romio pojochejache rʉa pojojanaame mʉsanʉkona. Pãi teeʉterejẽe ʉ̃secuajamʉ mʉsanʉkona pojoche. \p \v 23 ’Reparʉmʉtani mʉsanʉkona chʉʉre jmamakarʉjẽe chʉo sẽniasamanejanaame. Reparʉmʉ mʉsanʉkonapi chʉʉ Jakʉni, “Chʉkʉna Jesús neenaame. Chʉkʉna sẽeñe chookaijʉ̃ʉ”, chiijʉ ũcuaʉachete sẽeto chookaijamʉ Repaʉ. Ũcuarepaame jãa. \v 24 Irʉmʉjatʉka mʉsanʉkona, “Chʉkʉna Jesús neenajejʉ chʉkʉna sẽeñe chookaijʉ̃ʉ”, chiijʉ Diore jmamakarʉjẽe sẽemanaame. Churatani Jakʉni jãajañe sẽejʉ̃ʉ. Sẽeto chookaijamʉ Repaʉ, mʉsanʉkonapi pojojʉ paapʉ chini. Ũcuarepaame jãa —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \s Diore cuhenare Jesucristo naa rʉa masikʉ paichete kʉamʉ \p \v 25 Ũcuarʉmʉ Jesús joe ikasikʉamʉ. \p —‍Mʉsanʉkonare Jakʉ paichete kʉakʉ vesache chʉʉ cuasacheji kʉasikʉamʉ chʉʉ. Naa paisirʉmʉtani Jakʉ paiche jãajañe kʉamañe teerũhiñe kʉajamʉ chʉʉ. \v 26-27 Reparʉmʉ mʉsanʉkonare ʉachete Dioni sẽni, “Jesús neenaame chʉkʉna. Jãajekʉna chʉkʉna sẽeñe chookaijʉ̃ʉ”, chiijanaame mʉsanʉkona. Reparʉmʉ mʉsanʉkonani Jakʉpi oiʉ ũcuare chookasa chiiʉna, “Repana sẽeñe chookaijʉ̃ʉ”, chiimanejamʉ chʉʉ Jakʉre. Mʉsanʉkonapi chʉʉni chiijʉ, “Dios Raosikʉamʉ ikʉ”, chini cuasanajejʉna mʉsanʉkonare oiʉ chookaijamʉ Jakʉ. \v 28 Jakʉ paicheja paisikʉpi icheja chejana cajesikʉamʉ chʉʉ. Chura icheja cheja paisikʉpi joka Jakʉ paichejana coipiramʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 29 Chikʉna chʉkʉna repaʉ neena ikasinaame. \p —‍Churatani mʉʉ aperʉmʉ ikasiejache ikamañe teerũhiñe ikamʉ mʉʉ, asamasireoche. \v 30 Peore masikʉmʉ mʉʉ. Masime chʉkʉna chura jãa. Pãi ũcuanʉko cuasache masikʉmʉ mʉʉ. Jãajekʉna pãi, “¿Ʉ̃quere mʉsanʉkona chʉʉre sẽñu chiiche?”, chiimakʉamʉ mʉʉ. Mʉʉpi jãajañe paiʉna, “Dios Raosikʉamʉ ikʉ”, chiinaame chʉkʉna mʉʉre —‍chiisinaame chʉkʉna. \p \v 31 Chitena Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Chura mʉsanʉkona chʉʉre cuasarepame. \v 32 Jãatani mʉsanʉkona jmamakarʉ paisirʉmʉ vajʉchʉjʉ teenachia chʉʉre teeʉte joka mʉsanʉkona vʉñana coisõjanaame. Teevaʉre joka coisõcojñosivaʉtani chʉʉni Jakʉpi jame paiʉna teevaʉ paimanejamʉ chʉʉ. \v 33 Mʉsanʉkonare chʉʉre cuasanajejʉna jãare ikamʉ chʉʉ, asa reojache pojojʉ paapʉ chini. Diore cuasamana mʉsanʉkonare cuache choojanaame. Cuache choocojñojanatani vajʉchʉmañe pojojʉ reojache paijʉ̃ʉ mʉsanʉkona. Diore cuhenare naa cajejaiche paikʉjekʉ mʉsanʉkonare chookaijamʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ Jesús. \c 17 \s Jesús repaʉ neenare Diore sẽekaichete kʉamʉ \p \v 1 Jãajañe ikacuha Jesús cʉnaʉmʉre mʉñe ñakʉ ijache ikasikʉamʉ: \p —‍Jakʉ, mʉʉ chiisirʉmʉ tĩacuhamʉ. Mʉʉpi chʉʉ peore Masiʉ paiche pãire choo ñojʉ̃ʉ. Chʉʉ ũcuajache mʉʉ peore Masiʉ paiche choo ñora. \v 2 Chʉʉre mʉʉ chĩire pãire ũcuanʉkore chʉ̃ʉakʉ chini jokasikʉamʉ mʉʉ. Chʉʉpi paakʉ chʉ̃ʉakʉ chini mʉʉ chẽa jokasinare mʉʉ paicheja sani paichete jokamʉ chʉʉ. \v 3 Mʉʉre Diorepaʉte Ũcuateeʉte cuasajʉ chʉʉre mʉʉ Raosikʉre Jesucristote cuasana mʉʉ paichejare ai sani paijanaame. \p \v 4 ’Mʉʉ, “Chejana sani choojʉ̃ʉ”, chiisiere chʉʉpi ichejare chejare rani paiʉ choo piniʉna ña mʉʉ peore Masiʉ paiche masime pãi. \v 5 Jakʉ, chura chʉʉre chutaa cheja choomarʉmʉpi vʉa mʉʉname paiʉ chʉʉ aperʉmʉ chʉ̃ʉsiejachere joe jokajʉ̃ʉ chʉʉre, ũcuajache chʉʉpi joe chʉ̃ʉkʉ paaʉ chini. \p \v 6 ’Pãi mʉʉre cuasamanesinapi chura mʉʉni cuasajʉna chʉʉni chẽa jokasikʉamʉ mʉʉ, chʉʉpi paaakʉ chini. Mʉʉ paichete kʉasikʉamʉ chʉʉ repanare, asa masiajʉ chini. Mʉʉ neenaame repana. Chʉʉpi paaakʉ chini chʉʉni jokasikʉamʉ mʉʉ repanare. Mʉʉ chʉ̃ʉñe asa jachamañe choome repana. \v 7 Chʉʉ chechochename chʉʉ paiche peore mʉʉ jokasieame. Chura masime repana jãa. \v 8 Mʉʉ chʉʉre kʉasie chʉʉpi kʉaʉna asa chẽasinaame repana. Jãajekʉna chʉʉre, “Dios paicheja raisikʉamʉ ikʉ. Dios Raorepasikʉamʉ”, chiijʉ masime repana. \p \v 9 ’Mʉʉni sẽekaimʉ chʉʉ repanare. Mʉʉre cuasamanaretani sẽekaimamʉ chʉʉ. Chʉʉpi paaakʉ chini mʉʉ chẽa jokasinarechia sẽekaimʉ chʉʉ, mʉʉ neenajejʉna. \v 10 Chʉʉ neenare ũcuanʉkore jame paakʉmʉ mʉʉ. Chʉʉ ũcuajache mʉʉ neenare ũcuanʉkore jame paakʉmʉ. Repanapi reojache paijʉna ñani, “Inare Paakʉ Jesucristo peore masikʉmʉ”, chiijanaame pãi. \p \v 11 ’Icheja cheja naa jeerʉmʉ paimanejamʉ chʉʉ. Mʉʉ paichejana coipiracuhamʉ chʉʉ. Repanatani saimairo ichejare chejare paijʉ paijanaame. Jakʉ, reokʉmʉ mʉʉ. Repanare mʉʉ chʉʉre jokasinare mʉʉpi peore Masikʉji kuirajʉ̃ʉ, mai ũcuateeʉ paichejache repanapi ũcuateeʉjache paapʉ chini. \v 12 Mʉʉpi chookaiʉna chʉʉ neenani jame paiʉ kuirakʉ paikʉmʉ chʉʉ, mʉʉre cuasachete ũhasõ choosõmaneajʉ chini. Jãatani choosõjaʉ teeʉ paimʉ. Repaʉ chookʉ choosõjañere kʉañu chini Dios chʉo kʉana tocha jokasiepi ũcuarepa tijñejamʉ repaʉte. Chekʉnaretani teeʉterejẽe choosõmanesikʉamʉ chʉʉ. \p \v 13 ’Chura mʉʉ paichejana saipiramʉ chʉʉ. Jãatani chutaa ichejare chejare paiʉ chʉʉ neenani iere peore ikamʉ chʉʉ, repanapi chʉʉ pojokʉ paichejache cuhamañe pojojʉ paapʉ chini. \v 14 Mʉʉ chʉʉre kʉasie chʉo kʉasikʉamʉ chʉʉ repanare. Mʉʉre cuasamana cuasachejache cuasamakʉamʉ chʉʉ. Chʉʉ neena ũcuajache repana cuasachejache cuasamanaame. Jãajekʉna mʉʉre cuasamana cuheme repanare. \v 15 Mʉʉpi repanani tĩichejana saakʉ chini sẽemamʉ chʉʉ. Rupʉ mʉʉpi vati repanare cuache choora chiichete ʉ̃seakʉ chini sẽekaimʉ chʉʉ repanare. \v 16 Mʉʉre cuasamana cuasachejache cuasamakʉamʉ chʉʉ. Chʉʉ neena ũcuajache repana cuasachejache cuasamanaame. \v 17 Mʉʉ chʉo ũcuarepaame. Repanare chechojʉ̃ʉ repachʉo, asa chẽa mʉʉ chʉ̃ʉñete choojʉ reojache paapʉ chini. \v 18 Mʉʉ chʉʉre icheja raosiejache chʉʉ repanare mʉʉ chʉore siachejña kuijʉ chʉvajʉ paapʉ chini saojamʉ. \v 19 Chʉʉ neenapi ña chẽa chʉʉ choochejache mʉʉ chʉ̃ʉñete choojʉ paapʉ chini mʉʉ chʉ̃ʉñechia chookʉmʉ chʉʉ. \p \v 20 ’Repanarechia sẽekaimamʉ chʉʉ. Repanapi chʉvajʉna asa chẽa chʉʉre cuasajanare ũcuachia sẽekaimʉ chʉʉ. \v 21 Mʉʉname chʉʉ ũcuateeʉjache painaame mai. Jakʉ, mʉʉni sẽemʉ chʉʉ, chʉʉ neenapi mai ũcuateeʉ paichejache ũcuateeʉjache paapʉ chini, ũcuachia mainame siarʉmʉ ũcuateeʉjache paapʉ chini. Jãajañe paijʉna repana reojache paichete ñani mʉʉre cuasamana, “Jesús inare paakʉ Dios Raosikʉamʉ”, chiijanaame. Jãajañere chiimʉ chʉʉ. \v 22 Mʉʉ chʉʉre ĩsisiejache chʉʉ neenare jokamʉ chʉʉ, repanapi mai ũcuateeʉ paichejache ũcuateeʉjache paapʉ chini. \v 23 Repanare jame paikʉmʉ chʉʉ. Mʉʉ ũcuajache chʉʉre jame paikʉmʉ. Pãipi mʉʉre cuasamanapi repanapi ũcuateeʉjache paijʉna ña, “Jesús Dios Raosikʉamʉ; Repaʉ Mamakʉte oichejache oimʉ Dios inare”, chiijʉ masiajʉ chini. \p \v 24 ’Jakʉ, mʉʉ chʉʉre paaakʉ chini jokasinare chʉʉ sani paijachejare mʉʉ paichejare sani jame paapʉ chiimʉ chʉʉ, chʉʉ Masiʉ paichete ñajʉ paapʉ chini. Mʉʉ chʉʉre chutaa cheja choomarʉmʉpi vʉa oikʉjekʉ chʉʉni Masiʉ paiche jokasikʉamʉ. \v 25 Jakʉ, reokʉmʉ mʉʉ. Mʉʉre cuasamana mʉʉ paiche vesʉme. Chʉʉtani masimʉ. Chʉʉ neena ũcuajache mʉʉ chʉʉre raosie masime. \v 26 Mʉʉ paiche kʉasikʉamʉ chʉʉ repanare. Ũcua cuhamañe kʉakʉ paijamʉ chʉʉ, repanapi mʉʉ chʉʉre oichejache sãiñechia oijʉ paapʉ chini. Repana rekoñoãre jame paijamʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \c 18 \s Jesure chẽasiere kʉamʉ \r (Mt 26.47-56; Mr 14.43-50; Lc 22.47-53) \p \v 1 Jesús Diore sẽni pinisirʉmʉ chʉkʉna repaʉ neena ũcuaʉname eta sani Cedrón chiaracharʉ chekʉkãkona jẽesinaame. Jẽni sani olivo sũkiñʉã paichejana tĩasinaame chʉkʉna. \v 2 Aperʉmʉ chʉkʉna Jesuname siarʉmʉ chiisichejajekʉna Judas masisikʉamʉ repacheja, pãipi cuache chooajʉ chini Jesure jokajaʉ. \v 3 Jãajekʉna Judapi saʉna Jesuni chẽajaapʉ chini phairipãi chʉ̃ʉna fariseopãiname Dios vʉe pẽjekainani chʉ̃ʉasome. Chʉ̃ʉrena Jesús paichejana Dios vʉe pẽjekainaname sõtaopãi Judapi rakʉna vaichename ʉoñoãname ʉopʉã rajʉ raisinaame. \v 4 Ũcuarʉmʉ Jesús repaʉte tijñejañe peore masikʉjekʉ repanare eta tijña sẽesikʉamʉ. \p —‍¿Neeni kueche mʉsanʉkona? —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 5 Chikʉna ikasinaame repana. \p —‍Nazaret vʉejoopo cakʉni Jesuni kueme chʉkʉna —‍chiisinaame. \p Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Ũcuaʉmʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ. \p Repaʉ Judas Jesure cuache chooajʉ chini rasikʉ ũcuananame paisikʉamʉ. \v 6 Jesupi, “Ũcuaʉmʉ chʉʉ”, chikʉna asa teana choje coiche tãisinaame repana. \v 7 Choje coiche tãijʉna repanare joe ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍¿Neeni kueche mʉsanʉkona? —‍chiisikʉamʉ. \p Chikʉna joe ikasinaame repana. \p —‍Nazaret vʉejoopo cakʉni Jesuni kueme chʉkʉna —‍chiisinaame repana. \p \v 8 Chitena Jesús joe ikasikʉamʉ. \p —‍“Ũcuaʉmʉ”, chinicuhasikʉamʉ chʉʉ mʉsanʉkonare. Chʉʉre kueni inare chʉʉ neenaretani chẽamanejʉ̃ʉ, sani paapʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 9 Aperʉmʉ Jesús Pʉkakʉni sẽeʉ ijache ikasikʉamʉ: “Jakʉ, chʉʉpi paakʉ chʉ̃ʉakʉ chini mʉʉ chʉʉre jokasinare teeʉterejẽe choosõmanesikʉamʉ chʉʉ”, chiisikʉamʉ. Jãajekʉna aperʉmʉ repaʉ ikasiepi ũcuarepa tijñeakʉ chini, “Inare chekʉnaretani chẽamanejʉ̃ʉ sani paapʉ”, chiisikʉamʉ repaʉ. \v 10 Ũcuarʉmʉ Simón Pedro vati paakʉjekʉ ruta judío phairi aire chooche chookaikʉ Malcote cãjoro ʉjajʉ̃tʉ cakãko paicãjorote tẽo vatosikʉamʉ. \v 11 Tẽoʉna Jesús repaʉte Pedrote ikasikʉamʉ. \p —‍Repavati joe jʉojʉ̃ʉ. Ina chʉʉre cuache choojache Jakʉ jokasieame. Jakʉ jokasie cuhemamʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \s Jesure vẽe Anás vʉena sasiere kʉamʉ \p \v 12 Ũcuarʉmʉ repana sõtaopãi repanare chʉ̃ʉkʉname judíopãi chʉ̃ʉna chẽa vẽesinaame repaʉte Jesure. \v 13 Chẽa vẽe repaʉte charo Anás vʉena sasinaame repana. Reparʉmʉ Caifás Anás mamakoni paasikʉamʉ. Repaʉ Caifás repaʉ̃sʉrʉmʉ judío phairi ai paisikʉamʉ. \v 14 Aperʉmʉ repaʉ Caifás judíopãi chʉ̃ʉnare ijache chʉvaasomʉ: “Maipi Jesús choochete ʉ̃semapʉ jainʉko chuenisõto cuamʉ. Pãi ũcuanʉko chuenisõmaneajʉ chini chookʉchia ũcuateeʉ chuenisõto naa reomʉ”, chiniasomʉ. \s Pedro, “Jesús neekʉmamʉ chʉʉ”, chiisiere kʉamʉ \r (Mt 26.69-70; Mr 14.66-68; Lc 22.55-57) \p \v 15 Jesuni sasõjʉna chʉkʉna repaʉ neena Simón Pedroname chʉʉ chojepi tuhasinaame repanare. Tuha judío phairi ai vʉe sanavʉ cararipʉna cuaajʉna jame kakasikʉamʉ chʉʉ phairi ai masicojñokʉjekʉ. \v 16 Pedrotani kakamañe jatisaaro kueñena canʉkasikʉamʉ. Ũcuarʉmʉ chʉʉ Jesús neekʉ joe eta repavʉe choomajñarʉã chookaio jatisaaro ñakaikoni sẽeʉna vataona Pedrote cuaosikʉamʉ chʉʉ. \v 17 Jãajañe vata cuaoko ña ikasikoamo repao Pedrote. \p —‍¿Jesús neekʉmakʉ mʉʉ? —‍chiisikoamo repao. \p Chiiona ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Pãamʉ. Jãʉ neekʉmamʉ chʉʉ —‍chiiʉ joresikʉamʉ repaʉ. \p \v 18 Reparʉmʉ rʉa sʉsʉkʉna toa suha rũhisokoro nʉkajʉ kũhisinaame repavʉe chooche chookainaname Dios vʉe pẽjekaina. Ũcuajache Pedro repanare jame nʉkakʉ kũhisikʉamʉ. \s Phairi ai Jesure chʉo sẽesiere kʉamʉ \r (Mt 26.59-66; Mr 14.55-64; Lc 22.66-71) \p \v 19 Ũcuarʉmʉ judío phairi ai Jesure repaʉ chechochename repaʉ neena paiche sẽesikʉamʉ. \v 20 Sẽeʉna Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Pãi ũcuanʉko asajʉte judíopãi chiivʉñana kaka chechosikʉamʉ chʉʉ. Chekʉrʉmʉ Dios vʉena kaka chechosikʉamʉ, repana judíopãi siarʉmʉ chiivʉñana. Ropee chechomanesikʉamʉ chʉʉ. \v 21 Chʉʉre sẽemanejʉ̃ʉ. Chʉʉ ikache asasinani sẽniasajʉ̃ʉ. Chʉʉ ikasie masime repana —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 22 Jesupi jãajañe ikaʉna Dios vʉe pẽjekaikʉ pãi chẽakʉ kueñere nʉkakʉ Jesure chiana vaiʉ ijache ikasikʉamʉ: \p —‍¿Jese paiʉna mʉʉ ikʉre phairi aire jãajañe ikakʉ? —‍chiisikʉamʉ. \p \v 23 Chikʉna Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍¿Ʉ̃quere chʉʉ cuache ikare? Chʉʉ cuache ikasie paito kʉajʉ̃ʉ. Jãatani, ¿jese cuasakʉ mʉʉ chʉʉre cuache ikamanesikʉre vaikʉ? —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 24 Chikʉna Anás repaʉte Jesure vẽesie chutaa josemakʉni judío phairi ai Caifás vʉena mʉvaajʉ chini chʉ̃ʉsikʉamʉ. \s Pedro joe, “Jesús neekʉmamʉ chʉʉ”, chiisiere kʉamʉ \r (Mt 26.71-75; Mr 14.69-72; Lc 22.58-62) \p \v 25 Ũcuarʉmʉ Pedrote nʉkakʉ kũhikʉni ijache sẽesinaame repana: \p —‍¿Jesús neekʉmakʉ mʉʉ? —‍chiisinaame. \p Chiijʉna Pedro jachakʉ, \p —‍Pãamʉ. Jãʉ neekʉmamʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ. \p \v 26 Jãapi phairi aire chooche chookaikʉji cãjoro tẽo vatocojñosikʉ majapãiʉji ikasikʉamʉ Pedrote. \p —‍Mʉʉre olivo sũkiñʉã paichejana Jesuname paikʉni ñasikʉamʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ. \p \v 27 Chikʉna Pedro joe jachasikʉamʉ. Jachatona kura chuisikʉamʉ. \s Pilato tijñeñe Jesure nʉko chʉo sẽesiere kʉamʉ \r (Mt 27.1-2, 11-14; Mr 15.1-5; Lc 23.1-5) \p \v 28 Ũcuarʉmʉ judíopãi chʉ̃ʉna ñatapiratona Jesure Caifás vʉe paisikʉre Romapãi chʉ̃ʉkʉ Pilato vʉena mʉvasinaame. Mʉva tĩa judío peona vʉejekʉna cuare cuhejʉ kakamanesinaame repana pascua ãijañere ãure ãñu chini. Aperʉmʉ repana aipãipi pascua tĩapirarʉmʉ judío peona vʉña kakache ʉ̃seasome. Jãajekʉna repanapi ũcuavʉena kakaru pascua ãiñe ãu ãicuaraamʉ, repanapi cuare paajʉna. \v 29 Jãajekʉna Pilato repanare vesena eta ikasikʉamʉ. \p —‍¿Ʉ̃quere cuache chooʉna mʉsanʉkona ikʉre rare? —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 30 Chikʉna ikasinaame repana. \p —‍Chʉkʉna ikʉre cuache choomanesikʉ paito ramaneraasinaame —‍chiisinaame repana. \p \v 31 Chitena Pilato ikasikʉamʉ. \p —‍Ikʉre mʉsanʉkonapi sa mʉsanʉkona aipãi chʉ̃ʉ jokasiepi cuache choojʉ̃ʉ —‍chiisikʉamʉ. \p Chikʉna ikasinaame repana. \p —‍Chʉkʉna judíopãi pãiʉte teeʉterejẽe vanisõñe jokacojñomanesinajejʉna cuache choonare vanisõñu chiitojẽe vaicuakʉmʉ —‍chiisinaame. \p \v 32 Jãajañe choojʉna Jesús ikasie repaʉ, “Kurususẽvero jẽjo vẽasõjanaame chʉʉre”, chiisie tijñepirasikʉamʉ. \v 33 Pilato joe kaka Jesure soni rao ikaasomʉ. \p —‍¿Mʉʉ judíopãi ũcuanʉkore chʉ̃ʉkʉʉ? —‍chiniasomʉ. \p \v 34 Chikʉna Jesús ikaasomʉ. \p —‍¿Mʉʉ teeʉ cuasachete sẽekʉ mʉʉ chʉʉre? Rupʉ chekʉnapi kʉajʉna asasiere, ¿jãajañe sẽekʉ mʉʉ chʉʉre? —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 35 Chikʉna Pilato ikaasomʉ. \p —‍Judíopãiʉmamʉ chʉʉ. Mʉʉ majapãi judíopãipi judío phairipãi chʉ̃ʉnaname rasinaame mʉʉre. ¿Ʉ̃quere mʉʉ chooʉ? —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 36 Chikʉna Jesús ikaasomʉ. \p —‍Pãi chʉ̃ʉkʉtani icheja canare chʉ̃ʉmakʉamʉ chʉʉ. Chʉʉpi icheja canare chʉ̃ʉkʉ paito chʉʉ neenapi chʉʉre sa judíopãi chʉ̃ʉnani jokamaneajʉ chini ʉ̃sejʉ cavajʉ vairaasinaame. Icheja canare chʉ̃ʉkʉmamʉ chʉʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 37 Chikʉna Pilato sẽniasomʉ repaʉte. \p —‍¿Jãa paito mʉʉ pãi chʉ̃ʉkʉʉ? —‍chiniasomʉ. \p Chikʉna Jesús ikaasomʉ. \p —‍Jʉ̃jʉ, mʉʉ ikache ũcuarepaame. Pãi chʉ̃ʉkʉmʉ chʉʉ. Cʉnaʉmʉ paisikʉpi icheja chejana pãio jñaacojñosikʉamʉ chʉʉ Dios paichete chʉo ũcuarepare kʉara chini. Dios paiche masiñu chiinachia chʉʉ kʉache ũcuarepa jachamañe asa chẽame —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 38 Chikʉna Pilato joe ikaasomʉ. \p —‍¿Ʉ̃queache jãa, chʉo ũcuarepa kʉache? —‍chiniasomʉ repaʉ. \s Pãi Jesure vanisõñe chʉ̃ʉsiere kʉamʉ \r (Mt 27.15-31; Mr 15.6-20; Lc 23.13-25) \p Repaʉte sẽni pini Pilato joe eta ikasikʉamʉ repanare judíopãi chʉ̃ʉnare. \p —‍Ikʉre repaʉ cuache choosiere kʉakʉna asara chini chʉo sẽniasasikʉamʉ chʉʉ. Jãatani chʉʉ cuasato jmamakarʉjẽe repaʉ cuache choosie peomʉ. Mʉsanʉkona, “Cuache chookʉmʉ ikʉ”, chiiche choomakʉamʉ. \v 39 Pascuarʉmʉ tĩato ʉ̃sʉrʉmʉ paiche chẽacojñosikʉre teeʉte etokʉmʉ chʉʉ, mʉsanʉkona etojʉ̃ʉ chiikʉni. ¿Ikʉni judíopãi chʉ̃ʉkʉni etojʉ̃ʉ chiiche mʉsanʉkona? —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 40 Chikʉna asa ũcuanʉko cuijʉ ikasinaame repana. \p —‍Etomanejʉ̃ʉ jãʉre. Barrabani etokaijʉ̃ʉ chʉkʉnate —‍chiijʉ cuisinaame repana. \p Repaʉ Barrabás ñaaʉ paniasomʉ. \c 19 \p \v 1 Repanapi jãajañe ikajʉ cuirena Pilato Jesuni sa suĩsueajʉ chini chʉ̃ʉasomʉ. Chʉ̃ʉʉna sõtaopãipi sa suĩsueasome repaʉte. \v 2 Ũcuachia miu tuhivʉ choo Jesús sĩjopʉna tʉo kãa pãi chʉ̃ʉna juikãare chimaajakãare sachaasome repaʉte. \v 3 Sacha pini repaʉte rʉarepañoã kueñe raijʉ ijache ikaasome repana: \p —‍¡Ikʉpi judíopãire siarʉmʉ chʉ̃ʉkʉ paaʉ! —‍chiijʉ repaʉ chiana vaniasome repana. \p \v 4 Jãajañe choorena Pilato repanare pãi joe eta ikasikʉamʉ. \p —‍Asarepajʉ̃ʉ, mʉsanʉkona. Eto ñojamʉ chʉʉ repaʉte. Chʉʉ cuasato cuache choomakʉamʉ repaʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 5 Ũcuarʉmʉ Jesupi sĩjopʉte miu tuhivʉ tuhiʉ kãa chimaajakãare juiʉ etaʉna ijache ikasikʉamʉ Pilato: \p —‍¡Ñajʉ̃ʉ! Ikʉamʉ repaʉ —‍chiisikʉamʉ. \fig thornes on Jesus|cn01828B.tif|span||D.C.Cook| |Jn 19.5\fig* \p \v 6 Chikʉna phairipãi chʉ̃ʉnaname Dios vʉe pẽjekaina repaʉte Jesure ña cuijʉ ikasinaame. \p —‍Kurususẽverona jẽjo nʉkojʉ̃ʉ jãʉre. Kurususẽverona jẽjo nʉkojʉ̃ʉ —‍chiisinaame repana. \p Chitena Pilato ikasikʉamʉ. \p —‍Chʉʉ cuasato cuache choomanesikʉamʉ ikʉ. Jãajekʉna ikʉre vanisõñe chʉ̃ʉcuhemʉ chʉʉ. Mʉsanʉkonapi sa kurususẽverona jẽjo nʉkojʉ̃ʉ ikʉre —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 7 Chikʉna judíopãi chʉ̃ʉna ikasinaame. \p —‍“Dios Mamakʉmʉ chʉʉ”, chiiʉ jorekʉmʉ ikʉ. Chʉkʉna aipãi jãajañe ikajʉ jorenare, “Vanisõjʉ̃ʉ”, chiijʉ chʉ̃ʉ jokaasome. Jãajekʉna repana chʉ̃ʉ jokasie vanisõñe paimʉ ikʉre —‍chiisinaame repana. \p \v 8 Jãajañe ikachete asa Pilato naa rʉa vajʉchʉasomʉ. \v 9 Ũcuarʉmʉ repaʉ joe vʉena Jesure cuaa sẽniasomʉ. \p —‍¿Jeecheja cakʉaʉ mʉʉ? —‍chiniasomʉ repaʉ. \p Sẽekʉtetani Jesús ikamaneasomʉ. \p \v 10 Ikamaʉna Pilato joe ikaasomʉ. \p —‍¿Chʉʉ sẽeñe kʉamanejaʉ mʉʉ? Pãi chʉ̃ʉkʉjekʉna chʉʉre ʉache chʉ̃ʉreomʉ chʉʉre, mʉʉre kurususẽverona jẽjo nʉkochename jose etoche. ¿Jãa vesʉkʉ mʉʉ? —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 11 Chikʉna Jesús ikaasomʉ. \p —‍Mʉʉni Diopi pãi chʉ̃ʉñe jokamaneru chʉʉre jãajañe choojache chʉ̃ʉcuaraamʉ mʉʉre. Chʉʉre chẽaajʉ chini sa jokasikʉ mʉʉre naa rʉa cuache choosikʉamʉ —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 12 Jãajañe ikaʉna asa Pilato repaʉni jose etora chini joe eta rʉa ikasikʉamʉ repanare pãi. Ikakʉtetani repana judíopãi cuijʉ ikasinaame. \p —‍“Pãi chʉ̃ʉkʉmʉ chʉʉ”, chiinapi maire ũcuanʉkore chʉ̃ʉkʉte Césate cuheme. Jãajekʉna mʉʉpi jãʉni ũcuare jãajañe ikasikʉni jose etoni repaʉte maire ũcuanʉkore chʉ̃ʉkʉte jame paikʉmamʉ mʉʉ —‍chiisinaame. \p \v 13 Repana ikache asa pini Pilato Jesure vesena etojʉ̃ʉ chini pãi cuache choosie kʉajʉna asakʉ ñuisaivʉna pʉʉsikʉamʉ. (Repasaivʉ rʉ̃iraripʉ “Gabata” chiimʉ hebreo chʉo. “Gabata” chini “Cata jenasiraripʉ” chiimʉ.) \v 14 Pascuarʉmʉ tĩañe teeumucuse karatona nʉkarepaʉ sʉitona judíopãi chʉ̃ʉnare ikasikʉamʉ Pilato. \p —‍¡Ñajʉ̃ʉ ikʉre, mʉsanʉkonare ũcuanʉkore chʉ̃ʉkʉte! —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 15 Chikʉna cuijʉ ikasinaame repana. \p —‍Sa vanisõjʉ̃ʉ jãʉre. Sa vanisõjʉ̃ʉ jãʉre. Kurususẽverona jẽjo nʉkojʉ̃ʉ jãʉre —‍chiisinaame repana. \p Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍¿Mʉsanʉkonare chʉ̃ʉkʉte kurususẽverona jẽjo nʉko vẽasõjʉ̃ʉ chiiche mʉsanʉkona? —‍chiisikʉamʉ. \p Chikʉna judío phairipãi chʉ̃ʉna ikasinaame. \p —‍Césachiaamʉ pãi ũcuanʉkore chʉ̃ʉkʉ —‍chiisinaame. \p \v 16 Chitena Pilato Jesure sõtaopãire jokasikʉamʉ, sa kurususẽverona jẽjo nʉkoajʉ chini. Jokaʉna repaʉte sasõsinaame repana. \s Jesure kurususẽverona jẽjosiere kʉamʉ \r (Mt 27.32-44; Mr 15.21-32; Lc 23.26-43) \p \v 17 Sajʉna Jesús repaʉte jẽjo nʉkojasẽvero kurususẽvero kuãiʉ Calavera aikũtina Pãi sĩjopʉjakũti chiikũtina saisikʉamʉ. “Calavera” chini “Gólgota” chiimʉ hebreo chʉo. \v 18 Ũcuachejana repana Jesure kurususẽverona jẽjo nʉkosinaame. Chekʉnare ũcuajache kachanare kurususẽveroãna jẽjo nʉkosinaame repana. Teeʉte Jesús ʉjajʉ̃tʉ cakãkona nʉkosinaame repana. Chekʉni kãkojʉ̃tʉ cakãkona nʉkosinaame. Jesure repana chenevʉna nʉkosinaame. \v 19 Ũcuarʉmʉ Pilatoji chʉ̃ʉʉna tochasikoa kurususẽvero chãtirona jẽjo sʉosinaame repana, \sc Ikʉ Jesus, Nazaret Vʉejoopo Cakʉamʉ. Judiopãi Chʉ̃ʉkʉmʉ\sc*, chiiche tochasikoare. \v 20 Pilatoji chʉ̃ʉʉna hebreo chʉo, griego chʉo, latín chʉo tochasinaame repakoa. Repacheja Jesure kurususẽvero jẽjo nʉkosicheja Jerusalén vʉejoopo kueñe paisikʉamʉ. Jãajekʉna judíopãi jainʉko rani repakoa tochasie ñasinaame. \v 21 Judío phairipãi chʉ̃ʉna repakoa tochasiere ña ikasinaame Pilatote. \p —‍Jãa, “Judíopãi chʉ̃ʉkʉmʉ ikʉ”, chiijʉ tochasie tʉnosõ, “ ‘Judíopãi chʉ̃ʉkʉmʉ chʉʉ’, chiisikʉamʉ ikʉ”, chiiche tocha sʉojʉ̃ʉ —‍chiisinaame repana. \p \v 22 Chitena Pilato ikasikʉamʉ. \p —‍Chʉʉpi chʉ̃ʉʉna tochasieame jãa. ¡Ũcua jãajañe paaʉ! —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 23 Repana sõtaopãi Jesure kurususẽverona jẽjo nʉko pini repaʉ juisikãa mini ũcuakachapana teeserechia chere paasinaame. Chekʉkãa tʉ̃osikãa repakãapi juhasiepi peokʉna teeʉjakãajekʉna sãiñechia ijache ikasinaame repana: \p \v 24 —‍Ikãa cheresõmaneñu mai. Rupʉ ikãa paajaʉni catarakarʉã tochasirakarʉãpi chejana sua jñaañu —‍chiisinaame repana. \p Jãajañe choojʉ Dios chʉo kʉakaisina tocha jokasie kʉachete ũcuarepa choosinaame repana sõtaopãi, ijache kʉachete: \q Chʉʉ juisikãa teeserechia chere paasinaame repana. \q Chekʉkãa tʉ̃osikãa paajaʉni jñaañu chini catarakarʉã mami tochasirakarʉãpi chejana suasinaame repana, \m chiimʉ repa tocha jokasie. \p \v 25 Jesús jẽjo sʉocojñosikʉ nʉkasẽvero kueñere romi ũcuakachapana nʉkasinaame, repaʉ pʉkakoname repao chojeo, cheko María Cleofas rʉ̃joname María Magdalena. \v 26 Nʉkajʉna chʉʉ Jesús neekʉ repaʉ rʉa chiicojñokʉ repaʉ pʉkakore kueñe nʉkasikʉamʉ. Nʉkakʉna ña Jesús repaʉ pʉkakore ikasikʉamʉ. \p —‍Jako, mʉʉ chĩijaiʉ paijamʉ ikʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ chʉʉre. \v 27 Chini chʉʉre ũcuajache ikasikʉamʉ repaʉ—‍ Mʉjakojaio paijamo iko —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p Jãajañe ikaʉna asa jãarʉmʉpi teana repaote chʉʉ vʉena sa kuirasikʉamʉ chʉʉ. \s Jesús jũisiere kʉamʉ \r (Mt 27.45-56; Mr 15.33-41; Lc 23.44-49) \p \v 28 Jãajañe ika pini, “Jakʉ chʉ̃ʉ jokasie peore choo pinicuhasieame”, chini cuasakʉ ijache ikasikʉamʉ: \p —‍Okoʉamʉ chʉʉre —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p Jãajañe ikakʉ Dios chʉo aperʉmʉ kʉasina tocha jokasie kʉachete ũcuarepa choosikʉamʉ repaʉ. \p \v 29 Ũcuachejare chururapʉrʉ ʉche cono rʉaraka timusirapʉrʉ ñuisikʉamʉ. Repana sõtaopãi ũcuarakana chʉisʉovʉji chũsa chʉ̃ʉ hisopo vãsocho chãtirona repasʉorʉ quẽo sʉo mʉo repaʉ chʉopona nosinaame chʉchʉakʉ chini. \v 30 Mʉorena chʉchʉ ũku pini ijache ikasikʉamʉ repaʉ: \p —‍Peore choo pinicuhasieame —‍chini meñe sime jũnisõsikʉamʉ repaʉ. \s Cʉnarʉji Jesús mejupona sõtao totasiere kʉamʉ \p \v 31 Pʉaumucuse chutaa tĩamarʉmʉjekʉna repana judíopãi, “Maipi kurususẽveroã jẽjocojñosinani casomato cuamʉ. Chero pascuarʉmʉ naa rʉa fiesta chooumucuseame. Jãajekʉna maipi repana cũare tʉka jʉchesõñu naa nami jũnisõrena nami caso reoakʉ”, chini repana Pilatoni sani ikaasome jãajañe choochete chʉ̃ʉakʉ chini. \v 32 Ũcuarʉmʉ repana sõtaopãi Pilatoji chʉ̃ʉʉna rani Jesure jame jẽjo nʉkocojñosikʉre charo nʉkakʉni repaʉ cũa tʉka jʉchesinaame. Chekʉre ũcuajache choosinaame repana. \v 33 Choo pini Jesure ñasinaame. “Ikʉtani jũnisõsikʉamʉ”, chini repaʉ cũa tʉka jʉchemanesinaame. \p \v 34 Jãatani sõtao teeʉ cʉnarʉji Jesús mejupona totasikʉamʉ. Totaʉna chiename oko raisikʉamʉ repaʉ totasicoje. \v 35 Jãajañe chooche ñasikʉjekʉ joremañe ũcuarepare chʉo kʉamʉ chʉʉ, mʉsanʉkonapi ña, “Jesús Dios Mamakʉmʉ”, chini repaʉni cuasaajʉ chini. \v 36 Repaʉ cũare tʉka jʉchemanerena Dios chʉo aperʉmʉ kʉakaisina tocha jokasie ũcuarepa tijñesikʉamʉ. \q Repaʉ tara teetarapʉjẽe jʉchʉmanejamʉ, \m chiimʉ repa tocha jokasie. \v 37 Dios chʉo tochasiphʉro chekʉcheja ijache kʉamʉ: \q Repana totasikʉre ñajanaame pãi, \m chiimʉ. \s Jesure tãsiere kʉamʉ \r (Mt 27.57-61; Mr 15.42-47; Lc 23.50-56) \p \v 38 Jãa choo pinisirʉmʉ José Arimatea vʉejoopo cakʉ Jesure jũisikʉre Pilatoni sẽniasomʉ sa tãra chini. (Repaʉ José judíopãire vajʉchʉkʉ Jesure ñomañe chiikʉ paniasomʉ.) Sẽeʉna Pilatoji, “Jaʉ”, chikʉna sani Jesure caso saasomʉ repaʉ. \v 39 Saʉna Nicodemo Jesure ñamipi mʉa cutusikʉ jame saiʉ maña jũisivanare roveche mirraname áloe jamesie treinta kilos saasomʉ. \v 40 Sa kãana reajakãana mañapi chʉ̃ʉ Jesure reaasome repana Josename Nicodemo. Jũisinare judíopãi choocheme jãa. \v 41 Jesure kurususẽvero jẽjo nʉkosichejare oterañʉrʉã paicheja paisikʉamʉ. Ũcuachejare mamacoje chutaa jũisikʉre teeʉterejẽe tãmacoje paisikʉamʉ, aikũti caripana tẽtoche ũhisicoje. \v 42 Reparʉmʉ judíopãi pʉaumucuse tĩacuhakʉna repacojepi kueñe paiʉna ũcuacojena cuaa ũhaasome repaʉte Jesure. Ũha eta repacoje kakasaaro catapʉji rʉa ʉjapʉji tapi vʉena coiasome repana. \c 20 \s Jesús vajʉraisiere kʉamʉ \r (Mt 28.1-10; Mr 16.1-8; Lc 24.1-12) \p \v 1 Romicorʉmʉ apeñatato rʉa ñami chutaa chijajʉ̃vana María Magdalena Jesure ũhasicojena saniasomo. Sani ñato catapʉ repacoje tapisipʉ kʉñosõsipʉ paniasomʉ. \v 2 Ña vʉvʉsõ Simonname chʉʉ Jesús neekʉ repaʉ rʉa chiicojñokʉ paichejana rani kʉasikoamo repao. \p —‍Maire Paakʉte pãi mini etua sasõsinaame. Repaʉte sa ũhasicheja vesʉme mai —‍chiisikoamo repao. \p \v 3 Chikona asa chʉʉ Pedroname eta ũcuacojena saisinaame. \v 4 Vʉvʉjʉ saisinaame chʉkʉna Jesús neena. Jãatani chʉʉ Pedrote naa charo vʉvʉ tĩasikʉamʉ repacoje. \v 5 Vʉvʉ tĩa repacoje sanavʉ rʉ̃a ñato Jesure reasikãñachia ũhisikʉamʉ. Rʉ̃a ñakʉtani chʉʉ kakamanesikʉamʉ. \v 6 Naa chojepi vʉvʉ tĩasikʉamʉ Simón Pedro repacoje. Ũcuajache repakãña kaka ñasikʉamʉ repaʉ. \v 7 Ũcuachia Jesús sĩjopʉ reasikãa tĩichejana pʉse ũhasikãare ñaasomʉ repaʉ. \v 8 Ũcuarʉmʉ chʉʉ charo vʉvʉ tĩasikʉ repacoje ũcuajache kaka ña, “¡Vajʉranicuhacosomʉ repaʉ!”, chini cuasasikʉamʉ. \v 9 Reparʉmʉ Dios chʉo aperʉmʉ tocha jokasie repaʉ vajʉraijache kʉache asanatani chutaa asavesʉsinaame chʉkʉna. \v 10 Ña pini vʉena coisinaame chʉkʉna. \s María Magdalenani Jesús peosichejapi rani ñosiere kʉamʉ \r (Mr 16.9-11) \p \v 11-12 María Magdalenatani chʉkʉnate tuhasiko coimanesikoamo. Coimañe paio repacoje kueñere nʉkako oniasomo repao. Oio repacoje sanavʉ rʉ̃a ñato Jesús ũhisichejare ángeles teekachapana pojakãña juinapi ñuniasome. Jesús sĩjopʉ caruru paisichejare chekʉ ñuniasomʉ. Chekʉtani Jesús cũa caruru paisichejare ñuniasomʉ. \v 13 Ũcuarʉmʉ ángeles repaote sẽniasome. \p —‍¿Jese paiʉna oiko mʉʉ? —‍chiniasome repana. \p Chitena ikaasomo. \p —‍Chʉkʉnate Paakʉte pãipi sasõsinaame. Repaʉte sa ũhasichejajẽe vesʉmo chʉʉ —‍chiniasomo repao. \p \v 14 Jãajañe ikacuha chʉriko Jesure ũcuacheja nʉkakʉni ñaasomo repao. Ñakotani ñavesʉasomo repao repaʉte. \v 15 Vesʉkona ikaasomʉ Jesús repaote. \p —‍¿Jese paiʉna oiko mʉʉ? ¿Neeni kueko mʉʉ? —‍chiniasomʉ repaʉ. \p Chikʉna, “Oterañʉrʉã kuirakʉcosomʉ ikʉ”, chini cuasako ikaasomo repao. \p —‍Mʉʉpi sasikʉ pani kʉajʉ̃ʉ chʉʉre repaʉte sa ũhasicheja. Miijani rara chiimo chʉʉ —‍chiniasomo repao. \p \v 16 Chikona Jesús ikaasomʉ. \p —‍¡María! —‍chiniasomʉ. \p Chikʉna asa chʉri hebreo chʉopi ikaasomo repao. \p —‍\it ¡Rabuni!\it* —‍chiniasomo. (“Rabuni” chini “Masiʉ” chiimʉ hebreo chʉo.) \p \v 17 Jãajañe ikaona ikaasomʉ Jesús. \p —‍Chẽamanejʉ̃ʉ chʉʉre. Jakʉ paicheja chutaa coimakʉamʉ chʉʉ. Jãajekʉna chẽamanejʉ̃ʉ chʉʉre. Jãatani chʉʉ neenare chʉʉ chojechĩijañe painare coi ijache kʉakaijʉ̃ʉ: “Jesús, ‘Chʉʉ Jakʉ Dios paichejana coimʉ chʉʉ. Repaʉ chʉʉ Jakʉ ũcuachia Mʉjakʉamʉ. Chʉʉre paakʉmʉ Repaʉ. Ũcuachia mʉsanʉkonare Paakʉmʉ Repaʉ’, chiisikʉamʉ”, chiijʉ̃ʉ repanare —‍chiniasomʉ repaʉ. \p \v 18 Chikʉna repao María Magdalena rani chʉkʉnate repaʉ neenare repaʉte ñasiename repaʉ ikasie kʉasikoamo. \s Jesús repaʉ neenare peosichejapi rani ñosiere kʉamʉ \r (Mt 28.16-20; Mr 16.14-18; Lc 24.36-49) \p \v 19 Ũcuaumucuse romicorʉmʉ naitona chʉkʉna Jesús neena judíopãi chʉ̃ʉnani vajʉchʉjʉ jatisañaroã peore masi jeo tachesõ chii paisinaame. Jãajañe chii painani Jesús chʉkʉna chenevʉte peosichejapi rani nʉkakʉ ijache ikasikʉamʉ: \p —‍Reojache paijʉ̃ʉ mʉsanʉkona —‍chiisikʉamʉ. \p \v 20 Chini repaʉ jʉ̃jñaname mejupo totasicoje ñosikʉamʉ repaʉ chʉkʉnate. Ñokʉna ña, “Maire Paakʉmʉ ikʉ”, chini pojosinaame chʉkʉna. \v 21 Ũcuarʉmʉ repaʉ joe ũcuare ikasikʉamʉ. \p —‍Reojache paijʉ̃ʉ mʉsanʉkona. Repaʉ chʉ̃ʉñe chooakʉ chini Jakʉ chʉʉre raosiejache mʉsanʉkonare saomʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 22 Chini chʉkʉnani jujukʉ ijache ikasikʉamʉ: \p —‍¡Dios Rekochoji mʉsanʉkona rekoñoãre jame paaʉ! \v 23 Cuache chooche ũhasõsinare pãi, “Mʉsanʉkona cuache choosie tʉnosõsieame”, chiireomʉ mʉsanʉkonare. Chiito tʉnorepasieame repa. Jãatani cuache chooche ũhamanaretani, “Mʉsanʉkona cuache chooche tʉnomañeame”, chiireomʉ mʉsanʉkonare, tʉnomañejekʉna —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \s Jesure vajʉraisikʉre Tomás ñasiere kʉamʉ \p \v 24 Reparʉmʉ chʉkʉnate Jesús neenare docerepanare jame paikʉ, “Gemelo”, chiicojñokʉ Tomás peosikʉamʉ, Jesús chʉkʉnate peosichejapi rani ñorʉmʉ. \v 25 Peosikʉjekʉna repaʉte ijache kʉasinaame chʉkʉna: \p —‍Maire Paakʉte ñasinaame chʉkʉna —‍chiisinaame chʉkʉna repaʉte. \p Chitena Tomás jachakʉ ijache ikasikʉamʉ: \p —‍Repaʉ jʉ̃jña jẽjosicojña ña chʉʉ mʉoñoji cuacha ñanite ũcuachia repaʉ mejupo totasicoje chʉʉ jʉ̃tʉpi suãni ñanite mʉsanʉkona ikache cuasajamʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 26 Teesemana paisirʉmʉna joe ũcuavʉena chiisinaame chʉkʉna. Reparʉmʉtani Tomás jame paisikʉamʉ. Chii paijʉ jatisañaroã masi jeo tachesõsisañaroãtani Jesús chʉkʉna chenevʉte peosichejapi rani nʉkakʉ ijache ikasikʉamʉ: \p —‍Reojache paijʉ̃ʉ mʉsanʉkona —‍chiisikʉamʉ. \p \v 27 Chini repaʉte Tomare ikasikʉamʉ. \p —‍Chʉʉ jʉ̃jña jẽjosicojñana mʉʉ mʉoñoji cuacha ñajʉ̃ʉ. Ũcuachia chʉʉ mejupo totacojñosicoje mʉʉ jʉ̃tʉpi suãni ña jachamañe cuasajʉ̃ʉ chʉʉre. Ũcuaʉmʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \fig Jesus appears to disciples in upper room|cn01865B.tif|span||D.C.Cook| |Jn 20.27\fig* \p \v 28 Chikʉna ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Dioamʉ mʉʉ. Chʉʉre Paakʉmʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 29 Chikʉna ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Chura chʉʉre ñasikʉjekʉ jachamañe cuasamʉ mʉʉ. Jãatani chʉʉre ñamanapi cuasana mʉʉre naa rʉa pojojʉ paijanaame —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \s Pãipi ña, “Jesús Dios Mamakʉmʉ”, chiijʉ cuasaajʉ chini Juan iphʉro tocha jokasiere kʉamʉ \p \v 30 Repaʉ Jesús cheja pairʉmʉ chʉkʉna repaʉ neena ñajʉte Diochia choomasiche rʉa choo ñosikʉamʉ. Jãatani repa chʉkʉna ñasie peore kʉakʉ tocha jokamamʉ chʉʉ iphʉro. \v 31 Ie iphʉro tochasie peore mʉsanʉkonapi ña, “Jesucristo Dios Raosikʉamʉ. Ũcuaʉ Mamakʉmʉ repaʉ”, chini cuasa, repaʉni cuasajʉ reojache paijʉ jũnisõsirʉmʉ Dios paichejare ai sani paapʉ chini tocha jokamʉ chʉʉ. \c 21 \s Repaʉ neenare sieterepanare Jesús peosichejapi rani ñosiere kʉamʉ \p \v 1 Jãajañe choosirʉmʉ chʉkʉna Jesús neena naa paijʉ Tiberias chiara rʉtʉvate paijʉna Jesús joe peosichejapi ñosikʉamʉ chʉkʉnate aperʉmʉ choosiejache. Ijache choosikʉamʉ repaʉ: \v 2 Repacheja Simón Pedromʉ, “Gemelo” chiikʉ Tomaamʉ, Galilea cheja cajoopo Caná vʉejoopo cakʉ Natanaelamʉ, chʉkʉna Zebedeo chĩi teekachapana achʉname paisikʉamʉ chʉʉ. Ũcuachia chekʉna teekachapana chʉkʉnate jame paisinaame Jesús neena. \v 3 Ũcuarʉmʉ Simón Pedro chʉkʉnate ikasikʉamʉ. \p —‍Vai saimʉ chʉʉ —‍chiisikʉamʉ. \p Chiiʉna chʉkʉna, \p —‍Jame sañu —‍chiisinaame. \p Chini choovʉ caje tuni jame vai saisinaame chʉkʉna. Sani siañami chonatani teevaʉrejẽe vaire chomanesinaame chʉkʉna. \v 4 Ñatapiratona repaʉ Jesús chiara rʉtʉvate peosichejapi rani nʉkasikʉamʉ. Jãatani chʉkʉna repaʉ neena repaʉte ñavesʉsinaame. \v 5 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉnate ikasikʉamʉ. \p —‍Põsʉpãi, ¿vai chomanere? —‍chiisikʉamʉ. \p Chikʉna chʉkʉna ikasinaame. \p —‍Pãasinaame chʉkʉna —‍chiisinaame. \p \v 6 Chitena ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Vai chorʉ choovʉ ʉjajʉ̃tʉ cakãkona sua rʉoru vai kakajanaame —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p Chikʉna repaʉ chʉ̃ʉñe choojʉ jairepanʉkore vaire chorena vai chorʉ miicuasikʉamʉ chʉkʉnate. \v 7 Ũcuarʉmʉ chʉʉ Jesús rʉa chiicojñokʉji ikasikʉamʉ Pedrote. \p —‍Maire Paakʉmʉ jãʉ —‍chiisikʉamʉ chʉʉ. \p Jãajañe ikaʉna asa Simón Pedro Jesuni ñara chini sẽsevʉ juikãa repaʉ tĩtosikãa mini sacha chiarana sʉa tuãni runi chuasikʉamʉ. \v 8 Chʉkʉnatani repaʉ neena canʉka choovʉji vai chorʉji vaipi timusõrena chiachaji vavo rajʉ paisinaame. Chʉkʉna raisicheja cien metros paisikʉamʉ chiara joopo. \v 9 Rani rʉtʉvana jʉo mani toa ñasinaame chʉkʉna. Ũcuatoare chiacha vainame pã paisikʉamʉ. \v 10 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉnate ikasikʉamʉ. \p —‍Vai mʉsanʉkona chosivanare teevanare rajʉ̃ʉ —‍chiisikʉamʉ. \p \v 11 Chikʉna joe Simón Pedro choovʉna caje tuni vai chorʉ ciento cincuenta y trerepana vai ʉjanachia timusirʉre jñajñu ma ũhasikʉamʉ. Vai jainʉko pairʉtani cheremanesikʉamʉ reparʉ. \v 12 Jãajañe choo piniʉna Jesús ikasikʉamʉ chʉkʉnate. \p —‍Rani ãijʉ̃ʉ ãu —‍chiisikʉamʉ. \p Chʉkʉna repaʉ neena teeʉjẽe, “¿Jeejaiʉʉ mʉʉ?”, chiimanesinaame, repaʉni ña masijʉ. “Chʉkʉnate Paakʉmʉ ikʉ”, chini cuasasinaame. \v 13 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉnate pãname vai mini ãusikʉamʉ. \p \v 14 Repaʉ Jesús vajʉrani paiʉ chʉkʉnate repaʉ neenare peosichejapi rani ñosie chura choteñoãame. \s Simón Pedroname Jesús cutusiere kʉamʉ \p \v 15 Ãu ãni pinisirʉmʉ Jesús Simón Pedrote sẽesikʉamʉ. \p —‍Simón, Juan mamakʉ, ina chiime chʉʉre. Jãatani, ¿mʉʉ chʉʉre naa rʉa chiimakʉ? —‍chiisikʉamʉ. \p Chiiʉna Pedro ikasikʉamʉ. \p —‍Jʉ̃jʉ, Chʉʉre Paakʉ, mʉʉre rʉa chiimʉ chʉʉ. Masimʉ mʉʉ jãa —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p Chikʉna Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Jãajañe paito ovejachĩivanare kuirachejache kuirakaijʉ̃ʉ mʉʉ chʉʉ neenare —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 16 Chini repaʉte joe sẽesikʉamʉ repaʉ. \p —‍Simón, Juan mamakʉ, ¿chʉʉre chiikʉ mʉʉ? —‍chiisikʉamʉ. \p Chiiʉna ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Jʉ̃jʉ, Chʉʉre Paakʉ, mʉʉre chiimʉ chʉʉ. Masimʉ mʉʉ jãa —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p Chiiʉna Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Ovejavanare kuirachejache kuirakaijʉ̃ʉ chʉʉ neenare —‍chiisikʉamʉ. \p \v 17 Joe ũcuateere sẽesikʉamʉ Jesús repaʉte. \p —‍Simón, Juan mamakʉ, ¿chʉʉre chiikʉ mʉʉ? —‍chiisikʉamʉ. \p Jesupi ũcuateere choteñoã, “¿Chʉʉre chiikʉ mʉʉ?”, chiiʉna Simón Pedro sʉmaʉna ikasikʉamʉ. \p —‍Chʉʉre Paakʉ, peore masikʉmʉ mʉʉ. Chʉʉ mʉʉre chiiche masimʉ mʉʉ —‍chiisikʉamʉ. \p Chikʉna ikasikʉamʉ repaʉ. \p —‍Jãajañe paito mʉʉpi ovejavanare kuirachejache kuirakaijʉ̃ʉ chʉʉ neenare. \v 18 Ijachere ikamʉ chʉʉ mʉʉre: Mʉʉ aperʉmʉ põsʉʉ pairʉmʉ kãña sache mʉʉre ʉachejña kuisikʉamʉ mʉʉ. Jãatani naa paisirʉmʉ mʉʉ aivaʉ paitona chekʉpi mʉʉ jʉ̃jña saʉʉna vẽe mʉʉre saiʉamachejñana sajamʉ mʉʉre. Ũcuarepaame jãa —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 19 Jãajañe ikacheji Jesús Simón Pedro Dios chʉore chʉvakʉ chuenisõʉna pãi Diore cuasajachere kʉasikʉamʉ, ũcuaʉji asa masiakʉ chini. Jãajañe chiimʉ Dios. \p Ũcuarʉmʉ Jesús Simón Pedrote joe ikasikʉamʉ. \p —‍¡Chʉʉ chʉ̃ʉñete chookʉ paijʉ̃ʉ! —‍chiisikʉamʉ. \s Jesús repaʉ neekʉ rʉa chiicojñokʉ paichete kʉamʉ \p \v 20 Ũcuarʉmʉ chʉʉ, Jesús neekʉ repaʉ rʉa chiicojñokʉji repanani chojepi tuhakʉna Pedro chʉri ñasikʉamʉ chʉʉre, aperʉmʉ pascua ãu ãirʉmʉ Jesuni kueñe ñuiʉ repaʉte jokajaʉni, sẽesikʉni. \v 21 Ũcuarʉmʉ Pedro chʉʉni ña Jesure sẽesikʉamʉ. \p —‍Chʉkʉnate Paakʉ, ikʉrejẽe, ¿jese tijñejaʉ? —‍chiisikʉamʉ. \p \v 22 Chikʉna Jesús ikasikʉamʉ. \p —‍Chʉʉ cheja joe cajerʉmʉjatʉka jũnisõmañe paichete chʉ̃ʉ jokaʉato jokareomʉ chʉʉre ikʉre. Mʉʉtani ikʉ paijache cuasamañe chʉʉ chʉ̃ʉñete chookʉ paijʉ̃ʉ —‍chiisikʉamʉ repaʉ. \p \v 23 Jesupi jãajañe ikaʉna asa chekʉna repaʉ neena asavesʉjʉ sãiñechia ijache cutuasome: “Repaʉ Juan jũnisõmañe ai paijaʉasomʉ”, chiniasome. Jãatani repaʉ Jesús, “Jũnisõmañe ai paijamʉ ikʉ”, chiimanesikʉamʉ chʉʉre Juanre. Rupʉ, “Chʉʉ cheja joe cajerʉmʉjatʉka jũnisõmañe paichete ikʉre chʉʉni jokaʉato jokareomʉ”, chiisikʉamʉ Jesús chʉʉre Juanre. \p \v 24 Chʉʉ Jesús neekʉ paichete ikasinaame repana. Chʉʉ ũcuaʉji ie chʉo reparʉmʉ choosiere iphʉrona tochamʉ. Chʉʉ kʉache chʉo ũcuarepaame. Masime mai jãa. \v 25 Chekʉmajñarʉã Jesús rʉa siache choosikʉamʉ. Iphʉro tochamamʉ chʉʉ repa. Repaʉ choosiere peore tocharu chekʉrʉmʉ repaʉ choosie kʉaphʉroã timusõraacosomʉ cheja. Jãajañe cuasamʉ chʉʉ. Ũcuamakarʉ tochamʉ chʉʉ Juan.