\id MAT
\h San Mateo
\toc1 San Mateo
\mt1 Aɨn tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨjna ɨ San Mateo cɨmeꞌen aɨjna ɨ Jesucɨriistuꞌu
\c 1
\s Aɨme ɨ vaujsimuaꞌacɨstyamuaꞌameꞌen aɨjna ɨ Jesús
\r (Lc. 3:23-38)
\p
\v 1 Ai mu aɨn pueen ɨ vaujsimuaꞌacɨstyamuaꞌameꞌen aɨjna ɨ Jesús, tɨ ajta iꞌi Cɨriistuꞌu ɨ tɨ aɨme jetze aꞌiraanye aɨjna ɨ David tyaacan, ajta aɨjna ɨ Abraham tyaacan.
\p
\v 2 Abraham pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Isaac. Ajta aɨjna ɨ Isaac, aɨ pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Jacobo; aɨ pu aɨme tipeꞌeristyamuaꞌa aꞌaraa aɨjna ɨ Judá, majta seica ɨ maj ihuaamuaꞌameꞌen pueen ɨ Judá.
\v 3 Ajta Judá aɨme pu tipeꞌeristyamuaꞌa aꞌaraa, ɨ mej meyan antyaꞌarujcaꞌa tɨcɨn Fares, ajta aɨjna ɨ seij Zara. Ajta ɨ huaꞌanaanacɨꞌɨ, ayaa pu antyahuaacaꞌa tɨcɨn Tamar. Ajta aɨjna ɨ Fares, aɨj pu tipeꞌeri aꞌaraa ɨ Esrom. Ajta Esrom pu rapeꞌericaꞌa ɨ Aram.
\v 4 Aram pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Aminadab. Ajta Aminadab pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Naasón. Tɨꞌɨqui Naasón tipeꞌeri aꞌaraa tɨ ayan antyahuaacaꞌa tɨcɨn Salmón.
\v 5 Ajta aɨjna ɨ Salmón, aɨ pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Booz. Ayaa pu antyahuaacaꞌa ɨ naanajraꞌan ɨ Booz tɨcɨn Rahab. Ajta aɨjna ɨ Booz, aɨ pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Obed. Ajta ayan antyahuaacaꞌa ɨ naanajraꞌan aɨjna ɨ Obed tɨcɨn Rut. Ajta aɨjna ɨ Obed, aɨ pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Isaí.
\v 6 Isaí pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ David, ɨ tɨ ajta tyeꞌentyajrupi ɨ rey cɨmeꞌe. Aɨjna ɨ David tyaacan, jamuan aɨjna tɨ ajta ɨraꞌaraꞌan pueenyaꞌa aɨjna ɨ Urías, aɨ mu tipeꞌeri muaꞌaraa aɨjna tɨ ayan antyahuaa aꞌaraa tɨcɨn Salomón.
\p
\v 7 Salomón pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Roboam. Ajta aɨjna ɨ Roboam, aɨ pu peꞌeriraꞌan pueenyaꞌa ɨ Abías. Ajta aɨjna ɨ Abías, aɨ pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Asa.
\v 8 Asa pu rapeꞌericaꞌa ɨ Josafat. Tɨꞌɨqui Josafat tipeꞌeri aꞌaraa tɨ ayan antyahuaacaꞌa tɨcɨn Joram. Ajta aɨjna ɨ Joram, aɨ pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Uzías.
\v 9 Ajta aɨjna ɨ Uzías, aɨ pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Jotam. Ajta Jotam pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Acaz. Ajta eꞌeyan aɨjna ɨ Acaz tipeꞌeri aꞌaraa aɨjna ɨ Ezequías.
\v 10 Ezequías pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Manasés. Ajta Manasés pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Amón. Ajta aɨjna ɨ Amón, aɨ pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Josías.
\v 11 Ajta aɨjna ɨ Josías, aɨme pu tipeꞌeristyamuaꞌa aꞌaraa ɨ Jeconías, majta aɨme ɨ maj ihuaamuaꞌameꞌen pueenyaꞌa aɨjna ɨ Jeconías. Tɨꞌɨj Josías tipeꞌeristyamuaꞌa aꞌaraa, seica mu aꞌuvaꞌajuꞌun. Matɨꞌɨj mi aɨme aꞌuvíꞌitɨ ɨ maj Israel aꞌuchaatɨmaꞌacaꞌa. Au mu aꞌahuaꞌa huajaꞌuviꞌitɨ seij chuejraꞌa japua tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Babilonia.
\p
\v 12 Matɨꞌɨj meyan huajaꞌuviꞌitɨ, aj puꞌi Jeconías seij tipeꞌeri aꞌaraa tɨ ayan antyahuaacaꞌa tɨcɨn Salatiel. Ajta aɨjna ɨ Salatiel, aɨ pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Zorobabel.
\v 13 Zorobabel pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Abiud. Tɨꞌɨjta i aɨn Abiud rapeꞌeri aꞌaraa aɨjna ɨ Eliaquim. Ajta aɨjna ɨ Eliaquim, aɨ pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Azor.
\v 14 Ajta aɨjna ɨ Azor, aɨ pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Sadoc. Ajta aɨjna ɨ Sadoc, aɨ pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Aquim. Ajta aɨjna ɨ Aquim, aɨ pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Eliud.
\v 15 Ajta aɨjna ɨ Eliud, aɨ pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Eleazar. Tɨꞌɨjtaꞌi aɨjna ɨ Eleazar tipeꞌeri aꞌaraa aɨjna ɨ Matán. Ajta, aɨjna ɨ Matán, aɨ pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ Jacob.
\v 16 Jacob pu rapeꞌericaꞌa aɨjna ɨ José, aɨjna tɨ Mariiya tyeviꞌitɨnyaꞌa. Ai pu aɨn pueen tɨ naanajraꞌan pueenyaꞌa aɨjna ɨ Jesús, ɨ maj meyan ratamuaꞌamua tɨcɨn Cɨriistuꞌu.
\p
\v 17 Aɨj mu cɨn meyan araꞌasicaa aꞌachu cumu tamuaamuataꞌa japuan muaacua ɨ maj jetzen aꞌiraanye aɨjna ɨ Abraham tyaacan. Ai pu aɨn pueen ɨ tuꞌuveꞌetyajtɨ aɨjna ɨ David. Majta meyan cheꞌeta manaꞌa aráꞌaxcaa aɨme ɨ maj huaꞌa jetze aꞌiraanye aɨjna ɨ David tyaacan. Aɨme mu aꞌuvíꞌitɨ aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyamaꞌacantacaꞌa aujna aꞌahuaꞌa Babilonia. Ayaa mu cheꞌeta manaꞌa aráꞌaxcaa tamuaamuataꞌa japuan muaacua tɨꞌɨj huanuꞌeihuacaꞌa aɨjna ɨ Cɨriistuꞌu.
\s Tɨꞌɨj Jesús aꞌunuꞌihuacaꞌa
\r (Lc. 2:1-7)
\p
\v 18 Ayaa pu eenyeꞌequeꞌe aꞌunuꞌihuacaꞌa aɨjna ɨ Jesús tɨ ajta iꞌi Cɨriistuꞌu. Aɨ pu naanajraꞌan, aɨjna ɨ Mariiya, puꞌuri huatauraꞌacaa ɨ runyuuca cɨmeꞌe tɨ ij huatyevicheꞌen aɨjna jamuan ɨ José. Matɨꞌɨj cai xɨ naimiꞌi huatyaꞌaca, aj pu i aꞌutaseijre ɨ paꞌarɨꞌɨ jucaaraꞌan jetze. Aɨ pu ayan raaruu cɨmeꞌen ɨ muáreꞌeriꞌiraꞌaraꞌan aɨjna ɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj.
\v 19 Ajta nuꞌu aɨn tɨ ratyéviꞌitɨnyáa aꞌame, aɨjna ɨ José, rɨꞌɨ pu tiꞌitevistacaa. Capu raxeꞌevaꞌacaa tɨ ayan pueijtzi raataꞌan me eijreꞌe huaꞌa tzajtaꞌa ɨ tyaɨte. Ma ajta, aɨ pu ayan raxeꞌevaꞌacaa tɨ ma ruuraini aviitzi cɨmeꞌe.
\v 20 Tɨꞌɨj raaxaꞌapɨꞌɨntare tɨ ayan huarɨni, aj puꞌi seij tevi huataseijre ɨ jemin ɨ cutzítzajtaꞌa. Ai pu aɨn pueen saɨj tɨ tiꞌivaɨreꞌe ɨ tajapua. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―José, muaa paj iꞌi huaacɨxaꞌaraꞌan ɨ David tyaacan, capaj ratzɨɨnyaꞌa paj raꞌanviꞌitɨn aꞌu pe eꞌeche aꞌini ɨ tɨ aꞌutaseijre ɨ jucaaraꞌan jetze, aɨj pu cɨmeꞌen huanyej ɨ muáreꞌeriꞌiraꞌaraꞌan ɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj.
\v 21 Aɨ pu tyaatacan tiyauj aꞌame. Ayaa xu nuꞌu raatámuaꞌati tɨcɨn JESUS, aꞌini ai pu aɨn pueenyaꞌa aꞌame ɨ tɨ huaꞌa japua nyuuni ɨ rutyaɨtestyamuaꞌa ɨ mej meri autyajturaa ɨ Dioj jemi. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\p
\v 22 Ayaa pu tyujuꞌurɨj tɨ ij ayan tyaꞌaraurasten aꞌij tɨ ajmiꞌi tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ tavastaraꞌa jetze maꞌacan.
\p
\v 23 Ayan tɨcɨn:
\q Paꞌarɨꞌɨ pu nuꞌu huataseijreꞌesin ɨ jucaatzeꞌen aɨjna jetze ɨ jɨitaꞌa tɨ cai xɨ aꞌatɨ ratyeviꞌitɨn.
\q Tiyauj pu nuꞌu aꞌame tyaatacan.
\q Aj mu mi meyan raatámuaꞌatzi tɨcɨn Emanuel.
\p Aijna i nyuucarijraꞌa tɨcɨn Emanuel, ayaa pu huataujmuaꞌa tɨcɨn: Dioj pu tajamuan ya huaca.
\p
\v 24 Tɨꞌɨj huajɨ aɨjna ɨ José, aj pu i ayan huarɨj aꞌij tɨ tiraataꞌixaa aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ ta japua tiꞌivaɨreꞌe. Tɨꞌɨqui yaꞌuviꞌitɨ ɨ ruche.
\v 25 Ma ajta, capu jamuan huahuii asta cai huanuꞌeihuacaꞌa aɨjna ɨ paꞌarɨꞌɨ tɨ tyaataꞌa. Matɨꞌɨj mi meyan raatamuáꞌa tɨcɨn JESUS.
\c 2
\s Matɨꞌɨj u yaꞌamuaaracaꞌa aɨjna ɨ Jesús aɨme ɨ mej eihua támuaꞌarajcaa
\p
\v 1 Au pu aꞌunuꞌihuacaꞌa aɨjna ɨ Jesús, chajtaꞌa tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Belén. Au pu ajtyamaꞌacan aɨjna ɨ chuejraꞌa japua tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Judea. Ajna tɨ aɨn aꞌunuꞌihuacaꞌa ɨ Jesús, au pu tiꞌityavaacaꞌa ɨ rey cɨmeꞌe aɨjna ɨ Herodes. Matɨꞌɨj mi seica Jerusalén eꞌireꞌenye ɨ maj eihua támuaꞌarajcaa. U jetze pujmeꞌen mu aꞌaraacɨ aꞌutɨ eꞌijninyei ɨ xɨcaj.
\v 2 Matɨꞌɨj mi meyan tiraataihuaꞌuriꞌi ɨ Herodes meyan tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌuní aꞌij een aɨjna ɨ huaꞌa rey ɨ maj Israel jetze ajtyamaꞌacan, aɨjna tɨ auchan huanuꞌeihuacaꞌa? Ajna aꞌahuaꞌa aꞌutɨ eꞌijninyei ɨ xɨcaj, aujna aꞌu tyej eꞌeche, xuꞌuraꞌave tu huaseij tɨ aꞌutátzaarajraa aɨjna cɨmeꞌe tɨ huanuꞌeihuacaꞌa. Aɨj tu cɨn tyaun aꞌuvaꞌajuꞌun tyej ti rɨꞌɨ tíraatyáanajche.
\p
\v 3 Tɨꞌɨj raamuaꞌareeriꞌi aɨjna ɨ rey, aɨjna ɨ Herodes, eecan pu tiꞌijmuaꞌastɨ́raa aɨjna cɨmeꞌe. Majta, ɨ tyaɨte ɨ maj Jerusalén aꞌuchaatɨmaꞌacaa, naimiꞌi mu tiꞌitzɨɨnyaꞌacaa.
\v 4 Tɨꞌɨqui Herodes huaꞌutajee naijmiꞌica ɨ maj tihueꞌijteꞌe aɨme ɨ maj tiꞌivaɨreꞌe huaꞌateyujtaꞌa, majta ɨ maj tihuaꞌamuaꞌatyahuaꞌa ɨ tyaɨte aꞌij tɨ teꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze. Ayaa pu tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌuni nuꞌu áꞌanuꞌeihuan aɨjna ɨ Cɨriistuꞌu?
\p
\v 5 Aj mu mi meyan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aujna u Belén, ɨ chajtaꞌa tɨ aun aꞌajtyámaꞌacan aujna aꞌahuaꞌa u Judea, aꞌini ayaa pu ajmiꞌi raꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan.
\v 6 Ayan tɨcɨn:
\q Muan mɨ saj Belén aꞌuchaatɨme, aujna chuejraꞌa japua tɨ aun auucáꞌa u Judá,
\q ijii, muan xu xaa saɨn pueen ɨ saj eitzeꞌe cɨleꞌen cɨn tiꞌijta.
\q Ma ajta, majcaꞌi huayee, seij pu aꞌamua jetze núꞌeihuan tɨ vaꞌacan cɨn tyuꞌutaijta.
\q Aɨ pu antyujmuaꞌaréera aꞌame huaꞌa cɨmeꞌe ɨ nyetyaɨtestyamuaꞌa, aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyamaꞌacan.
\p
\v 7 Aj pu i Herodes huajaꞌutajee aviitzi cɨmeꞌe aɨme ɨ maj eihua támuaꞌarajcaa. Tɨꞌɨqui ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌachuni ari aꞌatee tɨ huajaꞌutaseijre aɨjna ɨ xuꞌuraꞌave?
\p
\v 8 Ajta eꞌeyan ihuaꞌutáij maj aꞌucɨɨne aujna u Belén. Ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Sericu, sataꞌaj yáꞌuhuauni tyamuaꞌa naa saɨjna ɨ paꞌarɨꞌɨ. Satɨꞌɨj raatyaún, aj xu si mu aꞌuvaꞌajuꞌun sataꞌaj naataꞌixaateꞌen, nyataꞌaj nyajta inyaa áꞌumeꞌen, nyataꞌaj rɨꞌɨ tiraatyajtuaani.
\p
\v 9 Matɨꞌɨj raanamuajriꞌi maɨjna ɨ rey, aj mu mi aꞌucɨj. Ajta aɨn xuꞌuraꞌave tɨ aꞌutaseijre aɨme jemi aujna seij chuejraꞌa japua aꞌu tɨ eꞌijnyinyei ɨ xɨcaj, aɨ pu anacai huamaꞌacaa. Tɨꞌɨqui an aꞌujcháxɨ ɨ chiꞌi japua aꞌu tɨ aꞌij eꞌenyaꞌa aɨjna ɨ paꞌarɨꞌɨ.
\v 10 Eecan mu huataujtyamuaꞌave matɨꞌɨj raaseij maɨjna ɨ xuꞌuraꞌave.
\v 11 Muaꞌantyenyéesimaꞌacaa mu u chiꞌita, matɨꞌɨj mi raaseij ɨ paꞌarɨꞌɨ jamuan ɨ naanajraꞌan. Aj mu mi titunutaxɨꞌɨn. Tyamuaꞌa mu naa rɨꞌɨ tiraataꞌa. Matɨꞌɨj mi tyeꞌenticúunaxɨ tyuꞌujcaaja, aɨ mu raatapueijve tiꞌitɨ ooro, majta tiꞌitɨ cɨtziveꞌeri, majta tiꞌitɨ cuaaneꞌe tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn mirra.
\v 12 Majta eꞌeyan tyuꞌumaaracaꞌa tɨ nuꞌu Dioj huaꞌutaꞌijmɨjriꞌi maj nuꞌu cai huaraꞌacɨɨne aɨjna jemi ɨ Herodes. Aɨj mu cɨn seij jetze aꞌucɨ́j ɨ juye mej mi aꞌuréꞌenyen maujna chuejraꞌa japua aꞌu mej eꞌechajcaꞌa.
\s Cɨmeꞌen ɨ maj huatauruu maujna u Egipto
\p
\v 13 Matɨꞌɨj aꞌucɨj aɨme ɨ maj eihua támuaꞌarajcaa, aꞌatɨ pu huataseijre aɨjna jemi ɨ José tɨꞌɨj tiꞌimaaracaa. Aɨjna ɨ aꞌatɨ, ai pu aɨn pueenyaꞌa seij tɨ tiꞌivaɨreꞌe u tajapua. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ajchesi. Pataꞌaj raꞌanviꞌitɨn paɨjna ɨ paꞌarɨꞌɨ, pajta ɨ naanajraꞌan. Aꞌuraꞌa pataꞌaj raatyáꞌavaa mɨ paꞌarɨꞌɨ, pajta ɨ naanajraꞌan. Huaꞌamviꞌitɨchi aujna Egipto. Sataꞌaj saun aꞌutéꞌen asta nyanaꞌajcai nyajtahuaꞌa ámuaataꞌixaateꞌen aꞌanaj tɨ huatarɨꞌɨristari saj ya uvéꞌenyen seyajna. Ayaa xu huarɨni aꞌini aɨjna ɨ Herodes, aɨ pu rahuauni ɨ paꞌarɨꞌɨ tɨ i raajeꞌica. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa.
\p
\v 14 Tɨꞌɨqui ájche ɨ José. Yaꞌuviꞌitɨ aɨjna ɨ paꞌarɨꞌɨ, ajta naanajraꞌan. Ajta aɨn huaꞌa jamuan pu áꞌuraa ajna tɨcaꞌari tzajtaꞌa. Au mu aꞌaráꞌa aujna Egipto.
\v 15 Au mu eꞌetyee asta cai huamɨꞌɨ aɨjna ɨ Herodes. Ayaa pu aɨjna cɨn huarɨj tɨꞌij aráurasten ɨ nyuucari tɨ cɨmeꞌen ayan ajmiꞌi tyuꞌutaxajtacaꞌa saɨj tɨ tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan tɨcɨn: “U nu yaꞌutajée ɨ niyauj aujna Egipto.”
\s Herodes pu raataijtacaꞌa maj huaꞌucuiꞌini ɨ tɨꞌɨrii.
\p
\v 16 Tɨꞌɨj Herodes raamuaꞌareeriꞌi maj raatyaamueꞌitɨ aɨme ɨ maj eihua támuaꞌarajcaa, eecan pu huatanyuꞌucacaꞌa. Tɨꞌɨj ij raꞌutamuaꞌareeriꞌi aꞌij mej tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨme, aj pu i Herodes tyuꞌutaijtacaꞌa maj nuꞌu huaꞌucuiꞌini naijmiꞌica ɨ tɨꞌɨrii mej tyetyaca ɨ maj meyan rajchaɨtɨmee huaꞌapua ninyeꞌiraꞌa muucɨ pujmeꞌen. Naijmiꞌica mu huajaꞌucuii au maj Belén eꞌechajcaꞌa, majta ɨ seica ɨ maj aꞌɨmɨ antacháatɨmaꞌacaa.
\v 17 Ayaa pu tyaꞌarauraste aɨjna ɨ nyuucarijraꞌa tɨ cɨmeꞌen ayan ajmiꞌi raꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan. Ayaa pu antyahuaacaꞌa tɨcɨn Jeremías.
\v 18 Ayan tɨcɨn:
\q Ayaa pu tyuꞌunamuajriꞌi aujna aꞌahuaꞌa u Ramá,
\q Maj ruyeinyacaꞌa, majta eihua ruxaamɨjtyaꞌacaa.
\q Aɨjna ɨ Raquel, aɨ pu seij aɨn pueen ɨ maj ruyeinyacaꞌa.
\q Ruyaujmuaꞌa pu cɨmeꞌen ruyeinyacaꞌa.
\q Capu raxeꞌevaꞌacaa maj rɨꞌɨ tiraatejeeve aɨjna cɨmeꞌe ɨ maj meri cai cheꞌe maꞌa aꞌahuaꞌa ɨ yaujmuaꞌameꞌen. ―Ayaa puꞌu.
\p
\v 19 Aru tɨꞌɨj ari huamɨꞌɨ aɨjna ɨ Herodes, saɨj pu ajta huataseijre aɨjna jemi ɨ José tɨꞌɨj tiꞌimaaracaa. Ai pu aɨn pueen saɨj tɨ tiꞌivaɨreꞌe tajapua ɨ tavastaraꞌa jemi. Ayaa pu aɨn tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p
\v 20 ―Ajchesi. Aꞌanviꞌitɨchi hui aɨjna ɨ paꞌarɨꞌɨ, pajta ɨ naanajraꞌan. Sataꞌaj jaꞌucɨɨne saujna chuejraꞌa japua tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Israel. Puꞌuriꞌi huamɨꞌɨ ɨ tɨ rajeꞌicatamɨꞌɨcaa aɨjna ɨ paꞌarɨꞌɨ. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa.
\p
\v 21 Tɨꞌɨqui ajchee aɨjna ɨ José. Aj puꞌi yaꞌuviꞌitɨ aɨjna ɨ paꞌarɨꞌɨ, ajta naanajraꞌan. Au mu aꞌaráꞌa maujna Israel.
\v 22 Ma ajta aɨn José, ayaa pu raamuaꞌareeriꞌi tɨ nuꞌu aɨn Arquelao tieꞌijtacaa ruyaꞌupuacɨꞌɨ jetze maꞌacan, aɨjna ɨ Herodes tyaacan. Ajta pu Dioj raataꞌixaa tɨꞌɨj tiꞌimaaracaa. Aɨj pu cɨn tiꞌitzɨɨnyaꞌacaa tɨ aun aꞌaraꞌasti, aujna Judea. Tɨꞌɨqui aun aꞌaráꞌa tɨ jetzen ajtyamaꞌacan aujna Galileeya.
\v 23 Tɨꞌɨj aun aꞌaráꞌa, au pu aꞌahuauchejte, chajtaꞌa jetze tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Nazaret. Au pu huayeijxɨ. Ayaa pu tyujuꞌurɨj tɨ ij ayan aráurasten aꞌij mej tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨme ɨ mej mejmiꞌi tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan. Meyan tɨcɨn: “Ayaa mu raatámuaꞌatzi tɨcɨn Nazaret tɨ eꞌemaꞌacan.”
\c 3
\s Juan pu nuꞌu huaꞌamuaɨꞌɨhuacaraꞌa aujna aꞌu tɨ cai éꞌe tiꞌitɨ
\r (Mr. 1:1-8; Lc. 3:1-9, 15-17; Jn. 1:19-28)
\p
\v 1 Ajnaꞌɨmɨ aj pu aꞌutaseijre aꞌu tɨ cai eꞌe tiꞌitɨ aɨjna ɨ Juan tɨ huaꞌamuaɨꞌɨhuacaraꞌa. Au pu tihueꞌixaatyaꞌacaa.
\v 2 Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Sataꞌaj saɨque tyuꞌumuaꞌati ɨ aꞌamua tzajtaꞌa aꞌini puꞌuri hui tɨn ajna tyajaꞌureꞌenyejsin tɨ Dioj iiyan tyuꞌutaijta nain japua ɨ chaanaca.
\p
\v 3 Aɨjna ɨ Juan, ai pu aɨn pueenyaꞌa tɨ cɨmeꞌen raataxajtacaꞌa ajmiꞌi aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan. Ayaa pu antyahuaacaꞌa tɨcɨn Isaías. Ayan tɨcɨn:
\q Aꞌatɨ pu u eꞌejíihua aꞌame aujna aꞌahuaꞌa aꞌu tɨ cai eꞌe tiꞌitɨ.
\q Yaa pu tiꞌixa tɨcɨn:
\q “Naa xu rɨꞌɨ huaujjajcuareꞌen, mɨ aꞌamua tzajtaꞌa, muan, aꞌini tavastaraꞌa pu ya uveꞌenyejsin.
\q Caxu aꞌij yáꞌunamuajra.”
\p
\v 4 Ajta aɨjna ɨ Juan, ayaa pu éꞌenyaꞌa tiꞌitéchajcaꞌa cɨɨxuri tɨ itzijhua, cameeyuꞌu juꞌuxaꞌa cɨmeꞌe. Ajta tipuaasicaꞌa, navij tɨ rumuaꞌatɨ. Ajta nuꞌu huatunaꞌise cuaꞌacaraꞌa, ajta sarate, ɨtzitá maj xuaa.
\v 5 Majta maɨn ɨ maj aꞌɨmɨ aꞌuchaatɨmaꞌacaa, naijmiꞌi mu eꞌireꞌeninyeícaꞌa aꞌu tɨ aꞌutyavaacaꞌa ɨ Juan. Au mu aꞌarácɨꞌɨcaꞌa tɨj naꞌa aꞌu tɨ huatyacáꞌa aujna chuejraꞌa japua tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Judea, majta seica ɨ maj maun eꞌeche aujna chajtaꞌa tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Jerusalén, majta ɨ seica ɨ maj maun eꞌemaꞌacan aꞌu tɨ aꞌatamɨ́ꞌɨyi ɨ atyaꞌana tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Jordán. Au mu aꞌureꞌeninyéicaꞌa mej mi raanamua.
\v 6 Cɨmeꞌen muꞌu tyuꞌutyétzaahuate ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, aj puꞌi Juan huaꞌamaɨꞌɨhuacaꞌa ɨ atyaꞌanaraꞌan jetze ɨ Jordán.
\p
\v 7 Ma ajta ɨ Juan, tɨꞌɨj aɨme huaseij ɨ mej meyan antyaꞌaruu tɨcɨn fariseos, majta ɨ mej meyan antyaꞌaruu tɨcɨn saduceos, tɨꞌɨj aɨn huaꞌuseij ɨ maj eihua aꞌavaꞌajuꞌuncaꞌa mej mi huaujmuaɨꞌɨhua, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Muan mɨ sej tiꞌihueꞌitaca, ¿ni tzaa seri tiꞌiteseꞌe tɨ cai Dioj pueijtzi amuaataꞌan? ¿Aꞌatani amuaatáꞌixaa sej si seyan rɨcɨ?
\v 8 Rɨꞌɨ xuꞌu seijna cɨmeꞌe mej mi raamuaꞌaree ɨ tyaɨte sej seri tzaahuatiꞌiraꞌa cɨn tiꞌimuaꞌatze.
\v 9 Caxu seyan tiꞌimuaꞌatze ɨ aꞌamua tzajtaꞌa yee: “Ayej tiꞌayajna tɨ naa titaatyavaɨreꞌen aꞌini tyan tu iꞌi huaacɨxaꞌastyamuaꞌameꞌen aɨjna ɨ Abraham tyaacan.” Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Ayej tiꞌayajna tɨ Dioj raayɨꞌɨtɨ tɨ rɨꞌɨ raaráꞌatza ɨ tetej matɨj ɨ huaacɨxaꞌajstyamuaꞌameꞌen aɨjna ɨ Abraham tyaacan. Capu tiꞌitɨ aꞌij tyajamuaatyavaɨreꞌesin sej seyan huanyej saɨjna jetze ɨ Abraham tyaacan.
\v 10 Puꞌuri tyajaꞌureꞌenyejsin vejliꞌitan ajna xɨcajraꞌa jetze aꞌanaj tɨ puaꞌa amuaꞌajtyáꞌaxɨꞌɨsin ɨ Dioj caꞌanin cɨmeꞌe. Ayaa pu áꞌamuaruuren cumu tɨj aꞌatɨ cɨye tyéꞌijveichixɨꞌɨn tyapueij cɨmeꞌe. Nain ɨ cɨye tɨ cai tiꞌitaaca, aɨ pu tyéꞌijveichixɨꞌɨsin, tɨꞌɨqui raꞌantyataira. Ayaa pu cheꞌeta naꞌa tyajámuaꞌajtyáꞌaxɨꞌɨsin muejmi.
\v 11 Aru inyaa, nyaa nu ámuaamuaɨꞌɨhuacaꞌa jaj cɨmeꞌe mej mi raamuaꞌaree ɨ tyaɨte sej seri saɨque tyuꞌumuáꞌa ɨ aꞌamua tzajtaꞌa. Ma ajta, aɨn tɨ hui nyahuaritaꞌa ye eꞌeveꞌeme, aɨ pu eitzeꞌe raayɨꞌɨtɨ nyacai inyaa. Aꞌini nyaa nu cɨleꞌenyaꞌa cɨn tiꞌityejvee ɨ jemin, capu ayan naavijteꞌe inyeetzi nyaj rajtaɨꞌɨpɨꞌɨn ɨ caꞌacairaꞌan. Ma ajtaꞌi aɨn, seij pu huataíti tɨ huatyaturan muejmi jemi. Ajta aɨn ɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj, aɨ pu utyaꞌasin mɨ aꞌamua tzajtaꞌa. Ajta aɨjna tɨ hui nyahuaritaꞌa ye eꞌeveꞌeme, aɨ pu rɨꞌɨ áꞌamuaruuren.
\v 12 Ayaa pu teꞌeme. Xuee tɨ aꞌatɨ ari ruꞌityaꞌɨ ɨ tɨ cɨn raꞌanaacaꞌatzi ɨ triigu. Aɨ pu ruꞌiratuꞌisin ɨ xaɨri puaꞌaque. Ajta aɨjna ɨ imueꞌeri, rajsaɨreꞌesin u chiꞌita. Ajta ɨ xaɨri, taij jetze pu an yáꞌuraaxɨjsin ɨ tɨ cai aꞌanaj áꞌamɨꞌɨca. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Juan.
\s Tɨꞌɨj Juan raamuaɨꞌɨhuacaꞌa aɨjna ɨ Jesús
\r (Mr. 1:9-11; Lc. 3:21-22)
\p
\v 13 Aj pu i Jesús huataseijre. Au pu aꞌarajraa aujna chuejraꞌa japua tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Galileeya tɨꞌij Juan raamuaɨꞌɨhua atyaꞌana jetze tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Jordán.
\v 14 Ajta aɨjna ɨ Juan, ayaa pu tiꞌimuajcaa tɨ raataꞌijmɨ. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―¿Ni muaa peyan ye veꞌeme inyee jemi? Eitzeꞌe pu raavijteꞌe pej peyan náamuaɨꞌɨhua inyeetzi.
\p
\v 15 Ma ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Cheꞌe ayen eenyeꞌen. Ayaa pu hui tiraavijteꞌe tyej teyan huarɨni tyej raꞌaraꞌastijreꞌen tyaɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe ɨ Dioj.
\p Aj pu i Juan raamuaɨꞌɨhuacaꞌa ɨ Jesús.
\v 16 Tɨꞌɨj raamuaɨꞌɨhuacaꞌa, aj puꞌi Jesús aꞌitáraa a jaataꞌa. Cɨmeꞌen puꞌu aꞌitáraa, tɨꞌɨqui antácuunyaracaꞌa ɨ tajapua tɨ aꞌutyájmuaa. Tɨꞌɨqui ii raaseij tɨ aꞌicamaꞌacaa aɨjna ɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj. Ayaa pu seijraꞌacaa tɨj cucuiꞌi. Tɨꞌɨqui i japuan aujyeijxɨ.
\v 17 Ajta eꞌeyan nyuucari huanamuajriꞌi tɨ uteꞌe uj eꞌicanamuajreꞌe. Ayan tɨcɨn:
\p ―Niyauj paj pɨrɨcɨ ɨ nyaj mueꞌixeꞌeveꞌe. Eecan paj hui naa rɨꞌɨ naataꞌa i nya tzajtaꞌa.
\c 4
\s Tiyaaruꞌu pu tyuꞌutyese tɨ raamueꞌitɨn aɨjna ɨ Jesús
\r (Mr. 1:12-13; Lc. 4:1-13)
\p
\v 1 Tɨꞌɨqui aɨn ɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj, aɨ pu yaꞌuviꞌitɨ aɨjna ɨ Jesús ɨ jɨri jetze tɨꞌij aɨn tiyaaruꞌu tyuꞌuteseꞌen tɨ raamueꞌitɨn aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 2 Ajta aɨn Jesús, au pu eꞌetee aꞌachu cumu huaꞌapuate xɨcaj tɨ cai tiꞌicuaꞌa. Aj pu i huataꞌicuatacaꞌa.
\v 3 Ajta eꞌeyan aɨn tiyaaruꞌu eꞌireꞌenye aɨjna ɨ Jesús jemi tɨ ij raamueꞌitɨn. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa peyan yaujraꞌan pueen ɨ Dioj. Pataꞌaj raataijteꞌen amɨjna mɨ tetej tɨꞌij pan huatyáujtaahua.
\p
\v 4 Ajta Jesús, ayaa pu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu teꞌeyuꞌusiꞌi tɨcɨn: “Capu aɨ naꞌa ruxeꞌeveꞌe ɨ pan tɨ cɨn tyaꞌutaviicueꞌi ɨ tevi, silu ajta pu aɨn ruxeꞌeveꞌe nain ɨ nyuucari tɨ eꞌemaꞌacan ɨ Dioj jemi.”
\p
\v 5 Tɨꞌɨqui aɨn tiyaaruꞌu ajtahuaꞌa yaꞌuviꞌitɨ aɨjna ɨ Jesús anna Jerusalén. Teyuu pu japuan raꞌantítuaa aꞌu tɨ aváꞌapaꞌatzaraꞌa.
\v 6 Ajta ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa hui yaujraꞌan paj pueen ɨ Dioj, ancájvetzi, aꞌini ayaa pu teꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze tɨcɨn:
\q Dioj pu huajaꞌutaiti ɨ mej títyatatí ɨ jemin mej mi muáachaɨn.
\q Majta mueetzi mamuáꞌatɨni rumuajcaꞌa cɨmeꞌe.
\q Aɨme mu a muaatyejchajtza tɨꞌij cai tiꞌitɨ aꞌij muaruuraa.
\p
\v 7 Jesús pu ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ma ajta, ayaa pu cheꞌeta naꞌa ayan teꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze tɨcɨn: “Capej peyan tiráꞌaxaahuariꞌira tiꞌitɨ cɨmeꞌe tɨ Dioj ayan tiꞌitɨ cɨn huarɨni.”
\p
\v 8 Ajta aɨn ɨ tiyaaruꞌu, ajtahuaꞌa pu yaꞌuviꞌitɨ aꞌahuaꞌa yee jɨri jetze tɨ ajtee. Aj pu i raataseijra nain japua, tɨj naꞌa seij chuejraꞌa japua aꞌu maj aꞌuchaatɨme ɨ tyaɨte. Raataseijra aꞌachu tɨ vaꞌatɨ aun huatacáꞌa.
\v 9 Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Nain nu muatapueijveꞌesin nyeijna tɨ puaꞌa peyan huarɨni paj titunuta, pej piꞌi natyanajche.
\p
\v 10 Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aricu, muaa paj jiꞌi tiyaaruꞌu, aꞌini ayaa pu teꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze tɨcɨn: “Sataꞌaj raatyaanajche saɨjna ɨ tavastaraꞌa ɨ aꞌamua Dioj. Aɨ xuꞌu huatyávaɨreꞌen.”
\p
\v 11 Aj pu i áꞌuraa aɨjna ɨ tiyaaruꞌu. Capu cheꞌe aꞌij ráaruu. Matɨꞌɨj mi huataseijre ɨ mej títyatatí ɨ tajapua mej mi raatyavaɨreꞌen maɨjna ɨ Jesús.
\s Jesús autyejche tɨ tyuꞌumuareꞌen u Galileeya
\r (Mr. 1:14-15; Lc. 4:14-15)
\p
\v 12 Tɨꞌɨj Jesús raamuaꞌareeriꞌi tɨ aityanamiꞌihuacaꞌa aɨjna ɨ Juan, aj puꞌi áꞌuraa aujna chuejraꞌa japua tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Galileeya.
\v 13 Au pu aꞌarajraa aujna Nazaret. Tɨꞌɨqui aun aꞌucáanye aujna Capernaum, chajtaꞌa tɨ aꞌutacáꞌa aujna tɨ aꞌavastɨme ɨ jaj tɨ aꞌutacáꞌa ajna vejliꞌi seij chuejraꞌa japua tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Zabulón, ajtahuaꞌa seij chuejraꞌa japua tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Neftalí.
\v 14 Ayaa pu tyujuꞌurɨj tɨ ij ayan aráurasten aꞌij tɨ tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna tɨ tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan aɨjna ɨ Isaías.
\p
\v 15 Ayan tɨcɨn:
\q Ayaa pu teꞌeme aujna chuejraꞌa japua aꞌu mej eꞌeche ɨ tyaɨte ɨ maj cai Israel jetze ajtyamaꞌacan,
\q aujna tɨ huatacáꞌa u Zabulón,
\q ajta ɨ seij chuejraꞌa japua u Neftalí,
\q ajta seij ɨ juye tɨ aun eꞌetyéenyana aꞌu tɨ aꞌavastɨme ɨ jaj tɨ veꞌe,
\q ajta utavan pujmeꞌen ɨ Jordán,
\q ajta u Galileeya aꞌu maj aꞌuchaatɨme ɨ maj cai Israel jetze ajtyamaꞌacan.
\q
\v 16 Aɨme ɨ tyaɨte, aꞌini capu huaꞌa jemi raatyajtuaa ɨ mej seijraꞌacaa ɨ tɨcaꞌari tzajtaꞌa, aɨ mu raaseij tɨ u aꞌajtátzacaꞌa, tyamuaꞌa náa,
\q majta aɨme ɨ maj aꞌuchaatɨmaꞌacaa aꞌu maj yajpuéijtzicaꞌa,
\q ayaa mu eꞌenyaꞌa, xuee maj cuj mɨꞌɨchicaꞌa, aꞌini ayaa pu hueꞌeenyaꞌa, xuee tɨ huatɨcaꞌa.
\q Aj puꞌi huaꞌa jetze huatátzarajraa.
\q2 ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\p
\v 17 Tɨꞌɨqui aɨn Jesús autyejche tɨ tihuaꞌamuaꞌaten. Ayaa pu tihueꞌitixáatyaꞌajraa tɨcɨn:
\p ―Sataꞌaj saɨque tyuꞌumuaꞌati ɨ aꞌamua tzajtaꞌa aꞌini puꞌuri tɨn tyajaꞌureꞌenyejsin tɨ tyuꞌutaijta ɨ Dioj iiyan chaanaca japua.
\s Jesús pu huaꞌutajee ɨ maj hueꞌitépuacaꞌa, ɨ maj muaacua
\r (Mr. 1:16-20; Lc. 5:1-11)
\p
\v 18 Ajta ɨ Jesús, aa pu eꞌejtyamaꞌacaa ajna vejliꞌi tɨ aꞌavastɨme ɨ jaj tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Galileeya. Tɨꞌɨj i aɨme huaseij ɨ maj huaꞌapua ɨ maj ruꞌihuaamuaꞌa pueen. Aɨme mu aɨn pueen aɨjna ɨ Simón, ajta juutzajraꞌan aɨjna ɨ Andrés. Ajta aɨjna ɨ Simón, ayaa mu majta ratamuaꞌamua tɨcɨn Pedro. Aɨ mu xajmuaꞌari cɨn hueꞌité viviꞌiracaa. Ayaa muꞌu tíꞌijrɨꞌɨrajcaa aɨme.
\v 19 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Mu saꞌutauriyiꞌi nyeetzi jemi. Nyaa nu tyajáꞌamuamuaꞌaten sej si cai cheꞌe seyan hueꞌité tíꞌiviiviꞌiraꞌan silu tyaɨte xuꞌu si tisaɨreꞌesin inyeetzi jemi.
\p
\v 20 Cɨmeꞌen puꞌu ayan tihuaꞌutaꞌixaa, aj mu mi raatapuaꞌajtacaꞌa. Matɨꞌɨj mi atyajaꞌupíitɨraa ɨ xajmuaꞌari, matɨꞌɨj mi aꞌucɨ́j jamuan.
\p
\v 21 Tɨꞌɨj ijtaꞌi aꞌayee aꞌuréꞌenye. Ajtahuaꞌa pu huaꞌapuaca huaseij ɨ maj ruꞌihuaamuaꞌa pueen. Saɨj pu ayan antyahuaa tɨcɨn Jacobo. Ajta ɨ juutzajraꞌan, ayaa antyahuaa tɨcɨn Juan. Aɨ pu huaꞌapeꞌeri ɨ Zebedeo. Au mu aꞌarátyaꞌacaa ɨ canuuhuaꞌa jetze. Huaꞌa jamuan pu arácatii ɨ huaꞌataata. Xajmuaꞌari mu rɨꞌɨ tiꞌiruurajcaꞌa tɨ tiꞌisujtzaꞌani. Tɨꞌɨj i Jesús huaꞌutajee mej mi jamuan áꞌujhuaꞌanyeꞌen.
\v 22 Aj mu mi raatapuaꞌajtacaꞌa. Matɨꞌɨj mi aitacɨj ɨ canuuhuaꞌa jetze. A mu yáurai ɨ rutaata. Matɨꞌɨj mi aꞌucɨj jamuan ɨ Jesús.
\s Eihua pu tihuaꞌamuaꞌate aɨjna ɨ Jesús ɨ tyaɨte
\r (Lc. 6:17-19)
\p
\v 23 Tɨꞌɨj aɨn ɨ Jesús autyejche tɨ áꞌuchaꞌacanyeꞌen nain japua tɨj naꞌa au tɨ huatacáꞌa u Galileeya, aɨ pu tihuaꞌamuaꞌatyahuaꞌa ɨ tyaɨte tɨj naꞌa tɨ seijreꞌe huaꞌateyuu tzajtaꞌa. Aɨ pu cɨn tihueꞌixaꞌatyahuaꞌa ɨ nyuucari tɨ cɨmeꞌen raxa ɨ Dioj tɨ tieꞌijta nain japua ɨ chaanaca. Ajta Jesús tihuaꞌuhuaa naijmiꞌica ɨ mej tíꞌicucuiꞌi. Capu tiꞌiseicaj naꞌa ɨ cuiꞌiniꞌiraꞌa. Aɨ pu nain cɨn tyuꞌuhuaatacaꞌa.
\v 24 Aj mu mi raamuaꞌareeriꞌi tɨj naꞌa aun tɨ huatacáꞌa seij ɨ chuejraꞌa japua tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Siria. Aɨj mu huámuaꞌareeriꞌi aꞌij tɨ tiꞌitɨj huáruu aɨjna ɨ Jesús. Matɨꞌɨj mi u huajaꞌaraaviꞌitɨ ɨ mej tiꞌicucuiꞌi, tɨ tiꞌimuiꞌi ɨ cuiꞌiniꞌiraꞌa. Seica mu huapɨꞌɨ tíꞌicucuiꞌicaa, ajta seica, capu huáꞌacaꞌanistiꞌiracaꞌa. Ajta seica, tiyaaruꞌu pu huaꞌa tzajtaꞌa seijraꞌacaa, majta seica ɨ tɨ huaꞌacátyauunyéjmaꞌacaa, majta seica mu cɨyaaxaviꞌi. Naijmiꞌica pu tihuaꞌuhuaa.
\v 25 Eihua mu ajtyáxɨɨracaꞌa ɨ tyaɨte, ɨ maj maun aꞌaraacɨ aujna chuejraꞌa japua u Galileeya. Majta seica, au mu aꞌaraacɨ tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn tamuaamuataꞌa tɨ chajtaꞌatajme, majta seica maujna aꞌahuaꞌa u Jerusalén, majta seica tɨj naꞌa aun tɨ huatacáꞌa u Judea. Seica mu majta aꞌitacɨj ɨ maj utavan pujmeꞌen eꞌechajcaꞌa u Jordán. Eihua mu jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa.
\c 5
\s Ɨ nyuucari tɨ Jesús huaꞌutaꞌixaa ɨ jɨri jetze
\p
\v 1 Tɨꞌɨj huaꞌuseij ɨ tyaɨte maj eihua muiꞌicaa, aj puꞌi antiraa ɨ Jesús ɨ jɨri japua. An pu aꞌujyeijxɨ. Matɨꞌɨj mi aɨme ɨ maj áꞌujhuaꞌanyaꞌa jamuan, aɨ mu ajtyáxɨɨracaꞌa.
\v 2 Aj pu i autyejche tɨ tihuáꞌumuaꞌaten.
\s Ɨ nyuucari tɨ tamuaamuataꞌa araꞌase ɨ maj cɨn ramuaꞌaree tɨ Dioj rɨꞌɨ tihuaꞌaca
\r (Lc. 6:20-23)
\p
\v 3 Ayan tɨcɨn:
\p ―Micheꞌe huaujtyamuaꞌaveꞌen eihua ɨ maj ruꞌumuaꞌaree ɨ ru tzajtaꞌa maj cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi ɨ Dioj jemi, aꞌini aɨ mu maun huatyáuu muaꞌajuꞌun ɨ Dioj jemi.
\p
\v 4 ’Micheꞌe huaujtyamuaꞌaveꞌen eihua ɨ maj ruxaamɨsteꞌe maɨjna cɨmeꞌe ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi aꞌini Dioj pu rɨꞌɨ tihuaꞌutaꞌasin.
\p
\v 5 ’Micheꞌe huaujtyamuaꞌaveꞌen eihua ɨ maj rɨꞌɨ tyaꞌujmuajca ɨ ru tzajtaꞌa ɨ Dioj jemi, aꞌini aɨ mu raꞌancuraꞌasin aɨjna chuejraꞌa tɨ cɨmeꞌen Dioj tyaꞌataujratziiriꞌi tɨ huaꞌutaꞌan.
\p
\v 6 ’Micheꞌe huaujtyamuaꞌaveꞌen eihua ɨ maj rahuauca, majta ɨ maj eihua raxeꞌeveꞌe, mej mi meyan huarɨni aꞌij tɨ tiraavijteꞌe ɨ Dioj jemi, aꞌini Dioj pu ayan huaꞌaruuren mej mi meyan raꞌaraꞌastijreꞌen.
\p
\v 7 ’Micheꞌe huaujtyamuaꞌaveꞌen eihua ɨ maj huaꞌacuꞌuve ɨ seica ɨ ruꞌihuaamuaꞌa, aꞌini Dioj pu huaꞌancuꞌuvajxɨꞌɨsin aɨme.
\p
\v 8 ’Micheꞌe huaujtyamuaꞌaveꞌen eihua ɨ maj uraréꞌen seijreꞌe ɨ ruxaijnyuꞌuca jetze, aꞌini aɨ mu raseijran ɨ Dioj.
\p
\v 9 ’Micheꞌe huaujtyamuaꞌaveꞌen eihua ɨ maj rahuauhuau maj cai nyaꞌusaꞌa, aꞌini ayaa pu Dioj huaꞌutamuaꞌatzi tɨcɨn: “Niyaujmuaꞌa.”
\p
\v 10 ’Micheꞌe huaujtyamuaꞌaveꞌen eihua ɨ mej rajpueiitzi muaꞌayeꞌi maɨjna cɨmeꞌe maj meyan rɨcɨ aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe ɨ Dioj. Nain pu xaa tihuaꞌacɨꞌɨti aujna aꞌu tɨ eꞌeseijreꞌe ɨ Dioj.
\p
\v 11 ’Sataꞌaj huaujtyamuaꞌaveꞌe satɨj sanaꞌa puaꞌamua muan, tɨ puaꞌa maɨn ɨ tyaɨte meyan aꞌij puaꞌa tyajaꞌamuaxajta, majta aꞌij puaꞌa aꞌamuaruure naꞌari hueꞌitzi cɨn tyajaamuaxajtziꞌi maɨjna cɨmeꞌe sej tiꞌixaxaꞌa nyeetzi jetze maꞌacan.
\v 12 Sataꞌaj huaujtyamuaꞌaveꞌe. Caxu ruxaamɨstyaꞌa, aꞌini eihua pu tyajamuaacɨꞌɨti ɨ tajapua Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe. Ayaa mu cheꞌeta manaꞌa huaꞌuruu aɨme ɨ mej mejmiꞌi tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan.
\s Maj nuꞌu meyan maɨjna cɨn tiꞌivaɨreꞌe mej mi rɨꞌɨ huaꞌaruuren aɨme ɨ mej yan japuan seijreꞌe
\r (Mr. 9:50; Lc. 14:34-35)
\p
\v 13 ’Ayaa xu hui tiꞌivaɨreꞌe huaꞌa tzajtaꞌa ɨ tyaɨtye tɨj ajta tiꞌivaɨreꞌe ɨ unaj ɨ maj cɨn tíꞌicacare ɨ cueꞌira japua. Aɨjna ɨ unaj tiꞌivaɨreꞌe tɨꞌij cai huatyépete ɨ hueꞌiraꞌa. Ma ajta, tɨ puaꞌa huatyáruꞌuna, aj puꞌi ráxɨꞌɨsin ɨ tɨ aꞌancaca. ¿Aꞌini auj tiꞌirɨꞌɨri tɨꞌij ajtahuaꞌa ancaca aꞌaraꞌani? Capu cheꞌe aꞌij tiꞌirɨꞌɨri, aꞌini puꞌuri ráaxɨꞌɨ ɨ tɨ ancaca. Ayaa puꞌu qui tiꞌivaɨreꞌe mej mi ma rúuraaxɨn, mej mi majta raatzíinajyeꞌican ɨ tyaɨte. Rɨꞌɨ xuꞌu muan tɨꞌij cai ayan cheꞌeta naꞌa áꞌamuaruuren muejmi.
\p
\v 14 ’Ayaa xu seijreꞌe huaꞌa tzajtaꞌa ɨ tyaɨte tɨj tatzari tɨ aꞌatɨ an yaꞌújche tɨ ij aꞌɨmɨ aꞌatanyeeriꞌicɨj nainjapua iiyan chaanaca japua. Ajta, chajtaꞌa tɨ aꞌutáca ɨ jɨri jetze, capu rɨꞌɨri tɨ huatáuravaa.
\v 15 Ajta, capu aꞌatɨ ayan cantiiraꞌa antítaiira tɨ ij aun yaꞌutyárujteꞌen ɨ utaatzi jete, silu an pu yaꞌujchájtza ánɨmɨ tɨꞌi aꞌɨmɨ aꞌatanyeeriꞌicɨ huaꞌa tzajtaꞌa ɨ maj uraati u chiꞌita.
\v 16 Aɨj pu cɨn, tɨ puaꞌa tiꞌitɨ aꞌij saruure muan, sataꞌaj hui seyan raaruuren me eijreꞌe huaꞌa tzajtaꞌa ɨ tyaɨte mej mi raamuaꞌaree sej seyan rɨcɨ saɨjna cɨmeꞌe ɨ tɨ iꞌixaꞌapɨꞌɨn. Aj mu mi xaa rɨꞌɨ tiraatyajtuaani ɨ Dioj.
\s Aɨjna ɨ nyuucari ɨ maj cɨmeꞌen tiꞌijta
\p
\v 17 ’Caxu seyan tiꞌimuaꞌajca ɨ rutzajtaꞌa yee nyaa nu raꞌantipuaꞌariteꞌesin nyaɨjna ɨ nyuucari tɨ raatyajtua ityejmi jemi aɨjna ɨ Moisés tyaacan, nyajta ɨ mej raataxajtacaꞌa aɨme ɨ mej tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan. Canu nyaɨjna cɨn aꞌuveꞌeme nyej ni raꞌantipuaꞌariteꞌen nyaɨjna ɨ nyuucari. Canu xaa nyaꞌu. Ayaa nu een cɨn aꞌuveꞌeme nyej ni raanaijmiꞌireꞌen.
\v 18 Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, meenti auj seijreꞌe tɨ yan seijreꞌe iiyan chaanaca japua, ajta ɨ tɨ eꞌeseijreꞌe uteꞌe u tajapua, capu hui tiꞌitɨ aꞌuváɨjtzi aɨjna jetze ɨ maj raꞌuyuꞌuxacaꞌa ɨ yuꞌuxari jetze, capu tiꞌitɨ, tɨ puaꞌa leetra naꞌa, naꞌari ɨ tɨ raꞌaváꞌararáatzajme.
\v 19 Aɨj pu cɨn, tɨ puaꞌa aꞌatɨ cai raꞌaraꞌastijreꞌen seij ɨ nyuucari tɨ ayan tyeꞌeyuꞌusiꞌihuacaꞌa ɨ yuꞌuxari jetze, tɨ puaꞌa ajta aɨn tiraamuaꞌaten seij ɨ aꞌatɨ tɨ ayan cheꞌeta naꞌa cai raꞌaraꞌastijreꞌen aɨjna, Dioj pu jemi ayan amiteere tɨ cai tiꞌitɨj vaɨreꞌe aɨjna ɨ aꞌatɨ aujna u tajapua. Capu amɨn aꞌij tɨ puaꞌa cai raꞌaraꞌastijre ɨ nyuucari tɨ eitzeꞌe cai ruxeꞌeveꞌe; aucheꞌe pu vaꞌacan cɨn autyaturaasin ɨ Dioj jemi.
\p ’Ma ajta, tɨ puaꞌa aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ ayan raꞌatzaahuateꞌe aɨjna ɨ nyuucari, ajta seica tyuꞌumuaꞌaten mej mi meyan cheꞌeta manaꞌa rɨjca, Dioj pu jemi amiteere tɨ aɨn pu xaa tiꞌivaɨreꞌe eihua u tajapua.
\v 20 Aɨj pu cɨn, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, tɨ puaꞌa sacai seyan tihuaꞌutyamueꞌitɨn aɨme ɨ maj tihuaꞌamuaꞌaten ɨ yuꞌuxari jetze, majta aɨme ɨ fariseos, tɨ puaꞌa sacai huaꞌutyamueꞌitɨn saɨjna cɨmeꞌe ɨ saj raꞌaraꞌastijreꞌen aꞌij tɨ tyeꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze, ca xu aꞌanaj aꞌutyaruti ajna Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe u tajapua.
\s Cɨmeꞌen ɨ maj cɨn nínyuꞌucacu
\r (Lc. 12:57-59)
\p
\v 21 ’Xuꞌuri seyan raanamuajriꞌi mej meyan tihuaꞌutaꞌixaa ɨ aꞌamuayaꞌupuacɨꞌɨstyamuaꞌa tɨcɨn: “Caxu tiꞌityacuiꞌica. Naꞌari cai, tɨ puaꞌa aꞌatɨ seij huajeꞌica, ruxeꞌeveꞌe maj pueijtzi raataꞌan.”
\v 22 Me nyajta inyaa, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, tɨ puaꞌa aꞌatɨ ayan huatanyuꞌucan jemin ɨ ruxaꞌaj tevi, ayaa pu ruxeꞌeveꞌe tɨ Dioj ayan pueijtzi raataꞌan aɨjna ɨ aꞌatɨ. Nyajta neyan tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, tɨ puaꞌa aꞌatɨ ayan aꞌij puaꞌa tiraatajeeve aɨjna ɨ ruxaꞌaj tevi tɨcɨn: “Muaa paj cai tiꞌitɨ huayɨꞌɨtɨ”, ayaa pu ruxeꞌeveꞌe maj raꞌamviꞌitɨn aɨme jemi ɨ jueesi.
\p ’Me nyajta inyaa, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, tɨ puaꞌa aꞌatɨ ayan aꞌij puaꞌa tiraatajeeve ɨ ruxaꞌaj tevi tɨcɨn: “Muaa paj cai tiꞌitɨj muaꞌaree”, ayaa pu Dioj ayan tiraataꞌixaateꞌesin tɨcɨn: “Aricu, áa paj aꞌutyaváa puaꞌaraꞌani ɨ taij tzajtaꞌa tɨ cai aꞌanaj aꞌamɨꞌɨni.”
\p
\v 23 ’Aɨj pu cɨn, tɨ puaꞌa peri tiꞌitɨ tiꞌimuaɨꞌɨvajta aɨjna japua aꞌu saj yáꞌanaꞌamiche ɨ Dioj, tɨ puaꞌa peri raꞌutamuaꞌaree ɨ paj cɨn autyajturaa jemin ɨ axaꞌaj tevi, ayaa paj huarɨni.
\v 24 Au paj yaꞌutyácan ɨ paj tyuꞌutamuaɨꞌɨvajta aɨjna japua aꞌu saj yáꞌanaꞌamiche ɨ Dioj. Pataꞌaj anacai u áꞌumeꞌen aɨjna jemi ɨ axaꞌaj tevi pataꞌaj tyuꞌutauuniꞌi ɨ paj cɨn aꞌutyajturaa ɨ jemin. Aj pu xaa arí rɨꞌɨri paj mu aꞌavéꞌemeꞌen pataꞌaj tyuꞌutamuaɨꞌɨvajta.
\p
\v 25 ’Sataꞌaj caꞌanacan raaxaꞌapɨꞌɨntareꞌen aɨjna jamuan ɨ tɨ muájchaɨreꞌe, tɨꞌɨj auj muaꞌanviꞌitɨn huaꞌa jemi ɨ jueesi. Sataꞌaj seyan raaxaꞌapɨꞌɨntareꞌen meenti sauj huajuꞌun ɨ juye jetze. Naꞌari tɨ puaꞌa pacai peyan huarɨni, aɨ pu mueetzi tyuꞌutatuireꞌesin ɨ juees jemi. Ajta aɨjna mueetzi pu tyuꞌutatuireꞌesin jemin aɨjna ɨ tɨ ravaɨreꞌe. Ajta aɨn tɨ ravaɨreꞌe, aɨ pu mueꞌityanajsin.
\v 26 Ayaa nu hui tiꞌimueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, camu aꞌanaj mueꞌiratuaasin asta panaꞌa cai tihuaꞌunajchiteꞌen nain cɨmeꞌe aꞌachu maj muéꞌijijveꞌe.
\s Cɨmeꞌen aɨme ɨ maj tyúꞌujxanaꞌacɨreꞌe
\p
\v 27 ’Xuꞌuri raanamuajriꞌi ɨ mej mejmiꞌi meyan tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn: “Capej jɨitaꞌa jamuan huiꞌica ɨ paj cai ratyeviꞌitɨn.”
\v 28 Me nyajta inyaa, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨcɨn: Aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ ayan jɨitaꞌa seijra tyamuaꞌa naa tɨ ij ayan raataꞌasti ɨ ru tzajtaꞌa tɨ jamuan huahuiꞌini, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ aɨjna ɨ aꞌatɨ ari tyuꞌujxanaꞌacɨre ɨ ru tzajtaꞌa aɨjna jamuan ɨ jɨitaꞌa tɨ cai ratyeviꞌitɨn.
\p
\v 29 ’Nyajta nu neyan tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨcɨn: Tɨ puaꞌa peyan eenyeꞌen rapuaꞌariteꞌe mɨ ajɨꞌɨ jetze tɨ aꞌɨrɨɨtaꞌa pujmeꞌen paɨjna ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, aitátɨchi muaꞌajɨꞌɨ tɨ aꞌɨrɨɨtaꞌa pujmeꞌen seijreꞌe. Aa paj yauraini. Ayaa paj huarɨni, aꞌini eitzeꞌe pu timuaatyavaꞌɨri pej tiꞌitɨ aꞌuraini tɨ cɨleꞌen cai paj nain ahuaꞌaraini matɨꞌɨj an mujáꞌuraini ɨ taij tzajtaꞌa.
\v 30 Ajta tɨ puaꞌa peyan eenyeꞌen rapuaꞌariteꞌe mɨ aꞌamuájcaꞌa jetze aꞌɨrɨɨtaꞌa pujmeꞌen, pataꞌaj raꞌajtavéijche amɨjna mɨ aꞌa muajcaꞌa. Pajta aꞌɨmɨ yauraini aꞌini eitzeꞌe pu timuaatyavaꞌɨri pej tiꞌitɨ aꞌuraini tɨ cɨleꞌen pacai paj nain ahuaꞌaraini matɨꞌɨj an mujáꞌuraini ɨ taij tzajtaꞌa.
\s Cɨmeꞌen ɨ maj eꞌitaꞌa aꞌutacɨ́ꞌɨca
\r (Mt. 19:9; Mr. 10:11-12; Lc. 16:18)
\p
\v 31 ’Majta hui mejmiꞌi meyan tiꞌixaxaꞌataꞌa tɨcɨn: “Aꞌatɨ tɨ raxeꞌeveꞌe tɨ ruꞌɨj ma uuraini, cheꞌe aɨn papee raatapijteꞌen ɨ ruꞌɨj ɨ tɨ cɨn ma ruuraini.”
\v 32 Me nyajta inyaa, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Tɨ puaꞌa aꞌatɨ ruꞌɨj ma uuraini, cai ayan tiꞌitɨ cɨn huarɨn aɨjna ɨ jɨitaꞌa tɨ xanaꞌacɨreꞌe, tɨ puaꞌa cai seij jamuan huahuiꞌini, seij puꞌu ɨ tɨ cɨn tyuꞌutaꞌa tɨ ij aꞌatɨ ruꞌɨj ma uuraini. Ai pu aɨn pueen tɨ iꞌi ɨɨraꞌaraꞌantacaꞌa tyuꞌuxanaꞌacɨre seij jamuan ɨ tyaataꞌa. Aj pu xaa íꞌirɨni tɨ ma ruuraini. Ajta aɨjna ɨ tyaataꞌa tɨ seij ancureꞌeviꞌitɨn ɨ jɨitaꞌa tɨ aꞌatɨ ari ma ruurai, aɨjna ɨ aꞌatɨ ajta pu tihuaujxanaꞌacɨre.
\s Cɨmeꞌen ɨ maj cɨn tyaꞌataujratziꞌiraca
\p
\v 33 ’Sajta xuꞌuri raanamuajriꞌi seijna i nyuucari ɨ mej mejmiꞌi tihuaꞌutaꞌixaa ɨ tyaɨte tɨcɨn: “Capaj yáꞌujɨpuan ɨ paj cɨn tyaꞌataujratziiriꞌi nyuucajtzeꞌen ɨ Dioj.”
\v 34 Me nyajta inyaa, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨcɨn: Caxu aꞌatzu ataujratziꞌiraꞌan nyuucajtzeꞌen ɨ Dioj, caxu aꞌatzu. Caxu sajta ataujratziꞌiraꞌan nyuucatzeꞌen ɨ tajapua, aꞌini aɨ pu japuan áꞌucaj ɨ Dioj.
\v 35 Caxu sajta ataujratziꞌiraꞌan nyuucajtzeꞌen i chaanaca aꞌini aɨ pu yan raɨ́ɨcajme ɨ Dioj. Caxu sajta ataujratziꞌiraꞌan ɨ nyuucajtzeꞌen ɨ Jerusalén, aꞌini aɨ pu antyujmuaꞌaree iyaa chajtaꞌa aɨjna ɨ Rey tɨ veꞌe.
\v 36 Caxu sajta ataujratziꞌiracareꞌen nyuucajtzeꞌen mɨ aꞌamuamuꞌu jetze, aꞌini caxu rujɨɨmuaꞌa sanaꞌa raayɨꞌɨtɨ saj raatyaxuꞌumuareꞌen naꞌari saj raatyácueinareꞌen seij mɨ aꞌamua cɨpua.
\v 37 Cheꞌe ayan eenyeꞌen, tɨ puaꞌa peyan raataxaj yee “¡jee!”, cheꞌe ayan eenyeꞌen tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe yee “¡jee!”. Ajta, ayan cheꞌeta naꞌa, tɨ puaꞌa peyan yee “¡capu!”, cheꞌe ayan eenyeꞌen tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe yee “¡capu!”. Tiꞌitɨ tɨ aꞌij saɨque een, aɨjna jetze pu eꞌeveꞌemaꞌacan aɨjna ɨ tɨ aꞌij puaꞌa een.
\s Cɨmeꞌen aɨme ɨ mej pueijtzi huatauraꞌan
\r (Lc. 6:29-30)
\p
\v 38 ’Xuꞌuri seyan tyuꞌunamuajriꞌi ɨ mej mejmiꞌi meyan tiꞌixaxaꞌataꞌa tɨcɨn: “Tɨ puaꞌa aꞌatɨ raꞌitatɨni ɨ jɨꞌɨsaaraꞌan ɨ ruxaꞌa tevi, ruxeꞌeveꞌe tɨ aɨjna ɨ aꞌatɨ ayan cheꞌeta naꞌa tyuꞌutanajchi rujɨꞌɨ cɨmeꞌe.” Ajta ayan tɨcɨn: “Tɨ puaꞌa aꞌatɨ seij raꞌantacuura ɨ tamaaraꞌan, ruxeꞌeveꞌe tɨ aɨjna aꞌatɨ ayan cheꞌeta naꞌa tyuꞌutanajchi rutamej cɨmeꞌe.”
\v 39 “Me nyajta inyaa, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe yee: Caxu seyan cheꞌeta sanaꞌa raruuraa ɨ tɨ aꞌij puaꞌa een aꞌijtɨ aɨn ari ayan amuaaruu muejmi. Tɨ puaꞌa aꞌatɨ muiꞌityejveeni muaꞌɨpee jetze aꞌɨrɨɨtaꞌa pujmeꞌen, pataꞌaj pajta raataꞌan tɨ muiꞌityejveeni ɨ saɨjtaꞌa ɨ muaꞌɨpee jetze.
\v 40 Tɨ puaꞌa aꞌatɨ caꞌanyejri cɨn muajhuavii mɨ aꞌasiicuꞌu tɨ ij aɨn muiꞌijchueeni, pataꞌaj raatachuiteꞌen pajta mɨ aꞌa saꞌahua.
\v 41 Ajta, tɨ puaꞌa aꞌatɨ mueꞌijteꞌe paj tiaꞌaraꞌan tyaꞌantɨni sei viꞌiraꞌa ɨmɨ tɨ huatatee, pataꞌaj huaꞌapua viꞌiraꞌa ɨmɨ tyaꞌantɨni.
\v 42 Pajta, pataꞌaj raataꞌan, tɨ puaꞌa aꞌatɨ tiꞌitɨ muahuaviira, capej ramueiraꞌa ɨ aꞌatɨ tɨ muanyáɨriꞌira aꞌame.
\s Maj nuꞌu huaꞌaxeꞌeveꞌen ɨ maj huaꞌajchaɨraꞌaca
\r (Lc. 6:27-28, 32-36)
\p
\v 43 ’Ayaa xu seri raanamuajriꞌi ɨ mej mejmiꞌi meyan tiꞌixaxaꞌataꞌa tɨcɨn: “Pataꞌaj raxeꞌevaꞌa puaꞌaraꞌani paɨjna ɨ aꞌamincu.” Ajta ayan tɨcɨn: “Pataꞌaj rajchaɨ́ɨraꞌa puaꞌaraꞌani paɨjna ɨ tɨ muájchaɨreꞌe.”
\v 44 Me nyajta inyaa, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe yee: Pataꞌaj raxeꞌevaꞌa puaꞌaraꞌani aɨjna ɨ tɨ muájchaɨreꞌe. Pajta rahuaviira ɨ Dioj jemi aɨme cɨmeꞌen ɨ mej aꞌij puaꞌa aꞌamuaruure sej si seyan ruxaꞌa eenyeꞌen xaꞌaraꞌani aujna, aꞌamuayaꞌupua tɨ eꞌeseijreꞌe u tajapua.
\p
\v 45 ’Aɨ pu hui huataꞌaca tɨ aɨn xɨcaj huaꞌutyátatzaviꞌiteꞌen huaꞌa japua ɨ mej aꞌij puaꞌa tiꞌityetyaɨte, ajta huaꞌa japua ɨ maj rɨꞌɨ tiꞌityetyaɨte. Ajta aɨ pu huataꞌaca mej mi vijviꞌiyeꞌen huaꞌa japua ɨ maj xaꞌapɨꞌɨn rɨcɨ, majta huaꞌa japua ɨ maj aꞌij puaꞌa rɨcɨ.
\v 46 Tɨ puaꞌa seyan huaꞌaxeꞌevaꞌa sanaꞌa aɨme ɨ maj aꞌamuaxeꞌeveꞌe muejmi, ¿ni sacai seyan tiꞌimuaꞌatze sej si saɨjna cɨn tiꞌitɨ huamuéꞌitɨn ɨ Dioj jemi? Ma sajta cai, caxu. Casiꞌi, ayaa mu cheꞌeta manaꞌa rɨcɨ aɨme ɨ maj áꞌujhuaꞌan ɨ mej huaꞌujíjveꞌe ɨ mej tiꞌitɨcɨ.
\v 47 Ajta, tɨ puaꞌa seyan huaꞌutataujteꞌe sanaꞌa saɨme ɨ maj aꞌamueꞌihuaamuaꞌa pueen, ¿ni qui cai ayan tyajamuaꞌamitejteꞌe sej seyan huaꞌutyamueꞌitɨn ɨ seica? Ma sajta cai, caxu. ¿Ni qui macai meyan rɨcɨ aɨme ɨ maj cai ramuaꞌate ɨ Dioj tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe? Ayaa mu rɨcɨ xaa nyaꞌu.
\p
\v 48 ’Aɨj pu cɨn, sataꞌaj seyan raanaijmiꞌireꞌen aꞌachu tɨ tyajamuaꞌaturaateꞌe, sej si seyan ruxaꞌa eenyeꞌen tyamuaꞌa naa aujna aꞌu tɨ aꞌamuayaꞌupua eꞌeseijreꞌe u tajapua.
\c 6
\s Cɨmeꞌen aɨme ɨ maj ruseijrata mej meyan rɨcɨ tɨ xaꞌapɨꞌɨn een
\p
\v 1 ’Rɨꞌɨ xuꞌu muan saj cai seyan huarɨni ɨ tɨ xaꞌapɨꞌɨn een me eijreꞌe huaꞌa tzajtaꞌa ɨ tyaɨte mej mi amuaaseij. Tɨ puaꞌa seyan sanaꞌa rɨjca, capu tiꞌitɨ tyajamuaacɨꞌɨti aɨjna jemi ɨ saj rajyaꞌupua tɨ aɨn tyajámuaatapueijveꞌen.
\v 2 Aɨj pu cɨn, satɨꞌɨj tihuaꞌapueijveꞌe aɨme ɨ maj cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi, caxu raxajta me eijreꞌe yee ayaa tu huarɨj. Ayaa mu xaa rɨcɨ seica ɨ ruteyujtaꞌa, majta caaye jetze aɨme ɨ mej raꞌaraꞌastijreꞌe huaꞌayeꞌira eijreꞌecɨtzeꞌe. Aɨ mu meyan rɨcɨ mej mi aɨn tyaɨte rɨꞌɨ tihuaꞌutaꞌixaateꞌen. Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨcɨn aɨ mu meri nain huamueꞌitɨ maɨjna cɨmeꞌe ɨ maj tyaɨte rɨꞌɨ tyuꞌutaꞌixaa.
\v 3 Ma pajta muaa, tɨ puaꞌa tiꞌitɨ paraatapueijveꞌen ɨ tɨ cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi, ayaa paj huarɨni tɨ ij cai aꞌatɨ raamuaꞌaree.
\v 4 Ayaa paj huarɨni, tɨ puaꞌa petyuꞌutapueijveꞌen aviitzi cɨmeꞌe, aj pu xaa, aɨn ɨ paj rajyaꞌupua, aɨ pu raseij ɨ tɨ ruꞌavaa. Ajta, aɨ pu timuaataꞌasin aɨjna ɨ paj raamueꞌitɨ.
\s Jesús pu tihuaꞌamuaꞌate aꞌij tɨ tiraatyájhuauuni ɨ Dioj jemi
\r (Lc. 11:2-4)
\p
\v 5 ’Ajta, satɨꞌɨj muan tényuusimeꞌen ɨ Dioj jemi, caxu seyan eijreꞌecɨtzeꞌe rɨjca matɨj ɨ seica ɨ maj nuꞌu raꞌaraꞌastijreꞌe huaꞌayeꞌira ɨ mej meyan tiꞌijrɨꞌɨre. Tihuaꞌaraanajchi mej utyaruꞌipi u teyujtaꞌa maj huatyejnyuuni ɨ Dioj jemi, naꞌari ɨ mej meyan ajcaacɨꞌɨca aujna caaye jetze mej mi seica huaꞌuseij. Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, amɨ muꞌu huamueꞌitɨ, xaa nyaꞌu.
\v 6 Ma pajta muaa, patɨꞌɨj tényuusimeꞌen ɨ Dioj jemi, pauj miꞌi utyárutyén aujna aꞌachiꞌita. Pajta teꞌityaanan ɨ pueerta cɨmeꞌe. Aj paj xaa pi huatyejnyuuni aɨjna jemi ɨ paj rajyaꞌupua ɨ tɨ cai seijreꞌe. Ajta eꞌeyan aɨjna ɨ paj rajyaꞌupua ɨ tɨ tiꞌijsiseꞌi aɨj tɨ aꞌaruuriꞌihuacaꞌa aviitzi cɨmeꞌe, aɨ pu hui muaataꞌasin ɨ paj raamueꞌitɨ.
\p
\v 7 ’Ajta, patɨꞌɨj tényuusimeꞌen ɨ Dioj jemi, capej peyan aꞌateeviꞌin paj tényuusimeꞌen ɨ nyuucari cɨmeꞌe tɨ cai aꞌij huataujmuaꞌa. Ayaa mu xaa rɨcɨ aɨme ɨ maj cai ramuaꞌate ɨ Dioj. Ayaa pu tihuaꞌamityejteꞌe tɨ Dioj ayan huaꞌunamua tɨ puaꞌa meyan aꞌateeviꞌin maj tényuusimeꞌen.
\v 8 Caxu seyan cheꞌeta sanaꞌa rɨjca matɨj aɨme, aꞌini ayaa pu i een cɨn sacai xɨ huatyenyuu jemin ɨ saj rajyaꞌupua, aɨ pu ari ruꞌumuaꞌaree tiꞌitɨj tɨ aꞌij tyajamuaꞌaturaateꞌe.
\v 9 Ayaa xu si tiꞌijhuaviira. Seyan tɨcɨn:
\q Muaa, ɨ paj taꞌiyaꞌupua, au paj eꞌeseijreꞌe u tajapua,
\q micheꞌe rɨꞌɨ yáꞌunamuajra aꞌij paj antyahuaa.
\q
\v 10 Cheꞌe tyajaꞌureꞌenyen ajna xɨcajraꞌa jetze patɨꞌɨj nain japua tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua.
\q Micheꞌe raꞌaraꞌastijreꞌen aꞌij pej tiꞌijxeꞌeveꞌe iiyan chaanaca japua matɨj meyan cheꞌeta manaꞌa raꞌaraꞌastijreꞌen u tajapua.
\q
\v 11 Pataꞌaj pajta taataꞌan ɨ tɨ tiꞌicueꞌiriꞌi ɨ tɨ ruxeꞌeveꞌe nain xɨcaj tzajtaꞌa.
\q
\v 12 Titaatauuniꞌiriꞌi ɨ tyaj cɨn autyajturaa mueetzi jemi aꞌini ayaa tu cheꞌeta tyanaꞌa rɨꞌɨ tihuaꞌutauuniꞌira aɨme ɨ maj autyajturaa ityejmi jemi.
\q
\v 13 Pajta, capej peyan titaataꞌacareꞌen ti ayan titáacɨꞌɨti ɨ tyaj cɨmeꞌen cai raꞌaviicueꞌi silu pataꞌaj peyan tajapua huanyuuni tɨ ij cai taatyáamueꞌitɨn aɨjna tɨ aꞌij puaꞌa een.
\q Ayaa tu tiꞌimuahuavii aꞌini muaa pa tieꞌijta nainjapua, muaa paj antiáꞌamuaꞌaree nain cɨmeꞌe, micheꞌe naimiꞌi rɨꞌɨ timuaatatyamuaꞌavisteꞌen para rusen cɨmeꞌe.
\p
\v 14 ’Aɨj nu cɨn neyan tiꞌimueꞌixaateꞌe. Tɨ puaꞌa seyan tihuaꞌutauuniꞌi ɨ tyaɨte ɨ maj cɨn autyajturaa muejmi jemi, aɨ pu ajta tyajamuaatauuniꞌira muejmi aɨjna ɨ saj rajyaꞌupua tɨ aun eꞌeseijreꞌe u tajapua.
\v 15 Ma ajta, tɨ puaꞌa sacai seyan tihuaꞌutauuniꞌi ɨ tyaɨtye ɨ maj cɨn autyajturaa muejmi jemi, aɨjna ɨ saj rajyaꞌupua, capu ajta tyajamuaatauuniꞌira muejmi ɨ saj cɨn autyajturaa ɨ jemin.
\s Cɨmeꞌen ɨ maj cɨn ruꞌitziꞌiveꞌe
\p
\v 16 ’Tɨ puaꞌa sauritziꞌivaꞌa, caxu seyan acáujtzaahuatyaꞌa aꞌamuanyeerime jetze matɨj aɨme ɨ seica ɨ mej meyan rɨcɨ eijreꞌecɨtzeꞌe. Aɨme ɨ tyaɨtejraꞌa, ayaa mu acaujtzaahuateꞌe ɨ huaꞌanyeerime jetze mej mi seica tyaɨte raamuaꞌaree yee mej ruꞌitziꞌiveꞌe.
\v 17-18 Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe. Muꞌuri maɨjna cɨmeꞌen raamueꞌitɨ nain ɨ tɨ tihuaꞌacɨꞌɨti. Ma pajta muaa, patɨꞌɨj áꞌitziꞌivaꞌa, pataꞌaj acáɨstaꞌamityeꞌen, pajta tyaꞌavaꞌahuaateꞌen áꞌamuutzeꞌe aseiiti cɨmeꞌe, mej mi cai raamuaꞌaree ɨ tyaɨte yee péꞌitziꞌiveꞌe. Aɨ puꞌu aꞌayaꞌupua ɨ paj cai rasiseꞌij, aɨ pu ramuaꞌaree. Ajta aɨjna ɨ aꞌayaꞌupua tɨ́ rasiseꞌij ɨ tɨ ruꞌavaa, aɨ pu muaataꞌasin ɨ paj raamueꞌitɨ.
\s Cɨmeꞌen ɨ tɨ eihua huapɨꞌɨ ruxeꞌeveꞌe ɨ Dioj jemi
\r (Lc. 12:33-34)
\p
\v 19 ’Caxu seyan tyaꞌusaɨraꞌa u áꞌamuachiꞌita eihua ɨ tɨ huapɨꞌɨ tiꞌinajchi sej si saun tyaꞌurájchaɨca. Tɨ puaꞌa seyan huarɨni, aj mu mi tyajcuási raatéteꞌenyaxɨꞌɨsin ɨ caanari. Ajta ɨ tyapuustiꞌi, tyamuaꞌa pu tyuꞌutyaujchuitaamuaꞌasin. Majta aɨme ɨ nahuaꞌari, au mu utyaruti caꞌanyejri cɨmeꞌe. Matɨꞌɨj mi tyáꞌunahuaꞌan.
\v 20 Ma sajta muan, sataꞌaj tyaꞌuhuásaɨreꞌen u tajapua eihua ɨ tɨ huapɨꞌɨ ruxeꞌeveꞌe ɨ Dioj jemi. Capu tiꞌitɨ ruchuitáamuaꞌaca aujna, capu ajta tiꞌitɨ aꞌuvaɨjtzi. Camu majta utyaruꞌipi ɨ nahuaꞌari maujna.
\v 21 Ayaa pu teꞌeme: tiꞌitɨ tɨ naꞌa tɨ muejmi tyajáꞌamuaꞌa, tɨ eitzeꞌe timuaatyavaꞌɨri, muan xu tyuꞌumuaꞌatzíityaꞌa xaꞌajuꞌun saɨjna cɨmeꞌe.
\s Cɨmeꞌen ɨ tyaj cɨn me tyaunyee
\r (Lc. 11:34-36)
\p
\v 22 ’Ajta hui, amɨjna mɨ muaꞌajɨꞌɨ, ai pu aɨn pueen ɨ paj cɨn aꞌuchaꞌacan. Tɨ puaꞌa reꞌenyeꞌen puaꞌajjɨꞌɨsíjmeꞌeni, tyamuaꞌa paj naa me tyaunyee.
\v 23 Ma ajta, tɨ puaꞌa cai tiꞌitɨ vaɨreꞌe muaꞌa jɨꞌɨ, ayaa pu hueꞌen cumu tɨj huatɨcaꞌa. Ajta muaꞌaxaijnyuꞌuca, tɨ puaꞌa peyan rɨꞌɨ raatyáꞌavaa, ayaa pu cheꞌeta naꞌa tiꞌivaɨreꞌe ɨ paj cɨn huáyeꞌiven huaꞌa tzajtaꞌa ɨ tyaɨte. Ajta tɨ puaꞌa peyan cai rɨꞌɨ tiraatyáꞌavaa ɨ muaꞌaxaijnyuꞌuca tɨ ij cai cheꞌe muaꞌayee mu áꞌuviꞌitɨjcareꞌen, ¿ni cai ayan tyeꞌiráame cumu tɨj huatɨcaꞌa? Capu aꞌatzu huanyeeriꞌi.
\s Cɨmeꞌen ɨ tumin ɨ Dioj jemi
\r (Lc. 16:13)
\p
\v 24 ’Capu aꞌatɨ raayɨꞌɨtɨ tɨ huaꞌapuaca jemi tyuꞌutyavaɨreꞌen. Tɨ puaꞌa tyuꞌutateseꞌen tɨ ayan huarɨni, seij pu ticháɨraꞌa aꞌame tɨ tiꞌiraꞌijteꞌe, ajta ɨ seij, aɨ pu raxeꞌevaꞌa aꞌame tɨ tiraatáijteꞌe. Naꞌari cai, nain pu cɨn tiraatyavaɨreꞌesin ɨ seij, ajta aɨ pu cai raꞌaraꞌastijreꞌe ɨ saɨj tɨ tiꞌiraꞌijteꞌe. Cɨmeꞌen aɨjna ɨ Dioj, ajta cɨmeꞌen aɨjna ɨ tumin, capu aꞌatɨ ayan raayɨꞌɨtɨ tɨ tyuꞌutaijtiꞌireꞌen ruxaꞌaj naꞌa aɨme jemi ɨ maj huaꞌapua.
\s Dioj pu nuꞌu rɨꞌɨ tihuaꞌachaꞌɨ ɨ ruyaujmuaꞌa
\r (Lc. 12:22-31)
\p
\v 25 ’Aɨj nu cɨn neyan tyajaꞌamueꞌixaateꞌe cɨmeꞌen aɨjna yee: Caxu saɨjna cɨn tiꞌimuajca yee: “¿Aꞌiqui tyetiꞌicuaꞌani?”, nusu yee: “¿Aꞌiqui tyetíꞌityeyeꞌen?”, naꞌari yee: “¿Tiꞌitaqui cɨn tyetyuꞌutátachejteꞌesin?” ¿Ni cai eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe ɨ Dioj jemi saj ruuri xaꞌaraꞌani, cai ɨ cueꞌira? ¿Ni cai ayan cheꞌeta naꞌa eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe ɨ Dioj jemi aꞌamuahueꞌiraꞌa tɨ ruuri, cai ɨ saj cɨn tyuꞌutyaujchejteꞌen? A niꞌijta nyaꞌu.
\v 26 Casiꞌi, hui sahuaꞌuséij mɨ pinaꞌase ɨ maj uteꞌe ráꞌaraꞌa. Camu aꞌatzu tiꞌihuastya, camu majta tiꞌitzaꞌanaca, camu majta rasaꞌɨri ɨ imueꞌeri ɨ ruchiꞌita. Ma ajta, aɨ pu tihuaꞌamiꞌicuaca aɨjna ɨ aꞌamuayaꞌupua aun tɨ eꞌeseijreꞌe u tajapua. Ajta eihua xu eitzeꞌe jetzen ruxeꞌeveꞌe macai aɨme mɨ pinaꞌase. Aɨ pu rɨꞌɨ tyajáꞌamuacháɨ aꞌame.
\v 27 Capu aꞌatzu tiꞌivaɨreꞌe tɨ aꞌatɨ ayan áꞌuchaꞌacanyeꞌen ayan teꞌentímuastɨ́ aɨjna cɨmeꞌe yee aꞌiqui teꞌeme. Capu aꞌatzu raatyavaꞌɨri tɨ eitzeꞌe aꞌateeviꞌin.
\p
\v 28 ’Ajta, ¿aꞌini een cɨn seyan tiꞌitzɨɨnyeꞌe saɨjna cɨmeꞌe yee tiꞌitajqui cɨn tyuꞌutyaujchejteꞌen? Casiꞌi muaan, xaaseij mɨ xuuxuꞌu aꞌij tɨ tyéꞌejvivausi ma aꞌahuaꞌa tɨ huapaꞌatza. Capu tiꞌimɨjhuaca mɨ xuuxuꞌu, capu ajta tiꞌitzaca.
\v 29 Me nyajta inyaa, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, aɨjna ɨ rey, aɨjna ɨ Salomón tyaacan, eecan pu huapɨꞌɨ tíꞌijchaɨcaꞌa. Ma ajta, capu aꞌanaj náa éꞌenyeꞌen tyuꞌutyaujchejte tɨj mɨ xuuxuꞌu.
\v 30 Ayaa puꞌu, Dioj pu ayan naa éꞌenyeꞌen rɨꞌɨ tiꞌiruure mɨ ɨxaj tɨ ijii aun eꞌeseijreꞌe au tɨ aꞌupaꞌatza. Ajta eꞌeyan, araꞌapuaꞌa rasijchen. Tɨꞌɨj huatyaahuan, aj mu mi raatyataira chuej tzajtaꞌa táꞌajtaavijhua. Dioj pu xaa eitzeꞌe rɨꞌɨ aꞌamuaruure cai aɨjna tɨ rɨꞌɨ raaruu mɨ ɨxaj.
\p ’Muan xu hui cai aꞌatzu tyaꞌatzaahuateꞌe xaa nyaꞌu.
\v 31 Aɨj nu cɨn neyan tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Caxu seyan tiꞌimuajca saɨjna cɨmeꞌe yee: “¿Tiꞌitajqui tyacuaꞌani?”, nusu yee: “¿Tiꞌitajqui teyéꞌen?”, naꞌari yee: “¿Tiꞌitajqui cɨn tetyuꞌutátachejteꞌesin?”
\v 32 Aɨme ɨ maj cai ramuaꞌate ɨ Dioj tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, ai mu aɨn pueen ɨ maj cɨn rahuauca. Ma ajta, aɨn ɨ aꞌamuayaꞌupua tajapua tɨ eꞌeseijreꞌe, aɨ pu ari ramuaꞌaree nain tɨj naꞌa ɨ tɨ tyajamuaꞌaturaateꞌe.
\v 33 Ayaa puꞌu, sauj miꞌi raatahuáun tɨ Dioj tyajamueꞌijteꞌen, sajta saj raꞌaraꞌastijreꞌen aꞌij tɨ aɨn tiꞌijxeꞌeveꞌe. Tɨ puaꞌa seyan huarɨni, Dioj pu ajta tyajamuaataꞌasin naijmiꞌi eijna ɨ tɨ tyajamuaꞌaturaateꞌe.
\v 34 Ayej xaa nyaꞌu tiꞌayajna. Caxu tiꞌimuajca saɨjna cɨmeꞌe yee aꞌiqui teꞌeme ruijmuaꞌa. Ruijmuaꞌa xu sijta tiꞌityesaꞌa xaꞌajuꞌun saɨjna cɨmeꞌe ɨ tɨ tyajamuaacɨꞌɨti ajna. Amɨ puꞌu aucheꞌe ɨ saj cɨn tiꞌityeseꞌen ijii.
\c 7
\s Tyaj nuꞌu cai seica jetze tíꞌipuaꞌajtyaꞌa
\r (Lc. 6:37-38, 41-42)
\p
\v 1 ’Caxu chaꞌa sanaꞌa seica jetze tíꞌipuaꞌajtyaꞌa ɨ seij tɨ i cai Dioj ayan muejmi jetze tyaꞌujpuáꞌajteꞌen caꞌanin cɨmeꞌe.
\v 2 Ayaa puꞌu, satɨꞌɨj seyan tiꞌijxajtziꞌira ɨ ruxaꞌa tevi, ayaa pu cheꞌeta naꞌa Dioj muejmi tyajámuaaxájtziꞌi. Aꞌachu saj caj tiraataꞌan ɨ seij, ayan cheꞌeta naꞌa tyajamuáacɨꞌɨti.
\v 3 ¿Aꞌini een cɨn seyan rasiseꞌij aꞌamueꞌihuaaraꞌa ɨ tɨꞌɨri cɨleꞌen cɨn tyaꞌutyajturaa ɨ Dioj jemi? Ma sajta muan caxu rusiseꞌij ɨ saj vaꞌacan cɨn autyajturaa jemin ɨ Dioj.
\v 4 Ajta, tɨ puaꞌa peri vaꞌacan cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, ¿aꞌini tiꞌirɨꞌɨri pej peyan tiraataꞌixaateꞌen pamɨjna tɨ cɨleꞌen cɨn autyajturaa aꞌij tɨ tiꞌitɨj cɨn tyaꞌutyajturaa?
\v 5 Muaa, ɨ paj cai peyan metyáumuaꞌaree, pauj miꞌi nain cɨn tyuꞌutyetzaahuateꞌen aɨme jemi ɨ paj cɨn autyajturaa. Aj pu xaa raavíityaꞌa aꞌame pej peyan tiraataꞌixaateꞌen ɨ seij aꞌij tɨ tiꞌitɨj cɨn tyaꞌutyajturaa.
\p
\v 6 ’Caxu seyan tihueꞌixaatyaꞌa ɨ nyuucari tɨ cɨmeꞌen raxa ɨ Dioj huaꞌa tzajtaꞌa aɨme ɨ maj tyuꞌuxanaꞌavijteꞌe mej mi cai amuáꞌamuaxaahuariꞌira matɨj ɨ tzɨꞌɨcɨ mej tyuꞌucheꞌevaca. Ajta caxu seyan tihuéꞌijcatyaꞌa ɨ tɨ Dioj jemi eꞌemaꞌacan aɨme ɨ maj cai tiꞌityeviꞌiraꞌa. Naꞌari cai, ayaa mu rɨni matɨj ɨ tuiixu ɨ xarij tzajtaꞌa aꞌutɨ aꞌajmuaa. Aꞌij mu puaꞌa tyajamuaataxajta tyajaꞌamueꞌixaateꞌesin, majamuajcháɨraꞌa mu muaꞌajuꞌun huapɨꞌɨ.
\s Maj nuꞌu rahuauca ɨ Dioj jemi tɨꞌij aɨn huaꞌutaꞌan
\r (Lc. 11:9-13; 6:31)
\p
\v 7 ’Sataꞌaj seyan sauj rahuauca ɨ Dioj jemi, aꞌini aɨ pu tyajamuaataꞌasin. Tɨ puaꞌa seyan rahuauca ɨ jemin, aj xu xaa raatyauuni jemin ɨ Dioj. Saucheꞌe sajta tyeꞌejtyatuꞌaxaꞌan ɨ pueerta jetze. Dioj pu xaa tyaꞌantacuuna, aamuataꞌasin ɨ saj cɨmeꞌen rahuavii.
\v 8 Ayaa pu teꞌeme aꞌini tɨ puaꞌa aꞌatɨ ayan tiꞌijhuauca, aɨ pu ajta raꞌancuraꞌasin. Tɨ puaꞌa aꞌatɨ tiꞌitɨj huauuca, aɨ pu raatyauuni. Ajta tɨ puaꞌa aꞌatɨ ayan tyeꞌejtyátuꞌasixɨꞌɨn taꞌapueerta, Dioj pu xaa tyaꞌantacuuna.
\p
\v 9 ’¿Aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe muejmi? Tɨ puaꞌa muaꞌayauj ayan tiꞌimuahuaviira ɨ pan paj raataɨꞌɨteꞌen, ¿ni amɨ tetej paraatátɨstejsin? Capaj xaa nyaꞌu tetej raatátɨstejsin silu pan paj raataɨꞌɨteꞌesin.
\v 10 Naꞌari, tɨ puaꞌa ayan tiꞌimuahuaviira paj hueꞌité raataꞌan, ¿ni qui peyan cuꞌucuꞌu paraatapijteꞌesin? Capaj xaa nyaꞌu cuꞌucuꞌu raatapijteꞌesin silu hueꞌité paj raataꞌasin.
\v 11 Ee sein, ayej tiꞌayajna, muan xu cai uraréꞌen ɨ aꞌamua tzajtaꞌa. Ma sajta muan, saucheꞌe xu ramuaꞌaree aꞌij sej yeꞌi huarɨni sej si huaꞌutapueijveꞌen ɨ aꞌamuayaujmuaꞌa tiꞌitɨ tɨ iꞌireꞌen. Ajta ɨ aꞌamueꞌiyaꞌupua, eihua pu eitzeꞌe huaꞌutaꞌasin ɨ tɨ tiꞌireꞌen aɨme ɨ maj rahuavíira muaꞌajuꞌun.
\p
\v 12 ’Aɨj xu cɨn seyan huarɨni nain cɨmeꞌe. Sataꞌaj seyan cheꞌeta sanaꞌa huaꞌaruuren ɨ ruxaꞌaj tyaɨte aꞌij sej tiꞌijxeꞌeveꞌe mej meyan amuaaruuren muejmi. Ayaa pu huataujmuaꞌa nain tɨ tyeꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze Moisés tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa, ajta ɨ seica jetze ɨ maj raꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨme ɨ mej tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan.
\s Cɨmeꞌen ɨ juye tɨ aꞌuyauj, ajta ɨ tɨ cɨj aꞌuyauj
\r (Lc. 13:24)
\p
\v 13 ’Sej si aꞌaraꞌasti au tɨ Dioj eꞌeseijreꞌe, ayaa xu huarɨni. Aun xu aꞌutyarute ɨ pueerta jetze tɨ cɨj antyéeyauj. Ee xaa, seij pu seijreꞌe ɨ pueerta tɨ antyéeyauj. Au pu pujmeꞌen eꞌentyéninyeꞌi ɨ juye tɨ ajta aꞌuyauj. Muiꞌitɨ mu maun aꞌutyaruꞌipi, majta aɨj mu japuan cɨɨnye ɨ juye tɨ aꞌuyauj. Matɨꞌɨj maun aꞌuréꞌenyen aꞌu tɨ aupuáꞌari, naimiꞌi mu huaujpuaꞌarixɨꞌɨsin micu. Meyáꞌujɨsin ɨ ruxaijnyuꞌuca tɨ auj ruuricaa.
\v 14 Ma ajta ɨ saɨj ɨ pueerta, aɨ pu hui cɨj antyéeyauj, ajta aɨn ɨ juye tɨ aun antyeninyeꞌi, cɨj pu aꞌuyauj. Ajta eecan pu muareꞌeri tɨ aꞌatɨ japuan huameꞌen tɨ ij aun aꞌaraꞌasti Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe tɨ ij ruurican aꞌutyaváa aꞌaraꞌani Dioj jemi. Ajta, camu muiꞌi ɨ mej meyan tiraatyauuni.
\s Maj nuꞌu raamuaꞌaree tiꞌitɨj tɨ cɨyaꞌaraꞌan pɨrɨcɨ maɨjna cɨmeꞌe tɨ taaca
\r (Lc. 6:43-44)
\p
\v 15 ’Rɨꞌɨ xuꞌu muan huaꞌa jemi ɨ mej tiꞌihueꞌitaca. Ayaa mu tiꞌixaxaꞌa tɨcɨn: “Dioj jetze maꞌacan tu tiꞌixaxaꞌa.” Ma mu veꞌereꞌenye ma muaꞌajcánta. Ayaa mu áꞌujhuaꞌan aꞌamua tzajtaꞌa. Cu xuee ma cai tiꞌitɨj aꞌij ruure. Ma ajta, capu ayan tiꞌayajna. Ayaa mu eꞌen tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe matɨj ɨ jɨɨraꞌavete ɨ maj tiꞌityacuiꞌica. Eecan mu tihuaꞌariꞌiraca ɨ tyaɨte ɨ tihuáꞌa. Majta huáꞌacuanamuáj.
\v 16 Rɨꞌɨri sej si seyan tihuáꞌumuaꞌati saɨjna cɨmeꞌe aꞌij mej yeꞌi rɨcɨ. Ayaa xu cheꞌeta sanaꞌa tihuáꞌumuaꞌati satɨj tiꞌijmuaꞌate seij ɨ cɨye tɨ puaꞌa cai reꞌenyeꞌen tacaꞌa. Casiꞌi, jetzen aɨjna ɨ tɨ tyetzicareꞌe, capu aɨjna jetze taaca ɨ uuva, capu ajta aɨjna jetze tacaꞌa ɨ huarej, jetzen aɨjna ɨ itzíjcaꞌixaꞌa.
\v 17 Ayaa pu tiꞌen, nain ɨ cɨye tɨ tiꞌireꞌen, reꞌenyeꞌen pu tiꞌitacaꞌa. Ajta, nain ɨ cɨye tɨ cai tiꞌireꞌen, capu ajta reꞌenyeꞌen tiꞌitacaꞌa.
\v 18 Capu aꞌatzu aꞌij tiꞌirɨꞌɨri tɨ aɨn cɨye tɨ tiꞌireꞌen, ayan tacaꞌa aɨjna tɨ cai reꞌen. Ajta, cɨmeꞌen aɨjna ɨ cɨye tɨ cai reꞌen, capu ajta irɨꞌɨri tɨ reꞌenyeꞌen tyuꞌutácaꞌan.
\v 19 Ma ajta aɨme ɨ tyaɨte, ayaa mu eꞌen tɨj ɨ cɨye tɨ cai tiꞌireꞌen. Dioj pu ayan cheꞌeta naꞌa huaꞌaruuren matɨj ɨ tyaɨte meyan tiꞌiruure ɨ cɨye tɨ cai reꞌen. Aɨ mu tyéꞌijveichixɨꞌɨsin, majta raꞌantyataira.
\v 20 Aɨj nu cɨn neyan tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨcɨn: Ayaa xu eenyeꞌequeꞌen huáꞌumuaꞌati saɨjna cɨmeꞌe aꞌij mej yeꞌi rɨcɨ.
\s Camu nuꞌu náijmiꞌi aun aꞌutyaturaasin tavastaraꞌa tɨ eꞌeseijreꞌe
\r (Lc. 13:25-27)
\p
\v 21 ’Ma majta maɨn ɨ mej meyan tiꞌinyejee tɨcɨn: “Nyavastaraꞌa, casiꞌi nyavastaraꞌa”, camu naimiꞌi maun aꞌutyaruti aꞌu tɨ tejeꞌijta ɨ Dioj. Ai muꞌu maun aꞌutyaruti ɨ mej meyan rɨcɨ aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe ɨ Dioj.
\v 22 Ayaa pu teꞌeme ajna xɨcajraꞌa jetze tɨꞌɨj Dioj ayan huaꞌaxɨjteꞌen ɨ tyaɨte. Muiꞌitɨ mu meyan tinaatáꞌixaateꞌesin maɨjna cɨmeꞌe yee: “Nyavastaraꞌa, casiꞌi nyavastaraꞌa, tyan tu tyuꞌutaxajtacaꞌa anyuucajtzeꞌen tyatɨꞌɨj auj ruuricaa. Tyajta anyuucajtzeꞌen cɨn huaꞌutamuari ɨ tiyaaruꞌu maj huaꞌa tzajtaꞌan seijraꞌacaa. Ayaa tu cheꞌeta tyanaꞌa, eihua tyuꞌumuarej tyaɨjna cɨmeꞌe tyaj mueetzi jetzen arátacaꞌanyajcaꞌa.”
\v 23 Me nyajta inyaa, ayaa nu hui tihuaꞌutaꞌixaateꞌesin tɨcɨn: “Canu aꞌanaj amuaamuáꞌa aꞌatyaɨnni saj pueen. Caxu aꞌatzu nyetyaɨtestyamuaꞌa pueen. Sericu, saj huii iiyacui inye jemi, mɨ sej aꞌij puaꞌa rɨcɨ.”
\s Cɨmeꞌen ɨ maj japuan ráꞌajtaahuacaꞌa ɨ ruchiꞌi ɨ maj huaꞌapua
\r (Mr. 1:22; Lc. 6:47-49)
\p
\v 24 ’Aɨj pu cɨn, aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ ayan nyanamua, ajta tɨ ayan raꞌaraꞌastijreꞌe aꞌij nyej tiꞌixaxaꞌa, ayaa pu hui cheꞌeta naꞌa me tyauumuaꞌaree tɨj aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ huataujchiꞌite tetyá japua.
\v 25 Aj mu mi huatyeviiyacaꞌa. Ajta cámɨꞌɨyixɨ ɨ jaj. Ajta huataꞌaacaracaꞌa. Ajta aɨn ɨ chiꞌiraꞌan, capu aꞌave aꞌini tetej japua pu ráꞌajtaahuacaꞌa.
\v 26 Ma ajta, aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ ayan nyanamua, ajta capu ayan raꞌaraꞌastijreꞌe aꞌij nyej tiꞌixaxaꞌa, ayaa pu cheꞌeta naꞌa een tɨj aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ cai tiꞌitɨj muaꞌaree. Aɨjna ɨ aꞌatɨ huataujchiꞌite aꞌu tɨ áꞌusaataꞌa.
\v 27 Aj mu mi huatyeviiyacaꞌa. Ajta cámɨꞌɨyixɨ ɨ jaj. Ajta huataꞌaacaracaꞌa. Caꞌanacan pu aꞌave ɨ chiꞌiraꞌan. Eecan pu yaꞌurai aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ huataujchiꞌite aꞌu tɨ áꞌusaataꞌa. Ayaa pu cheꞌeta naꞌa tiꞌijruuren ɨ aꞌatɨ tɨ cai raꞌaraꞌastijreꞌe aij nyej tiꞌixaxaꞌa. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 28 Tɨꞌɨj Jesús raꞌantipuaꞌari tɨ tihuaꞌutaꞌixaa, eihua mu huajɨ́jxɨcaꞌa maɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ tihuaꞌumuáꞌate.
\v 29 Capu chaꞌa naꞌa tihuaꞌumuáꞌate matɨj ɨ seica ɨ mej tihuaꞌamuaꞌatyahuaꞌa ɨ yuꞌuxari jetze, silu ayaa puꞌu cumu seij tɨ tiꞌityejvee tiꞌitɨj cɨmeꞌe tɨ veꞌe.
\c 8
\s Jesús pu seij tyuꞌuhuaa tɨ rujetze caꞌatzacaꞌa
\r (Mr. 1:40-45; Lc. 5:12-16)
\p
\v 1 Tɨꞌɨj acajraa ɨ Jesús jɨri jetze, eihua mu tyaɨte aꞌucɨj jamuan.
\v 2 Tɨꞌɨqui saɨj aveꞌereꞌenye ɨ Jesús jemi. Tiꞌicuiꞌica aɨjna cɨmeꞌe tɨ tinyej hueꞌiraꞌaraꞌan jetze. Ayaa mu ratamuaꞌamua tɨcɨn leepra. Tɨꞌɨj i aɨn titunutacaꞌa jemin ɨ Jesús. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa hui muaꞌaraanajchi paj tinaahuaateꞌen.
\p
\v 3 Aj pu i Jesús raꞌajtamuárej. Ayan tɨcɨn:
\p ―Naꞌaraanajchi paj huarún.
\p Cɨmeꞌen puꞌu ayan raataxajtacaꞌa, aj pu i tiraacáꞌariꞌiriꞌi ɨ tɨ cɨmeꞌen tiꞌicuiꞌicaa. Tɨꞌɨqui huarúj.
\v 4 Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Casiꞌi, capaj aꞌatɨ ixaatyaꞌa silu aricu, u áꞌumeꞌen aɨjna jemi tɨ tiꞌivaꞌɨri teyujtaꞌa. Cheꞌe muaaseij. Pajta tyuꞌutamuaɨꞌɨvajta aꞌij tɨ tyuꞌuxajtacaꞌa ɨ Moises tyaacan. Ayaa mu eenyeꞌequeꞌe ramuaꞌareeran tɨcɨn papuꞌuri huaruj.
\s Jesús pu tiraahuaa aɨjna tɨ ravaɨraꞌacaa aɨjna ɨ xantaaruꞌu tɨ anxɨte tiꞌijta
\r (Lc. 7:1-10)
\p
\v 5-6 Aj pu i Jesús aꞌutyajrupi aujna Capernaum. Tɨꞌɨj aun aꞌutyajrupi, seij pu u aꞌuveꞌeme tɨ iꞌi xantaaruꞌu. Ai pu aɨn pueen tɨ anxɨte tiꞌijta. Eecan pu rájhuaviiriꞌi aɨjna ɨ aꞌatɨ. Ayan tɨcɨn:
\p ―Nyavastaraꞌa, eecan pu tiꞌicuiꞌi aɨjna tɨ nyavaɨreꞌe. An pu aꞌujcáꞌa ɨ utaatzi japua. Cɨyaaxaraꞌa. Nainjapua pu racuiꞌi huapɨꞌɨ.
\p
\v 7 Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Nyáa nu xaa aꞌumaꞌa naꞌame nyej ni tiraahuaateꞌen.
\p
\v 8 Aj pu i ayan tyuꞌutanyúu aɨjna tɨ anxɨte tiꞌijta tɨcɨn:
\p ―Vastaꞌa, capu ayan muaavijteꞌe pej peyan utyarute u niche, aꞌini canu Israel jetze ajtyamaꞌacan. Ayaa papuꞌu huarɨni, pataꞌaj peyan raataxaj ɨ nyuucari cɨmeꞌe. Aj pu xaa rujni aɨjna tɨ nyavaɨreꞌe.
\v 9 Ayaa nu tiꞌimueꞌixaateꞌe nyaɨjna cɨmeꞌe ɨ mej seica tiꞌinyeꞌijteꞌe inyeetzi. Nyajta inyaa, nyaa nu seica tiꞌijteꞌe. Tɨ puaꞌa neyan tiraataꞌixaateꞌen seij tɨcɨn: “Aricu, u paꞌumeꞌen”, aɨ pu xaa aꞌumaꞌa aꞌame. Naꞌari, tɨ puaꞌa neyan tiraataꞌixaateꞌen ɨ saɨj tɨcɨn: “Yaa vaꞌaxɨɨ”, aɨ pu ajta ya veꞌereꞌenyejsin. Nyajta neyan tiraataijteꞌesin ɨ tɨ nyavaɨreꞌe tɨcɨn: “Aisɨ muaa, pɨ huarɨchi.” Ajta aɨn, ayaa pu rɨni. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ xantaaruꞌu.
\p
\v 10 Tɨꞌɨj Jesús raanamuajriꞌi, eecan pu huataujtyamuaꞌave. Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj raꞌajaahuateꞌe tɨcɨn:
\p ―Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe. Huaꞌa tzajtaꞌa ɨ tyaɨte ayuuna maj aꞌuchaatɨme tɨj naꞌa tɨ huatyacáꞌa iiyu Israel, canu aꞌanaj seij huatyauu iiyu Israel, aꞌatɨ tɨ ayan cheꞌeta naꞌa tyaꞌatzaahuateꞌe tɨj aijna i tyaataꞌa.
\v 11 Nyajta neyan tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, aɨjna cɨmeꞌe yee eihua mu u aꞌuvaꞌajuꞌu muaꞌajuꞌun mej mi aꞌujraꞌase maɨjna jamuan ɨ Abraham tyaacan, majta maɨjna ɨ Isaac tyaacan, majta maɨjna jamuan ɨ Jacobo tyaacan. Au mu hui aꞌuvaꞌajuꞌu muaꞌajuꞌun aꞌu tɨ xɨcaj eꞌijninyei, majta aꞌu tɨ xɨcaj éꞌetyaruꞌipi. Aj mu mi tiꞌicuaꞌani huaꞌa jamuan ɨ ma hueica tɨꞌɨjta tyajaꞌureꞌenyen ajna xɨcajraꞌa jetze tɨ Dioj nain cɨn tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua.
\v 12 Ma majta aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyamaꞌacan, Dioj pu hueꞌireꞌiti a puaꞌaque aꞌu tɨ aꞌutɨcaꞌa. Eihua mu huataujyéinyajraꞌasin, majta eihua mu ancuráꞌujcɨꞌɨmáa muaꞌajuꞌun ɨ rutamej cɨmeꞌe aɨjna cɨmeꞌe mej eihua rajpueitzi. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\p
\v 13 Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa aɨjna tɨ anxɨte tiꞌijta tɨcɨn:
\p ―Aricu, ayaa pu teꞌeme patɨj peri tyaꞌantzaahua.
\p Cɨmeꞌen puꞌu ayan tiraataꞌixaa, aj pu i huaruj aɨjna tɨ tiꞌivaɨreꞌe aɨjna jemi ɨ xantaaruꞌu. Tɨꞌɨqui áꞌuraa aɨjna ɨ Jesús.
\s Jesús pu tiraahuaa aɨjna muꞌunyaaraꞌan ɨ Pedro
\r (Mr. 1:29-31; Lc. 4:38-39)
\p
\v 14 Aj pu i Jesús aun aꞌaráꞌa Pedro tɨ eꞌeche. Au pu i aɨn huaseij aɨjna ɨ muꞌunyaaraꞌan ɨ Pedro. An puꞌu aꞌujcaꞌatii ɨ utaatzi japua. Tiꞌicuiꞌicaa. Pɨstacaꞌa aɨjna ɨ jɨitaꞌa.
\v 15 Aj pu i Jesús rajvíꞌi muajcaꞌaraꞌaraꞌan jetze. Cɨmeꞌen puꞌu ayan huarɨj, aj puꞌi huarúj. Ajta aɨn ɨ jɨitaꞌa, aɨ pu ajchá. Ajta eꞌeyan autyejche tɨ tiraami.
\s Jesús pu eihua tihuaꞌuhuaa ɨ tyaɨte
\r (Mr. 1:32-34; Lc. 4:40-41)
\p
\v 16 Tɨꞌɨj huatyatɨcaꞌaracaꞌa, eihua mu huajaꞌaraaviꞌitɨ ɨ Jesús jemi aɨme ɨ maj tiyaaruꞌu huaꞌa tzajtaꞌa seijraꞌacaa. Aɨ pu huaꞌutaij aɨme ɨ tiyaaruꞌuse maj nuꞌu huiracɨɨnye ɨ tyaɨte tzajtaꞌa. Ajta naijmiꞌica pu tyuꞌuhuaa ɨ mej tíꞌicucuiꞌicaa.
\v 17 Ayaa pu tyujuꞌurɨj tɨ ij aráurasten aꞌij tɨ tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Isaías, ɨ tɨ ajmiꞌi tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan. Ayan tɨcɨn: “Aɨ pu titaꞌariꞌiriꞌi aɨjna ɨ tɨ tyaj cɨn cai cheꞌe tuꞌucaꞌanistiꞌiracaꞌa. Ajta aɨ pu yáꞌutɨɨ ɨ tyaj cɨn tíꞌicucuiꞌicaa.”
\s Aɨme ɨ maj raxeꞌevaꞌacaa maj jamuan áꞌujhuaꞌanyeꞌen ɨ Jesús
\r (Lc. 9:57-62)
\p
\v 18 Tɨꞌɨj Jesús huaꞌuseij ɨ tyaɨtye ɨ maj eihua ajtyáxɨɨracaꞌa ɨ jemin, aj pu i ayan tyuꞌutaityacaꞌa maj nuꞌu antacɨɨnye antavan pujmeꞌen.
\v 19 Aj pu i seij tɨ tyujmuaꞌate ɨ yuꞌuxari jetze, aɨ pu avereꞌenye jemin ɨ Jesús. Ayaa pu tirajhuaviiriꞌi tɨcɨn:
\p ―Maestru, nicheꞌe a jamuan áꞌuchaꞌacanyeꞌen aꞌu tɨnaꞌa paj aꞌumaꞌaj puaꞌame.
\p
\v 20 Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Canu muꞌu aꞌumaꞌaj naꞌame. Aɨme ɨ jarachuiise, au mu hui uꞌuche cuunístaꞌa, majta aɨme ɨ pinaꞌase aú mu tiꞌitítuꞌa aꞌu maj aꞌasaca. Me nyajta inyaa, i nyej nyajta tyaataꞌa jetze airaanye, canu aꞌatzu huatyeechiꞌi ɨ nyaj tzajtaꞌan huacuti. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa.
\p
\v 21 Ajta seij tɨ áꞌuchaꞌacanyaꞌa jamuan, aɨ pu ayan rájhuaviiriꞌi tɨcɨn:
\p ―Nyavastaraꞌa, nicheꞌe ya huacati iiya niche asta naꞌa cai huamɨꞌɨni ɨ nitaata. Nyatɨꞌɨj raꞌavaꞌanan, aj nu ni ye veꞌereꞌenyejsin nyej ni áꞌuchaꞌacanyeꞌen a jamuan.
\p
\v 22 Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Micheꞌe mɨ seica raꞌavaꞌanan ɨ huaꞌaxaꞌa mɨꞌɨchi aɨme ɨ maj cai ramuaꞌate ɨ Dioj. Ma pajta muaa, pataꞌaj caꞌanacan ya veꞌereꞌenyen.
\s Tɨꞌɨj Jesús raatyápuaꞌari ɨ aaca
\r (Mr. 4:35-41; Lc. 8:22-25)
\p
\v 23 Aj puꞌi Jesús atyajraa ɨ baarcu jetze, majta aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa.
\v 24 Aj pu i tyamuaꞌa caꞌanin cɨn huataꞌaacaracaꞌa ɨ jaj japua. Eecan puꞌi tyujtaꞌahuaꞌa vivejmáꞌa. Tɨꞌɨqui atyáxɨraꞌaxɨ ɨ baarcu jetze. Ajta aɨn ɨ Jesús, aɨ pu iꞌicujcaa.
\v 25 Majta maɨn ɨ maj áꞌujhuaꞌanyaꞌa jamuan, aɨ mu aveꞌevereꞌenye jemin. Aj mu mi raajɨste. Meyan tɨcɨn:
\p ―Maeestru, ¡tajapua huanyuuchi! ¡Tuꞌuri hui cuiꞌini!
\p
\v 26 Aj puꞌi ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Mɨ saj cai aꞌatzu tyaꞌatzaahuateꞌe, ¿aꞌini sej si huapɨꞌɨ tiꞌitzɨɨnyeꞌe?
\p Aj pu i ajche. Tɨꞌɨqui huaꞌutáijmɨjriꞌi ɨ aaca, ajta ɨ jaj. Aj pu i huatyapuaꞌaracaꞌa ɨ aaca, ajta aꞌuráujjéꞌiyi aꞌaraa ɨ jaj, tyamuaꞌa naa.
\v 27 Eecan mu aꞌij raꞌutaseij aɨme ɨ tyetyaca. Ayaa mu tyuꞌurihuaꞌuracaꞌa tɨcɨn:
\p ―¿Tiꞌitaani tevijraꞌa pueen amɨjna? Amɨ pu tihueꞌijteꞌe ɨ aaca, ajta ɨ jaj. Majta mu hui raꞌaste.
\s Aɨme ɨ maj huaꞌa tzajtaꞌa seijraꞌacaa ɨ tiyaaruꞌu aujna u Gadara
\r (Mr. 5:1-20; Lc. 8:26-39)
\p
\v 28 Tɨꞌɨj taꞌi Jesús aun aꞌaráꞌa utavan pujmeꞌen aꞌahuaꞌa Gadara tɨ ajtyamaꞌacan. Matɨꞌɨj mi aꞌitacɨj ɨ baarcu jetze. Aj mu mi seica huaꞌantinajchacaꞌa. Ma huaꞌapua aɨme. Au mu aꞌaraacɨ aꞌu maj mɨꞌɨchite áꞌanaamɨca. Tiyaaruꞌusi pu huaꞌa tzajtaꞌa seijraꞌacaa. Eihua mu simuáruunicaꞌa. Aɨj pu cɨn cai rɨꞌɨristacaꞌa tɨ aꞌatɨ aꞌuréꞌenyen aujna juye jetze.
\v 29 Matɨꞌɨj mi meyan títeꞌejíjhuacaꞌa. Meyan tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini hui tiꞌitɨj petyaruuren ityejmi jemi, Jesús, pej iꞌi yaujraꞌan ɨ Dioj? ¿Ni peyan mu aꞌuveꞌeme pej pi pueijtzi taataꞌan? Aru capu xɨ tyajaꞌureꞌenye ajna xɨcajraꞌa tyaj jetzen rajpueitzi taꞌajuꞌun.
\p
\v 30 Meenti aꞌɨmɨ seica muaatyáuu ɨ tuiixute. Ma muiꞌi. A mu áꞌujhuaꞌan metyeꞌenticuáa.
\v 31 Matɨꞌɨj mi maɨn ɨ tiyaaruꞌuse tɨ huaꞌa tzajtaꞌa seijraꞌacaa, aɨ mu meyan rájhuaviiriꞌi maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa peyan titaatamuariteꞌen ityejmi, taatáitechi ityejmi aꞌu maj aꞌutyáuu mɨ tuiixu.
\p
\v 32 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Séricu.
\p Matɨꞌɨj mi huiiraacɨ. Aj mu mi huaꞌa tzajtaꞌa aꞌutyajrupi ɨ tuiixute. Majta maɨn ɨ tuiixu, matɨꞌɨj mi huatauruu aun pujmeꞌen atyaꞌana tɨ aꞌatamɨ́ꞌɨyi. Matɨꞌɨjta mi mu atyáavatzɨ a jaataꞌa. Aj mu mi aujamɨ naijmiꞌi.
\p
\v 33 Majta maɨn ɨ mej tuiixu chaɨcaꞌa, aɨ mu huatauruu. Matɨꞌɨj mi maun aꞌucɨj chajtaꞌa mej mi tyuꞌutaxaj. Aɨj mu huaꞌutaꞌixaa aꞌij tɨ tiꞌitɨj huaꞌuruu ɨ tuiixu, majta aꞌij tɨ tiꞌitɨj huaꞌuruu aɨme ɨ tiyaaruꞌuse ɨ maj huaꞌa tzajtaꞌa seijraꞌacaa.
\v 34 Matɨꞌɨj mi aɨme aun maj huachaatɨmaꞌacaa aujna, naimiꞌi mu aveꞌereꞌenye ɨ Jesús jemi mej mi jamuan tyuꞌuxáj. Matɨꞌɨj raaseij, eihua mu rájhuaviiriꞌi maɨjna ɨ Jesús tɨ nuꞌu aꞌuraꞌani u aꞌahuaꞌa yee.
\c 9
\s Jesús pu seij tyuꞌuhuaa tɨ cɨyaaxaraꞌacaa
\r (Mr. 2:1-12; Lc. 5:17-26)
\p
\v 1 Aj pu i Jesús atyajraa ɨ baarcu jetze. Aj mu mi antacɨj utan pujmeꞌen. Tɨꞌɨqui aun aꞌaráꞌa aujna chajtaꞌa aꞌu tɨ eꞌemaꞌacan.
\v 2 Majta maɨn ɨ seica, aɨ mu aꞌatɨ aveꞌereꞌeneijte ɨ Jesús jemi saɨj tɨ cɨyaaxaraꞌacaa. Aɨj pu japua aꞌujcaꞌatii ɨ utaatzi aɨjna ɨ aꞌatɨ. Tɨꞌɨj Jesús huaꞌuseij aɨme ɨ tyaɨte, aj pu xaa raamuaꞌareeriꞌi tɨcɨn metyaꞌatzaahuateꞌe aɨme. Aj puꞌi ayan tiraataꞌixaa aɨjna tɨ tiꞌicuꞌi tɨcɨn:
\p ―Niyauj, uhuatyaꞌacaꞌanyechi ɨ aꞌa tzajtaꞌa. Puꞌuri timuaatauuniꞌiriꞌi ɨ Dioj ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ jemin. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa.
\p
\v 3 Meenti a vejliꞌi muirátyaꞌacaa seica ɨ maj tyeꞌeyuꞌuxaca ɨ ruyeꞌira cɨmeꞌe. Matɨꞌɨj mi meyan tyuꞌumuáꞌa ɨ rutzajtaꞌa tɨcɨn: “Amɨ pu aꞌij puaꞌa tirataꞌaca ɨ Dioj ɨ runyuuca cɨmeꞌe.”
\v 4 Ajta Jesús, aɨ pu rusaɨj rúꞌumuaꞌareeracaa aꞌij mej yeꞌi tyaꞌumuaꞌatzajcaꞌa ɨ rutzajtaꞌa. Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini een cɨn seyan aꞌij puaꞌa tyaꞌumuaꞌatze ɨ rutzajtaꞌa?
\v 5 ¿Tiꞌitaani cai eitzeꞌe muareꞌeri, ni nyej neyan tiraataꞌixaateꞌen ɨ tɨ cɨyaaxaraꞌa yee: “Puꞌuri timuaatauuniꞌiriꞌi ɨ Dioj ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ jemin”, naꞌari yee: “Ajchesi, ajta anchuá mɨ aꞌutaatzi”?
\v 6 Aru, ayaa nu hui rɨni sej si raamuaꞌaree ɨ nyaj nyajta ɨ tyaataꞌa jetze airaanye, nyaa nu xaa nyaɨjna cɨn antinmuaꞌaree iiyan chaanaca japua nyej ni tihuaꞌutauuniꞌi ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi.
\p Aj pu i ayan tiraataꞌixaa ɨ tɨ cɨyaaxaraꞌa tɨcɨn:
\p ―Ajchesi, tipíi mɨ aꞌutaatzi. Aricu aꞌuraꞌa aꞌu pe eꞌeche.
\p
\v 7 Cɨmeꞌen puꞌu ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa ɨ Jesús, aj puꞌi ajchá aɨjna tɨ tiꞌicuiꞌicaa. Tɨꞌɨj i áꞌuraa u ruche.
\v 8 Majta maɨn ɨ tyaɨte, matɨꞌɨj tyuꞌuseij aꞌij tɨ tiꞌitɨ huarɨj, eecan mu huataujtyamuaꞌave. Rɨꞌɨ mu tiraatajee ɨ Dioj, maɨjna cɨmeꞌe tɨ aɨn Dioj ari raataꞌa aɨjna ɨ muareꞌeriꞌiraꞌa ɨ maj cɨn meyan rɨcɨ ɨ tyetyaca.
\s Jesús pu raataijtacaꞌa aɨjna ɨ Mateo
\r (Mr. 2:13-17; Lc. 5:27-32)
\p
\v 9 Aj pu i Jesús áꞌuraa. Tɨꞌɨqui i aꞌayee aꞌuréꞌenye tɨꞌɨj aɨn huaseij aɨjna ɨ aꞌatɨ, Mateo tɨ antyahuaa. Au pu huiracatii chiꞌita maj tzajtaꞌan huaꞌajijvaꞌacaꞌa ɨ mej tiꞌitɨꞌɨcɨca. Aj pu i ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Pataꞌaj nya jamuan áꞌuchaꞌacanyeꞌen.
\p Ajta eꞌeyan, Mateo ájche. Tɨꞌɨqui áꞌuraa jamuan.
\p
\v 10 Tɨꞌɨqui ayan tyujuꞌurɨj matɨꞌɨj maun aꞌaráꞌa aꞌutɨ Mateo eꞌechajcaꞌa. Tɨꞌɨj Jesús tiꞌicuaꞌacaa, matɨꞌɨj mi u aꞌuvaꞌajuꞌun eihua ɨ maj tíꞌitejijveꞌe, majta seica ɨ mej meyan cheꞌeta manaꞌa aꞌij puaꞌa tiꞌityetyaɨte. Naijmiꞌi mu tiꞌicuaꞌacaa ɨ meesa japua jamuan ɨ Jesús, majta jamuan aɨme ɨ maj áꞌujhuaꞌanyaꞌa ɨ Jesús jamuan.
\v 11 Majta maɨn ɨ fariseos, aɨme ɨ mej eihua huapɨꞌɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe ɨ ruyeꞌira matɨꞌɨj meyan raaseij aꞌij tɨ rɨjcaa ɨ Jesús, ayaa mu tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Meyan tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini een cɨn amɨn aꞌamua maestru pu tiꞌicuaꞌaca, ajta tiꞌiyaꞌaca huaꞌa jamuan ɨ maj huaꞌajijveꞌe ɨ mej tiꞌitɨꞌɨcɨca, ajta jamuan ɨ maj cai xaꞌapɨꞌɨn titetyújchaꞌɨ?
\p
\v 12 Tɨꞌɨj ayan tyaꞌunamuajriꞌi ɨ Jesús. Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Cɨmeꞌen aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj aꞌucɨꞌɨcaꞌa jemin tɨ yaꞌanaca. Capu ruxeꞌeveꞌe maj u aꞌujuꞌun ɨ maj reꞌen aɨjna jemi ɨ tɨ yaꞌanaca, silu aɨ mu xaa aꞌuréꞌeninyei ɨ tɨ yaꞌanaca jemi ɨ mej tiꞌicucuiꞌi.
\v 13 Sericu, sataꞌaj tihuaujmuaꞌaten saɨjna cɨmeꞌe sej si yauꞌeitaa xaꞌaraꞌani aꞌij tɨ huataujmuaꞌa eijna i nyuucari aɨjna cɨmeꞌe maj raxeꞌeveꞌe mej mi áꞌujcuꞌuvaa rujɨɨmuaꞌa. Me nyajta, canu aꞌatzu raxeꞌeveꞌe mej tyuꞌutamuaɨꞌɨvajta. Ayaa pu cheꞌeta naꞌa een inyeetzi jemi, canu nyaɨjna cɨn ye veꞌeme nyaj aɨme huataꞌinyen ɨ tɨ ayan tihuaꞌamityejteꞌe maj xaꞌapɨꞌɨn rɨcɨ silu aɨme ɨ maj meyan ruꞌumuaꞌaree ɨ rutzajtaꞌa ɨ maj cai xaꞌapɨꞌɨn rɨcɨ.
\s Cɨmeꞌen ɨ maj cɨn ruꞌitziꞌivaꞌaca
\r (Mr. 2:18-22; Lc. 5:33-39)
\p
\v 14 Matɨꞌɨj mi seica aveꞌereꞌenye. Aɨme mu aɨn pueen ɨ maj Juan jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Aɨ mu aveꞌereꞌenye ɨ Jesús jemi. Matɨꞌɨj mi meyan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini een cɨn teyan tiꞌitaꞌitziꞌiveꞌe ityan, majta aɨme ɨ fariseos? Aru ɨ maj mueetzi jamuan áꞌujhuaꞌan, camu hui meyan rɨcɨ.
\p
\v 15 Ayaa pu tyuꞌutanyu aɨjna ɨ Jesús, tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa aꞌatɨ huatyenyaɨche, aj pu i ruꞌamiincustyamuaꞌa huataꞌinyesin mej mi tyuꞌuyesten. Aj pu i tihueꞌimin. ¿Ni tzaa meyan tyúꞌuritziꞌiveꞌen tɨ puaꞌa huaꞌa jamuan tiꞌiyeste ɨ aꞌatɨ? Capu xaa nyaꞌu. Ma ajta xaa, aj pu tyajaꞌureꞌenyejsin ɨ xɨcajraꞌa maj jetzen raꞌaviꞌitɨn ɨ aꞌatɨ. Aj mu xaa ɨ amiincustyamuaꞌameꞌen ruꞌítziꞌiveꞌen, aꞌini capu cheꞌe aꞌahuaꞌa ɨ huaꞌamiincu. Aꞌini nyaucheꞌe nu ye huatyejvee, camu ruꞌitziꞌiveꞌen ɨ nyaꞌamiincustyamuaꞌa.
\p
\v 16 ’Nicheꞌe seij amuaataꞌixaateꞌen ɨ nyuucari. Tɨ puaꞌa aꞌatɨ aɨjna cɨn tiꞌicuꞌunyaꞌapua cɨɨxuri cɨmeꞌe tɨ miꞌimaꞌacan, capu ayan tiꞌijcuꞌunyaꞌapuan aɨjna cɨmeꞌe ɨ cɨɨxuri tɨ cai xɨ aꞌanaj áꞌusiniꞌi. Naꞌari cai, huatyatzuꞌuta pu aꞌame aɨjna ɨ cɨɨxuri tɨ jajcua tɨꞌɨj huatyajaꞌusiniꞌihua. Raꞌatyásujtzaꞌanaxɨꞌɨsin ɨ tɨ miꞌimaꞌacan. Aj pu i ɨ tɨ anásujtzaꞌani, eitzeꞌe pu vaꞌatɨ aꞌame.
\v 17 Ajta, camu meyan raruure mej ruꞌucajtuꞌani navij limeetajraꞌa tzajtaꞌa tɨ racueꞌiríihuajmee ɨ viinu ɨ maj mauchan raataahuacaꞌa. Tɨ puaꞌa meyan raaruuren, aɨjna ɨ viinu tɨ jajcua, aɨ pu rajtyásujtzaꞌana ɨ navij tɨ racueꞌiríihuajmee. Tɨꞌɨqui aꞌuváɨjtzi ɨ navij, ajta ɨ viinu. Aɨj pu cɨn ayan ruxeꞌeveꞌe tɨ iruꞌucajtuꞌani navij tzajtaꞌa tɨ jajcua aɨjna ɨ viinu tɨ ajta jajcua. Ayaa pu eenyeꞌequeꞌen tyaꞌutaviicueꞌira ɨ tɨ ruxaꞌaj tiꞌijájcua. Aɨ pu aɨjna cɨn tyeꞌeviicueꞌi ɨ tɨ huaꞌapua.
\s Cɨmeꞌen ɨ yaujraꞌan aɨjna ɨ Jairo, ajta ɨ jucari tɨ tiꞌicuiꞌicaa
\r (Mr. 5:21-43; Lc. 8:40-56)
\p
\v 18 Aucheꞌe pu tihueꞌixaatyaꞌacaa tɨꞌɨj seij aveꞌereꞌenye, tɨ tiꞌijta u huaꞌa teyujtaꞌa. Aj pu i titunutacaꞌa jemin aɨjna ɨ Jesús. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Niyauj pu hui aꞌameꞌere. Mu aꞌutaꞌiyiꞌi pataꞌaj raꞌajtamuareꞌen, tɨ i aɨn auj ruuri aꞌaraꞌani.
\p
\v 19 Jesús pu ájche. Tɨꞌɨqui aun yaꞌume jamuan aɨjna ɨ yaꞌupuaaraꞌan aɨjna tɨ aꞌameꞌere. Majta mu aꞌujuꞌun aɨme ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa.
\v 20 Meenti aɨn jɨitaꞌa aun aꞌutyavaacaꞌa tɨ ari ayan aꞌatyee tɨ tiꞌicuꞌi aꞌachu cumu tamuaamuataꞌa ninyeꞌiraꞌa japuan huaꞌapua. Tɨꞌɨj pɨ naꞌa pu uvaꞌaxujxuꞌure. Aɨ pu aveꞌereꞌenye ɨ Jesús jemi. Aj pu i raꞌajtamuárej tɨj naꞌa tyaꞌuvíjpiꞌi ɨ cɨɨxuraꞌaraꞌan jetze.
\v 21 Aɨj pu cɨn ayan huarɨj, aꞌini rusaɨj pu ayan tyuꞌumuáꞌa tɨcɨn: “Tɨ puaꞌa aɨ naꞌa caj tyajtamuareꞌen tɨj naꞌa tyaꞌuvíjpiꞌi ɨ cɨɨxuraꞌaraꞌan jetze, aj nu xaa rujni.”
\v 22 Aj pu i Jesús pɨ aꞌureꞌeve tɨꞌi raaseij ɨ jɨitaꞌa. Aj pu i ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Niyauj, huatyaꞌacaꞌanye muaꞌa tzajtaꞌa. Petyaꞌatzaahuatyeꞌe nyej timuaahuaateꞌencheꞌe. Aɨj paj cɨn peri huaruj.
\p Cɨmeꞌen puꞌu ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa, aj pu i huaruj aɨjna ɨ jɨitaꞌa.
\p
\v 23 Tɨꞌɨqui aun aꞌaráꞌa aꞌu tɨ eꞌeche ɨ yaꞌupuaaraꞌan ɨ tɨ áꞌameꞌerajcaa. Tɨꞌɨj utyajrupi u chiꞌita, aj pu i huaꞌuseij ɨ tyaɨte, aɨme ɨ mej tiꞌicɨꞌɨsiteꞌe jamuan ɨ seica ɨ maj jeihua ruyein.
\v 24 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Sericu, xuꞌirácɨɨnye muan, aꞌini capu mɨꞌɨchi mɨ tyamueij, silu cutzu puꞌu.
\p Ma majta, aɨ mu raatyaꞌatzájraa maɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\v 25 Aj pu i Jesús huareꞌityacaꞌa a puaꞌaque. Au pu utyajrupi aꞌu tɨ aucáꞌa aɨjna ɨ tyamueij. Aj pu i raꞌajvíꞌi muajcaꞌaraꞌaraꞌan jetze. Ajta aɨn ɨ tyamueij, tɨꞌɨqui aɨn ájche.
\v 26 Tɨꞌɨqui nainjapua aꞌu tɨ naꞌa maj aꞌuchaatɨmaꞌacaa, naimiꞌi mu raamuaꞌareeriꞌi aꞌij tɨ tiꞌitɨ huarɨj.
\s Jesús pu tihuaꞌuhuaa huaꞌapuaca ɨ maj aracúcuꞌunijmaꞌacaa
\p
\v 27 Tɨꞌɨj Jesús aun aꞌarajraa, ma huaꞌapua mu raatavén ɨ maj aracúcuꞌunijmaꞌacaa, muaꞌantijíihua. Meyan tɨcɨn:
\p ―Muaa paj iꞌi yaujraꞌan aɨjna ɨ David tyaacan, táꞌancuꞌuvajxɨꞌɨ.
\p
\v 28 Tɨꞌɨj Jesús utyajrupi u chiꞌita, aj mu mi aveꞌereꞌenye ɨ jemin. Aj pu i ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Ni seyan naꞌantzaahuateꞌesin nyej tyajamuaahuaateꞌen?
\p Matɨꞌɨj mi meyan tɨcɨn:
\p ―Ai nyaꞌu tyacai, tavastaraꞌa.
\p
\v 29 Aj pu i huaꞌarámuaraꞌaxɨ ɨ huáꞌa jɨꞌɨ jetze. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aɨjna cɨmeꞌe saj tyaꞌantzaahuateꞌe, ayaa pu teꞌeme. Xuꞌuri huaruj.
\p
\v 30 Cɨmeꞌen puꞌu ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa, aj mu mi man unyéjnyeꞌeracaꞌa aɨme ɨ maj huaꞌapua. Eihua pu tihueijca aɨjna ɨ Jesús maj nuꞌu cai aꞌatɨ ixaatyaꞌa.
\p
\v 31 Ma majta, matɨꞌɨj aꞌucɨj, aj mu mi autyajhuii mej meyan raataxaj me eijreꞌe nainjapua aꞌij tɨ Jesús huaꞌuruu.
\s Jesús pu tiraahuaa saɨj tɨ cai tyaꞌanrɨꞌɨrajcaa
\p
\v 32 Matɨꞌɨj huiirajuꞌuncaa u chiꞌita, seica mu tɨ tiꞌicuiꞌi a yeꞌiréꞌenejtiꞌire. Capu tyaꞌanrɨꞌɨrajcaa aɨjna ɨ aꞌatɨ.
\v 33 Aj pu i Jesús raatamuari ɨ tiyaaruꞌu tɨ tzajtaꞌan seijraꞌacaa. Ajta eꞌeyan autyejche tɨ tyuꞌutaxaj aɨjna tɨ tiꞌicuiꞌicaꞌa. Majta maɨn ɨ tyaɨte, eihua mu huataujtyamuaꞌave. Meyan tɨcɨn:
\p ―Ee xaa nyaꞌu. Catu aꞌanaj tiꞌitɨ teyan tyuꞌuséij tɨj naꞌa iiyan huatyacáꞌa Israel, tyatɨj tauchan teri tyuꞌuseij ijii tɨ aꞌatɨ ayan raayɨꞌɨtɨ.
\p
\v 34 Ma majta aɨme ɨ fariseos, ayaa mu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Aɨjna ɨ Jesús, aɨ pu aɨjna jetze araujcaꞌanye tɨ tihueꞌijteꞌe ɨ tiyaaruꞌuse tɨꞌij ayan huaꞌutamuariteꞌen ɨ tiyaaruꞌuse ɨ maj tyaɨte tzajtaꞌa seijreꞌe.
\s Jesús pu huaꞌancuꞌuvajxɨ ɨ tyaɨte
\p
\v 35 Nain japua pu áꞌuchaꞌacanyaꞌa ɨ Jesús aꞌu tɨ naꞌa maj aꞌuchaatɨmaꞌacaa, chajtaꞌa, tɨ vivéjmee nusu tɨ cɨleꞌenyejmee. Tihuaꞌamuaꞌatyahuaꞌa pu aꞌayeꞌi huaꞌa teyujtaꞌa aɨjna cɨmeꞌe ɨ nyuucari tɨ cɨmeꞌen raxa ɨ Dioj tɨ nainjapua tieꞌijta. Ajta naijmiꞌica pu tyuꞌuhuaa, nain ɨ maj cɨn tiꞌicuiꞌicaa nusu ɨ tɨ cai huáꞌacaꞌanistiꞌiracaꞌa.
\v 36 Tɨꞌɨj aɨme huaseij ɨ tyaɨte, eecan pu huataujxaamɨjte huaꞌa jemi aꞌini eihua mu huamueꞌitɨche maɨjna cɨmeꞌe ɨ mej rajpueijtzicaꞌa. Majta ruxaamɨjte. Ayaa mu éenyaꞌa tɨj canyaꞌaxɨ ɨ maj cai aꞌatɨ huáꞌacujtaꞌa áꞌuchaꞌacanyaꞌa.
\v 37 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa tɨcɨn:
\p ―Ee xaa nyaꞌu, ayej tiꞌayajna, muꞌuri muiꞌitɨ ɨ mej meri rɨꞌɨ huaujruu tɨ Dioj tihuaꞌutaijteꞌen. Ma ajta, ɨ maj tiꞌimɨjhuaca huaꞌa cɨmeꞌen, camu muiꞌi.
\v 38 Aɨj pu cɨn, ayaa pu tyuꞌujxeꞌeveꞌe. Sataꞌaj seyan tiꞌijhuaviira saɨjna ɨ tavastaraꞌa tɨ ayan huaꞌuruuren mej mi tyaɨtestyamuaꞌameꞌen pueenyeꞌen muaꞌaraꞌani, tɨ i aɨn tavastaraꞌa huaꞌureꞌitixɨꞌɨn ɨ mej tiꞌimɨjhuaca mej mi huaꞌajsaɨreꞌen ɨ Dioj jemi.
\c 10
\s Jesús pu huaꞌuváꞌajajpuaxɨ aɨme ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase
\r (Mr. 3:13-19; Lc. 6:12-16)
\p
\v 1 Aj pu i Jesús huaꞌutajee aɨme ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase. Aɨ pu antyujmuaꞌareeracaꞌa aɨjna cɨmeꞌe mej mi huaꞌutamuariteꞌen ɨ tiyaaruꞌu maj huaꞌa tzajtaꞌa seijraꞌacaa ɨ tyaɨte, ajta mej mi nain tihuaꞌuhuaateꞌen ɨ maj cɨn tíꞌicucuiꞌicaa, cuiꞌiniꞌiraꞌa cɨmeꞌe nusu tɨ cai huáꞌacaꞌanistiꞌiracaꞌa.
\p
\v 2 Ayaa mu antyaꞌaruu aɨme ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase, aɨme ɨ tɨ Jesús huaꞌutaityacaꞌa. Anacaican, aɨjna ɨ Simón, ɨ maj majta meyan raatamuaꞌamua tɨcɨn Pedro. Aɨ pu ajta huatajee aɨjna ɨ juutzajraꞌan ɨ Simón. Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Andrés. Ajta aɨme pu huatajee aɨjna ɨ Jacobo, ajta juutzajraꞌan tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Juan. Ai mu maɨn pueen yaujmuaꞌameꞌen ɨ Zebedeeyu.
\v 3 Majta seica huatajee, aɨjna ɨ Felipe, ajta aɨjna ɨ Bartolomé, ajta aɨjna ɨ Tomás, ajtahuaꞌa seij, tɨ ayan antyahuaa Mateo, tɨ tíꞌitejíꞌivihuaꞌa aɨme ɨ mej tiꞌitɨꞌɨcɨca. Seij pu ajta huatajee. Ai pu aɨn pueen aɨjna ɨ Jacobo, Alfeo tɨ rapeꞌeri, ajtahuaꞌa seij, aɨjna ɨ Lebeo, tɨ ajta ayan antyahuaa tɨcɨn Tadeo.
\v 4 Aɨ pu ajta huatajee aɨjna ɨ Simón ɨ tɨ ajtyamaꞌacan huaꞌa jetze ɨ mej meyan huataujmuaꞌa tɨcɨn cananista, ajta aɨjna ɨ Judás tɨ ayan tyeꞌentímuꞌutaca tɨcɨn Iscariote. Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ aviitzi cɨn huaꞌutatui aɨjna ɨ Jesús.
\s Jesús pu huaꞌutaityacaꞌa ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa maj nuꞌu raataxaj aꞌij tɨ een ɨ Dioj jemi
\r (Mr. 6:7-13; Lc. 9:1-6)
\p
\v 5 Ai mu aɨn pueen ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase ɨ tɨ Jesús huaꞌutaityacaꞌa. Ayaa pu aɨjna cɨn tihuéijca, ayan tihueꞌixaatyaꞌa yee:
\p ―Caxu saun aꞌucɨ́ꞌɨcaꞌan saujna a maj aꞌuchaatɨme ɨ maj seij chuejraꞌa japua ajtyamaꞌacan, caxu sajta utyaruꞌiipicheꞌen chajtaꞌa jetze aꞌu mej eꞌeche aɨme ɨ maj Samaariya jetze ajtyamaꞌacan.
\v 6 Ma sajta muan, sataꞌaj saun áꞌujuꞌun huaꞌa jemi ɨ mej iꞌi yaujmuaꞌameꞌen aɨjna ɨ Israel tyaacan. Yaa mu eꞌen aɨme tɨj canyaꞌaxɨ ɨ maj áꞌuvej.
\v 7 Sataꞌaj áꞌujuꞌun, saraꞌantixáata yee puꞌuri tɨn tyajaꞌureꞌenyejsin tɨ Dioj ayan tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua.
\v 8 Sataꞌaj sajta tihuaꞌuhuaateꞌen ɨ mej tiꞌicucuiꞌi. Sajta seyan huaꞌuruuren ɨ maj mauchan huacuii mej mi ruuri muaꞌaraꞌani majtahuaꞌa manaꞌa. Sataꞌaj sajta huaꞌurújteꞌen aɨjna cɨmeꞌe ɨ maj cɨn tiꞌicucuiꞌi aɨjna ɨ mej meyan ratamuaꞌamua tɨcɨn leepra. Sajta huaꞌutamuariteꞌen aɨme ɨ tiyaaruꞌuse ɨ maj huaꞌa tzajtaꞌa seijreꞌe ɨ tyaɨte. Muan, caxu tyuꞌunajchitacaꞌa aɨjna cɨmeꞌe saj raꞌancuraꞌa saɨjna ɨ muareꞌeriꞌiraꞌa ɨ saj cɨn tihuaꞌamuaꞌaten. Aɨj pu cɨn, caxu huaꞌajijvaꞌa.
\p
\v 9 ’Caxu sajta tiꞌitɨj anyaɨ́ꞌɨn tzajtaꞌan ɨ puaasi ɨ saj cɨn avaꞌujjɨꞌɨqueꞌemee, meeruꞌu tiꞌitɨ, centaavu tiꞌitɨ.
\v 10 Caxu caꞌani pijca ɨ saj cɨn huataujvaɨreꞌen ɨ juye jetze. Sajta saɨn ajta caꞌacaímáꞌa ɨ tɨ anátápiꞌihuajmeꞌe, sajta ucaujchejtyaꞌaxɨꞌɨn rusáxuꞌijmeꞌen seij cɨmeꞌe ɨ saꞌahua. Caxu sajta itzɨj chuiica. Ayaa xu huarɨni aꞌini ayej tiꞌixaꞌapɨꞌɨn mej tyajámuaamín maɨjna cɨmeꞌe ɨ sej tiꞌimɨjhuaca.
\p
\v 11 ’Aꞌu tɨ naꞌa maj aꞌuchaatɨme, satɨꞌɨj aꞌutyarute saujna, aj xu si seij huahuauni tɨ cai tiꞌitɨ cɨn atyáturaavaca. Au xu aꞌutyáꞌa xaꞌajuꞌun u chiꞌiraꞌan tzajtaꞌa aɨjna ɨ aꞌatɨ aꞌachu saj caj eꞌeteere saujna chajtaꞌa.
\v 12 Satɨꞌɨj aꞌutyarute saujna u chiꞌita, aj xu huaꞌutataujteꞌen.
\v 13 Tɨ puaꞌa meyan amuaꞌancureꞌeviꞌitɨn tyamuaꞌa naa, cheꞌe ayen éenyeꞌen aꞌij sej seri tihuaꞌutataujte. Naꞌari cai, sataꞌaj seij jemi raatyatuaani ɨ runyuuca ɨ saj cɨn seri tihuaꞌutataujte aɨme ɨ maj mauchan amuaatíite.
\v 14 Ajta tɨ puaꞌa aꞌatɨ cai amuaꞌancureꞌeviꞌitɨn, naꞌari tɨ puaꞌa macai ranamuajracu aꞌij sej tihueꞌixaateꞌen, satɨꞌɨj huirácɨɨnyen saujna chiꞌita, saraꞌatyácaꞌatzɨjxɨꞌɨn ɨ rucaꞌacai tɨ i cávatzɨn ɨ chuej. Aj mu mi ramuaꞌareeran ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi.
\v 15 Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, ajna xɨcajraꞌa tɨ jetzen tihuaꞌaxɨjteꞌesin ɨ Dioj ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ jemin, eihua pu pueijtzi huaꞌutaꞌasin. Eitzeꞌe mu rajpueitzi muaꞌajuꞌun aujna chajtaꞌa macai ɨ mej mejmiꞌi maun eꞌechajcaꞌa aujna tɨ ayan tyajaꞌarátyahuaacaꞌa tɨcɨn Sodoma, ajta aujna u Gomorra.
\s Seica mu nuꞌu pueijtzi huaꞌutaꞌasin
\p
\v 16 ’Casiꞌi muan, ayaa nu tyajamuaataijteꞌesin sej si áꞌujhuaꞌanyeꞌen huaꞌa tzajtaꞌa ɨ tyaɨte ɨ maj meyan áꞌamuaruuren tɨj ɨɨraꞌave ɨ mej tiꞌityacɨꞌɨmaca. Sataꞌaj seyan tityaumuámuaꞌaren matɨj aɨme ɨ cuꞌucuꞌuse ɨ mej eihua raayɨꞌɨtɨ. Sataꞌaj huámuaꞌajcantare sej si cai tyuꞌɨtzíita ma sáꞌujhuaꞌanyeꞌen matɨj majta rɨcɨ aɨme ɨ cucuiꞌise.
\v 17 Rɨꞌɨ xuꞌu huaꞌa jemi ɨ tyetyaca. Aɨ mu muejmi aꞌutyatuaasin aꞌu maj tieꞌijta huaꞌa jueesi jemi. Aj mu mi amuaꞌajvájxɨꞌɨsin aꞌamua huari jetze.
\v 18 Majta mu muejmi áꞌaviꞌitɨn ɨ tajtuhuaani jemi naꞌari ɨ rey jemi maɨjna cɨmeꞌe sej seyan tiꞌivaɨreꞌe nye jetze maꞌacan. Ayaa mu áꞌamuaruuren sej si huaꞌutaꞌixaateꞌen aɨjna cɨmeꞌe aꞌij sej een cɨn naꞌastijreꞌen inyeetzi. Ayaa xu cheꞌeta sanaꞌa tihuaꞌutaꞌixaateꞌesin aɨme ɨ maj cai Israel jetze ajtyamaꞌacan.
\v 19 Aru, ajna xɨcajraꞌa jetze matɨꞌɨj áꞌamuaviviꞌiran, caxu seyan tiꞌimuajca yee aꞌi qui yeꞌi tyetyuꞌutaxajta, naꞌari yee tiꞌitaqui nyuucarijraꞌa taataxajta. Matɨꞌɨj meyan amuáaruurén, aj pu i Dioj amuaataꞌasin aꞌij sej yeꞌi tyuꞌutaxaj.
\v 20 Ayaa xuꞌu, caxu tiꞌitzɨɨnyaꞌa aꞌini ɨ sej huaꞌutaꞌixaateꞌesin, caxu rujɨɨmuaꞌa rajtyauusin silu aɨn ɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan aɨjna ɨ saj rajyaꞌupua, aɨ pu amuaataꞌitiira aꞌij sej yeꞌi tyuꞌutaxaj.
\p
\v 21 ’Aꞌatɨ pu hui hueꞌitzi cɨn tiꞌijxajtziꞌiran ɨ ruꞌihuaaraꞌa mej mi raajeꞌica. Ayaa pu cheꞌeta naꞌa teꞌeme ɨ yaꞌupuaaraꞌan hueꞌitzi pu huaꞌataaven ɨ ruyaujmuaꞌa. Majta maɨn ɨ yaujmuaꞌameꞌen, aɨ mu cheꞌeta manaꞌa ajhuiixɨꞌɨn. Ayaa mu tihuaꞌutaijta maj huaꞌucuiꞌini.
\v 22 Majta ɨ tyaɨte naimiꞌi mu amuáꞌajcháɨraꞌa muaꞌajuꞌun maɨjna cɨmeꞌe saj naꞌastijreꞌe inyeetzi. Ajta aɨn ɨ tɨ tyaꞌutaviicueꞌi asta naꞌa cai nain tyeꞌentipuaꞌare, Dioj pu ruꞌiratuaasin aɨjna.
\v 23 Matɨꞌɨj aꞌij puaꞌa aꞌamuaruura iiya chajtaꞌa, sataꞌaj caꞌanacan huiracɨɨnye. Sej si seij chajtaꞌa jetze aꞌutyarute. Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, satɨꞌɨj sáuj áꞌujhuaꞌanyeꞌen seij sajta seij jetze ɨ chajtaꞌana aꞌu maj aꞌuchaatɨme aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyamaꞌacan, i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze airaanye, nyaa nu xaa ya vaꞌacányejsin.
\p
\v 24 ’Aɨjna ɨ tɨ tihuaꞌamuaꞌate, eitzeꞌe pu ruxeꞌeve cai aɨme ɨ mej tyuꞌujmuaꞌate. Ajta, aɨjna tɨ tiꞌiraijteꞌe, eitzeꞌe pu ruxeꞌeve aɨjna cai aɨn tɨ ravaɨreꞌe.
\v 25 Aɨj pu cɨn, ayan tyuꞌujxeꞌeveꞌe. Aɨjna tɨ tihuaꞌamuaꞌaten, cheꞌe aɨn ayan cheꞌeta naꞌa eenyeꞌen tɨj aɨjna tɨ tyuꞌujmuaꞌate. Ajta aɨjna tɨ tiꞌivaɨreꞌe, cheꞌe aɨn ajta ayan cheꞌeta naꞌa eenyeꞌen tɨj aɨjna tɨ tiꞌiraijteꞌe. Ayaa mu cheꞌeta manaꞌa áꞌamuaruuren muejmi aꞌij mej meri naaruu inyeetzi. Aꞌini ayaa mu meri naatamuáꞌa tɨ cɨmeꞌen yee: “Muaa pej iꞌi Beelzebú aɨjna tɨ tihueꞌijteꞌe ɨ tiyaaruꞌuse”, ayaa mu cheꞌeta manaꞌa áꞌamuaruuren muejmi, mɨ saj hui niꞌityaɨtestyamuaꞌa. Ee xaa nyaꞌu, majta mu eitzeꞌe aꞌij puaꞌa áꞌamuaruuren muejmi.
\s Cɨmeꞌen ɨ tyaj nuꞌu xaa ratzɨɨnyeꞌe
\r (Lc. 12:2-9)
\p
\v 26 ’Aɨj xu cɨn, ca xu huaꞌatzɨɨnyaꞌa ɨ tyaɨte. Tiꞌitɨ tɨ aꞌij aviitziꞌi ɨ saj cɨn rajpueijtzi, Dioj pu raataseijrata me eijreꞌe, naꞌari tiꞌitɨ tɨ aꞌij tɨ ruꞌavaa ɨ saj cɨn tiꞌimuareꞌe, Dioj pu huaꞌutaꞌasin mej mi raamuaꞌaree.
\v 27 Aɨjna ɨ nyaj áꞌamueꞌixaateꞌe aviitzi cɨmeꞌe, ayaa xu huarɨni, sataꞌaj raataxaj me eijreꞌe. Ajta ɨ nyaj áꞌamueꞌixaateꞌe xahuaaniꞌi cɨmeꞌe, ayaa xu raataxaj caꞌanin cɨmeꞌe, an xuꞌu ɨmɨ aꞌutyúu ɨ aꞌamuachiꞌi japua.
\v 28 Caxu huaꞌatzɨɨnyaꞌa aɨme ɨ maj ruxaꞌaj tyaɨte cuiꞌica aꞌini camu raayɨꞌɨtɨ maj aꞌamuaxaijnyuꞌuca antipuaꞌariteꞌen. Ma sajta muan, aɨj xu xaa tzɨɨnyaꞌa aɨjna ɨ Dioj tɨ ayan raayɨꞌɨtɨ tɨ raꞌantipuaꞌariteꞌen mɨ sej seyan cheꞌeta raatyahueꞌiraꞌa. Ajta aɨ pu raayɨꞌɨtɨ tɨ raꞌantipuaꞌariteꞌen ɨ aꞌamuaxaijnyuꞌuca ɨ saj cɨn sauj ruuricaa ɨ taij jetze tɨ cai aꞌanaj aꞌamɨꞌɨni.
\p
\v 29 ’Ayaa pu huaꞌanajchi aɨme mɨ pinaꞌase, aꞌachu cumu sei tumin saɨj. Ayaa pu i een aɨjna ɨ aꞌamuayaꞌupua, aucheꞌe pu huaꞌachaꞌɨ mɨ pinaꞌase. Capu seij mɨꞌɨni ɨ pinaꞌa tɨ puaꞌa aɨn cai xɨ ayan tyuꞌutaxaj.
\v 30 Dioj pu ajta ramuaꞌaree aꞌachu tɨ puaꞌamua cáuu ɨ aꞌamuacɨpua.
\v 31 Aɨj pu cɨn, caxu tiꞌimuajca. Eitzeꞌe xu ruxeꞌeveꞌe ɨ Dioj jemi macai mɨ pinaꞌase.
\s Cɨmeꞌen aɨme ɨ maj tyaꞌanxájta cɨmeꞌen ɨ Jesús mé eijreꞌe
\r (Lc. 12:8-9)
\p
\v 32 ’Aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ ayan tyaꞌanxájta huaꞌa jemi ɨ tyaɨte aɨjna cɨmeꞌe yee nyaj nuꞌu nyaraꞌastijreꞌe nyaɨjna ɨ Jesús, ayaa nu hui cheꞌeta nyanaꞌa tyaꞌanxájta jemin ɨ tɨ ajta niꞌiyaꞌupua tajapua tɨ eꞌeseijreꞌe tɨ cɨmeꞌen yee aɨ pu xaꞌapɨꞌɨn huarɨj.
\v 33 Ajta, aꞌatɨ tɨ ayan huaꞌa jemi ayan tyaꞌanxájta ɨ tyaɨte tɨ nuꞌu cai nyamuaꞌate, ayaa nu cheꞌeta nyanaꞌa tyaꞌanxájta jemin ɨ tɨ ajta niꞌiyaꞌupua, tajapua tɨ eꞌeseijreꞌe. Ayaa nu xaahui tiraataꞌixaateꞌesin tɨ cɨmeꞌen yee nyaj cai ramuaꞌate nyaɨjna ɨ aꞌatɨ.
\s Tyaɨte mu nuꞌu eꞌitaꞌa aꞌutácɨɨnye maɨjna cɨmeꞌe ɨ Jesús
\r (Lc. 12:51-53; 14:26-27)
\p
\v 34 ’Caxu seyan tiꞌimuajca ɨ nyaj nyaɨjna cɨn aꞌuveꞌeme mej mi rɨꞌɨ tyamuaꞌa naa titeetyaturan iiyan chaanaca japua. Canu nyaɨjna cɨn aꞌuveꞌeme mej mi rɨꞌɨ titeetyaturan tyamuaꞌa naa silu mej mi eꞌitaꞌa aꞌutácɨɨnye maɨjna cɨmeꞌe aꞌij nyaj rɨcɨ.
\v 35 Ayaa nu nyaɨjna cɨn aꞌuveꞌeme tɨ ij aꞌatɨ autyejcheni tɨ raatyényaꞌusiꞌiteꞌen ɨ rutaata. Ajta aɨn tɨ tyamueij ɨ jɨitaꞌa, aɨ pu ajta raatyényaꞌusiꞌiteꞌesin ɨ runaana. Ayan cheꞌeta naꞌa tihuaꞌaruuren, ɨ jɨitaꞌa tɨ ari timuꞌu tɨ jɨitaꞌa; aɨ mu huataujnyaꞌusiꞌiteꞌesin aɨme rumuunimuaꞌaca.
\v 36 Aɨj mu cɨn, aɨ mu rajchaɨ́ɨraꞌa muaꞌajuꞌun ɨ seica aɨme ɨ ruxaꞌaj tyaɨtestyamuaꞌa.
\p
\v 37 ’Tɨ puaꞌa aꞌatɨ eitzeꞌe raxeꞌevaꞌa ɨ rutaata, ajta ɨ runaana cai inyeetzi, capu ayan tiraavijteꞌe tɨ aɨn nyeetzi jemi huatyaturan tɨj naꞌa rusen cɨmeꞌe. Ajta tɨ puaꞌa aꞌatɨ eitzeꞌe raxeꞌevaꞌa ɨ ruyauj tɨ tyaataꞌa, ajta tɨ jɨitaꞌa, tɨ puaꞌa eitzeꞌe raxeꞌevaꞌa cai inyeetzi, capu ajta ayan tiraavijteꞌe tɨ aɨn nyeetzi jemi seiraꞌa aꞌaraꞌani tɨj naꞌa rusen cɨmeꞌe.
\v 38 Ajta, tɨ puaꞌa aꞌatɨ raxeꞌevaꞌa tɨ áꞌuchaꞌacanyeꞌen nyeetzi jamuan, cheꞌe aɨn huatauraꞌan tɨ rajpueijtzi aꞌaraꞌani nyenyuucajtzeꞌe, capu amɨn aꞌij tɨ puaꞌa huamɨꞌɨni ɨ curuu jetze. Naꞌari cai, capu ayan tyajaꞌureꞌenyejsin tɨ aɨn ayan huatyaturan nyeetzi jemi aꞌutɨ Dioj eꞌeseijreꞌe.
\v 39 Tɨ puaꞌa aꞌatɨ tiꞌitesaꞌa tɨ ij cai huamɨꞌɨni, aucheꞌe pu xaa nyaꞌu mɨꞌɨni. Aij pu áꞌujɨsin ɨ ruxaijnyuꞌuca tɨ auj ruuricaa. Ma ajta, aɨn tɨ huatauraꞌan tɨ huamɨꞌɨni aɨjna cɨmeꞌe tɨ tyuꞌutavaɨ nyeetzi jetze maꞌacan, aɨ pu ajtahuaꞌa huatarujsin. Ratyauní ɨ ruxaijnyuꞌuca tɨ auj ruuri tɨj naꞌa rusen cɨmeꞌe.
\s Cɨmeꞌen ɨ maj ramueꞌitɨn aɨme ɨ maj raꞌastijreꞌe
\r (Mr. 9:41)
\p
\v 40 ’Aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ amuaꞌancureꞌeviꞌitɨ u ruchiꞌita, aɨ pu ajta naꞌancureꞌeviꞌitɨ inyeetzi. Ajta, aɨjna ɨ tɨ naꞌancureꞌeviꞌitɨ inyeetzi, ayaa pu cheꞌeta naꞌa raꞌancureꞌeviꞌitɨ aɨjna tɨ nyajaꞌutaityacaꞌa.
\v 41 Ajta aɨjna tɨ raꞌancureꞌeviꞌitɨ seij tɨ Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa, ayaa pu cheꞌeta naꞌa tíꞌiracɨꞌɨti ɨ Dioj jemi tɨj ajta tíꞌiracɨꞌɨti aɨjna tɨ Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa. Naꞌari, tɨ puaꞌa aꞌatɨ raꞌancureꞌeviꞌitɨn aꞌatɨ tɨ xaꞌapɨꞌɨn rɨcɨ, ayaa pu cheꞌeta naꞌa tiraacɨꞌɨti ɨ Dioj jemi tɨj ajta tiraacɨꞌɨti aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ xaꞌapɨꞌɨn rɨcɨ.
\v 42 Ajta, tɨ puaꞌa aꞌatɨ raataꞌan cɨj caj ɨ jaj, vaasu tzajtaꞌa saɨj ɨ tevi tɨ cai tiꞌitɨj cɨn antyujmuaꞌaree, tɨ puaꞌa ayan tiraataꞌan aɨjna cɨmeꞌe tɨ aɨn tevi naꞌastijreꞌe, ayej tiꞌayajna, tiꞌitɨ pu tíꞌiracɨꞌɨti ɨ Dioj jemi.
\c 11
\s Aɨme ɨ tɨ huaꞌutaityacaꞌa aɨjna ɨ Juan ɨ tɨ huaꞌamuaɨꞌɨhuacaraꞌa
\r (Lc. 7:18-35)
\p
\v 1 Tɨꞌɨj Jesús raatapuaꞌajtacaꞌa tɨ huaꞌutaꞌixaa ɨ tɨ cɨn tihuéijca, aj pu i áꞌuraa. Aꞌayee pu aꞌaráꞌa chajtaꞌa aꞌɨmɨ aꞌu ma aꞌityachaatɨmee tɨ ij tihuaꞌumuaꞌaten, tɨ ij ajta tihuaꞌutaꞌixaateꞌen ɨ tyaɨte.
\p
\v 2 Ajta aɨjna ɨ Juan, au pu aꞌahuaꞌa aꞌanamiꞌihuacaꞌa. Aj pu i yáꞌumuaꞌareeriꞌi aꞌij tɨ Jesús rɨjcaa. Tɨꞌɨqui huaꞌutaityacaꞌa seica ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa mej mi u yaꞌutyeeseij, majta mej mi tiraataihuaꞌu maɨjna ɨ Jesús.
\v 3 Ayaa mu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Ni muaa paj paɨn pɨrɨcɨ paɨjna ɨ pej jee iꞌi Cɨriistuꞌu paj muaa iiyan ruxeꞌeveꞌe, paj nuꞌu yan vaꞌacáanyen? Naꞌari cai, ¿ni ayan tyuꞌujxeꞌeveꞌe tyej seij huachuꞌeveꞌen?
\p
\v 4 Jesús pu ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Sericu, sataꞌaj seyan tiraataꞌixaateꞌen saɨjna ɨ Juan aꞌij sej yeꞌi tiꞌiseij, sajta tiꞌinamua.
\v 5 Sataꞌaj raataꞌixaateꞌen yee muꞌuri atanyéjnyeꞌe ɨ maj aracúcuꞌunijmaꞌacaa; ajta yee muꞌuri a áꞌujhuaꞌan aɨme ɨ maj anacɨyáaxaviꞌijmaꞌacaa ruɨɨca jetze; majta yee muꞌuri huarúj maɨjna cɨmeꞌe cuiꞌiniꞌiraꞌa tɨ tinyajxɨ ɨ huaꞌahueꞌiraꞌa jetze. Majta hui aɨme ɨ maj nacuxaitaracaꞌa, muꞌuri huiityajnamua. Majta seica, aɨme ɨ maj huacuii, muꞌuri ajtahuaꞌa manaꞌa huatarú. Nyajta tihuaꞌutaꞌixaateꞌesin aɨme ɨ maj cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi ɨ nyuucari tɨ cɨn Dioj hueꞌiratuaasin.
\v 6 Cheꞌe huaujtyamuaꞌaveꞌen aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ cai ruhuaritaꞌa huareꞌeyeꞌica inyeetzi jemi aɨjna cɨmeꞌe tɨ cai cheꞌe tyeꞌeviicueꞌi nyeetzi jemi.
\p
\v 7 Matɨꞌɨj aꞌucɨj aɨme ɨ maj Juan jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, Jesús pu autyejche tɨ tihuaꞌutaꞌixaateꞌen ɨ seica cɨmeꞌen aɨjna ɨ Juan. Ayan tɨcɨn:
\p ―¿Tiꞌitaani sanaꞌa u aꞌutyeeseij saujna u muꞌutzita? ¿Ni qui seyan tiraaseij ɨ huiini tɨ aaca raruꞌuxanteꞌe? Caxu xaa nyaꞌu.
\v 8 Tɨ puaꞌa sacai seyan huarɨj, ¿tiꞌitaani sanaꞌa aꞌutyeeseij? ¿Ni aꞌatɨ saꞌutyeeseij tɨ tyaꞌucáavɨ reꞌenyeꞌen cɨmeꞌe? Caxu xaa nyaꞌu, aꞌini xuꞌuri ramuaꞌaree tɨcɨn aɨme ɨ mej meyan reꞌenyeꞌen cɨn tyaꞌucáavɨ, au mu eꞌeche huaꞌachiꞌita ɨ rey.
\v 9 Ari tɨ puaꞌa sacai seyan huarɨj, ¿tiꞌitaani nyaꞌu? ¿Ni sacai seyan aɨn aꞌutyeeseij aꞌatɨ tɨ Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa? Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ aɨn pueen tzɨteꞌe aɨjna ɨ Juan. Ayej xaa nyaꞌu tiꞌayajna, eihua pu eitzeꞌe vaꞌacan cɨn tiꞌityejvee aɨjna ɨ Juan cai saɨj tɨ ayaa naꞌa aɨjna cɨn tiꞌityejvee tɨ Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa.
\v 10 Aɨ pu aɨn pueen ɨ tɨ cɨmeꞌen raꞌaxa ɨ yuꞌuxari jetze. Tɨcɨn:
\q Nyaa nu aꞌatɨ huataíti tɨ anajca mueetzi jemi
\q mej mi rɨꞌɨ huaujruuren ɨ tyaɨte.
\m
\v 11 Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe huaꞌa tzajtaꞌa naijmiꞌi ɨ tyaɨte ɨ maj huanyej iiyan chaanaca japua, capu aꞌatɨ aꞌanaj tyeꞌentyajrupi tiꞌitɨj cɨmeꞌe tɨ eitzeꞌe veꞌe cai ɨ tɨ cɨn tiꞌityejvee aɨjna ɨ Juan. Ma ajta, aɨn tɨ eitzeꞌe cɨleꞌen cɨn tiꞌityejvee ɨ Dioj jemi, eitzeꞌe pu veꞌe aɨjna ɨ aꞌatɨ cai aɨjna ɨ Juan.
\p
\v 12 ’Tɨj naꞌa ajnaꞌɨmɨ tɨ tyuꞌuséijre aɨjna ɨ Juan, tɨ yu eꞌiréꞌenye, tyaɨte mu caꞌanyejri cɨn rahuauca mej mi maun aꞌutyarute ajna Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe. Majta caꞌanyejri mu cɨn tíꞌityeseꞌe aɨme ɨ tyetyaca ɨ maj rucaꞌanye mej mi huatauraꞌan maɨjna cɨmeꞌe.
\v 13 Aɨme ɨ maj Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa, ajta aɨjna ɨ yuꞌuxari jetze tɨ Moisés tyaacan raꞌuyuꞌuxacaꞌa, naimiꞌi mu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna cɨmeꞌe ɨ Dioj tɨ nain japua tieꞌijta iiyan chaanaca japua. Maucheꞌe raaxajtacaꞌa hasta naꞌa cai ya huataseijre aɨjna ɨ Juan.
\v 14 Ajta, tɨ puaꞌa seyan tityaꞌahuaujcaꞌanen saj ráꞌantzaahuateꞌen, aɨjna ɨ Juan, ai pu aɨn pueen aɨjna tɨ nuꞌu ruxeꞌeveꞌe tɨ ya uvéꞌenyen, aɨjna ɨ tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Elías.
\v 15 Aɨme ɨ maj huityánajcaꞌamua, micheꞌe rɨꞌɨ tiraanamua.
\p
\v 16 ’¿Aꞌini nyanaꞌa tiraataxaj yee aꞌini meꞌen aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj eijna ninyeꞌiraꞌa jetze yan huachaatɨme ijii? Ayaa mu eꞌen matɨj ɨ tɨꞌɨrii ɨ maj vejriꞌi aꞌujti aꞌu maj tyajaꞌatua. Aɨ mu huaꞌatéjiꞌivihuaꞌa ɨ seica.
\v 17 Meyan tɨcɨn: “Tetyuꞌutacɨꞌɨsite sej si tyuꞌutyeenyeꞌen. Ma sajta cai, caxu tyuꞌutyeenye. Tyajta tu tyuꞌutáchuiicaꞌa ɨ chuiicari cɨmeꞌe ɨ maj cɨn tíꞌichuicaca tɨ puaꞌa seij huamɨꞌɨni, ma sajta, caxu saɨjna cɨn huataujxaamɨste.”
\v 18 Ayaa nu hui een cɨn neyan tyajaꞌamueꞌihuaꞌu aꞌini ayaa pu tiꞌirɨnyaca. Aɨjna ɨ Juan, ayaa pu mu aꞌuveꞌeme. Aɨ pu rúꞌitziꞌivaꞌacaa. Ajta capu rayaꞌacaꞌa ɨ nahuaj. Aɨj xu cɨn seyan tyuꞌutaxajtacaꞌa yee tiyaaruꞌu pu tzajtaꞌan seijreꞌe amɨjna mɨ tevi.
\v 19 Nyajta eꞌeyan inyaa ya uveꞌenye, i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye. Canu nyeꞌitziꞌivi. Nyajta rayaꞌaca ɨ nahuaj. Muan xu si seyan tiꞌinyaxa yee huapɨꞌɨ nu tiꞌicuaꞌaca, nyajta nuꞌu nyatahueiveꞌe, majta meyan nyaꞌamiincustyamuaꞌa pueen aɨme ɨ maj nuꞌu eihua ataꞌɨtzaꞌara ɨ Dioj jemi, majta aɨme ɨ maj huaꞌajijveꞌe ɨ mej tiꞌitɨꞌɨcɨca. Ayaa xu ramuaꞌaree tyej rɨꞌɨ me tityaumuámuaꞌaree aɨme jemi ɨ mej taꞌaráꞌastijreꞌe ityejmi.
\s Aɨme ɨ maj maun antachaatɨme tɨ chajtaꞌatajme, ɨ maj cai tyaꞌatzaahuateꞌe
\r (Lc. 10:13-15)
\p
\v 20 Aj pu i Jesús autyejche tɨ huaꞌajtyaꞌaxɨꞌɨn aɨme ɨ maj maun antacháatɨmaꞌacaa aꞌu tɨ ayan tyajaꞌurɨj ɨ muáreꞌeriꞌiraꞌaraꞌan cɨmeꞌe muiꞌicaca ɨ maj cɨn rɨꞌɨ tyaꞌutaseij. Aɨ pu huaꞌajtyaꞌaxɨ seij ajta seij ɨ tyaɨtejraꞌa ɨ maj maun aꞌuchaatɨmaꞌacaa u chajtaꞌana jetze aꞌini camu autyajhuii maj saɨque tyuꞌumuaꞌati.
\v 21 Ayan tɨcɨn:
\p ―Cheꞌe aꞌij tɨ naꞌa, muan mɨ sej Corazín eꞌeche. Cheꞌe aꞌij tɨ naꞌa, muan mɨ sej Betsaida eꞌeche. Tɨ puaꞌa neyan cheꞌeta nyanaꞌa huárɨniicheꞌen nyamuareꞌeriꞌiraꞌa cɨmeꞌe nyaujna u Tiro, nyajta nyaujna u Sidón, aꞌij nyej nyeri yeꞌi huarɨj nyamuareꞌeriꞌiraꞌa cɨmeꞌe muejmi jemi, mej miꞌi mu saɨque tyuꞌumuaꞌatíicheꞌen. Aɨ mu majta mej miꞌi raataséiratacheꞌen maɨjna cɨmeꞌe mej tyuꞌutyaujchejteꞌen xuꞌumuaviꞌin cɨmeꞌe, majta mej miꞌi nasi aváꞌujhuaꞌatyahuaꞌancheꞌe.
\v 22 Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ ayan teꞌeme ajna xɨcajraꞌa jetze tɨꞌɨj Dioj huaꞌaxɨjteꞌen matɨj manaꞌa puaꞌamua tyaɨtejraꞌa. Eitzeꞌe xu rajpueitzi xaꞌajuꞌun macai aɨme ɨ maj aun aꞌuchaatɨmaꞌacaa maujna u Tiro, majta maujna u Sidón.
\v 23 Sajta muan mɨ sej Capernaum aꞌuchaatɨme, ¿aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe? ¿Ni qui ayan yee tyajamuaꞌamitejteꞌe saj nuꞌu rɨꞌɨ tiraataꞌa ɨ Dioj? Caxu xaa nyaꞌu. Dioj pu pueijtzi amuaataꞌasin. Au xu aꞌutyaturaasin mɨꞌɨchite jamuan. Tɨ puaꞌa neyan cheꞌeta nyanaꞌa huárɨniicheꞌen nyaujna Sodoma aꞌij nyej nyeri tyuꞌuruu nyamuareꞌeriꞌiraꞌa cɨmeꞌe muejmi jemi, aujna u chajtaꞌa u Sodoma, aɨ pu auj eꞌetéericheꞌen tɨj naꞌa ajnaꞌɨmɨ tɨ yu eꞌireꞌenye.
\v 24 Ma ajta, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, ajna xɨcajraꞌa tɨ jetzen Dioj huaꞌaxɨjteꞌen aɨme ɨ mej japuan aꞌuchaatɨme iiyan chaanaca japua, muan xu eitzeꞌe rajpueitzi xaꞌajuꞌun sajna, macai aɨme ɨ maj maun aꞌuchaatɨmaꞌacaa aujna tɨj naꞌa tɨ Sodoma eꞌejtyamaꞌacan.
\s Jesús pu raatyahuau ɨ ruyaꞌupua jemi
\r (Lc. 10:21-22)
\p
\v 25 Ajna xɨcajraꞌa jetze tɨ Jesús ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa, aj pu i ayan raatyahuau ɨ ruyaꞌupua tɨcɨn:
\p ―Muaa ɨ paj nyeꞌiyaꞌupua, ɨ paj tieꞌijta paujna u tajapua, pajta iiyan chaanaca japua, rɨꞌɨ nu timuataꞌaca nyaɨjna cɨmeꞌe paj huaꞌutaꞌa mej mi yauꞌeitaa muaꞌaraꞌani aꞌij tɨ een mueetzi jemi aɨme ɨ maj cai eihua tyuꞌujmuaꞌate. Ma pajta, capaj peyan huaꞌutaꞌa mej mi yauꞌeitaa muaꞌaraꞌani aɨme ɨ maj támuaꞌaree, majta aɨme ɨ maj raayɨꞌɨtɨ.
\v 26 A ni pijta, ayaa paj tiꞌijxeꞌevaꞌacaa muaa ɨ pej niꞌiyaꞌupua. ―Ayaa pu tiraatyajhuau.
\p
\v 27 Aj pu i ajtahuaꞌa ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa tɨcɨn:
\p ―Nain pu tinaatatui aɨjna tɨ niꞌiyaꞌupua mej mi raamuaꞌati tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe. Capu aꞌatɨ nyamuaꞌate nain cɨmeꞌe aꞌij nyej een silu aɨ tɨ niꞌiyaꞌupua, aɨ pu xaa nyamuaꞌate. Ajta, capu aꞌatɨ ramuaꞌate nain cɨmeꞌe ɨ tɨ niꞌiyaꞌupua silu inyaa i nyej yaujraꞌan pueen, nyaa nu xaa ramuaꞌate. Majta, aɨ mu ramuaꞌate aɨme ɨ tɨ huaꞌaraanajchi nyej tihuaꞌutaseijrateꞌen aꞌij tɨ een.
\s Jesús pu huaꞌutajee mej mi jemin veréꞌenyen
\p
\v 28 ’Sataꞌaj ye veꞌereꞌenyen inyeetzi jemi, satɨj sanaꞌa puaꞌamua muan, mɨ saj cuaꞌana saɨjna cɨmeꞌe ɨ saj rahuauca saj rɨꞌɨ tiraataꞌan ɨ Dioj, sajta saɨjna cɨn tiꞌityeseꞌen ɨ sej raꞌaraꞌastijreꞌen nain cɨmeꞌe. Nyaa nu xaa amuaataꞌasin saj huaujsaꞌupeꞌen.
\v 29 Sataꞌaj tyeꞌentyarute saɨjna cɨmeꞌe ɨ nyaj cɨn tyajaꞌamueijcateꞌe. Sajta tyuꞌurɨꞌɨren inyeetzi jemi, aꞌini nyaa nu nyaɨn pueen saɨj tɨ iꞌi muaꞌacan, canu nyajta aꞌantzaahuateꞌe. Tɨ puaꞌa seyan ye veꞌereꞌenyen inyeetzi jemi, nyaa nu amuaataꞌasin saj rɨꞌɨ huarɨni ɨ aꞌamua tzajtaꞌa.
\v 30 Capu muareꞌeri saj raanaijmiꞌireꞌen saɨjna cɨmeꞌe ɨ nyaj cɨn amuaataꞌasin. Ajta, ɨ nyaj cɨn tyajaꞌamueijcateꞌe, capu ajta muareꞌeri sej seyan huarɨni aꞌij nyej tiꞌijxeꞌeveꞌe. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\c 12
\s Matɨꞌɨj aɨme ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa meyan raꞌantitzaanaxɨ ɨ triigu tɨ antimueiyujmee
\r (Mr. 2:23-28; Lc. 6:1-5)
\p
\v 1 Ajta ajnaꞌɨmɨ ayaa pu tyujuꞌurɨj. Au pu aumaꞌaca ɨ Jesús aꞌitaꞌa ɨ viꞌiraꞌajapua. Aj pu pɨtiꞌirɨjcaa aꞌanaj xɨcajraꞌa maj jetzen rusaꞌupi. Majta maɨn ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, aɨ mu meri eihua tajcucaꞌa. Aj mu mi autyajhuii maj raꞌantitzaanaxɨꞌɨn atzi tiꞌitɨ tɨ triigu jetze maꞌacan. Majcuaꞌa maɨjna ɨ atzi.
\v 2 Majta maɨn ɨ mej jee iꞌi fariseos, matɨꞌɨj huaꞌuseij mej meyan rɨjcaa, aj mu mi meyan tiraataꞌixaa maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Casiꞌi, ayaa mu hui rɨcɨ aɨme ɨ maj mueetzi jamuan áꞌujhuaꞌan. Ayaa mu rɨcɨ aꞌij tɨ cai tyuꞌutaꞌaca tɨ aꞌatɨ ayan rɨjca ɨ xɨcajraꞌa aꞌanaj me jetzen rusaꞌupi.
\p
\v 3 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ fariseos tɨcɨn:
\p ―¿Ni sacai muan aꞌanaj raꞌujijve ɨ yuꞌuxari jetze aꞌij tɨ yeꞌi huarɨj aɨjna ɨ David tyaacan tɨꞌɨj huataꞌicuatacaꞌa, majta ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa?
\v 4 Au pu aꞌutyajrupi u teyujtaꞌa, ɨ tɨ jee chiꞌiraꞌan pueen ɨ Dioj. Ajta eꞌeyan aɨ pu raacuaa aɨjna ɨ pan ɨ maj Dioj huatámuaɨꞌɨvejte, majta aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, aɨ mu majta raacuaa. Aɨjna ɨ pan, aɨ muꞌu racuaꞌaca aɨme ɨ mej tiꞌivaɨreꞌe maujna teyujtaꞌa. Capu amɨn aꞌij, capu tiꞌitɨj cɨn autyajturaa aɨjna ɨ David.
\v 5 ¿Caꞌɨn ni sacai aꞌanaj raꞌujijve aꞌij tɨ tiraꞌuyuꞌuxacaꞌa ɨ yuꞌuxari jetze aɨjna ɨ Moisés tyaacan maj nuꞌu aɨme ɨ mej títyetyáꞌupuꞌu u teyujtaꞌa, aɨ mu tiꞌivaɨreꞌe ajna xɨcajraꞌa me jetzen rusaꞌupi? Ma majta, camu tiꞌitɨj cɨn aꞌatura ɨ Dioj jemi maɨjna cɨmeꞌe.
\v 6 Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Inyaa, i nyej ya huaca muejmi jemi, eitzeꞌe nu vaꞌacan cɨn tiꞌityejvee macai aɨme ɨ mej títyetyáꞌupuꞌu teyujtaꞌa.
\v 7 Caxu aꞌatzu yauꞌeitaa xaꞌaraa aꞌij tɨ huataujmuaꞌa aijna tɨ ayan tyeꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze tɨ cɨmeꞌen yee Dioj tɨ raataxajtacaꞌa tɨcɨn: “Ayaa nu tiꞌijxeꞌeveꞌe mej mi huaꞌancuꞌuvajxɨꞌɨn ɨ ruxaꞌaj tyaɨte. Canu raxeꞌeveꞌe mej tyuꞌutamuaɨꞌɨvajta.” Naꞌari cai, tɨ puaꞌa seyan tiyauꞌeitaa xáꞌaraꞌaníicheꞌen, caxu seyan tihuaꞌuxájtziꞌirancheꞌe aɨme ɨ maj cai tiꞌitɨj cɨn autyajturaa.
\v 8 Aɨj pu cɨn, inyaa i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye, ayaa nu een cɨn antinmuaꞌaree nyajta nyaijna xɨcajraꞌa aꞌanaj mej jetzen rusaꞌupi.
\s Cɨmeꞌen ɨ aꞌatɨ tɨ anácɨyaaxaracaꞌa ɨ rumuajcaꞌa jetze
\r (Mr. 3:1-6; Lc. 6:6-11)
\p
\v 9 Aj puꞌi Jesús áꞌuraa. Tɨꞌɨqui aun teyujtaꞌa aꞌutyajrupi.
\v 10 Au pu saɨj aꞌutyavaacaꞌa tɨ anácɨyaaxaracaꞌa ɨ rumuajcaꞌa jetze. Majta maɨn ɨ fariseos, aɨ mu majta aꞌutyáuucaꞌa. Aɨ mu rahuaucaꞌa aꞌij mej yeꞌi tiraaxajtziꞌi ɨ Jesús. Aɨj mu cɨn meyan tiraataihuaꞌuriꞌi maɨjna ɨ Jesús. Meyan tɨcɨn:
\p ―¿Ni cai rɨꞌɨri tyej teyan tiraahuaateꞌen saɨj tɨ tiꞌicuꞌi ajna xɨcajraꞌa tyej jetzen tasaꞌupi?
\p
\v 11 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa seij aꞌatɨ canyaꞌa ticɨitzi, tɨ puaꞌa aɨn canyaꞌa atyejveti taꞌatyacun ajna matɨꞌɨj puaꞌa rusaꞌupi, ¿ni cai ayan rɨni ɨ aꞌatɨ tɨ u áꞌumeꞌen tɨꞌij raꞌitaján? Ee xaa, ayaa xu cheꞌeta sanaꞌa rɨcɨ, muan.
\v 12 Eecan pu eitzeꞌe tiꞌivaɨreꞌe seij ɨ tevi cai ɨ canyaꞌa. Aɨj pu cɨn íꞌirɨni tɨ aꞌatɨ ayan tiꞌitɨ cɨn rɨjca ɨ tɨ iꞌi xaꞌapɨꞌɨn ajna matɨꞌɨj puaꞌa rusaꞌupi.
\p
\v 13 Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa aɨjna tɨ anacɨyaaxaraꞌa ɨ rumuajcaꞌa jetze tɨcɨn:
\p ―Huatátzaarachi muaꞌamuajcaꞌa.
\p Aj pu i aɨ pu raatatzaaracaꞌa ɨ rumuajcaꞌa. Cɨmeꞌen puꞌu ayan huarɨj, aj pu i nain cɨn huaruj. Ayaa pu éenyaꞌa aꞌaraa reꞌenyeꞌen tɨj ɨ saɨj ɨ rumuajcaꞌa.
\v 14 Matɨꞌɨj mi huiiraacɨ aɨme ɨ fariseos. Aj mu mi autyajhuii maj raaxaꞌapɨꞌɨntareꞌen aꞌij mej yeꞌi huarɨni mej mi raajeꞌica ɨ Jesús.
\s Aꞌij tɨ saɨj ajmiꞌi tyuꞌutaxajtacaꞌa cɨmeꞌen aɨjna ɨ Jesús
\p
\v 15 Tɨꞌɨj aɨn huámuaꞌareeriꞌi aɨjna ɨ Jesús aꞌij mej tiraaxaꞌapɨꞌɨntarej, aɨ pu huiirajraa aujna. Eihua mu tyaɨte muaꞌucɨj jamuan. Ajta aɨjna ɨ Jesús, naijmiꞌica pu tyuꞌuhuaa ɨ mej tíꞌicucuiꞌicaa.
\v 16 Ajta ayan tihuaꞌutaij mej mi cai raxajta yee aꞌatɨ tɨ pɨrɨcɨ.
\v 17 Ayaa pu raaruu ɨ Jesús tɨ ij aráurasten aꞌij tɨ ajmiꞌi tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Isaías tyaacan, ɨ tɨ tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan.
\v 18 Ayan tɨcɨn:
\q Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ nyevaɨreꞌe inyeetzi.
\q Nyaa nu raꞌantihuau.
\q Ai pu aɨn pueen ɨ nyaj raxeꞌeveꞌe, ajta rɨꞌɨ pu tinataꞌaca.
\q Nyaxaijnyuꞌuca nu huataíti tɨ áꞌumeꞌen aɨjna jamuan,
\q ajta aɨ pu tihuaꞌutaꞌixaateꞌesin aɨme ɨ maj cai Israel jetze ajtyamaꞌacan tɨ tihuaꞌacɨꞌɨti nainjapua ɨ tɨ iꞌi xaꞌapɨꞌɨn nyeetzi jemi.
\q
\v 19 Capu ajta aɨn ruhuavíiraꞌa aꞌame; capu ajta jiihua aꞌame.
\q Camu ranamuajran tɨ tiꞌixaata aꞌame ajna caaye jetze.
\q
\v 20 Capu huaꞌutamuareꞌeristeꞌesin aɨme ɨ mej huapɨꞌɨ tirajpueijtzicaꞌa tɨj piꞌista maj raꞌaveꞌetzi nainjapua.
\q Capu huapɨꞌɨ pueijtzi huaꞌutaꞌasin ɨ maj cai cheꞌe teꞌeviicueꞌi aɨme ɨ mej meyan eꞌen tɨj taij tɨ cɨj caj áꞌataꞌa.
\q Aɨ pu huaꞌa japua huatanyuusin asta naꞌa cai tyuꞌutyamueꞌitɨn aɨjna cɨmeꞌe tɨ naijmiꞌica ruxaꞌaj tyuꞌutaijteꞌen.
\q
\v 21 Majta matɨj manaꞌa puaꞌamua ɨ tyaɨtejraꞌa ɨ mej yan japuan seijreꞌe iiyan chaanaca japua, naimiꞌi mu tiꞌichuꞌeveꞌen nyuucajtzeꞌen.
\m Ayaa pu cɨmeꞌen tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Isaías tyaacan.
\s Aɨ mu Jesús jetze tyaꞌupuáꞌajte tɨ tiyaaruꞌu jetze araujcaꞌanye
\r (Mr. 3:19-30; Lc. 11:14-23; 12:10)
\p
\v 22 Matɨꞌɨj mi seij mu aꞌaraaviꞌitɨ ɨ Jesús jemi tɨ tiyaaruꞌu tzajtaꞌan seijraꞌacaa. Aɨj pu cɨn cai atanyeericaꞌa, ajta cai tyaꞌanrɨꞌɨrajcaa aɨjna ɨ aꞌatɨ. Tɨꞌɨqui Jesús tiraahuaa tɨꞌij tyaꞌanrɨꞌɨraa aꞌaraꞌani, ajta tɨꞌij huityanamuaaraꞌa aꞌaraꞌani.
\v 23 Majta maɨn ɨ tyaɨte, naimiꞌi mu rɨꞌɨ tyaꞌutaseij. Meyan tɨcɨn:
\p ―¿Ni qui amɨ aɨn pueen aɨjna ɨ huaacɨxaꞌaraꞌan aɨjna ɨ David tyaacan?
\p
\v 24 Majta maɨn ɨ fariseos, matɨꞌɨj raanamuajriꞌi, ayaa mu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Amɨjna mɨ aꞌatɨ, Beelzebú pu jetzen araujcaꞌanye tɨꞌij ayan huaꞌutamuariteꞌen aɨme ɨ tiyaaruꞌuse, aɨme ɨ tɨ ajta Beelzebú tihueꞌijteꞌe.
\p
\v 25 Ajta aɨjna ɨ Jesús, aɨ pu ramuaꞌareeracaꞌa aꞌij mej tiꞌimuaꞌatzɨjcaꞌa. Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa aɨme ɨ maj maun seij chuejraꞌa japua aꞌuchaatɨme eꞌitaꞌa maꞌutacɨɨnye, tɨ puaꞌa meyan huarɨni aj mu mi huatyényaꞌuseꞌesin, ajta aɨjna ɨ chuejraꞌa, capu cheꞌe aꞌateeri. Ajta tɨ puaꞌa meyan cheꞌeta manaꞌa eꞌitaꞌa aꞌutácɨɨnye aɨme ɨ mej seij japua ɨ chajtaꞌa aꞌuchaatɨme, naꞌari tyaɨtyestyamuaꞌameꞌen seij ɨ aꞌatɨ, camu cheꞌe aꞌateere.
\v 26 Ayaa pu cheꞌeta naꞌa een, tɨ puaꞌa aɨn Satanás huaꞌutamuariteꞌen ɨ rutyaɨtestyamuaꞌa, tɨ puaꞌa majta meyan huaꞌutyenyaꞌusiꞌiteꞌesin ɨ rutyaɨtestyamuaꞌa, aɨ pu ajta cai cheꞌe aꞌateere, silu teꞌentipuaꞌariteꞌesin.
\v 27 Ari inyaa, tɨ puaꞌa neyan yee Beelzebú nu jetze arancaꞌanye nyej huaꞌutamuariteꞌen ɨ tiyaaruꞌu, ¿ni tzaa meyan cheꞌeta manaꞌa Beelzebú jetze rucaꞌanye aɨme ɨ aꞌamuaxáꞌa tyaɨte mej mi meyan cheꞌeta manaꞌa huaꞌutamuariteꞌen? Aɨme ɨ aꞌamuaxáꞌa tyaɨte mu meyan raataxaj yee muan xu sajta seyan rɨcɨ saɨjna cɨmeꞌe aꞌij sej tinaaxajtziꞌi.
\v 28 Naꞌari cai, tɨ puaꞌa neyan nyaɨjna jetze arancaꞌanye ɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj, nyej ni tiyaaruꞌu huatamuariteꞌen, puꞌuri ajna tyajaꞌureꞌenye tɨ Dioj tyuꞌutaijta ɨ aꞌamua tzajtaꞌa.
\p
\v 29 ’Ajta, tɨ puaꞌa aꞌatɨ raxeꞌevaꞌa tɨ tiraanahueꞌi tiaꞌaraꞌan a taꞌache ɨ aꞌatɨ tɨ rucaꞌanye, ayaa pu ruxeꞌeveꞌe tɨ anacaican raꞌatyajɨ́ꞌɨqueꞌen aɨjna tɨ rucaꞌanye. Aj pu i xaa rɨꞌɨri tɨ aꞌutyarute a aꞌutɨ eꞌeche tɨ ij tiraanahueꞌi.
\p
\v 30 ’Aɨjna tɨ cai nya jamuan aꞌuchaꞌacan, aɨ pu nyejchaɨreꞌe. Ajta, aɨn tɨ cai huaꞌajsáꞌɨri ɨ tyaɨte nyeetzi jemi, aɨ pu huaréꞌityaca.
\p
\v 31 ’Aɨj nu cɨn, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ ayan tiꞌayajna aɨjna cɨmeꞌe ɨ tyetyaca. Iꞌirɨꞌɨri tɨ tihuaꞌutauuniꞌi naijmiꞌica ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, ajta naijmiꞌica jemi ɨ mej aꞌij puaꞌa tiꞌixa. Aru tɨ puaꞌa aꞌij puaꞌa tiꞌixajta aɨjna jetze ɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj, capu xaa nyaꞌu aꞌanaj tiraatauuniꞌira aɨjna.
\v 32 Aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ ayan aꞌij puaꞌa tíꞌinyaxajta inyeetzi i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye, aɨ pu xaa tiraatauuniꞌira. Ma ajta, aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ aꞌij puaꞌa tiꞌixajta aɨjna ɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj, capu aꞌanaj tiraatauuniꞌira, silu aɨ pu ruꞌityáꞌa aꞌame nain xɨcaj tzajtaꞌa tɨ yu aꞌucaꞌitɨ aꞌame para rusen cɨmeꞌe.
\s Aꞌij maj nuꞌu ramuaꞌareera aꞌij tɨ een seij ɨ cɨye
\r (Lc. 6:43-45)
\p
\v 33 ’Tɨ puaꞌa hui tiꞌireꞌen ɨ cɨye, reꞌenyeꞌen pu tacaꞌa, ajta tɨ puaꞌa cai reꞌen ɨ cɨye, capu reꞌenyeꞌen tacaꞌa. Ayaa xu een cɨn ramuaꞌareera tɨ puaꞌa cɨye reꞌenyeꞌen nusu cai saɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ́ éꞌenyeꞌen taaca.
\v 34 Muan xu seijna jetze huanye aɨjna ɨ cuꞌucuꞌu tɨ tiꞌihueꞌitaca, aꞌini huapɨꞌɨ xu aꞌij puaꞌa tiꞌityetyaɨte. Capu xaa nyaꞌu aꞌij tiꞌirɨꞌɨri sej seyan tiꞌitɨ huataxaj aꞌij tɨ tiraavijteꞌe. Ayaa puꞌu aꞌini saɨj pu ayan tiꞌixaxaꞌa aꞌij tɨ ayan tiꞌimuaꞌatze ɨ rutzajtaꞌa.
\v 35 Ajta aɨn tɨ rɨꞌɨ tiꞌitevi, aɨ pu ayan tiꞌixaxaꞌa ɨ tɨ iꞌi xaꞌapɨꞌɨn cɨmeꞌe aꞌini ruꞌumuaꞌaree ɨ rutzajtaꞌa eihua ɨ tɨ iꞌi xaꞌapɨꞌɨn. Ayan cheꞌeta naꞌa, ɨ tɨ aꞌij puaꞌa tiꞌitevi, aɨ pu aꞌij puaꞌa tiꞌixaxaꞌa aꞌini eihua pu ruꞌumuaꞌaree ɨ rutzajtaꞌa ɨ tɨ aꞌij puaꞌa een.
\v 36 Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ ayan teꞌeme ajna xɨcajraꞌa tɨ jetzen Dioj huaꞌaxɨjteꞌen matɨj manaꞌa puaꞌamua yan aꞌuchaatɨme iiyan chaanaca japua. Ayaa pu ruxeꞌevaꞌa aꞌame mej meyan tyuꞌutyetzaahuateꞌen ɨ Dioj jemi nain ɨ maj cɨn tyuꞌutaxajtacaꞌa chaꞌa manaꞌa seij majta seij.
\v 37 Dioj pu rɨꞌɨ tiꞌimuaxaꞌapɨꞌɨntareꞌe aɨjna cɨmeꞌe aꞌij paj tiꞌixaxaꞌataꞌa, naꞌari cai, aɨ pu muaꞌaxɨjteꞌen aɨjna cɨmeꞌe aꞌij paj tiꞌixaxaꞌataꞌa.
\s Aɨme tyaɨte meyan rájhuaviiriꞌi tɨ Jesús huaꞌutaseijrateꞌen ɨ maj cɨn rɨꞌɨ tyaꞌutaseij
\r (Mr. 8:12; Lc. 11:29-32)
\p
\v 38 Aj mu mi maɨn ɨ fariseos, majta aɨme ɨ mej tyuꞌujmuaꞌate ɨ yuꞌuxari jetze, aɨ mu meyan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Maeestru, ayaa tu tiꞌijxeꞌeveꞌe pej tiꞌitɨ taataseijrateꞌen ɨ tyaj cɨn raamuaꞌaree tɨ uteꞌe eꞌemaꞌacan ɨ Dioj jemi aꞌij pej yeꞌi rɨcɨ.
\p
\v 39 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aɨme i tyaɨtejraꞌa ɨ maj aꞌij puaꞌa tiꞌityetyaɨte, ayaa mu tiꞌinyahuavii nyej tiꞌitɨ huaꞌutaseijrateꞌen ɨ maj cɨn rɨꞌɨ tyaꞌutaseij mataꞌaj nuꞌu raamuaꞌaree nyaj Dioj jetze arancaꞌanye. Ayaa mu cheꞌeta manaꞌa rɨcɨ tɨj ɨ aꞌatɨ tɨ ruꞌɨj ma uurai. Canu tiꞌitɨ huaꞌutaseijrateꞌesin silu ai nuꞌu aꞌij tɨ tiraaruu aɨjna ɨ Jonás tyaacan, aɨjna tɨ tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan.
\v 40 Tɨꞌɨj aɨjna ɨ Jonás aun eꞌejve aꞌu tɨ aunyee ɨ hueꞌi, aɨ pu hueꞌi yáꞌunyɨjcua. Au pu u eꞌetee hueica xɨcaj tzajtaꞌa, ajta hueica tɨcaꞌari tzajtaꞌa tɨ arajca ɨ ucaaraꞌan tzajtaꞌa aɨjna ɨ hueꞌi tɨ yáꞌunyɨjcua.
\p ’Ayaa pu cheꞌeta naꞌa tiꞌinyaruuren inyeetzi i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye. Au nu aracaꞌitɨ naꞌame chuej tzajtaꞌa hueica xɨcaj tzajtaꞌa, nyajta hueica tɨcaꞌari tzajtaꞌa.
\v 41 Ayaa nu hui tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, ajna xɨcajraꞌa tɨ jetzen Dioj jamuáꞌaxɨjteꞌen yee xaꞌapɨꞌɨn xu huarɨj nusu yee caxu xaꞌapɨꞌɨn huarɨj, aɨme ɨ maj u Nínive eꞌechajcaꞌa, aɨ mu aun aꞌutyáhuiixɨꞌɨsin muejmi jamuan, majta tyajaꞌamuaxaꞌapɨꞌɨntariꞌireꞌen muan mɨ sej uꞌuche ijii. Ayaa pu teꞌeme aɨjna cɨmeꞌe ɨ maj saɨque tyuꞌumuáꞌa aɨme ɨ maj Nínive eꞌechajcaꞌa matɨꞌɨj raanamuajriꞌi aꞌij tɨ tyuꞌutaxajtacaꞌa maɨjna ɨ Jonás tyaacan. Me nyajta inyaa, i nyaj ya huaca muejmi jemi, eitzeꞌe nu vaꞌacan cɨn tiꞌityejvee cai aɨjna ɨ Jonás tyaacan. Ma sajta muan, caxu naꞌaraꞌastijreꞌesin inyeetzi.
\v 42 Ajta hui, aɨjna ɨ jɨitaꞌa tyaacan tɨ ajmiꞌi tiꞌijtacaꞌa úute pujmeꞌen, aɨ pu ajta huatyechaxɨjsin muejmi jemi, ajta aɨ pu ajta tyajaꞌamuaxaꞌapɨꞌɨntariꞌireꞌen muan, mɨ sej uꞌuche ijii ajna xɨcajraꞌa jetze mej jeeviꞌihuan ɨ tyaɨte. Ayaa pu teꞌeme aɨjna cɨmeꞌe tɨ aɨn aꞌɨmɨ aꞌuveꞌeme tɨꞌij ayan raanamua aɨjna ɨ Salomón tyaacan tɨ nuꞌu huapɨꞌɨ rɨꞌɨ me tyaúmuaꞌaree. Me nyajta inyaa, i nyaj ya huaca muejmi jemi, eitzeꞌe nu vaꞌacan cɨn tiꞌityejvee cai aɨjna ɨ Salomón tyaacan. Ma sajta muan, caxu naꞌaráꞌastijreꞌen inyeetzi. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Cɨmeꞌen ɨ xaijnyuꞌucari tɨ tyúꞌujxanaꞌacɨreꞌe, tɨ ajta pɨ aꞌureꞌeveti
\r (Lc. 11:24-26)
\p
\v 43 Ajta ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa seij xaijnyuꞌucari tɨ tyúꞌujxanaꞌacɨreꞌe, tɨ puaꞌa huiirajraꞌani tzajtaꞌan seij ɨ tevi, aɨ pu áꞌuchaꞌacanyaꞌa aꞌame tɨ rahuauhuau aꞌu tɨ aꞌuhuáchi tɨꞌij huaujsaꞌupeꞌen. Tɨꞌɨj cai ratyauveꞌen, ayaa pu tiꞌimuaꞌatzi tɨcɨn:
\v 44 “Nicheꞌe huaraꞌaraꞌani nyahuaritaꞌa u niche aꞌu nyaj aꞌarajraa.” Tɨꞌɨj aveꞌereꞌenyén, ayaa pu eenyeꞌen tyauni aɨjna ɨ aꞌatɨ, tɨ naa uhueꞌenyaꞌa aꞌame ɨ tzajtaꞌan. Cu xuee maj mauchan uhuareꞌichaꞌutacaꞌa u chiꞌita, majta naa rɨꞌɨ ruꞌuhuáruu.
\v 45 Aj pu i aɨn ɨ xaijnyuꞌucari, aɨ pu hui huajaꞌuveꞌeviꞌitɨ ɨ seica, ɨ maj arahuaꞌapua araꞌase, aɨme ɨ maj eitzeꞌe aꞌij puaꞌa eꞌen cai ɨ saɨj. Aj mu mi utyarute naimiꞌi mej mi maun huatyáꞌa muaꞌaraꞌani maɨjna tzajtaꞌa ɨ tevi. Ajta eꞌeyan, ayan tyeꞌiráame tɨ eitzeꞌe aꞌij puaꞌa eenyaꞌa aꞌaraꞌani aɨjna ɨ tevi cai tɨj ajmiꞌi eenyaꞌa. Ayaa pu tihuaꞌacɨꞌɨti aime i mej aꞌij puaꞌa tiꞌityetyaɨte ɨ maj uꞌuche ijii.
\s Cɨmeꞌen ɨ naanajraꞌan, majta ihuaamuaꞌameꞌen aɨjna ɨ Jesús
\r (Mr. 3:31-35; Lc. 8:19-21)
\p
\v 46 Aucheꞌe pu tiꞌixáatacaa aɨjna ɨ Jesús matɨꞌɨj maun aꞌaráꞌa aɨjna ɨ naanajraꞌan, majta ɨ ihuaamuaꞌameꞌen. Aa mu aꞌutyahuiixɨ puaꞌaque. Mejxeꞌevaꞌacaꞌa maj tyuꞌutaxaj jamuan.
\v 47 Aj pu i seij ayan tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―A mu puaꞌaque aꞌutyáu aꞌanaana, majta aꞌihuaamuaꞌa. Mámuahuauhuau maj nuꞌu tyuꞌuxáj aꞌa jamuan.
\p
\v 48 Aj pu i ayan tyuꞌutanyúu aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌataani maj pueen ninaana, nusu nyeꞌihuaamuaꞌa?
\p
\v 49 Aj pu i rumuajcaꞌa cɨn huaꞌutaseijra ɨ mej aꞌatacáitɨmee. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ai mu aɨn pueen ɨ mej jee ninaana pueen naꞌari nyeꞌihuaamuaꞌa.
\v 50 Ayaa puꞌu hui tiꞌen, aꞌini aꞌachu maj puaꞌamua meyan rɨcɨ aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe ɨ Dioj, ai mu aɨn pueen ɨ mej jee ninaana nusu nyeꞌihuaamuaꞌa. Yaa puꞌu.
\c 13
\s Cɨmeꞌen aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ tiꞌihuastyahuaꞌa
\r (Mr. 4:1-9; Lc. 8:4-8)
\p
\v 1 Ajna xɨcajraꞌa jetze, Jesús pu huiirajraa u chiꞌita. Au pu aꞌaráꞌa ajna tɨ aꞌavastɨme ɨ jaj. Aa pu aꞌutayeijxɨ.
\v 2 Aj mu mi eihua ajtyáxɨɨracaꞌa ɨ tyaɨte aꞌu tɨ aꞌij eenyaꞌa. Tyamuaꞌa mu tiꞌitamuiꞌicaa ɨ tyaɨtye. Aɨj pu cɨn atyajraa baarcu jetze tɨ aataꞌa aꞌacávaꞌacaa. Au pu i aꞌaracatii. Majta maɨn ɨ tyaɨte, aa mu aꞌucaitɨmaꞌacaa aꞌapueiri jetze cumu tɨ huaꞌujaꞌusi ɨ jaj.
\p
\v 3 Ajta eꞌeyan tihuaꞌajmuáꞌate seij nyuucari cɨmeꞌe. Ayan tɨcɨn:
\p ―Aꞌatɨ hui tɨ tiꞌihuastyahuaꞌa, u pu aꞌumej tɨ tyajaꞌahuasteꞌen.
\v 4 Aa pu aumaꞌaca ratáhuaꞌanáa imueꞌeri. Seica pu i imueꞌeri juye jetze huavatzɨ́jraa. Aj mu mi pinaꞌase utyaꞌɨmɨ avaꞌacanyáa, maraaraꞌajeꞌipɨ.
\v 5 Ajta seica pu huavatzɨ́jraa tetej tzajtaꞌa aꞌu tɨ cai eihua chuej áꞌuca. Aj puꞌi huaraꞌahuaa, aꞌini capu huatyetyee ɨ chuej tɨ ucarutixɨꞌɨn ɨ naanaꞌaraꞌan. Tɨꞌɨj huaraꞌapɨstacaꞌa ɨ chuej, aj pu i caꞌanacan ajnyej ɨ imueꞌeri.
\v 6 Ajta tɨꞌɨj u eꞌireꞌenye ɨ xɨcaj, aj puꞌi huaraꞌahuaa ɨ xɨcaj cɨmeꞌe ɨ tɨ huanyej. Aj pu cɨn jij huaraꞌahuaa aꞌini capu ajtanáanaꞌamaꞌacaa.
\v 7 Ajta seica ɨ imueꞌeri, au pu aꞌuvatzɨ́jraa aꞌu tɨ aꞌutzicareꞌejmee. Tɨꞌɨj aɨn tzicareꞌe huavaujse, aɨ pu i raꞌavaꞌana ɨ tɨ tiꞌihuastiꞌihuacaꞌa. Aɨj pu cɨn cai huácɨɨracaꞌa.
\v 8 Aru seica pu huavatzɨ́jraa aꞌu tɨ aꞌuréꞌen ɨ chuej. Aɨ pu xaa i ajnyej. Tɨꞌɨqui huavaujse. Tyamuaꞌa puꞌi tyuꞌucɨɨracaꞌa. Seica pu imueꞌeri, ayan airajraa tɨ huacɨɨracaꞌa seij ajta seij tɨ ajnyej aꞌachu cumu anxɨte ɨ atzi tɨ cátéꞌetejmaꞌacaa. Ajta seica, ayan tyuꞌucɨɨracaꞌa aꞌachu cumu hueicate. Ajta seica, seite japuan tamuaamuataꞌa pu cátéꞌetejmaꞌacaa seij ajta seij.
\v 9 Mɨ saj huitánajcaꞌamua, xaanamuajriꞌi hui tyamuaꞌa naa.
\s Aꞌini een cɨmeꞌe Jesús tihuáꞌamuaꞌatyahuaꞌa nyuucari cɨmeꞌe
\r (Mr. 4:10-12; Lc. 8:9-10)
\p
\v 10 Aj mu mi ajtyáxɨɨracaꞌa a vejliꞌi jemin ɨ Jesús aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Aj mu mi meyan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini een cɨn peyan tihueꞌixaateꞌe ɨ tyaɨte nyuucari cɨmeꞌe tɨ cai aꞌatɨ yauꞌeite?
\p
\v 11 Aj pu i ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Muejmi pu Dioj tyajaꞌamueꞌixaateꞌe aꞌahuauritaacan cɨmeꞌe aɨjna tɨ ruꞌavaa aɨjna cɨmeꞌe tɨ Dioj ari tieꞌijta nainjapua iiyan chaanaca japua, ajta u tajapua. Ma majta aɨme ɨ seica, capu aꞌatzu rɨꞌɨri mej mi yauꞌeitaa muaꞌaraꞌani aꞌini capu Dioj ayan huaꞌutaꞌa.
\v 12 Ayaa pu tiꞌen: cɨmeꞌen aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ áꞌujcaꞌanye tɨ ayan cɨj caj tiyauꞌeitaa aꞌaraꞌani ɨ Dioj jemi, Dioj pu eihua huapɨꞌɨ raataꞌasin aɨjna. Ajta aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ cai áꞌujcaꞌanye tɨ eitzeꞌe yauꞌeitaa aꞌaraꞌani ɨ Dioj jemi, Dioj pu ráꞌariꞌira aꞌachu tɨ caj ari tiruꞌumuaꞌaree.
\v 13 Aɨj nu cɨn neyan tyajaꞌamueꞌixaateꞌe nyuucari cɨmeꞌe mej mi cai yauꞌeitaa muaꞌaraꞌani. Ayaa pu tiꞌen aɨme jemi. Aɨ mu maunyejnyeꞌe, aru camu tiꞌitɨj seij. Majta mu tiꞌinamua, aru camu tiꞌitɨj namua. Camu majta yauꞌeite.
\v 14 Ayaa pu ari arauraste huaꞌa jemi aꞌij tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨjna ɨ Isaías tyaacan, ɨ tɨ tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan tɨcɨn:
\q Muan xu xaa raanamua tɨj naꞌa tɨ i yu auumé.
\q Ma sajta muan, caxu yauꞌeitaa xaꞌajuꞌun.
\q Muan xu xaa maunyéjnyeꞌeri xaꞌajuꞌun.
\q Ma sajta, caxu tiꞌitɨj seijran.
\q
\v 15 Ayaa tiꞌen, aꞌini aɨ mu jemin antaujnaamɨ ɨ rutzajtaꞌan.
\q Cɨj muꞌu caj teteꞌityánajcaꞌamua.
\q Camu áꞌujcaꞌanye maj aꞌatanyéjnyeꞌere mej raaseij tiꞌitɨ tɨ pɨrɨcɨ.
\q Naꞌari cai, aɨ mu yauꞌeitaa muaꞌajuꞌun.
\q Majta mu maunyéjnyeꞌeri muaꞌajuꞌun mej raaseij tiꞌitɨ tɨ pɨrɨcɨ.
\q Majta mi raꞌastíjrá muaꞌajuꞌun ɨ maj ranamua.
\q Majta mu nyeetzi jemi ye veꞌeréꞌeninyéica muaꞌajuꞌun nyej ni tihuaꞌutauuniꞌi.
\m Ayaa pu cɨmeꞌen tiraꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨjna ɨ Isaías tyaacan.
\p
\v 16 ’Ma sajta muan i saj áꞌujhuaꞌan nya jamuan, sataꞌaj huataujtyamuaꞌaveꞌen saɨjna cɨmeꞌe ɨ saj huityánajcaꞌamua sej si raꞌaraꞌastijreꞌen ɨ saj ranamua, sajta ahuaujcaꞌanyen saj aꞌatanyéjnyeꞌere sej si raaseij tiꞌitɨ tɨ pɨrɨcɨ.
\v 17 Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, muiꞌitɨ ɨ maj rɨꞌɨ tiꞌityetyaɨtestacaꞌa, majta aɨme ɨ maj tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan, eihua mu raxeꞌevaꞌacaa mej meyan tyuꞌuseij aꞌij sej seri tiꞌiseij inye jemi. Ma majta, camu aꞌatzu raaseij. Ayaa mu cheꞌeta manaꞌa tiꞌijxeꞌevaꞌacaa mej meyan raanamua aꞌij sej seri tiꞌinamua inye jemi. Ma majta, camu xaa nyaꞌu raanamuajriꞌi.
\s Jesús pu tihueꞌixaateꞌe aꞌij tɨ huataujmuaꞌa ɨ nyuucari tɨ cɨmeꞌen raxa aɨjna tɨ tiꞌihuastyahuaꞌa
\r (Mr. 4:13-20; Lc. 8:11-15)
\p
\v 18 ’Casiꞌi, xaanamuajriꞌi aꞌij tɨ huataujmuaꞌa i nyuucari tɨ cɨmeꞌen raxa aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ raahuaste ɨ imueꞌeri.
\v 19 Tɨ puaꞌa aꞌatɨ raanamua ɨ nyuucari tɨ cɨmeꞌen raxa Dioj tɨ tieꞌijta nainjapua iiyan chaanaca japua, ajta u tajapua, tɨ puaꞌa aɨn cai yauꞌeitaa, aɨjna tɨ aꞌij puaꞌa een aɨ tzajtaꞌa huataseijreꞌesin. Aj pu i ráꞌariꞌira ɨ nyuucari tɨ rúꞌumuaꞌareeracaa. Aɨjna ɨ aꞌatɨ, ayaa pu een tɨj ɨ imueꞌeri tɨ huavatzɨ́jraa ajna juye jetze.
\v 20 Ajta, aɨjna ɨ imueꞌeri tɨ huavatzɨ́jraa ɨ tetej tzajtaꞌa, ayaa pu een tɨj ɨ aꞌatɨ tɨ anacai raꞌaranajchacaꞌa ɨ tɨ raanamuajriꞌi.
\v 21 Aru capu tiꞌitɨ japuan ninyei aɨjna ɨ aꞌatɨ. Tɨ puaꞌa aꞌatzu rajpueitzi aɨjna cɨmeꞌe mej seica raꞌaxaahuariꞌira maɨjna cɨmeꞌe tɨ raꞌaraꞌastijreꞌe inyeetzi, naꞌari tɨ puaꞌa seica aꞌij puaꞌa ma raaruure, cɨj puꞌu teꞌeviicueꞌira aꞌame. Caꞌanacan pu ma nyajauujɨsin.
\v 22 Aɨjna tɨ hui huavatzɨ́jraa aꞌu tɨ aꞌutzicareꞌejmee, aɨ pu ayen een tɨj seij ɨ tevi tɨ xaa ranamua ɨ nyuucari. Aru eihua pu tiꞌimuajcaa aɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ teꞌeme iiyan chaanaca tyej japuan seijreꞌe. Ajta, nain tɨ tíꞌijchaꞌɨ, aɨ pu raamueꞌitɨ aɨjna ɨ tevi. Aɨj pu cɨn, cai cheꞌe raꞌutamuaꞌareera aꞌij tɨ tiraanamuajriꞌi. Capu ajta cheꞌe rɨꞌɨri tɨ aɨn tevi ayan raatyavaɨreꞌen ɨ Dioj.
\v 23 Ajta aɨjna ɨ imueꞌeri tɨ huavatzɨ́jraa japuan ɨ chuej tɨ huareꞌen, ayaa pu een tɨj ɨ aꞌatɨ tɨ yauꞌeite tɨꞌɨj raanamua ɨ nyuucari. Eihua pu tiꞌijvaɨreꞌe ɨ Dioj. Yaa pu tiraatatuireꞌesin ɨ Dioj jemi tɨj aɨjna ɨ imueꞌeri tɨ huacɨɨracaꞌa aꞌachu cumu anxɨte tɨ cátéꞌetejmaꞌacaa, naꞌari hueicate caꞌɨn seite japuan tamuaamuataꞌa ɨ imueꞌeri.
\s Cɨmeꞌen ɨ ɨxaj tɨ huahuástiꞌihuacaꞌa jamuan ɨ triigu
\p
\v 24 Ajtahuaꞌa seij ayan tihuaꞌutaꞌixaa ɨ nyuucari cɨmeꞌe aɨjna ɨ Jesús. Ayan tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu tiꞌirɨnyaca ijii Dioj tɨ tieꞌijta iiyan chaanaca japua, ajta u tajapua. Aꞌatɨ pu imueꞌeri huahuaste japuan ɨ ruchuej tɨ huareꞌen.
\v 25 Ajta eꞌeyan matɨꞌɨj náijmiꞌi tícuꞌutzucaꞌa, saɨj pu hui aveꞌereꞌenye tɨ rájchaɨreꞌe aɨjna tɨ chuej tichaꞌɨ. Ajta aɨn tɨ rajchaɨreꞌe, aɨ pu ɨxaj huahuaste tzajtaꞌan aɨjna ɨ triigu. Aj pu i áꞌuraa.
\v 26 Aj pu i ajnyej aɨjna ɨ triigu, ajta aɨjna ɨ ɨxaj. Tɨꞌɨj huavaujse, aj pu i huíjmueiyuxɨ aɨjna ɨ triigu. Aj mu mi raamuaꞌareeriꞌi tɨ ajta seij huáviviihuacaꞌa ɨ imueꞌeri aꞌini capu huíjmueiyuxɨ aɨjna ɨ ɨxaj.
\v 27 Majta maɨn ɨ mej tiꞌimuareꞌe, au mu hui aꞌujuꞌun mej mi tiraataꞌixaateꞌen aɨjna tɨ chuej tichaꞌɨ. Meyan tɨcɨn: “Tavastaraꞌa, tɨ puaꞌa paɨn huahuaste imueꞌeri tɨ reꞌen aujna aꞌa chuej japua, ¿aꞌuni ajnyej aɨjna ɨ ɨxaj?”
\v 28 Aj pu i aɨjna tɨ chuej tichaꞌɨ, ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn: “Saɨj tɨ nyejchaɨreꞌe ayan naaruu.” Majta meyan tiraataihuaꞌuriꞌi aɨme ɨ mej tiꞌimuareꞌe meyan tɨcɨn: “¿Ni muaꞌaraanajchi tyaj u aꞌujuꞌun tyaj raꞌijcuuxɨꞌɨn tyaɨjna ɨ ɨxaj?”
\v 29 Aj pu i ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn: “Capu ruxeꞌeveꞌe sej raacuta saɨjna ɨ ɨxaj, aꞌini tɨ puaꞌa seri raꞌijcuunan aɨjna ɨ ɨxaj, ajta pu áijcuuxɨjsin aɨjna ɨ triigu aꞌini rujetze pu huáuu.
\v 30 Cheꞌe ayan eenyeꞌen tɨ naijmiꞌi huavaujseꞌen asta cai tyajaꞌureꞌenyen tyeꞌentiaꞌasin. Aj nu ni huaꞌutaijteꞌesin aɨme ɨ mej tiꞌimɨjhuaca mej mi anacai raꞌijcuuxɨꞌɨn maɨjna ɨ ɨxaj, mataꞌaj raajɨ́ꞌɨqueꞌen mej mi rajsaɨreꞌen mataꞌaj raꞌantyataira. Majta eꞌeyan, maɨn maruꞌutyátuaasin maɨjna ɨ triigu u chiꞌita, aꞌu mej tyéjéꞌeyuuhuaca.”
\s Cɨmeꞌen ɨ tɨ rajatzeꞌe ɨ mustaaza
\r (Mr. 4:30-32; Lc. 13:18-19)
\p
\v 31 Jesús pu ajtahuaꞌa seij huaꞌutaꞌixaa ɨ nyuucari. Ayan tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu tiꞌen Dioj tɨ tieꞌijta iiyan chaanaca japua, ajta u tajapua. Ayaa pu een tɨj tuꞌupi tiꞌitɨ tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn mustaaza. Aꞌatɨ pu raahuaste ɨ atzaꞌaraꞌan ajna aꞌahuaꞌa aꞌu tɨ tyaꞌatachuej.
\v 32 Aɨjna ɨ mustaaza, ayaa pu eꞌenyeꞌen tyajatzeꞌe tɨ eitzeꞌe iꞌi cɨleꞌen cai seica ɨ atzij. Ma ajta, tɨꞌɨjta huavaujseꞌen, eitzeꞌe pu ajtɨtɨꞌɨ aꞌame cai seica ɨ tuꞌupi tɨ iiyan seijreꞌe chaanaca japua. Yaa pu ajtɨtɨꞌɨ aꞌame tɨj cɨye. Aj mu mi aveꞌereꞌenyejsin ɨ pinaꞌase maj raꞌaraꞌa mej mi antyájautaurituꞌajteꞌen an cɨyaꞌaraꞌan jetze.
\s Cɨmeꞌen ɨ maj rajnájchiteꞌen ɨ cueijtzi jetze
\r (Lc. 13:20-21)
\p
\v 33 Ajtahuaꞌa seij nyuucari huaꞌutaꞌixaa. Ayan tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu ajta tiꞌen cɨmeꞌen Dioj tɨ tieꞌijta iiyan chaanaca japua, ajta u tajapua. Ayaa pu een tɨj aɨjna ɨ levaduura. Aɨjna ɨ jɨitaꞌa, aɨ pu hueica mediida ruꞌutyajraa ɨ ariina. Aj pu i rajcueijtzitacaꞌa levaduura jamuan. Ajta aɨn ɨ levaduura, aɨ pu tzajtaꞌan huanyajxɨ nainjapua ɨ cueijtzi.
\s Aꞌij tɨ Jesús tihuaꞌamuaꞌatyahuaꞌa nyuucari cɨmeꞌe
\r (Mr. 4:33-34)
\p
\v 34 Tiꞌitɨ tɨ naꞌa tɨ tihueꞌixaꞌatyahuaꞌa ɨ tyaɨte, Jesús pu nain tihuaꞌutaꞌixaa nyuucari cɨmeꞌe. Capu tiꞌitɨ huéꞌixaatyaꞌacaa tɨ ahuaurite silu nyuucari puꞌu cɨmeꞌen.
\v 35 Ayaa pu tyuꞌuruu tɨ ij ayan aráurasten aꞌij tɨ tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ tɨ tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan tɨcɨn:
\q Nyaa nu tihuaꞌutaꞌixaateꞌesin nyaɨjna cɨmeꞌe ɨ nyuucari.
\q Nyaa nu nyaɨjna huataxajta,
\q aɨjna tɨ ruꞌavaa nain xɨcaj tzajtaꞌa tɨ yu eꞌivereꞌenye tɨꞌɨj Dioj raatyataahuacaꞌa eijna i chaanaca tyaj japuan yen seijreꞌe.
\s Jesús pu tihueꞌixaateꞌe aꞌij tɨ huataujmuaꞌa ɨ nyuucari tɨ cɨmeꞌen raxa aɨjna ɨ ɨxaj, ajta aɨjna ɨ triigu
\p
\v 36 Aj pu i Jesús airajraa ɨ tyaɨte jemi. Aj pu i utyajrupi u chiꞌita. Au mu ajtyáxɨɨracaꞌa jemin aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Aj mu mi meyan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aisɨ, taataꞌixaateꞌe aꞌij tɨ huataujmuaꞌa aɨjna ɨ nyuucari aɨjna tɨ cɨmeꞌen raxa ɨ ɨxaj tɨ huavaujse aꞌu tɨ eꞌejnye tasaahua japua.
\p
\v 37 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aɨjna ɨ tɨ raahuaste ɨ imueꞌeri tɨ reꞌen, nyaa nu nyaɨn pueen, inyaa i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye.
\v 38 Ajta aɨjna ɨ tasaahua, ayaa pu huataujmuaꞌa tɨcɨn ɨ chaanaca i tyaj japuan yen iꞌi seijreꞌe. Aɨjna ɨ imueꞌeri tɨ reꞌen, ayaa pu eꞌen tɨj aɨme ɨ maj ahuaujcaꞌanye tɨ Dioj tihuaꞌutaijteꞌen. Ajta aɨjna ɨ ɨxaj, ayaa pu eꞌen matɨj aɨme ɨ maj iꞌityaɨtestyamuaꞌameꞌen aɨjna ɨ tiyaaruꞌu.
\v 39 Ajta hui aɨjna tɨ rájchaɨreꞌe, aɨjna tɨ raahuaste ɨ ɨxaj, ai pu aɨn pueen aɨjna ɨ tiyaaruꞌu. Ajta, aɨjna ɨ xɨcajraꞌa me jetzen tiꞌitzaanan, ayaa pu huataujmuaꞌa tɨcɨn ajna xɨcajraꞌa tɨ jetzen teꞌentipuaꞌari i chaanaca japua. Majta maɨn ɨ mej tiꞌitzaanan, ai mu aɨn pueen ɨ mej tiꞌivaɨreꞌe u tajapua Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe.
\v 40 Ayaa pu cheꞌeta naꞌa teꞌeme ajna xɨcajraꞌa tɨ jetzen nain teꞌentipuaꞌari aꞌij mej titetyujchaꞌɨ matɨꞌɨj ráꞌijcuuxɨ́ɨn maɨjna ɨ ɨxaj mej mi raꞌantyataira.
\v 41 Nyajta inyaa, i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye, nyaa nu huaꞌutaijteꞌesin aɨme ɨ mej tiꞌivaɨreꞌe u tajapua mej mi áꞌucɨɨnye nainjapua tɨj naꞌa ɨ nyaj cɨn antinmuaꞌaree mej mi aun hueꞌirajtuaani aɨme ɨ maj aꞌij puaꞌa tirataꞌaca ɨ Dioj, aɨme ɨ maj aꞌij puaꞌa rɨcɨ.
\v 42 Au mu huájaꞌucáhuaꞌaxɨjsin aɨjna tzajtaꞌa aꞌu tɨ anuꞌutaa. Au mu ruyeinixɨꞌɨsin eihua, majta ancuráꞌujcɨꞌɨmáa muaꞌajuꞌun ɨ rutamej cɨmeꞌe maɨjna cɨmeꞌe mej huapɨꞌɨ rajpueijtzi.
\v 43 Majta maɨn ɨ maj meyan rɨcɨ aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe ɨ Dioj, ayaa mu maun eꞌeséiraꞌa muaꞌajuꞌun aujna huaꞌayaꞌupua tɨ tieꞌijta. Ayaa mu seiraꞌa muaꞌajuꞌun tɨj ɨ xɨcaj tɨ aiiraxɨꞌɨxɨre ɨ aiitɨri jetze. Ajta, aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ huiityajnamua, cheꞌe aɨn raanamua tyamuaꞌa naa.
\s Cɨmeꞌen aɨjna tɨ ruꞌavaatacaꞌa, ɨ tɨ ajta eihua huapɨꞌɨ tiꞌinajchacaꞌa
\p
\v 44 ’Aujna aꞌu tɨ Dioj tieꞌijta, iiyan chaanaca japua, ajta u tajapua, ayaa pu tiꞌirɨni tɨj ɨ aꞌatɨ tɨ tiꞌitɨ tɨ huátyau tɨ ruꞌavaa, tɨ ajta huapɨꞌɨ tiꞌijnajchi. Au pu ráatyau tasaahua japua. Aj pu i ajtahuaꞌa raatyáꞌavaata aujna cheꞌeta mijmu. Eecan pu rutyamuaꞌaveꞌe aɨjna cɨmeꞌe tɨ ráatyau. Aɨj pu cɨn, nain tuani aꞌachu tɨ caj tíꞌijchaꞌɨ. Aj pu i eꞌeyan, aɨ pu rananan aɨjna ɨ chuej.
\s Cɨmeꞌen aɨjna ɨ perla tɨ eihua huapɨꞌɨ tiꞌijnajchi
\p
\v 45 ’Ajta, ayaa mu rɨcɨ aɨme ɨ maj rahuahuau mej mi maun aꞌutyarute Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe, ayaa mu cheꞌeta manaꞌa rɨcɨ tɨj aꞌatɨ tɨ tiꞌituꞌaraca. Aɨ pu aꞌuchaꞌacan tɨ aɨn rahuauni tiꞌitɨ perla tɨ naa eꞌen.
\v 46 Tɨꞌɨj seij huátyau, tɨ huapɨꞌɨ tiꞌijnajchi, u pu áꞌumej tɨ ij nain tyuꞌutuaani aꞌachu tɨ caj tíꞌijchaꞌɨ. Aj pu i aɨjná nanan ɨ perla.
\s Cɨmeꞌen ɨ xajmuaꞌari ɨ maj hueꞌité cɨn viviꞌiraca
\p
\v 47 ’Ajtahuaꞌa seij ɨ nyuucari: ayaa pu een Dioj tɨ tieꞌijta iiyan chaanaca japua, ajta u tajapua. Dioj pu ayan rɨcɨ matɨj aɨme ɨ maj hueꞌité viviꞌiraca xajmuaꞌari cɨmeꞌe tɨ vivéj. Matɨꞌɨj raꞌatyáahuaꞌaxɨn a jaataꞌa, aj pu i chaꞌanaꞌa hueꞌitásaɨreꞌesin ɨ hueꞌité.
\v 48 Matɨꞌɨj cai cheꞌe uꞌuvejri ɨ xajmuaꞌari tzajtaꞌa, aj mu mi raꞌitapijsin a jaataꞌa maɨjna ɨ xajmuaꞌari. Matɨꞌɨj mi huáchijteꞌe á yaupíjsin aɨme ɨ maj hueꞌité viviꞌiraca. Au mu aꞌuráasajráꞌɨn. Aj mu mi huaꞌavaꞌɨxɨꞌɨsin ɨ hueꞌité maj reꞌen. Majta maɨn ɨ hueꞌité ɨ maj reꞌen, sicɨri jetze mu huaꞌatyátuaasin. Majta ɨ maj cai reꞌen á mu huáuhuaꞌaxɨjsin.
\p
\v 49 ’Ayaa pu cheꞌeta naꞌa teꞌeme ajna xɨcajraꞌa tɨ jetzen nain teꞌentipuaꞌari iiyan chaanaca japua. Aɨme ɨ mej tiꞌivaɨreꞌe ɨ ta japua Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe, aɨ mu huiiraajuꞌun mej mi huaꞌavaꞌajajpuaxɨꞌɨn rujɨmeꞌen ɨ tyaɨte ɨ mej aꞌij puaꞌa rɨcɨ, majta ɨ maj xaꞌapɨꞌɨn rɨcɨ.
\v 50 Matɨꞌɨjta mi maun huauucáhuaꞌaxɨjsin ɨ oorno tzajtaꞌa aɨme ɨ maj aꞌij puaꞌa rɨcɨ mej mi rajpueijtzi muaꞌaraꞌani taij cɨmeꞌe. Au mu ruyeinixɨꞌɨn, majta ancuráꞌujcɨꞌɨmáa muaꞌajuꞌun ɨ rutamej cɨmeꞌe aɨjna cɨmeꞌe maj rajpueijtzi.
\s Cɨmeꞌen ɨ tɨ huapɨꞌɨ tiꞌireꞌen, tɨ puaꞌa jajcua naꞌari miꞌimaꞌacan
\p
\v 51 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Ni sacai nain auꞌeitaa xaꞌaraa muan?
\p Aj mu mi meyan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Jee.
\p
\v 52 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aɨj pu cɨn, tɨ puaꞌa saɨj tɨ tyuꞌujmuaꞌate ɨ yuꞌuxari jetze, tɨ puaꞌa aɨn ajta aꞌutejcheni aɨjna jetzen tiꞌihuaujmuaꞌaten aꞌij tɨ tiꞌirɨꞌɨri tɨ Dioj tiraꞌijteꞌen nain cɨmeꞌe, ayaa pu eenyaꞌa aꞌame aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨj saɨj tɨ huatyeechiꞌi. Eihua pu teꞌirajchaꞌɨ aujna ruchiꞌita. Ajta, aꞌanaj tɨ naꞌa pu tyeꞌiraatɨꞌɨcɨ aɨjna tɨ tiꞌijájcua, ajta tɨ tiꞌimíꞌimaꞌacan. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Jesús pu aun aꞌaráꞌa u Nazaret
\r (Mr. 6:1-6; Lc. 4:16-30)
\p
\v 53 Tɨꞌɨj Jesús raꞌantipuaꞌari tɨ tihueꞌixaateꞌe nyuucari cɨmeꞌe, aj pu i áꞌuraa.
\v 54 Au pu aꞌaráꞌa aꞌu tɨ aꞌuveꞌese. Aj pu i aꞌutyejche tɨ tihuaꞌumuaꞌaten huaꞌateyujtaꞌa. Majta maɨn ɨ maj raanamuajriꞌi, eecan mu aꞌij raꞌutaseij. Ayaa mu tyúꞌurixaatyaꞌacaa tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌuqui yaꞌurɨ́ꞌɨre amɨjna tɨ ayan tyamuaꞌa naa tiruꞌumuaꞌaree? ¿Tiꞌitajni muareꞌeriꞌiraꞌa pueen ɨ tɨ cɨn ayan rɨcɨ aɨjna ɨ tyaj cɨmeꞌen aꞌij yáꞌuseij?
\v 55 Amɨjna, aɨ pu hui yaujraꞌan aɨjna tɨ tiꞌisiꞌichaca. Ajta naanajraꞌan, aɨ pu aɨn pueen aɨjna ɨ Mariiya. ¿Ni macai maɨn pueen ɨ juutzimuaꞌameꞌen aɨjna ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ José, ajtahuaꞌa seij aɨjna tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Simón, ajta aɨjna ɨ Judás?
\v 56 ¿Ni macai majta ye che ta jamuan, aɨme juutzimuaꞌameꞌen ɨ ma juuca? Tɨ puaꞌa ayan tiꞌayajna, ¿aꞌuni eꞌemaꞌacan aɨjna ɨ muaꞌatziiraꞌaraꞌan tɨ ya raatyajtuaa amɨjna mɨ Jesús?
\p
\v 57 Matɨꞌɨj mi ráꞌanchueeracaꞌa maɨjna ɨ Jesús. Aɨj mu cɨn, mi raatamuari. Ajta, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Naimiꞌi mu rɨꞌɨ tiraataꞌaca aɨjna jemi ɨ tɨ tiꞌixaxaꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan. Ma majta, aɨme ɨ maj huacaitɨme aꞌu ma eꞌeche, majta aɨme ɨ tyaɨtestyamuaꞌameꞌen ɨ mej eꞌeche jamuan, camu rɨꞌɨ tiraataꞌaca.
\p
\v 58 Aj pu i cɨn cai eihua ayan tyuꞌuruu aɨjna cɨmeꞌe ɨ muáreꞌeriꞌiraꞌaraꞌan aujna aꞌini camu raꞌatzaahuatyaꞌacaa.
\c 14
\s Aꞌij tɨ yeꞌi tyuꞌumɨꞌɨ aɨjna ɨ Juan tɨ huaꞌamuaɨꞌɨhuacaraꞌa
\r (Mr. 6:14-29; Lc. 9:7-9)
\p
\v 1 Ajna xɨcajraꞌa jetze, aɨjna ɨ Herodes, ɨ tɨ iꞌi rey, aɨ pu raanamuajriꞌi aꞌij tɨ rɨjcaa aɨjna ɨ Jesús.
\v 2 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ mej tiꞌijvaɨraꞌacaa ɨ jemin tɨcɨn:
\p ―Ai pu aɨn pueen aɨjna ɨ Juan tɨ tiꞌityámuaɨꞌɨhuacaraꞌa. Puꞌuri aꞌitáraa aꞌu maj yaꞌavaꞌana. Aɨj pu cɨn raayɨꞌɨtɨ tɨ ayan rɨcɨ aɨjna cɨmeꞌe ɨ muareꞌeriꞌiraꞌa ɨ tyaj cɨn aꞌij yáꞌuseij.
\p
\v 3 Ajta aɨn ɨ Herodes, aɨ pu ajmiꞌi raatyeeviꞌi aɨjna ɨ Juan. Raꞌanajɨ́ꞌɨcaꞌa pu raꞌityaana. Ayaa pu een cɨn raaruu aꞌini Juan pu raꞌajtyaꞌaxɨ aɨjna cɨmeꞌe tɨ Herodes raꞌancureꞌeviꞌitɨ aɨjna ɨ jɨitaꞌa tɨ Felipe raatyeviꞌitɨnyaꞌa. Aɨjna ɨ Felipe, ai pu aɨn pueenyaꞌa ɨ juutzajraꞌan ɨ rey. Ajta aɨjna ɨ jɨitaꞌa, ayaa pu antyahuaacaꞌa tɨcɨn Herodías.
\p
\v 4 Ayaa pu tyeꞌirájraa tɨ Juan ayan tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Herodes tɨcɨn:
\p ―Capu aꞌij tiꞌirɨꞌɨri paj ratyeviꞌitɨnyeꞌen mueꞌihuaaraꞌa tɨ rateviꞌitɨnyaꞌa.
\p
\v 5 Herodes pu rajeꞌicatamɨꞌɨcaa aɨjna ɨ Juan. Aru huaꞌatzɨɨnyaꞌacaꞌa ɨ tyaɨte, aꞌini aɨ pu ramuaꞌareeracaꞌa mej meyan tiꞌixaxaꞌataꞌa tɨ nuꞌu aɨn pueen saɨj tɨ tiꞌixaxaꞌa Dioj jetze maꞌacan.
\v 6 Tɨꞌɨj tyajaꞌureꞌenye ajna xɨcajraꞌa tɨ jetzen huanuꞌeihuacaꞌa aɨjna ɨ Herodes, jɨitaꞌa pu utyajrupi u chiꞌita tɨ ij tyuꞌutyeenyeꞌen rusaɨj huaꞌa vejliꞌipua. Ai pu aɨn pueen yaujraꞌan aɨjna ɨ Herodías. Eecan pu raꞌaranajchacaꞌa aɨjna ɨ rey tɨ ayan tyuꞌutyeenyei.
\v 7 Aɨj pu cɨn aɨn tyaꞌataujratziiriꞌi runyuuca cɨmeꞌe tɨ ayan raataꞌan aɨjna ɨ jɨitaꞌa aꞌij tɨ tiꞌitɨj tiꞌijxeꞌeveꞌe.
\v 8 Ajta aɨjna ɨ jɨitaꞌa, aɨ pu ayan tiraataihuaꞌuriꞌi ɨ runaana tɨcɨn:
\p ―¿Tiꞌitajni nyaraatahuavii?
\p Aj pu i aɨn naanajraꞌan ayan tɨcɨn:
\p ―Huatahuaviiriꞌi ɨ muuraꞌan ɨ Juan tɨ tíꞌityamuaɨꞌɨhuaca.
\p Aj pu i, aɨn jɨitaꞌa ayan tiraataꞌixaa aɨjna ɨ rey tɨcɨn:
\p ―Pataꞌaj naataɨꞌɨteꞌen tuxaꞌa jetze ɨ muuraꞌan aɨjna ɨ Juan tɨ tíꞌityamuaɨꞌɨhuaca.
\p
\v 9 Aꞌij pu puaꞌa raataꞌa aɨjna ɨ rey. Ma ajta, ari ayan tyaꞌataujratziiriꞌi tɨ ayan huarɨni aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe. Majta aɨme tɨ huaꞌutaꞌinee, aɨ mu majta raanamuajriꞌi tɨ tyuꞌutaꞌa ɨ runyuuca. Aɨj pu cɨn, aɨn tyuꞌutaijtacaꞌa mej mi meyan huarɨni aꞌij tɨ tiraatahuaviiriꞌi.
\v 10 Ajta eꞌeyan aɨ pu xantaaruꞌu huataityacaꞌa tɨ u áꞌumeꞌen aꞌu tɨ eꞌityanamiꞌi aɨjna ɨ Juan tɨ ij ruꞌijvéijche ɨ muuraꞌan.
\v 11 Tɨꞌɨj ayan huarɨj, aj pu i yaꞌaraɨꞌɨte aɨjna ɨ muuraꞌan ɨ tuxaꞌa jetze tɨ ij Herodías ayan raamuaꞌaree tɨ raajeꞌica, tzɨteꞌe, aɨjna ɨ Juan. Ajta aɨjna ɨ rey, aɨ pu raataɨꞌɨte aɨjna jemi ɨ yaujraꞌan ɨ Herodías. Aj pu i aɨjna ɨ jɨitaꞌa raataɨꞌɨte ɨ runaana.
\p
\v 12 Majta maɨn ɨ maj áꞌujhuaꞌanyaꞌa ɨ Juan jamuan, aɨ mu a veꞌereꞌenyaa, meyaꞌutɨɨ maɨjna ɨ mɨꞌɨchi. Matɨꞌɨj mi raꞌavaꞌana.
\s Jesús pu tihuaꞌumí aɨme ɨ maj anxɨj viꞌiraꞌa araꞌase ɨ tyetyaca
\r (Mr. 6:30-44; Lc. 9:10-17; Jn. 6:1-14)
\p
\v 13 Ajta aɨjna ɨ Jesús, tɨꞌɨj raamuaꞌareeriꞌi tɨcɨn maraajeꞌica aɨjna ɨ Juan, tɨꞌɨqui atyajraa ɨ baarcu jetze. Rusaɨj pu áꞌuraa. Au pu aꞌaráꞌa aꞌu tɨ cai jeꞌe tiꞌitɨ. Majta ɨ tyaɨte, aɨ mu raamuaꞌareeriꞌi aꞌu tɨ aꞌij eꞌenyaꞌa. Aɨj mu cɨn, curaꞌacɨjxɨ maj aꞌuchaatɨme. Aj mu mi ruꞌɨcan raatavén.
\v 14 Tɨꞌɨj i Jesús aitaraa ɨ baarcu jetze. Tɨꞌɨj huaꞌuseij ɨ tyaɨte ɨ maj muiꞌi, aɨ pu huaꞌancuꞌuvajxɨ. Ajta tihuaꞌuhuaa ɨ mej tiꞌicucuiꞌi.
\v 15 Tɨꞌɨj huatyechumuaꞌaracaꞌa, aj mu mi aveꞌereꞌenye jemin ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Aj mu mi meyan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Puꞌuri tyechumuaꞌari, ajta capu aꞌatɨ yeche ayajna. Pataꞌaj huaꞌareꞌitixɨꞌɨn mej mi aꞌucɨ́jxɨꞌɨn ma aꞌahuaꞌa chajtaꞌa mataꞌaj tiꞌitɨ huananan ɨ maj raacuaꞌani.
\p
\v 16 Ajta aɨjna ɨ Jesús, ayaa pu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Capu ruxeꞌeveꞌe maj aꞌucɨ́jxɨꞌɨn. Sataꞌaj tihuaꞌumín muan.
\p
\v 17 Aj mu mi meyan tɨcɨn:
\p ―Ayaa tuꞌu puaꞌamuaca tichaꞌɨ anxɨvica ɨ pan, tyajta huaꞌapuaca ɨ hueꞌité.
\p
\v 18 Aj pu i Jesús ayan tɨcɨn:
\p ―Me senyajaꞌavaɨꞌɨpɨꞌɨteꞌe.
\p
\v 19 Aj pu i aɨn tihuaꞌutaij maj aꞌujraꞌase ɨ tuꞌupi tzajtaꞌa. Aj pu i Jesús raꞌancuraɨꞌɨpɨꞌɨ pan, ajta ɨ hueꞌité. Aj pu i utyeꞌe aꞌujnyeeracaꞌa. Tɨꞌɨqui rɨꞌɨ tiraataꞌa ɨ Dioj. Aj pu i raꞌantitaaraxɨ ɨ pan. Tɨꞌɨqui huaꞌuraɨꞌɨpɨꞌɨte aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Majta maɨn, aɨme mu huaꞌuraɨꞌɨpɨꞌɨte ɨ tyaɨte.
\v 20 Naijmiꞌi mu tyuꞌucuaa. Eihua mu huájuꞌuxai. Ajta eihua pu aꞌavaꞌaturaa ɨ pan, majta ɨ hueꞌité. Tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua mu tyaꞌavaɨꞌɨste tzaacuri jetze maɨjna cɨmeꞌe ɨ tɨ tyaꞌaváꞌaturaa.
\v 21 Majta maɨn ɨ maj tyuꞌucuaa, ayaa mu araꞌasicaa aꞌachu cumu anxɨ viꞌiraꞌa ɨ tyetyaca. Majta ɨ ma juuca, majta ɨ tɨꞌɨrii, aɨ mu majta tyuꞌucuaa.
\s Jesús pu antaraa ɨ jaj japua
\r (Mr. 6:45-52; Jn. 6:16-21)
\p
\v 22 Aj pu i huaꞌutaij aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa maj nuꞌu atyacɨɨnye ɨ baarcu jetze mej mi antacɨɨnye atan pujmeꞌen, mej mi maɨn anacai maun aꞌaraꞌasti. Ajta aɨn ɨ Jesús, au pu aꞌutyajturaa tɨ ij huaꞌureꞌitixɨꞌɨn ɨ tyaɨte.
\v 23 Tɨꞌɨj huaꞌureꞌitixɨ, au pu aꞌutyájraa ɨ jɨri jetze rusaɨj tɨ ij raatyajhuauni ɨ Dioj jemi. Tɨꞌɨj huatyatɨcaꞌaracaꞌa, au pu aꞌutyavaacaꞌa rusaɨj.
\v 24 Ajta aɨjna ɨ baarcu, puꞌuri aꞌɨmɨ aumaꞌacaa eꞌitaꞌa ɨ jaj japua. Aj pu i huataꞌaacaracaꞌa caꞌanin cɨmeꞌe. Tyamuaꞌa pu teꞌetyaxɨjrihuaꞌa ɨ jaj ɨ baarcu jetze aɨjna ɨ aaca cɨmeꞌe tɨ auj ruurájvaacaꞌa.
\v 25 Araꞌapuaꞌa tɨꞌɨj tapuaꞌarijmaꞌaca, Jesús pu aveꞌereꞌenye ajna vejliꞌi huaꞌa jemi. Jaj japua pu huamaꞌacaa.
\v 26 Majta maɨn ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, matɨꞌɨj raaseij, eecan mu tyuꞌutatzɨn. Tyamuaꞌa mu titeejíjhuacaꞌa maɨjna cɨmeꞌe mej tyuꞌutatzɨn. Ayaa mu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Nyájcan pu pueen amɨjna.
\p
\v 27 Ajta eꞌeyan, Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Xuꞌuhuataujcaꞌanyechi mɨ rutzajtaꞌa. Nyaa nu nyaɨn pɨrɨcɨ ɨ Jesús. Caxu tiꞌitzɨɨnyaꞌa.
\p
\v 28 Ajta aɨjna ɨ Pedro, aɨ pu ayan tiraatajee tɨcɨn:
\p ―Tavastaraꞌa, tɨ puaꞌa muaa paɨn pueen, naataijteꞌe nyaj nyamaana ureꞌenyen mueetzi jemi aɨjna ɨ jaj japua.
\p
\v 29 Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Mu paꞌuvéꞌemeꞌen.
\p Aj pu i aiitaraa ɨ baarcu jetze. Tɨꞌɨqui rajraa ɨ jaj japua. Aa pu vejliꞌi aumaꞌacaa aꞌu tɨ aꞌij eꞌenyaꞌa ɨ Jesús.
\v 30 Tɨꞌɨj raamuaꞌareeriꞌi tɨ caꞌanin cɨn huataꞌaacaracaꞌa, aɨ pu tyuꞌutatzɨn. Aj pu autyejche tɨ aꞌucarute ɨ jaj tzajtaꞌa. Aj pu i ayan huajijhuacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Tavastaraꞌa, nya japua huanyuuchi.
\p
\v 31 Cɨmeꞌen pu ayan tyuꞌujijhuacaꞌa, aj pu i Jesús ajmuajcaꞌatacaꞌa. Raviꞌi aɨjna ɨ Pedro. Aj pu i ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Capaj aꞌatzu tyaꞌatzaahuateꞌe muaa. ¿Aꞌini een cɨn pacai naꞌatzaahuateꞌe?
\p
\v 32 Matɨꞌɨj atyaacɨ ɨ baarcu jetze, aj pu i huatyapuaꞌaracaꞌa aɨjna ɨ aaca.
\v 33 Matɨꞌɨj mi maɨn ɨ maj araati ɨ baarcu jetze, aɨ mu titunutaxɨ ɨ Jesús jemi. Aj mu meyan rɨꞌɨ tiraatajee tɨcɨn:
\p ―Muaa paj tzɨteꞌe paɨn pueen i yaujraꞌan ɨ Dioj.
\s Jesús pu tihuaꞌuhuaa aɨme ɨ mej tíꞌicucuiꞌicaa aujna u Genesaret
\r (Mr. 6:53-56)
\p
\v 34 Matɨꞌɨj antacɨj, aj mu mi aiitacɨj ɨ baarcu jetze ajnaꞌa aꞌahuaꞌa, chajtaꞌa tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Genesaret.
\v 35 Majta maɨn ɨ tyaɨte, matɨꞌɨj raamuáꞌa maɨjna ɨ Jesús, aj mu mi tihuaꞌaráꞌitiꞌiraxɨ nainjapua ɨ mej aꞌɨmɨ antacháatɨmaꞌacaa. Aj mu huaꞌaraaviꞌitɨ naijmiꞌica ɨ mej tiꞌicucuiꞌi ɨ Jesús jemi.
\v 36 Eihua mu rájhuaviiriꞌi tɨ huaꞌutaꞌan mej mi raꞌajtamuareꞌen ajna cɨɨxuraꞌaraꞌan jetze tɨj naꞌa tɨ uvijpiꞌi. Majta maɨn ɨ mej meyan raꞌajtamuárej, naijmiꞌi mu huaruj.
\c 15
\s Cɨmeꞌen ɨ tɨ tzajtaꞌan ruꞌutyajtua tɨ aꞌij puaꞌa tyuꞌumuaꞌati
\r (Mr. 7:1-23)
\p
\v 1 Matɨꞌɨj mi seica aveꞌereꞌenye ɨ Jesús jemi. Aɨme mu aɨn pueen ɨ fariseos, majta aɨme ɨ mej tiꞌimuaꞌata ɨ yuꞌuxari jetze. Au mu aꞌaraacɨ u Jerusalén. Aj mu mi meyan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p
\v 2 ―¿Aꞌini een cɨn macai raꞌaste ɨ tavaujsimuaꞌa tyaaca tihuaꞌayeꞌira aɨme ɨ ma a jamuan áꞌujhuaꞌan? Camu meyan raꞌaste maɨjna cɨmeꞌe ɨ maj cai anaujmuéityaꞌaxɨꞌɨn metiꞌicuaꞌaca.
\p
\v 3 Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Sajta muan, ¿aꞌini een cɨn seyan ma rúujɨpua ɨ tɨ tyuꞌutaijtacaꞌa ɨ Dioj sej si saɨjna aꞌaraꞌasten ɨ ruyeꞌira ɨ saj sanaꞌa rajtyau rujɨɨmuaꞌa?
\v 4 Aꞌini Dioj pu ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna tɨ cɨmeꞌen yee: “Pataꞌaj raꞌatzaahuatyaꞌa aꞌataata, pajta aꞌanaana.” Ajta ayan tɨ cɨmeꞌen yee: “Sataꞌaj raajeꞌica aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ aꞌij puaꞌa tiꞌijtyáꞌaxɨꞌɨ ɨ rutaata naꞌari ɨ runaana.”
\v 5 Ma sajta muan, ayaa xu tiꞌixaxaꞌa tɨ iꞌi xaꞌapɨꞌɨn tɨ puaꞌa aꞌatɨ ayan tihuaꞌutaꞌixaateꞌen ɨ ruvaujsimuaꞌa tɨcɨn: “Nain aꞌachu nyaj caj tíꞌijchaꞌɨ, aɨj nu neri raatámuaɨꞌɨvejte ɨ Dioj. Aɨj nu cɨn cai cheꞌe tíꞌijchaꞌɨ ɨ nyaj cɨn amuaatavaɨreꞌen.”
\v 6 Tɨ puaꞌa aꞌatɨ ayan tihuaꞌutaꞌixaateꞌen ɨ ruvaujsimuaꞌa, ayaa chaꞌajta tiꞌixaxaꞌa cɨmeꞌen aɨjna ɨ aꞌatɨ yee capu cheꞌe ruxeꞌeveꞌe tɨ aɨn huaꞌutavaɨreꞌen ɨ ruvaujsimuaꞌa. Ayaa xu me tiruujɨpua saɨjna tɨ Dioj cɨn tyuꞌutaijtacaꞌa sej si raꞌaraꞌasten saɨjna cɨmeꞌe ɨ yeꞌira sej seyan rujɨɨmuaꞌa sanaꞌa tirajtyau.
\v 7 Muan, mɨ sej aꞌij puaꞌa tiꞌityetyaɨte, mɨ saj seyan raꞌasten eijreꞌecɨtzeꞌe, ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa muejmi cɨmeꞌe aɨjna ɨ Isaías tyaacan, ɨ tɨ Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa. Ayaa pu tyaꞌuyuꞌuxacaꞌa tɨcɨn:
\q
\v 8 Naa pu namuajreꞌe tɨ puaꞌa metíꞌixajta nyeetzi jemi,
\q ma majta, aɨ mu meri ma nuurai.
\q
\v 9 Capu tiꞌitɨj vaɨreꞌe tɨ puaꞌa menaatyaanajche aꞌini matɨj manaꞌa mej tiꞌimuaꞌata,
\q ɨ maj cɨn tihueꞌijteꞌe, rujɨɨmuaꞌa manaꞌa rájtyauve.
\p
\v 10 Aj pu i aɨn huaꞌutajee ɨ tyaɨte. Tɨꞌɨqui ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Rɨꞌɨ xuꞌu tyamuaꞌa naa tiraanamua muan sej si yauꞌeitaa xaꞌaraꞌani.
\v 11 Tiꞌitɨ tɨ naꞌa tɨ tiꞌicueꞌiriꞌi, tɨ puaꞌa aꞌatɨ raacuaꞌani, capu aꞌatzu raxanaꞌaveꞌe, silu aɨ pu raxanaꞌaveꞌe ɨ tɨ eꞌijninyei ɨ teneꞌetzeꞌe.
\p
\v 12 Aj mu mi ajtyáxɨɨracaꞌa jemin aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Matɨꞌɨj mi meyan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Ni tzaa pa cai ramuaꞌaree ɨ tɨ cai huaꞌaranajchacaꞌa aɨme ɨ fariseos matɨꞌɨj raanamuajriꞌi aꞌij pej tyuꞌutaxajtacaꞌa?
\p
\v 13 Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn: ―Ayaa mu eꞌen tɨj tuꞌupi tɨ cai aꞌatɨ raahuaste, rusaɨj pu ajnyej. Ayaa pu cheꞌeta naꞌa huaꞌaruuren ɨ Dioj tɨj ajta rúꞌuriꞌi ɨ tuꞌupi tɨ rusaɨj ajnyej aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ tyuꞌuhuaste, aꞌini aɨ pu raꞌijcuuxɨjsin, ajta metyáuraaxɨjsin ɨ tuꞌupi, Dioj pu ayan cheꞌeta naꞌa ma huaúuhuaꞌaxɨjsin aɨme.
\v 14 Micheꞌe meyan eenyeꞌen. Ayaa mu eꞌen matɨj aɨme ɨ maj arácucuꞌun ɨ maj huauuviꞌitɨ. Tɨ puaꞌa saɨj taꞌaracun ayan raꞌanavíꞌira tɨ ajta aracun mej mi aꞌahuaꞌa aꞌaraꞌasti naijmiꞌi, naijmiꞌi mu atyávatzɨjsin aꞌu tɨ eꞌetyacun.
\p
\v 15 Aj pu i Pedro ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Taataꞌixaateꞌe aꞌij tɨ huataujmuaꞌa aɨjna ɨ nyuucari ɨ paj pauchan raataxajtacaꞌa.
\p
\v 16 Ajta Jesús ayaa pu tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Ni tzaa sacai sajta muan yauꞌeite?
\v 17 ¿Ni tzaa sacai yauꞌeite saɨjna? Tɨ puaꞌa aꞌatɨ tiꞌitɨj huacuaꞌani tɨ cueꞌiriꞌi, aɨjna tɨ raacuaꞌani, puaꞌaque pu maꞌacan. Aj pu i ancajrupi ɨ teneꞌetzeꞌe, au pu aꞌarayeijxa ɨ ucaaraꞌan jetze. Ajta eꞌeyan ɨ chuitɨraaraꞌan jetze huiraame.
\v 18 Ma ajta, aɨjna tɨ eꞌijninyei ɨ teneꞌetzeꞌe ɨ aꞌatɨ, au pu aꞌuveꞌeyeꞌi ɨ tzajtaꞌan. Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ raxanaꞌaveꞌe aɨjna ɨ aꞌatɨ.
\v 19 Ayaa puꞌu xaa nyaꞌu aꞌini ɨ tzajtaꞌan pu aꞌuveꞌeyeꞌi naijmiꞌi ɨ muaꞌatziiraꞌa tɨ aꞌij puaꞌa een, tɨ caꞌanijraꞌa rataꞌaca tɨ aꞌatɨ ayan huarɨni ɨ tɨ aꞌij puaꞌa een, tɨ puaꞌa tiꞌityacuiꞌi naꞌari seij jamuan tiꞌihuaujxanaꞌacɨreꞌen. Ajta ɨ tzajtaꞌan pu ajta tasiseiri tɨ ayan caꞌanijraꞌa rataꞌaca tɨ ayan tyuꞌumuaꞌati tɨ tyuꞌunahuaꞌan, nusu tɨ raacuanamua naꞌari tɨ aꞌij puaꞌa tyúꞌuxajtavaꞌa huaꞌajemi ɨ tyaɨte.
\v 20 Naijmiꞌi tɨj naꞌa tɨ hui ayan aꞌij puaꞌa een, tɨ tasiseiri ɨ ta tzajtaꞌa, aɨ pu xaa raxanaꞌaveꞌe ɨ tevi. Ajta aɨjna tɨ cai anaujmuéiteꞌen tyuꞌucuaꞌani, capu tiꞌitɨ aꞌij huataujmuaꞌa ɨ Dioj jemi. Capu tiꞌitɨj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ cai anaujmuéiteꞌen tyuꞌucuaa.
\s Saɨj tɨ cai Israel jetze ajtyamaꞌacantacaꞌa tɨ ajta tyaꞌantzaahua
\r (Mr. 7:24-30)
\p
\v 21 Aj pu i Jesús áꞌuraa. Au pu aꞌaráꞌa ajna aꞌahuaꞌa chajtaꞌa tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Tiro, ajtahuaꞌa seij tɨ ayan tɨcɨn Sidón.
\v 22 Ajta, saɨj pu aveꞌereꞌenye ɨ Jesús jemi. Jɨitaꞌa pu pueen tɨ seij chuejraꞌa japua eꞌemaꞌacan. Ayaa mu huaꞌatamuaꞌamua tɨcɨn Sirofenicia. Aun tɨ huacaꞌa pu eꞌechajcaꞌa aɨjna ɨ jɨitaꞌa. A pu eꞌeveꞌeme antijíihua tɨcɨn:
\p ―Nyavastaraꞌa, muaa pej iꞌi yaujraꞌan aɨjna ɨ David tyaacan, pataꞌaj naꞌancuꞌuvajxɨꞌɨn. Eecan pu rajpueijtzi ɨ niyauj tɨ jɨitaꞌa aɨjna cɨmeꞌe tɨ tiyaaruꞌu tzajtaꞌan seijreꞌe.
\p
\v 23 Ajta aɨjna ɨ Jesús, capu aꞌatzu huatanyuu. Aj mu mi avereꞌenye aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Ayaa mu tirajhuaviiriꞌi tɨcɨn:
\p ―Pataꞌaj raataite tɨ aꞌuraꞌani, aꞌini ta cujtaꞌan pu eꞌeveꞌeme antijíihua.
\p
\v 24 Aj pu i Jesús ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu Dioj nyajaꞌutaijtacaꞌa nyaj aꞌuraꞌani huaꞌa jemi ɨ mej Israel jetze ajtyamaꞌacan ɨ mej meyan seijreꞌe tɨj canyaꞌaxɨ ɨ maj áꞌuvej. Capu nyajaꞌutaijtacaꞌa aɨme jemi ɨ seica.
\p
\v 25 Aj pu i aɨn jɨitaꞌa avereꞌenye a vejliꞌi jemin. Ajta titunutacaꞌa. Aj pu i ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Nyavastaraꞌa, naatávaɨreꞌe.
\p
\v 26 Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Capu ayan tiraavijteꞌe nyej huáɨꞌɨpɨꞌɨraꞌacareꞌen ɨ pan ɨ maj racuaꞌaca ɨ tɨꞌɨrii nyej ni chiicate huataɨꞌɨpɨꞌɨteꞌen.
\p
\v 27 Aj pu i aɨn jɨitaꞌa ayan tɨcɨn:
\p ―Ayej xaa nyaꞌu tiꞌayajna, nyavastaraꞌa. Aru, casiꞌi, aɨme ɨ chiicate, ayaa mu racuaꞌaca maɨjna ɨ tɨ teꞌení ɨ pan tɨ acajvitze ɨ meesa japua aꞌu mej tyajaꞌacuaꞌaca aɨme ɨ mej tihueꞌijteꞌe.
\p
\v 28 Aj pu i Jesús ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Muaa jɨitaꞌa, eecan paj tyaꞌatzaahuateꞌe. Puꞌuri muaataꞌa aꞌij pej tiꞌijxeꞌeveꞌe.
\p Cɨmeꞌen puꞌu ayan tiraataxajtacaꞌa aɨjna ɨ Jesús, aj pu i huaruj aɨjna ɨ yaujraꞌan ɨ jɨitaꞌa.
\s Jesús pu tihuaꞌuhuaa eihua ɨ mej tíꞌicucuiꞌicaa
\p
\v 29 Aj pu i Jesús áꞌuraa. Au pu ajtéenyee aꞌu tɨ aꞌavastɨme ɨ jaj tɨ jajmuaa aujna aꞌahuaꞌa u Galileeya. Aj pu i antiraa ɨ jɨri jetze. An pu aꞌujyeijxɨ.
\v 30 Eihua mu aꞌireꞌenye ɨ tyaɨte. Aɨme mu aꞌaraaviꞌitɨ ɨ maj tzareꞌe ráꞌajtuaatɨ́mee ɨ ruɨɨca, majta seica ɨ maj arácucuꞌun, majta seica ɨ maj cai tyáꞌanrɨꞌɨréjmee, majta seica ɨ maj puatuusi. Majta muiꞌicaca mu aꞌaraaviꞌitɨ ɨ seica ɨ mej tiꞌicucuiꞌi. Aa mu huaꞌajtuaa aꞌu tɨ aꞌutyavaacaꞌa aɨjna ɨ Jesús. Ajta aɨn, aɨ pu naijmiꞌica pu tyuꞌuhuaa.
\v 31 Eecan mu aꞌij tyaꞌutaseij ɨ tyaɨte ɨ maj huajeꞌiréꞌenijte matɨꞌɨj huaꞌuseij ɨ mej meri rɨꞌɨrístacaꞌa maj tyuꞌutaxaj aɨme ɨ mej mejmiꞌi cai tyaꞌanrɨꞌɨrájmaꞌacaa; majta aɨme ɨ maj puatuusi, muꞌuri reꞌen nainjapua; majta aɨme ɨ maj tzareꞌe ráꞌajtuaatɨ́mee ɨ ruɨɨca, muꞌuri áꞌujhuaꞌanyaꞌa; majta aɨme ɨ maj aracúcuꞌunijmaꞌacaa, muꞌuri tiꞌiseijracaa. Majta maɨn ɨ tyaɨte, aɨ mu autyajhuii ɨ mej rɨꞌɨ tiraataꞌan maɨjna ɨ Dioj tɨ tihueꞌijteꞌe aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyamaꞌacan.
\s Jesús pu tihuaꞌumí aɨme ɨ tyetyaca ɨ maj muaacua viꞌiraꞌa aráꞌaxcaa
\r (Mr. 8:1-10)
\p
\v 32 Aj pu i Jesús huaꞌutajee aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Naatyanxaꞌamɨste amɨme tyaɨtejraꞌa jemi, aꞌini puꞌuri hueica xɨcaj tyauume maj áꞌujhuaꞌan nyaa jamuan. Camu majta tiꞌitɨj tichaꞌɨ maj raacuaꞌani. Canu raxeꞌeveꞌe maj cai tyuꞌucuáꞌan nyahuaꞌureꞌitixɨꞌɨn. Naꞌari cai tyamuaꞌa mu tíꞌityamueꞌitɨcheꞌen ɨ juye japua.
\p
\v 33 Majta maɨn ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, ayaa mu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌuni jetze aꞌarɨꞌɨri tyej raahuauni ɨ pan tɨj naꞌa tɨ ruxeꞌeveꞌe tɨ ij tihuaꞌucɨꞌɨti naijmiꞌica ɨ tyaɨte? Capu sein iꞌi rɨꞌɨri ayajna aꞌu tɨ cai maꞌa aꞌatɨ.
\p
\v 34 Aj pu i ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌachuni puaꞌamuaca sajchaꞌɨ ɨ pan, muan?
\p Aj mu mi meyan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aráhuaꞌapua pu puaꞌamua i pan. Tyajta cɨjca i hueꞌité maj cɨleꞌen.
\p
\v 35 Aj pu i huaꞌutaij ɨ tyaɨte maj aꞌujraꞌase a chuaataꞌa.
\v 36 Raꞌancuraɨꞌɨpɨꞌɨ ɨ pan, ajta ɨ hueꞌité, aj pu i Jesús rɨꞌɨ tiraataꞌa ɨ Dioj. Ajta eꞌeyan raꞌantitaaraxɨ ɨ pan. Aj pu i huaꞌuraɨꞌɨpɨꞌɨ ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Majta maɨn, aɨ mu míjtáꞌij huaꞌuraɨꞌɨpɨꞌɨte ɨ tyaɨte.
\v 37 Naimiꞌi mu tyuꞌucuaa. Tyamuaꞌa mu tityáajuꞌuxai. Majta eꞌeyan, aɨme ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, aɨ mu raaraꞌasaɨj maɨjna tɨ avaꞌaturaa ɨ pan tɨ raꞌantítaaraxɨ. Sicɨri mu jetze tyaꞌavaꞌɨste maɨjna cɨmeꞌe tɨ avaꞌaturaa. Aráhuaꞌapua sicɨri pu tyaꞌaráꞌaj.
\v 38 Majta maɨn ɨ mej tyuꞌucuaa, ayaa mu aráꞌasicaꞌa aꞌachu cumu muaacua viꞌiraꞌa ɨ tyetyaca. Majta rujɨmeꞌe mu tyuꞌucuaa aɨme ɨ juuca, majta ɨ tɨꞌɨrii.
\v 39 Tɨꞌɨj Jesús huaꞌureꞌitixɨ ɨ tyaɨte, aj pu i atyajraa baarcu jetze. Tɨꞌɨqui áꞌuraa. Au pu aꞌaráꞌa aujna aꞌahuaꞌa aꞌu tɨ eꞌejtyamaꞌacan u Magdala.
\c 16
\s Aɨme ɨ fariseos, jamuan ɨ saduceos, aɨ mu rájhuaviiriꞌi tɨ aɨn Jesús tihuaꞌutaseijrateꞌen ɨ maj cɨn rɨꞌɨ tyaꞌutaseij
\r (Mr. 8:11-13; Lc. 12:54-56)
\p
\v 1 Majta aɨme ɨ fariseos, majta aɨme ɨ saduceos, aɨ mu á eꞌiréꞌenye aꞌu tɨ aꞌutyavaacaꞌa ɨ Jesús, mej mi raatyamueꞌitɨn hueꞌitzi cɨmeꞌe. Aɨj mu cɨn meyan raatahuaviiriꞌi tɨ aɨn huaꞌutaseijrateꞌen ɨ maj cɨn raamuaꞌaree tɨ uteꞌe eꞌemaꞌacan ɨ tɨ jetzen araujcaꞌanye.
\v 2 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Muan xu raayɨꞌɨtɨ aꞌij sej yeꞌi tyuꞌutaxaj aꞌij tɨ tiꞌitɨ rɨni u uteꞌe. Tɨꞌɨj huatyechuixare, ayaa xu tiꞌixaxaꞌa tɨ nuꞌu naa hueꞌeenyaꞌa aꞌame aꞌini auráꞌapáꞌuviꞌi pu aꞌaraa.
\v 3 Naꞌari cai, tɨꞌɨj huatapuaꞌare, ayaa xu sajta seyan cɨmeꞌen tiꞌixaxaꞌa yee ijii mu huatyeviiye, aꞌini auráꞌapáꞌuviꞌi pu aꞌaraa, majta nuꞌu raꞌutanáa. Muan xu xaa raayɨꞌɨtɨ aꞌij sej yeꞌi tyuꞌutaxaj aꞌij tɨ tiꞌitɨj rɨni u uteꞌe. Ma sajta muan, caxu aꞌatzu raayɨꞌɨtɨ aꞌij sej yeꞌi tyuꞌutaxaj aɨjna cɨmeꞌe tɨ ari tyajaꞌureꞌenyejsin ɨ xɨcajraꞌa, tɨ jetzen Dioj raꞌantipuaꞌariteꞌen nain.
\v 4 Muan mɨ sej aꞌij puaꞌa tiꞌityetyaɨte, mɨ sej eihua cɨn ataꞌɨtzaꞌara, ayaa xu rahuauca ɨ saj cɨn raamuaꞌaree tɨ uteꞌe eꞌemaꞌacan ɨ nyaj jetzen arancaꞌanye. Canu xaa nyaꞌu tiꞌitɨj amuaataseijrateꞌesin silu ayaa nuꞌu, ɨ tɨ eꞌeseijreꞌe cɨmeꞌen aɨjna ɨ Jonás.
\p Aj pu i Jesús a huajaꞌutyáhui. Tɨꞌɨqui yaꞌuraa.
\s Cɨmeꞌen ɨ nyuucari tɨ cai runyata ɨ maj cɨn tiꞌimuaꞌatacaraꞌa aɨme ɨ fariseos
\r (Mr. 8:14-21)
\p
\v 5 Matɨꞌɨj antacɨj utavan pujmeꞌen aɨme ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, aɨ mu yaꞌuhuaꞌaxɨ mej yaꞌaraɨꞌɨpɨꞌɨn ɨ pan maj raacuaꞌani.
\v 6 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Rɨꞌɨ xuꞌu muan, saɨjna cɨmeꞌe fariseos maj ruꞌutyaaratzɨ ɨ pan tzajtaꞌa tɨ ij ájcuꞌustaa, sajta saɨjna cɨmeꞌe saduceos maj majta ruꞌutyaaratzɨ. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\p
\v 7 Majta aɨme ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, aɨ mu tyúꞌurixaatyaꞌacaa ɨ rujɨɨmuaꞌa. Ayaa mu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa amɨjna, aꞌini catu yaꞌaraɨꞌɨpɨ ɨ pan.
\p
\v 8 Aj pu i Jesús raamuaꞌareeriꞌi aꞌij mej yeꞌi tíꞌixajtacaa. Tɨꞌɨqui ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Muan, mɨ saj cai aꞌatzu tyaꞌatzaahuateꞌe, ¿aꞌini een cɨn seyan tyuꞌurixaateꞌe yee saj cai pan tichaꞌɨ?
\v 9 ¿Ni sacai xɨ yauꞌeite? ¿Ni seri yaꞌuhuaꞌaxɨ aꞌachu tɨ puaꞌan sicɨri tyeꞌirájraa ɨ pan tɨ tyaꞌaváꞌaturaa nyatɨꞌɨj huaꞌuraɨꞌɨpɨꞌɨte ɨ maj anxɨj viꞌiraꞌa araꞌasicaa ɨ tyaɨte nyaɨjna cɨmeꞌe ɨ tyaꞌanxɨvi ɨ pan?
\v 10 ¿Ni sajta seri yaꞌuhuaꞌaxɨ aꞌachu saj puaꞌamua caj tyaꞌavaꞌɨste ɨ sicɨri jetze nyatɨꞌɨj huaꞌuraɨꞌɨpɨꞌɨte ɨ maj muaacua viꞌiraꞌa araꞌasicaa ɨ tyaɨte nyaɨjna cɨmeꞌe ɨ tyaꞌaráhuaꞌapua ɨ pan?
\v 11 ¿Aꞌini auj tiꞌirɨꞌɨri saj cai yauꞌeite saɨjna, ɨ nyaj cai áꞌamueꞌixaateꞌe nyaɨjna cɨmeꞌe ɨ pan silu rɨꞌɨ xuꞌu muan saɨjna ɨ maj cai huataujnyátacan cɨn tiꞌixaxaꞌa aɨme ɨ fariseos, majta aɨme ɨ saduceos?
\p
\v 12 Aj mu xaa mi yauꞌeitaa muaꞌaraa tɨ ayan tihueꞌixaatyaꞌa aɨjna cɨmeꞌe aꞌij mej yeꞌi tiꞌimuaꞌataca aɨme ɨ fariseos, majta aɨme ɨ saduceos. Capu xaa nyaꞌu ayan aɨjna cɨn tihuaꞌutaꞌixaa yee rɨꞌɨ xuꞌu muan saɨjna cɨmeꞌe ɨ maj cɨn ruꞌutyaaratzɨ ɨ pan tzajtaꞌa.
\s Pedro pu ayan raataxajtacaꞌa tɨ Jesús aɨn pueenyaꞌa tɨ Dioj raꞌantihuau
\r (Mr. 8:27-30; Lc. 9:18-21)
\p
\v 13 Tɨꞌɨqui Jesús aun aꞌaráꞌa aujna aꞌahuaꞌa aun tɨ eꞌejtyamaꞌacan tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Cesarea de Filipo. Aj pu i ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌiqui metiꞌixa ɨ tyaɨte aꞌatɨ nyaj pueen i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiráanye?
\p
\v 14 Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Seica mu meyan tiꞌixaj paj nuꞌu aɨn pueen aɨjna ɨ Juan tyaacan tɨ tiꞌityámuaɨꞌɨhuacaraꞌa, majta seica meyan tiꞌixa paj nuꞌu aɨn pueen aɨjna ɨ Elías, majta seica meyan tɨcɨn paj nuꞌu aɨn pueen aɨjna Jeremías tyaacan naꞌari paj nuꞌu saɨj pueen aɨme ɨ mej Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa.
\p
\v 15 Aj pu i ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Ari muan, ¿aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe aꞌataani nyaj pueen?
\p
\v 16 Ajta aɨjna ɨ Simón, tɨ ajta iꞌi Pedro, aɨ pu ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Muaa paj paɨn pueen aɨjna ɨ Cɨriistuꞌu tɨ Dioj an yáꞌujra ɨ ɨpuari japua, muaa paj paɨn pueen aɨjna ɨ yaujraꞌan ɨ Dioj tɨ iꞌi ruuri.
\p
\v 17 Jesús pu ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Pataꞌaj huaꞌatyamuaꞌaveꞌen muaa, Simón, i pej iꞌi yaujraꞌan aɨjna ɨ Jonás. Huaꞌatyamuaꞌaveꞌe aɨjna cɨmeꞌe, aꞌini capu aꞌatɨ ayan timuaataꞌixaa tɨ iiyan seijreꞌe chaanaca japua, silu aɨjna tɨ iꞌi nyeꞌiyaꞌupua tɨ uteꞌe eꞌeseijreꞌe u tajapua, aɨ pu xaa ayan timuaataꞌixaa.
\v 18 Nyajta inyaa, ayaa nu hui tiꞌimueꞌixaateꞌe paj muaa paɨn pueen ɨ Pedro, ɨ paj pajta peyan antyahuaa tɨcɨn ɨ tɨ iꞌi tetej. Nyajta inyaa, nyeijna japua i tetej, nyaa nu raꞌajtaahua ɨ nyeteyuu. Ajta, capu rɨꞌɨriista aꞌame tɨ aɨn tiyaaruꞌu raatyamueꞌitɨn aɨjna ɨ tɨ aɨjna cɨn antyujmuaꞌaree mej mi huacuiꞌini ɨ tyaɨte.
\v 19 Nyaa nu muaataꞌasin paj paɨjna cɨn antiꞌamuaꞌareera pej tihuaꞌantacuunyeꞌen ɨ tyaɨte mej mi aꞌutyarute ajna Dioj tɨ tieꞌijta. Patɨj panaꞌa paj teꞌityaanan iiyan chaanaca japua, Dioj pu ayen cheꞌeta naꞌa teꞌityanajsin u tajapua. Ajta patɨj panaꞌa paj tyaꞌantacuuna iiyan chaanaca japua, Dioj pu ajta ayen cheꞌeta naꞌa tyaꞌantacuuna u tajapua. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 20 Aj pu i Jesús ayan tihuéijca aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa maj nuꞌu cai aꞌatɨ ixaatyaꞌa tɨ aɨn pueen aɨjna tɨ Dioj an yáꞌujra ɨ ɨpuari japua.
\s Jesús pu raataxajtacaꞌa tɨ nuꞌu huamɨꞌɨni
\r (Mr. 8:31-9:1; Lc. 9:22-27)
\p
\v 21 Ajnaꞌɨmɨ, Jesús pu autyejche tɨ tihuaꞌutaꞌixaateꞌen aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa tɨ nuꞌu ayan ruxeꞌeveꞌe tɨ aꞌuraꞌani anna Jerusalén. Au pu nuꞌu eihua rajpueitzi aꞌame. Majta nuꞌu aɨme ɨ maj huaꞌavaujsi ɨ maj Israel jetze ajtyamaꞌacan, majta nuꞌu aɨme ɨ mej tiꞌijta huaꞌateyujtaꞌa, majta nuꞌu aɨme ɨ mej tyuꞌujmuaꞌate ɨ yuꞌuxari jetze, naimiꞌi mu aꞌij puaꞌa raruuren. Ruxeꞌeveꞌe nuꞌu maj raajeꞌica. Aj pu ijta huatarujsin hueica xɨcajraꞌa jetze.
\p
\v 22 Ajta aɨn ɨ Pedro, aɨ pu raꞌiraaviꞌitɨ ayée. Aj pu i autyejche tɨ raꞌajtyaꞌaxɨꞌɨn aɨjna ɨ Jesús. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Cheꞌe aꞌij tiꞌimuavaɨraꞌa tɨ ij cai ayan tiꞌimuaruura, nyavastaraꞌa.
\p
\v 23 Aj pu i pɨ ancureꞌeve aɨjna ɨ Jesús. Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn:
\p ―Aricu aꞌuraꞌa, mɨ pej iꞌi Satanás. Eecan paj tinaꞌantyuꞌuuniꞌi nyej ni autyaturan ɨ Dioj jemi aꞌini capej peyan tiꞌimuaꞌatze aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe ɨ Dioj, silu aꞌij mej tiꞌijxeꞌeveꞌe ɨ tyaɨte.
\p
\v 24 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa aꞌatɨ raxeꞌevaꞌa tɨ nyaa jamuan áꞌuchaꞌacanyeꞌen, ruxeꞌeveꞌe tɨ aɨn cai cheꞌe ayan rɨjca aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe rusaɨj, silu ayaa pu tyuꞌujxeꞌeveꞌe tɨ aɨn rajpueitzi aꞌaraꞌani nyaa jamuan ruxéꞌeviꞌiraꞌa cɨmeꞌe.
\v 25 Ayaa puꞌu, aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ tiꞌityeseꞌe tɨ cai huamɨꞌɨni, aɨ pu xaa nyaꞌu mɨꞌɨni. Aɨj pu áꞌujɨsin ɨ ruxaijnyuꞌuca tɨ auj ruuricaa. Ajta aɨn ɨ aꞌatɨ tɨ ayan eenyeꞌequeꞌe huamɨꞌɨni aɨjna cɨmeꞌe tɨ naꞌaraꞌastijre inyeetzi, aɨ pu xaa nyaꞌu ratyauuni ɨ ruxaijnyuꞌuca tɨ auj ruuricaa.
\p
\v 26 Ahuii, tɨ puaꞌa aꞌatɨ nain huámueꞌitɨn naijmiꞌi tɨ iiyan seijreꞌe chaanaca japua, ¿ni qui tiraatyavaꞌɨri aɨjna tɨ raamueꞌitɨ tɨ puaꞌa yaꞌuraini ɨ ruxaijnyuꞌuca tɨ auj ruuricaa? Capu xaa nyaꞌu aꞌatzu tiraatyavaꞌɨri. Ari, ¿tiꞌitaani cɨn tiꞌipuataꞌatan aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ ij Dioj ajtahuaꞌa raatátɨsten ɨ xaijnyuꞌucaraꞌan tɨ auj ruuricaa? Capu tiꞌitɨj cɨn tiꞌipuataꞌatan xaa nyaꞌu.
\p
\v 27 Nyajta inyaa, i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye, nyaa nu nyajtahuaꞌa ya vaꞌacányejsin. Ayaa nu cheꞌeta nyanaꞌa huataseijreꞌesin nain cɨmeꞌe tɨj ajta seijreꞌe ɨ Dioj tɨ niꞌiyaꞌupua. Huaꞌa jamuan nu hui nyajta huataseijreꞌesin aɨme ɨ mej tiꞌivaɨreꞌe ɨ tajapua. Nyajta nu tihuaꞌutaꞌasin seij nyajta seij naijmiꞌica aꞌij tɨ tihuaꞌuvijteꞌe aꞌij mej tiꞌitɨj huáruu, seij ajta mɨ seij.
\v 28 Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, seica mej ya huatyáuuca ayajna, aɨ mu cai huacuiꞌini asta manaꞌa cai anacaican naaseij ɨ nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye nyej ni ya tanyen nyej ni tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua.
\c 17
\s Tɨꞌɨj Jesús saɨque tyuꞌutaujseijratacaꞌa
\r (Mr. 9:2-13; Lc. 9:28-36)
\p
\v 1 Tyaumaꞌaca aꞌachu cumu arájsevi xɨcaj, aj puꞌi Jesús antiraa ɨrij japua. Aɨme pu aꞌuvíꞌitɨ aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨjna ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ Juan, ɨ tɨ juutzajraꞌan pueen aɨjna ɨ Jacobo.
\v 2 Matɨꞌɨj maun aꞌutyáuucaꞌa, aj puꞌi saɨque tyuꞌutaujseijratacaꞌa aɨjna ɨ Jesús mejseiiraca. Ayaa pu tyamuaꞌa tiꞌityámastacareꞌe ɨ nyeerimaꞌaraꞌan tɨj xɨcaj. Tyamuaꞌa pu tyuꞌutyacueinaracaꞌa ɨ cɨɨxuraꞌaraꞌan. Ayaa pu tiꞌityatáatɨyeꞌicaa tɨj taij.
\v 3 Majta eꞌeyan, huaꞌapua huataseijre huaꞌa tzajtaꞌa. Ai mu aɨn pueꞌenyaꞌa aɨjna ɨ Moisés tyaacan, ajta aɨjna ɨ Elías tɨ ajmiꞌi tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan. Aɨ mu tíꞌixajtacaa ɨ Jesús jamuan.
\v 4 Ajta aɨn ɨ Pedro, aɨ pu ayan tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Tavastaraꞌa, naa pu xaꞌapɨꞌɨn tyej ya huatyáuu tyeyajna. Tɨ puaꞌa muaꞌaraanajchi, tyaj hueicaca huataahua ɨ ɨnaamua. Saɨj pu muacɨꞌɨti mueetzi, ajta seij, amɨjna mɨ Moisés. Ajta seij pu racɨꞌɨti amɨjna mɨ Elías.
\p
\v 5 Aucheꞌe pu tiꞌixáataca tɨꞌɨj aitɨri aꞌacáviꞌirixɨ huaꞌa japua. Huaꞌa tzajtaꞌa pu rájrupi aɨjna ɨ aitɨri tɨ naa tíꞌityatáatɨyeꞌi. Aj pu i tzajtaꞌan aꞌicánamuajre tɨ aꞌatɨ ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Ai pu aɨn pueen ɨ niyauj, ɨ nyej raxeꞌeveꞌe. Eecan pu rɨꞌɨ tinataꞌaca inyeetzi. Xaanamuajriꞌi seijna. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\p
\v 6 Matɨꞌɨj raanamuajriꞌi maɨjna, aj mu mi aꞌaráavatzɨ a chuaataꞌa aɨme ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, aꞌini tyamuaꞌa mu tyuꞌutatzɨn.
\v 7 Aj pu i Jesús a veꞌereꞌenye huaꞌa jemi. Tɨꞌɨqui huaꞌajtamuarej. Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Xaꞌajhuiixɨꞌɨ muan. Caxu tiꞌitzɨɨnyaꞌa.
\p
\v 8 Majta maɨn, matɨꞌɨj mauunyéjnyeꞌeracaꞌa, capu cheꞌe maꞌa aꞌajaꞌatɨjcaꞌa. Ai puꞌu an eꞌeseijraꞌacaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 9 Matɨꞌɨj eꞌitaꞌa aꞌucajuꞌunca ɨ jɨri japua, Jesús pu ayan tihuaꞌutaꞌijmɨjriꞌi tɨcɨn:
\p ―Caxɨɨ xu aꞌatɨ ixaatyaꞌa aꞌij sej tyuꞌuseij. Saucheꞌe rachuꞌevaꞌa asta nya naꞌaj cai inyaa i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye aitáraꞌani huaꞌa tzajtaꞌa ɨ mɨꞌɨchite.
\p
\v 10 Majta maɨn ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, ayaa mu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini een cɨn meyan tiꞌixaxaꞌa aɨme ɨ mej tyuꞌujmuaꞌate ɨ yuꞌuxari jetze meyan tɨcɨn anacai pu nuꞌu ruxeꞌeveꞌe tɨ ya uvéꞌenyen aɨjna ɨ Elías?
\p
\v 11 Jesús pu ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayej tiꞌayajna. Elías pu xaa ya uveꞌenyejsin tɨ ij nain tyuꞌujájcuareꞌen mej mi majtahuaꞌa raꞌaraꞌastijreꞌen ɨ Dioj.
\v 12 Me nyajta inyaa, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ aɨn Elías ari ya uveꞌenye. Majta maɨn, camu raamuáꞌa silu ayaa mu raaruu aꞌij mej tiꞌijxeꞌevaꞌacaꞌa. Ayaa mu majta cheꞌeta manaꞌa nyaruuren inyeetzi, i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye. Pueijtzi mu majta naataꞌasin inyeetzi.
\p
\v 13 Cɨmeꞌen puꞌu ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa, aj mu mi raamuaꞌareeriꞌi tɨ aɨn aɨjna cɨmeꞌen tyuꞌutaxajtacaꞌa ɨ Juan tyaacan tɨ huaꞌamuaɨꞌɨhuacaraꞌa.
\s Jesús pu tiraahuaa seij ɨ tyamueij tɨ tzajtaꞌan seijraꞌacaa ɨ tiyaaruꞌu
\r (Mr. 9:14-29; Lc. 9:37-43)
\p
\v 14 Matɨꞌɨj maun aꞌaráꞌa aꞌu mej eꞌetyujsaɨraꞌacaa eihua ɨ tyaɨte, saɨj pu avereꞌenye ɨ Jesús jemi. Aj pu i avaꞌujtunutacaꞌa vejliꞌipuan.
\p
\v 15 Ayaa pu tirajhuaviiriꞌi tɨcɨn:
\p ―Nyavastaraꞌa, pataꞌaj raꞌancuꞌuvajxɨꞌɨn ɨ niyauj. Aɨ pu rutɨmueꞌi. Aɨj pu cɨn tirajpueiitzi huapɨꞌɨ. Muiꞌitɨ pu anajve taij tzajtaꞌa, ajta a aataꞌa.
\v 16 Nyaa nu yaꞌaraaviꞌitɨ aɨme jemi ɨ maj mueetzi jamuan áꞌujhuaꞌan mej mi tiraahuaateꞌen. Majta maɨn, camu raayɨꞌɨtɨhuaꞌa muaꞌaraa.
\p
\v 17 Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Muan mɨ saj cai aꞌatzu tyaꞌatzaahuateꞌe, mɨ saj cai máumuaꞌaree, ¿aꞌachuni puaꞌan ninyeꞌiraꞌa aucheꞌe ruveꞌeveꞌe nyej neyan huatyavaa naꞌaraꞌani muejmi jemi? ¿Ni ayan ruxeꞌeveꞌe nyej aꞌateeviꞌin para rusen cɨmeꞌe nyej neyan muejmi jemi ya huatyavaaca nyej ni rɨꞌɨ amuaaruuren? Ma saꞌaveꞌeviꞌitɨchi mɨ paꞌarɨꞌɨ.
\p Matɨꞌɨj mi a yeꞌeveꞌeviꞌitɨ.
\p
\v 18 Aj pu i Jesús raꞌajtyaꞌaxɨ aɨjna ɨ tiyaaruꞌu tɨ paꞌarɨꞌɨ tzajtaꞌa seijraꞌacaa. Aj pu i huirajraa. Cɨmeꞌen puꞌu huirajraa, tɨꞌɨqui huarúj aɨjna ɨ paꞌarɨꞌɨ.
\p
\v 19 Matɨꞌɨjta mi, aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, rujɨmeꞌe mu tyuꞌuxajtacaꞌa aɨjna jamuan ɨ Jesús. Ayaa mu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini een cɨn tyacai raayɨꞌɨtɨhuaꞌa taꞌaraa tyej raatamuariteꞌen tyaɨjna ɨ tiyaaruꞌu tɨ tzajtaꞌan seijraꞌacaa?
\p
\v 20 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa puꞌu tiꞌayajna, aꞌini caxu aꞌatzu tyaꞌatzaahuateꞌe. Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe huataujnyátacan cɨmeꞌe, tyamuaꞌa pu tiꞌivaɨreꞌe sej seyan tyaꞌatzaahuateꞌe ɨ rutzajtaꞌa tɨ ayan tyajaꞌureꞌenyen aꞌij tɨ tyajamuaꞌamitejteꞌe. Aɨ puꞌu ruxeꞌeveꞌe sej seyan tyaꞌatzaahuateꞌe cɨj caj. Tɨ puaꞌa seyan cɨj caj tyaꞌatzaahuateꞌe, aj pu xaa rɨꞌɨri sej si seyan tiraataijteꞌen amɨjna mɨ jɨri tɨcɨn: “Tichesi, atyajraꞌa a aataꞌa aꞌahuaꞌa atyaꞌana jetze tɨ veꞌe.” Ajta aɨn mɨ jɨri, ayaa xaa nyaꞌu rɨni. Ayaa puꞌu xaa nyaꞌu, tɨ puaꞌa seyan tyaꞌatzaahuateꞌe, nain xu cɨn raayɨꞌɨtɨhuaꞌa xaꞌajuꞌun.
\v 21 Ajta, sataꞌaj seyan raatamuariteꞌen saɨjna ɨ tiyaaruꞌu tɨ ayan een tɨj amɨjna, ayaa pu tyuꞌujxeꞌeveꞌe saj raatahuavii ɨ Dioj, sajta huauritziꞌiveꞌen.
\s Jesús pu ajtahuaꞌa raataxajtacaꞌa tɨ nuꞌu huamɨꞌɨni
\r (Mr. 9:30-32; Lc. 9:43-45)
\p
\v 22 Matɨꞌɨj mauj naijmiꞌi áꞌujhuaꞌanyaꞌa maujna aꞌahuaꞌa tɨ jetzen eꞌejtyámaꞌacantacaꞌa u Galileeya, Jesús pu ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu aꞌatɨ tyuꞌutatuiireꞌesin inyeetzi cɨmeꞌe i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye. Aɨ pu nyeetzi cɨmeꞌe huaꞌutatuiireꞌesin aɨme jemi ɨ tyetyaca.
\v 23 Majta maɨn, ayaa mu najeꞌicatan. Me nyajta inyaa, ayaa nu hui huatarujsin hueica xɨcaj jetze. Yaa puꞌu xaa nyaꞌu tyajaꞌureꞌenyesin.
\p Majta maɨn ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, eihua mu huataujxaamɨste matɨꞌɨj raanamuajriꞌi aꞌij tɨ tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\s Cɨmeꞌen ɨ maj cɨn tíꞌitanáꞌachitaꞌa u teyujtaꞌa
\p
\v 24 Matɨꞌɨj mi chajtaꞌa aꞌaráꞌa aujna Capernaum. Matɨꞌɨj mi seica eꞌireꞌenye jemin aɨjna ɨ Pedro. Ai mu aɨn pueen ɨ mej tyúꞌujijveꞌe maɨjna cɨmeꞌe ɨ huaꞌapua meeruꞌu ɨ tɨ cɨn tyuꞌutyavaɨreꞌesin huaꞌa teyujtaꞌa. Ayaa mu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Ni cai tiꞌinajchitan aꞌamua maeestru aɨjna ɨ huaꞌapua meeruꞌu ɨ tɨ tyuꞌutyavaɨreꞌesin u tatéyujtaꞌa?
\p
\v 25 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aa niꞌijta nyaꞌu.
\p Aj pu i Pedro utyajrupi u chiꞌita. Capu xɨ tiꞌitɨ aꞌij tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Pedro, silu Jesús pu anacai ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini timuaꞌamitejteꞌe, Simón? ¿Aꞌatyaɨnqui mejijveꞌe aɨme ɨ rey ɨ mej tieꞌijta iiyan chaanaca japua? ¿Aꞌatyaɨnqui mejijveꞌe caꞌɨn aɨme ɨ maj tiꞌituaꞌaraca ɨ mej tiꞌiraꞌatɨꞌɨcɨ, naꞌari maɨjna cɨmeꞌe aꞌachu tɨ caj seij tijchaꞌɨ? ¿Ni qui aɨme mejijveꞌe ɨ ruyaujmuaꞌa caꞌɨn qui aɨme ɨ mej seij chuejraꞌa japua eꞌemaꞌacan?
\p
\v 26 Pedro pu ayan huatanyuu tɨcɨn:
\p ―Aɨme ɨ mej seij chuejraꞌa japua eꞌemaꞌacan.
\p Ajta Jesús pu ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aɨj pu cɨn, capu ruxeꞌeveꞌe ɨ mej tyuꞌutanajchita aɨme ɨ huaꞌayaujmuaꞌa.
\v 27 Ma ajta, tyataꞌaj cai teyan huaꞌutanyuꞌucasteꞌen, ayaa paj huarɨni. Pataꞌaj hui u áꞌumeꞌen aꞌu tɨ aꞌavastɨme ɨ jaj. Pajta raꞌatyahuaꞌaxɨn ɨ cueꞌitzɨꞌɨpua a aataꞌa. Pajta, paɨjna ɨ hueꞌi, ɨ taꞌanajca paj raatyéviꞌira, pataꞌaj raꞌacánaꞌaxɨn, an pej pi yeꞌetyauni ɨ tenitaꞌa seij ɨ tumin tɨ ayan tiꞌinajchi aꞌachu cumu muaacua meeruꞌu. Pataꞌaj yaꞌaraꞌɨn ɨ tumin pataꞌaj tihuaꞌunajchiteꞌen, pajta inyeetzi cɨmeꞌe.
\c 18
\s ¿Aꞌataani eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe?
\r (Mr. 9:33-37; Lc. 9:46-48)
\p
\v 1 Ajnaꞌɨmɨ, aɨ mu avereꞌenye ɨ Jesús jemi aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Ayaa mu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌataani eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe ɨ Dioj jemi seij ɨ tɨ ta jetze ajtyamaꞌacan?
\p
\v 2 Aj pu i Jesús seij huatajee ɨ paꞌarɨꞌɨ. A eꞌitaꞌa yaꞌutára aꞌu mej eꞌereꞌeti ɨ seica.
\v 3 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ee xaa, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ ayan tiꞌayajna. Tɨ puaꞌa sacai saɨque tyuꞌumuaꞌati, tɨ puaꞌa sacai seyan rahuauca sej seyan cheꞌeta sanaꞌa runyáta saj cɨn tiꞌimuajca matɨj mɨ tɨꞌɨrii, caxu aꞌanaj aꞌutyaruti ɨ tajapua Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe.
\v 4 Aɨj pu cɨn ayan tiꞌen. Aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ ayan huataujseijrata tɨ cai tiꞌitɨ cɨn ruxeꞌeveꞌe, ayaa pu xaa eenyaꞌa aꞌame tɨj aijna i paꞌarɨꞌɨ. Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe ɨ Dioj jemi.
\v 5 Ajta, aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ ayan raꞌancureꞌeviꞌitɨn nyenyuucajtzeꞌen seij ɨ paꞌarɨꞌɨ tɨj aijna, aɨjna ɨ tevi, aɨ pu ajta naꞌancureꞌeviꞌitɨ inyeetzi.
\s Tɨ puaꞌa aꞌatɨ caꞌanijraꞌa rataꞌan saɨj tɨ tyaꞌutáꞌɨtzeen ɨ Dioj jemi
\r (Mr. 9:42-48; Lc. 17:1-2)
\p
\v 6 ’Aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ aꞌij puaꞌa tiruꞌutyáꞌan ɨ tzajtaꞌan ɨ ruxaꞌaj paꞌarɨꞌɨ tɨ ayan naꞌatzaahuateꞌe tɨj aijna, ayaa pu tɨꞌɨjtzɨ́ꞌɨ aɨn ɨ aꞌatɨ, anacai maj maun u raꞌacáaviꞌire ɨ tetej saꞌunijraꞌa tɨ veꞌe mataꞌaj raꞌatyajraini a aataꞌa tɨ ij aɨn aꞌujamɨn.
\v 7 Cuiꞌi xaa huaꞌa jemi, aɨme ɨ maj yan aꞌuchaatɨme iiyan chaanaca japua, ɨ maj majta caꞌanijraꞌa huaꞌataꞌaca ɨ seica mej mi autyaturan ɨ Dioj jemi. Ayaa pu tyujuꞌujxeꞌeveꞌe mej mi ɨ seica ayan autyaturan ɨ Dioj jemi. Ma ajta, cuiꞌi xaa nyaꞌu aɨjna jemi tɨ ayan caꞌanijraꞌa huaꞌataꞌaca mej mi meyan huarɨni.
\p
\v 8 ’Patɨꞌɨj autyaturan ɨ Dioj jemi, tɨ puaꞌa peyan tiruꞌujpuaꞌajteꞌen ɨ a jetze, peyan tɨcɨn nyamuajcaꞌa pu puéenyaꞌa, naꞌari nyaɨɨca pu puéenyaꞌa, ayaa nu tiꞌimuaxaateꞌe. Paraꞌantiveijche, pej pi ma ruuraini. Eecan pu eitzeꞌe timuaatyavaꞌɨri paj aꞌutyaturan seij cɨmeꞌe ɨ amuajcaꞌa, naꞌari seij cɨmeꞌe ɨ aɨɨca ajna Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe, ajna paj aꞌaruuri puaꞌame jemin. Naꞌari pacai peyan huarɨni, huaꞌapuaca paj cɨn ɨ amuajcaꞌa naꞌari huaꞌapuaca cɨn ɨ aɨɨca paj utyarute ajna aꞌahuaꞌa aꞌu tɨ cai aꞌamɨꞌɨni ɨ taij.
\v 9 Ajta, tɨ puaꞌa peyan jetzen tiruꞌujpuaꞌajteꞌen muaꞌa jɨꞌɨ paɨjna ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, aiitátɨchi. Ma paj ruuraini. Eecan pu timuaatyavaꞌɨri paj peyan aꞌutyarute seij cɨmeꞌe ɨ muaꞌa jɨꞌɨ ajna Dioj tɨ tieꞌijta. Naꞌari cai, ayaa paj huaꞌapuaca cɨn ajjɨꞌɨsi tɨꞌɨj an mujáꞌujɨsin aꞌu tɨ cai aꞌanaj aꞌamɨꞌɨni ɨ taij.
\s Cɨmeꞌen ɨ canyaꞌa tɨ áꞌuvej
\r (Lc. 15:3-7)
\p
\v 10 ’Rɨꞌɨ xuꞌu muan sej si cai aꞌij puaꞌa huajaꞌuseijra saɨj tɨ auj cɨleꞌen. Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, aɨme ɨ mej tiꞌivaɨreꞌe ɨ tajapua, ɨ maj majta huaꞌachaɨ muaꞌaraꞌani, aꞌanaj tɨ naꞌa, aɨ mu huatyáuu jemin ɨ tɨ nyeꞌiyaꞌupua tɨ eꞌeseijreꞌe ɨ tajapua.
\v 11 Ayaa nu een cɨn aꞌuveꞌeme inyaa, i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye nyej ni huaꞌa japua huanyuuni aɨjna tɨ áꞌuvej.
\p
\v 12 ’¿Aꞌini tyajamuaꞌamityejtyeꞌe aꞌij tɨ huarɨni aꞌatɨ tɨ anxɨte huaꞌajyaꞌamua ɨ canyaꞌaxɨ? Tɨ puaꞌa saɨj aꞌuveti ma aꞌahuaꞌa, ¿ni cai ayan rɨni? Aɨ pu huajaꞌutyahuiiteꞌesin naijmiꞌica ɨ seica anna jɨri jetze. U pu aꞌumaꞌa aꞌame tɨ ij raaraꞌahuauni aɨjna tɨ áꞌuvej.
\v 13 Ajta, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Ayaa pu tiꞌayajna, tɨ puaꞌa aɨn meꞌe yáꞌutyauni, eitzeꞌe pu rɨꞌɨ tiraataꞌixaa aɨjna cɨmeꞌe tɨ raatyau ɨ tɨ áꞌuvej, cai mɨ seica ɨ tɨ ari huájaꞌutyáhuiitaꞌacaa.
\v 14 Ayaa pu cheꞌeta naꞌa een aɨjna jemi aɨjna ɨ tɨ amueꞌiyaꞌupua tɨ tajapua eꞌeseijreꞌe. Capu aꞌatzu raxeꞌeveꞌe tɨ saɨj aꞌuveti tɨ cɨleꞌen tɨj aijna i paꞌarɨꞌɨ.
\s Aꞌij tyaj nuꞌu yeꞌi tiraatauuni ɨ taꞌihuaaraꞌa
\r (Lc. 17:3)
\p
\v 15 ’Tɨ puaꞌa aꞌihuaaraꞌa tiꞌitɨj cɨn autyaꞌɨtzen mueetzi jemi, ayaa paj huarɨni. Aricu, u aꞌutaꞌixaateꞌe aviitzi cɨmeꞌe ɨ tɨ cɨn autyaꞌɨtze mueetzi jemi. Tɨ puaꞌa aɨn muaꞌantzaahuateꞌen, muaa paj xaa raamueꞌitɨ ɨ aꞌihuaaraꞌa sej si sajtahuaꞌa ruꞌihuaamuaꞌa xaꞌaraꞌani tyamuaꞌa naa.
\v 16 Ma ajta, tɨ puaꞌa cai muaꞌantzaahuateꞌen, pataꞌaj seica anviꞌitɨn aɨjna jemi, huaꞌapuaca mej mi raamuaꞌaree tɨ puaꞌa muaꞌantzaahuateꞌen nusu cai. Tɨ puaꞌa aꞌihuaaraꞌa cai muaꞌantzaahuateꞌen, aɨme ɨ maj huaꞌapua ayaa mu tyuꞌutaxajta tɨ ayan tiꞌayajna ɨ paj cɨn jetzen tíꞌijpuaꞌajteꞌe aɨjna ɨ aꞌihuaaraꞌa.
\v 17 Ajta eꞌeyan, tɨ puaꞌa cai huaꞌantzaahuateꞌen ɨ maj huaꞌapua, pataꞌaj huaꞌutaꞌixaateꞌen naijmiꞌica ɨ mej tyujsaꞌɨri. Ajta, tɨ puaꞌa aꞌihuaaraꞌa cai huaꞌantzaahuateꞌen aɨme, ayaa paj cheꞌeta panaꞌa raruuren patɨj huaꞌaruure aɨme ɨ maj cai ajtyamaꞌacan muejmi jetze nusu aɨme ɨ maj tyúꞌujijveꞌe uꞌuvieernu jetze maꞌacan.
\p
\v 18 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, satɨj sanaꞌa sej tiéꞌijmɨ iiyan chaanaca japua, Dioj pu ayan cheꞌeta naꞌa tiéꞌijmɨ u tajapua. Ajta satɨj sanaꞌa sej huataꞌaca iiyan chaanaca japua, Dioj pu ayan cheꞌeta naꞌa huataꞌaca u tajapua.
\p
\v 19 ’Nyajta nu neyan tyajaꞌamueꞌixaateꞌe mɨ sej iiyan chaanaca japua huatyáuu tɨ puaꞌa seyan cheꞌeta sanaꞌa tiruꞌumuaꞌareera mɨ sej huaꞌapua saɨjna cɨmeꞌe aꞌij sej yeꞌi tiꞌijhuaviiran ɨ Dioj jemi, aɨjna tɨ nyeꞌiyaꞌupua ayaa pu cheꞌeta naꞌa áꞌamuaruuren aꞌij sej tiꞌijhuavii.
\v 20 Ayaa pu hui teꞌeme, aꞌini aꞌu tɨ naꞌa maj eꞌetyujsaꞌɨri nyenyuucajtzeꞌe, au nu aꞌutyaváa naꞌame huaꞌa tzajtaꞌa. Capu amɨn aꞌij tɨ puaꞌa mahuaꞌapua manaꞌa naꞌari mahueica manaꞌa.
\p
\v 21 Ajta aɨn ɨ Pedro, aɨ pu avereꞌenye ɨ Jesús jemi. Ajta ayan tiraataihuaꞌuri tɨcɨn:
\p ―Nyavastaraꞌa, ¿aꞌachuni puaꞌamua ruxeꞌeveꞌe nyej tiraatauuniꞌi ɨ nyeꞌihuaaraꞌa tɨ puaꞌa tiꞌitɨj cɨn autyaꞌɨtzen nyeetzi jemi? ¿Ni qui aráhuaꞌapuá puaꞌamua?
\p
\v 22 Jesús pu ayan huatanyuu tɨcɨn:
\p ―Canu neyan raataxajta yee aráhuaꞌapua, silu hueicate japuan tamuaamuataꞌa japuan aráhuaꞌapua.
\s Cɨmeꞌen aɨjna tɨ téꞌechaɨcaꞌa tɨ ajta cai tihuaꞌatauuniꞌiramɨꞌɨcaa
\p
\v 23 ’Ayaa pu tiꞌijxeꞌeveꞌe ɨ Dioj mej mi tiꞌihuáuruuniꞌi seij majta seij. Naꞌari cai, ayaa pu cheꞌeta naꞌa huaꞌuruuren tɨj aɨjna ɨ rey tɨ ayan tiꞌijxeꞌevaꞌacaꞌa tɨ raaxaꞌapɨꞌɨntareꞌen aꞌachu maj caj téꞌechaɨcaꞌa aɨme ɨ maj ravaɨraꞌacaꞌa.
\v 24 Puꞌuri pu autyejche tɨ ayan tiraaxaꞌapɨꞌɨntareꞌen, matɨꞌɨj seij aꞌureꞌenyejte jemin tɨ eihua téꞌechaɨcaꞌa, aꞌachu cumu tamuaamuataꞌa viꞌiraꞌa meeruꞌu.
\v 25 Ajta aɨjna tɨ téꞌechaɨcaꞌa, capu tiꞌituaavaꞌacaa ɨ tɨ cɨn tiraanajchiteꞌen. Aɨj pu cɨn, ɨ rey ayan tyuꞌutaijtacaꞌa maj nuꞌu huáꞌutuaani aɨjna ɨ tyaataꞌa, ajta ɨraꞌaraꞌan, majta ɨ tɨꞌɨrii asta nain tɨ tíꞌijchaɨcaꞌa. Ayaa pu tyuꞌutaijtacaꞌa tɨ ij tiraanajchiteꞌen nain aꞌachu tɨ téꞌechaɨcaꞌa.
\p
\v 26 ’Aj pu i aɨn tɨ téꞌechaɨcaꞌa titunutacaꞌa a vejliꞌipua ɨ rey jemi. Eihua pu rajée tɨcɨn: “Paucheꞌe nyechuꞌevaꞌa. Nyaa nu xaa timuaanajchiteꞌesin nain cɨmeꞌe aꞌachu nyaj timuaꞌachaɨreꞌe.”
\v 27 Ajta aɨjna tɨ rajijveꞌe, aɨ pu ráꞌancuꞌuvajxɨ. Tiraatauuniꞌiriꞌi nain cɨmeꞌe ɨ tɨ téꞌechaɨcaꞌa. Aj pu i raatátuaa.
\p
\v 28 ’Cɨmeꞌen puꞌu huirajraa aɨjna tɨ ravaɨreꞌe, aj pu i seij huátyau tɨ ayan ajta tiraꞌachaɨraꞌacaa. Anxɨte meeruꞌu puꞌu téꞌechaɨcaꞌa. Aɨ pu raatyeeviꞌi. Tɨꞌɨqui autyejche tɨ raꞌanteeviꞌi cɨjpaaraꞌan jetze. Caꞌanin pu cɨn ayan tiraataijtacaꞌa tɨcɨn: “Tinaanajchiteꞌe aꞌachu paj tinaꞌachaɨreꞌe.”
\p
\v 29 ’Aj pu i titunutacaꞌa aɨjna tɨ ajta ayan ravaɨraꞌacaa aɨjna ɨ rey. Ayaa pu tiratajee tɨcɨn: “Paucheꞌe nyechuꞌevaꞌa. Nyaa nu tiꞌimuaanajchiteꞌen.”
\p
\v 30 ’Ma ajta aɨjna ɨ saɨj, capu raataxeꞌeve, silu iyaꞌuraa. Ajta eꞌeyan raataijtacaꞌa maj nuꞌu raꞌityaanan asta naꞌa cai tiraanajchiteꞌen nain aꞌachu tɨ téꞌechaɨcaꞌa.
\v 31 Majta maɨn ɨ seica ɨ maj ravaɨreꞌe aɨjna ɨ rey, matɨꞌɨj tyuꞌuseij aꞌij tɨ tiꞌitɨj huarɨj, matɨꞌɨj mi u aꞌujuꞌun jemin ɨ tɨ tihueꞌijteꞌe. Nain mu raataꞌixaa aꞌij tɨ tiꞌitɨj huarɨj.
\p
\v 32 ’Ajta aɨn ɨ rey, tɨꞌɨqui raataijtacaꞌa aɨjna ɨ tɨ ravaɨreꞌe. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Muaa pej nyavaɨreꞌe, huapɨꞌɨ pej aꞌij puaꞌa tiꞌitevi. Nyaa nu timuaatauuniꞌiriꞌi nain cɨmeꞌe aꞌachu paj tinaꞌachaɨraꞌacaꞌa nyaɨjna cɨmeꞌe ɨ pej peyan tinajhuaviiriꞌi.
\v 33 ¿Ni cai ayan tiraavijtyaꞌacaa pej peyan cheꞌeta panaꞌa raꞌancuꞌuvajxɨꞌɨn ɨ axaꞌaj tevi tɨ nyavaɨreꞌe nyatɨj nyajta inyaa timuaꞌancuꞌuvajxɨ mueetzi?”
\p
\v 34 ’Ajta aɨn tɨ tiꞌiraijteꞌe, eecan pu huatanyuꞌucacaꞌa aɨjna jemi. Aj pu i aun tyuꞌutatuii aɨme jemi ɨ maj huaꞌanaamɨca mej mi raꞌityaanan asta naꞌa cai nain tiraanajchiteꞌen aꞌachu tɨ téꞌechaɨcaꞌa.
\p
\v 35 ’Ajta aɨn tɨ nyeꞌiyaꞌupua tɨ tajapua eꞌeseijreꞌe, ayaa pu cheꞌeta naꞌa áꞌamuaruuren seij ajta seij tɨ puaꞌa pacai tiraatauuniꞌi ɨ aꞌihuaaraꞌa tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe.
\c 19
\s Cɨmeꞌen aɨme ɨ mej eꞌitaꞌa aꞌutacɨ́ꞌɨca
\r (Mr. 10:1-12; Lc. 16:18)
\p
\v 1 Tɨꞌɨj Jesús raatapuaꞌajtacaꞌa tɨ ayan tihueꞌixaateꞌe, tɨꞌɨqui aun aꞌarajraa aun tɨ aꞌutyacaꞌa u Galileeya. Ajta antaraa utan pujmeꞌen ɨ atyaꞌana jetze u Jordán. Au pu aꞌaráꞌa tɨj naꞌa au tɨ huacaꞌa u Judea.
\v 2 Eihua mu tyaɨte aꞌucɨ́j jamuan. Ajta au pu tihuaꞌuhuaa ɨ mej tíꞌicucuiꞌicaa.
\p
\v 3 Aj mu mi seica eꞌireꞌenye ɨ Jesús jemi. Fariseos mu pueen aɨme. Aɨme majhuaucaꞌa mej raatyamueꞌitɨn tɨ ij airaꞌɨtzen tiꞌitɨj cɨmeꞌe. Ayaa mu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Ni qui aꞌij tiꞌirɨꞌɨri tɨ aꞌatɨ ayan ma ruuraini ɨ ruꞌɨj tiꞌitɨj cɨmeꞌe, tiꞌitɨj tɨ naꞌa, capu amɨn aꞌij?
\p
\v 4 Jesús pu ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―¿Ni qui sacai aꞌanaj raꞌujijve ɨ yuꞌuxari jetze tɨ cɨmeꞌen yee aɨn tɨ nuꞌu anacai huaꞌutaahuacaꞌa ɨ tyaɨte, ayaa pu naijmiꞌi huataahuacaꞌa ɨ tyaataꞌa, ajta ɨ jɨitaꞌa?
\v 5 Ajta ayan tyuꞌuxajtacaꞌa ajnaꞌɨmɨ tɨcɨn: “Aɨj pu cɨn aɨn tyaataꞌa ajtaméj ɨ ruvaujsimuaꞌa jemi. Ruꞌɨj pu nuꞌu jamuan huatyaturaasin. Majta maɨn ɨ maj huaꞌapua, ayaa mu huataujruurejsin cumu saɨj puꞌu ɨ tevi.”
\v 6 Ayaa puꞌi tiꞌen, camu cheꞌe huaꞌapua manaꞌa silu cumu saɨj puꞌu. Aɨj pu cɨn, ɨ tɨ Dioj huaꞌantyánajchi, micheꞌe cai ajtáujhuaꞌanan ɨ tyaɨte.
\p
\v 7 Aj mu mi meyan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa ayan tiꞌéenyeꞌen, ¿aꞌini een cɨn tyuꞌutaijtacaꞌa aɨjna ɨ Moisés tyaacan tɨ nuꞌu aꞌatɨ ruꞌɨj aɨn huatapijteꞌen ɨ papee tiꞌitɨ ɨ tɨ cɨn ma ruuraini?
\p
\v 8 Jesús pu ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu een cɨn Moisés ayan amuaataꞌa tɨ aꞌatɨ ruꞌɨj ɨ papee huatapijteꞌen mej mi raamuaꞌaree tɨ ma ruurai ɨ ruꞌɨj aꞌini capu tiꞌitɨ aꞌamua jetze tasiseiri sej si rɨꞌɨ tihuaꞌajchaɨ ɨ seica. Ayaa pu xaa Moisés amuaataꞌa. Ma ajta, capu ayan eenyaꞌa ɨ jajcua ɨmɨ.
\v 9 Ayaa nu hui tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Capu rɨꞌɨri tɨ aꞌatɨ chaꞌa naꞌa ma ruuraini ɨ ruꞌɨj. Ai puꞌu aɨn pueen ɨ tɨ cɨn rɨꞌɨri tɨ aꞌatɨ ma ruuraini ɨ ruꞌɨj. Tɨ puaꞌa aɨn jɨraꞌaraꞌan seij jamuan tiꞌihuaujxanaꞌacɨreꞌen, aj pu xaa íꞌirɨni tɨ ma ruuraini. Ajta aɨn cɨnaꞌaraꞌan tɨ ayan chaꞌa naꞌa ma ruurai ɨ ruꞌɨj, tɨ puaꞌa eꞌeyan seij ancureꞌeviꞌitɨn ɨ jɨitaꞌa, aɨ pu tyuꞌuxanaꞌacɨre aɨjna jemi ɨ tɨ ma ruurai. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 10 Majta maɨn ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa ayan een aɨme jemi ɨ maj nyejnyaꞌɨche, ayaa pu titaꞌamitejteꞌe ityejmi aɨjna cɨmeꞌe, ayaa pu tiꞌixaꞌapɨꞌɨn maj cai nyéjnyaꞌɨcha.
\p
\v 11 Ajta Jesús pu ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn: ―Camu naijmiꞌi meyan yauꞌeitaa muaꞌajuꞌun, silu aɨ muꞌu ɨ tɨ Dioj huaꞌutaꞌa mej mi meyan tyaꞌutaviicueꞌi ruxéꞌeviꞌiraꞌa cɨmeꞌe.
\v 12 Ayaa puꞌu een aꞌini ayaa pu tihuaꞌucɨꞌɨ seica tɨj naꞌa maj huanunuꞌeihuacaꞌa. Majta seica, ayaa mu eꞌen aꞌini tyetyaca mu meyan huaꞌuruu. Majta seica, aɨ mu raaxaꞌapɨꞌɨntare rujɨɨmuaꞌa mej mi tyeꞌentyarute ɨ Dioj jemi. Aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ ayan tiraayɨꞌɨtɨ, cheꞌe aɨn ayan huarɨni.
\s Jesús pu rɨꞌɨ tihuaꞌutyajtuaa ɨ tɨꞌɨrii ɨ maj cɨleꞌen
\r (Mr. 10:13-16; Lc. 18:15-17)
\p
\v 13 Majta maɨn ɨ seica, tɨꞌɨrii mu a aꞌaveꞌeviꞌitɨ ɨ Jesús jemi tɨ ij aɨn huaꞌajtamuareꞌen, ajta tɨ ij Dioj jemi raatyajhuauni aɨme cɨmeꞌe. Majta maɨn ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, aɨ mu aꞌutyajhuii maj huaꞌajtyaꞌaxɨꞌɨn aɨme ɨ maj tɨꞌɨrii aꞌavéꞌeviꞌitɨxɨ.
\v 14 Ajta aɨn, Jesús, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Sataꞌaj huaꞌutaꞌan mɨ tɨꞌɨrii mej ye veꞌereꞌenyen nyeetzi jemi. Caxu hueꞌijmɨjra, aꞌini aɨme ɨ mej aꞌutyáuu ɨ Dioj jemi, naimiꞌi mu meyan eꞌen matɨj maɨme mɨ tɨꞌɨrii.
\p
\v 15 Aj pu i huaꞌamuutzeꞌen huaꞌavaꞌamuaraꞌaxɨ aɨjna ɨ Jesús. Ajta iyaꞌuraa.
\s Tyamuei tɨ chijtyaanicaꞌa tyuꞌutaxajtacaꞌa jamuan ɨ Jesús
\r (Mr. 10:17-31; Lc. 18:18-30)
\p
\v 16 Ajta saɨj pu eꞌireꞌenye ɨ Jesús jemi. Tyaataꞌa aɨjna. Aj pu i ayan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Maeestru mɨ paj rɨꞌɨ metyáumuaꞌaree, ¿tiꞌitaani iꞌi xaꞌapɨꞌɨn tɨ ruxeꞌeveꞌe nyej ni neyan huarɨni tɨ i ayan naacɨꞌɨti nyaj ruuri naꞌaraꞌani ɨ Dioj jemi tɨj naꞌa rusen cɨmeꞌe?
\p
\v 17 Jesús pu ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn: ―¿Aꞌini een cɨn peyan tiꞌinyejee paɨjna cɨmeꞌe nyej rɨꞌɨ metyáumuaꞌaree caꞌɨn qui inyaa rɨꞌɨ nyetiꞌitevi? Saɨj puꞌu aɨn pueen tɨ rɨꞌɨ metyáumuaꞌaree; ai pu aɨn pueen ɨ Dioj. Tɨ puaꞌa peyan raxeꞌeveꞌe tɨ muaacɨꞌɨti pej peyan ruuri puaꞌaraꞌani ɨ Dioj jemi, pataꞌaj peyan raꞌaraꞌastijreꞌen aꞌij tɨ tyuꞌutaijtacaꞌa ɨ Dioj.
\p
\v 18 Aj pu i ayan tiraataihuaꞌuriꞌi aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨcɨn:
\p ―¿Tiꞌitaani nyuucarijraꞌa naꞌaraꞌastijreꞌen?
\p Jesús pu ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aijna nyaꞌu tɨ ayan huataujmuaꞌa yee capej tiꞌityacuiꞌica, ajta aɨjna tɨ cɨmeꞌen yee capaj tiꞌixanaꞌacɨraꞌa, ajtahua seij tɨ ayan yee capej tiꞌinahuaꞌa, capaj pajta aꞌatɨ hueꞌitzi cɨn tiꞌixaatyaꞌa.
\v 19 Ajta pu hui ayan tyuꞌutaijtacaꞌa ɨ Dioj aɨjna cɨmeꞌe paj nuꞌu huaꞌajtzaahuatiꞌiraꞌa ɨ ataata, pajta ɨ anaana. Pajta, peyan huarɨni pej pi peyan rɨꞌɨ tirajchaꞌɨ ɨ axaꞌaj tevi patɨj asaɨj.
\p
\v 20 Ajta aɨjna ɨ tyamueij, ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Nain nu cɨn tyaꞌaraꞌaste tɨj naꞌa tiꞌipuaꞌamua. ¿Tiꞌitaani auj naꞌaturaateꞌe?
\p
\v 21 Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa ayan timuaꞌaraanajchi pej nain cɨn tyaꞌaraꞌasten, ayaa paj huarɨni. Aricu, nain tyuꞌutuaachi ɨ tiáꞌa. Pajta huaꞌuraꞌan ɨ tumin aɨme ɨ maj cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi. Tɨ puaꞌa peyan huarɨni, eecan papuꞌu raꞌancuraꞌasin ɨ tajapua ɨ Dioj jemi. Aj papuꞌu xaa, mu aꞌutaꞌiyiꞌi pataꞌaj nyeetzi jamuan áꞌuchaꞌacanyeꞌen. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 22 Tɨꞌɨj ayan tiraanamuajriꞌi aꞌij tɨ Jesús tyuꞌutaxajtacaꞌa, aj pu i utyaavatzɨ ɨ tzajtaꞌan aɨjna ɨ tyamueij. Huatáujxaamɨjte aꞌini eihua pu tíꞌijchaɨcaꞌa.
\p
\v 23 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa tɨcɨn:
\p ―Ayej xaa nyaꞌu tiꞌayajna. Tyamuaꞌa pu tiꞌimuareꞌeri maj aꞌutyarute ajna Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe aɨme ɨ chijtyaani.
\v 24 Nyajta neyan tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Eitzeꞌe pu muareꞌeri tɨ chijtyaani aꞌutyarute ajna Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe cai tɨ cameeyuꞌu anaarute tiꞌitɨ pɨꞌɨseꞌe jetze tɨ anacun.
\p
\v 25 Majta aɨme, matɨꞌɨj meyan tiraanamuajriꞌi, eecan mu aꞌij tyaꞌutaseij. Majta meyan tyuꞌurihuaꞌu tɨcɨn:
\p ―¿Tɨ puaꞌa ayan tiꞌeenyeꞌen, ai taꞌuj naꞌa tiꞌirɨꞌɨri tɨ aꞌatɨ aun aꞌutyaturan aꞌu tɨ Dioj eꞌeseijreꞌe?
\p
\v 26 Aj pu i Jesús huaꞌuseij. Ajta ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aɨme jemi ɨ tyetyaca, capu xaa aꞌij tiꞌirɨꞌɨri. Ma ajta, aɨ pu xaa raayɨꞌɨtɨ ɨ Dioj.
\p
\v 27 Ajta aɨjna ɨ Pedro, ayaa pu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Tyajta ityan, nain tu teri me tyauhuáꞌaxɨ ɨ tyej tíꞌijchaɨcaꞌa tyej ti áꞌujhuaꞌanyeꞌen aꞌa jamuan. ¿Tiꞌitaani taacɨꞌɨti ityejmi?
\p
\v 28 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe. Ajna xɨcajraꞌa jetze tɨ Dioj nain cɨn tíꞌijajcuareꞌen, inyaa, i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye, ajna nyatɨꞌɨj antiyeijxɨꞌɨn japuan ɨ nyaꞌɨpua, ayaa pu seiraꞌa aꞌame tyamuaꞌa naa mej mi atanyéjnyeꞌere. Sajta muan mɨ sej nya jamuan áꞌujhuaꞌan, ayaa xu cheꞌeta sanaꞌa antiraꞌase japuan ɨ aꞌamuaꞌɨpua, seij sajta seij. Tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua xu araꞌase muan, ajta ayan tyaꞌaraꞌase ɨ aꞌamuaꞌɨpua. Aj xu si seyan tihuaꞌuxaꞌapɨꞌɨntariꞌireꞌen aɨme tyaɨtejraꞌa ɨ mej Israel jetze ajtyamaꞌacan, aɨme tyaɨtejraꞌa mej meyan tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase.
\p
\v 29 ’Nyajta neyan tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ tiꞌitɨ aꞌuraini aɨjna cɨmeꞌe tɨ áꞌuchaꞌacanyeꞌen nyeetzi jamuan, tɨ puaꞌa chiꞌi, nusu rujaꞌatzimuá naꞌari rucuꞌutzimuá o rujuutzimuaꞌa, caꞌɨn rutaata, runaana naꞌari tɨ puaꞌa yaꞌuraini ɨ chuej tɨ japuan tiꞌihuasteꞌe, ayaa pu tiꞌijcɨꞌɨti. Tɨ puaꞌa saɨj naꞌa ɨ tɨ yáꞌujɨsin, ayaa pu tiraacɨꞌɨti aꞌachu cumu anxɨte ɨ tiꞌitɨ. Ajta, ayan tiraacɨꞌɨti tɨ ruuri aꞌaraꞌani tɨj naꞌa rusen cɨmeꞌe ajna Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe.
\v 30 Ajta, ayaa pu hui ajta teꞌeme: muiꞌitɨ ɨ maj nuꞌu vaꞌacan cɨn títyatatí ɨ Dioj jemi ijii, aɨ mu cɨleenyeꞌen cɨn títyatatyáꞌa muaꞌajuꞌun jemin ɨ Dioj. Majta muiꞌitɨ ɨ maj nuꞌu cɨleꞌen cɨn títyatatí ɨ Dioj jemi ijii, aɨ mu vaꞌacan cɨn títyatatyáꞌa muaꞌajuꞌun aɨjna xɨcajraꞌa jetze tɨ jetzen Dioj tyuꞌutaijta.
\c 20
\s Cɨmeꞌen aɨme ɨ mej tiꞌimɨjhuacaraꞌa ɨ uuva tzajtaꞌa
\p
\v 1 ’Ayaa pu ajta tieꞌijta ɨ Dioj aɨjna tɨ cɨn antyujmuaꞌaree. Ayaa pu rɨcɨ tɨj aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ raahuii uuva tiꞌitɨ. Tapuaꞌarijmaꞌaca pu nuꞌu huirajraa tɨ ij huaꞌutaꞌinen aɨme ɨ mej tyuꞌumuareꞌen aꞌu tɨ tyajaꞌahuasteꞌe.
\v 2 Ayaa pu tihuaꞌuxaꞌapɨꞌɨntariꞌiriꞌi tɨ ayan tihuaꞌunajchiteꞌen aꞌachu cumu sei tumin. Aj pu i huaꞌutaityacaꞌa maj áꞌucɨɨnye aꞌu tɨ eꞌereꞌevee ɨ uuva.
\p
\v 3 ’Ajtahuaꞌa pu huirajraa aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨꞌɨj ari eꞌitaꞌa huatyamaꞌaca ɨ xɨcaj. Seica pu ajta huajaꞌutyau ajna aꞌu maj áꞌujsaꞌupi. Camu tiꞌitɨj muaraꞌacaa.
\v 4 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn: “Sericu muan, sej si yeehui tyajaꞌuvaꞌamuareꞌen aꞌu nyej uuva aꞌuuhuii, nyajta neyan tyajamuaanajchiteꞌen aꞌachu tɨ tiraavijteꞌe.” Matɨꞌɨj mi áꞌujuꞌun.
\p
\v 5 ’Ayaa pu cheꞌeta naꞌa huarɨj aɨjna ɨ aꞌatɨ. Ajtahuaꞌa pu nuꞌu huirajraa aꞌatzaj cumu tacuarixpua. Ajtahuaꞌa, tɨꞌɨj ari vejliꞌi caame ɨ xɨcaj, ayej cheꞌeta naꞌa rɨjcaa.
\v 6 Ajtahuaꞌa pu huirajraa tɨꞌɨj ari ancaruti ɨ xɨcaj. Ajtahuaꞌa pu seica áꞌutyau ɨ maj eꞌetyuꞌuucaꞌa.
\p ’Ayaa pu tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn: “¿Aꞌini een cɨn seyan huatyáuu tɨj naꞌa áꞌaraꞌapuaꞌa ɨmɨ? ¿Ni sacai tiꞌitɨj maaj áꞌajmuáreꞌe?”
\v 7 Ayaa mu tyuꞌutanyúu tɨcɨn: “Capu yee aꞌatɨ taꞌinye.” Ayaa pu ij tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn: “Sericu sajta muan, sej si tyajaꞌuvaꞌamuareꞌen aꞌu nyej uuva aꞌuuhuii.”
\p
\v 8 ’Tɨꞌɨj huatéchumuaꞌaracaꞌa, aj pu i raatajé ɨ saɨj tɨ tihueꞌijteꞌe ɨ mej tiꞌimɨjhuaca. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Pataꞌaj u huájaꞌutájeeve aɨme ɨ mej tiꞌimɨjhuaca pataꞌaj tihuaꞌunajchiteꞌen. Pajta, pataꞌaj yeehui peyan autyejcheni aɨme jemi ɨ maj cai iiyaꞌata aꞌutyajhuii. Pajta peyan raꞌantipuaꞌariteꞌen aɨme jemi ɨ maj anacai aꞌutyajhuii.”
\p
\v 9 ’Aj mu mi eꞌireꞌenye aɨme ɨ maj antyajrupi tɨꞌɨj ari ancaruti ɨ xɨcaj. Aɨ pu tihuaꞌunajchi seij ajta seij nain cɨmeꞌe ɨ sei tumin.
\v 10 Ajta eꞌeyan tɨꞌɨj huaꞌucɨ́ꞌɨ tɨ aɨme tyuꞌunajchiteꞌen ɨ maj anacai antyajrupi, ayaa mu tyúꞌurixaatyaꞌacaa tɨcɨn: “Eitzeꞌe pu tiꞌitacɨꞌɨti ityejmi.” Ma ajta cai, capu. Aɨ pu ajta ayan tihuaꞌunajchi sei tumin chaꞌata naꞌa, seij ajta seij.
\p
\v 11 ’Matɨꞌɨj raꞌancuraꞌa, aɨ mu autyajhuii maj huaujnyuusteꞌen maɨjna jemi ɨ tɨ tichuéj.
\v 12 Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Aɨme ɨ maj cai iiyaꞌata antyajrupi, sei hora muꞌu tyuꞌumuarej. Ma pajta muaa, ayaa paj cheꞌeta panaꞌa tihuaꞌunajchi patɨj titaanajchi ityejmi. Tyajta ityan, nain tu yee cɨn tyaꞌutaviicueꞌiriꞌi, tyajta tiꞌimuariꞌista, tyajta nain tu cɨn tɨj naꞌa tyuꞌuxɨracaꞌa tɨj naꞌa áꞌaraꞌapuaꞌa ɨmɨ.”
\p
\v 13 ’Ajta aɨn, ayaa pu tiraataꞌixaa seij tɨ anacai antyajrupi tɨcɨn: “Casiꞌi, nyaꞌamiincu. Canu aꞌij puaꞌa muaruure. ¿Ni qui pacai peyan tyuꞌutaꞌa muaꞌanyuuca cɨmeꞌe pej peyan tyuꞌumuareꞌen sei tumin cɨmeꞌe?
\v 14 Maꞌacui icu, ancuraꞌa ɨ pej raamueꞌitɨ. Aricu. Ayaa nuꞌu yee raxeꞌeveꞌe nyej neyan cheꞌeta nyanaꞌa timuaanajchiteꞌen mueetzi nyatɨj tiraanajchi nyaɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ antyajrupi tɨꞌɨj ari ancuraꞌaruti ɨ xɨcaj.
\v 15 ¿Ni cai ayan yee tiꞌinyecɨꞌɨti nyej neyan huarɨni aꞌij nyej tiꞌijxeꞌeveꞌe nyaɨjna cɨmeꞌe ɨ nyej tiꞌituave, caꞌɨn peyan chueere paɨjna cɨmeꞌe nyej rɨꞌɨ tihuaꞌajchaꞌɨ?” ―Ayaa pu nuꞌu tiraataꞌixaa.
\p
\v 16 Aj pu i Jesús ayan tɨcɨn:
\p ―Aɨj pu cɨn, aɨme ɨ maj cai anacai antyajrupi, aɨ mu anaraꞌasi, majta maɨn ɨ maj anacai antyajrupi, aɨ mu uveꞌetyajtɨri.
\s Hueicacajretze pu raataxajtacaꞌa aɨjna ɨ Jesús tɨ nuꞌu huamɨꞌɨni
\r (Mr. 10:32-34; Lc. 18:31-34)
\p
\v 17 Tɨꞌɨj ari Jesús an aꞌujnyejsin anna Jerusalén, majta aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, aj pu i huaꞌutajee rujɨmeꞌe. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p
\v 18 ―Tuꞌuri aꞌujnyejsin anna Jerusalén. Ajta saɨj pu hui nyeetzi tyuꞌutatuiireꞌesin i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye. Huaꞌutatuireꞌesin aɨme ɨ mej tiꞌijta u huaꞌateyujtaꞌa, ajta aɨme ɨ mej tyeꞌeyuꞌuxaca. Aɨ mu tyuꞌutaꞌasin mej mi naajeꞌica.
\v 19 Majta naꞌanviꞌitɨn aɨme jemi ɨ maj seij chuejraꞌa japua eꞌemaꞌacan mej mi náꞌuxaahuariꞌi. Majta maɨn, ayaa mu tinaatyávajxɨꞌɨsin. Majta náꞌatatan inyeetzi curuu jetze. Nyajta mɨꞌɨni, aru hueica xɨcaj jetze nu nyajta huatarujsin. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Cɨmeꞌen ɨ tɨ rájhuaviiriꞌi huaꞌanaana, aɨjna ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ Juan
\r (Mr. 10:35-45)
\p
\v 20 Ajta aɨn huaꞌanaana aɨme ɨ yaujmuaꞌameꞌen aɨjna ɨ Zebedeeyu, ruyaujmuaꞌa pu jamuan eꞌireꞌenye ɨ Jesús jemi. Aj pu i titunutacaꞌa a vejliꞌi jemin tɨ i tiꞌitɨj raatahuavii.
\v 21 Jesús pu ayan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini petiꞌijxeꞌeveꞌe nyej neyan huarɨni mueetzi cɨmeꞌe?
\p Ajta aɨn huaꞌanaana, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Pataꞌaj peyan huaꞌutaꞌan mɨ niyaujmuaꞌa tɨ ij saɨj aꞌujyeijxɨꞌɨn aꞌɨrɨɨtaꞌa, ajta ɨ saɨj tɨ aꞌujyeijxɨꞌɨn autataꞌa pujmeꞌen ajna xɨcajraꞌa jetze patɨꞌɨj ya uvéꞌenyen pej tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua.
\p
\v 22 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Caxu aꞌatzu ramuaꞌaree tiꞌitɨ saj nyahuavii. ¿Ni seyan raꞌaviicueꞌi saj rajpueitzi xaꞌaraꞌani nyatɨj inyaa tirajpueitzi naꞌame?
\p Ayaa mu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Aa tiꞌijta nyaꞌu.
\p
\v 23 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayej xaa nyaꞌu tiꞌayajna. Muan xu rajpueitzi xaꞌaraꞌani nyatɨj tirajpueitzi naꞌame inyaa. Ma ajta, capu ayan tiꞌinyacɨꞌɨpua inyeetzi nyej aꞌatɨ huataꞌan tɨ aꞌujyeijxɨꞌɨn nyaꞌɨrɨɨtaꞌa, naꞌari nyautataꞌa. Ayaa puꞌu tihuaꞌacɨꞌɨti mej mi uhuáraasixɨꞌɨn aujna aɨme tɨ Dioj ari huaꞌantihuau.
\p
\v 24 Majta maɨn ɨ seica, ɨ maj tamuaamuataꞌa araꞌase, matɨꞌɨj raanamuajriꞌi, eecan mu huatanínyuꞌucacucaꞌa aɨme jemi ɨ maj huaꞌapua.
\p
\v 25 Aj pu i Jesús huaꞌutajee naijmiꞌica. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Xuꞌuri ramuaꞌaree muan aꞌij mej yeꞌi rɨɨ muaꞌayeꞌi ɨ mej tieꞌijta nain chuejraꞌa japua. Caꞌanyejri mu cɨn tihueꞌijteꞌe ɨ tyaɨte. Majta maɨn ɨ mej títyatatí, aɨ mu tihueꞌijteꞌe ɨ seica aꞌij mej yeꞌi maɨn tiꞌijxeꞌeveꞌe.
\v 26 Ma ajta, capu ayan tiraavijteꞌe muejmi jemi. Tɨ puaꞌa aꞌatɨ raxeꞌevaꞌa tɨ vaꞌacan cɨn tiꞌityavaa aꞌaraꞌani, ayaa pu ruxeꞌeveꞌe tɨ aɨn cɨleꞌenyaꞌa cɨn tiꞌityavaa aꞌaraꞌani tɨ i amuaatyavaɨreꞌen naijmiꞌica muejmi.
\v 27 Aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ ayan raxeꞌeveꞌe tɨ tyeꞌentyaruti aɨjna cɨmeꞌe tɨ eitzeꞌe veꞌe, aɨ pu anacai ruxeꞌeveꞌe tɨ tyeꞌentyarute aɨjna cɨmeꞌe ɨ tɨ eitzeꞌe cɨleꞌen tɨ ij huaꞌutyavaɨreꞌen naijmiꞌica ruxéꞌeviꞌiraꞌa cɨmeꞌe.
\v 28 Micheꞌe meyan huarɨni nyatɨj rɨcɨ inyaa, i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye. Canu nyaɨjna cɨn yaꞌuveꞌeme maj naatyavaɨreꞌen inyeetzi, silu nyataꞌaj huaꞌutyavaɨreꞌen ɨ seica. Ayaa nu een cɨn yaꞌuveꞌeme nyej ni huamɨꞌɨni huaꞌa jetze maꞌacan, nyajta nyej ni tiraanajchiteꞌen ɨ Dioj ɨ tɨ cɨn huaꞌajijveꞌe ɨ maj áꞌapuaꞌaren muiꞌicaca ɨ tyaɨte.
\s Jesús pu tihuaꞌuhuaa ɨ maj aracúcuꞌunijmaꞌacaa, ɨ maj huaꞌapua
\r (Mr. 10:46-52; Lc. 18:35-43)
\p
\v 29 Aj pu i áꞌuraa aɨjna ɨ Jesús, majta aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Matɨꞌɨj huiiraacɨ maujna Jericó, eihua mu tyaɨte aꞌucɨj jamuan.
\v 30 Meenti maɨn ɨ maj huaꞌapua ɨ maj aracúcuꞌunijmaꞌacaa, au mu eꞌejtyaꞌacaꞌa juye jetze. Matɨꞌɨj raanamuajriꞌi tɨ nuꞌu a aꞌatamé aɨjna ɨ Jesús, ayaa mu titeejíjhuacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Tavastaraꞌa, mɨ pej hui iꞌi huaacɨxaꞌaraꞌan aɨjna ɨ David tyaacan, táꞌancuꞌuvajxɨꞌɨ ityejmi.
\p
\v 31 Majta maɨn tyaɨte, aɨ mu huaꞌajtyaꞌaxɨ. Meyan tihueꞌijmɨɨra mej mi cai meyan tíꞌijijhua. Ma majta aɨme ɨ maj aracúcuꞌunijmaꞌacaa, eitzeꞌe mu caꞌanin cɨn huajijhuacaꞌa. Meyan tɨcɨn:
\p ―Tavastaraꞌa, mɨ pej iꞌi huaacɨxaꞌaraꞌan ɨ David tyaacan, táꞌancuꞌuvajxɨꞌɨ itejmi.
\p
\v 32 Aj pu i Jesús aꞌutyeechaxɨ. Ajta huaꞌutajee. Ayaa pu tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini setiꞌijxeꞌeveꞌe nyej ni tiꞌitɨ aꞌij huáruuren muejmi jemi?
\p
\v 33 Ayaa mu tityaatanyú tɨcɨn:
\p ―Tavastaraꞌa, ayaa tu tiꞌijxeꞌeveꞌe tyaj atanyéjnyeꞌere.
\p
\v 34 Aj puꞌi aɨn Jesús huaꞌancuꞌuvajxɨ. Ajta huaꞌarámuaraꞌaxɨ ɨ huaꞌajɨꞌɨ jetze. Cɨmeꞌen puꞌu huaꞌarámuaraꞌaxɨ, aj mu mi huarúj. Matɨꞌɨj mi atanyeenyeꞌeri muaꞌaraa. Majta aꞌucɨj jamuan.
\c 21
\s Jesús pu aun aꞌutyajrupi u Jerusalén
\r (Mr. 11:1-11; Lc. 19:28-40; Jn. 12:12-19)
\p
\v 1 Aj mu mi maun aꞌaráꞌa ajna aꞌahuaꞌa vejliꞌi u Jerusalén aꞌu tɨ aꞌuchajtaꞌatajme tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Betfagé. Au pu aꞌachajtaꞌa ɨrij jetze mej meyan ratamuaꞌamua tɨcɨn Aceituunajremi. Aj pu i Jesús huaꞌapuaca huataityacaꞌa.
\v 2 Ayan tɨcɨn:
\p ―Sericu, sataꞌaj aꞌatanyén ajna vejliꞌi chajtaꞌa tɨ eꞌeseijreꞌe. Satɨꞌɨj aꞌutyarute saujna, aun xu hui yeꞌetyauni ɨ puuruꞌu tɨ ajtatapiꞌi jamuan ɨ yaujraꞌan. Sataꞌaj ráꞌijxɨjta. Sajta mu huajaꞌarajájpuan nyeetzi jemi.
\v 3 Tɨ puaꞌa aꞌatɨ ayan tyajamueꞌihuaꞌura aɨjna cɨmeꞌe, aj xu si seyan tiraataꞌixaateꞌen tɨ cɨmeꞌen yee tavastaraꞌa pu nuꞌu raxeꞌeveꞌe, sajta huaꞌa xu caꞌanacan raatatuireꞌesin.
\p
\v 4 Ayaa pu tyujuꞌurɨj tɨ ij ayan tyaꞌaraurasten aꞌij tɨ ajmiꞌi tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna tɨ Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa. Ayan tɨcɨn:
\q
\v 5 Pataꞌaj peyan tihuaꞌutaꞌixaateꞌen aɨme ɨ maj aꞌuchaatɨme au tɨ huatacáꞌa aɨjna ɨ chajtaꞌa u Sión tɨ cɨmeꞌen yee:
\q “Casiꞌi muan, puꞌuri mu aꞌuveꞌeme muejmi jemi aɨjna ɨ aꞌamua Rey.
\q Capu aꞌij tiꞌijviicueꞌi.
\q Ajta avaꞌacái puuruꞌu japua tɨ cɨleꞌen tɨ yaujraꞌan pueen saɨj ɨ maj japuan tiꞌitɨꞌɨcɨca.”
\p
\v 6 Majta maɨn ɨ maj huaꞌapua, aj mu mi aꞌucɨj. Majta meyan huarɨj aꞌij tɨ Jesús tihuaꞌutaij.
\v 7 Aj mu yaꞌaráaja ɨ Jesús jemi maɨjna ɨ puuruꞌu, majta ɨ yaujraꞌan. Matɨꞌɨj mi raꞌityéechejte ɨ puuruꞌu rucɨɨxu cɨmeꞌe. Aj pu i Jesús aveꞌeyeijxɨ japuan ɨ puuruꞌu tɨ cɨleꞌen.
\v 8 Majta maɨn ɨ tyaɨte, eihua mu ajtyáxɨɨracaꞌa. Majta cɨɨxuri teꞌepíitɨraa juye jetze. Majta seica, piꞌista teꞌentivéichixɨꞌɨ, aɨ mu majta aꞌapíitɨraa majna juye jetze.
\v 9 Majta maɨn ɨ maj anáatyáꞌa huajuꞌuncaa, majta maɨn ɨ maj cujtaꞌan huajuꞌuncaa, aɨ mu huatajijhuaxɨ tɨcɨn:
\p ―Ayaa tu hui tiꞌimuahuavii paj tuꞌirajtuaani mɨ paj iꞌi huaacɨxaꞌaraꞌan aɨjna ɨ rey, ɨ David tyaacan. Dioj pu rɨꞌɨ tiraatyajtuaa tyamuaꞌa naa aijna tɨ ye veꞌeme nyuucajtzeꞌen ɨ tavastaraꞌa. Cheꞌe aɨn tuꞌirajtuaani aɨjna tɨ aun eꞌeseijreꞌe u tajapua.
\p
\v 10 Aj pu i Jesús aꞌutyajrupi u Jerusalén. Tɨꞌɨj aꞌutyajrupi, aj mu mi tyúritzii naijmiꞌi ɨ maj aun aꞌuchaatɨmaꞌacaa. Eihua mu tyúꞌurixaatyaꞌacaa. Meyan tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌataani pueen amɨjna?
\p
\v 11 Majta maɨn ɨ tyaɨte, ayaa mu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ai pu aɨn pueen ɨ Jesús tɨ Nazaret eꞌemaꞌacan, tɨ ajta Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa.
\s Jesús pu raajajcuare ɨ teyuu
\r (Mr. 11:15-19; Lc. 19:45-48; Jn. 2:13-22)
\p
\v 12 Ajta eꞌeyan, Jesús aꞌutyajrupi u teyujtaꞌa tɨ aꞌaráyaujtaꞌa. Aj pu i huaꞌutamuari naijmiꞌica aɨme ɨ maj maun tíꞌituꞌacaraꞌa, ajta aɨme ɨ maj maun tiꞌinanaꞌavacaraꞌa. Tihuaꞌameesa pu pɨ tyahuaꞌaxɨ aɨme ɨ mej japuan tumin huaꞌapuataꞌatiꞌiracaraꞌa, ajta tihuaɨꞌɨpua aɨme ɨ maj cucuiꞌise tuꞌaaracaraꞌa.
\v 13 Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu tyeꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze tɨ Dioj ayan tiraataxajtacaꞌa tɨ cɨmeꞌen yee ayaa pu nuꞌu tyajaꞌarajtyahuáa aꞌame ɨ chiꞌiraꞌan tɨcɨn: “Chiꞌi maj tzajtaꞌan tiꞌixaxaꞌa ɨ Dioj jemi.” Ma sajta muan, ayaa xu saɨque raruure ɨ chiꞌi tɨj tyastaꞌa aꞌu maj tzajtaꞌan áꞌuravaꞌataca ɨ nahuaꞌari. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\p
\v 14 Meenti seica maun eꞌereꞌetyaꞌacaa aujna teyujtaꞌa. Seica mu muaꞌaracucuꞌun, majta seica, tzareꞌe mu huaɨɨcajmee. Aɨ mu eꞌireꞌenye ɨ Jesús jemi. Ajta aɨn tihuaꞌuhuaa.
\p
\v 15 Majta maɨn ɨ mej tiꞌijta teyujtaꞌa, majta ɨ mej tyuꞌujmuaꞌate ɨ yuꞌuxari jetze, matɨꞌɨj raaseij aꞌij tɨ Jesús huarɨj mej mi meyan rɨꞌɨ tyaꞌutaseij ɨ tyaɨte, matɨꞌɨj majta huaꞌuseij ɨ tɨꞌɨrii ɨ maj rujijhuavaꞌacaa tɨcɨn: “Ticheꞌe nuꞌu rɨꞌɨ tiraatyajtuaani tyamɨjna tɨ David tyaacan jetze aꞌiraanye”, eecan mu huatanínyuꞌucacucaꞌa.
\v 16 Matɨꞌɨj mi meyan tiraataihuaꞌuriꞌi maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―¿Ni tzaa pacai tiꞌinamua aꞌij mej tiꞌixa amɨme mɨ tɨꞌɨrii?
\p Aj pu i Jesús ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Aa niꞌijta nyaꞌu. ¿Ni tzaa sacai seyan raꞌujijve ɨ yuꞌuxari jetze tɨ ayan teꞌeyuꞌusiꞌi? Ayan tɨcɨn:
\q Aɨ mu nuꞌu majta rɨꞌɨ tirataꞌaca aɨme ɨ tɨꞌɨrii, majta aɨme ɨ unyaacaꞌise.
\q Aɨ mu Dioj jetze araujcaꞌanye mej mi meyan huarɨni.
\p
\v 17 Aj pu i Jesús huaꞌutatuaa. Ajta iyaꞌuraa. Au pu aꞌaráꞌa chajtaꞌa tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Betania. Au pu huatáxai.
\s Jesús pu aꞌij puaꞌa tiraatyajtuaa tɨ cai tacaꞌa aɨjna ɨ huarej
\r (Mr. 11:12-14, 20-26)
\p
\v 18 Yaa ruijmuaꞌa yee tɨꞌɨj ajtahuaꞌa amuu pɨjaꞌureꞌeve, puꞌuri iꞌicuatacaꞌa aɨjna ɨ Jesús.
\v 19 Aɨ pu huarej huaseij tɨ aꞌatavee ajna vejliꞌi juye jetze. Aj pu i aꞌuréꞌenye aꞌu tɨ aꞌatavee aɨjna ɨ huarej. Capu aꞌatzu tacaꞌacaa silu tyáxamueꞌicaa puꞌu. Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa aɨjna ɨ huarej tɨcɨn:
\p ―Capej cheꞌe aꞌanaj tacaꞌa.
\p Cɨmeꞌen puꞌu ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa, aj pu i huatyaahua aɨjna ɨ huarej.
\v 20 Majta maɨn ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, matɨꞌɨj raaseij, eecan mu aꞌij tyaꞌutaseij. Ayaa mu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini tiꞌirɨꞌɨri tɨ ayan caꞌanacan huatyaahuan amɨjna mɨ huarej?
\p
\v 21 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayej xaa nyaꞌu huarɨj. Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Tɨ puaꞌa seyan tyaꞌatzaahuateꞌe tɨ ij ayan tyajaꞌureꞌenyen aꞌij tɨ tyajamuaꞌamitejteꞌe, ajta tɨ puaꞌa cai aꞌij aꞌamuaꞌase saj cai aꞌij huarɨni, ayaa xu cheꞌeta sanaꞌa raayɨꞌɨtɨhuaꞌa xaꞌaraꞌani sej seyan raruuren samɨjna mɨ huarej nyatɨj neri raaruu. Sajta seyan raayɨꞌɨtɨhuaꞌa xaꞌaraꞌani sej seyan raataijteꞌen samɨjna mɨ jɨri tɨcɨn: “Tichesi yee, atyajraꞌa a jaataꞌa, aꞌahuaꞌa el mar.” Aj pu i xaa ayan tyajaꞌureꞌenyejsin, tɨ ayan huarɨni ɨ jɨri.
\v 22 Satɨj sanaꞌa sej seyan tiꞌijhuavi ɨ Dioj, tɨ puaꞌa seyan tyaꞌatzaahuatyaꞌa, aj xu xaa raꞌancuraꞌasin.
\s Aɨjna ɨ tɨ cɨn antyujmuaꞌaree ɨ Jesús
\r (Mr. 11:27-33; Lc. 20:1-8)
\p
\v 23 Aj pu i Jesús aꞌutyajrupi teyujtaꞌa aꞌu tɨ aꞌaráyaujtaꞌa. Tɨꞌɨj aɨn tihuaꞌumuaꞌaten ɨ tyaɨte, aɨme ɨ mej tiꞌijta u teyujtaꞌa, majta huaꞌavaujsi, aɨ mu eꞌireꞌenye ɨ Jesús jemi. Ayaa mu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Tiꞌitajni hui cɨn petiꞌityejvee pej pi peyan rɨcɨ? ¿Aꞌataani muaataꞌa pej peyan huarɨni?
\p
\v 24 Jesús pu ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Nicheꞌe seij tyajamuaataihuaꞌu. Tɨ puaꞌa seyan tinaataꞌixaateꞌen saɨjna cɨmeꞌe, aj nu xaa neyan tyajamuaataꞌixaateꞌesin tiꞌitɨj ɨ nyaj cɨn tiꞌityejvee nyej ni neyan rɨcɨ.
\v 25 Aɨjna ɨ tɨ cɨn tiꞌityavaacaꞌa aɨjna ɨ Juan tɨ ij huaꞌumuaɨꞌɨhuan ɨ tyaɨte, ¿aꞌuni jetze aꞌureꞌeme? ¿Ni u tajapua, Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe, naꞌari iiyan chaanaca japua, huaꞌa tzajtaꞌa ɨ tyaɨte?
\p Matɨꞌɨj mi tiꞌityúrixaa rujɨɨmuaꞌa. Meyan tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa teyan tiraataꞌixaateꞌen yee Dioj pu yaꞌutaityacaꞌa, aɨ pu ayan titaataꞌixaateꞌesin yee aꞌini een cɨn tyacai raꞌatzaahuateꞌe tyaɨjna.
\v 26 Me tyajta ityan, capu hui rɨꞌɨri tyej teyan raataxaj yee tyetyaca mu yaꞌutaityacaꞌa aꞌini tyahuaꞌatzɨɨneꞌe ɨ tyaɨte. Naijmiꞌi mu meyan raꞌatzaahuateꞌe tɨ aɨn Juan tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan.
\p
\v 27 Aj mu mi meyan tiraataꞌixaa maɨjna ɨ Jesús. Meyan tɨcɨn:
\p ―Catu ramuaꞌaree.
\p Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Canu nyajta inyaa amuaataꞌixaateꞌesin tiꞌitɨj ɨ nyaj cɨn tiꞌityejvee nyej ni neyan rɨcɨ.
\s Cɨmeꞌen ɨ maj iꞌi yaujmuaꞌameꞌen, ɨ maj huaꞌapua
\p
\v 28 Ajta Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn: ―Casiꞌi, aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe aijna cɨmeꞌe i nyuucari. Aꞌatɨ pu huaꞌapuaca tiyaujmuaꞌa. Aj pu i aꞌireꞌenye ɨ seij jemi. Ayaa pu tiraataityacaꞌa tɨcɨn: “Niyauj, aricu pataꞌaj tyajaꞌumuareꞌen ijii aꞌu nyaj uuva aꞌuhuii.”
\v 29 Aj pu i aɨn yaujraꞌan ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Canu neyan rɨni.” Ma ajta aɨn, saɨque pu tyuꞌumuáꞌa. Aj pu i xaa u áꞌumej tɨ tyajaꞌumuareꞌen.
\v 30 Ajta eꞌeyan, aɨn yaꞌupuaaraꞌan aꞌireꞌenye ɨ saɨj jemi. Ayaa pu cheꞌeta tiraataij aɨjna tɨj ajta ari ɨ saɨj tyuꞌutaij ɨ taꞌanajca. Ajta aɨn yaujraꞌan, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Aa niꞌijta, ayaa nu rɨni.” Ma ajta cai, capu. Capu áꞌumej tɨ tyajaꞌumuareꞌen.
\v 31 Nicheꞌe aꞌatzu tyajamuaataihuaꞌu. Aɨme ɨ maj huaꞌapua, ¿aꞌataani ayan huarɨj aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌevaꞌacaa ɨ yaꞌupuaaraꞌan?
\p Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aɨjna, ɨ taꞌanajca.
\p Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn: ―Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, aɨme ɨ maj huaꞌajijveꞌe uꞌuvieernu jetze maꞌacan, majta aɨme ɨ juuca ɨ maj huatauraꞌan tumin cɨmeꞌe, aɨ mu aꞌamuamueꞌitɨn maɨjna cɨmeꞌe mej mi aun aꞌutyarute Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe.
\v 32 Ayaa puꞌu tiꞌen, aꞌini ayaa pu hui een cɨn mu aꞌuveꞌeme aɨjna ɨ Juan tɨ i ayan tyajamuaataꞌixaateꞌen aꞌij sej yeꞌi huarɨni ɨ Dioj jemi. Ma sajta muan, caxu raꞌantzaahuate. Majta maɨn ɨ maj huaꞌajijveꞌe, majta aɨme ɨ juuca ɨ maj huatauraꞌan tumin cɨmeꞌe, aɨ mu xaa raꞌantzaahuate. Muan xu raamuaꞌareeriꞌi saɨjna. Capu amɨn aꞌij, aucheꞌe pu cai tiꞌitɨ aꞌamua jetze tasiseiri sej si saɨque tyuꞌumuaꞌati, sej si ráꞌantzaahuateꞌen.
\s Cɨmeꞌen ɨ maj tiꞌimɨjhuacaraꞌa ɨ maj majta aꞌij puaꞌa tiꞌityaɨtestyacaꞌa
\r (Mr. 12:1-12; Lc. 20:9-19)
\p
\v 33 ’Xaanamuajriꞌi seij i nyuucari. Aꞌatɨ tɨ nuꞌu ayan uuva huahuii. Ajta raaráꞌana tyajcuá cɨmeꞌe. Aj puꞌi tiꞌitɨ atyéꞌijche tɨ tzajtaꞌan rámɨꞌɨye jaꞌaraꞌaraꞌan ɨ uuva. Ajta nuꞌu tiꞌitɨj ájtaahuacaꞌa maj japuan huéixeꞌereꞌen mej mi raaseij nainjapua aꞌutɨ juástɨmee tiꞌimɨjhuaca.
\p ’Ayaa pu aɨjna cɨn huarɨj, aj pu i huaꞌutanyaɨjte ɨ chuej mej mi tiraanajchiteꞌen caj eꞌicaca. Aj pu i áꞌuraa aɨjna ɨ aꞌatɨ seij chuejraꞌa japua.
\p
\v 34 ’Tɨꞌɨj nuꞌu tyajaꞌureꞌenye matɨꞌɨj puaꞌa rajuꞌuraca aɨjna ɨ uuva, seica pu huataityacaꞌa aɨme ɨ mej tiꞌijvaɨreꞌe mej mi huaꞌutahuavii aꞌachu tɨ caj tiꞌijcɨꞌɨti aɨjna tɨ tichuéj.
\v 35 Majta maɨn ɨ chuej maj huataujnyaɨj, aɨ mu huaꞌuvíviꞌi aɨme ɨ maj huataitiꞌihuacaꞌa. Seij mu raꞌityaavajxɨ. Majta seij mu huajeꞌica, majta ɨ saɨj, raꞌatyátuꞌasixɨ tetej cɨmeꞌe. Camu tiꞌitɨj huaꞌutaꞌa.
\p
\v 36 ’Ajta nuꞌu aɨn ɨ tɨ raꞌijtyaꞌacaꞌa, seica pu ajtahuaꞌa huataityacaꞌa. Muꞌuri eitzeꞌe iꞌi muiꞌicaa. Majta maɨn ɨ chuej maj huataujnyaɨj, ayaa mu cheꞌeta manaꞌa huaꞌuruu aɨme ɨ maj huataitiꞌihuacaꞌa.
\p
\v 37 ’Yaa pu nuꞌu tyaumaꞌaca. Tɨꞌɨqui, aɨ huataityacaꞌa aɨjna ɨ ruyauj. Ayaa pu tyuꞌumuáꞌa tɨcɨn: “Maraꞌantzaahuateꞌesin sein.”
\p
\v 38 ’Majta maɨn ɨ chuej maj huataujnyaɨj, matɨꞌɨj raaseij maɨjna ɨ yaujraꞌan, ayaa mu tiraaxaꞌapɨꞌɨntare rujɨɨmuaꞌa tɨcɨn: “Ai pu aɨn pueen, tɨ nain tiꞌijcɨꞌɨti. Cheꞌeré, ticheꞌe raajeꞌica tɨ ij tyejmi taꞌaj aꞌaraꞌani.”
\v 39 Aj mu nuꞌu mi rajvíꞌi maɨjna ɨ yaujraꞌan. Matɨꞌɨj mi ruꞌirajrai a puaꞌaque. Majta raajeꞌica.
\p
\v 40 ’Maꞌacui ariꞌicu, ¿aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe muejmi? Tɨꞌɨj mu aꞌuveꞌemeꞌen aɨjna ɨ aꞌaraꞌan ɨ chuej, ¿aꞌini tiꞌitɨj huaꞌaruuren aɨme ɨ chuej maj huataujnyaɨj?
\p
\v 41 Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aɨ pu cai huaꞌacuꞌuvaa huaꞌantipuaꞌariteꞌesin aɨme ɨ mej aꞌij puaꞌa tiꞌityetyaɨte. Ajta, aɨ pu hui seica huatanyaɨjteꞌesin ɨ chuej. Majta maɨn, ayaa mu xaa raataꞌasin ɨ tɨ raacɨꞌɨti tɨꞌɨj ajna tyajaꞌureꞌenyen matɨꞌɨj puaꞌa tiꞌijuꞌuraca.
\p
\v 42 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―¿Ni sacai aꞌanaj raꞌujijve ɨ yuꞌuxari jetze seijna i nyuucari tɨ ayan cɨmeꞌen yee:
\q Aijna i tetej i mej raatyáꞌuj, ájcaꞌi maj yaꞌuhuaꞌaxɨ ɨ mej chiꞌi taꞌahuaca;
\q ayan pu tyeꞌirájraa tɨ aɨn puéenyaꞌa aꞌaraa tɨ iꞌi esquineeru?
\q Tavastaraꞌa pu ayan raaruu, ajta rɨꞌɨ tyaꞌutyaavatzɨ ɨ tatzajtaꞌa.
\p
\v 43 ’Aɨj pu cɨn, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, Dioj pu amuáꞌariꞌira aɨjna tɨ tyajaꞌamuacɨꞌɨtíicheꞌe uteꞌe tɨ eꞌemaꞌacan ɨ Dioj jemi. Aɨ pu huaꞌutaꞌasin seica ɨ maj meyan rɨni aꞌij tɨ tiraavijteꞌe. Aɨ mu raꞌaraꞌastijreꞌesin xaa nyaꞌu.
\v 44 Ajta ain i tetej, tɨ puaꞌa aꞌatɨ japuan tíveti, aɨjna ɨ aꞌatɨ huatyanaꞌaxɨjsin aijna i tetej japua. Naꞌari cai, tɨ puaꞌa ain tetej an éꞌejveti japuan seij ɨ tevi, aj pu i ain raꞌiráxayepeꞌesin ɨ tevi. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 45 Majta maɨn ɨ maj tiꞌijta teyujtaꞌa, majta aɨme ɨ fariseos, matɨꞌɨj raanamuajriꞌi aij tɨ Jesús tíꞌixajtacaa nyuucari cɨmeꞌe, aj mu mi raamuaꞌareeriꞌi tɨ aɨn aɨme tyaxajtaꞌajmaꞌa.
\v 46 Matɨꞌɨj mi raahuau aɨj me yeꞌi huarɨni mej mi raatyeeviꞌi. Ma majta, camu meyan huarɨj aꞌini mahuaꞌatzɨɨnyaꞌacaꞌa aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj maun eꞌetyujsaɨraꞌacaa. Aɨme ɨ tyaɨte, naimiꞌi mu meyan ramuaꞌareeracaꞌa tɨ Jesús aɨn pueenyaꞌa saɨj tɨ Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa.
\c 22
\s Cɨmeꞌen ɨ maj cɨn tiꞌiyestyaca tɨ puaꞌa aꞌatɨ huatyényaɨche
\r (Lc. 14:15-24)
\p
\v 1 Ajtahuaꞌa pu Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa nyuucari cɨmeꞌe. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p
\v 2 ―Ayaa pu Dioj huaꞌaruure ɨ tyetyaca maj iiyan japuan cɨɨnye ɨ chaanaca tɨ Dioj tieꞌijta. Ayaa pu cheꞌeta naꞌa huaꞌaruure tɨj aɨjna ɨ rey tɨ tyuꞌuyeste aɨjna cɨmeꞌe tɨ yaujraꞌan huatyenyaɨɨchacaꞌa.
\v 3 Ajta aɨn ɨ rey, aɨ pu nuꞌu huaꞌutaityacaꞌa aɨme ɨ mej tiꞌijvaɨreꞌe maj nuꞌu u huaꞌutajeeve aɨme ɨ tɨ ari huaꞌutaꞌinee. Ma majta aɨme ɨ maj huataꞌiniihuacaꞌa, camu áꞌujcaꞌanyajcaꞌa maj a aꞌiréꞌenyen.
\p
\v 4 ’Ajtahuaꞌa, seica huaꞌutaityacaꞌa mej mi majta huaꞌutajeeve. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ mej tiꞌijvaɨreꞌe tɨcɨn: “Ayaa xu yeehui tihuaꞌutaꞌixaateꞌen aɨme nyej neri huaꞌutaꞌinee tɨcɨn puꞌuri tyuꞌutyáꞌatɨme ɨ cueꞌira, puꞌuri ajta tyuꞌutaijtacaꞌa maj huaꞌucuiꞌini ɨ yaꞌamuaate tɨ tihuaꞌucɨꞌɨmite, huaacasi, majta puuyesi. Nain pu yeehui ari huaxaꞌapɨꞌɨn tyej ti tyuꞌuyesten.”
\p
\v 5 ’Majta maɨn ɨ maj huataꞌiniihuacaꞌa, camu aꞌatzu huaꞌutzaahua. Maꞌucɨ́jxɨ micu. Seij pu aun áꞌumej aꞌu tɨ tyajaꞌahuasteꞌe. Ajta seij, au pu áꞌumej aꞌu tɨ tyajaꞌatua.
\v 6 Majta ɨ seica, aɨ mu nuꞌu huaꞌuvíviꞌi ɨ mej tiꞌijvaɨreꞌe maɨjna ɨ rey. Majta eꞌij puaꞌa huaꞌuruu. Majta huaꞌucuii seica.
\p
\v 7 ’Eecan pu nuꞌu huatanyuꞌucacaꞌa aɨjna ɨ rey. Aɨ pu huaꞌutaityacaꞌa aɨme ɨ xantaaruꞌu. Matɨꞌɨj mi huaꞌucuii naijmiꞌica ɨ tyaɨte. Majta raaráꞌatai ɨ huaꞌachiꞌi.
\v 8 Aj pu i aɨn ɨ rey ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ mej tiꞌijvaɨreꞌe tɨcɨn: “Puꞌuri huaxaꞌapɨꞌɨn tyej tiꞌiyesten. Ma ajta, aɨme ɨ nyej neri tihuaꞌutaꞌinyee, capu ayan huaꞌucɨ́ꞌɨ maj mu aꞌuvaꞌajuꞌun.
\v 9 Sericu muan, tɨj naꞌa tɨ cureꞌenyáatɨmee ɨ caaye sataꞌaj huaꞌutaꞌinen matɨj manaꞌa ɨ tyaɨte aꞌachu saj puaꞌamua huajeꞌetyauni.”
\v 10 Matɨꞌɨj mi huiiraacɨ caaye jetze aɨme ɨ mej tiꞌijvaɨreꞌe. Eihua mu huaꞌajsaɨj ɨ tyaɨte aꞌachu maj puaꞌamuaca áꞌutyau, ɨ maj aꞌij puaꞌa tiꞌityetyaɨte, majta ɨ maj rɨꞌɨ tiꞌityetyaɨte. Ayaa muꞌu puaꞌamua aꞌutyajrupi u chiꞌita aꞌachu maj úꞌuve.
\p
\v 11 ’Aj pu nuꞌu i aɨn rey, aꞌutyajrupi aujna tɨꞌij aɨme huaseij ɨ tɨ huaꞌutaꞌinee. Aj pu i aꞌatɨ huaseij tɨ cai ayan tiꞌitéechan aꞌij tɨ tiraavijteꞌe tɨ puaꞌa seij huatyenaɨche.
\v 12 Ayaa pu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn: “Casiꞌi, nyáꞌamincu, ¿aꞌini tyuꞌutarɨꞌɨristaracaꞌa paj cai peyan éeꞌenyeꞌen tiꞌitéechan aꞌij tɨ tiraavijte, peyan uꞌutyajrupi peyujna?” Ajta aɨn ɨ aꞌatɨ, capu nuꞌu aꞌatzu huatanyuu.
\p
\v 13 ’Aj pu i aɨn rey ayan tihuaꞌutaij aɨme ɨ mej tiꞌijvaɨreꞌe tɨcɨn: “Sataꞌaj yeehui raꞌanajɨꞌɨqueꞌen muajcaꞌaraꞌaraꞌan jetze, sajta ɨɨcajraꞌan jetze. Sajta, ma puaꞌaque yaꞌurájraini aꞌu tɨ aꞌutɨcaꞌa. Au mu yeehui ruyeinya muaꞌajuꞌun, majta rutamej cɨn ancuráꞌujcɨꞌɨmáa muaꞌajuꞌun maɨjna cɨmeꞌe ɨ maj rajpueijtzi.”
\v 14 Majta maɨn tɨ Dioj huaꞌajee, aɨ mu muiꞌi. Ma majta, maɨn tɨ Dioj huaꞌavaꞌahuau, camu muiꞌi, silu cɨj muꞌu micu.
\s Cɨmeꞌen ɨ maj cɨn tiꞌinajchitaca ɨ uꞌuvieernu jemi
\r (Mr. 12:13-17; Lc. 20:20-26)
\p
\v 15 Majta maɨn ɨ fariseos, aɨ mu aꞌucɨj. Majta meyan raaxaꞌapɨꞌɨntare mej mi raatyamueꞌitɨn maɨjna ɨ Jesús tɨ ij aɨn ayan aiiraꞌɨtzen mej mi maɨjna cɨn jetzen tyaꞌupuáꞌajteꞌen.
\v 16 Matɨꞌɨj mi seica huataityacaꞌa mej mi tyuꞌuxáj jamuan ɨ Jesús. Aj mu mi aꞌucɨj, majta seica jamuan ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa aɨjna ɨ Herodes. Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Maeestru, aij tu muaꞌaree tɨ cai tiꞌitɨ timuaꞌaturaateꞌe, pajta hui peyan tzaahuatiꞌiraꞌa cɨn tiꞌimuaꞌata aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe ɨ Dioj. Muaa paj cai tíꞌajaahuateꞌe ɨ tyaɨte jemi aꞌini capu mueetzi jetze ruxeꞌeveꞌe aꞌatyaɨn maj pueen.
\v 17 Pataꞌaj peyan titaataꞌixaateꞌen yee, ¿ni qui xaꞌapɨꞌɨn tyej tyuꞌunájche aɨjna cɨmeꞌe ɨ maj huaꞌajijveꞌe ɨ uꞌuvieernu jetze maꞌacan nusu tyacai? ¿Ni qui teyan tiraanajchiteꞌen tyaɨjna tɨ tiꞌitaꞌijteꞌe tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn César?
\p
\v 18 Ajta aɨn ɨ Jesús, puꞌuri ramuaꞌareeracaꞌa maj cai meyan tiꞌireꞌihuaꞌu huataujnyátacan cɨmeꞌe silu ayaa mu raxeꞌevaꞌacaa mej aꞌij puaꞌa raruuren. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Muan xu cai seyan tiꞌijrɨꞌɨre huataujnyátacan cɨmeꞌe. ¿Aꞌini een cɨn seyan tiꞌiteseꞌe saj naatyeeviꞌi?
\v 19 Tumin sanaataseijrateꞌe ɨ maj cɨn tiꞌinajchita maɨjna ɨ maj cɨn huaꞌajijveꞌe.
\p Aj mu mi seij yaꞌavaɨꞌɨte, tumin tiꞌitɨ.
\v 20 Aj pu i ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌataani nyeerimaꞌaraꞌan aꞌaseijreꞌe? ¿Aꞌini antyahuaa yaj tɨ aꞌayuꞌusiꞌi?
\p
\v 21 Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Amɨjna nyaꞌu ɨ tyej teyan ratamuaꞌamua tɨcɨn César.
\p Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn: ―Sataꞌaj seyan huarɨni. Saraataꞌan saɨjna ɨ César aꞌachu tɨ caj tiraacɨꞌɨti, sajta raataꞌan ɨ Dioj aꞌachu tɨ caj tiraacɨꞌɨti aɨjna.
\p
\v 22 Matɨꞌɨj meyan tiraanamuajriꞌi, eecan mu naa rɨꞌɨ tiraꞌutaseij. Matɨꞌɨj mi a yáurai. Majta aꞌucɨj.
\s Cɨmeꞌen ɨ xɨcajraꞌa mej jetzen majtahuaꞌa huatarujsin ɨ mɨꞌɨchite
\r (Mr. 12:18-27; Lc. 20:27-40)
\p
\v 23 Ajna xɨcajraꞌa jetze, aɨ mu majta a eꞌireꞌenye aɨme ɨ saduceos. Ayaa mu tiꞌixaxaꞌa aɨme tɨ cɨmeꞌen yee camu cheꞌe huatarujsin ɨ mej huacuii. Matɨꞌɨj mi meyan tiraataihuaꞌuriꞌi maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p
\v 24 ―Maeestru, ayaa pu tiraꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨjna ɨ Moisés tyaacan. Tɨ puaꞌa nuꞌu aꞌatɨ tɨ nyaɨche, tɨ puaꞌa aɨn cai titɨꞌɨrijmuaꞌa huamɨꞌɨni, ruxeꞌeveꞌe nuꞌu tɨ aɨn ihuaaraꞌaraꞌan rancureꞌeviꞌitɨn aɨjna tɨ ratyeviꞌitɨnyaꞌa ɨ tɨ huamɨꞌɨ tɨ ij titɨꞌɨrijmuaꞌa aꞌaraꞌani aɨjna jetze maꞌacan.
\v 25 Ayaa pu hui aꞌanaj tyujuꞌurɨj tyejmi tzajtaꞌa. Muaꞌaráhuaꞌapuacaꞌa maɨjna ɨ ruꞌihuaamuaꞌa. Ajta aɨn tɨ iꞌivastaꞌa, aɨ pu huatyenyaɨchacaꞌa. Ajta eꞌeyan huamɨꞌɨ. Aru capu titɨꞌɨrijmuaꞌa aꞌaraa aɨjna tɨ ratyeviꞌitɨnyaꞌa. Aɨ pu jemi huatyajturaa aɨjna tɨ raꞌityaꞌase.
\v 26 Ayaa pu cheꞌeta naꞌa tiraaruu aɨjna ɨ juutzajraꞌan ɨ tɨ huaꞌapuacajretze maꞌacan, aɨ pu ajta cai titɨꞌɨrijmuaꞌa aꞌaraa, huamɨꞌɨ. Ajta eꞌeyan ɨ saɨj, ɨ tɨ hueicacajretze, aɨ pu raꞌantyanaxcacaꞌa. Ajta, ayaa pu cheꞌeta naꞌa tiraaruu. Ajta eꞌeyan, ayan tyeꞌirájraa tɨ ayan tihuaꞌuruu naijmiꞌica ɨ maj aráhuaꞌapua. Capu aꞌatɨ titɨꞌɨrijmuaꞌa aꞌaraa.
\v 27 Tɨꞌɨqui, aɨn jɨitaꞌa ajta huamɨꞌɨ.
\v 28 Ari ijii, ¿aꞌataani hui ɨraꞌaraꞌan puéenyaꞌa aꞌame, ajna xɨcajraꞌa mej jetzen majtahuaꞌa huatarujsin? Naijmiꞌi mu xaa ratyeviꞌitɨnyaꞌa, aɨme ɨ maj arahuaꞌapua.
\p
\v 29 Aj pu i Jesús ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Setyaꞌutyaujxua muan aꞌini caxu ramuaꞌaree aꞌij tɨ tyeꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze. Caxu sajta ramuaꞌaree aꞌij tɨ een ɨ muáreꞌeriꞌiraꞌaraꞌan ɨ Dioj.
\v 30 Ajna xɨcajraꞌa mej jetzen huatarujsin ɨ mɨꞌɨchite, camu meyan nyejnaɨchen ɨ tyetyaca. Majta ɨ juuca, camu majta vɨɨchen, silu ayaa mu eenyaꞌa muaꞌajuꞌun matɨj aɨme ɨ mej tiꞌivaɨreꞌe u tajapua Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe.
\p
\v 31 ’Ma sajta muan, cɨmeꞌen ajna xɨcajraꞌa mej jetzen huatarujsin aɨme ɨ maj huaacuii, ¿ni tzaa sacai aꞌanaj raꞌujijve ɨ yuꞌuxari jetze aꞌij tɨ Dioj tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨcɨn:
\v 32 “Nyaa nu nyauj huaꞌa Dioj pueen aɨme ɨ aꞌamuayaꞌupua, aɨjna ɨ Abraham, ajta aɨjna ɨ Isaac, ajta aɨjna ɨ Jacobo”? Dioj pu tihueꞌixaa cumu maj mauj ruuricaa. Aɨj pu cɨn, aɨ pu aɨn pueen ɨ huaꞌa Dioj aɨme ɨ maj ruuri. Capu huaꞌa Dioj pueen aɨme ɨ maj mɨꞌɨchite. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\p
\v 33 Majta maɨn ɨ tyaɨte ɨ maj eꞌetyujsaɨ ɨ jemin, eecan mu naa rɨꞌɨ tiraꞌutaseij maɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ aɨn tihuáꞌamuaꞌatyajcaa.
\s Cɨmeꞌen ɨ nyuucari ɨ maj cɨn tiꞌijta, ɨ tɨ eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe
\r (Mr. 12:28-34)
\p
\v 34 Majta maɨn ɨ fariseos, matɨꞌɨj raamuaꞌareeriꞌi tɨ Jesús ayan huaꞌutyámueꞌitɨ aɨme ɨ saduceos, aj mu mi tyujsaɨj.
\v 35 Ajta saɨj tɨ huaꞌa jetze ajtyamaꞌacantacaꞌa, tyamuaꞌa pu tiraayɨꞌɨtɨhuaꞌa aꞌij tɨ tyeꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze. Aɨ pu ayan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p
\v 36 ―Maeestru, ¿tiꞌitaani nyuucarijraꞌa eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe ɨ tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨjna ɨ Moisés tyaacan?
\p
\v 37-38 Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ai pu aɨn pueen ɨ nyuucarijraꞌa ɨ taꞌanajca, tɨ eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe cai maa seij nyuucarijraꞌa, tɨ ayan tɨcɨn: “Pataꞌaj peyan rɨꞌɨ tyaꞌutaꞌamuaꞌati ɨ aꞌa tzajtaꞌa ɨ Dioj jemi, nain ɨ paj cɨn rɨꞌɨ tyaꞌutaꞌamuaꞌati, aꞌachu paj caj tyaꞌacaꞌanye ɨ aꞌaxaijnyuꞌuca jetze, pajta nain cɨn aꞌaxeꞌeviꞌiraꞌa cɨmeꞌe, ajta aꞌamuaꞌatziiraꞌa cɨmeꞌe.”
\v 39 Ajta, ayaa pu hui cheꞌeta naꞌa een ɨ tɨ raꞌityaꞌasi tɨcɨn: “Pataꞌaj nuꞌu peyan cheꞌeta panaꞌa rɨꞌɨ tirajchaɨ ɨ axaꞌaj tevi patɨj asaɨj tiꞌitiáꞌachaꞌɨ.”
\v 40 Nain aꞌij tɨ tiraꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨjna ɨ Moisés tyaacan, ajta nain aꞌij mej tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨme ɨ mej Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa, nain pu cɨn ayan tirájtyauusin aɨjna cɨmeꞌe i tɨ tiꞌihuaꞌapua i nyuucari. ―Ayaa pu Jesús tiraataꞌixaa.
\s ¿Aꞌataani yaujraꞌan pueen aɨjna tɨ Dioj raꞌantihuau?
\r (Mr. 12:35-37; Lc. 20:41-44)
\p
\v 41 Maucheꞌe mu eꞌereꞌetyaꞌacaa aɨme ɨ fariseos. Tɨꞌɨqui Jesús ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p
\v 42 ―¿Aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe muejmi cɨmeꞌen aɨjna ɨ Cɨriistuꞌu, tɨ Dioj an yáꞌujra ɨ ɨpuari japua? ¿Aꞌataani yaujraꞌan pueen?
\p Ayaa mu tityaatanyúu tɨcɨn:
\p ―Aɨ pu hui rayauj aɨjna ɨ David tyaacan.
\p
\v 43 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa ayan tiꞌayajna, tɨꞌɨj aɨn xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj raataꞌa tɨ David tyuꞌutaxaj aɨjna cɨmeꞌe ɨ Cɨriistuꞌu, ¿aꞌini een cɨmeꞌe David ayan raatamuáꞌa tɨcɨn nyavastaraꞌa? Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ David tyaacan tɨcɨn:
\q
\v 44 Tavastaraꞌa pu ayan tiraataꞌixaa aijna i nyavastaraꞌa tɨ cɨmeꞌen yee:
\q “Antiyeijxɨꞌɨ ɨpuari japua iiya nyaꞌɨrɨɨtaꞌa.
\q Paucheꞌe anticatii asta nyanaꞌa cai huaꞌutyamueꞌitɨn ɨ maj muájchaɨreꞌe.”
\m
\v 45 Aɨj pu cɨn, tɨ puaꞌa David ayan raatamuáꞌa tɨcɨn nyavastaraꞌa, ¿aꞌini tiꞌirɨꞌɨri tɨ aɨn Cɨriistuꞌu ayan aɨn pueenyaꞌa aꞌaraꞌani ɨ yaujraꞌan? Capu aꞌij tiꞌirɨꞌɨri xaa nyaꞌu, aꞌini Cɨriistuꞌu pu eitzeꞌe vaꞌacan cɨn tiꞌityejvee cai David tyaacan ayan tiꞌityavaacaꞌa.
\p
\v 46 Majta maɨn ɨ maj raanamuajriꞌi, camu aꞌatzu aꞌij tirajtyau aꞌij mej tyuꞌutanyuuni. Tɨj naꞌa ájnáꞌɨmɨ, capu cheꞌe aꞌatɨ ahuaujcaꞌanyajcaꞌa tɨ ayan tiraataihuaꞌu.
\c 23
\s Jesús pu huaꞌa jetze tyaꞌujpuáꞌajte aɨme ɨ fariseos, majta aɨme ɨ mej tiꞌimuaꞌatacaraꞌa ɨ yuꞌuxari jetze
\r (Mr. 12:38-40; Lc. 11:37-54; 20:45-47)
\p
\v 1 Aj pu i Jesús huaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ tyaɨte mej jemin eꞌetyujsaɨ, ajta aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Ayan tɨcɨn:
\p
\v 2 ―Aɨme, ɨ maj tyuꞌujmuaꞌate ɨ yuꞌuxari jetze, majta aɨme ɨ fariseos, aɨ mu tiꞌityetatyaꞌupuꞌu teyujtaꞌa mej mi meyan cheꞌeta manaꞌa tihuáꞌumuaꞌaten ɨ tyaɨte ɨ yuꞌuxari jetze aꞌij tɨ rɨjcaa aɨjna ɨ Moisés tyaacan.
\v 3 Aɨj pu cɨn ayan ruxeꞌeveꞌe sej si huaꞌaraꞌastijreꞌen, sajta seyan huarɨni nain cɨmeꞌe aꞌij mej tyajaꞌamueꞌixaateꞌe.
\p ’Ma sajta muan, caxu seyan cheꞌeta sanaꞌa rɨjca aꞌij mej yeꞌi rɨcɨ aꞌini camu meyan huataujnyátacan cɨn tiꞌijrɨꞌɨre aꞌij maj tyajaꞌamueꞌixaateꞌe.
\v 4 Ayaa mu vaꞌacan cɨn tihueꞌijcateꞌe ɨ tyaɨte aɨjna cɨmeꞌe tɨ ayan huapɨꞌɨ muareꞌeri tɨ cai aꞌatɨ raayɨꞌɨtɨ tɨ ayan huarɨni. Majta eꞌeyan aɨ mu huaꞌutaijteꞌesin ɨ tyaɨte maj nuꞌu mi maɨjna cɨn raꞌaraꞌastijreꞌen. Ma majta maɨn, camu aꞌatzu tauraꞌaca tɨ ij ayan cheꞌeta naꞌa tihuaꞌucɨꞌɨti.
\p
\v 5 ’Matɨj manaꞌa mej meyan rɨcɨ, ayaa muꞌu rɨcɨ eijreꞌecɨtzeꞌe mej mi tyaɨte huaꞌuseij. Antajíyaꞌujmeꞌen mu rataꞌahuaca maɨjna ɨ maj cɨn antaujrɨꞌɨqueꞌejmee ɨ rumuu jetze, majta tɨ́tɨꞌɨjméꞌen tyaꞌajvɨ́jxɨ aɨ tɨ aucastɨmee ɨ huaꞌasiicuꞌu.
\v 6 Eecan mu raxeꞌeveꞌe tɨ tihuaꞌucɨꞌɨti maj aꞌujraꞌase ɨpuari japua jamuan aɨjna ɨ tɨ antyujmuaꞌaree aɨjna cɨmeꞌe ɨ maj cɨn tiꞌiyeste. Ajta huaꞌateyujtaꞌa, ayaa mu raxeꞌeveꞌe maj aꞌujraꞌase ɨ taꞌanajca ɨ ɨpuari japua aꞌuj maj áꞌararaase ɨ huaꞌavaujsimuaꞌa.
\v 7 Eecan pu huaꞌaraanajchi mej maɨn tyaɨte huaꞌutataujteꞌen ajna aꞌu maj tíꞌituꞌaraca. Ajta, ayaa pu huaꞌaraanajchi mej tyaɨte meyan tihuaꞌajeeva tɨcɨn nyavastaraꞌa.
\p
\v 8 ’Ma sajta muan, caxu seyan rahuauca tɨ ij aꞌatɨ ayan tyajámuaatájeeva tɨcɨn nyavastaraꞌa. Caxu xaa nyaꞌu, aꞌini naijmiꞌi xu ruꞌihuaamuaꞌa, ajta saɨj puꞌu pueen ɨ aꞌamuavastaraꞌa. Ai pu aɨn pueen ɨ Dioj.
\v 9 Sajta muan, caxu seyan aꞌatɨ huatámuaꞌati tɨcɨn niyaꞌupua, aꞌini saɨj puꞌu pueen ɨ sej seri rájyaꞌupuatacaꞌa. An pu eꞌeseijreꞌe u tajapua.
\p
\v 10 ’Caxu sajta rahuauca mej meyan tyajaꞌamuajeeva tɨcɨn nyamaeestruꞌu. Caxu aꞌatzu, aꞌini saɨj puꞌu pueen ɨ tɨ iꞌi aꞌamuamaeestru, inyaa i nyaj iꞌi Cɨriistuꞌu, tɨ Dioj an naꞌujyeitza ɨ ɨpuari japua.
\p
\v 11 ’Ajta, aɨjna tɨ eitzeꞌe vaꞌacan cɨn tiꞌityejvee aꞌamua tzajtaꞌa, aɨ pu hui amuaatyavaɨreꞌesin naijmiꞌica muejmi.
\v 12 Ayaa puꞌu, aꞌini aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ áꞌujtzaahuateꞌe tɨ nuꞌu vaꞌacan cɨn tiꞌityejvee, Dioj pu raataꞌasin tɨ cɨleꞌenyaꞌa cɨn teꞌentyárutya. Ma ajta, aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ huataujnyátacan cɨn ruseijrata tɨ cɨleꞌenyaꞌa cɨn tiꞌityejvee, Dioj pu ayan raataꞌasin tɨ teꞌentyarute tiꞌitɨj cɨmeꞌe tɨ veꞌe.
\p
\v 13 ’Sataꞌaj huataujxaamɨjteꞌen muan mɨ sej tyuꞌujmuaꞌate ɨ yuꞌuxari jetze, sajta muan mɨ sej iꞌi fariseos. Caxu seyan tiꞌijrɨꞌɨre tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe aꞌini caxu arauraste rujɨɨmuaꞌa. Ayaa xu tihuaꞌatyánaamɨ ɨ tyaɨte mej mi cai aꞌutyarute aꞌu tɨ Dioj eꞌeseijreꞌe u tajapua. Caxu áꞌujcaꞌanye sej seyan huarɨni aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe ɨ Dioj. Caxu sajta huaꞌataꞌaca mej mi meyan huarɨni mɨ seica ɨ mej tiꞌityeseꞌe mej mi maun aꞌutyarute.
\p
\v 14 ’Sajta, sataꞌaj seyan huataujxaamɨjteꞌen, muan mɨ sej tyuꞌujmuaꞌate ɨ yuꞌuxari jetze, sajta muan mɨ sej iꞌi fariseos. Caxu seyan tiꞌijrɨꞌɨre tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe aꞌini caxu arauraste rujɨɨmuaꞌa. Ayaa xu tihuaꞌariꞌira ɨ huaꞌa chiꞌi aɨme ɨ maj juuca, mɨ maj majta rujɨɨmuaꞌatajmee. Sajta eꞌeyan, aun xu aꞌutyaruꞌipi u teyujtaꞌa; sajta aꞌateeviꞌi cɨn rahuaviiraca ɨ Dioj jemi. Muan xu seyan ruseijrata saj nuꞌu cai tiꞌitɨj cɨn autyajturaa. Aɨj pu cɨn eitzeꞌe xu rajpueitzi xaꞌajuꞌun.
\p ’Sajta, sataꞌaj seyan cheꞌeta sanaꞌa huataujxaamɨjteꞌen muan mɨ saj cai rɨꞌɨ me tityaumuámuaꞌaree. Capu tiꞌitɨ tasiseiri aꞌamuatzajtaꞌa.
\p
\v 15 ’Sataꞌaj huataujxaamɨjteꞌen, muan, mɨ sej tyuꞌujmuaꞌate ɨ yuꞌuxari jetze, sajta muan mɨ sej iꞌi fariseos. Caxu seyan tiꞌijrɨꞌɨre tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe aꞌini caxu aráurasten rujɨɨmuaꞌa. Ayaa xu iiyan cɨɨnye nainjapua ɨ chaanaca, sajta yan cɨɨnye ɨ jaj japua sej si seij huatyamueꞌitɨn tɨ ij aɨn ayan tiꞌityújchaɨca satɨj muan. Sajta, satɨꞌɨj raatyamueꞌitɨn, ayaa xu tihuaꞌamuaꞌaten tɨ ij eꞌeyan eitzeꞌe amuaatyamueꞌitɨn eihua aɨjna cɨmeꞌe tɨ aꞌij puaꞌa tíꞌitevistan, ajta tɨꞌij aɨn eihua pu eitzeꞌe rajpueitzi aꞌame sacai muan.
\p
\v 16 ’Ayaa xu si eenyaꞌa sauj tihuaꞌamuaꞌate. Ayaa xu tiꞌixaxaꞌa muan tɨcɨn: “Capu tiꞌitɨj vaɨreꞌe tɨ puaꞌa aꞌatɨ ayan tyaꞌataujratzii nyuucajtzeꞌen ɨ teyuu, silu tɨ cɨmeꞌen yee tɨ puaꞌa aꞌatɨ ayan tyaꞌataujratzii nyuucajtzeꞌen aɨjna ɨ ooro tɨ teyuu jetze seijreꞌe, aj pu xaa ayan ruxeꞌeveꞌe tɨ aɨn aꞌatɨ ayan aráurasten aɨjna cɨmeꞌe tɨ tyaꞌataujratzii.”
\v 17 Muan xu cai tiꞌitɨj uꞌumuaꞌaree, mɨ saj cai tihuájáuꞌeite. ¿Tiꞌitaani eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe ɨ Dioj jemi? ¿Ni aɨjna ɨ ooro tɨ teyuu jetze seijreꞌe naꞌari ɨ teyuu tɨ tzajtaꞌan Dioj huatauraꞌateꞌen aɨjna ɨ ooro?
\v 18 Ee xaa nyaꞌu, eitzeꞌe pu ruxeꞌeveꞌe ɨ teyuu. Ayaa xu sajta tiꞌixaxaꞌa muan tɨcɨn: “Tɨ puaꞌa aꞌatɨ ayan tyaꞌataujratzii nyuucajtzeꞌen aɨjna tɨ japuan tyuꞌutamuaɨꞌɨvajta, capu tiꞌitɨ aꞌij tiꞌivaɨreꞌe.” Ma sajta seyan tiꞌixaxaꞌa tɨcɨn: “Tɨ puaꞌa aꞌatɨ ayan tyaꞌataujratzii nyuucajtzeꞌen ɨ muaɨꞌɨvejri tɨ an yáꞌujra japuan aɨjna tɨ japuan tyuꞌutamuaɨꞌɨvajta, aj pu xaa ayan aɨjna cɨn ruxeꞌeveꞌe tɨ aráurasten. Capu tiꞌitɨ aꞌamua tzajtaꞌa tasiseiri.”
\v 19 Muan, mɨ saj cai rɨꞌɨ me tityaumuámuaꞌaree, ¿tiꞌitaani eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe ɨ Dioj jemi? ¿Ni aɨjna ɨ muaɨꞌɨvejri naꞌari aɨjna tɨ japuan raatamuaɨꞌɨvajtacaꞌa, aɨjna tɨ japuan Dioj huatauraꞌateꞌen aɨjna ɨ muaɨꞌɨvejri? Ee xaa nyaꞌu, eitzeꞌe pu ruxeꞌeveꞌe aɨjna saj japuan an yáꞌujra ɨ tɨ tyuꞌutamuaɨꞌɨvajta.
\p
\v 20 ’Ayaa puꞌu tiꞌen, aɨjna tɨ tyaꞌataujratziira nyuucajtzeꞌen aɨjna tɨ japuan tyuꞌutamuaɨꞌɨvajta, ayaa pu een cɨn tyaꞌataujratziira nyuucajtzeꞌen aɨjna ɨ tiꞌitɨ, ajta nyuucajtzeꞌen naijmiꞌi tɨj naꞌa tɨ an japuan yáꞌujra.
\v 21 Ajta aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ ayan tyaꞌataujratziira nyuucajtzeꞌen ɨ teyuu, aɨ pu tyaꞌataujratziira nyuucajtzeꞌen aɨjna ɨ teyuu, ajta nyuucajtzeꞌen Dioj tɨ ari huirajca aujna.
\v 22 Ajta, tɨ puaꞌa aꞌatɨ ayan tyaꞌataujratziira nyuucajtzeꞌen u tajapua, ayaa pu cheꞌeta naꞌa tyaꞌataujratziira nyuucajtzeꞌen aɨjna ɨ ɨpuari Dioj tɨ an japuan aꞌa yeꞌixaca. Aɨj pu cɨn, ayaa pu cheꞌeta naꞌa tyaꞌataujratziira nyuucajtzeꞌen aɨjna ɨ Dioj tɨ an aꞌa yeꞌixaca japuan aɨjna ɨ ɨpuari.
\p
\v 23 ’Sataꞌaj huataujxaamɨjteꞌen, muan, mɨ sej tyuꞌujmuaꞌate ɨ yuꞌuxari jetze, sajta muan mɨ sej iꞌi fariseos. Caxu seyan tiꞌijrɨꞌɨre huataujnyátacan cɨmeꞌe aꞌini caxu seyan raꞌaraꞌastijreꞌen nain cɨmeꞌe aꞌij tɨ tyeꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze. Muan xu xaa raataꞌan eꞌica tɨ ruxeꞌeveꞌe aɨjna cɨmeꞌe ɨ saj cɨn ráꞌancacareꞌen ɨ saj racuaꞌaca saɨjna ɨ meenta sajta saɨjna tɨ naa tyáaráꞌi, anis tiꞌitɨ, sajta saɨjna ɨ cumiinu.
\p ’Ma sajta, caxu aꞌatzu raꞌaraꞌastijreꞌen saɨjna cɨmeꞌe ɨ tɨ eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe tɨ ayan tɨ cɨmeꞌen yee: “Sataꞌaj seyan raaxaꞌapɨꞌɨntariꞌireꞌen aꞌij tɨ tiraavijteꞌe”, ajtahuaꞌa seij tɨ ayan yee: “Sataꞌaj huaꞌancuꞌuvajxɨꞌɨn ɨ ruxaꞌa tyaɨte”, ajtahuaꞌa iꞌi tɨ cɨmeꞌen yee: “Sataꞌaj cai autaꞌɨtzaꞌaraꞌan seij jemi.” Ayaa pu xaꞌapɨꞌɨn eenyaꞌa aꞌameꞌencheꞌe saj cai yáꞌuhuaꞌanan saɨjna tɨ eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe, muan xu sajta seyan huárɨniicheꞌe ɨ tɨ cɨleꞌen seijreꞌe.
\v 24 Capu hui tiꞌitɨ aꞌamua japua ninyeꞌi, muejmi, mɨ saj tihuaꞌamuaꞌaten ɨ seica. Eecan xu tiꞌityesaꞌaca sej si seyan raꞌaraꞌastijreꞌen saɨjna cɨmeꞌe ɨ nyuucari tɨ cai eihua ruxeꞌeveꞌe. Ma sajta muan, xuꞌuri ma ruurai saɨjna ɨ Dioj tɨ raaxajtacaꞌa aɨjna ɨ nyuucari.
\p
\v 25 ’Sataꞌaj huataujxaamɨjteꞌen muan, mɨ sej tyuꞌujmuaꞌate ɨ yuꞌuxari jetze. Caxu seyan tiꞌijrɨꞌɨre huataujnyátacan cɨmeꞌe. Ayaa xu tíꞌityaɨꞌɨhuaca, sajta naa eenyeꞌen tyuꞌutyaujchejteꞌen sej si naa eenyeꞌen xaꞌaraꞌani me eijreꞌe. Ma sajta, ɨ rutzajtaꞌa, eecan xu aꞌij puaꞌa tiꞌityetyaɨte, aɨjna cɨmeꞌe sej seri tihuaꞌuriiriꞌi ɨ tihuáꞌa ɨ seica, sajta saj cai aꞌujcuꞌuvajcaꞌa ɨ saj cɨn tyuꞌutyaamueꞌitɨ.
\v 26 Mɨ pej iꞌi fariseo tɨ cai tiꞌitɨ a aꞌatzájtaꞌa tasiseiri, pauj miꞌi rɨꞌɨ uhuáꞌaruuren ɨ tɨ úꞌuseijreꞌe ɨ aꞌa tzajtaꞌa. Aj pu xaa, naa seiraꞌa aꞌame ɨ tɨ eꞌeseijreꞌe me eijreꞌe.
\p
\v 27-28 ’Sataꞌaj huataujxaamɨjteꞌen muan, mɨ sej tyuꞌujmuaꞌate ɨ yuꞌuxari jetze. Caxu seyan tiꞌijrɨꞌɨre tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe. Muan xu seyan naa seijreꞌe me eijreꞌe. Sajta muan, aꞌij xu puaꞌa tiꞌityetyaɨte ɨ rutzajtaꞌa. Ayaa xu eꞌen tɨj huáꞌachiꞌi ɨ maj tzajtaꞌan huajaꞌanaamɨca ɨ mej meri huacuii. Aꞌini ayaa mu racácueinareꞌen me eꞌijreꞌe, aɨj pu cɨn naa seijreꞌe aɨjna ɨ huaꞌachiꞌi. Ma ajta, u tzajtaꞌan, eihua pu tyaꞌuraꞌa ɨ tihuaꞌacari, ajta ɨ tihuaꞌahueꞌiraꞌa tɨ ari tíꞌipeti. Ayaa xu cheꞌeta sanaꞌa aꞌij puaꞌa eꞌen ɨ rutzajtaꞌa aɨjna cɨmeꞌe ɨ saj cai seyan tiꞌijrɨꞌɨre tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, sajta aꞌij puaꞌa rɨcɨ.
\p
\v 29 ’Sataꞌaj huataujxaamɨjteꞌen, muan mɨ sej tyuꞌujmuaꞌate ɨ yuꞌuxari jetze, sajta muan mɨ sej iꞌi fariseos. Aꞌini caxu seyan tiꞌijrɨꞌɨre tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe. Ayaa xu ráꞌajtaꞌahuaca ɨ huaꞌachiꞌi ɨ maj tzajtaꞌan huaꞌatyajtuaani ɨ mej meri huacuii, ɨ mej Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa. Sajta seyan tiracámeijra me eꞌijreꞌe tyamuaꞌa naa aɨjna huaꞌachiꞌi maj tzajtaꞌan huaꞌatyajtuaani aɨme ɨ mej rɨꞌɨ tiꞌitetyaɨtestacaꞌa.
\v 30 Sajta seyan tiꞌixaxaꞌa tɨcɨn: “Tɨ puaꞌa teyan ruuri taꞌaraꞌanícheꞌe ajnaꞌɨmɨ matɨꞌɨj ye chajcaꞌa aɨme tavaujsimuaꞌa tyaaca, catu xaa nyaꞌu teyan cheꞌeta tyanaꞌa huaꞌucuiꞌiníicheꞌe aɨme ɨ maj Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa matɨj tihuaꞌucuii ɨ tavaujsimuaꞌa tyaaca.”
\v 31 Aɨj xu cɨn seyan tyaꞌantzaahuateꞌen ɨ rujetze ɨ saj saɨn pueen huaꞌahuaacɨxaꞌastyamuaꞌa aɨme ɨ maj huaꞌucuii aɨme ɨ mej Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa.
\v 32 Ayaa xuꞌu i, sataꞌaj raanaijmiꞌireꞌen aɨjna ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi aɨme ɨ aꞌamuavaujsimuaꞌa tyaaca.
\p
\v 33 ’Muan xu aꞌij puaꞌa tiꞌityetyaɨte, mɨ sej aɨjna jetze aꞌiraanye ɨ cuꞌucuꞌu tɨ tíꞌihueꞌitaca, ¿aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe? ¿Ni qui ayan yee muan xu huataujvaɨreꞌesin tɨ ij cai Dioj amuaataꞌasin ɨ pueijtzi? Ayej xaa nyaꞌu tiꞌayajna. Pueijtzi pu áꞌamuacɨꞌɨti tɨj naꞌa rusen cɨmeꞌe.
\v 34 Aɨj nu cɨn neyan tyajámuaataitiꞌira aɨme ɨ mej Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa, nyajta seica ɨ mej rɨꞌɨ me tityaumuámuaꞌaree, nyajtahuaꞌa seica ɨ mej tiꞌimuaꞌata. Ma sajta muan, seica xu cuiꞌini, sajta seica seyan huáꞌatatan ɨ curuu jetze, sajta seica, ayaa xu tihuaꞌutyavájxɨꞌɨsin u aꞌamuateyujtaꞌa. Sajta seica, ayaa xu huaꞌutamuariteꞌesin aꞌu tɨ eꞌechajtaꞌa, sajta meyee.
\v 35 Ayaa puꞌi een cɨn tyajaꞌamuacɨꞌɨti nain cɨn ɨ pueijtzi ɨ maj cɨn tityaacui iiyan chaanaca japua tɨj naꞌa maj raajeꞌica aɨjna ɨ Abel tyaacan tɨ yu eꞌivereꞌenye matɨꞌɨj raajeꞌica maɨjna ɨ Zacarías ɨ tɨ yaujraꞌan puéenyaꞌa aɨjna ɨ Berequías. Au mu yaꞌujeꞌica eꞌitaꞌa tɨ aꞌutejvee ɨ huaꞌateyuu, ajta aɨjna ɨ maj japuan tyuꞌutamuaɨꞌɨvajta.
\v 36 Ayaa nu hui tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ ayan tiꞌayajna. Naijmiꞌi cɨmeꞌe ɨ mej meyan aꞌij puaꞌa rɨjcaa, pueijtzi pu tihuaꞌacɨꞌɨti aɨme ijii maj yeche aɨjna cɨmeꞌe.
\s Jesús pu nuꞌu huaujyeinyacaꞌa cɨmeꞌen aɨme ɨ maj Jerusalén eꞌechajcaꞌa
\r (Lc. 13:34-35)
\p
\v 37 ’Sajta muan, mɨ saj Jerusalén huachaatɨme, naijmiꞌi muan mɨ saj Jerusalén jetze ajtyamaꞌacan, eecan nu huatánxaamɨjteꞌe muejmi jemi, aꞌini ayaa xu huaꞌacuiꞌica aɨme ɨ maj Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa. Sajta muan, seyan huaꞌutyatuꞌasixɨ aɨme ɨ maj Dioj jetze maꞌacan tyajaꞌamueꞌijteꞌe muejmi. Muiꞌi nu neyan tiꞌijxeꞌevaꞌacaa nyej neyan rɨꞌɨ tyajamuaachaɨn, nyej ni amueꞌirajtuaani. Nyejxeꞌevaꞌacaa nyej neyan amuaaruuren tɨj tyacuaaraꞌi tɨ huaꞌantyasaɨreꞌe ɨ chɨɨpiliꞌise tɨ huaꞌavaꞌana ɨ ruꞌana cɨmeꞌe. Ma sajta muan, caxu seyan tiꞌijxeꞌevaꞌacaa.
\v 38 Casiꞌi muan, puꞌuri tɨn nyaj ya ruuraini ɨ xɨcajraꞌa nyej jetzen raatatuaani ɨ aꞌamuachiꞌi. Muaꞌaviꞌin pu aꞌutyechaxɨjsin.
\v 39 Ayaa puꞌu, aꞌini caxu cheꞌe aꞌanaj nyeseijran asta sanaꞌa cai seyan raataxaj yee: “Cheꞌe huaujtyamuaꞌaveꞌen aɨjna tɨ yeꞌeveꞌeme nyuucajtzeꞌen aɨjna ɨ tavastaraꞌa.”
\c 24
\s Jesús pu raataxajtacaꞌa maj nuꞌu raatyáuuna ɨ teyuu
\r (Mr. 13:1-2; Lc. 21:5-6)
\p
\v 1 Aj pu i Jesús huiirajraa teyujtaꞌa. Tɨꞌɨj huiramaꞌaca, aɨ mu a eꞌireꞌenye aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Aj mu mi raatajé tɨ nuꞌu raaseij ɨ seica ɨ chiꞌi tɨ huáuu jetzen ɨ teyuu.
\v 2 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Casiꞌi muan, ¿ni seri nain tiꞌiseij tɨ huáuu iiyacui? Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ ayan tiꞌayajna. Ajna xɨcajraꞌa mej jetzen nain huatyáuuna ɨ chiꞌi tɨ ya cureꞌevee, capu cheꞌe seiraꞌa aꞌame jaxuꞌu jetze tetej tɨ ru japua ticaitɨmee. Nain mu huatyáuuna tyamuaꞌa naa.
\s Cɨmeꞌen ɨ tɨ huataseijreꞌen tɨꞌɨj cai xɨ teꞌentipuaꞌariteꞌen nain
\r (Mr. 13:3-23; Lc. 21:7-24; 17:22-24)
\p
\v 3 Aj mu mi aꞌucɨj. Au mu aꞌaráꞌa jɨri jetze tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Aceituunajremi. Au pu aꞌutacaica aɨjna ɨ Jesús. Matɨꞌɨj mi a eꞌireꞌenye jemin aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa mej mi tyuꞌutaihuaꞌun aviitzi cɨmeꞌe. Meyan tɨcɨn:
\p ―Pataꞌaj taataꞌixaateꞌen aꞌanaj tɨ ayan tiꞌirɨni. ¿Tiꞌitaani aꞌij tiꞌiseiraꞌa aꞌame tɨꞌɨj tyajaꞌureꞌenyen ajna xɨcajraꞌa pej jetzen pajtahuaꞌa ávaꞌacányesin, ajta tɨꞌɨj ajna pɨ tiꞌirɨjca tɨ tyeꞌentipuaꞌari nain ɨ tɨ tiꞌiseijreꞌe iiyan chaanaca japua?
\p
\v 4 Jesús pu ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Rɨꞌɨ xuꞌu muan, tɨ ij cai aꞌatɨ amuaacuanamuan.
\v 5 Muiꞌitɨ mu hui huataseijreꞌesin nyenyuucajtzeꞌe, meyan tɨcɨn: “Nyaa nu nyaɨn pueen ɨ Cɨriistuꞌu, tɨ Dioj an nyaꞌujyéijtza ɨ ɨpuari japua.” Ayaa mu huaꞌutyaamueꞌitɨ muaꞌajuꞌun eihua tyaɨte hueꞌitzi cɨmeꞌe.
\v 6 Sajta seyan tiꞌinamuajran maj nuꞌu meri tinyáꞌuseꞌesin a aꞌahuaꞌa naꞌari maj nuꞌu meri tɨmuaꞌa autyahuijsin mej tinyáꞌuseꞌen. Rɨꞌɨ xuꞌu muan sej si cai tiꞌitzɨɨnyaꞌa, aꞌini ruxeꞌeveꞌe tɨ ayan tyuꞌurɨni. Ma ajta, caxɨɨ pu ajna tyajaꞌureꞌenyejsin ajna xɨcajraꞌa tɨ jetzen nain tyeꞌentipuaꞌari.
\v 7 Seica mu hui tyaɨtejraꞌa, majtahuaꞌa seica tyaɨtejraꞌa, aɨ mu naijmiꞌi huataujnyaꞌusiꞌiteꞌesin. Majta ɨ mej seica chuejraꞌa japua aꞌuchaatɨme, majtahuaꞌa ɨ maj majta seica chuejraꞌa japua aꞌuchaatɨme, aɨ mu naijmiꞌi huataujnyaꞌusiꞌiteꞌesin. Muiꞌicaque mu majta huatatájcu. Ajta huataujcaꞌatzɨjxɨꞌɨsin ɨ chuej muiꞌicaque iiyan chaanaca japua.
\v 8 Ai pu aɨn pueen ɨ taꞌanajca ɨ maj cɨn rajpueitzi muaꞌajuꞌun.
\p
\v 9 ’Aj mu mi meyan amuaavíviꞌiran seica jemi mej mi maɨn aꞌij puaꞌa amuaaruuren, majta mej mi amuaacuiꞌini. Matɨj manaꞌa maj aꞌuchaatɨme iiyan chaanaca japua, aɨ mu amuajchaɨ́raꞌa muaꞌajuꞌun maɨjna cɨmeꞌe saj muan naꞌaraꞌastijreꞌe inyeetzi.
\v 10 Ajna xɨcajraꞌa jetze, muiꞌitɨ mu má nyajáuujɨsin, majta seica mu hui maujtzáarajmuaꞌa mu muaꞌajuꞌun seij ajta seij. Majta tyúꞌujcháɨraꞌa muaꞌajuꞌun.
\v 11 Majta muiꞌitɨ mu huataseijreꞌesin aɨme ɨ mej tiꞌihueꞌitaca maɨjna cɨmeꞌe maj nuꞌu Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa. Mahuáꞌacuanamuan eihua ɨ tyaɨte.
\v 12 Aꞌini muꞌuri eitzeꞌe aꞌij puaꞌa rɨcɨ ɨ tyaɨte, camu cheꞌe ruꞌihuaamuaꞌa tyamuaꞌa naa mu muaꞌajuꞌun. Muiꞌitɨ mu muareꞌerista muaꞌajuꞌun.
\p
\v 13 ’Ma ajta, Dioj pu japuan nyuuni aɨjna tɨ ayan teꞌeviicueꞌi asta naꞌa cai huamɨꞌɨni.
\v 14 Ajta, ayaa pu anacai ruxeꞌeveꞌe sej si aꞌucɨ́jxɨꞌɨn nain japua seij chuejraꞌa japua sej si huaꞌutaꞌixaateꞌen ɨ tyaɨte ɨ nyuucari tɨ cɨmeꞌen raxa ɨ Dioj tɨ nainjapua tieꞌijta. Aj pu xaa tyeꞌentipuaꞌari nain.
\p
\v 15 ’Ayaa pu ajmiꞌi raꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨjna ɨ Daniel tyaacan maj nuꞌu tiꞌitɨ huatyechajtza aꞌu tɨ Dioj huatauraꞌate nain. Ai pu nuꞌu aɨn pueen aɨjna ɨ tiꞌitɨ tɨ aꞌij puaꞌa een, tɨ xanaꞌaviꞌireꞌe, tɨ tzɨɨniꞌireꞌe. Ajta aɨjna tɨ raꞌajijveꞌe, cheꞌe aɨn yauꞌeitaa aꞌaraꞌani aɨjna.
\p ’Satɨꞌɨj raaseij, ayaa xu huarɨni muan.
\v 16 Maɨn ɨ maj Judea aꞌuchaatɨme, micheꞌe aꞌucɨ́jxɨꞌɨn caꞌanacan aꞌu tɨ áꞌujɨrime.
\v 17 Ajta, ajna xɨcajraꞌa jetze, tɨ puaꞌa aꞌatɨ an aꞌujcatii ɨ ruchiꞌi japua taꞌavaꞌanamiꞌi, cheꞌe aɨn caꞌanacan acajraꞌani. Cheꞌe cai tiꞌitɨ huiiraꞌan ɨ ruchiꞌita, silu cheꞌe áꞌuraꞌani caꞌanacan.
\v 18 Naꞌari tɨ puaꞌa aꞌatɨ tyajaꞌamuareꞌe u ruviꞌiraꞌataꞌa, cheꞌe cai aꞌuréꞌeninyeicaꞌan ɨ ruche tɨ ij rucɨɨxu huiiraapin, silu cheꞌe áꞌuraꞌani caꞌanacan.
\p
\v 19 ’Cuiꞌi xaa nyaꞌu, eecan mu rajpueitzi muaꞌajuꞌun ajna xɨcajraꞌa jetze ɨ uuca maj aꞌutájucájme, majta aɨme ɨ maj huáꞌatziꞌitéjme ɨ ruyaujmuaꞌa.
\v 20 Sataꞌaj seyan tiraatahuavii ɨ Dioj jemi tɨ ij cai ayan ruxeꞌevaꞌa saj aꞌucɨ́jxɨꞌɨn tɨꞌɨj huáseeviꞌin, naꞌari ajna xɨcajraꞌa mej jetzen rusaꞌupi.
\p
\v 21 ’Ajna xɨcajraꞌa jetze, eitzeꞌe mu rajpueitzi muaꞌajuꞌun maj cai aꞌanaj meyan tirajpueijtzicaꞌa tɨj naꞌa tɨ Dioj raatyataahuacaꞌa ɨ chaanaca. Capu ajta cheꞌe huaꞌacɨꞌɨti ɨ pueijtzi aꞌij tɨ tihuaꞌacɨꞌɨti ajna xɨcajraꞌa jetze.
\v 22 Ajta, tɨ puaꞌa aɨn tavastaraꞌa ɨ Dioj cai ayan ráaruuréncheꞌe tɨ ij cai cheꞌe ayan íraꞌatéeviꞌi tɨ tyauméꞌen aꞌachu puaꞌan xɨcaj, capu aꞌatɨ ruuri aꞌameꞌencheꞌe. Ma ajta, huaꞌa cɨmeꞌe ɨ tyaɨte tɨ Dioj ari huaꞌuraꞌasáɨraꞌa ɨ jajcua, aɨ pu xaa ari ayan ráaruuráa tɨꞌij cai cheꞌe ayan iraꞌateeviꞌin.
\p
\v 23 ’Sajta muan, caxu seyan raꞌatzaahuatyaꞌa tɨ puaꞌa aꞌatɨ ayan tyajamuaataꞌixaateꞌen ajna xɨcajraꞌa jetze tɨcɨn: “Casiꞌi, iiya pu eꞌitaꞌa een aɨjna ɨ Cɨriistuꞌu.” Caxu sajta raꞌatzaahuatyaꞌa tɨ puaꞌa seij ayan tiꞌixajta yee: “Maꞌacui, amaa pu eꞌitaꞌa een.”
\v 24 Muiꞌitɨ mu hui huataseijreꞌesin aɨme ɨ maj nuꞌu iꞌi Cɨriistuꞌu, majta aɨme ɨ maj nuꞌu Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa. Ma majta, camu. Metiꞌihueꞌitaca muꞌu. Ayaa mu maɨjna cɨn aꞌij mej tiraayɨꞌɨtɨ mej mi seica aꞌij taꞌutaseij ɨ tyaɨte. Ayaa mu majta tyuꞌutáseijrata tɨ uteꞌe eꞌemaꞌacan Dioj jemi aꞌij mej yeꞌi rɨcɨ. Ayaa pu naa seiraꞌa aꞌame mej mi huaꞌutyamueꞌitɨn hueꞌitzi cɨmeꞌe aɨme ɨ tɨ Dioj huaꞌuraꞌasaɨj, tɨ puaꞌa ayan tiꞌirɨꞌɨristan mej huaꞌutyamueꞌitɨn.
\p
\v 25 ’Casiꞌi muan, nuꞌuri anacai amueꞌixaa.
\v 26 Aɨj pu cɨn, caxu seyan raꞌatzaahuatyaꞌa tɨ puaꞌa aꞌatɨ ayan tyajamuaataꞌixáatyaꞌa aꞌame tɨ cɨmeꞌen yee amaa pu nuꞌu aꞌuyeꞌi ɨtzitá aꞌu tɨ cai maꞌa aꞌa aꞌatɨ naꞌari ayen yee iiyu pu huirajca aviitzi cɨmeꞌe yu chiꞌita.
\v 27 Ma ajta, ayaa pu teꞌeme ajna xɨcajraꞌa nyej jetzen nyajtahuaꞌa ya vaꞌacányen i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye. Ayaa nu eijreꞌecɨtzeꞌe seiraꞌa naꞌame tɨj maj tyámaxcɨvaꞌaran. Anacai pu u áꞌijnyéeriꞌicɨ aꞌame aꞌu tɨ eꞌejninyei ɨ xɨcaj, ajta eꞌeyan ayan cheꞌeta naꞌa huanyeeriꞌicɨ aꞌame aꞌu tɨ éꞌetyaruꞌipi.
\v 28 Ajta ayaa pu cheꞌeta naꞌa teꞌeme tɨj tiꞌitɨ tɨ huamɨꞌɨ. Tɨꞌɨj tiꞌitɨ huamɨꞌɨni, aj mu curáꞌacɨjxɨꞌɨsin aɨme ɨ muaꞌaraꞌica.
\s Cɨmeꞌen ɨ xɨcajraꞌa tɨ jetzen ajtahuaꞌa uveꞌenyejsin ɨ tɨ ajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye
\r (Mr. 13:24-37; Lc. 21:25-33; 17:26-30, 34-36)
\p
\v 29 ’Cɨmeꞌen puꞌu tyeꞌentipuaꞌari nain ɨ maj cɨn rajpueijtzi muaꞌajuꞌun ajna xɨcajraꞌa jetze, aj pu xaa ayen seiraꞌa aꞌame u uteꞌe tɨ cɨmeꞌen yee:
\q Anaaruti ɨ xɨcaj, capu huanyeeriꞌicɨ aꞌame ɨ maxcɨraꞌi cɨmeꞌe.
\q Majta maɨn ɨ xuꞌuraꞌave, aɨ mu u aꞌacávatzɨjxɨꞌɨsin u uteꞌe.
\q Muaatáujvivájraꞌasin aɨme ɨ mej tieꞌijta ɨ maj majta eꞌeseijreꞌe u tajapua, matɨj manaꞌa puaꞌamua.
\p
\v 30 ’Ajna xɨcajraꞌa jetze, aɨj pu huataseijreꞌesin u uteꞌe ɨ maj cɨn ramuaꞌareeran tɨcɨn nyaa nu nyajtahuaꞌa ya vaꞌacányejsin inyaa, i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye. Majta maɨn ɨ tyaɨtejraꞌa mej iiyan seijreꞌe chaanaca japua, matɨj manaꞌa puaꞌamua huataujxaamɨjteꞌesin naijmiꞌi ɨ ru jetze. Ayaa mu tiꞌinyeseijra muaꞌajuꞌun nyatɨꞌɨj avaꞌacáanyen ɨ aiitɨri jetze. Ayaa pu seiraꞌa aꞌame tyamuaꞌa naa mej mi meyan huataujtzaahuateꞌen. Aj mu xaa ramuaꞌareeran ɨ nyaj nain cɨn antinmuaꞌaree.
\v 31 Nyajta nu tyaꞌucácɨꞌɨsiteꞌesin caꞌanin cɨmeꞌe, nyajta huaꞌutaijteꞌesin aɨme ɨ mej tiꞌinavaɨreꞌe u tajapua maj aꞌucɨ́jxɨꞌɨn nain japua ɨ chaanaca mej mi huaꞌuraꞌasaɨreꞌen aɨme ɨ nyej neri huaꞌavaꞌahuau. Aꞌu tɨ juástɨmee ɨ chaanaca, au mu huauuviꞌitɨn.
\p
\v 32 ’Sataꞌaj seyan yauꞌeitaa xaꞌaraꞌani saɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ yeꞌi rɨɨ aꞌayeꞌi aɨjna ɨ huarej. Tɨꞌɨj antinyajxɨꞌɨn tɨ cuaꞌati aɨjna ɨ cɨyaꞌaraꞌan jetze, tɨ puaꞌa ajta ari huataxútaꞌan, aj xu si seyan ramuaꞌareeran tɨ ari vejliꞌi ɨ viitaꞌari.
\v 33 Aꞌini ayaa xu ramuaꞌaree aꞌanaj tɨ puaꞌa pɨtiꞌirɨcɨ saɨjna cɨmeꞌe ɨ sej rasiseꞌij, ayaa xu cheꞌeta sanaꞌa tiraamuaꞌaree tɨ ari vejliꞌi aꞌanaj tɨ jetzen antipuaꞌari nain saɨjna cɨmeꞌe saj raseijran nain aꞌij nyej neri tyajamuaataꞌixaa.
\v 34 Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, meenti mauj ruuri naijmiꞌi ɨ tyaɨte ɨ maj iiyan seijreꞌe ijii, nain pu xaa aráurasteꞌesin.
\v 35 Ayej xaa tiꞌayajna, aɨ pu antipuaꞌari naijmiꞌi tɨj naꞌa tiꞌipuaꞌamua tɨ iiyan seijreꞌe chaanaca japua, ajta u tajapua. Ajta aɨn ɨ nyuucari aꞌij nyej neri tyajamueꞌixaa, capu aꞌanaj antipuaꞌari xaa nyaꞌu.
\p
\v 36 ’Capu aꞌatɨ ramuaꞌaree aꞌanaj tɨ teꞌentipuaꞌari naꞌari aꞌatzaj tɨ ayan tiꞌirɨni. Camu ramuaꞌaree aɨme ɨ mej tiꞌivaɨreꞌe u tajapua. Canu nyajta ramuaꞌaree inyaa silu, aɨ pu xaa ramuaꞌaree aɨjna ɨ nyaj rajyaꞌupua.
\p
\v 37 ’Ajna xɨcajraꞌa nyaj jetzen nyajtahuaꞌa ya vaꞌacányejsin inyaa, i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye, ayaa pu teꞌeme. Ayaa mu cheꞌeta manaꞌa tiꞌijrɨꞌɨraa muaꞌajuꞌun ɨ tyaɨte matɨj tiꞌijrɨꞌɨrajcaa ajna tɨꞌɨj auj ruuricaa aɨjna ɨ Noé tyaacan.
\v 38 Ayaa mu rɨjcaa, tɨꞌɨj cai xɨ antipuaꞌaracaꞌa ɨ chaanaca jaj cɨmeꞌe, metiꞌicuaꞌacaraꞌa ɨ tyaɨte, majta yaꞌacaraꞌa. Aɨ mu nyéjnyaꞌɨchaꞌa, majta vichaꞌacaraꞌa. Maucheꞌe mu meyan rɨjcaa asta cai aɨn Noé atyajraa ɨ baarcu jetze tɨ veꞌe.
\v 39 Majta maɨn ɨ tyaɨte, camu aꞌatzu ramuaꞌareeracaꞌa aꞌij tɨ tiꞌitɨ rɨniicheꞌen. Aj mu xaa raamuaꞌareeriꞌi tɨꞌɨj huatamɨꞌɨyacaꞌa. Huajaꞌujáujte naijmiꞌica ɨ tyaɨte. Ayaa pu cheꞌeta naꞌa tihuaꞌaruuren ajna xɨcajraꞌa nyej jetzen ya vaꞌacányejsin, i nyaj tyaataꞌa jetze aꞌiraanye.
\p
\v 40 ’Ajna au mu huatyauu muaꞌajuꞌun viꞌiraꞌataꞌa, ma huaꞌapua ɨ tyetyaca. Saɨj pu áꞌaviꞌitɨchiꞌihuan tɨꞌij teꞌentipuaꞌare. Ajta ɨ saɨj, au pu aꞌutyaturaasin.
\v 41 Majta maɨn ɨ juuca, au mu aꞌutyáuu muaꞌajuꞌun, ma huaꞌapua. Matyaꞌatɨꞌɨxɨ mu muaꞌajuꞌun. Saɨj pu ajta áꞌaviꞌitɨchiꞌihuan tɨꞌij teꞌentipuaꞌare, ajta ɨ saɨj, au pu aꞌutyaturaasin.
\p
\v 42 ’Aɨj pu cɨn, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, sataꞌaj atanyéjnyeꞌeri tyamuaꞌa naa aꞌini caxu ramuaꞌaree aꞌanaj tɨ xɨcajraꞌa jetze uveꞌenyejsin ɨ aꞌamuavastaraꞌa.
\v 43 Sataꞌaj seyan yauꞌeitaa xaꞌaraꞌani seijna. Aɨjna cɨmeꞌe ɨ aꞌatɨ tɨ huatyeechiꞌi, tɨ puaꞌa aɨn ramuaꞌareera aꞌatzaj tɨ puaꞌa ɨ tɨcaꞌari tzajtaꞌa aꞌutyaruti aɨjna ɨ nahuaꞌari, ayaa pu rɨni aɨjna tɨ huatyeechiꞌi. Aɨ pu atányeeri aꞌame, ajta capu raataꞌasin tɨ aɨn nahuaꞌari raꞌantánaꞌaca ɨ pueerta, tɨꞌi utyarute u chiꞌita.
\v 44 Ayaa pu hui cheꞌeta naꞌa ruxeꞌeveꞌe sej seyan atanyéjnyeꞌeri aꞌini inyaa, i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye, ayaa nu uveꞌenyejsin aꞌatzaj saj cai puaꞌa nyechuꞌeveꞌe muan.
\s Cɨmeꞌen aɨjna tɨ xaa nain cɨn raꞌastijreꞌe, ajta aɨjna tɨ cai aꞌatzu raꞌastijreꞌe
\r (Lc. 12:41-48)
\p
\v 45 ’Aɨj nu cɨn neyan tyajáꞌamueꞌihuaꞌuran. ¿Aꞌataani tevijraꞌa ayan cai aꞌanaj aꞌɨtzee, tɨ ajta rɨꞌɨ me tyauumuaꞌaree tɨ puaꞌa aɨn vastaraꞌaraꞌan ayan tiraijcateꞌen aɨjna cɨmeꞌe tɨ tihueꞌijtyaꞌa ɨ seica ɨ mej tiꞌijvaɨreꞌe tɨ ij aɨn tihuaꞌumín aꞌatzaj tɨ puaꞌa ari huaxaꞌapɨꞌɨntariꞌihuacaꞌa?
\v 46 Ajta aɨjna ɨ tevi, naa pu tiraatyavaɨreꞌesin tɨ puaꞌa ayan rɨjca aꞌij tɨ tiraataij tɨꞌɨjtahuaꞌa uveꞌenyén aɨjna tɨ tiꞌiraijteꞌe.
\v 47 Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe tɨ puaꞌa auj ayan rɨjca tɨꞌɨj uveꞌenyén ɨ vastaraꞌaraꞌan, aɨ pu xaa ayan tíꞌiraijcateꞌen nain cɨmeꞌe aꞌachu tɨ caj tíꞌijchaꞌɨ.
\v 48 Ma ajta, tɨ puaꞌa aꞌij puaꞌa tíꞌitevistan aɨjna ɨ aꞌatɨ, ayaa pu rɨni. Ayaa pu tiꞌimuaꞌatze ɨ rutzajtaꞌa tɨcɨn: “Eecan pu aꞌateeri ma aꞌahuaꞌa ɨ nyavastaraꞌa.”
\v 49 Aj pu i autyéchesin tɨ eꞌij puaꞌa tihuaꞌutyaꞌaxɨꞌɨn ɨ ruxaꞌa tyaɨte ɨ mej tiꞌijvaɨreꞌe. Ajta huaꞌa jamuan tiꞌicuaꞌani, ajta yeꞌen aɨme jamuan ɨ maj rutaꞌarujveꞌe.
\v 50 Ajta aɨn vastaraꞌaraꞌan uveꞌenyejsin ajna xɨcajraꞌa tɨ jetzen cai rachuꞌeveꞌe aɨjna tɨ tiꞌijvaɨreꞌe, ajta aꞌatzaj tɨj puaꞌa cai ramuaꞌaree tɨ ari uveꞌenye.
\v 51 Aj pu i vastaraꞌaraꞌan eihua pueijtzi raataꞌasin. Ajta raatáijteꞌesin tɨ aun aꞌutyavaaca aꞌu maj aꞌutyaturaasin aɨme ɨ maj cai tzaahuatiꞌiraꞌa cɨn meyan tiꞌijrɨꞌɨre. Eecan pu ruyeinixɨꞌɨn aujna, ajta rutamej pu cɨn ancuráꞌujcɨꞌɨmáa aꞌame aɨjna cɨmeꞌe tɨ rajpueijtzi.
\c 25
\s Cɨmeꞌen ɨ tyaamua ma juuca, ɨ maj tamuaamuataꞌa araꞌasicaa
\p
\v 1 ’Ajna xɨcajraꞌa jetze, ayaa pu Dioj huaꞌutaꞌasin ɨ tyaɨte mej mi maun aꞌutyarute aꞌu tɨ aɨn eꞌeseijreꞌe u tajapua. Ayaa pu cheꞌeta naꞌa tihuaꞌuruuren aꞌij tɨ tihuaꞌuruu ɨ tyaamua ma juuca, tamuaamuataꞌa maj nuꞌu araꞌasicaa. Aɨ mu tyajaꞌutɨɨ ɨ tyúꞌuꞌaparaatu mej mi maun raꞌantinajche aɨjna tɨ huatyenaɨchi.
\v 2 Camu rɨꞌɨ me títyaumuámuaꞌarajcaꞌa seica, ɨ maj anxɨvi. Majta maɨn ɨ seica, ɨ maj majta anxɨvi, aɨ mu nuꞌu xaa rɨꞌɨ me títyaumuámuaꞌarajcaꞌa.
\v 3 Majta maɨn ɨ maj cai rɨꞌɨ me títyaumuámuaꞌarajcaꞌa, aɨ mu tyajaꞌutɨɨ ɨ tyúꞌuꞌaparaatu. Aru camu yaꞌujáj maɨjna ɨ aceiti ɨ maj cɨn ráꞌajtaira.
\p
\v 4 ’Majta maɨn ɨ maj rɨꞌɨ me títyaumuámuaꞌarajcaꞌa, aɨ mu xaa limeeta tzajtaꞌa ruꞌucajtuaa ɨ aceite. Aɨj mu aꞌujáj, jamuan ɨ tyúꞌuꞌaparaatu.
\v 5 Aꞌini eihua pu nuꞌu eꞌetee aɨjna tɨ huatyenaɨchi, tyamuaꞌa pu cutzi tihuaꞌumueꞌitɨ aɨme ɨ tyaamua. Muaatácuꞌutzucaꞌa micu.
\v 6 Puꞌuri nuꞌu tyauumaꞌaca aꞌatzaj eꞌitaꞌa tɨcaꞌa, tɨꞌɨj saɨj ayan huajijhuacaꞌa tɨcɨn: “Puꞌuri ye veꞌeme aɨjna tɨ huatyenaɨchi. Xuꞌiracɨɨnyechi sej si raꞌantinajche.”
\v 7 Matɨꞌɨj mi huajɨjxɨcaꞌa aɨme ɨ tyaamua. Eꞌeyan mu rɨꞌɨ tyuꞌuruu ɨ tyúꞌuꞌaparaatu.
\p
\v 8 ’Aj mu mi aɨme ɨ maj cai rɨꞌɨ huaujruu, ayaa mu tihuaꞌutajé ɨ seica tɨcɨn: “Aisɨ, cɨj caj setitaataꞌa ɨ aceite aꞌini puꞌuri huityaxɨꞌɨsin tyejmi tɨ taꞌaj.”
\v 9 Majta maɨn ɨ maj rɨꞌɨ me títyaumuámuaꞌarajcaꞌa, ayaa mu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn: “Catu xaa nyaꞌu, aꞌini ayej nyaꞌase capu cɨꞌɨti para ityejmi. Capu ajta cɨꞌɨpe para muejmi. Ma sajta muan, sataꞌaj áꞌucɨɨnye huaꞌa jemi ɨ maj aceite tuꞌaraca sej si raananan para muejmi.”
\p
\v 10 ’Aj mu mi meyan huarɨj. U mu nuꞌu mi áꞌujuꞌun. Maucheꞌe mu huajuꞌuncaa, tɨꞌɨj aɨn aꞌaráꞌa aɨjna tɨ huatyenaɨchi. Majta maɨn ɨ tyaamua ɨ maj rɨꞌɨ huaujruu, aɨ mu aꞌucɨj jamuan aꞌu maj tyejéꞌeyeste maɨjna cɨmeꞌe tɨ huatyenaɨchi. Aj pu i aiityanamiꞌihuacaꞌa ɨ pueerta.
\p
\v 11 ’Aꞌatzu nuꞌu aꞌateeviꞌica, majta ɨ seica aꞌaráꞌa ɨ tyaamua. Aj mu mi meyan tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Tavastaraꞌa, muaa ɨ pej iꞌi tavastaraꞌa, titaꞌantácuuneꞌe.”
\v 12 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn: “Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, ayej tiꞌayajna. Canu aꞌatzu aꞌamuamuajte.”
\p
\v 13 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Sataꞌaj seyan atanyéjnyeꞌeri aꞌini caxu ramuaꞌaree aꞌanaj tɨ xɨcajraꞌa jetze neyan inyaa uveꞌenyejsin.
\s Cɨmeꞌen ɨ tumin tɨ cɨn huaꞌavastaꞌa tihuéijca aɨme ɨ maj ravaɨraꞌacaa
\r (Lc. 19:11-27)
\p
\v 14 ’Ajta, ayaa pu cheꞌeta naꞌa Dioj huaꞌuruuren ajna xɨcajraꞌa jetze tɨj ɨ aꞌatɨ ayan tihuaꞌuruu ɨ mej tiꞌijvaɨraꞌacaa. Tɨꞌɨj nuꞌu ari aꞌuyeꞌimɨɨca ma aꞌahuaꞌa yee, anacai pu huaꞌutajee aɨme ɨ mej tiꞌijvaɨraꞌacaa. Tihuéijca aɨjna cɨmeꞌe ɨ tɨ aɨn tíꞌijchaɨcaꞌa.
\p
\v 15 ’Ayaa pu tiraataꞌa seij aꞌachu cumu anxɨj viꞌiraꞌa ɨ tumin. Ajta ɨ saɨj, ayaa pu tiraataꞌa aꞌachu cumu huaꞌapua viꞌiraꞌa. Ajtahuaꞌa ɨ saɨj, sei viꞌiraꞌa pu tiraataꞌa. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌa aij me tiraayɨꞌɨtɨ. Tɨꞌɨqui áꞌuraa.
\v 16 Ajta nuꞌu aɨn tɨ anxɨj viꞌiraꞌa ancuraꞌa, aɨ pu autyejche tɨ tyuꞌumuareꞌen tumin cɨmeꞌe. Ajta eꞌeyan, raamueꞌitɨ anxɨj viꞌiraꞌa aɨjna cɨmeꞌe tɨ ajmiꞌi raꞌancuraꞌa.
\v 17 Ayaa pu cheꞌeta naꞌa huarɨj aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ raꞌancuraꞌa aꞌachu cumu huaꞌapua viꞌiraꞌa. Raamueꞌitɨ huaꞌapua viꞌiraꞌa, icu.
\v 18 Ajta nuꞌu aɨn tɨ raꞌancuraꞌa aɨjna ɨ sei viꞌiraꞌa, capu tiraamuáriste. Aa pu aꞌahuaꞌa aꞌaráꞌa. Raꞌatyéichajraa a chuaataꞌa. Au pu raꞌavaꞌana ɨ tumin tɨ raatanyaɨjte ɨ vastaraꞌaraꞌan.
\p
\v 19 ’Puꞌuri nuꞌu áꞌateeviꞌicaa, ajta aɨn ɨ huaꞌavastaraꞌa, uveꞌenye. Ajta autyejche tɨ raaxaꞌapɨꞌɨntareꞌen ɨ tumin cɨmeꞌe.
\v 20 Ajta aɨn tɨ anxɨj viꞌiraꞌa ancuraꞌa, aɨ pu ajta aꞌaráꞌa ɨ seica ɨ anxɨj viꞌiraꞌa. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Nyavastaraꞌa. Ayaa papuꞌu caj tinaataꞌa anxɨj viꞌiraꞌa cɨmeꞌe. Casiꞌi, aij nu cɨn raamueꞌitɨ seica tɨ ayan cheꞌeta naꞌa tyaꞌaraꞌase anxɨj viꞌiraꞌa.”
\p
\v 21 ’Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ vastaraꞌaraꞌan tɨcɨn: “Xaꞌapɨꞌɨn paj huarɨj, muaa ɨ paj cai aꞌanaj áꞌɨtze. Rɨꞌɨ pej tiꞌitevi. Aɨj paj cɨn tyaꞌaraꞌaste. Aɨj nu cɨn neyan tiꞌimueijcateꞌen eihua cɨmeꞌe, iiya inyeetzi jemi tyataꞌaj huatatyamuaꞌaveꞌen naijmiꞌi.”
\p
\v 22 ’Ajta aɨn tɨ huaꞌapua viꞌiraꞌa ancuraꞌa, aɨ pu ajta yaraꞌa. Ayaa pu ajta tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Nyavastaraꞌa, muaa paj peyan tinyeijca paɨjna cɨmeꞌe huaꞌapua viꞌiraꞌa ɨ tumin. Casiꞌi, aij nu cɨn raamueꞌitɨ seica tɨ ayan cheꞌeta naꞌa tyaꞌaraꞌase huaꞌapua viꞌiraꞌa.”
\p
\v 23 ’Ajta aɨn ɨ vastaraꞌaraꞌan, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Xaꞌapɨꞌɨn paj huarɨj, muaa ɨ paj cai aꞌanaj aꞌɨtzee. Rɨꞌɨ pej tiꞌitevi. Cɨj paj cɨn raꞌaraꞌaste. Aɨj nu cɨn neyan tiꞌimueijcateꞌen eihua cɨmeꞌe, iiya inyeetzi jemi tyataꞌaj huatatyamuaꞌaveꞌen naijmiꞌi.”
\p
\v 24 ’Ajta nuꞌu aɨn tɨ sei viꞌiraꞌa ancuraꞌa, aɨ pu ajta yaraꞌa. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Nyavastaraꞌa. Nyaa nu neyan raamuaꞌareeriꞌi pej peyan tyaꞌajaaxaijveꞌe. Ayaa paj tihueijteꞌe mɨ seica mej mi tyuꞌuhuasteꞌen, mataꞌa tyuꞌutzaana. Aru nain pu tiꞌimuacɨꞌɨti mueetzi. Ayaa paj tihueijteꞌen mej mi ráahuastɨ́raꞌani ɨ imueꞌeri, mataꞌaj raaraꞌasaɨreꞌen tɨꞌɨj tiꞌicɨɨre. Ajta eꞌeyan nain timuaacɨꞌɨti mueetzi.
\v 25 Aɨj nu cɨn tiꞌitzɨɨnyaꞌacaa inyaa. Aj nu cɨn nyaun a aꞌahuaꞌa aꞌaráꞌa. Nyaraꞌatyeichajraa. Nyatɨꞌɨj ni raꞌavaꞌana a chuaataꞌa. Yaꞌacui nyaꞌu, mueetzi tɨ aꞌa.”
\p
\v 26 ’Ajta aɨn vastaraꞌaraꞌan, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Muaa, mɨ pej aꞌij puaꞌa tiꞌitevi, eecan paj huaꞌɨnaꞌaseꞌe. Capej tiꞌitɨ cɨn nyavaɨreꞌe. Tɨ puaꞌa peyan ramuaꞌaree nyej neyan tihueijteꞌen mej mi tyuꞌuhuasteꞌen tɨ i ayan nain tinaacɨꞌɨti inyeetzi, ¿ni tzaa pajta peyan ramuaꞌaree nyaj nyajta neyan tihueijteꞌen mej mi raaraꞌasaɨreꞌen tɨ ij ajta nain tinaacɨꞌɨti inyeetzi?
\v 27 Tɨ puaꞌa peyan tiꞌijmuaꞌareera, ¿aꞌini een cɨn pacai peyan huarɨj pej pi cai paun yáuutuaa ɨ tumin huaꞌa jemi ɨ maj tumin tíꞌinyaꞌɨjtya nyej ni aꞌatzu raamueꞌitɨn? Tɨ puaꞌa peyan huárɨniicheꞌe, aj nu xaa raꞌancuráꞌaniicheꞌen ɨ tɨ nyeetzi nyaꞌa nyatɨꞌɨj ya uveꞌenyén. Paꞌutaꞌɨtzee huapɨꞌɨ.”
\p
\v 28 ’Aj pu nuꞌu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ seica ɨ mej vejliꞌi huatyáuu tɨcɨn: “Sataꞌaj yeehui raꞌariꞌi saɨjna ɨ sei viꞌiraꞌa, sajta raataꞌan saɨjna tɨ tamuaamuataꞌa viꞌiraꞌa tiꞌituave.
\v 29 Matɨj manaꞌa puaꞌamua ɨ mej eihua tíꞌijchaꞌɨ, eitzeꞌe pu tihuaꞌacɨꞌɨti. Ayaa pu teꞌeme mej meyan tiꞌijchaɨ muaꞌaraꞌani nain aꞌachu tɨ caj ruxeꞌeveꞌe. Majta maɨn ɨ maj cai tiꞌitɨj tichaꞌɨ, aɨ mu tihuaꞌariꞌira aɨme ɨ maj cɨj manaꞌa tíꞌijchaꞌɨ mej mi cai cheꞌe tiꞌijchaɨ muaꞌaraꞌani.
\v 30 Sajta muan, sataꞌaj ma yaꞌurajraini saɨjna ɨ tɨ cai tiꞌitɨj vaɨreꞌe ma puaꞌaque aꞌu tɨ aꞌutɨcaꞌa. Au pu ruyeinixɨꞌɨn, ajta ancuraꞌujcɨꞌɨxɨjsin aɨjna cɨmeꞌe tɨ rajpueijtzi.” ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ vastaraꞌaraꞌan.
\s Tɨꞌɨj Dioj huaꞌaxɨjteꞌen aɨme tyaɨtejraꞌa ɨ mej yan huaachaatɨmee iiyan chaanaca japua
\p
\v 31 ’Ajna xɨcajraꞌa nyej jetzen yavaꞌacányejsin inyaa, i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye, nyatɨꞌɨjtahuaꞌa huataseijreꞌen aɨme jamuan ɨ mej tiꞌivaɨɨreꞌe u tajapua, naa pu seiraꞌa aꞌame mej mi rɨꞌɨ tyaꞌutaseij ɨ tyaɨte, tyamuaꞌa naa. Nyaa nu antiyeijxa ɨ ɨpuari japua mej mi raamuaꞌaree ɨ nyaj inyaa nain cɨn antinmuaꞌaree iiyan chaanaca japua.
\p
\v 32 ’Matɨꞌɨj mi nyeetzi jemi huaꞌajsaɨreꞌesin naijmiꞌica ɨ tyaɨtejraꞌa i mej iiyan seijreꞌe ɨ chaanaca japua. Nyajta inyaa, ayaa nu cheꞌeta nyanaꞌa huaꞌapuaqué huaꞌajsaɨreꞌesin tɨj ajta aꞌatɨ ayan huaꞌapuaqué tihuaꞌajsaɨ ɨ ruyaꞌamua. Au pu huaꞌajsaɨj ɨ canyaꞌaxɨ saɨjtaꞌa, ajta aɨme ɨ caurasi, ajta saɨjtaꞌa.
\p
\v 33 ’Majta maɨn ɨ maj rɨꞌɨ tiꞌityetyaɨte ayaa mu eꞌen matɨj ɨ canyaꞌaxɨ. Nyaꞌɨrɨɨtaꞌa nu huaꞌajsaɨreꞌesin. Majta aɨme ɨ maj eꞌij puaꞌa tiꞌityetyaɨte ayaa mu eꞌen matɨj ɨ caurasi. Nyauutataꞌa nu huaꞌajsaɨreꞌesin nyaɨme.
\p
\v 34 ’Nyajta inyaa, i nyej iꞌi Rey, ayaa nu tihuaꞌutaꞌixaateꞌesin nyaɨme ɨ mej eꞌejti nyaꞌɨrɨɨtaꞌa tɨcɨn: “Iiyaꞌa xuꞌu ij muan, mɨ saj rɨꞌɨ tiraataꞌa ɨ niyaꞌupua, sataꞌaj seyan raꞌancuraꞌan ɨ tɨ ayan tyajáꞌamuacɨꞌɨti, aꞌij tɨ tyuꞌuxaꞌapɨꞌɨntariꞌihuacaꞌa tɨj naꞌa tɨ Dioj raatyataahuacaꞌa ɨ chaanaca, sej si saun aꞌutyarute aꞌu tɨ Dioj eꞌeseijreꞌe.
\v 35 Ayaa pu teꞌeme aꞌini muan xu tinaami nyatɨꞌɨj huataꞌicuatacaꞌa. Muan xu sajta jaj naataꞌa nyatɨꞌɨj huataꞌimɨ. Muan xu sajta naꞌancureꞌeviꞌitɨ ɨ áꞌamuachiꞌita tɨꞌɨj cai aꞌatɨ nyexeꞌevaꞌacaa.
\v 36 Ayaa xu tinaatéechejte nyatɨꞌɨj cai tíꞌityechajca. Nyatɨꞌɨj tijcuiꞌinyacaꞌa, muan xu sajta naatyeeseij. Ajta, nyatɨꞌɨj aityanamiꞌihuacaꞌa, muan xu sajta náamuaaracaꞌa.”
\p
\v 37 ’Majta maɨn ɨ maj rɨꞌɨ tiꞌityetyaɨte, ayaa mu tinaataꞌixaateꞌesin tɨcɨn: “Tavastaraꞌa, ¿aꞌanajni teyan timuaami tyatɨꞌɨj muaaseij ɨ paj iꞌicuatacaꞌa? ¿Aꞌanajni teyan jaj timuaataꞌa tyatɨꞌɨj muaaseij paj iꞌimɨꞌɨcaa?
\v 38 ¿Aꞌanajni teyan timuaꞌancureꞌeviꞌitɨ ɨ tachiꞌita ityan tyatɨꞌɨj raamuaꞌareeriꞌi paj cai aꞌij tamuari? Ari iꞌi, ¿aꞌanajni tyej teyan huarɨj tyaj timuaatéechejteꞌen patɨꞌɨj cai tiꞌitɨj cɨn tíꞌityechajca?
\v 39 ¿Aꞌanajni teyan muaamuaaracaꞌa patɨꞌɨj aityanamiꞌihuacaꞌa naꞌari tyej teyan muaatyeeseij patɨꞌɨj tiꞌicuiꞌicaa?”
\p
\v 40 ’Nyajta inyaa, i nyaj iꞌi Rey, ayaa nu tihuaꞌutaꞌixaateꞌesin tɨcɨn: “Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ ayan tiꞌayajna, satɨj sanaꞌa saj seyan huaꞌuruu aɨme ɨ nyeꞌihuaamuaꞌa, ayaa xu cheꞌeta sanaꞌa naaruu inyeetzi. Capu amɨn aꞌij tɨ puaꞌa seyan raatavaɨ saɨj ɨ nyeꞌihuaaraꞌa tɨ cai tiꞌitɨj cɨn tiꞌityejvee, tɨ cai aꞌatzu ruxeꞌeveꞌe.”
\p
\v 41 ’Aj nu ni neyan tihuaꞌutaꞌixaateꞌesin aɨme ɨ mej eꞌejti nyauutataꞌa tɨcɨn: “Sericu muan, mɨ tɨ Dioj aꞌij puaꞌa tyajamuaataꞌasin. Saj huii inyeetzi jemi sej si saun aꞌutyarute taij tzajtaꞌa tɨ Dioj ayan rɨꞌɨ ráaruurijtze aɨjna ɨ tiyaaruꞌu, majta aɨme ɨ mej tiꞌijvaɨreꞌe, aɨme ɨ xaijnyuꞌucari ɨ mej aꞌij puaꞌa eꞌen.
\v 42 Sericu muan, aꞌini caxu tinaami nyatɨꞌɨj huataꞌicuatacaꞌa. Muan xu sajta cai jaj naataꞌa nyatɨꞌɨj iꞌimɨꞌɨcaa.
\v 43 Capu aꞌatɨ naamuáꞌa. Ayaa pu i éenyaꞌa, caxu náꞌanviꞌitɨ áꞌamuachiꞌita. Canu tiꞌityéchajcaa. Ma sajta muan, caxu tinaatéechejte. Nyatɨꞌɨj tijcuiꞌinyacaꞌa, caxu sajta naatyeeseij, caxu sajta náamuaaracaꞌa nyatɨꞌɨj aityánamiꞌihuacaꞌa.”
\v 44 Aɨ mu majta meyan tinaataꞌixaateꞌesin tɨcɨn: “Tavastaraꞌa, ¿aꞌanajni teyan timuaaseij paj huataꞌicuatacaꞌa, nusu paj iꞌimɨꞌɨcaa, naꞌari paj cai aꞌatɨ muaꞌatyajcaa, naꞌari pej tiꞌicuiꞌicaa, caꞌɨn pej aityánamiꞌihuacaa, tyajta cai muaatavaɨ ityan?”
\p
\v 45 ’Aj nu ni neyan huatanyuusin tɨcɨn: “Aꞌini caxu seyan raatavaɨ seij ɨ nyeꞌihuaaraꞌa tɨ cai tiꞌitɨj cɨn tiꞌityejvee, saɨj tɨ cai ruxeꞌeveꞌe, caxu sajta naatavaɨ inyeetzi.”
\p
\v 46 ’Majta maɨn, au mu aꞌujúꞌun tɨ ij pueijtzi huáꞌucɨꞌɨti tɨj naꞌa rusen cɨmeꞌe. Majta maɨn ɨ maj rɨꞌɨ tiꞌityetyaɨte, au mu aꞌujúꞌun aꞌu tɨ Dioj eꞌeseijreꞌe mej mi ruuri muaꞌaraꞌani jemin tɨj naꞌa rusen cɨmeꞌe.
\c 26
\s Metihuaurixa aɨjna ɨ maj huaxaꞌapɨꞌɨntare maj nuꞌu Jesús huatyeeviꞌi
\r (Mr. 14:1-2; Lc. 22:1-2; Jn. 11:45-53)
\p
\v 1 Tɨꞌɨj Jesús raatapuaꞌajtacaꞌa tɨ nain tyuꞌutaxajtacaꞌa eijna i nyuucari, aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa.
\v 2 Ayan tɨcɨn:
\p ―Xuꞌuri ramuaꞌaree tɨ ari vejliꞌi ajna maj tiꞌiyesten maɨjna cɨmeꞌe tɨ Dioj tihuaꞌutauuniꞌi. Aꞌatura aucheꞌe huaꞌapua xɨcaj. Aꞌatɨ pu ajta tyuꞌutatuiireꞌesin ɨ nyacɨmeꞌen i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye mej mi náꞌutatan curuu jetze. ―Yaa puꞌu tihuaꞌutaꞌixaa.
\p
\v 3 Majta maɨn ɨ maj tihueꞌijteꞌe teyujtaꞌa, majta aɨme ɨ mej tyuꞌujmuaꞌate ɨ nyuucari cɨmeꞌe tɨ tiꞌijta, majta ɨ huaꞌavaujsi ɨ maj Israel jetze ajtyamaꞌacan, au mu eꞌetyujsaɨj chiꞌiraꞌan aɨjna tɨ nain cɨn antyujmuaꞌaree u huaꞌateyujtaꞌa. Ayaa pu antyahuaa aɨjna tɨcɨn Caifás.
\v 4 Aɨ mu tyúꞌumuaꞌatziityaꞌacaꞌa aꞌij mej yeꞌi huarɨni mej mi hueꞌitzi cɨn raatyeeviꞌi maɨjna ɨ Jesús mej mi raajeꞌica.
\v 5 Majta meyan tyúꞌurixaatyaꞌacaa tɨcɨn:
\p ―Catu raatyéviꞌira matɨꞌɨj tiꞌiyestya ɨ tyaɨte mej mi cai huatanínyuꞌucacu. Tɨ puaꞌa teyan huarɨni, aɨ mu taatényaꞌusiꞌiteꞌesin.
\s Jɨitaꞌa pu an yáꞌajtuaa múutzeꞌen ɨ Jesús aɨjna tɨ naa tyáaráꞌi
\r (Mr. 14:3-9; Jn. 12:1-8)
\p
\v 6 Meenti aɨjna ɨ Jesús, au pu aꞌutyavaacaꞌa u Betania aꞌu tɨ eꞌeche aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Simón. Ai pu aɨn pueen ɨ maj majta meyan ratamuaꞌamua tɨcɨn Tɨ Caꞌatzaj.
\v 7 Aj pu i saɨj a eꞌireꞌenye jemin aɨjna ɨ Jesús. Jɨitaꞌa pu pɨrɨcɨ tɨ limeeta huatɨsimaꞌacaa. Tete limeetajraꞌa pu pueenyaꞌa. Tiꞌitɨ pu avaꞌɨsticaꞌa tɨ naa tyáaráꞌi, tɨ ajta huapɨꞌɨ tiꞌijnajchi. Tɨꞌɨj Jesús huatyacáica meesa jetze, aɨn jɨitaꞌa an pu yáꞌajtuaa an múutzeꞌen.
\v 8 Majta maɨn ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, matɨꞌɨj raaseij aꞌij tɨ huarɨj, eecan mu huatanínyuꞌucacucaꞌa ɨ jɨitaꞌa jemi. Aj mu mi meyan tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini een cɨn áꞌuvej amɨjna ɨ aceiti?
\v 9 Rɨꞌɨrístacheꞌen pu maj ráatuaaniicheꞌen mej mi raamuéꞌitɨncheꞌe eihua ɨ tumin mej mi huaꞌutaꞌan aɨme ɨ maj cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi.
\p
\v 10 Ajta aɨn ɨ Jesús, aɨ pu raamuaꞌareeriꞌi aꞌij mej yeꞌi tíꞌixajtacaa. Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini een cɨn seyan rájaaxaijviꞌi seijna i jɨitaꞌa? Aꞌij tɨ naaruu, tyamuaꞌa pu náa iꞌi xaꞌapɨꞌɨn.
\v 11 Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Aɨme ɨ maj cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi, maucheꞌe mu muejmi jemi seiraꞌa muaꞌajuꞌun tɨj naꞌa rusen cɨmeꞌe. Aꞌanaj tɨ naꞌa pu i iꞌirɨꞌɨriista aꞌame sej seyan tihuaꞌutavaɨreꞌen. Me nyajta inyaa, canu cheꞌe muejmi jemi seiraꞌa naꞌame.
\v 12 Ayaa puꞌu, tɨꞌɨj ain jɨitaꞌa naꞌaveꞌemeijriꞌi inyeetzi, ayaa pu een cɨn ayan naaruu aɨjna cɨmeꞌe tɨ naꞌavaꞌanan.
\v 13 Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ ayan tiꞌayajna, iiyan chaanaca japua, aꞌu tɨ naꞌa mej tihuaꞌutaꞌixaateꞌen ɨ tyaɨte aꞌij tɨ Dioj hueꞌirajtuaani aɨ mu majta huaꞌutaꞌixaateꞌesin aꞌij tɨ huarɨj aijna i jɨitaꞌa mej mi eihua raꞌutamuaꞌaree.
\s Judás pu tyuꞌutatuii aviitzi cɨmeꞌe aɨjna ɨ Jesús
\r (Mr. 14:10-11; Lc. 22:3-6)
\p
\v 14 Meenti saɨj tɨ huaꞌa jetze ajtyamaꞌacan ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase, aɨjna tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Judás Iscariote, aɨ pu ajtáraa huaꞌa jemi. Au pu áꞌuraa tɨ ij tyuꞌuxáj huaꞌa jamuan ɨ mej tiꞌijta teyujtaꞌa.
\v 15 Ayaa pu tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌachuni setiꞌinyanajchiteꞌen tɨ puaꞌa nyajamuaatatuireꞌen nyaɨjna ɨ Jesús?
\p Maraatyeꞌitáa ɨ tumin. Majta raataꞌa aꞌachu cumu seite japuan tamuaamuataꞌa ɨ tumin, rumuaꞌatɨ plaata.
\v 16 Ajta iyaꞌuraa aɨjna ɨ Judás. Tɨj naꞌa ajnaꞌɨmɨ, aɨ pu autyejche tɨ raahuauni aꞌanaj tɨ iꞌi xaꞌapɨꞌɨn tɨ ij huaꞌutatuireꞌen.
\s Tɨꞌɨj tavastaraꞌa tihuaꞌumí aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa
\r (Mr. 14:12-25; Lc. 22:7-23; Jn. 13:21-30; 1 Co. 11:23-26)
\p
\v 17 Tɨꞌɨj tyajaꞌureꞌenye ajna xɨcajraꞌa ɨ taꞌanajca mej jetzen tiꞌiyestyahuaꞌa matɨꞌɨj pan cuaꞌacaraꞌa tɨ cai cujchiraꞌa, aj mu mi a eꞌireꞌenye ɨ Jesús jemi aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Ayaa mu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌuni jetze muaꞌaraanajchi tyej aꞌujuꞌun tej ti rɨꞌɨ tyajaꞌuruuren ɨ paj raacuaꞌani ɨ pan tyaj cɨn raꞌutamuaꞌaree ajna xɨcajraꞌa tɨ jetzen Dioj tihuaꞌutauuniꞌiriꞌi ɨ tayaujmuaꞌa ɨ maj anáatyáꞌa muaanúnueꞌihuacaꞌa?
\p
\v 18 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Sericu muan sajna chajtaꞌa. Aa xu aꞌatɨ eꞌetyauni. Sataꞌaj seyan tiraataꞌixaateꞌen yee: “Yaa pu tiꞌixa ɨ maestru tɨ cɨn puꞌuri ajna tyajaꞌureꞌenye nyej nain cɨn raanaijmiꞌireꞌen, nyajta nyaj raꞌutamuaꞌaree ajna xɨcajraꞌa tɨ jetzen Dioj tihuaꞌutauuniꞌiriꞌi ɨ tayaujmuaꞌa maj anáatyáꞌa muaanúnueꞌihuacaꞌa.”
\p
\v 19 Majta maɨn ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, ayaa mu huarɨj aꞌij tɨ Jesús tyuꞌutaijtacaꞌa. Nain mu rɨꞌɨ tyuꞌuruu ɨ maj tiꞌicuaꞌani.
\p
\v 20 Tɨꞌɨj huachúmuaꞌancaa, Jesús pu aujcáica ɨ meesa jetze huaꞌa jamuan ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua muaꞌaraꞌaxcaa.
\v 21 Muꞌuri tiꞌicuaꞌacaa, tɨꞌɨj ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayej xaa nyaꞌu tiꞌayajna, saɨj tɨ aꞌamua jetze ajtyamaꞌacan, aɨ pu nyacɨmeꞌen tyuꞌutatuiireꞌesin huaꞌa jemi ɨ mej tiꞌijta teyujtaꞌa.
\p
\v 22 Aj mu mi huataujxaamɨste ɨ rutzajtaꞌa. Maꞌutyajhuii maj raataihuaꞌu maɨjna ɨ Jesús, seij ajta seij. Meyan tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌataani aɨn pueen? ¿Ni qui inyaa?
\p Ajtahuaꞌa seij ayan tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌataani aɨn pueen? ¿Ni qui inyaa?
\p
\v 23 Jesús pu ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Aijna tɨ pan cuaꞌa eijna jetze i tuxaꞌa nyaa jamuan, ai pu aɨn pueen ɨ tɨ nyacɨmeꞌen tyuꞌutatuiireꞌesin.
\v 24 Ayaa pu tyajaꞌureꞌenyejsin inyeetzi jemi i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye aꞌij tɨ tyeꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze. Ma ajta, aɨjna jemi tɨ nyacɨmeꞌen tyuꞌutatuiireꞌesin, eitzeꞌe pu raatyaváꞌɨrihuaꞌacacheꞌe tɨ cai huanúꞌeihuancheꞌe aꞌini rajpueijtzi pu aꞌame huapɨꞌɨ. Cheꞌe aɨn huataujxaamɨjteꞌen.
\p
\v 25 Ajta aɨn ɨ Judás, ɨ tɨ huaꞌutatuiiraꞌamɨꞌɨcaꞌa, ayaa pu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Maestru, canu xaa nyaɨn pueen, ¿ni qui nyacai?
\p Jesús pu ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Muaa paj asaɨj raataxajtacaꞌa.
\p
\v 26 Maucheꞌe mu tiꞌicuaꞌaca tɨꞌɨj Jesús pan tyɨꞌɨj. Rɨꞌɨ pu tiraataꞌa ɨ Dioj, ajta raꞌantitaaraxɨ. Aj pu i huaꞌuraɨꞌɨpɨꞌɨ. Ayan tihueꞌixaatyaꞌa tɨcɨn:
\p ―Saꞌancuraɨꞌɨpɨꞌɨ. Xaacuaꞌa. Ai pu aɨn pueen i nyahueꞌiraꞌa.
\p
\v 27 Ajta eꞌeyan, vaasu tijáj. Tɨꞌɨjtaꞌi rɨꞌɨ tiraataꞌa ɨ Dioj, aɨ pu huaꞌureꞌite. Ayan tiꞌixaata tɨcɨn:
\p ―Xaꞌantiꞌi, naijmiꞌi muan.
\v 28 Aijna tɨ urajmuaa, ai pu aɨn pueen i nyaxuureꞌe nyaj raꞌiraxɨreꞌesin nyaɨjna cɨmeꞌe nyej ni raanaijmiꞌireꞌen aɨjna tɨ cɨn Dioj rusaɨj ayan tyaꞌataujratziiriꞌi ɨ jajcua ɨmɨ. Aɨj nu cɨn huaꞌa japua nyuuni muiꞌicaca tɨ ij Dioj ayan tihuaꞌutauuniꞌi.
\p
\v 29 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Ayej xaa nyaꞌu ayan tiꞌayajna, ijii tɨj naꞌa tɨ yu aucaꞌitɨ aꞌame, canu cheꞌe raꞌantiꞌisin nyeijna i jaꞌaraꞌa uuva jetze tɨ maꞌacan silu ajna xɨcajraꞌa tɨ Dioj jetzen huatauraꞌateꞌesin nainjapua ɨ chaanaca. Aj nu xaa aꞌamua jamuan raꞌantiꞌisin nyajtahuaꞌa rujajcuatzeꞌen.
\s Jesús pu raataxajtacaꞌa tɨ aɨn Pedro tyuꞌutyaahueꞌita tɨ nuꞌu cai ramuaꞌate
\r (Mr. 14:26-31; Lc. 22:31-34; Jn. 13:36-38)
\p
\v 30 Aj mu mi seij tyuꞌutachuiicacaꞌa ɨ maj cɨn rɨꞌɨ tiraataꞌa ɨ Dioj. Aj mu mi aꞌucɨj. Au mu aꞌaráꞌa Aceituunajremi, ɨrij tɨ aꞌutáca.
\v 31 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ijii, tɨ tɨcaꞌaren, ma xu nuujɨsin. Setyuꞌutatyéviꞌiraꞌata nyeetzi jemi. Ayaa pu teꞌeme tɨj tyeꞌeyuꞌusiꞌi tɨ Dioj ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn: “Nyaa nu i nyej iꞌi Dioj, aɨj nu eꞌicatan ɨ canyaꞌaxɨ tɨ tiseíj. Majta maɨn aꞌucɨ́jxɨꞌɨsin ɨ canyaꞌaxɨ.”
\v 32 Me nyajta inyaa, nyatɨꞌɨj huatarun, aa nu aꞌumaꞌaj naꞌame u Galileeya. Anacai nu aꞌaráiixa, sajta eꞌeyan muan.
\p
\v 33 Ajta aɨn ɨ Pedro, ayaa pu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Capu amɨn aꞌij tɨ puaꞌa naijmiꞌi metyuꞌutatyéviꞌiraꞌata mɨ seica mueetzi jemi. Canu aꞌanaj neyan rɨni inyaa.
\p
\v 34 Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa nu tiꞌimueꞌixaateꞌe tɨ ayan tiꞌayajna, ijii tɨcaꞌa, tɨꞌɨj cai xɨ huajiihuan ɨ tyacuaaraꞌi, hueica paj peyan tyuꞌutyaahueꞌita yee pacai nyamuaꞌate.
\p
\v 35 Ma ajta aɨn Pedro, ayaa pu tiraataꞌixaa caꞌanin cɨmeꞌe tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa ayan tyuꞌujxeꞌeveꞌe nyaj a jamuan huamɨꞌɨni, capu amɨn aꞌij. Canu aꞌanaj neyan tyuꞌutyaahueꞌita yee nyacai muamuaꞌate.
\p Majta maɨn ɨ seica, ayaa mu cheꞌeta manaꞌa tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\s Jesús pu raatyahuau ɨ Dioj jemi aujna u Getsemaní
\r (Mr. 14:32-42; Lc. 22:39-46)
\p
\v 36 Aj pu i áꞌuraa aɨjna ɨ Jesús, majta maɨn ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Au mu aꞌaráꞌa, huastari, cɨye tɨ eꞌereꞌevee tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Getsemaní. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ya xu titeꞌen muan, iiyacui. Nyajta inyaa, maa nu vejliꞌi aꞌatanyejsin nyej ni raatyahuauuni ɨ Dioj jemi.
\p
\v 37 Aj pu i áꞌuraa. Huajaꞌuviꞌitɨ aɨme, aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨme ɨ maj huaꞌapua, ɨ maj yaujmuaꞌameꞌen pueen aɨjna ɨ Zebedeeyu. Ajta eꞌeyan aꞌij puaꞌa raataꞌa ɨ tzajtaꞌan. Eecan pu huatáujxaamɨjte.
\v 38 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Eecan pu cai nuꞌucaꞌanistiꞌi yu nyatzajtaꞌa. Huapɨꞌɨ nu nyaxaamɨjteꞌe. Cu xuee nyaj cuj mɨꞌɨni. Yá xu huatyaturan muan iiya. Saucheꞌe atanyéjnyeꞌeri nyaa jamuan.
\p
\v 39 Aꞌatzu pu ɨmɨ ajcaꞌi yee aꞌuréꞌenye, tɨꞌɨj i áꞌajtunutacaꞌa a chuaataꞌa. Aj pu i ayan tirajhuaviiriꞌi ɨ Dioj tɨcɨn:
\p ―Dioj pej niꞌiyaꞌupua, naijmiꞌi pu rɨꞌɨri mueetzi jemi. Tɨ puaꞌa petiꞌitaꞌacareꞌen tɨ cai ayan tinaacɨꞌɨti aijna tɨ aꞌij puaꞌa een, ɨ nyaj cɨn rajpueitzi naꞌame. Naꞌari cai, cheꞌe cai ayan eenyeꞌen nyatɨj tiꞌijxeꞌeveꞌe inyaa, silu patɨj muaa tiꞌijxeꞌeveꞌe.
\p
\v 40 Aj pu i a eꞌireꞌenye aꞌu maj aꞌutyáuucaꞌa ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Muꞌuri iꞌicuꞌutzucaꞌa. Tɨꞌɨj huaꞌujɨste, aj pu i ayan tiraataihuaꞌuriꞌi aɨjna ɨ Pedro tɨcɨn:
\p ―¿Ni tzaa pacai teꞌeviicueꞌi paj atányeeri nyaa jamuan aꞌachu cumu sei oora?
\v 41 Saucheꞌe xu atanyéjnyeꞌeri, sajta sataꞌaj raatyajhuauni ɨ Dioj jemi tɨꞌij cai tyajamuaacɨꞌɨti tiꞌitɨ ɨ saj cɨn autyaturan ɨ Dioj jemi. Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Muan xu xaa huataujcaꞌanyen ɨ rutzajtaꞌa. Ma ajta cai, capu áꞌamuacaꞌanistiꞌi.
\p
\v 42 Ajta áꞌuraa. Ajtahuaꞌa ayan tirajhuaviiriꞌi ɨ Dioj tɨcɨn:
\p ―Dioj pej niꞌiyaꞌupua, tɨ puaꞌa cai aꞌij tiꞌirɨꞌɨri tɨ i cai ayan tinaacɨꞌɨti aɨjna ɨ nyaj cɨn rajpueitzi naꞌame, cheꞌe ayan éenyeꞌen patɨj tiꞌijxeꞌeveꞌe muaa.
\p
\v 43 Tɨꞌɨjtahuaꞌa a eꞌireꞌenye. Ajtahuaꞌa pu huáꞌutyau, macúꞌutzucaꞌa, aꞌini eihua pu huaꞌamueꞌitɨjcaa ɨ cutzi.
\v 44 Aa mu aꞌutyajturaa aɨme ɨ maj cuꞌutzucaꞌa. Hueicacajretze pu ajtahuaꞌa u áꞌumej ɨ Jesús. Ajtahuaꞌa pu raatyahuau ɨ Dioj jemi. Ayaa pu cheꞌeta naꞌa tirajhuaviiriꞌi aꞌij tɨ anacaican tiraatahuaviiriꞌi.
\v 45 Tɨꞌɨj ajtahuaꞌa a eꞌireꞌenye aꞌu maj aꞌutyáuucaꞌa aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Puꞌuri ijii, saj huapɨꞌɨ rucuꞌutziveꞌe. Puꞌuri ijii saj huacuꞌutzu, sajta huaujsaꞌupeꞌen. Casiꞌi, puꞌuri aucheꞌe. Puꞌuri ajna tyajaꞌureꞌenye tɨ ij aɨn huaꞌutátuiireꞌesin ɨ nyacɨmeꞌen, i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye mej mi naateeviꞌi aɨme ɨ mej aꞌij puaꞌa rɨcɨ.
\v 46 Xaꞌajhuiixɨꞌɨ. Cheꞌeré ticu. Puꞌuri aꞌaveꞌeme aɨjna tɨ nyacɨmeꞌen tyuꞌutatuireꞌesin.
\s Matɨꞌɨj raatyeeviꞌi maɨjna ɨ Jesús
\r (Mr. 14:43-50; Lc. 22:47-53; Jn. 18:2-11)
\p
\v 47 Aucheꞌe pu tiꞌixáatacaa tɨꞌɨj aɨn Judás a eꞌireꞌenye. Aɨjna ɨ Judás, aɨ pu huaꞌa jetze ajtyamaꞌacan aɨme ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua muaꞌaraꞌaxcaa. Eihua mu tyaɨte jamuan huajuꞌuncaa. Seica mu tyuꞌɨsimaꞌa ɨ nahuaa tɨ ruxaꞌajtaꞌa ajcámɨɨmɨjmee, majta seica cɨye tyuɨꞌɨj ɨ maj cɨn huaꞌucuiꞌini. Naijmiꞌica mu huataijtyacaꞌa aɨme ɨ maj tiꞌijta teyujtaꞌa, majta ɨ huaꞌavaujsi ɨ tyaɨte.
\v 48 Ajta aɨn tɨ huaꞌutatui aɨjna ɨ Jesús, anacai pu tiꞌihuaujmuaꞌatzii aꞌij tɨ yeꞌi huarɨni mej mi raamuaꞌaree aꞌatɨ tɨ aɨn pueen ɨ Jesús. Ayan tɨcɨn:
\p ―Aɨjna nyaꞌu, ɨ nyaj ruꞌityévisiitɨmuaꞌasin nyatɨꞌɨj raatataujteꞌen, ai pu aɨn pɨrɨcɨ. Sataꞌaj hui raatyeeviꞌi.
\p
\v 49 Cɨmeꞌen puꞌu aꞌaráꞌa, aj pu i ajtyáxɨɨracaꞌa aꞌu tɨ aꞌutya vaacaꞌa aɨjna ɨ Jesús. Ayaa pu tiraatataujte tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌiní panaꞌa, Maeestru?
\p Ajta ruꞌityévisiitɨmua.
\p
\v 50 Aj pu i ayan tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Nyaꞌamiincu, ¿ni paɨjna cɨn peyan ye veꞌeme? ―Yaa puꞌu tiraataihuaꞌuriꞌi.
\p Majta maɨn ɨ seica, aɨ mu ajtyáxɨɨracaꞌa jemin. Matɨꞌɨj mi raateeviꞌi.
\p
\v 51 Matɨꞌɨj raatyeeviꞌi, aj pu i saɨj tɨ Jesús jamuan áꞌuchaꞌacanyaꞌa, aɨ pu ruijcupi ɨ runahuaa tɨ ruxaꞌajtaꞌa ajcámɨɨmɨjmee. Aj pu i ruꞌityejtze aɨjna ɨ tɨ ravaɨreꞌe aɨjna tɨ tihueꞌijteꞌe u teyujtaꞌa. Tɨꞌɨqui raꞌajtavéijchacaꞌa ɨ naxairaꞌan.
\v 52 Ajta Jesús ayan tiraataij aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨcɨn:
\p ―Ucarujteꞌe mɨ aꞌanahuaa, aꞌini tɨ puaꞌa peyan ruijcuta mɨ aꞌanahuaa, aɨ mu majta muaajeꞌicatan nahuaa cɨmeꞌe.
\v 53 ¿Ni ayan timuaꞌamitejteꞌe mueetzi tɨ ayan ruxeꞌeveꞌe pej peyan huarɨni? Casiꞌi, tɨ puaꞌa neyan raatahuavii ɨ tɨ niꞌiyaꞌupua, aɨ pu raayɨꞌɨtɨ tɨ huaꞌutaijteꞌen aɨme ɨ mej tiꞌijvaɨreꞌe u tajapua mej mi avaꞌacanyén naatavaɨreꞌen. Majta maɨn, aɨ mu meyan aꞌaráꞌaxcan aꞌachu cumu hueicate viꞌiraꞌa.
\v 54 Aru tɨ puaꞌa hui neyan huarɨni, capu cheꞌe huatarɨꞌɨriistari tɨ ij ayan aráurasten aꞌij tɨ teꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze tɨ nuꞌu ayan ruxeꞌeveꞌe mej meyan nyaruuren.
\p
\v 55 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi ɨ tyaɨte tɨcɨn:
\p ―¿Ni seyan ya vaꞌajuꞌun saɨjna cɨmeꞌe ɨ nyej neyan huaꞌuraꞌasaɨreꞌesin ɨ tyaɨte mej mi huatyényaꞌuseꞌen ɨ uꞌuvieernu jemi? ¿Ni saɨjna cɨn tyuɨꞌɨsin ɨ nahuaa tɨ ruxaꞌajtaꞌa ajcámɨɨmɨjmee, sajta cɨye tyuɨꞌɨsin sej si naatyeeviꞌi? Nain tujcaꞌari tzajtaꞌa tɨ yu eꞌireꞌenye, au nu aꞌutyavaacaꞌa teyujtaꞌa. Netyajáꞌamuamuaꞌatyahuaꞌa nu naꞌayeꞌi. Ma sajta muan, caxu aꞌanaj naatyeeviꞌi saujna. ¿Aꞌini een cɨn seyan rɨcɨ ijii?
\v 56 Ayaa pu nain tyujuꞌumaꞌa aꞌame tɨ i ayan aráurasten aꞌij mej mejmiꞌi raꞌuyuꞌuxacaꞌa ɨ yuꞌuxari jetze aɨme ɨ mej Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa.
\p Majta maɨn ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua aráꞌaxcaa, naimiꞌi mu ma ayáurai. Matɨꞌɨj mi huatauruu.
\s Aɨ mu yaꞌuviꞌitɨ ɨ Jesús huaꞌa jemi ɨ jueesi
\r (Mr. 14:53-65; Lc. 22:54-55, 63-71; Jn. 18:12-14, 19-24)
\p
\v 57 Majta maɨn ɨ maj raatyeeviꞌi maɨjna ɨ Jesús, au mu yaꞌuviꞌitɨ maɨjna jemi ɨ Caifás, aɨjna tɨ nain cɨn antyujmuaꞌaree teyujtaꞌa. Majta maɨn ɨ maj tyuꞌujmuaꞌate ɨ nyuucari tɨ tieꞌijta, majta maɨn ɨ huaꞌavaujsi, au mu majta eꞌetyujsaɨj aꞌutɨ aꞌutyavaacaꞌa aɨjna ɨ Caifás.
\v 58 Ajta aɨjna ɨ Pedro, aꞌatzu pu ɨmɨ raavájrajmaꞌa aɨjna ɨ Jesús. Au pu vejliꞌi aꞌaráꞌa aꞌu tɨ eꞌitaꞌa aꞌaráyaujtaꞌa, aꞌu tɨ eꞌirajca aɨjna tɨ nain cɨn antyujmuaꞌaree teyujtaꞌa. Au pu ajta aꞌutyajrupi. Aj pu i huaꞌa jamuan aꞌujyeijxɨ aɨme ɨ mej tíꞌichaꞌɨ tɨ ij raamuaꞌaree aꞌij tɨ tyajauumaꞌa aꞌame.
\p
\v 59 Majta maɨn ɨ mej tiꞌijta teyujtaꞌa jamuan naimiꞌi ɨ huaꞌajueesi, aɨ mu rahuaucaꞌa ɨ hueꞌitzi ɨ maj cɨn Jesús jetze tyaꞌujpuáꞌajteꞌen tɨ ayan huaꞌutaꞌan mej mi raajeꞌica.
\v 60 Muiꞌitɨ mu áꞌujcaꞌanyajcaꞌa mej hueꞌitzi cɨn tyaꞌantzaahuateꞌen. Capu amɨn aꞌij. Camu tiꞌitɨj huátyau ɨ maj cɨn jetzen tyaꞌujpuáꞌajteꞌen. Aꞌatzu aꞌatyeeviꞌica tɨ ayan tiꞌirɨcɨ. Aj mu xaa maɨn ɨ maj huaꞌapua mu a eꞌireꞌenye.
\v 61 Ayaa mu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu yeehui tyuꞌutaxajtacaꞌa amɨjna mɨ tevi aɨjna cɨmeꞌe yee: “Nyaa nu raayɨꞌɨtɨ nyaj raatyáuuna aijna i teyuu tɨ chiꞌiraꞌan pueen ɨ Dioj, ajta nuꞌu ajta raꞌajtaahua hueica xɨcaj tzajtaꞌa.”
\p
\v 62 Aj pu i saɨj ajche. Ai pu aɨn pueenyaꞌa ɨ tɨ nain cɨn autyujmuaꞌaree u teyujtaꞌa. Ayaa pu aɨn tyuꞌutaihuaꞌuriꞌi ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―¿Ni cai mu nuꞌu huaꞌa? ¿Tiꞌitajni pueen aijna ɨ maj cɨn tyaꞌantzaahuateꞌe mueetzi jemi?
\p
\v 63 Ajta aɨn ɨ Jesús, capu tiꞌitɨj aꞌij tyuꞌutaxajtacaꞌa. Ajta aɨn tɨ nain cɨn antyujmuaꞌaree ɨ teyujtaꞌa, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa nu tiꞌimueijcateꞌe nyuucajtzeꞌen ɨ Dioj pataꞌaj taataꞌixaateꞌen aꞌatɨ paj pueen. ¿Ni muaa paɨn pɨrɨcɨ aɨjna ɨ iꞌiyaujraꞌan ɨ Dioj?
\p
\v 64 Jesús pu ayan huatanyúu tɨcɨn:
\p ―Muaa paj peyan raataxajtacaꞌa. Me nyajta inyaa, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ ayan tyajauumaꞌa aꞌame. Muan xu nyeseiraꞌa xaꞌajuꞌun inyeetzi i nyaj nyajta tyaataꞌa jetze aꞌiraanye nyatɨꞌɨj an antiyeijxa ɨrɨɨtaꞌan aɨjna tɨ nain cɨn antyujmuaꞌaree u tajapua, sajta nyeseiraꞌa xaꞌajuꞌun nyatɨꞌɨjtahuaꞌa ye vaꞌacáanyen ɨ aiitɨri jetze.
\p
\v 65 Ajta aɨn tɨ nain cɨn antyujmuaꞌaree ɨ teyujtaꞌa, aɨ pu raꞌantisujtzaꞌan ɨ rusiicuꞌu mej mi raamuaꞌaree tɨ aɨn huatanyuꞌucacaꞌa. Ayan tɨcɨn:
\p ―Aꞌij pu puaꞌa tiꞌixa ɨ Dioj jemi. Capu cheꞌe ruxeꞌeveꞌe mej mi seica tyaꞌantzaahuateꞌen jemin. ¿Ni cai ayan tiꞌayajna? Casiꞌi, xuꞌuri raanamuajriꞌi tɨ ayan aꞌij puaꞌa tiꞌixa ɨ Dioj jemi.
\v 66 ¿Aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe muejmi?
\p Majta maɨn ɨ seica, meyan tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu tiraavijteꞌe tɨ huamɨꞌɨni aɨjna cɨmeꞌe.
\p
\v 67 Aj mu mi raꞌarátziꞌitzicaꞌimuaꞌaxɨ neerimaꞌaraꞌan jetze, majta raꞌityaavajxɨ ɨ rumuajcaꞌa cɨmeꞌe. Seica mu majta ruꞌityaváꞌaraꞌa.
\v 68 Majta meyan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Taataꞌixaateꞌe muaa mɨ paj nuꞌu iꞌi Cɨriistuꞌu, ¿aꞌataani muiꞌityejvee?
\s Pedro pu tyuꞌutyáhueꞌitacaꞌa tɨ nuꞌu cai ramuaꞌatyajcaa ɨ Jesús
\r (Mr. 14:66-72; Lc. 22:56-62; Jn. 18:15-18, 25-57)
\p
\v 69 Meenti aɨn ɨ Pedro, au pu anuꞌuhuátacatii eꞌitaꞌa tɨ aꞌaráyaujtaꞌa ɨ chiꞌita. Ajta saɨj utyajrupi, ɨ tɨ ravaɨreꞌe aɨjna ɨ teyujtaꞌa tɨ antyujmuaꞌaree. Jɨitaꞌa aɨjna. Aj pu i a eꞌireꞌenye jemin. Ayaa pu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Muaa paj pajta áꞌuchaꞌacanyaꞌa paɨjna jamuan, tɨ Galileeya eꞌemaꞌacan.
\p
\v 70 Ajta aɨn Pedro, saɨque pu tiraataꞌixaa mej seiraca ɨ seica, ayan tɨcɨn:
\p ―Canu ramuaꞌaree aꞌij pej yeꞌi tiꞌixa.
\p
\v 71 Aj pu i ajchá. Puꞌuri huiiramáꞌaca taꞌapueerta. Aa pu aꞌutyeechaxɨ. Ajtahuaꞌa seij raaseij jɨitaꞌa. Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa ɨ tyaɨte ɨ maj aun aꞌureꞌetyaꞌacaa tɨcɨn:
\p ―Amɨjna mɨ tevi, aɨ pu xaa áꞌuchaꞌacanyaꞌa jamuan aɨjna ɨ Jesús, Nazaret tɨ eꞌemaꞌacan.
\p
\v 72 Ajtahuaꞌa pu saɨque tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Pedro. Nyuucajtzeꞌen pu cɨn ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Canu ramuaꞌate nyaɨjna ɨ tevi.
\p
\v 73 Aꞌatzu aꞌatyeeviꞌica, majta maɨn ɨ mej eꞌereꞌetyaꞌacaa, aɨ mu a eꞌireꞌenye vejliꞌi jemin. Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Muaa paj xaa huaꞌa jetze ajtyamaꞌacan. Tuꞌuri ramuaꞌaree tyaɨjna cɨmeꞌe aꞌij pej yeꞌi tyaꞌanrúꞌu.
\p
\v 74 Ajta eꞌeyan Pedro ayan autyejche tɨ ayan rájhuavii ɨ Dioj tɨ nuꞌu Dioj ayan pueijtzi raataꞌan tɨ puaꞌa cai ayan tiꞌayajna. Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa nyuucajtzeꞌen ɨ Dioj tɨcɨn:
\p ―Canu ramuaꞌate nyamɨjna mɨ tevi.
\p Cɨmeꞌen puꞌu ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa, aj pu i huajijhuacaꞌa aɨjna ɨ tyacuaaraꞌi.
\v 75 Tɨꞌɨqui Pedro ayan raꞌutamuaꞌareeriꞌi aꞌij tɨ Jesús anacai tiraataꞌixaa tɨ cɨmeꞌen yee: “Tɨꞌɨj nuꞌu cai xɨ huajijhuaꞌa ɨ tyacuaaraꞌi, ayaa paj nuꞌu hueica peyan tyuꞌutyaahueꞌita yee capej nyamuaꞌate.” Aj puꞌi huirájraa. Eecan pu aꞌij puaꞌa raataꞌa. Tyujyéinyajraa huapɨꞌɨ.
\c 27
\s Metyuꞌutátuii maɨjna ɨ Jesús ɨ Pilaatu jemi
\r (Mr. 15:1; Lc. 23:1-2; Jn. 18:28-32)
\p
\v 1 Yaa ruijmuaꞌa yee, áꞌaraꞌapuaꞌa, aɨme ɨ mej tiꞌijta teyujtaꞌa, majta huaꞌa vaujsi ɨ tyaɨte, aɨ mu raaxaꞌapɨꞌɨntare rujɨɨmuaꞌa aꞌij mej yeꞌi huarɨni mej mi raajeꞌica ɨ Jesús.
\v 2 Maraꞌanajɨꞌɨqueꞌe ɨ muajcaꞌaraꞌaraꞌan jetze, matɨꞌɨj mi yaꞌuviꞌitɨ. Aj mu mi raatatui aɨjna ɨ tajtuhuan, tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Pilaatu.
\s Judás pu nuꞌu aꞌacáujcueꞌimiꞌin
\p
\v 3 Ajta aɨjna ɨ Judás, tɨꞌɨj raamuaꞌareeriꞌi tɨcɨn pueijtzi mu raataꞌasin ɨ Jesús, eecan pu aꞌij puaꞌa raataꞌa. Ajta, yáuutuaa huaꞌa jemi aɨjna ɨ tumin tɨ seite japuan tamuaamuataꞌa araꞌase. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ mej tiꞌijta, ajta aɨme ɨ huaꞌa vaujsi tɨcɨn:
\p
\v 4 ―Nyaa nu autyajturaa ɨ Dioj jemi aꞌini nyajámuaatátui aꞌatɨ tɨ cai tiꞌitɨj cɨn ataꞌɨtzaꞌara sej si raajeꞌica.
\p Majta meyan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Capu aꞌatzu ta jetze ruxeꞌeveꞌe ityejmi. Muaa paj puéenyaꞌa.
\p
\v 5 Aj pu i Judás a yaꞌajhuáꞌaxɨ ɨ tumin a chuaataꞌa aujna teyujtaꞌa. Tɨꞌɨqui áꞌuraa. Tɨꞌɨj i maꞌa aꞌahuaꞌa aꞌacáujcueꞌimiꞌin.
\p
\v 6 Majta maɨn ɨ mej tiꞌijta teyujtaꞌa, aɨ mu raaraꞌajeꞌipɨ maɨjna ɨ tumin. Majta meyan tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Capu aꞌij tyuꞌutaꞌaca tyej yáuutuaani aɨjna ɨ tumin aꞌu tɨ aꞌusaɨreꞌe ɨ tumin teyujtaꞌa tɨ maꞌacan, aꞌini ai pu aɨn pueen ɨ tyaj cɨn tyuꞌunajchitacaꞌa tyej ti yaꞌuraini ɨ xuureꞌe.
\p
\v 7 Matɨꞌɨj mi meyan raaxaꞌapɨꞌɨntare aꞌij mej yeꞌi huarɨni maɨjna cɨmeꞌe ɨ tumin. Ayaa mu maɨjna cɨn chuej huananai mej meyan ratamuaꞌamua tɨcɨn Chuej tɨ japuan tiꞌimɨjhuaca aɨjna tɨ xaꞌari tíꞌitaꞌahuaca. Ayaa mu raxeꞌevaꞌacaa mej mi maun huaꞌavaꞌanaamɨn aɨme ɨ mej seij chuejraꞌa japua eꞌemaꞌacan.
\v 8 Ayaa mu majta ratamuaꞌamua tɨj naꞌa ajnaꞌɨmɨ tɨ yu eꞌireꞌenye tɨcɨn Chuej maj japuan raꞌuráꞌaxɨre ɨ xuureꞌe.
\p
\v 9 Ajnaꞌɨmɨ pu arauraste aꞌij tɨ ajmiꞌi tiraataxajtacaꞌa aɨjna ɨ Jeremías tyaacan tɨ Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa tɨcɨn: “Aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyamaꞌacan, ayaa mu raaxaꞌapɨꞌɨntare mej tiraanajchiteꞌen aꞌachu cumu seite japuan tamuaamuataꞌa tumin tɨ iꞌi plaata tɨ ij aɨn huaꞌutatuireꞌen aɨjna ɨ aꞌatɨ. Majta eꞌeyan raaraꞌajeꞌipɨ maɨjna ɨ tumin.
\v 10 Ayaa mu majta huarɨj tɨj tinaataij ɨ tavastaraꞌa. Chuej mu huananai aꞌu tɨ tiꞌimɨjhuacaraꞌa aɨjna tɨ xaꞌari tíꞌitaꞌahuaca.”
\s Tɨꞌɨj Jesús aun aꞌutyavaacaꞌa aɨjna jemi ɨ Pilaatu
\r (Mr. 15:2-5; Lc. 23:3-5; Jn. 18:33-38)
\p
\v 11 Ajta aɨn ɨ Jesús, au pu aꞌutyavaacaꞌa jemin aɨjna ɨ tajtuhuan. Aj pu i aɨn tajtuhuan ayan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Ni muaa pa paɨn pueen ɨ paj huaꞌarey aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyamaꞌacan?
\p Ayaa pu tyuꞌutanyúu aɨjna ɨ Jesús:
\p ―Aa niꞌijta nyaꞌu, aꞌij pej yeꞌi tiꞌixa muaa.
\p
\v 12 Ma ajta aɨn Jesús, matɨꞌɨj jetzen tyaꞌujpuáꞌajte aɨme ɨ mej tiꞌijta teyujtaꞌa, majta huaꞌavaujsi, capu tiꞌitɨj xajtacaꞌa.
\v 13 Aj pu i Pilaatu ayan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Ni pacai peyan huaꞌunamuajriꞌi ɨ mej eihua mueetzi jetze tyaꞌujpuáꞌajte?
\p
\v 14 Ajta aɨn Jesús, capu tiꞌitɨj xajtacaꞌa. Capu ajta saɨque tyuꞌutaxajtacaꞌa, ni seij cɨmeꞌe ɨ maj cɨn jetzen tyaꞌujpuáꞌajte. Aɨj pu cɨn, eecan pu aꞌij yáꞌuseijracaa aɨjna ɨ tajtuhuan.
\s Matɨꞌɨj maɨjna cɨn raꞌuxɨ́jte ɨ Jesús tɨ ij huamɨꞌɨni
\r (Mr. 15:6-20; Lc. 23:13-25; Jn. 18:38-19:16)
\p
\v 15 Ajta ajna matɨꞌɨj tíꞌiyestyajcaa ɨ tyaɨte, ayaa pu tíꞌijrɨꞌɨrajcaa aɨjna ɨ tajtuhuan tɨ ayan saɨj huatatuaani tɨ eꞌityanamiꞌi, aꞌatɨ tɨ naꞌa maj raatahuavii.
\v 16 Meenti saɨj eꞌityanamiꞌihuacaꞌa tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Barrabás. Naimiꞌi mu ramuaꞌatyajcaa maɨjna ɨ Barrabás, tɨ aꞌij puaꞌa tiꞌityevistacaꞌa.
\v 17 Matɨꞌɨj ajtyáxɨɨracaꞌa eihua ɨ tyaɨte, Pilaatu pu ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini setiꞌijxeꞌeveꞌe muan? ¿Ni qui nyaraatatuaani nyaɨjna ɨ Barrabás, naꞌari nyamɨjna mɨ Jesús, ɨ tɨ jee iꞌi Cɨriistuꞌu?
\p
\v 18 Ayaa pu tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi aꞌini ayaa pu raamuaꞌareeriꞌi tɨcɨn maraꞌanchueeraꞌacaꞌa ɨ Jesús. Aɨj mu cɨn raatatuiiriꞌi ɨ tajtuhuan.
\p
\v 19 Aucheꞌe pu anticaica ɨ ɨpuari japua aɨjna ɨ Pilaatu tɨꞌɨj ɨraꞌaraꞌan ayan tiraataitiꞌiriꞌi tɨcɨn: “Aꞌij nu puaꞌa tyuꞌumaaracaꞌa nyaɨjna cɨmeꞌe ɨ tevi tɨ cai aꞌanaj tiꞌitɨj cɨn autyajturaa. Eihua nu rajpueijtzicaꞌa ijii nyaɨjna cɨmeꞌe. Capaj tiꞌitɨj cɨn jetzen tíꞌipuaꞌajtyaꞌa.”
\p
\v 20 Majta maɨn ɨ maj tiꞌijta u teyujtaꞌa, majta aɨme ɨ huaꞌavaujsi, aɨ mu caꞌanijraꞌa huaꞌutaꞌa ɨ tyaɨte mej mi meyan rájhuavii ɨ tajtuhuan tu ij aɨn huatatuaani aɨjna ɨ Barrabás. Ayaa mu majta tirajhuaviiriꞌi tɨ ij aɨn tyuꞌutaꞌan mej mi raajeꞌica maɨjna ɨ Jesús.
\v 21 Ajtahuaꞌa pu ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini setiꞌijxeꞌeveꞌe muan? ¿Aꞌatajni naatatuaani aɨme ɨ maj huaꞌapua?
\p Ayaa mu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Barrabás.
\p
\v 22 Aj pu i Pilaatu ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Ari mɨꞌɨ, ɨ Jesús? ¿Aꞌini tiꞌitɨj cɨn nyaráaruuren? Naimiꞌi mu meyan tyuꞌutanyúu tɨcɨn: ―Pataꞌaj ráꞌutatan curuu jetze.
\p
\v 23 Pilaatu pu ajtahuaꞌa ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini een cɨmeꞌe? ¿Tiꞌitajni cɨn autyajturaa tyej ti teyan raaruuren?
\p Aj mu mi eitzeꞌe caꞌanin cɨn huajijhuacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Pataꞌaj ráꞌutatan curuu jetze.
\p
\v 24 Pilaatu pu rúꞌumuaꞌareeracaa tɨ cai aꞌij tiꞌirɨꞌɨri huaꞌa jemi, silu muꞌuri tɨn autyahuijsimaꞌa mej tyúꞌujnyaꞌusiteꞌesin chaꞌa manaꞌa. Aɨj pu cɨn anaujmueijte jaj cɨmeꞌe mejseiiraca ɨ tyaɨte. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Canu nyaɨn pueen ɨ tɨ raajeꞌicatan amɨjna mɨ tyaataꞌa, silu muan xuꞌu pueen.
\p
\v 25 Naimiꞌi mu meyan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Cheꞌe ayan eenyeꞌen tɨ titáacɨꞌɨti itejmi, ajta tɨ tihuaꞌucɨꞌɨti ɨ tayaujmuaꞌa aɨjna cɨmeꞌe ɨ tyaj raajeꞌica.
\p
\v 26 Aj pu i Pilaatu raatátuaa aɨjna ɨ Barrabás huaꞌa jemi. Ajta raataijtacaꞌa maj raꞌityavajxɨꞌɨn maɨjna ɨ Jesús. Aj pu i huaꞌutatui mej mi ráꞌutatan.
\p
\v 27 Aj mu mi maɨn xantaaruꞌu yaꞌujáj ajna tɨ tajtuhuan eꞌirajca. Majta huaꞌutajee naijmiꞌica ɨ ruxaꞌa xantaaruꞌu mej mi tyujsaɨreꞌen jemin ɨ Jesús.
\v 28 Matɨꞌɨj mi tiracáꞌariꞌiriꞌi nain ɨ tɨ tíꞌityechajca. Majta siicuꞌuri mu ruꞌucaachejte tɨ paꞌu, xuꞌumuaviꞌican cɨmeꞌe.
\v 29 Majta curun mu raatyataave tɨ tzicareꞌe cɨmeꞌe cɨstíjhuacaꞌa. Aɨj mu raꞌavaꞌarujtiꞌiriꞌi. Majta, itzɨj mu ruꞌityéechuite ɨrɨɨtaꞌan. Aj mu mi titunutaxɨ jemin. Ayaa mu tiráꞌuxaahuariꞌiriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini panaꞌa, muaa paj tihueꞌijteꞌe aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyamaꞌacan?
\p
\v 30 Majta raꞌatyétziꞌitzicaꞌimuaꞌaxɨ, majta rajvíꞌi maɨjna ɨ itzɨj. Muiꞌi mu raꞌavaꞌavajxɨ an múutzeꞌen maɨjna cɨmeꞌe.
\v 31 Matɨꞌɨj ráꞌuxáahuariꞌira, aj mu mi rúꞌijchuiiriꞌi maɨjna ɨ siicuꞌuri tɨ paꞌu, xuꞌumuaviꞌican cɨmeꞌe. Majta ruꞌucaachejte ɨ siicuꞌuraꞌaraꞌan. Matɨꞌɨj mi yaꞌujáj mej mi ráꞌutatan ɨ curuu jetze.
\s Maráꞌutatai maɨjna ɨ Jesús ɨ curuu jetze
\r (Mr. 15:21-32; Lc. 23:26-43; Jn. 19:17-27)
\p
\v 32 Matɨꞌɨj aujuꞌuncaa, saɨj mu antinájchacaꞌa tɨ seij chuejraꞌa japua eꞌemaꞌacan tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Cirene. Ajta aɨn ɨ tyaataꞌa, ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Simón. Aj mu mi raataijtacaꞌa tɨ aɨn raꞌanchueni cúrujraꞌan ɨ Jesús.
\p
\v 33 Matɨꞌɨj mi maun aꞌaráꞌa aꞌu tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa huaꞌanyuuca cɨmeꞌe tɨcɨn Gólgota. Gólgota, ayaa pu huataujmuaꞌa tɨcɨn Mɨꞌɨchi Muꞌujremi.
\v 34 Au mu raataꞌa tiꞌitɨ tɨ raayeꞌen, viinu tɨ antzina tɨ ranaxca. Tɨꞌɨj raꞌajtamuaꞌa, capu ráꞌimɨꞌɨ aꞌaraa.
\p
\v 35 Matɨꞌɨj mi ráꞌutatai ɨ curuu jetze. Majta, huahuajcacaꞌa maj tiꞌihuaujmueꞌitɨn tetej cɨmeꞌe mej mi raamuaꞌaree tiꞌitɨ tɨ aꞌij racɨꞌɨti seij ajta seij ɨ cɨɨxuraꞌaraꞌan ɨ Jesús. Ayaa mu tityaaráꞌujpijte.
\v 36 Majta aꞌujráꞌasacaꞌa mej mi ráachaɨn.
\v 37 Majta taabla cɨleenyeꞌen áutatai aꞌutɨ áꞌujmuꞌu ɨ Jesús. Ayaa mu anacai raꞌuyuꞌuxacaꞌa ɨ taabla jetze aijna ɨ maj cɨn jetzen tyaꞌujpuáꞌajte tɨcɨn: “Ai pu aɨn pueen i Jesús, ɨ tɨ huaꞌarey aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyamaꞌacan.”
\p
\v 38 Majta jamuan huaꞌutatai huaꞌapuaca ɨ nahuaꞌari. Seij mu áutatai ɨrɨɨtaꞌan ɨ Jesús, majta ɨ saɨj, autataꞌan.
\v 39 Majta maɨn ɨ maj aꞌureꞌeninyéicaꞌa, matɨꞌɨj raaseij, aɨ mu aicamuꞌuvajra maj cai ráꞌacuꞌuvajcaꞌa. Aꞌij mu puaꞌa tíꞌijjeevacaꞌa.
\v 40 Meyan tɨcɨn: ―Muaa, mɨ paj nuꞌu raatyáuuna ɨ teyuu, pajta nuꞌu hueica xɨcaj cɨn pajtahuaꞌa raꞌajtaahua, aisɨ nyaꞌu, pataꞌaj asaɨj ajapua huanyuuni. Tɨ puaꞌa muaa paɨn pueen ɨ yaujraꞌan ɨ Dioj, acajraꞌa hui amɨjna jetze mɨ curuu.
\p
\v 41 Ayaa mu cheꞌeta manaꞌa tiráꞌuxaahuariꞌiriꞌi aɨme ɨ maj tiꞌijta teyujtaꞌa, majta aɨme ɨ maj tyuꞌujmuaꞌate ɨ nyuucari cɨmeꞌe tɨ tiꞌijta, majta huaꞌavaujsi.
\p
\v 42 Ayaa mu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Amɨ pu ari huaꞌajapua huanyu ɨ seica. Ma ajta amɨn, capu raayɨꞌɨtɨ tɨ rujapua huanyuuni. Amɨɨ pu nuꞌu tarey itejmi i tyaj Israel jetze ajtyamaꞌacan; cheꞌe amɨn acajraꞌani mɨ curuu jetze. Aj tu xaa raꞌantzaahuateꞌesin.
\v 43 Aɨ pu hui nuꞌu raꞌatzaahuateꞌe ɨ Dioj. Cheꞌe Dioj japuan huanyuuni ijii tɨ puaꞌa ayan raxeꞌeveꞌe aꞌini ayaa pu amɨn tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨ cɨmeꞌen yee: “Nyaa nu nyaɨn pueen ɨ yaujraꞌan ɨ Dioj.”
\p
\v 44 Majta maɨn ɨ maj jamuan huajuꞌuncaa, aɨ mu meyan cheꞌeta raꞌuxaahuariꞌiriꞌi.
\s Jesús pu huamɨꞌɨ
\r (Mr. 15:33-41; Lc. 23:44-49; Jn. 19:28-30)
\p
\v 45 Tɨꞌɨj ajna tyajaꞌureꞌenye aꞌatzaj tacuarixpua, aj puꞌi huatyatɨcaꞌaracaꞌa nainjapua ɨ chuej.
\v 46 Tɨꞌɨj tyajaꞌureꞌenye ajna eꞌitaꞌa tacuarixpua, aj pu i Jesús caꞌanin cɨn huajijhuacaꞌa ɨ runyuuca cɨmeꞌe tɨcɨn:
\p ―Eloi, eloi, ¿lama sabactani?
\p Eijna i nyuucari, ayaa pu huataujmuaꞌa tɨcɨn: “Mɨ pej niꞌi Dioj, mɨ pej niꞌi Dioj, ¿aꞌini een cɨn pi nyajáuujɨsin?”
\p
\v 47 Seica maj maun huatyauucaꞌa maraanamuajriꞌi. Ayaa mu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Aɨ pu hui huatajee aɨjna ɨ Elías tɨ ajmiꞌi Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa.
\p
\v 48 Cɨmeꞌen muꞌu meyan tyuꞌutaxajtacaꞌa, aj pu i saɨj aꞌutáichajraa. Tiꞌitɨj pu u aꞌuvaꞌatɨɨ tɨ urajtaꞌati. Ajta raatyaruꞌunye nahuaj cɨmeꞌe taꞌantzijviꞌi. Raꞌantijɨꞌɨqueꞌen cɨye jetze, aj pu i raꞌajchui tɨ ij Jesús huayeꞌen aɨjna jetze.
\v 49 Majta seica, ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Cheꞌe ayan eenyeꞌen. Aisɨ tɨ puaꞌa ya tanyen aɨjna ɨ Elías tɨ ij aɨn raꞌacajtuani.
\p
\v 50 Ajta aɨjna ɨ Jesús, ajtahuaꞌa pu caꞌanin cɨn huajijhuacaꞌa. Aj pu i huamɨꞌɨ.
\v 51 Ajta aɨjna ɨ cɨɨxuri tɨ itzijhua, aun tɨ huatávivɨ́jmaꞌaca teyujtaꞌa, cɨmeꞌen puꞌu huamɨꞌɨ aɨjna ɨ Jesús, aj pu i eꞌitaꞌa acásujtzaꞌan. Ajta huataujcaꞌatzɨjxɨ ɨ chuej, ajta eꞌitaꞌa aꞌutatapuaj ɨ tetej.
\v 52 Ajta tyaꞌantacuunirixɨ aꞌu maj aꞌavaꞌanamiꞌihuajmaꞌacaa ɨ maj huacuii. Dioj pu ajtahuaꞌa huaꞌutatɨste ɨ huaꞌaxaijnyuꞌuca muiꞌicaca ɨ maj huacuii, aɨme ɨ mej mejmiꞌi raꞌaraꞌastijre. Majtahuaꞌa mu iꞌiruuri muaꞌaraa.
\v 53 Majta aiitacɨj aꞌu maj aꞌavaꞌanamiꞌihuajmaꞌacaa. Majta maɨn, tɨꞌɨj huatarú aɨjna ɨ Jesús, aɨ mu aꞌutyajrupi u chajtaꞌa. Au mu aꞌutaseijre jemin ɨ tyaɨte ɨ maj muiꞌi.
\p
\v 54 Ajta aɨjna ɨ huaꞌacapitan ɨ xantaaruꞌu ɨ maj anxɨte aráꞌaxcaa, majta ɨ maj jamuan tíꞌichaɨcaꞌa, nain mu tyuꞌuseij aꞌij tɨ tyuꞌurɨj, ajta tɨ huataujcaꞌatzɨjxɨ ɨ chuej. Eecan mu tyuꞌutatzɨn. Majta meyan tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Tarɨꞌɨ pu aɨn puéenyaꞌa yaujraꞌan ɨ Dioj.
\p
\v 55 Majta seica, a muꞌu ɨmɨ aꞌutyáuu metiꞌiseijracaꞌa ɨ ma juuca. Miꞌi muiꞌi. Aɨ mu áꞌujhuaꞌanyaꞌa maɨjna ɨ Jesús jamuan tɨj naꞌa tɨ u aꞌarajraa u Galileeya, majta ɨ maj ravaɨraꞌacaa tɨj naꞌa tɨ ayan ruxeꞌeveꞌe.
\v 56 Ai mu aɨn pueen: aɨjna ɨ Mariiya, Magdala tɨ eꞌemaꞌacan, ajta seij tɨ ayan cheꞌeta antyahuaa tɨcɨn Mariiya. Huaꞌanaana pu pueen aɨjna ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ José. Saɨj pu ajta huaꞌajamuan aꞌutyavaacaꞌa, aɨjna tɨ huaꞌanaana aɨme yaujmuaꞌameꞌen aɨjna ɨ Zebedeeyu.
\s Maraꞌaváꞌana maɨjna ɨ Jesús
\r (Mr. 15:42-47; Lc. 23:50-56; Jn. 19:38-42)
\p
\v 57 Tɨꞌɨj ari huachúmuaꞌancaa, saɨj pu a eꞌireꞌenye tɨ Arimatea eꞌemaꞌacan. Chijtyaaniꞌi pu pɨrɨcɨ aɨjna. Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn José. Aɨ pu ajta raꞌatzaahuatyaꞌacaa aɨjna ɨ Jesús.
\v 58 Aɨ pu a eꞌireꞌenye jemin aɨjna ɨ Pilaatu. Ajta rájhuaviiriꞌi tɨ aɨn raatatuiireꞌen tevijraꞌan ɨ Jesús tyaacan. Ajta aɨn Pilaatu tyuꞌutaijtacaꞌa maj nuꞌu meyan raatatuireꞌen.
\v 59 Ajta José, tɨꞌɨqui raꞌacajtɨɨ ɨ tevijraꞌan. Ajta raꞌiráꞌijcatacaꞌa saavana cɨmeꞌe tɨ jajcua.
\v 60 Aɨ pu auchan ruꞌureꞌijche u teteꞌe ɨ tetej tzajtaꞌa para rusaɨj mej mi maun raꞌavaꞌanan tɨꞌɨj huamɨꞌɨni. Ma ajta au pu raꞌatyeetye tevijraꞌan ɨ Jesús tyaacan. Ayaa pu aɨjna cɨn huarɨj, aj pu i ruꞌujná tetej cɨmeꞌe tɨ sicɨɨraraꞌa. Ajta áꞌuraa.
\v 61 Ajta aɨjna ɨ Mariiya, Magdala tɨ eꞌemaꞌacan, ajta ɨ saɨj, ɨ Mariiya, au mu aꞌujtyáꞌacaꞌa ajna vejliꞌi taꞌiraninyei aꞌu maj yeꞌetyeetye.
\s Aɨme ɨ mej tíꞌichaɨcaꞌa aꞌutɨ Jesús aꞌaváꞌanamiꞌihuacaꞌa
\p
\v 62 Yaa ruijmuaꞌa yee, matɨj meri rɨꞌɨ huaujruu mej mi huaujsaꞌupeꞌen, aɨme ɨ mej tiꞌijta teyujtaꞌa, majta maɨn ɨ fariseeyu, aɨ mu a eꞌireꞌenye jemin aɨjna ɨ Pilaatu.
\v 63 Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tavastaraꞌa, ayaa tu raꞌutamuaꞌareeriꞌi tɨ ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ tɨ tiꞌihueꞌitacaraꞌa. Tɨꞌɨj auj ruuricaa, ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn: “Hueica xɨcaj nu jetze huatarujsin.”
\v 64 Aɨj pu cɨn, ayaa tu raxeꞌeveꞌe pej raataijta mej mi tyuꞌuchaɨn aꞌu tɨ aꞌavaꞌanamiꞌi asta cai mu aꞌumeꞌen hueica xɨcaj. Naꞌari cai, íꞌirɨni mej meyan eꞌireꞌenyén, maraanahuaꞌan ɨ tevijraꞌan aɨme ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Aj mu xaa meyan hueꞌitzi cɨn tihuaꞌutaꞌixaateꞌesin ɨ tyaɨte tɨ cɨn puꞌuri huatarú. Ajta eitzeꞌe pu aꞌij puaꞌa teꞌeme cai tɨꞌɨj anacai ayan tyuꞌuhueꞌitacaꞌa aɨjna cɨmeꞌe tɨ ayan nuꞌu yaujraꞌan pueen ɨ Dioj.
\p
\v 65 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Pilaatu tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu teꞌeme. Metiꞌicháɨj mu muaꞌajuꞌun. Sericu muan, sajta rujáxuꞌumuaꞌan xarij cɨmeꞌe, ajta úmiꞌinari cɨmeꞌe, aꞌij sej tiraayɨꞌɨtɨ tɨ ij cai aꞌatɨ ramuaraꞌa ɨ tevijraꞌan.
\p
\v 66 Matɨꞌɨj mi aꞌucɨj. Majta rɨꞌɨ raaruu xarij cɨmeꞌe, majta úmiꞌinari cɨmeꞌe tɨ ij cai aꞌatɨ raꞌantacuuna. Majta u huaꞌutyahuii aɨme ɨ mej tíꞌichaꞌɨ.
\c 28
\s Tɨꞌɨj Jesús aiitaraa huaꞌa tzajtaꞌa ɨ mɨꞌɨchite
\r (Mr. 16:1-8; Lc. 24:1-12; Jn. 20:1-10)
\p
\v 1 Tɨꞌɨj mu áꞌumej aɨjna ɨ xɨcaj mej jetzen rusaꞌupi, tapuaꞌarijmaꞌaca, aɨjna ɨ Mariiya, Magdala tɨ eꞌemaꞌacan, ajta ɨ saɨj tɨ ajta Mariiya, u mu áꞌujuꞌun mej mi yaꞌutyeeseij aꞌu maj yaꞌavaꞌana.
\v 2 Caꞌanin pu cɨn huataujcaꞌatzɨjxɨ ɨ chuej aꞌini saɨj tɨ tiꞌivaɨreꞌe u tajapua, aɨ pu eꞌivacaanye u uteꞌe. Aa pu eꞌireꞌenyaa aꞌu maj raꞌavaꞌana. Yaꞌusíjcɨripuajraa aɨjna ɨ tetej tɨ cɨn ujnámiꞌihuacaꞌa tɨ únúꞌujcun. Ajta japuan antiyeijxɨ.
\v 3 Eecan pu tyátaavaꞌa cueiinaviꞌi cɨmeꞌe i tɨ cɨn tiꞌityeechan tyamuaꞌa naa aɨjna ɨ aꞌatɨ.
\v 4 Majta maɨn ɨ mej tíꞌichaɨcaꞌa, ayaa mu huapɨꞌɨ ruvivájcaa, majta aꞌitavátzɨ maɨjna cɨmeꞌe mej huapɨꞌɨ tyuꞌutatzɨn. Cu xuee maj cuj huacuiꞌini.
\v 5 Ajta aɨn tɨ tiꞌivaɨreꞌe u tajapua, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ juuca tɨcɨn:
\p ―Caxu tiꞌitzɨɨnyaꞌa, aꞌini nyajmuaꞌaree sej u yaꞌavaꞌahuau saɨjna ɨ Jesús ɨ maj ráꞌutatai.
\v 6 Capu hui ya aꞌahuaꞌa aꞌini puꞌuri ayan huatarú tɨj ajmiꞌi tyuꞌutaxajtacaꞌa. Casiꞌi, mu saꞌujuꞌun sataꞌaj yaꞌuseij aꞌu maj raꞌatyeetye.
\v 7 Sajta, sataꞌaj áꞌucɨɨnye iyeꞌitzi cɨmeꞌe sej si huajaꞌutaꞌixaateꞌen aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa tɨ cɨmeꞌen yee: “Aɨ pu ari huatarú, ajta anacai pu nuꞌu aꞌumaꞌa aꞌame aujna Galileeya tɨ ij aɨn huajaꞌuchuꞌeveꞌen aujna. Au xu nuꞌu yéꞌeseijran.” Nuꞌuri amuaatáꞌixaa.
\p
\v 8 Majta maɨn ɨ juuca, caꞌanacan mu aꞌucɨj. Maucheꞌe mu tiꞌitzɨɨnyaꞌacaa. Ma majta, muaataujtyamuaꞌave eihua. Au mu aꞌuruáachajraa mej mi tihuaꞌutaꞌixaateꞌen aɨme ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa.
\v 9 Ajta, iyeꞌitzi cɨn, Jesús huajaꞌutyau. Ayaa pu tihuaꞌutataujte tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini sanaꞌa?
\p Majta maɨn, a mu a eꞌireꞌenye jemin. Majta raꞌaveꞌeviꞌiraxɨ ɨɨcajraꞌan jetze. Majta rɨꞌɨ tiraataꞌa.
\v 10 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Caxu tiꞌitzɨɨnyaꞌa. Sericu muan sataꞌaj tihuaꞌutaꞌixaateꞌen ɨ nyeꞌihuaamuaꞌa maj áꞌucɨɨnye maujna Galileeya. Au mu hui nyejeꞌeseijran.
\s Aꞌij mej tyuꞌutaxajtacaꞌa ɨ xantaaruꞌu
\p
\v 11 Maucheꞌe mu huajuꞌuncaa aɨme ɨ juuca, seica mu aun áꞌujuꞌun u chajtaꞌa. Ai mu aɨn pueen seica ɨ mej tíꞌichaɨcaꞌa. Majta meyan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ mej tiꞌijta teyujtaꞌa nain aꞌij tɨ tiꞌitɨ huarɨj.
\v 12 Majta maɨn ɨ mej tiꞌijta teyujtaꞌa, aɨ mu tyujsaɨj huaꞌajamuan ɨ vaujsi mej mi raaxaꞌapɨꞌɨntareꞌen aꞌij mej yeꞌi huarɨni. Aj mu mi tumin huaꞌutaꞌa ɨ xantaaruꞌu, eihua.
\v 13 Ayaa mu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa xu huarɨni muan. Sataꞌaj seyan tihuaꞌutaꞌixaateꞌen yee: “Seica mu aꞌuvaꞌajuꞌun tɨcaꞌɨmɨ aɨme ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa tyatɨꞌɨj cuꞌutzucaꞌa ityan. Aɨ mu yáꞌutɨɨ ɨ tevijraꞌan aviitzi cɨmeꞌe.”
\v 14 Ajta tɨ puaꞌa raamuaꞌaree ɨ tajtuhuan aꞌij tɨ tiꞌitɨ huarɨj, tyan tu teyan tiraataꞌixaateꞌesin tɨ ij cai tiꞌitɨ cɨn aꞌij amuaaruuren muejmi.
\p
\v 15 Majta tumin mu aꞌutɨɨ aɨme ɨ xantaaruꞌu. Majta meyan cheꞌeta manaꞌa huarɨj matɨj maɨn seica huaꞌutaityacaꞌa. Tɨj naꞌa tɨ yu eꞌireꞌenye, ayaa mu tiꞌixaxaꞌa nainjapua aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyamaꞌacan tɨ ayan tiꞌayajna.
\s Jesús pu tiꞌitɨj cɨn tihuéijca ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa
\r (Mr. 16:14-18; Lc. 24:36-49; Jn. 20:19-23)
\p
\v 16 Majta maɨn ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan seij muaꞌaraꞌaxcaa, au mu áꞌujuꞌun aujna Galileeya. Au mu aꞌaráꞌa jɨri jetze tɨj anacai tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús maj nuꞌu maun aꞌatanyén.
\v 17 Matɨꞌɨj raaseij, aj mu mi rɨꞌɨ tiraataꞌa. Ma majta maɨn, camu rɨꞌɨ raꞌatzaahuatyaꞌacaa tɨ ayan aɨn puéenyaꞌa.
\v 18 Aj pu i Jesús eꞌireꞌenye vejliꞌi huaꞌajemi. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Puꞌuri naataꞌa nyej neyan nain cɨn antinmuaꞌaree tɨj naꞌa tɨ aun eꞌeseijreꞌe u tajapua, ajta tɨj naꞌa tɨ iiyan seijreꞌe chaanaca japua.
\v 19 Aɨj xu cɨn aꞌucɨ́jxɨꞌɨn nainjapua seij chuejraꞌa japua sej si huaꞌutyamueꞌitɨn ɨ tyaɨte mej mi naꞌaraꞌastijreꞌen. Sajta huaꞌumuaɨꞌɨhuan nyuucajtzeꞌen ɨ tɨ niꞌiyaꞌupua, sajta nyuucajtzeꞌen ɨ nyej iꞌi yaujraꞌan, sajta nyuucajtzeꞌen ɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj.
\v 20 Sajta muan, setihuaꞌumuaꞌatyahuaꞌan mej mi nain cɨn raꞌaraꞌastijreꞌen aꞌij nyej neri tyajamuaataij muejmi. Nyajta inyaa, rɨꞌɨ nu huatyavaa naꞌame aꞌamua jemi tɨj naꞌa tɨ yu aucaꞌitɨ aꞌame asta naꞌa cai nain teꞌentipuaꞌariteꞌen.