\id LUK
\h San Lucas
\toc1 San Lucas
\mt1 Aɨn tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨjna ɨ San Lucas cɨmeꞌen aɨjna ɨ Jesucɨriistuꞌu
\c 1
\s Ɨ tɨ cɨn autyejche tɨ tyuꞌutaxaj
\p
\v 1 Muiꞌitɨ mu meri maɨjna cɨn aꞌutyajhuii maj raꞌusɨɨmuaꞌan tyamuaꞌa naa tiꞌitɨ tɨ aꞌij huarɨj itejmi jemi,
\v 2 mej mi meyan titaataꞌixaateꞌen aꞌij tɨ eenyaꞌa aꞌaraa. Ai mu aɨn pueen ɨ maj rujɨꞌɨ cɨn raaseij, ai mu majta maɨn pueen ɨ maj tyuꞌutyavaɨ mej huaꞌutaꞌixaateꞌen ɨ tyaɨte ɨ nyuucari tɨ Dioj jemi eꞌemaꞌacan. Aɨ mu majta maun aꞌutyáuucaꞌa tɨꞌɨj huataseijre aɨjna ɨ Jesús tɨj naꞌa yu tɨ eꞌireꞌenye.
\v 3-4 Aɨ mu majta raatyajtuaa itejmi jemi maɨjna ɨ nyuucari.
\p Me nyajta inyaa, aꞌini nuꞌuri aꞌatyee nyej neyan tiꞌinmuaꞌate tyamuaꞌa naa nyaɨjna cɨmeꞌen, ayaa pu tinaꞌamitejtyaꞌacaa ineetzi tɨ iꞌixaꞌapɨꞌɨn nyej timuaataitiꞌi yuꞌuxari jetze naijmiꞌi tɨj naꞌa tiꞌitɨ tɨ aꞌij huarɨj pej pi raamuaꞌaree, muaa Teófilo, mɨ pej vaꞌacan cɨn tiꞌityejvee, pej pi peyan tiraamuaꞌaree tɨ ayan tiꞌayajna aꞌij mej meri timuaataꞌixaa.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu aɨn tɨ tiꞌivaɨreꞌe, aɨ pu nuꞌu raataxajtacaꞌa tɨ nuꞌu núꞌeihuan aɨjna ɨ Juan tɨ huaꞌamuaɨꞌɨhuacaꞌa
\p
\v 5 Tɨꞌɨj aɨn Herodes auj tiꞌityavaacaꞌa rey cɨmeꞌe tɨj naꞌa aun tɨ huatacáꞌa u Judeeya, aa pu aꞌahuaꞌa eꞌechajcaꞌa seij tɨ tiꞌivaɨreꞌe teyujtaꞌa. Ayaa pu antyahuaacaꞌa tɨcɨn Zacarías. Aɨme jetze pu ajtyamaꞌacan Abiatar mej jetzen huanye. Ajta aɨn ɨraꞌaraꞌan, ayaa pu antyahuaacaꞌa tɨcɨn Elisabet. Ajta, aɨn, aɨme jetze pu ajtyamaꞌacan Aarón mej jetzen huanyej.
\p
\v 6 Rɨꞌɨ mu tiꞌityetyaɨtestacaꞌa ɨ Dioj jemi aɨme ɨ maj huaꞌapua. Nain mu cɨn tyaꞌarauraste ɨ tɨ tyuꞌutaijtacaꞌa ɨ tavastaraꞌa, ajta ɨ tɨ cɨn tihuéijca. Capu tiꞌitɨj aꞌij huaꞌaturaatyaꞌacaa.
\v 7 Ma majta camu seij tiyaujcaꞌa aꞌini capu cheꞌe rɨꞌɨriistacaꞌa tɨ Elisabet tiyauu aꞌaraꞌani, aꞌini muꞌuri eihua vaujsicɨraꞌicaa aɨme ɨ maj huaꞌapua.
\p
\v 8 Ayaa puꞌu aꞌanaj tiraaruu aɨjna tɨꞌɨj auj vaꞌacan cɨn tiꞌivaɨraꞌacaa ɨ Dioj jemi aɨjna ɨ Zacarías, tɨꞌɨj raacɨ́ꞌɨ tɨ tyuꞌutyavaɨreꞌen u teyujtaꞌa seica jamuan mej tiraatamuaɨꞌɨvejteꞌen ɨ Dioj.
\v 9 Matɨꞌɨj mi raꞌantihuau maɨjna ɨ Zacarías tɨ ij aɨn utyarutya u teyujtaꞌa tɨꞌij aun cuaaneꞌe huátaira ɨ tavastaraꞌa jemi aꞌij mej tiꞌijrɨꞌɨrajcaa.
\v 10 Tɨꞌɨj ari tyajaꞌureꞌenye aꞌatzaj maj puaꞌa rataꞌiraca ɨ cuaaneꞌe, aa mu eꞌetyuꞌuucaꞌa ɨ tyaɨte a puaꞌaque, metyenyuusimeꞌen ɨ Dioj jemi.
\p
\v 11 Aj pu i seij huataseijre ɨ Zacarías jemi tɨꞌɨj aun teyujtaꞌa unúꞌujvaacaꞌa. Au pu ɨrɨɨtaꞌan pu pujmeꞌen aꞌutyavaacaꞌa aɨjna jetze maj japuan rataꞌiraca ɨ cuaaneꞌe aɨjna ɨ tevi tɨ huataseijre ɨ Zacarías jemi.
\v 12 Tɨꞌɨj raaseij, tyamuaꞌa pu tyuꞌutatzɨn aɨjna ɨ Zacarías. Eecan pu ratzɨɨnyaꞌacaa.
\p
\v 13 Ajta aɨn tɨ huataseijre, au pu tajapua tiꞌivaɨraꞌacaa ɨ tavastaraꞌa jemi. Aj puꞌi ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Zacarías, capej tiꞌitzɨɨnyaꞌa. Dioj pu raanamuajriꞌi aꞌij pej tyuꞌutyejnyuu ɨ jemin. Ayaa pu hui teꞌeme ijii, mɨ sej naijmiꞌi, aɨjna ɨ Elisabet, aɨ pu tiyauj aꞌame mueetzi jemi. Ayaa pu nuꞌu ruxeꞌeveꞌe paj nuꞌu peyan raatámuaꞌati tɨcɨn Juan.
\p
\v 14-15 ’Eecan pu rɨꞌɨ timuaataꞌasin, pajta huataꞌatyamuaꞌaveꞌesin paɨjna cɨmeꞌe ɨ paꞌarɨꞌɨ. Majta ɨ tyaɨte, eihua mu huataujtyamuaꞌaveꞌesin maɨjna cɨmeꞌe tɨꞌɨj huanuꞌeihuan ɨ paꞌarɨꞌɨ, aꞌini vaꞌacan pu cɨn tityaváa aꞌame ɨ tavastaraꞌa jemi. Cheꞌe nuꞌu cai nahuaj yeꞌe nusu tejuin. Tɨꞌɨj hui huanuꞌeihuan tɨ yu aucaꞌitɨ aꞌame, aɨn xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj, aɨ pu jetzen ruꞌutyaꞌa.
\v 16 Ayaa pu rɨꞌɨ huaꞌaruuren muiꞌicaca aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyamaꞌacan mej mi majtahuaꞌa raataxeꞌeveꞌen ɨ ruvastaraꞌa ɨ Dioj ɨ mej mejmiꞌi ma ruurai.
\p
\v 17 ’Aɨ pu hui anacai huamaꞌa aꞌame cai ɨ tavastaraꞌa. Ayaa pu cheꞌeta naꞌa aɨjna jetze pu araujcaꞌanyáa aꞌame ɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj tɨj aɨn tyaꞌaráujcaꞌanyajcaꞌa ɨ Elías aɨjna tɨ ajmiꞌi tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan. Ajta ayaa pu cheꞌeta naꞌa tyeꞌentyujmuaꞌareera aꞌame tɨj tyeꞌentyujmuaꞌareeracaꞌa ɨ Elías. Aɨ pu rɨꞌɨ huaꞌaruuren aɨme ɨ mej huaꞌavaujsimuaꞌa pueen ɨ tɨꞌɨrii mej mi majtahuaꞌa huaꞌutaxeꞌeveꞌen ɨ ruyaujmuaꞌa. Majta aɨme ɨ maj cai huaꞌatzaahuateꞌe ɨ ruvaujsimuaꞌa, aɨ pu rɨꞌɨ huaꞌaruuren mej mi meyan rɨꞌɨ me tyítyaumuámuaꞌaraa muaꞌaraꞌani matɨj aɨme ɨ mej rɨꞌɨ tiꞌityetyaɨte. Ayaa pu huarɨni tɨꞌij rɨꞌɨ huaꞌuruuren ɨ tyaɨte mej mi raꞌancureꞌeviꞌitɨn ɨ tavastaraꞌa. ―Yaa puꞌu tiraataꞌixaa.
\p
\v 18 Aj pu i Zacarías pu ayan tiraataihuaꞌuriꞌi aɨjna tɨ jemin huataseijre tɨcɨn:
\p ―Aꞌini yeꞌi tiꞌirɨꞌɨri nyaj raamuaꞌaree tɨ puaꞌa ayan tiꞌayajna nusu cai, aꞌini nuꞌuri vastacɨraꞌi inyaa. Ajta, aɨn tɨ nyaa jamuan, puꞌuri ajta ucarij.
\p
\v 19 Aj pu i aɨn tɨ tiꞌivaɨreꞌe ɨ tavastaraꞌa jemi, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa nu antyahuaa inyaa tɨcɨn Gabriel. Au nu aꞌutyejvee Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe. Aɨ pu nyajaꞌutaityacaꞌa nyej yatanyen, nyej ni timueꞌixaateꞌen nyeijna cɨmeꞌe ɨ nyuucari ɨ paj cɨn huataꞌatyamuaꞌaveꞌesin.
\p
\v 20 ’Cunquijii, aꞌini capaj tyaꞌantzaahua aꞌij nyej timuaataꞌixaa, capaj cheꞌe atanyuuvaꞌa puaꞌame. Ni capu cheꞌe rɨꞌɨriista aꞌame pej tyuꞌutaxaj tɨ yu aucaꞌitɨ aꞌame hasta naꞌa cai huanuꞌeihuan ɨ paꞌarɨꞌɨ. Aj pu araurastejsin aꞌij nyej timuaataꞌixaa. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Gabriel.
\p
\v 21 Majta maɨn ɨ tyaɨte, majchuꞌevaꞌacaa maɨjna ɨ Zacarías aꞌatzaj tɨ huiraame u teyujtaꞌa. Ayaa mu tyuꞌurihuaꞌuracaꞌa aꞌiqui een cɨn ari aꞌatee tɨ mu nuꞌujvee.
\v 22 Tɨꞌɨqui xaa huiirajraa. Tɨꞌɨj huiirajraa, capu cheꞌe rɨꞌɨristacaa tɨ tyuꞌutaxaj. Ayaa puꞌu rumuajcaꞌa cɨn tihueꞌixaatyaꞌacaa aꞌini capu cheꞌe rɨꞌɨristacaa tɨ huatanyuuni. Aɨj mu cɨn raamuaꞌareeriꞌi tɨ tiꞌitɨ huataseijre ɨ jemin u teyujtaꞌa.
\p
\v 23 Tɨꞌɨj raꞌantipuaꞌari tɨ raacɨ́ꞌɨ tɨ tyuꞌutyavaɨreꞌen u teyujtaꞌa, tɨꞌɨqui áꞌuraa ɨ ruche.
\v 24 Tɨꞌɨqui ayan aꞌutájucatacaꞌa aɨjna ɨ ɨraꞌaraꞌan ɨ Elisabet. Aj pu i huatáuravaatacaꞌa aujna u ruche. Ayaa pu aꞌatee tɨ cai huirayeꞌicaa ɨ ruchiꞌita aꞌachu cumu anxɨ maxcɨraꞌi cɨmeꞌe.
\v 25 Ayaa pu tiꞌimuajcaa tɨcɨn:
\p ―Tavastaraꞌa pu hui ayan naaruu ineetzi. Puꞌuri ayan raꞌaranajchacaꞌa tɨ ayan naaruuren nyej ni cai cheꞌe tiꞌityeviꞌiraꞌa ɨ tyaɨte jemi nyaɨjna cɨmeꞌe nyaj cai tiyauj naꞌaraꞌani.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu aɨn tɨ tiꞌivaɨreꞌe u tajapua, aɨ pu nuꞌu raataxajtacaꞌa tɨ nuꞌu núꞌeihuan ɨ Jesús
\p
\v 26 Tɨꞌɨjta tyajaumaꞌaca arájsevi maxcɨraꞌi, Dioj pu raataityacaꞌa aɨjna ɨ Gabriel tɨ u aꞌatanyén aujna Nazaret, chajtaꞌa tɨ jetzen ajtyamaꞌacan au tɨ huatacáꞌa Galileeya.
\v 27 Raataityacaꞌa tɨ u aꞌatanyén aa tɨ eꞌeche aɨjna ɨ Mariiya ɨ tɨ ari tɨmuaꞌa huatyevicheꞌesin aɨjna jamuan ɨ José, aɨj tɨ jetzen huanyej ɨ David tyaacan. Capu xɨ aꞌatɨ jamuan huahuii aɨjna ɨ Mariiya.
\p
\v 28 Tɨꞌɨqui aun aꞌutyajrupi aꞌu tɨ eꞌeche. Aj pu i aɨn tɨ tiꞌivaɨreꞌe ɨ tavastaraꞌa jemi, ayaa pu tiraatataujte tɨcɨn:
\p ―Ajaꞌɨmɨ, Mariiya, mɨ pej Dioj jemi tyaꞌancuraꞌasin. Tavastaraꞌa pu a jemi huatyejvee.
\p
\v 29 Eecan pu utyaavatzɨ ɨ tzajtaꞌan tɨꞌɨj ayan tiraataꞌixaa. Eihua pu tiꞌimuajcaa aꞌiqui huataujmuaꞌa ɨ nyuucari tɨ raataxajtacaꞌa.
\p
\v 30 Tɨꞌɨqui ayan tiraataꞌixaa aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨcɨn:
\p ―Capej tiꞌitzɨɨnyaꞌa, Mariiya. Muaa pa rɨꞌɨ raataꞌa ɨ Dioj.
\v 31 Muaa pa aꞌutajucata. Muaa pa tiyauj puaꞌame, tyaatacan. Ayaa paj raatámuaꞌati tɨcɨn Jesús.
\v 32 Ajta, aɨ pu vaꞌacan cɨn tiꞌityavaa aꞌame. Ayaa mu hui majta raatamuáꞌamuatyaꞌa muaꞌajuꞌun tɨcɨn Yaujraꞌan ɨ Dioj tɨ nain cɨn antyujmuaꞌaree. Ajta, Dioj tɨ taꞌivastaraꞌa, aɨ pu raataꞌasin tɨ teꞌentyarute aɨjna cɨmeꞌe tɨ David tyaacan cɨn tiꞌityavaacaꞌa.
\v 33 Ajta aɨn pu tihuaꞌutaijteꞌesin tɨj naꞌa rusen cɨmeꞌe aɨme jemi ɨ maj Jacobo jetze huanye. Ajta capu aꞌanaj raꞌantipuaꞌari tɨ aɨn tihueityaꞌa aꞌame. ―Ayaa puꞌu tiraataꞌixaa.
\p
\v 34 Tɨꞌɨqui ayan tiraataihuaꞌuriꞌi aɨjna ɨ Mariiya tɨcɨn:
\p ―Aꞌini tiꞌirɨꞌɨri tɨ ayan tyajaꞌureꞌenyen aꞌini canu aꞌanaj tyaataꞌa jamuan huahuii.
\p
\v 35 Ajta aɨn tɨ tiꞌivaɨreꞌe ɨ tajapua, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aɨn xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj aɨ pu a jetze rávaɨjtzi. Ajta aɨjna cɨmeꞌe tɨ muaacánajsin, aɨj pu cɨn, aɨjna ɨ paꞌarɨꞌɨ tɨ núꞌeihuan, tavastaraꞌa pu huatyáuraꞌateꞌesin. Ayaa mu majta raatamuáꞌamuatyaꞌa muaꞌajuꞌun tɨcɨn Yaujraꞌan ɨ Dioj.
\p
\v 36 ’Ajta aɨn aꞌihuaaraꞌa, aɨjna ɨ Elisabet, aɨ pu hui tiyauj aꞌame tɨj ajta ari ucarij. Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn yee capu cheꞌe rɨꞌɨri tɨ tiyauj aꞌaraꞌani. Ma ajta, puꞌuri aꞌatee arájsevi maxcɨraꞌi tɨ autajuca.
\p
\v 37 ’Ayaa puꞌu aꞌini nain pu tiꞌirɨꞌɨri ɨ Dioj jemi. Capu meꞌe eꞌe tiꞌitɨ tɨ muareꞌeri ɨ jemin.
\p
\v 38 Tɨꞌɨqui Mariiya ayaa tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Nain nu cɨn tiraatyavaɨreꞌesin ɨ nyavastaraꞌa. Cheꞌe ayan tyajaꞌureꞌenye aꞌij pej peri tinaataꞌixaa. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Mariiya.
\p Tɨꞌɨqui áꞌuraa aɨjna ɨ tɨ tiꞌivaɨreꞌe ɨ tajapua.
\s Mariiya pu nuꞌu ruumuaarin ɨ Elisabet
\p
\v 39 Ajnaꞌɨmɨ, caꞌanacan pu aꞌumej ɨ Mariiya aꞌahuaꞌa chajtaꞌana jetze ɨrij tɨ aꞌavaꞌaca au tɨ huatyacáꞌa u Judeeya.
\v 40 Tɨꞌɨqui aun aꞌaráꞌa aꞌu tɨ eꞌecheꞌe aɨjna ɨ Zacarías. Tɨꞌɨj aꞌutyajrupi u chiꞌita, aj pu i raatataujte aɨjna ɨ Elisabet.
\p
\v 41 Ajta aɨn ɨ Elisabet, tɨꞌɨj raanamuajriꞌi tɨ raatataujte ɨ Mariiya, tɨꞌɨqui huataujruuraxɨ ɨ paꞌarɨꞌɨ ɨ jucaatzeꞌen. Tɨꞌɨqui aɨn xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj, jemin pu huatyajturaa ɨ Elisabet jemi.
\v 42 Tɨꞌɨj ayan huarɨj, Elisabet pu aꞌujcaꞌanyaacan cɨn raataꞌixaa aɨjna ɨ Mariiya. Ayan tɨcɨn:
\p ―Dioj pu rɨꞌɨ timuaataꞌa mueetzi macai ɨ seica ɨ juuca. Ajta pu rɨꞌɨ tiraataꞌa ɨ paꞌarɨꞌɨ tɨ arajca ɨ muaꞌajucaatzeꞌe.
\p
\v 43 ’¿Aꞌini tɨ i Dioj ayan rɨꞌɨ tinaataꞌa tɨ ayan mu aꞌuveꞌeme neetzi jemi ɨ naanajraꞌan ɨ nyavastaraꞌa?
\v 44 Cɨmeꞌen nuꞌu raanamuajriꞌi paj naatataujte, aj pu i huataujruuraxɨ ɨ paꞌarɨꞌɨ tɨ arajca ɨ nyajucaatzeꞌe. Aɨ pu huataujtyamuaꞌave.
\p
\v 45 ’Rɨꞌɨ pu timuaataꞌa aꞌini muaa pa raꞌatzaahuateꞌe tɨ ayan aráurasten aꞌij tɨ tavastaraꞌa timuaataꞌixaa. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Elisabet.
\p
\v 46 Ajta aɨn ɨ Mariiya, ayaa pu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\q Eecan pu rɨꞌɨ tinaatyajtuaa ɨ nyatzajtaꞌa ɨ nyavastaraꞌa.
\q
\v 47-48 Ajta nyaxaijnyuꞌuca pu rutyamuaꞌaveꞌe ɨ Dioj jemi tɨ nuꞌirajtuaa aꞌini aɨ pu ramuaꞌareeracaꞌa ɨ nyaj cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi, inyaa i nyej ravaɨreꞌe.
\q Ijii tɨ yu aucaꞌitɨ aꞌame, naijmiꞌi ɨ mej tyaamua, ayaa mu tyuꞌutaxajta neetzi cɨmeꞌe yee Dioj pu rɨꞌɨ tinaataꞌa.
\q
\v 49 Ayaa mu tiꞌixaata muaꞌajuꞌun maɨjna cɨmeꞌe tɨcɨn puꞌuri Dioj eihua ayan tiꞌitɨj cɨn naaruu tɨ iꞌireꞌen aɨjna cɨmeꞌe ɨ tɨ raayɨꞌɨtɨ ɨ rumuareꞌeriꞌiraꞌa cɨmeꞌe.
\q Cheꞌe rɨꞌɨ meꞌe tyajjuaꞌa aꞌaraꞌani ɨ tɨ cɨn antyahuaa.
\q
\v 50 Aɨ pu huaꞌacuꞌuve naijmiꞌica ɨ tyaɨte aꞌachu maj caj puaꞌamua ɨ mej raꞌaste.
\q Tɨj manaꞌa maj anacai huataseijre, tɨ yu aucaꞌitɨ aꞌame, aɨ pu huaꞌancuꞌuvajxɨꞌɨsin.
\q
\v 51 Vaꞌacan pu cɨn tyuꞌumuarej ɨ rumuareꞌeriꞌiraꞌa cɨmeꞌe.
\q Aɨ pu huaꞌantimueꞌitɨ aɨme ɨ mej áꞌujtzaahuateꞌe ɨ rutevi cɨmeꞌe.
\q
\v 52 Ajta aɨme ɨ mej tieꞌijta, aɨ pu huaꞌariꞌiriꞌi ɨ maj cɨn títyatatyáꞌacaa.
\q Ma majta aɨme ɨ maj cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi, aɨ pu tihuaꞌantyaarujte vaꞌacan cɨmeꞌe.
\q
\v 53 Ajta aɨme ɨ mej tajcucaꞌa, aɨ pu rɨꞌɨ tihuaꞌutaꞌa tiꞌitɨj cɨmeꞌe tɨ reꞌen.
\q Majta aɨme ɨ mej chijtyaani pueen, aɨ pu huaꞌutaityacaꞌa maj áꞌucɨɨnye macai tiꞌitɨ anyaɨ́ꞌɨn.
\q
\v 54 Aɨ pu huaꞌutavaɨ aɨme ɨ maj Israel jetze eꞌemaꞌacan, aɨme ɨ mej ravaɨreꞌe.
\q Aɨ pu raꞌutamuaꞌareeriꞌi ɨ tɨ cɨn tyaꞌataujratziiriꞌi tɨ nuꞌu huaꞌancuꞌuvajxɨꞌɨn tɨj naꞌa rusen cɨmeꞌe aɨme ɨ maj Abraham jetze aꞌiraanye.
\q
\v 55 Ayaa pu tyujuꞌurɨj aꞌij tɨ ajmiꞌi tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ tavaujsimuaꞌa tyaacan.
\m ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Mariiya.
\p
\v 56 Ajta, aɨn ɨ Mariiya, au pu a aꞌutyajturaa aꞌachu cumu hueica maxcɨraꞌi jamuan ɨ Elisabet. Tɨꞌɨqui áꞌuraa ɨ ruche.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu ari huanuꞌeihuacaꞌa aɨjna ɨ Juan
\p
\v 57 Tɨꞌɨjta tyajaꞌureꞌenye tɨ tiyauj aꞌaraꞌani ɨ Elisabet, tyaatacan pu tiyauj aꞌaraa.
\v 58 Majta ɨ tyaɨte ɨ maj vejliꞌi antacháatɨmaꞌacaa, majta ihuaamuaꞌameꞌen ɨ paꞌarɨꞌɨ vaujsimuaꞌa, aɨ mu curaꞌacɨjxɨ matɨꞌɨj raamuaꞌareeriꞌi tɨ ráꞌancuꞌuvajxɨ ɨ tavastaraꞌa. Aj mu mi huataujtyamuaꞌave ɨ jemin.
\p
\v 59 Tɨꞌɨj tyajaumaꞌaca arahueica xɨcaj jetze tɨ huanuꞌeihuacaꞌa, aɨ mu aꞌujuꞌun mej mi raꞌantisijche ɨ naviiraꞌan ɨ paꞌarɨꞌɨ. Majta, ayaa mu raatamuáꞌamuacujcaꞌa tɨj antyahuaacaꞌa ɨ taatajraꞌan ɨ paꞌarɨꞌɨ.
\v 60 Ajta aɨn naanajraꞌan, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Capu ayan antyahuaa aꞌame tɨcɨn Zacarías, silu ayaa pu antyahuaa aꞌame tɨcɨn Juan.
\p
\v 61 Matɨꞌɨj mi meyan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aꞌini tɨ i. Capu maꞌa aꞌatɨ tɨ ayan antyahuaa tɨ ajtyamaꞌacan muejmi jemi.
\p
\v 62 Matɨꞌɨj mi rumuajcaꞌa cɨn raataihuaꞌuriꞌi ɨ taatajraꞌan mej mi raamuaꞌaree aꞌij tɨ yeꞌi tiꞌijxeꞌeveꞌe tɨ ayan antyahuaa aꞌaraꞌani.
\p
\v 63 Ajta aɨn taatajraꞌan, aɨ pu tiꞌitɨ taabla huaꞌutahuaviiriꞌi tɨ jetzen raꞌuyuꞌuxan aꞌij tɨ antyahuaa aꞌame. Aj pu i ayan tiraꞌutéyuꞌuxacaꞌa tɨcɨn: “Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Juan.” Eecan mu naa rɨꞌɨ tiraꞌutaseij ɨ tyaɨte.
\p
\v 64 Cɨmeꞌen puꞌu ayan tiraꞌutyeyuꞌuxacaꞌa, aj pu i huatarɨꞌɨristaracaꞌa tɨ tyuꞌutaxaj. Tɨꞌɨj i autyejche tɨ huatejnyuuni ɨ Dioj jemi; rɨꞌɨ pu tiraataꞌacaa.
\v 65 Tɨꞌɨj ayan tyujuꞌurɨj, eecan pu utyaavatzɨ ɨ huaꞌa tzajtaꞌa aɨme ɨ mej a vejliꞌi antachaatɨme. Ajta nainjapua aun tɨ jɨri aꞌucaitɨme, Judeeya tɨ jetzen ajtyamaꞌacan, eihua mu tyúꞌurixaatyaꞌacaa aꞌij tɨ tiꞌitɨ huarɨj.
\v 66 Aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ raamuaꞌareeriꞌi, ayaa pu tiꞌihuaꞌucaa tɨcɨn:
\p ―¿Tiꞌitaqui pueenyaꞌa aꞌame aɨjna ɨ paꞌarɨꞌɨ?
\p Ayaa mu tiꞌihuaꞌucaa, aꞌini tavastaraꞌa pu ravaɨraꞌacaa ɨ paꞌarɨꞌɨ.
\s Chuiicaraꞌaraꞌan ɨ Zacarías
\p
\v 67 Ajta aɨn xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj, Zacarías pu jemin huatyajturaa, ɨ tɨ taatajraꞌan pueen ɨ paꞌarɨꞌɨ. Tɨꞌɨqui ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan.
\v 68 Ayan tɨcɨn:
\q Micheꞌe rɨꞌɨ tiraataꞌan ɨ tavastaraꞌa, ɨ huaꞌa Dioj aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyamaꞌacan,
\q aɨjna cɨmeꞌe tɨ ari huataseijre, ajta ari hueꞌirajtuaa ɨ rutyaɨtestyamuaꞌa.
\q
\v 69 Aɨ pu hui seij teꞌentyarute, seij tɨ huaꞌa jetze ajtyamaꞌacan ɨ tyaɨtestyamuaꞌameꞌen ɨ David tyaacan.
\q Aɨ pu tuꞌirajtuaasin itejmi ɨ rumuareꞌeriꞌiraꞌa cɨmeꞌe.
\q
\v 70 Ayaa pu Dioj ajmiꞌi tyaꞌataujratziiriꞌi.
\q Ayaa mu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨme ɨ mej Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa, aɨme ɨ tɨ Dioj huatauraꞌate.
\q
\v 71 Ayaa pu hui huarɨj tɨ ij tuꞌirajtuaani, mej mi cai taamuéꞌitɨn aɨme ɨ maj tajchaɨreꞌe, naijmiꞌi aꞌachu maj puaꞌamua ɨ maj cai taseijracu.
\q
\v 72 Ayaa pu ajta huarɨj tɨ ij huaꞌacuꞌuvaa ɨ tavaujsimuaꞌa tyaacan,
\q ajta tu ij raꞌutamuaꞌaree ɨ nyuucari tɨ huaꞌutaꞌa tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, tɨ maꞌa juaꞌa ɨ tɨ cɨn tiꞌihuaurijca.
\q
\v 73-75 Ayaa pu tyaꞌataujratziiriꞌi tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe aɨjna jemi ɨ tayaꞌupuacɨꞌɨ, aɨjna ɨ Abraham tyaacan,
\q tɨ ij tuꞌirajtuaani aɨme jemi ɨ maj tajchaɨreꞌe, mej mi cai taꞌantipuaꞌariteꞌen,
\q tej tij raatyavaɨreꞌen tyaj cai tiꞌitzɨɨnyaꞌa,
\q tej ti teyan uraréꞌenyaꞌa taꞌaraꞌani ɨ tatzajtaꞌa,
\q tyataꞌaj teyan xaꞌapɨꞌɨn rɨjcaa ɨ Dioj jemi nain xɨcaj tzajtaꞌa, aꞌachu tyaj puaꞌa aꞌateeri.
\q
\v 76 Pajta muaa niyauj, ayaa mu muaatámuaꞌatzi tɨcɨn Tɨ tiꞌixaxaꞌa aɨjna jetze maꞌacan ɨ tɨ nain cɨn antyujmuaꞌaree.
\q Aꞌini muaa pa anacai huamaꞌa puaꞌame cai ɨ tavastaraꞌa pataꞌaj rɨꞌɨ huaꞌuruuren ɨ tyaɨte.
\q
\v 77 Muaa pa tihuaꞌutaꞌixaateꞌesin aɨme ɨ tyaɨtestyamuaꞌameꞌen ɨ tavastaraꞌa aꞌij tɨ aɨn tihueꞌiratuaasin,
\q aɨjna cɨmeꞌe tɨ tihuaꞌutauuniꞌira ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi.
\q
\v 78-79 Ayaa paj rɨni aꞌini eecan pu taꞌacuꞌuve ɨ taDioj.
\q Amɨ pu ya vaꞌacányejsin iiyan chaanaca japua tɨꞌij taamuaare itejmi.
\q Au pu hui nain xɨcaj tzajtaꞌa tatzavaꞌa aꞌaraꞌani tɨ ij huanyeeriꞌicɨ aꞌaraꞌani tyamuaꞌa naa aɨme jemi ɨ maj huachaatɨme tɨcaꞌamisteꞌe,
\q aɨme jemi ɨ mej tiꞌitzɨɨneꞌe ajna xɨcajraꞌa mej jetzen cuiꞌini, mej yee cumu tɨcaꞌamisteꞌe mu seijreꞌe.
\q Aɨ pu ajta taataꞌitiira tyej ti rɨꞌɨ tíꞌityechajca.
\m ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Zacarías.
\p
\v 80 Ajta aɨn ɨ paꞌarɨꞌɨ, aɨ pu huaveꞌese. Ajta ru tzajtaꞌa huataujcaꞌanye. Au pu eꞌechajcaꞌa aꞌu tɨ cai meꞌe eꞌe tiꞌitɨ asta naꞌa cai huataseijreꞌen eijreꞌe aɨme jemi ɨ maj Israel jetze ajtyamaꞌacan.
\c 2
\s Tɨꞌɨj nuꞌu ari huanuꞌeihuacaꞌa aɨjna ɨ Jesús
\r (Mt. 1:18-25)
\p
\v 1 Ajnaꞌɨmɨ, tɨꞌɨj aɨn tiꞌityavaacaꞌa ɨ rey cɨmeꞌe aɨjna ɨ Agosto tɨ ajta ayaa antyahuaacaꞌa tɨcɨn César, aɨ pu raataijtacaꞌa mej mi ahuaujyuꞌuxan mej mi huaꞌuteꞌitén naijmiꞌica maj aun aꞌuchaatɨme tɨj naꞌa aꞌu tɨ tejeꞌijta.
\v 2 Ayaa pu tyuꞌurɨj tɨꞌɨj auj Cirenio tiꞌityavaacaꞌa tajtuhuan cɨmeꞌe ajna Siria. Aɨ pu aɨn púeenyaꞌa tɨ huaꞌutaityacaꞌa ɨ maj anacai huaꞌuteꞌitee.
\v 3 Majta maɨn ɨ tyaɨte, naimiꞌi mu aꞌucɨ́jxɨ aꞌu mej eꞌemaꞌacan mej mi aꞌahuaujyuꞌuxa.
\v 4 Aɨj pu cɨn, aɨn José pu huiirajraa aujna Nazaret, Galileeya jetze tɨ ajtyamaꞌacan. Au pu aꞌaráꞌa u Judeeya, chajtaꞌa tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Belén. Au pu aꞌunuꞌihuacaꞌa aɨjna ɨ David tyaacan, aɨjna tɨ ajmiꞌi tiꞌityavaacaꞌa ɨ rey cɨmeꞌe. Aꞌini aɨj pu jetze huanye aɨjna ɨ José, aɨj pu cɨn aun áꞌuraa.
\v 5 Ajta pu aɨn áꞌuraa ɨ Mariiya aɨjna jamuan ɨ José tɨ raꞌancureꞌeviꞌitɨ. Ajta aɨjna ɨ Mariiya, puꞌuri aꞌutajucacaꞌa.
\v 6 Au mu aꞌutyáuucaꞌa tɨꞌɨj tyajaꞌureꞌenye ɨ xɨcaj tɨ jetzen huanuꞌeihuacaꞌa ɨ paꞌarɨꞌɨ.
\v 7 Aɨj pu cɨn tiyauj aꞌaraa anacaican cɨmeꞌe. Tyaatacaꞌa ɨ paꞌarɨꞌɨ. Cɨɨxuri pu cɨn racaꞌijcatacaꞌa tɨꞌɨj huanuꞌeihuacaꞌa. Aɨj pu jetze raꞌatyeetye tiꞌitɨ jetze cɨye tɨ atyacun aꞌu maj yaꞌamuaate tyajaꞌacuaꞌaca aꞌini camucheꞌe uꞌuvejricaꞌa cuaartu tzajtaꞌa maj maun aꞌutyarute.
\s Ɨ maj nuꞌu canyaꞌaxɨ tiséijracaa
\p
\v 8 Aujna vejliꞌi u Belén, seica mu aꞌutyáuucaꞌa canyaꞌaxɨ maj tiséijracaa. Au mu aꞌatáxairihuaꞌa huaꞌa jamuan.
\v 9 Tɨꞌɨqui seij pu huataseijre tɨ tajapua tiꞌivaɨreꞌe tavastaraꞌa jemi. Cɨmeꞌen puꞌu huataseijre, aj pu i aɨn tavastaraꞌa a aꞌatatátzavajraa huaꞌa jemi ɨ mej eꞌejti. Majta maɨn canyaꞌaxɨ maj saɨreꞌe, tyamuaꞌa mu eihua tyuꞌutatzɨn.
\v 10 Ajta ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna tɨ tajapua tiꞌivaɨreꞌe tɨcɨn:
\p ―Caxu tiꞌitzɨɨnyaꞌa. Ayaa nu een cɨn mu aꞌuveꞌeme nyataꞌaj nyuucari amuaataꞌixaateꞌen ɨ saj cɨn huataujtyamuaꞌaveꞌesin eihua, tɨ tiꞌivaɨraꞌa aꞌame para naijmiꞌica.
\v 11 Ijii, ajna chajtaꞌa David tyaacan tɨ jetzen eꞌemaꞌacan, muejmi cɨmeꞌe pu hui aꞌunuꞌihuacaꞌa aɨjna tɨ amueꞌiratuaasin. Ai pu aɨn pueen ɨ Cɨriistuꞌu, ɨ tavastaraꞌa, aɨjna tɨ Dioj raꞌantihuau.
\p
\v 12 ’Ayaa xu eenyeꞌequeꞌe ramuaꞌareera aꞌij tɨ eenyaꞌa aɨn pueen. Aun xu yeꞌetyauni ɨ paꞌarɨꞌɨ, cɨɨxuri cɨn caícatziꞌihua. Au pu aracaꞌitɨ aꞌame cɨye jetze taꞌatyacun, yaꞌamuaate maj jetzen tyaꞌacuaꞌaca.
\p
\v 13 Iyeꞌitzi mu cɨn eihua huataseijre aɨme ɨ mej tajapua tiꞌivaɨreꞌe maɨjna jemi ɨ seij. Matɨꞌɨj mi naijmiꞌi rɨꞌɨ tiratyajtuaa ɨ tavastaraꞌa. Ayaa mu tyuꞌuxajtacaꞌa.
\v 14 Meyan tɨcɨn:
\q Ticheꞌe rɨꞌɨ tiraataꞌan ɨ Dioj tɨ huapɨꞌɨ naa seijreꞌe ɨ tajapua.
\q Ajta iiyan chaanaca japua, micheꞌe rɨꞌɨ tityeecháatɨmeꞌeni ɨ tyaɨte ɨ tɨ Dioj rɨꞌɨ tihuaꞌutaꞌasin.
\m ―Ayaa muꞌu tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\p
\v 15 Matɨꞌɨj mi aꞌucɨj aɨme ɨ maj tajapua tiꞌivaɨreꞌe. Majta maɨn ɨ maj canyaꞌaxɨ tiséijracaa, ayaa mu tyuꞌutaurixaa tɨcɨn:
\p ―Ticheꞌe u aꞌujuꞌun aujna Belén tyataꞌaj yaꞌuseij aɨjna aꞌij tɨ huarɨj ɨ tɨ taataꞌixaa ɨ tavastaraꞌa.
\p
\v 16 Matɨꞌɨj mi caꞌanacan u áꞌujuꞌun. Au mu yáꞌutyau maɨjna ɨ José, majta Mariiya, majta ɨ unyaacaꞌi. Au pu cɨye jetze arácaꞌatii, yaꞌamuaate mej jetzen tyaꞌacuaꞌaca.
\v 17 Matɨꞌɨj raaseij ɨ paꞌarɨꞌɨ, aj mu mi huaꞌutaꞌixaa ɨ tyaɨte aꞌij tɨ aɨn tihuaꞌutaꞌixaa tɨ huaꞌa jemi huataseijre, aꞌij tɨ tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna cɨmeꞌe ɨ paꞌarɨꞌɨ tɨ huanuꞌeihuacaꞌa.
\p
\v 18 Majta maɨn ɨ maj huaꞌunamuajriꞌi aꞌij mej tíꞌixajtacaa aɨme canyaꞌaxɨ maj tiséijracaa, naimiꞌi mu rɨꞌɨ naa tihuaꞌutaseij.
\p
\v 19 Ajta aɨn ɨ Mariiya, aɨ pu ruꞌuvaatacaꞌa ɨ rutzajtaꞌa. Eihua pu tiꞌimuajcaa aꞌij tɨ tiꞌitɨ huarɨj huaꞌa jemi.
\v 20 Matɨꞌɨj mi aꞌucɨj aɨme canyaꞌaxɨ maj tiséijracaa. Eecan maujtyamuaꞌavaꞌa ɨ Dioj jemi, majta rɨꞌɨ tiraataꞌa nyuucari cɨmeꞌe aɨjna cɨmeꞌe ɨ mej raanamuajriꞌi, majta ɨ maj raaseij. Naimiꞌi pu ayan tyajaꞌureꞌenye aꞌij tɨ tihuaꞌutaꞌixaa ɨ tavastaraꞌa.
\s Maj nuꞌu u yaꞌutaseijratacaꞌa ɨ Jesús u teyujtaꞌa
\p
\v 21 Tɨꞌɨjta tyajaumaꞌaca arahueica xɨcaj jetze, tɨꞌɨj i tyajaꞌureꞌenye ɨ xɨcaj mej jetzen raꞌantisíjchi ɨ naviiraꞌan ɨ tɨ jetzen teꞌeviꞌi u paꞌarɨꞌɨ. Matɨꞌɨj mi meyan raatamuáꞌa tɨcɨn Jesús, tɨj ayan anacaican tiraataꞌixaa aɨjna ɨ saɨj tɨ tajapua tiꞌivaɨreꞌe.
\p
\v 22 Tɨꞌɨjta ari tyajaꞌureꞌenye aꞌanaj matɨj puaꞌa ɨꞌɨhuaca aꞌij tɨ yeꞌi teꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze Moisés tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa, matɨꞌɨj mi manna yaꞌuviꞌitɨ anna Jerusalén mej mi u yaꞌutaseijrata ɨ paꞌarɨꞌɨ u teyujtaꞌa ɨ tavastaraꞌa jemi.
\v 23 Ayaa mu huarɨj aꞌini ayaa pu teꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze tɨcɨn: “Ayaa pu ruxeꞌeveꞌe mej yaꞌutaseijrata ɨ tavastaraꞌa jemi naijmiꞌica aꞌachu maj puaꞌamuacaa ɨ maj anáatyáꞌa muaanúnueꞌihuacaꞌa ɨ tɨꞌɨrii ɨ mej tetyaca.”
\p
\v 24 Majta tyuꞌutámuaɨꞌɨvejtan aꞌij tɨ ajta teꞌeyuꞌusiꞌi aɨjna jetze tɨ cɨn tihueꞌitiiriꞌi ɨ tavastaraꞌa. Ayan tɨcɨn: “Micheꞌe huaꞌapuaca huatamuaɨꞌɨvajta ɨ cucuiꞌise naꞌari huaꞌapuaca ɨ jaamueꞌise.”
\p
\v 25 Ajnaꞌɨmɨ, saɨj pu aun eꞌechajcaꞌa anna Jerusalén. Ayaa pu antyahuaacaꞌa tɨcɨn Simeón. Rɨꞌɨ pu tiꞌityújchaɨcaꞌa ɨ Dioj jemi. Ajta eihua pu raꞌastyajcaꞌa ɨ ruyeꞌira. Aɨj pu tiꞌichuꞌevaꞌacaa ajna xɨcaaraꞌan jetze tɨ jetzen Dioj huaꞌancuꞌuvajxɨꞌɨsin aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyamaꞌacan. Ajta aɨn xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj, aɨ pu jemin huatyajturaa.
\p
\v 26 Aɨn xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ayan tiraataꞌixaa tɨ nuꞌu cai mɨꞌɨni cai xɨ huataseireꞌen ɨ Cɨriistuꞌu, tɨ tavastaraꞌa yaꞌutaiti. Aɨ pu nuꞌu Simeón raseijran.
\v 27 Tɨꞌɨqui ɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj caꞌanijraꞌa raataꞌa aɨjna ɨ Simeón tɨ aun aꞌatanyén u teyujtaꞌa aꞌu tɨ aꞌaráyaujtaꞌa. Majta maɨn ɨ vaujsimuaꞌameꞌen ɨ paꞌarɨꞌɨ, au mu majta aꞌaráꞌa u teyujtaꞌa mej mi meyan raaruuren ɨ paꞌarɨꞌɨ aꞌij tɨ tyuꞌujxeꞌeveꞌe mej mi raꞌaraꞌasten ɨ ruyeꞌira.
\v 28 Aj pu i aɨn Simeón raꞌancureꞌechuii aɨjna ɨ paꞌarɨꞌɨ. Tɨꞌɨqui rɨꞌɨ tiraataꞌa ɨ Dioj tɨcɨn:
\q
\v 29 Nyavastaraꞌa, puꞌuri rɨꞌɨri paj naataꞌan nyaj nyaxaahua huamɨꞌɨni,
\q aꞌini papuꞌuri raꞌaraꞌaste aɨjna ɨ paj cɨn tyaꞌataꞌaratziiriꞌi ineetzi jemi i nyaj muavaɨreꞌe.
\q
\v 30-31 Aꞌini nyajɨꞌɨ nu cɨn raaseij eijna ɨ paj cɨn tuꞌirajtuaasin,
\q aijna ɨ paj yan raatyajtua metiꞌiseiraca naijmiꞌi ɨ tyaɨte aꞌachu maj puaꞌamua yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua.
\q
\v 32 Aɨ pu huaꞌatatzaviꞌira aꞌame tyamuaꞌa naa aɨme ɨ maj cai Israel jetze ajtyamaꞌacan mej mi cai cheꞌe meyan eꞌenyeꞌen matɨj aɨme ɨ maj huachaatɨme tɨcaꞌamisteꞌe.
\q Ajta aɨ pu hui vaꞌacan cɨn tihuaꞌutaijteꞌesin ɨ muaꞌatyaɨtestyamuaꞌa, aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyamaꞌacan.
\m ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Simeón.
\p
\v 33 Eecan mu naa rɨꞌɨ tiraꞌutaseij ɨ vaujsimuaꞌameꞌen ɨ paꞌarɨꞌɨ aɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ tyuꞌutaxajtacaꞌa ɨ paꞌarɨꞌɨ cɨmeꞌen.
\v 34 Tɨꞌɨqui Simeón rɨꞌɨ tihuaꞌutyajtuaa. Tɨꞌɨqui ayan tiraataꞌixaa ɨ Mariiya, ɨ naanajraꞌan ɨ paꞌarɨꞌɨ tɨcɨn:
\p ―Casiꞌi, ayaa pu tyuꞌuxaꞌapɨꞌɨntariꞌihuacaꞌa tɨ aɨjna paꞌarɨꞌɨ cɨmeꞌe muiꞌitɨ mu vaꞌacan cɨn tityeꞌentyarutixɨꞌɨsin aɨme ɨ mej Israel jetze ajtyamaꞌacan, ajta muiꞌicaca pu tyaꞌariꞌira ɨ maj cɨn títyatatí. Aɨj xu cɨn seyan tiraamuaꞌaree tɨ ayan teꞌeme aꞌini eihua mu ratíti.
\p
\v 35 ’Ayaa pu teꞌeme tɨꞌij me eijreꞌe seijreꞌe aꞌij mej tiꞌimuaꞌatze ɨ tyaɨte mamuiꞌitɨ. Ajta mueetzi, ayaa pu cheꞌeta naꞌa tímuꞌuhuatacuíꞌini ɨ aꞌa tzajtaꞌa cumu tɨ aꞌatɨ muaꞌantyejtzeti nahuaa cɨmeꞌe. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa.
\p
\v 36 Seij pu ajta vejliꞌi aꞌutyavaacaꞌa tɨ tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan. Jɨitaꞌa pu pueen tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Ana. Puꞌuri ucarij. Aɨ pu yaujraꞌan pueen aɨjna ɨ Fanuel, ɨ tɨ Aser jetze ajtyamaꞌacan. Aɨjna ɨ jɨitaꞌa, ayaa pu aꞌatee tɨ vicheꞌe aꞌachu cumu arahuaꞌapua ninyeꞌiraꞌa. Tɨꞌɨqui huamɨꞌɨ ɨ cɨnaꞌaraꞌan.
\v 37 Tɨꞌɨqui rusaɨjta aꞌaraa. Eihua pu ari aꞌatee tɨ ayan rusaɨj. Ajta puꞌuri ayan jucari naꞌa cumu muaacuate japuan muaacua ninyeꞌiraꞌa. Capu ajta aꞌanaj huiraayeꞌicaa u teyujtaꞌa silu au pu rɨꞌɨ tirataꞌacaraꞌa ɨ Dioj jemi nain xɨcaj tzajtaꞌa, ajta nain tɨcaꞌari tzajtaꞌa. Ajta pu ruꞌitziꞌivaꞌacaa, ajta tenyuuveꞌe ɨ Dioj jemi.
\p
\v 38 Cɨmeꞌen puꞌu raatapuaꞌajtacaꞌa ɨ Simeón tɨ tyuꞌutaxajtacaꞌa, aj pu i aɨn aꞌuréꞌenye aɨme jemi. Tɨꞌɨqui rɨꞌɨ tiraataꞌa ɨ Dioj. Tɨꞌɨqui autyejche tɨ huaꞌutaꞌixaateꞌen ɨ tyaɨte aɨjna cɨmeꞌen ɨ paꞌarɨꞌɨ. Aɨme ɨ tyaɨte, ai mu aɨn pueen ɨ mej rachuꞌevaꞌacaa tɨ Dioj hueꞌirajtuaani naimiꞌi aun maj Jerusalén huachaatɨme.
\s Maj nuꞌu huaraꞌacɨ u Nazaret
\p
\v 39 Majta maɨn ɨ vaujsimuaꞌameꞌen ɨ paꞌarɨꞌɨ, matɨꞌɨj nain cɨn tyaꞌaraꞌaste aꞌij tɨ teꞌeyuꞌusiꞌi aɨjna jetze tɨ jetzen tihueꞌitiiriꞌi ɨ tavastaraꞌa, matɨꞌɨj mi aꞌucɨj ajna aꞌahuaꞌa Galileeya. Au mu aꞌutanye u Nazaret, aꞌu mej eꞌemaꞌacan.
\v 40 Ajta aɨn ɨ paꞌarɨꞌɨ, aɨ pu huaveꞌese, ajta huatyaujcaꞌane. Eecan pu rɨꞌɨ me tyáumuaꞌarajcaꞌa. Ajta pu Dioj rɨꞌɨ tirataꞌacaraꞌa.
\s Paꞌarɨꞌɨ tɨ nuꞌu aun eꞌiracatii u teyujtaꞌa
\p
\v 41 Majta aɨme ɨ vaujsimuaꞌameꞌen ɨ paꞌarɨꞌɨ, tɨꞌɨj pɨ naꞌa ninyeꞌiraꞌa jetze, au mu aꞌatáninyeicaꞌa anna Jerusalén mej mi raꞌutamuaꞌaree ajna xɨcajraꞌa tɨ jetzen Dioj tihuaꞌutauuniꞌiriꞌi ɨ huaꞌa yaujmuaꞌa mej anáatyáꞌa muaanúnueꞌihuacaꞌa.
\p
\v 42 Tɨꞌɨj ari rájchaɨcaꞌa aꞌachu cumu tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua ninyeꞌiraꞌa aɨjna ɨ paꞌarɨꞌɨ, aɨme vaujsimuaꞌameꞌen, au mu aꞌujuꞌun mej mi tyuꞌuyesten ɨ ruyeꞌira cɨmeꞌe.
\v 43 Tɨꞌɨj tyaꞌupuaꞌaracaꞌa ɨ maj tyuꞌuyéꞌeste, matɨꞌɨj mi aꞌaraacɨ para aujna me eꞌeche. Ajta aɨn ɨ paꞌarɨꞌɨ, au pu aꞌutyajturaa anna Jerusalén.
\p Majta maɨn ɨ vaujsimuaꞌameꞌen, camu ramuaꞌareeracaꞌa.
\v 44 Ayaa mu tiꞌimuajcaa tɨcɨn: Huaꞌa jamuan pu huamej ɨ seica ɨ maj ta jamuan huajuꞌuncaa. Muꞌuri sei xɨcaj aꞌatee mej meyan tityaajuꞌuncaa. Matɨꞌɨj mi autyajhuii mej raahuauni huaꞌa tzajtaꞌa ɨ tyaɨte, ajta aɨme jemi ɨ maj huaꞌa jamuan huajuꞌuncaa.
\v 45 Matɨꞌɨj cai ráatyau, matɨꞌɨj aun huaraꞌacɨ anna Jerusalén mej mi raahuauni.
\p
\v 46 Miraꞌatee aꞌachu cumu hueica xɨcaj maj rahuauhuau. Matɨꞌɨj mi xaa ráatyau. Au pu unúꞌujcatii u teyujtaꞌa aꞌu tɨ aꞌaráyaujtaꞌa. Au pu aꞌutácatii huaꞌa jamuan ɨ mej tiꞌimuaꞌata. Aɨme pu namuajraꞌacaa, ajta tihuéihuaꞌura.
\v 47 Majta maɨn ɨ maj raanamuajriꞌi, naimiꞌi mu naa rɨꞌɨ tiraꞌutaseij maɨjna cɨmeꞌe tɨ tyamuaꞌa naa yauꞌeitaa aꞌaraa aꞌij mej tiraataꞌixaa, majta maɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ aɨn tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\p
\v 48 Majta maɨn ɨ vaujsimuaꞌameꞌen matɨꞌɨj raaseij tɨ huaꞌa tzajtaꞌa jeꞌejvee, eihua mu aꞌij raꞌutaseij. Tɨꞌɨqui ayan tiraataꞌixaa ɨ naanajraꞌan tɨcɨn:
\p ―Niyauj, ¿aꞌini een cɨn peyan taruure? Tuꞌuri aꞌatee tyaj muahuauhuau inyaa, ajta aꞌataata. Eecan tu aꞌij puaꞌa tyaꞌatamuaꞌate mueetzi cɨmeꞌe.
\p
\v 49 Tɨꞌɨqui ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini een cɨn seyan tiꞌinyahuauhuau? ¿Ni qui sacai ramuaꞌaree tɨ ayan ruxeꞌeveꞌe nyej neyan tyaꞌavaꞌanmuaꞌareera iiyu niTaata chiꞌi jetze?
\p
\v 50 Majta maɨn, camu aꞌatzu maɨn yauꞌeitaa muaꞌaraa aꞌij tɨ tihuaꞌutaꞌixaa.
\p
\v 51 Tɨꞌɨqui áꞌuraa huaꞌa jamuan ɨ ruvaujsimuaꞌa. Matɨꞌɨj mi maun aꞌucáanye u Nazaret. Ajta aɨn, aɨ pu huaꞌantzaahua ɨ ruvaujsimuaꞌa. Ajta aɨn naanajraꞌan, aɨ pu nain aꞌavaatacaꞌa ɨ rutzajtaꞌa.
\v 52 Ajta aɨn ɨ Jesús, aɨ pu huaveꞌese, ajta eitzeꞌe ari tyúꞌumuaꞌareeracaꞌa. Dioj pu rɨꞌɨ tiraataꞌa, majta ɨ tyaɨte.
\c 3
\s Tɨꞌɨj nuꞌu u tihuajeꞌixaatyaꞌacaa aɨjna ɨ Juan ajna aꞌahuaꞌa aꞌu tɨ cai eꞌe tiꞌitɨ
\r (Mt. 3:1-12; Mr. 1:1-8; Jn. 1:19-28)
\p
\v 1 Ayaa pu nuꞌu tyujuꞌurɨj tɨꞌɨj tyaumaꞌaca aꞌachu cumu tamuaamuataꞌa japuan anxɨ ninyeꞌiraꞌa tɨ tiꞌijtacaꞌa aɨjna ɨ César, tɨ ajta ayan antyahuaa tɨcɨn Tiberio. Ajnaꞌɨmɨ, tɨꞌɨj auj tiꞌityavaacaꞌa tajtuhuan cɨmeꞌe aɨjna ɨ Póncio Pilaatu aujna Judeeya, ajtahuaꞌa saɨj pu tiꞌityavaacaꞌa tajtuhuan cɨmeꞌe aujna Galileeya. Ayaa pu antyahuaacaꞌa tɨcɨn Herodes. Ajta juutzajraꞌan aɨjna ɨ Herodes, aɨ pu tiꞌityavaacaꞌa tajtuhuan cɨmeꞌe aujna Iturea, ajta aujna Traconite. Ayaa pu antyahuaacaꞌa aɨjna tɨcɨn Felipe. Ajta aɨn ɨ Lisanias, aɨ pu tajtuhuan cɨmeꞌe tiꞌityavaacaꞌa aujna Abilinia.
\p
\v 2 Ajnaꞌɨmɨ, matɨꞌɨj mauj vaꞌacan cɨn títyatatyáꞌacaa u teyujtaꞌa aɨjna ɨ Anás, ajta aɨjna ɨ Caifás, au pu aꞌucatii aɨjna ɨ Juan, aꞌahuaꞌa aꞌu tɨ cai jeꞌe tiꞌitɨ. Aɨjna ɨ Juan, aɨ pu rayauj aɨjna ɨ Zacarías. Au pu aꞌucaica tɨꞌɨj Dioj raatajé.
\v 3 Nainjapua pu yeꞌivajcaꞌa tɨj naꞌa aun tɨ huatyacáꞌa ɨ jatyaꞌana jetze, ɨ Jordán. Ayaa pu tihueꞌixaatyaꞌacaa tɨ nuꞌu ayan ruxeꞌeveꞌe maj nuꞌu saɨque tyuꞌumuaꞌati tɨ ij nuꞌu Dioj tihuaꞌutauuniꞌi ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ jemin. Aj pu i Juan huaꞌumuaɨꞌɨhuacaꞌa.
\p
\v 4 Ayaa pu cheꞌeta naꞌa rɨjcaa aꞌij tɨ tyaꞌuyuꞌuxacaꞌa ɨ yuꞌuxari jetze aɨjna ɨ Isaías, ɨ tɨ ajmiꞌi tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan. Ayan tɨcɨn:
\q Aꞌatɨ pu u eꞌejijhua aujna aꞌahuaꞌa aꞌu tɨ cai eꞌe tiꞌitɨ.
\q Ayaa pu tyajaꞌaxa aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨcɨn:
\q “Naa xu rɨꞌɨ huaujcaten muan sej si rɨꞌɨ tiraꞌancureꞌeviꞌitɨn ɨ tavastaraꞌa,
\q sej si cai raatamuáreꞌeristeꞌen saɨjna tɨ yan huataseijreꞌesin tɨꞌij amueꞌirajtuaani.
\q
\v 5 Micheꞌe meyan rɨꞌɨ huaujcaten matɨj aɨme ɨ maj juyeta.
\q Micheꞌe tyavaꞌɨstyaꞌaxɨꞌɨn aꞌu tɨ eꞌetyácúcuꞌunijmee.
\q Micheꞌe majta raatyauunaxɨꞌɨn nain ɨ jɨri tɨ huacaitɨme.
\q Ajta ɨ juye tɨ tyujtutajmee, micheꞌe raatajeꞌiyityaꞌaxɨꞌɨn.
\q Ajta aꞌu tɨ cai aꞌupaꞌatza, micheꞌe raꞌupaꞌatzareꞌen.
\q
\v 6 Ajta, tɨꞌɨj uvéꞌenyen ɨ tavastaraꞌa, naimiꞌi ɨ tyaɨte ɨ maj yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua, aɨ mu raseijran ɨ tɨ cɨn Dioj hueꞌiratuaasin.”
\m ―Aii puꞌu.
\p
\v 7 Ajta aɨjna ɨ Juan, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj aꞌureꞌeninyéicaꞌa. Ayan tɨcɨn:
\p ―Mɨ sej seyan seijreꞌe. Cu xuee saj aꞌuruaachejyeꞌi matɨj ɨ cuꞌucuꞌuse tɨ ij cai huáꞌutaiixɨꞌɨ ɨ taij. ¿Ni tzaa seri tiꞌiteseꞌe sicu tɨ ij cai Dioj amaꞌuxɨjteꞌen? ¿Aꞌataani caꞌanijraꞌa amuaataꞌa sej si seyan huarɨni?
\v 8 Naꞌari cai, tɨ puaꞌa muan rujɨɨmuaꞌa ya seveꞌeréꞌenyen tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, ayaa xu huarɨni aꞌij tɨ yeꞌi tiraavijteꞌe saɨjna cɨmeꞌe sej seri saɨque tyuꞌumuáꞌa. Caxu seyan tiꞌimuaꞌatze mɨ ru tzajtaꞌa yee ayaa pu tiꞌayajna tɨ naa tyajamuaatyavaꞌɨri ɨ Dioj jemi aꞌini muan xu iꞌi huaacɨxaꞌastyamuaꞌameꞌen aɨjna ɨ Abraham tyaacan.
\p ’Ayaa nu hui tyajaꞌamueꞌixaateꞌe aꞌini ayaa pu tiꞌayajna tɨ Dioj ayan tiraayɨꞌɨtɨ tɨ ayan raaruuren ɨ tetej tɨ ij saɨque huaujruuren tɨj tɨ ayan seiraꞌa aꞌaraꞌani matɨj tyaɨte, matɨj aɨme ɨ mej Abraham tyaacan jetze huanyej. Capu tiꞌitɨ aꞌij tyajamuatyavaꞌɨri ɨ Dioj jemi sej iꞌi huaacɨxaꞌastyamuaꞌameꞌen aɨjna ɨ Abraham tyaacan.
\p
\v 9 ’Puꞌuri hui vejliꞌi ajna xɨcajraꞌan jetze aꞌanaj tɨ puaꞌa Dioj amuáꞌaxɨjteꞌen caꞌanin cɨmeꞌe. Ayaa pu áꞌamuaruuren cumu aꞌatɨ tɨ cɨye éꞌijveichixɨꞌɨsin tyapueij cɨmeꞌe. Naijmiꞌi ɨ cɨye tɨ cai tíꞌitaaca, aɨ pu tyuꞌureꞌeveijchi, ajta tíꞌitairan. Ayaa pu cheꞌeta naꞌa amuáꞌaxɨjteꞌen.
\p
\v 10 Matɨꞌɨj maɨn tyaɨte meyan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini tyanaꞌaqui rɨni?
\p
\v 11 Tɨꞌɨqui ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa aꞌatɨ huaꞌapuaca tisiicuꞌu, cheꞌe seij raatapijteꞌen aɨjna tɨ cai tisiicuꞌu. Ayan cheꞌe tanaꞌa, tɨ puaꞌa aꞌatɨ tíꞌijchaɨca ɨ tɨ tiꞌicueꞌiriꞌi, cheꞌe aɨn raataꞌan ɨ tɨ cai tiꞌitɨj tichaꞌɨ.
\p
\v 12 Majta mu eꞌireꞌenye seica ɨ maj huaꞌajijvaꞌacaa ɨ mej tiꞌitɨcɨ tɨ ij aɨn huaꞌumuaɨꞌɨhua. Ayaa mu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Maestru, ¿aꞌini taarɨni ityan?
\p
\v 13 Tɨꞌɨqui ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aij xu ancuraꞌan aꞌachu tɨ caj tiraaxaꞌapɨꞌɨntare. Caxu hui eitzeꞌe huaꞌajijvaꞌa.
\p
\v 14 Majta maɨn ɨ xantaaruꞌu, ayaa mu majta tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Cari ityan, ¿aꞌini taarɨni?
\p Tɨꞌɨqui ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Caxu huaꞌanahueꞌira ɨ huaꞌatúmin. Caxu hueꞌitzi cɨn tihuaꞌaxajtziꞌira ɨ tyaɨte. Sajta, saɨjna cɨn rɨꞌɨ tityaꞌujmuajtya aꞌachu maj caj tyajáꞌamuanajchiteꞌen. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Juan.
\p
\v 15 Majta maɨn ɨ tyaɨte, ayaa mu tiꞌimuajcaa ɨ rutzajtaꞌa yee tij cai aɨ pɨrɨcɨ ɨ Cɨriistuꞌu aɨjna ɨ Juan, ɨ maj rachuꞌevaꞌacaa.
\p
\v 16 Tɨꞌɨqui Juan ayan tihuaꞌutaꞌixaa naijmiꞌica tɨcɨn:
\p ―Aru inyaa, jaj nu cɨn aꞌamuamuaɨꞌɨhua. Ma ajta saɨj pu au me eꞌeveꞌeme tɨ eitzeꞌe raayɨꞌɨtɨ nyacai inyaa. Aꞌini nyaa nu cɨleꞌenyaꞌa cɨn tiꞌityejvee, ineetzi, capu ayan tiraavijteꞌe nyaj raꞌajtyaɨꞌɨpɨn ɨ caꞌacairaꞌan. Ma ajta i, amɨn, xaijnyuꞌucari pu huataíti tɨ huatyaturan muejmi jemi. Aɨ pu pɨrɨcɨ Dioj tɨ raxaijnyuꞌuca. Ajta aɨjna tɨ me eꞌeveꞌeme, aɨ pu pɨrɨcɨ tɨ rɨꞌɨ áꞌamuaruuren mɨ aꞌamua tzajtaꞌa.
\p
\v 17 ’Ayaa pu teꞌeme ajna tɨ aɨn ya uvéꞌenyen, cu xuee tɨ cu aꞌatɨ ruꞌityeechuica ɨ tɨ cɨn jetzen raꞌanaacaꞌatze ɨ jatzaꞌaraꞌan ɨ triigu. Ajta aɨn ruꞌiratuꞌisin ɨ xaɨri a puaꞌaque. Ajta aɨjna ɨ imueꞌeri, rajsaɨreꞌesin u chiꞌita. Ajta ɨ xaɨri, a puaꞌaque pu yaꞌatairan ɨ taij jetze tɨ cai aꞌanaj áꞌamɨꞌɨca. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Juan.
\p
\v 18 Aɨjna cɨmeꞌe ɨ nyuucari, ajta seica cɨmeꞌe, aɨj pu cɨmeꞌen tihueꞌitiiriꞌi mej mi raamuaꞌaree aꞌij tɨ een ɨ Dioj jemi.
\p
\v 19 Tɨꞌɨqui Juan raꞌajtyaꞌaxɨ aɨjna ɨ Herodes, aɨjna cɨmeꞌe tɨ yáꞌuviꞌitɨn aɨjna ɨ Herodías, tɨ anacai vichaꞌacaa aɨjna jemi ɨ juutzajraꞌan ɨ Herodes. Ajta pu aɨjna cɨn raꞌajtyaꞌaxɨ aꞌij tɨ tiꞌitɨj huáruu.
\v 20 Tɨꞌɨqui Herodes aꞌij puaꞌa huarɨj tiꞌitɨ cɨmeꞌe tɨ cai xaꞌapɨꞌɨn een, aɨ pu raꞌityaana aɨjna ɨ Juan.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu huamuaɨꞌɨvijhuacaꞌa aɨjna ɨ Juan aɨjna ɨ Jesús
\r (Mt. 8:13-17; Mr. 1:9-11)
\p
\v 21 Meenti aɨn Juan huaꞌamuaɨꞌɨvijhuacaꞌa ɨ tyaɨte, ajta pu aɨj huamuaɨꞌɨhuacaꞌa aɨjna ɨ Jesús. Tɨꞌɨj Jesús tyenyuusimaꞌa ɨ Dioj jemi, tɨꞌɨj i antácuunyaracaꞌa u tajapua tɨ aꞌutyájmuaa.
\v 22 Ajta aɨn xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj, aɨ pu ávaꞌacámaꞌacaa. Ayaa pu seijraꞌacaa tɨj cucuiꞌi. Aj pu i japuan ujyeijxɨ. Ajta eꞌeyan nyuucari huanamuajriꞌi tɨ uj eꞌicanamuajreꞌe uteꞌe. Ayan tɨcɨn:
\p ―Niyauj paj hui pɨrɨcɨ ɨ nyaj eihua mueꞌixeꞌeveꞌe. Eecan paj rɨꞌɨ naataꞌa i nyatzajtaꞌa. ―Ayaa pu tyejeꞌijcánamuajre.
\s Ɨ huaacɨxaꞌastyamuaꞌameꞌen tyaaca ɨ Jesús
\r (Mt. 1:1-17)
\p
\v 23 Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu rajchaꞌɨcaꞌa aꞌachu cumu seite japuan tamuaamuataꞌa ninyeꞌiraꞌa tɨꞌɨj autyejche tɨ tihuaꞌutaꞌixaateꞌen ɨ tyaɨte. Ajta aɨn, aɨ pu nuꞌu jetze airaujnejte ɨ José. Ajta aɨn José, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Elí.
\v 24 Ajta aɨn Elí, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Matat. Ajta aɨn Matat, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Leví, ajta aɨn Leví aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Melqui. Ajta aɨn Melqui, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Jana. Ajta aɨjna ɨ Jana, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ José.
\p
\v 25 Ajta aɨjna ɨ José, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Matatías. Ajta aɨn Matatías, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Amós. Ajta aɨjna ɨ Amós, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Nahum. Ajta aɨjna ɨ Nahum, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Esli. Ajta aɨjna ɨ Esli, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Nagai.
\p
\v 26 Ajta aɨn Nagai, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Maat. Ajta aɨn Maat, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Matatías. Ajta aɨn Matatías, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Semei. Ajta aɨn Semei, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ José. Ajta aɨn José, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Judá.
\p
\v 27 Ajta aɨn Judá, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Joana. Ajta aɨn ɨ Joana, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Resa. Ajta aɨn Resa, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Zorobabel. Ajta aɨn Zorobabel, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Salatiel. Ajta aɨn Salatiel, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Neri.
\p
\v 28 Ajta aɨn Neri, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Melqui. Ajta aɨn Melqui, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Adi. Ajta aɨn Adi, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Cosam. Ajta aɨn Cosam, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Elmodam. Ajta aɨn Elmodam, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Er.
\p
\v 29 Ajta aɨn Er, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Josué. Ajta aɨn Josué, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Eliezer. Ajta aɨn Eliezer, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Jorim. Ajta aɨn Jorim, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Matat. Ajta aɨn Matat, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Leví.
\p
\v 30 Ajta aɨn Leví, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Simeón. Ajta aɨn Simeón, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Judá. Ajta aɨn Judá, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ José. Ajta aɨn José, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Jonán. Ajta aɨn Jonán, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Eliaquim.
\p
\v 31 Ajta aɨn Eliaquim, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Melea. Ajta aɨn Melea, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Mainán. Ajta Mainán, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Matata. Ajta aɨn Matata, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Natán. Ajta aɨn Natán, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ David.
\p
\v 32 Ajta aɨn David, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Isaí. Ajta aɨn Isaí, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Obed. Ajta aɨn ɨ Obed, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Booz. Ajta aɨn Booz, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Salmón. Ajta aɨn Salmón, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Naasón.
\p
\v 33 Ajta aɨn Naasón, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Aminadab. Ajta aɨn Aminadab, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Aram. Ajta aɨn Aram, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Esrom. Ajta aɨn Esrom, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Fares. Ajta aɨn Fares, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Judá.
\p
\v 34 Ajta aɨn Judá, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Jacob. Ajta aɨn Jacob, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Isaac. Ajta aɨn Isaac, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Abraham. Ajta aɨn Abraham, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Taré. Ajta aɨn Taré, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Nacor.
\p
\v 35 Ajta aɨn Nacor, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Serug. Ajta aɨn Serug, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Ragau. Ajta aɨn Ragau, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Peleg. Ajta aɨn Peleg, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Heber. Ajta aɨn Heber, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Sala.
\p
\v 36 Ajta aɨn Sala, aɨ pu jetze airaujnejte Cainán. Ajta aɨn Cainán, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Arfaxad. Ajta aɨn Arfaxad, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Sem. Ajta aɨn ɨ Sem, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Noé. Ajta aɨn Noé, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Lamec.
\p
\v 37 Ajta aɨn ɨ Lamec, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Matusalén. Ajta aɨn Matusalén, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Enóc. Ajta aɨn Enóc, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Jared. Ajta aɨn Jared, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Mahalaleel. Ajta aɨn Mahalaleel, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Cainán.
\v 38 Ajta aɨn Cainán, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Enós. Ajta aɨn Enós, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Set. Ajta aɨn Set, aɨ pu jetze airaujnejte ɨ Adán. Ajta aɨn Adán, Dioj pu jetzen airaanye.
\c 4
\s Tɨꞌɨj nuꞌu tiyaaruꞌu tyuꞌutatyese tɨ nuꞌu raatyamueꞌitɨn ɨ Jesús
\r (Mt. 4:1-11; Mr. 1:12-13)
\p
\v 1 Tɨꞌɨqui Jesús jemi huatyajturaa ɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj. Tɨꞌɨj i aun u aꞌarajraa u Jordán. Tɨꞌɨqui xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan pu yaꞌuviꞌitɨ aꞌu tɨ cai eꞌe tiꞌitɨ.
\v 2 Au pu eꞌetee aꞌachu cumu huaꞌapuate xɨcaj. Ajta aɨn tiyaaruꞌu, aɨ pu i tyúꞌujtyesiꞌiraꞌacaa tɨ raamueꞌitɨn tɨꞌij autyaꞌɨtzen ɨ Dioj jemi. Ajta aɨn Jesús, capu tiꞌicuaꞌacaa tɨj naꞌa tɨ aun eꞌetee. Tɨꞌɨj tyaꞌaraꞌastéesimaꞌaca ɨ huaꞌapuate xɨcaj, tyamuaꞌa pu eihua tyuꞌutáꞌicuatacaꞌa.
\p
\v 3 Tɨꞌɨqui ayan tiraataꞌixaa ɨ tiyaaruꞌu tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa hui yaujraꞌan paj pueenyeꞌen ɨ Dioj, pataꞌaj raataijteꞌen mɨ tetej tɨ pan huatyaujtaahuan.
\p
\v 4 Jesús pu ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu teꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze tɨcɨn: “Ɨ tyaataꞌa, capu pan naꞌa cɨn ruuri aꞌame.”
\p
\v 5 Tɨꞌɨqui tiyaaruꞌu pu yaꞌuviꞌitɨ ɨ jɨri japua. Tɨꞌɨj i tiraataseijra nainjapua tɨj naꞌa vaꞌatɨ yan huatacáꞌa ɨ chaanaca japua, matɨj manaꞌa puaꞌamuaque yan huachaatɨme i chaanaca japua.
\v 6-7 Aj pu i ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa peyan huarɨni pej titunuta inyeetzi jemi, pajta naatyaanajche, nain nu muaatapueijveꞌesin paj muaa tihuaꞌutaijteꞌen, tɨ ij timuaacɨꞌɨti naijmiꞌi tɨj naꞌa tɨ naa seijreꞌe tɨ huaꞌa jetze seijreꞌe. Ayaa nu hui rɨni aꞌini aɨj nu cɨn antinmuaꞌaree, nyaj neyan raatapueijveꞌen aꞌatɨ nyaj aꞌapueijveꞌe.
\p
\v 8 Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu teꞌeyuꞌusiꞌi tɨcɨn yee: “Sataꞌaj seyan sanaꞌa ratyaanajche ɨ tavastaraꞌa ɨ Dioj. Aɨj xuꞌu huatyavaɨreꞌen.”
\p
\v 9-10 Tɨꞌɨqui ajtahuaꞌa aɨn tiyaaruꞌu yaꞌuviꞌitɨ aꞌahuaꞌa yee, ajna Jerusalén. An pu raꞌantivíꞌitɨ japuan u teyujtaꞌa, japuan ɨ tɨ eitzeꞌe antipiti. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa hui pej yaujraꞌan pueenyeꞌen ɨ Dioj, ancájvetzi muucɨ, aꞌini ayaa pu teꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze tɨcɨn:
\q Dioj pu huajaꞌutaiti ɨ mej jemin tiꞌivaɨreꞌe mej mi muáachaɨn.
\q
\v 11 Mamuaꞌancureꞌeviꞌira mueetzi pej pi cai a aꞌajvaꞌɨtzɨꞌɨn.
\q Aj mu mi muatyechatza tɨ ij cai tiꞌitɨ aꞌij muaruuraa.
\p
\v 12 Tɨꞌɨqui Jesús ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu teꞌeyuꞌusiꞌi tɨcɨn: “Capej tiꞌitɨj cɨn aꞌij tíꞌiraꞌihuaꞌura ɨ aꞌa Dioj aisɨ tɨ puaꞌa ayan huarɨni aꞌij pej tiꞌijxeꞌeveꞌe muaa.” ―Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 13 Tɨꞌɨj nain antipuaꞌari ɨ tiyaaruꞌu, tɨ tiꞌihuaujtesiꞌire, aj pu i áꞌuraa. Capu cheꞌe aꞌureꞌeninyéicaꞌa jemin asta cai tyajaꞌureꞌenyen aꞌanaj tɨ puaꞌa raaxaꞌapɨꞌɨntare tɨ ajtahuaꞌa huataujteseꞌen.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús autyejche tɨ tyuꞌumuareꞌen aujna u Galileeya
\r (Mt. 4:12-17; Mr. 1:14-15)
\p
\v 14 Tɨꞌɨqui Jesús áꞌuraa aujna Galileeya. Ajta ɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj jemin pu huatyajturaa. Ajta nainjapua tɨ aun huatacáꞌa, eihua mu tyaɨte raamuaꞌareeriꞌi aꞌij tɨ huarɨj.
\v 15 Aɨ pu tihuaꞌumuáꞌate aujna huaꞌateyujtaꞌa. Majta maɨn ɨ tyaɨte, aɨ mu rɨꞌɨ tiraataꞌa maɨjna.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús aun aꞌutyavaacaꞌa u Nazaret
\r (Mt. 13:53-58; Mr. 6:1-6)
\p
\v 16 Tɨꞌɨqui aun aꞌaráꞌa u Nazaret, aꞌu tɨ aꞌuveꞌese. Tɨꞌɨj tyajaꞌureꞌenye ajna xɨcajraꞌan jetze maj puaꞌa rusaꞌupi, au pu teyujtaꞌa aꞌutyajrupi tɨj tíꞌijrɨꞌɨrajcaa. Tɨꞌɨqui aꞌutyeechaxɨ tɨ ij huaꞌutanamuajristeꞌen.
\v 17 Matɨꞌɨj mi raatapij ɨ yuꞌuxari tɨ íriꞌi tɨ Isaías tyaacan raꞌuyuꞌuxacaꞌa, aɨjna tɨ tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan. Tɨꞌɨqui raataxɨjtacaꞌa, aj pu raꞌutyau aꞌij tɨ teꞌeyuꞌusiꞌi tɨ ayan tɨ cɨmeꞌen yee:
\q
\v 18 Ɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj, au pu hui huatyaturaasin neetzi jemi, aꞌini aɨ pu naꞌantihuau,
\q nyej ni tihuaꞌutaꞌixaateꞌen aɨme ɨ maj cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi ɨ nyuucari cɨmeꞌe ɨ maj cɨn huataujtyamuaꞌaveꞌesin.
\q Au pu hui nyajaꞌutaityacaꞌa nyaj nuꞌu tihuaꞌutaꞌixaateꞌen aɨme ɨ maj namiꞌi tɨcɨn yee nuꞌuri amueꞌiratuaasin.
\q Ajta nyaj nuꞌu tihuaꞌuhuaateꞌen ɨ maj aracucuꞌunijmee mej mi majtahuaꞌa maunyéjnyeꞌeri,
\q ajta nyaj nuꞌu huaꞌa japua huanyuuni aɨme ɨ maj rajpueijtzi.
\q
\v 19 Ajta nyaj nuꞌu huaꞌutaꞌixaateꞌen tɨcɨn:
\q “Ijii puꞌuri xaa tyajaꞌureꞌenye ajna ninyeꞌiraꞌa jetze tɨ hui tavastaraꞌa rɨꞌɨ tihuaꞌutaꞌasin.”
\m ―Ayaa pu tiraꞌujijve ɨ yuꞌuxari jetze.
\p
\v 20 Tɨꞌɨqui ratyeejire ɨ yuꞌuxari, tɨꞌɨj i raatapij ɨ tɨ tiꞌivaɨreꞌe u teyujtaꞌa. Ajta aujyeijxɨ. Naimiꞌi matɨj manaꞌa au maj huiirátyaꞌacaa, aɨ mu raseijracaa.
\p
\v 21 Aj pu i autyejche tɨ ayan tihuaꞌutaꞌixaateꞌen tɨcɨn:
\p ―Ijii pu hui ayan tyaꞌarauraste muejmi jemi aꞌij tɨ teꞌeyuꞌusiꞌi aijna jetze ɨ saj ranamua. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 22 Naijmiꞌica pu huaꞌaranajchacaꞌa. Aɨ mu cɨn naa rɨꞌɨ tiraꞌutaseij aɨjna cɨmeꞌe tɨ naa namuajreꞌe ɨ nyuucari tɨ raataxajtacaꞌa. Ayaa mu tyuꞌurihuauracaꞌa tɨcɨn:
\p ―¿Ni cai aɨn pueen ɨ yaujraꞌan ɨ José? ¿Aꞌini hui auj tiꞌirɨꞌɨri?
\p
\v 23 Tɨꞌɨqui Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ee tzɨteꞌe, ayaa pu hui tinaꞌamitejteꞌe ineetzi sej seyan tinaataꞌixaateꞌesin aijna i nyuucari tɨ ayan namuajreꞌe tɨcɨn: Mɨ paj tiꞌihuaꞌataca, pataꞌaj tihuaꞌahuaateꞌen asaɨj. Pataꞌaj peyan cheꞌeta panaꞌa huarɨni ayajna pej eꞌemaꞌacan aꞌij paj nuꞌu peri tyuꞌuruu aujna aꞌahuaꞌa Capernaum ɨ tej teri raamuaꞌareeriꞌi.
\p
\v 24 ’Ayaa nu hui tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, camu aꞌanaj raꞌancureꞌeviꞌitɨ aꞌatɨ tɨ Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa aɨme ɨ maj maun huachaatɨme aujna tɨ eꞌemaꞌacan aɨjna ɨ aꞌatɨ.
\p
\v 25 ’Ee tzɨteꞌe, ayan tiꞌayajna, ajmiꞌi tɨ auj seijraꞌacaa aɨjna ɨ Elías, muiꞌitɨ mu hui seijraꞌacaa iiya Israel aɨme ɨ juuca maj rusaɨjta muaꞌaraa. Ajnaꞌɨmɨ puꞌuri mu aumaꞌa aꞌachu cumu hueica ninyeꞌiraꞌa japuan eꞌitaꞌa maj cai cheꞌe viiye. Ajta, eihua pu huatujriꞌihuacaa nainjapua tɨj naꞌa aun tɨ huatyacáꞌa u Israel.
\p
\v 26 ’Ma ajta, aɨn Dioj capu hui raataityacaꞌa aɨjna ɨ Elías tɨ huaꞌa jemi aꞌumeꞌen aɨme jemi ɨ juuca ɨ maj Israel jetze eꞌemaꞌacan silu ayaa pu tiraataij tɨ aun áꞌumeꞌen aɨjna jemi ɨ jɨitaꞌa tɨ rusaɨjta aꞌaraa, aɨjna tɨ aun eꞌechajcaꞌa u Sarepta, chajtaꞌa tɨ aun seij chuejraꞌa japua eꞌejtyamaꞌacantacaꞌa tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Sidón.
\p
\v 27 ’Ajta tɨꞌɨj auj tiꞌityavaacaꞌa aɨjna ɨ Eliseo tɨ Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa, muiꞌitɨ mu hui tíꞌicucuiꞌicaa ɨ tyaɨte aɨjna cɨmeꞌe ɨ tɨ tinyajxɨ huaꞌahueꞌiraꞌa jetze. Muiꞌitɨ mu seijraꞌacaa iiyan Israel. Ma ajta, capu aꞌatɨ tihuaꞌuhuaa silu aɨ puꞌu, aɨjna ɨ Naamán, Siria tɨ eꞌemaꞌacan. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 28 Cɨmeꞌen muꞌu raanamuajriꞌi ɨ tyaɨte maj teyujtaꞌa huiraati, matɨꞌɨj mi naimiꞌi huatanínyuꞌucacucaꞌa.
\v 29 Caꞌanacan mu ajhuiixɨ. Matɨꞌɨj mi yaꞌuviꞌitɨ caꞌanyejri cɨmeꞌe, maj a puaꞌaque ruꞌirajtuaani u chajtaꞌana jetze. An mu yaꞌureꞌenyejte aꞌu tɨ ancatee ɨ ɨrij jetze ɨ tɨ japuan huachajtaꞌa. An mu raꞌancaráinicheꞌe aꞌu tɨ ancatee.
\v 30 Ma ajta aɨn Jesús, eꞌitaꞌa pu huaꞌa jetze tanye. Tɨꞌɨqui áꞌuraa.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu tiyaaruꞌu pu tevi tzajtaꞌa seijraꞌacaa
\r (Mr. 1:21-28)
\p
\v 31 Tɨꞌɨqui aun pu aꞌucáanye u Capernaum, chajtaꞌa tɨ aun jetze ajtyamaꞌacan u Galileeya. Tɨꞌɨj tyajaꞌureꞌenye ajna xɨcajraꞌa me jetzen rusaꞌupi, aɨ pu tihuaꞌumuáꞌate.
\v 32 Eihua pu huaꞌa jetze raavatzɨ ɨ nyuucari aꞌini tɨj ayan tihuaꞌutaꞌixaa, yaa pu tihuaꞌutamitejteꞌe tɨcɨn:
\p ―Xuee tɨ cu vaꞌacan cɨn tiꞌitejvee.
\p
\v 33 Meenti saɨj ɨ tyaataꞌa, au pu aꞌutyavaacaꞌa u teyujtaꞌa. Tiyaaruꞌu pu tzajtaꞌan seijraꞌacaa, tɨ eꞌij puaꞌa een. Caꞌanin pu cɨn raatajé aɨjna ɨ aꞌatɨ aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 34 Ayan tɨcɨn:
\p ―Muaa, ¿aꞌini tiꞌitɨ pej tyaꞌumuaꞌaree itejmi jemi, muaa Jesús, mɨ paj hui Nazaret eꞌemaꞌacan? ¿Ni peyan ya tamej pej pi tejmi antipuaꞌariteꞌen? Nyamuamuaꞌate inyaa aꞌatɨ paj pɨrɨcɨ, mɨ paj Dioj jemi rɨꞌɨ tiꞌiseijreꞌe.
\p
\v 35 Aj pu i Jesús eihua raꞌajtyaꞌaxɨ ɨ tiyaaruꞌu tɨcɨn:
\p ―Capaj tiꞌitɨj xajta. Huiirajraa hui mɨ tevi jetze.
\p Ajta aɨn tiyaaruꞌu, aɨ pu raꞌarai a chuaataꞌa mejseiiraca ɨ tyaɨte. Tɨꞌɨqui cai aꞌij raaruu ɨ tevi, aj pu i huiirajraa.
\v 36 Naimiꞌi mu rɨꞌɨ tiraꞌutaseij ɨ tyaɨte. Matɨꞌɨj mi meyan tyuꞌutaurixaa tɨcɨn:
\p ―¿Tiꞌitaani nyuucarijraꞌa cɨn tiꞌixa? Aɨ pu hui tihueꞌijteꞌe ɨ tiyaaruꞌuse. Xuee tɨ cu aɨjna cɨn antyujmuaꞌaréera, aꞌini rumuareꞌeriꞌiraꞌa pu cɨn tiꞌimuareꞌe mej mi huiracɨɨnye ɨ tiyaaruꞌuse ɨ tyaɨte tzajtaꞌa. ―Ayaa mu tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\p
\v 37 Ajta nainjapua tɨ aun huatacáꞌa, naimiꞌi mu raamuaꞌareeriꞌi aꞌij tɨ Jesús tiꞌitɨj huáruu.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús tiraahuaa ɨ muꞌunyaaraꞌan ɨ Simón tɨ ajta jiꞌi Pedro
\r (Mt. 8:14-15; Mr. 1:29-31)
\p
\v 38 Tɨꞌɨqui huiirajraa aɨjna ɨ Jesús aujna u teyujtaꞌa. Tɨꞌɨqui aun aꞌaráꞌa ɨ Simón tɨ eꞌecheꞌe. Ajta aɨn ɨ muꞌunyaaraꞌan ɨ Simón, aɨ pu tiꞌicuiꞌicaa. Pɨstacaraꞌa aɨjna ɨ jɨitaꞌa. Matɨꞌɨj mi raatahuaviiriꞌi maɨjna ɨ Jesús tɨ nuꞌu tiraahuaateꞌen.
\v 39 Tɨꞌɨj i Jesús aicaujtutzi aɨjna jemi. Tɨꞌɨqui raꞌajtyaꞌaxɨ ɨ tɨ cɨn tiꞌicuꞌi. Aj pu i huatyapuaꞌaracaꞌa ɨ cuiꞌiniꞌiraꞌa. Cɨmeꞌen pu huatyapuaꞌaracaꞌa ɨ cuiꞌiniꞌiraꞌa, aj pu i ajche aɨjna tɨ tiꞌicuiꞌicaa. Tɨꞌɨqui aɨn tihuaꞌumí.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús tihuaꞌuhuaa eihua ɨ tyaɨte
\r (Mt. 8:16-17; Mr. 1:32-34)
\p
\v 40 Tɨꞌɨj huaraꞌacaanacaꞌa ɨ xɨcaj, aɨme ɨ tyaɨte huaꞌureꞌenejtyaꞌaxɨ ɨ Jesús jemi naijmiꞌica ɨ mej tiꞌicucuiꞌijmee. Capu tiꞌiseicaj naꞌa ɨ cuiꞌiniꞌiraꞌa. Aɨ pu huaꞌajtamuáraꞌaxɨ seij ajta seij. Tɨꞌɨqui naijmiꞌica tyuꞌuhuaa.
\v 41 Majta maɨn ɨ tiyaaruꞌuse ɨ maj tyaɨte tzajtaꞌa seijraꞌacaa, naijmiꞌi mu huiiraacɨ. Matɨꞌɨj mi meyan caꞌanin cɨn tiraatajee tɨcɨn:
\p ―Muaa pa yaujraꞌan pueen ɨ Dioj.
\p Ma ajta aɨn Jesús, aɨ pu huaꞌajtyaꞌaxɨ. Capu huaꞌutaꞌa mej tyuꞌutaxaj aꞌini májmuaꞌareeracaꞌa tɨcɨn aɨ pu aɨn pɨrɨcɨ Dioj tɨ an yáꞌujra ɨ ɨpuari japua.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús tihuajaꞌutaꞌixaa aujna Galileeya
\r (Mr. 1:35-39)
\p
\v 42 Tɨꞌɨj tapuaꞌarijmaꞌaca, aj pu i huiirajraa u chiꞌita ɨ Jesús. Au pu aꞌaráꞌa aꞌu tɨ cai eꞌe tiꞌitɨ. Majta maɨn ɨ tyaɨte, aɨ mu ráahuausimaꞌa. Matɨꞌɨj mi maun aꞌaráꞌa aꞌu tɨ aꞌij éꞌenyaꞌa. Mejxeꞌevaꞌacaa tɨ cai aꞌuraꞌani, tɨ aun aꞌutyaturan aɨme jemi.
\p
\v 43 Ma ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu ajta tyuꞌujxeꞌeveꞌe nyej tihuaꞌutaꞌixaateꞌen ɨ seica ɨ tyaɨte mej meyee huachaatɨme nyaɨjna cɨmeꞌe ɨ nyuucari tɨ rɨꞌɨ tihuaꞌutaꞌasin, ɨ tɨ ajta cɨmeꞌen raxajta tɨ aɨn Dioj yan huataseijreꞌesin iiyan chaanaca japua tɨ i yan tyuꞌutaijta tɨj naꞌa vaꞌatɨ yen seijreꞌe. Ayaa nu hui een cɨn mu aꞌuveꞌeme. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\p
\v 44 Ajta aɨn Jesús, aucheꞌe pu tihueꞌixaatyaꞌacaa u tihuaꞌateyujtaꞌa jetze tɨj naꞌa aun tɨ huatacáꞌa u Judeeya.
\c 5
\s Matɨꞌɨj nuꞌu huatamuiꞌiracaꞌa ɨ hueꞌite
\r (Mt. 4:18-22; Mr. 1:16-20)
\p
\v 1 Aꞌanaj tɨ ayan tyujuꞌurɨj tɨ aɨn Jesús aun aꞌutyavaacaꞌa aꞌu tɨ jaj aꞌavastɨme tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn: Genesaret. Eihua mu tyaɨte ajtyáxɨɨracaꞌa aɨjna jemi. Aɨ mu ranamuajracaa ɨ nyuucari tɨ cɨmeꞌen raxa ɨ Dioj.
\v 2 Tɨꞌɨqui Jesús huaꞌapuaca huaseij baarcu ma aꞌacávivɨ́jmaꞌacaa ɨ mej hueꞌité jetze viiviꞌi. Majta aɨme, muꞌuri tiꞌijaꞌusicaꞌa ɨ tyuꞌujxajmuaꞌa.
\p
\v 3 Tɨꞌɨqui Jesús atyajraa ɨ seij jetze ɨ baarcu, aɨjna Simón tɨ racɨi. Tɨꞌɨqui ayan tiraatahuaviiriꞌi aɨjna ɨ Simón tɨ aꞌatzu ɨmɨ huatyechaxɨn a aataꞌa. Tɨꞌɨqui aꞌujyeijxɨ. A pu aracaii tihuaꞌamuaꞌate ɨ tyaɨte.
\v 4 Tɨꞌɨj raatapuaꞌajtacaꞌa tɨ tihueꞌixaateꞌen, aj pu i ayan tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Simón tɨcɨn:
\p ―Pataꞌaj eitzeꞌe aꞌɨmɨ huatyechaxɨn aꞌu tɨ eitzeꞌe autɨꞌɨ ɨ jaj. Pajta raꞌatyahuaꞌaxɨn mɨ aꞌaxajmuaꞌa pataꞌaj hueꞌité huavíviꞌi.
\p
\v 5 Simón pu ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Maestru, tuꞌuri huatáxai tyej tiꞌimuareꞌe. Catu tiꞌitɨj huatyeeviꞌi. Capu amɨn aꞌij, aꞌini muaa pa hui peyan tinaataꞌixaa, ayaa nu rɨni.
\p
\v 6 Matɨꞌɨj mi raꞌatyaahuaꞌaxɨ ɨ huaꞌaxajmuaꞌa. Ayaa mu cɨn huarɨj, eihua mu huapɨꞌɨ hueꞌityátɨɨ. Tɨn pu ajtyasujtzaꞌanixɨ ɨ xajmuaꞌari ɨ hueꞌité cɨmeꞌe.
\v 7 Matɨꞌɨj mi huaꞌutajee ɨ ruꞌamiincustyamuaꞌa ɨ maj araati ɨ seij jetze ɨ baarcu, mej mi mu aꞌuréꞌenyen mataꞌaj huaꞌutavaɨreꞌen. Matɨꞌɨj mi aꞌuréꞌenye. Matɨꞌɨj mi huaꞌavaꞌɨstyaꞌaxɨ ɨ hueꞌité ɨ baarcu jetze. Tɨn mu atyarutixɨ aɨjna cɨmeꞌe maj avaꞌɨstyacaꞌa.
\v 8 Ajta aɨn Simón, cɨmeꞌen puꞌu raaseij, aj pu i titunutacaꞌa ɨ Jesús jemi. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aꞌuraꞌa ineetzi jemi, nyavastaraꞌa, aꞌini eihua nu autyajturaa mueetzi jemi.
\p
\v 9 Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aꞌini eihua pu naa rɨꞌɨ tiraꞌutaseij aɨjna cɨmeꞌe maj eihua huapɨꞌɨ huaꞌuvíviꞌi ɨ hueꞌité.
\v 10 Ayaa mu cheꞌeta manaꞌa naa rɨꞌɨ tiraꞌutaseij aɨjna ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ Juan. Aɨ pu huaꞌataata aɨjna ɨ Zebedeo. Majta aɨme, aɨ mu jemin tiꞌimuareꞌe jamuan ɨ Simón. Tɨꞌɨqui aɨn Jesús, ayan tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Simón tɨcɨn:
\p ―Capej tiꞌitzɨɨnyaꞌa. Ijii tɨ yu aucaꞌitɨ aꞌame, neetzi jemi papuꞌu hui tyaɨte tisaɨreꞌesin. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa.
\p
\v 11 Matɨꞌɨj mi hueꞌitajájpuaxɨ ɨ baarcu a tɨ aꞌuhuáchi, matɨꞌɨj mi nain tejeꞌetiáꞌa. Matɨꞌɨj mi aꞌucɨj jamuan ɨ Jesús.
\s Ɨ aꞌatɨ tɨ nuꞌu tinyajxɨ aj jetzen ɨ leepra
\r (Mt. 8:1-4; Mr. 1:40-45)
\p
\v 12 Ajnaꞌɨmɨ, tɨꞌɨj Jesús aun aꞌutyavaacaꞌa ajna aꞌahuaꞌa chajtaꞌa, seij pu eꞌireꞌenye jemin. Tyamuaꞌa pu eihua tiꞌicáꞌatza aɨjna cɨmeꞌe tɨ tinyajxɨ ɨ hueꞌiraꞌaraꞌan jetze. Tɨꞌɨj raaseij, aj pu i titunutacaꞌa jemin ɨ Jesús. Aa pu chuaataꞌɨmɨ éꞌetya runyeerime cɨmeꞌe. Ayaa pu tiꞌijree tɨcɨn:
\p ―Nyavastaraꞌa, tɨ puaꞌa hui muaꞌaraanajchi paj tinaahuaateꞌen.
\p
\v 13 Tɨꞌɨqui Jesús huatamuájcaꞌatacaꞌa. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―A niꞌijta nyaꞌu naꞌaraanajchi nyej timuaahuaateꞌen. Papuꞌuri hui huaruj.
\p Cɨmeꞌen puꞌu ayan tiraataꞌixaa, aj pu i xaa huaruj icu.
\v 14 Tɨꞌɨqui Jesús ayan tiraataij tɨcɨn:
\p ―Capaj aꞌatɨ ixaatyaꞌa silu aun pajáꞌumeꞌen jemin ɨ tɨ tiꞌivaɨreꞌe u teyujtaꞌa. Pataꞌaj huataꞌaseijrata jemin aɨjna. Pajta peyan tyuꞌutamuaɨꞌɨvajta aꞌij tɨ tyuꞌutaijtacaꞌa aɨjna ɨ Moisés tyaacan mej mi raamuaꞌaree tɨcɨn papuꞌuri huaruj. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa.
\p
\v 15 Majta maɨn ɨ tyaɨte, nainjapua mu raamuaꞌareeriꞌi aꞌij tɨ Jesús huarɨj. Tɨj naꞌa tiꞌitápuaapuaꞌare, eitzeꞌe mu ranamuajracaa. Aɨj mu cɨn, eihua mu ajtyáxɨɨracaꞌa ɨ tyaɨte ɨ Jesús jemi tɨ aɨn tihuaꞌuhuaateꞌen aɨjna cɨmeꞌe ɨ mej tiꞌicucuiꞌi.
\v 16 Ajta aɨn Jesús, aꞌanaj tɨ naꞌa pu aun aꞌatáninyeicaꞌa aꞌu tɨ cai eꞌe tiꞌitɨjcaa tɨꞌij rusaɨj huatyejnyuuni.
\s Ɨ aꞌatɨ tɨ nuꞌu nainjapua cɨyaaxaraꞌa
\r (Mt. 9:1-8; Mr. 2:1-12)
\p
\v 17 Ayaa pu tyujuꞌurɨj ajnaꞌɨmɨ. Muiꞌitɨ mu a eꞌireꞌenye ɨ tyaɨte tɨj naꞌa aun maj huachaatɨme aujna u Galileeya, ajta aujna u Judeeya, ajta aujna u Jerusalén. Ai mu aɨn pueen ɨ fariseos, majta aɨme ɨ mej tiꞌimuaꞌata aꞌij tɨ teꞌeyuꞌusiꞌi jetzen ɨ yuꞌuxari jetze ɨ Moisés tyaacan tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa. Aɨ mu huirátyaꞌacaa ɨ Jesús jamuan. Ajta ɨ muáreꞌeriꞌiraꞌaraꞌan ɨ tavastaraꞌa, aɨ pu jemin huatyajturaa tɨꞌij tihuaꞌuhuaateꞌen ɨ tyaɨte.
\p
\v 18 Majta seica aun eꞌireꞌenye. Tevi mu huáchuisimaꞌa, itari japua maraꞌujtáca. Nainjapua pu cɨyaaxaraꞌa ɨ ru jetze aɨjna ɨ aꞌatɨ. Aɨ mu huataujtese maj ruꞌutyajtuaani u chiꞌita mej mi yanuꞌuhuaréꞌeten ɨ Jesús jemi.
\v 19 Aru capu huatarɨꞌɨristaracaꞌa aꞌini eihua mu tyaɨte aityaujsaɨraꞌacaa taꞌapueerta.
\p Matɨꞌɨj mi anticɨj japuan ɨ chiꞌi. Matɨꞌɨj mi raꞌanaacu. Aɨ mu cɨn ayan huarɨj, matɨꞌɨj ruꞌucajtuaa japuan maruꞌujtyaca ɨ itari. Au mu ruꞌucajtuaa huaꞌa tzajtaꞌa ɨ tyaɨte aꞌu tɨ Jesús aꞌutyejvee.
\v 20 Tɨꞌɨj Jesús huaꞌuseij aɨme, aj pu i xaa raamuaꞌareeriꞌi tɨcɨn metyaꞌatzaahuateꞌe, tzɨteꞌe. Tɨꞌɨqui ayan tiraataꞌixaa aɨjna tɨ cɨyaaxaraꞌa tɨcɨn:
\p ―Nyaꞌamiincu, nuꞌuri timuaatauuniꞌiriꞌi ɨ paj hui cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi.
\p
\v 21 Majta maɨn ɨ fariseos, majta maɨn ɨ mej tiꞌimuaꞌata ɨ yuꞌuxari jetze, aɨ mu autyajhuii mej meyan tiꞌimuaꞌatze ɨ ru tzajtaꞌa tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌataqui hui pɨrɨcɨ amɨjna mɨ aꞌatɨ tɨ ayan aꞌij puaꞌa tiꞌixa ɨ Dioj jemi? Seij puꞌu naꞌa aɨn pueen tɨ tihuaꞌutauuniꞌi ɨ tyaɨte ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. Dioj pu aɨn pueen tɨ ayan tihuaꞌutauuniꞌi. Ajta amɨn, capu hui aɨjna cɨn antyujmuaꞌaree.
\p
\v 22 Ajta aɨn ɨ Jesús, aɨ pu rusaɨj rúꞌumuaꞌareeracaa aꞌij mej tiꞌimuajcaa. Aj pu i ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini hui een cɨn seyan tiꞌimuaꞌatze ɨ rutzajtaꞌa?
\v 23 ¿Tiꞌitaani eitzeꞌe muareꞌeri? ¿Ni eitzeꞌe muareꞌeri nyej neyan tiraataꞌixaateꞌen nyaɨjna tɨ cɨyaaxaraꞌa yee: “Nuꞌuri timuaatauuniꞌiriꞌi ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi”, naꞌari yee: “Ajchesi, ma paj taméꞌen”? Ee xaa nyaꞌu, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe nyeijna cɨmeꞌe tɨ eitzeꞌe muareꞌeri nyej neyan tiraataꞌixaateꞌen yee: “Ajchesi, ma paj taméꞌen.”
\p
\v 24 ’Aru sej si raamuaꞌaree ɨ nyaj hui xaa nyaɨjna cɨn antinmuaꞌaree iiyan chaanaca japua nyej ni tihuaꞌutauuniꞌi ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, ayaa nu huarɨni inyaa i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte.
\p Aj pu i ayan tiraataꞌixaa aɨjna tɨ cɨyaaxaraꞌa tɨcɨn:
\p ―Nyaꞌamiincu, ayaa nu tiꞌimueꞌixaateꞌe tɨcɨn, ájchesi hui, pajta anchuá mɨ aꞌutaatzi. Aricu áꞌuraa u aꞌache.
\p
\v 25 Cɨmeꞌen puꞌu ayan tiraataꞌixaa, aj pu i aɨn tɨ cɨyaaxaraꞌa, ajche, yáꞌuchui ɨ ruꞌutaatzi. Tɨꞌɨqui rɨꞌɨ tiraatajee ɨ tavastaraꞌa. Tɨꞌɨj i áꞌuraa ɨ ruche.
\p
\v 26 Naimiꞌi mu naa rɨꞌɨ tiraꞌutaseij. Eecan mu rɨꞌɨ tiraataꞌa ɨ Dioj jemi. Majta cai cheꞌe aꞌij tirájtyauvaꞌa. Ayaa muꞌu tɨcɨn:
\p ―Ijii tu xaa tiꞌitɨj huaseij tɨ huapɨꞌɨ ruxeꞌeveꞌe.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús raatajé ɨ Leví
\r (Mt. 9:9-13; Mr. 2:13-17)
\p
\v 27 Aꞌatzu aꞌateeviꞌi, aj pu i Jesús aa aꞌuréꞌenye. Seij pu aꞌatɨ huaseij tɨ tiꞌityejiꞌivi. Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Leví. Au pu eꞌirajca u chiꞌita aꞌu maj tityejeꞌejiꞌivi. Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Pataꞌaj hui nyaa jamuan áꞌuchaꞌacanyeꞌen.
\p
\v 28 Tɨꞌɨqui aɨn Leví ajche. Naimiꞌi pu tyejeꞌetiáꞌa. Tɨꞌɨqui jamuan áꞌuraa.
\p
\v 29 Tɨꞌɨqui aɨn Leví tyuꞌuyéꞌeste ɨ ruche aɨjna cɨmeꞌe tɨ ari Jesús jamuan aꞌuchaꞌacan. Majta maɨn ɨ mej tityeꞌejiꞌivi, majta seica, aɨ mu huaꞌa jamuan tiꞌicuaꞌacaa.
\v 30 Majta aɨme ɨ fariseos, majta aɨme ɨ mej tiꞌimuaꞌataca ɨ yuꞌuxari jetze tɨ Moisés raꞌuyuꞌuxacaꞌa, aɨ mu autyajhuii mej tihuaꞌuxajtziꞌi aɨme jemi ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Ayaa mu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini een cɨn seyan huaꞌa jamuan tiꞌicuaꞌaca, sajta hui yaꞌaca jamuan ɨ mej tiꞌityejiꞌivi, sajta huaꞌa jamuan ɨ mej aꞌij puaꞌa rɨjcaa?
\p
\v 31 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Ayaa pu hui een cɨmeꞌen ɨ tyaɨte ɨ maj aꞌucɨ́ꞌɨcaꞌan jemin ɨ tɨ yaꞌanaca. Capu ruxeꞌeveꞌe maj aꞌucɨ́ꞌɨcaꞌan jemin ɨ mej reꞌen silu aɨme muꞌu hui ɨ mej tiꞌicucuiꞌi.
\v 32 Me nyajta inyaa, canu hui nyaɨjna cɨn aꞌuveꞌeme nyej ni nyaɨme huatájeevi aɨme ɨ tɨ ayan tihuaꞌamitejteꞌe yee xaꞌapɨꞌɨn mu rɨcɨ silu aɨme nuꞌu ɨ maj ruꞌumuaꞌaree ɨ ru tzajtaꞌa ɨ maj cai xaꞌapɨꞌɨn rɨcɨ.
\s Maj nuꞌu ruꞌitziꞌivi
\r (Mt. 9:14-17; Mr. 2:18-22)
\p
\v 33 Matɨꞌɨj mi meyan tiraataihuaꞌuriꞌi ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Aɨme ɨ maj hui Juan jamuan áꞌujhuaꞌan, eihua mu ruꞌitziꞌivi, majta huatyejnyuuve ɨ Dioj jemi. Ayaa mu cheꞌeta manaꞌa rɨcɨ aɨme ɨ fariseos. Ma majta, aɨme hui ɨ maj a jamuan áꞌujhuaꞌan, metijiꞌicuaꞌaca, majta yaꞌaca, micu.
\p
\v 34 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa aꞌatɨ huatyényaɨchej, aɨ pu ajta ruꞌamiincustyamuaꞌa huataꞌinen mej mi tyúꞌuyeꞌesten. Aj pu i tihuéꞌimicuan. ¿Ni qui meyan tyuꞌuritziꞌiveꞌe meenti au huaꞌa jamuan aꞌutyavaaca? Camu xaa nyaꞌu.
\p
\v 35 ’Ma ajta, aucheꞌe pu hui tyajaꞌureꞌenyejsin ajna xɨcajraꞌa tɨ jetzen raꞌajjan aɨjna tɨ huatyényaɨchej. Aj mu xaa amiincustyamuaꞌameꞌen ruꞌitziꞌiveꞌen aꞌini capu cheꞌe aꞌahuaꞌa ɨ huaꞌamiincu. Aꞌini nyaucheꞌe nu ya huatyejvee, camu hui ruꞌitziꞌiveꞌen ɨ nyaꞌamiincustyamuaꞌa.
\p
\v 36 Seij pu tihuaꞌutaꞌixaa ɨ nyuucari tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa aꞌatɨ racuꞌunyaꞌapua ɨ cɨɨxuri tɨ miꞌimaꞌacan, capu aɨjna cɨn racuꞌunyaꞌapua cɨɨxuri cɨmeꞌe tɨ cai xɨ aꞌanaj áꞌusiniꞌi. Tɨ puaꞌa ayan aɨjna cɨn racuꞌunyaꞌapua, aɨ pu huatyatzuꞌuta aɨjna ɨ cɨɨxuri tɨ jajcua tɨꞌɨj huatyajaꞌusiniꞌihua. Tɨꞌɨqui raꞌatyásujtzaꞌanaxɨꞌɨsin ɨ tɨ miꞌimaꞌacan. Aj pu i, ɨ tɨ anásujtzaꞌani, eitzeꞌe pu hui vaꞌatɨ aꞌame.
\p
\v 37 ’Ajta camu meyan rɨjcaa mej ruꞌucajtuꞌani navij limeetajraꞌa tzajtaꞌa tɨ cáraꞌajchiraꞌa viinu tiꞌitɨ maj mauchan raataahuacaꞌa. Tɨ puaꞌa meyan raaruuren, aɨjna ɨ viinu tɨ jajcua, aɨj pu jetze huiitaxɨ́jsin ɨ aaca, ajta autasujtzaꞌani ɨ navij tɨ cáraꞌajchiraꞌa. Aj pu i aꞌuvaɨjtzi ɨ navij, ajta hui ɨ viinu.
\v 38 Aɨj pu hui cɨn ayan tyuꞌujxeꞌeveꞌe tɨ iruꞌucajtuꞌani navij tzajtaꞌa tɨ jajcua aɨjna ɨ viinu tɨ ajta jajcua, icu.
\p
\v 39 ’Ajta, matɨꞌɨj raꞌantiꞌi ɨ viinu tɨ miꞌimaꞌacan, capu aꞌatɨ ayan raxeꞌeveꞌe tɨ raꞌantiyeꞌen ɨ tɨ jajcua aꞌini ayaa pu tiraꞌamitejteꞌe tɨ cɨmeꞌen yee eitzeꞌe pu hui ajmeꞌiraꞌa ɨ tɨ miꞌimaꞌacan cai ɨ tɨ jajcua. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\c 6
\s Maj nuꞌu mueiiyu huaraꞌacupi
\r (Mt. 12:1-8; Mr. 2:23-28)
\p
\v 1 Ayaa pu ajta tyujuꞌurɨj ajna ɨ xɨcajraꞌa mej jetzen rusaꞌupi. Aa pu aumaꞌacaa aꞌitaꞌa u viꞌiraꞌataꞌa ɨ Jesús. Majta maɨn ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, aɨ mu autyajhuii maj ruꞌijtzaanaxɨꞌɨn tiꞌitɨ atzi tɨ triigu jetze huijnyaxɨ. Matɨꞌɨj mi raatyámuatɨꞌɨsixɨ ɨ rumuajcaꞌa jetze. Majta autyajhuii maj raacuaꞌani.
\p
\v 2 Meenti aɨme ɨ fariseos, seica mu a vejliꞌi aꞌutyáuucaꞌa. Matɨꞌɨj mi meyan tiraataihuaꞌuriꞌi aɨjna ɨ Jesús. Meyan tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini hui een cɨn peyan tiꞌimuareꞌe tiꞌitɨ tɨ nuꞌu cai rɨꞌɨri tɨ ayan tiꞌitɨj uꞌuruuren ajna xɨcajraꞌa mej jetzen puaꞌa rusaꞌupi?
\p
\v 3 Jesús pu ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―¿Ni sacai muan aꞌanaj raꞌujijve ɨ yuꞌuxari jetze aꞌij tɨ huarɨj aɨjna ɨ David tyaacan tɨꞌɨj huataꞌicuatacaꞌa, majta maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa?
\v 4 Au pu hui aꞌutyajrupi u teyujtaꞌa, ɨ tɨ ee chiꞌiraꞌan pueen ɨ Dioj. Ajta eꞌeyan, aɨ pu ruꞌiraɨꞌɨpɨ ɨ pan maj Dioj huatámuaɨꞌɨvejte. Tɨꞌɨqui raacuaa. Ajta aɨme tyuꞌumi ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Aɨjna ɨ pan, aɨ muꞌu racuaꞌaca aɨme ɨ mej tiꞌivaɨreꞌe aujna teyujtaꞌa. Capu hui tiꞌitɨ aꞌij huarɨj aɨjna jemi ɨ David tyaacan.
\p
\v 5 Ajta ayan tɨcɨn:
\p ―Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe inyaa, i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte, ayaa nu hui een cɨn antinmuaꞌaree nyajta nyaɨjna xɨcaaraꞌan mej jetzen rusaꞌupi. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa ɨ Jesús.
\s Ɨ aꞌatɨ tɨ nuꞌu cɨyaaxaraꞌa ɨ rumuajcaꞌa jetze
\r (Mt. 12:9-14; Mr. 3:1-6)
\p
\v 6 Ajtahuaꞌa huaꞌa seij jetze ɨ xɨcaaraꞌan mej jetzen rusaꞌupi, au pu aꞌutyajrupi u teyujtaꞌa. Au pu tihuáꞌamuaꞌatyajcaa. Ajta saɨj au pu unúꞌujvaacaꞌa tɨ cɨyaaxaraꞌa ɨ rumuajcaꞌa jetze, jɨrɨɨtaꞌan pujmeꞌen.
\p
\v 7 Majta maɨn ɨ fariseos, majta maɨn ɨ mej tiꞌimuaꞌata ɨ yuꞌuxari jetze tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨjna ɨ Moisés tyaacan, aɨ mu reevaꞌacaa tiꞌitɨj maj cɨmeꞌen jetzen tyaꞌujpuáꞌajteꞌen. Ayaa mu tiꞌimuajcaa yee aisɨ tɨ puaꞌa cai seij tyuꞌuhuaateꞌen, aijna xɨcajraꞌa tyej jetzen tasaꞌupi.
\p
\v 8 Ma ajta Jesús, aɨ pu rúꞌumuaꞌareeracaa aꞌij mej tiꞌimuajcaa. Aj pu i ayan tiraataꞌixaa aɨjna tɨ rumuajcaꞌa jetze cɨyaaxaraꞌa tɨcɨn:
\p ―Ajchesi. Ma huatyechaxɨ ma eꞌitaꞌa.
\p Aj pu i ajche. Aa pu aꞌutyeechaxɨ.
\v 9 Tɨꞌɨqui Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa nu tyajamuaataihuaꞌura tiꞌitɨ tɨ íꞌirɨni aijna xɨcajraꞌa tyej jetzen tasaꞌupi. ¿Ni qui íꞌirɨni tɨ aꞌatɨ ayan raaruuren ɨ tɨ iꞌixaꞌapɨꞌɨn naꞌari ɨ tɨ aꞌij puaꞌa een? ¿Ni qui ajta íꞌirɨni tɨ seij huiirajtuaa tɨ ij aɨn cai huamɨꞌɨni naꞌari hui tɨ raajeꞌica?
\p
\v 10 Tɨꞌɨqui Jesús huaꞌuseirajraa aɨme ɨ maj aa aꞌantavaatɨmaꞌacaa. Aj pu i ayan tiraataꞌixaa aɨjna tɨ cɨyaaxaraꞌa ɨ rumuajcaꞌa jetze tɨcɨn:
\p ―Huatatzaara hui muaꞌa muajcaꞌa.
\p Aj pu i raatatzaaracaꞌa. Cɨmeꞌen puꞌu ayan huarɨj, aj pu i huaruj.
\v 11 Majta maɨn ɨ fariseos, eecan mu huatanínyuꞌucacucaꞌa maɨjna cɨmeꞌe maj cai aꞌij tirajtyau aꞌij mej yeꞌi cɨmeꞌen jetzen tyaꞌujpuáꞌajteꞌen. Matɨꞌɨj mi autyajhuii mej tiꞌityurixaateꞌen yee aꞌij mej yeꞌi raaruuren maɨjna ɨ Jesús.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús huaꞌantihuau aɨme ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase
\r (Mt. 10:1-4; Mr. 3:13-19)
\p
\v 12 Ajnaꞌɨmɨ, Jesús pu aꞌumej jɨri tzajtaꞌa tɨꞌij huatyejnyuuni ɨ Dioj jemi. Huataxai tɨ huatyenyuu.
\v 13 Tɨꞌɨj tapuaꞌarijmaꞌaca, aɨ pu huaꞌutajee aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Tɨꞌɨqui huaꞌavaꞌajajpuaxɨ aꞌachu cumu tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua maj araꞌase. Ayaa pu huaꞌutamuáꞌa tɨcɨn apuusturuꞌu, tɨ ayan huataujmuaꞌa tɨcɨn saɨj tɨ tyuꞌutaijtiꞌire.
\p Ayaa mu huataujmuaꞌa aɨme ɨ mej tyuꞌutaijtiꞌire.
\v 14-15 Ai mu aɨn pueen ɨ tɨ huaꞌavaꞌajajpuaxɨ. Anacaican, aɨj pu huatajee aɨjna ɨ Simón, ɨ maj majta meyan raatamuáꞌa tɨcɨn Pedro. Aj pu ijtaꞌij aɨjna huatajee ɨ Andrés. Juutzajraꞌan pu pueen aɨjna ɨ Simón. Seica pu ajta huatajee. Aɨme mu aɨn pueen aɨjna ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ Juan, ajta aɨjna ɨ Felipe. Aɨj pu ajta huatajee aɨjna ɨ Bartolomé, ajta aɨjna ɨ Mateo, ajta aɨjna ɨ Tomás. Ajta aɨjna ɨ Jacobo, aɨ pu yaujraꞌan pueen ɨ Alfeo.
\p Jesús pu ajta aɨjna huatajee ɨ Simón. Aɨme pu jetze ajtyamaꞌacan aɨme ɨ mej meyan huaꞌatamuaꞌamua tɨcɨn ɨ maj raayɨꞌɨtɨ maj huanyáꞌuseꞌen.
\v 16 Aɨme pu ajta huatajee aɨjna ɨ Judás tɨ yaujraꞌan pueen ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ Judás tɨ ayan teꞌentimuꞌutaca tɨcɨn Iscariote. Ai pu aɨn pueen tɨ tyuꞌutatuii ɨ Jesús. Aɨme puꞌu aváꞌajajpuaxɨ.
\s Jesús pu nuꞌu tihuaꞌamuaꞌate eihua ɨ tyaɨte
\r (Mt. 4:23-25)
\p
\v 17 Tɨꞌɨqui Jesús acajraa ɨ jɨri japua, majta ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Au pu aꞌaráꞌa aꞌu tɨ aꞌupaꞌatza. Au mu eihua ajtyáxɨɨracaꞌa ɨ tyaɨte, ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, majta seica. Eihua mu majta ajtyáxɨɨracaꞌa ɨ maj huachaatɨme au tɨ huatacáꞌa u Judeeya, majta maɨn ɨ maj aun huachaatɨme u Jerusalén. Aɨ mu ajta ajtyáxɨɨracaꞌa ɨ maj aun huachaatɨme aujna la coosta, ajna aꞌahuaꞌa u Tiro, ajta ajna aꞌahuaꞌa u Sidón.
\p
\v 18 Ayaa mu een cɨn mu eꞌireꞌenye mej mi raanamua, tɨ ij aɨn tihuaꞌuhuaateꞌen ɨ maj cɨn tiꞌicucuiꞌijmee. Majta maɨn ɨ maj rajpueijtzicaꞌa aɨjna cɨmeꞌe ɨ tiyaaruꞌuse tɨ huaꞌa tzajtaꞌa seijreꞌe, Jesús pu ajta tihuaꞌuhuaa.
\v 19 Naimiꞌi matɨj manaꞌa maun aꞌutyáuucaꞌa, ayaa mu tíꞌityesaꞌacaꞌa mej raꞌajtamuareꞌen aɨjna cɨmeꞌe tɨ aɨn jetze aꞌiraayeꞌi ɨ muáreꞌeriꞌiraꞌaraꞌan tɨ cɨn tihuaꞌuhuaateꞌen naijmiꞌica.
\s Maj nuꞌu cɨmeꞌen huataujtyamuaꞌaveꞌesin
\r (Mt. 5:1-12)
\p
\v 20 Tɨꞌɨqui huaꞌantaseirajraa aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Tɨꞌɨqui Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Sataꞌaj hui huataujtyamuaꞌaveꞌen, muan mɨ saj cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi, aꞌini muejmi pu ari tyuꞌucɨꞌɨ tɨ Dioj tyajaꞌamueꞌijteꞌe sej si jamuan tyuꞌutaijta para rusen cɨmeꞌe.
\p
\v 21 ’Sataꞌaj hui huataujtyamuaꞌaveꞌen, muan mɨ saj tajcu. Dioj pu tyajamuaataꞌasin ɨ saj cɨn huataujvaɨreꞌen.
\p ’Sataꞌaj huataujtyamuaꞌaveꞌen mɨ saj ruyein saɨjna cɨmeꞌe tɨ aꞌij puaꞌa tiꞌiseijreꞌe iiyan chaanaca japua. Muaan xu naꞌanaa xaꞌajuꞌun saɨjna cɨmeꞌe tɨ Dioj ari amuaꞌancuꞌuvajxɨ.
\p
\v 22 ’Sataꞌaj hui huataujtyamuaꞌaveꞌen tɨ puaꞌa seica tyaɨte majamuájchaɨreꞌe, naꞌari tɨ puaꞌa majamuaatamuariteꞌen, naꞌari tɨ puaꞌa maj aꞌij puaꞌa áꞌamuaruuren nusu tɨ puaꞌa metyajaꞌamuaxajtziꞌira maɨjna cɨmeꞌe sej naꞌastijreꞌe ineetzi, i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte.
\v 23 Tɨꞌɨj tyajaꞌureꞌenen ajna mej meyan aꞌij puaꞌa áꞌamuaruuren ɨ tyaɨte, sataꞌaj hui huataujtyamuaꞌaveꞌen aꞌini eihua pu huapɨꞌɨ tyajaꞌamuacɨꞌɨti aɨjna cɨmeꞌe tɨ aun tyejeꞌemaꞌacan aꞌu tɨ Dioj eꞌeseijreꞌe. Sataꞌaj tyuꞌuteeneꞌen saɨjna cɨmeꞌe saj rutyamuaꞌaveꞌe, aꞌini huaꞌavaujsimuaꞌacɨꞌɨ, ayaa mu hui cheꞌeta manaꞌa aꞌij puaꞌa huaꞌuruu aɨme ɨ mej tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan.
\p
\v 24 ’Sajta muaan, mɨ sej chijtyaani, sataꞌaj hui huataujxaamɨsteꞌen aꞌini xuꞌuri raꞌancuraꞌa iiyan chaanaca japua ɨ tɨ rɨꞌɨ tyajamuaataꞌasin.
\p
\v 25 ’Sataꞌaj huataujxaamɨsteꞌen, muan mɨ sej nain tíꞌijchaꞌɨ, aꞌini capu hui tiꞌitɨ huatyaturaasin muejmi jemi tɨj naꞌa rusen cɨmeꞌe.
\p ’Sataꞌaj huataujxaamɨsteꞌen, muan mɨ sej naꞌana, chaꞌa sanaꞌa, aꞌini muan xu ruyeinixɨꞌɨsin, sajta huataujxaamɨsteꞌesin.
\p
\v 26 ’Sataꞌaj hui huataujxaamɨsteꞌen tɨ puaꞌa naimiꞌi meyan tyajaꞌamueꞌixaateꞌe yee xaꞌapɨꞌɨn xu huarɨj, aꞌini huaꞌavaujsimuaꞌacɨꞌɨ, ayaa mu cheꞌeta manaꞌa tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj cai tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan.
\s “Tyaj nuꞌu huaꞌaxeꞌevaꞌa ɨ maj tajchaɨreꞌe”
\r (Mt. 5:38-48; 7:12)
\p
\v 27 ’Me nyajta inyaa, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe mɨ sej neꞌinamua:
\p ’Sataꞌaj hui huaꞌaxeꞌevaꞌa saɨme ɨ maj amuajchaɨreꞌe, sataꞌaj sajta rɨꞌɨ huaꞌuruuren saɨme ɨ maj aꞌij puaꞌa aꞌamuaruure.
\p
\v 28 ’Sataꞌaj rɨꞌɨ tihuaꞌutaꞌan aɨme ɨ maj aꞌij puaꞌa tyajaꞌamuaxa. Sataꞌaj hui sajta ɨ Dioj jemi huaꞌa cɨmeꞌen huatyejnyuuni aɨme ɨ maj aꞌij puaꞌa aꞌamuaruure.
\p
\v 29 ’Tɨ puaꞌa aꞌatɨ muiꞌityejveeni aꞌɨpee jetze, pataꞌaj hui pajta u jetze pujmeꞌen raatanyɨsteꞌen tɨꞌij ajtahuaꞌa muiꞌityejveeni aun jetze. Tɨ puaꞌa aꞌatɨ muaꞌachuira mɨ aꞌachamaara, pataꞌaj pajta mɨ asiicuꞌu raatapijteꞌen.
\p
\v 30 ’Pataꞌaj pajta tihuaꞌutaꞌan naijmiꞌica aꞌachu maj hui puaꞌamua tiꞌitɨj muahuavii. Ajta tɨ puaꞌa aꞌatɨ tiꞌitɨ antɨni ɨ tɨ mueetzi aꞌa, capaj hui rahuaviira caꞌanejri cɨmeꞌe tɨ muaatatuireꞌen.
\p
\v 31 ’Pataꞌaj pajta hui peyan huaꞌuruuren ɨ seica aꞌij pej tiꞌijxeꞌeveꞌe mej meyan muáaruuren mueetzi.
\p
\v 32 ’Nicheꞌe seij tyajamuaataihuaꞌu. Tɨ puaꞌa seyan hueꞌixeꞌeveꞌe sanaꞌa aɨme ɨ maj amueꞌixeꞌeveꞌe muejmi, ¿aꞌini hui tyajamuaꞌamitejteꞌe aɨjna cɨmeꞌe ɨ nyuucari? ¿Ni qui tiꞌitɨ samueꞌitɨn ɨ Dioj jemi? Caxu xaa nyaꞌu tiꞌitɨ huamuéꞌitɨn aꞌini aɨme ɨ maj aꞌij puaꞌa rɨcɨ, aɨ mu majta hui hueꞌixeꞌeveꞌe aɨme ɨ seica ɨ maj majta hueꞌixeꞌeveꞌe.
\p
\v 33 ’Ajta, tɨ puaꞌa seyan rɨꞌɨ tihuaꞌataꞌacareꞌen sanaꞌa aɨme ɨ maj rɨꞌɨ tyajaamuaataꞌaca, ¿ni tzaa ayan tyajamuaꞌamitejteꞌe saj saɨjna cɨn tiꞌitɨj huamuéꞌitɨn ɨ Dioj jemi? Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe yee caxu hui aꞌatzu tiꞌitɨj huamuéꞌitɨn aꞌini ayaa mu cheꞌeta manaꞌa rɨcɨ aɨme ɨ maj aꞌij puaꞌa rɨcɨ.
\p
\v 34 ’Ajta, tɨ puaꞌa hui seyan tihuaꞌutanyaɨjteꞌen tiꞌitɨj tɨ naꞌa saɨjna cɨmeꞌe mej mi eꞌeyan amuaatatuireꞌen, ¿ni ayan tyajamuaꞌamitejteꞌe saj saɨjna cɨn tiꞌitɨj huamuéꞌitɨn ɨ Dioj jemi? Capu ayan teꞌeme. Caxu hui aꞌatzu tiꞌitɨj huamuéꞌitɨn aꞌini aɨme ɨ maj aꞌij puaꞌa rɨcɨ, aɨ mu huaꞌutanyaɨjte ɨ seica, majta meyan rachuꞌeveꞌen mej mi eꞌeyan tihuaꞌutatuireꞌen nain ɨ maj caj tihuatanyɨjte.
\p
\v 35 ’Ayaa xuꞌu huarɨni. Sataꞌaj hui huaꞌaxeꞌevaꞌa aɨme ɨ maj amuaꞌajchaɨreꞌe. Sataꞌaj rɨꞌɨ tihuaꞌajchaɨ. Sataꞌaj sajta tiꞌitɨj tɨ naꞌa huaꞌutanyaɨjteꞌen. Caxu huaꞌahuaviira caꞌanejri cɨmeꞌe mej mi amuaatatuireꞌen. Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ puaꞌa seyan huarɨni, eihua pu hui tyajáꞌamuacɨꞌɨti. Sajta xu yaujmuaꞌameꞌen puéenyaꞌa xaꞌajuꞌun aɨjna ɨ Dioj ɨ tajapua tɨ eꞌeseijreꞌe, aꞌini aɨ pu rɨꞌɨ tihuaꞌajchaɨ aɨme ɨ maj cai rɨꞌɨ tihuaꞌataꞌaca, ajta aɨme ɨ maj aꞌij puaꞌa rɨcɨ.
\p
\v 36 ’Sataꞌaj seyan huaꞌancuꞌuvajxɨꞌɨn, aꞌini aɨn ɨ tɨ amueꞌiyaꞌupua, aɨ pu hui ajta huaꞌancuꞌuvajxɨꞌɨsin.
\s “Tyataꞌaj nuꞌu cai huaꞌaxɨjtyaꞌa ɨ seica”
\r (Mt. 7:1-5)
\p
\v 37 ’Caxu aꞌij tihuaꞌajeeva ɨ seica; tɨ ij cai Dioj aꞌij tyajaꞌamuajeeva muejmi. Caxu sajta huaꞌaxɨjtyaꞌa ɨ seica, tɨ ij cai Dioj tyajaꞌamuaxɨjteꞌen muejmi. Sataꞌaj hui tihuaꞌutauuniꞌi ɨ seica. Tɨ puaꞌa seyan huarɨni, Dioj pu ajta tyajamuaatauuniꞌira.
\p
\v 38 ’Sataꞌaj tihuaꞌutapueijveꞌen ɨ seica jemi. Tɨ puaꞌa seyan huarɨni, eihua pu ajta muejmi tyajamuaatapueijveꞌesin. Ayaa pu teꞌeme tɨj aꞌatɨ raꞌavaꞌɨsteꞌen ɨ medida jetze. Aɨjna ɨ aꞌatɨ, miꞌi pu rɨꞌɨ raꞌuraꞌaruuren, ajta raatyáruuráaxɨꞌɨn tɨꞌij rɨꞌɨ huáujraꞌatza. Tyamuaꞌa pu naa tiraꞌavaꞌɨsteꞌesin tɨ ij cai avéꞌevitzen. Aj pu i, amuaꞌancaraꞌatziꞌira ɨ aꞌamuasiicuꞌu jetze. Ayaa pu áꞌamuaruuren aꞌini aꞌachu saj hui caj tyuꞌutapueijveꞌe, ayaa pu cheꞌeta naꞌa Dioj pu amuaatapueijveꞌesin muejmi. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 39 Ajtahuaꞌa seij nyuucari pu cɨn tihueꞌitiiriꞌi. Ayan tɨcɨn:
\p ―Aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe muejmi aɨjna cɨmeꞌen ɨ tɨ aracun. ¿Ni rɨꞌɨri tɨ aɨn tɨ aracun raꞌanviꞌitɨn ɨ juye jetze seij tɨ ajta aracun? Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Capu aꞌatzu rɨꞌɨri, tɨ aɨn raꞌanviꞌitɨn, aꞌini tɨ puaꞌa aɨn raꞌanviꞌitɨn, naimiꞌi mu hui atyávatzɨjsin aꞌu tɨ aꞌatyacun.
\p
\v 40 ’Ajta ayaa pu hui een aɨjna cɨmeꞌe ɨ mej nyaa jamuan áꞌujhuaꞌan. Aɨn ɨ aꞌatɨ tɨ ayan tyuꞌujmuaꞌate capu ayan cheꞌeta naꞌa ruxeꞌeveꞌe tɨj aɨn tɨ tiꞌijmuaꞌate, silu tɨꞌɨj ari raꞌantipuaꞌariteꞌen ɨ tɨ tyuꞌujmuaꞌate, aj pu hui xaa ayen eenyaꞌa aꞌame tɨj aɨjna ɨ tɨ tiraamuáꞌate.
\p
\v 41 ’Pajta muaa, aꞌini hui een cɨn peyan raseij ɨ aꞌihuaaraꞌa aɨjna tɨ cɨj caj tyaꞌutyajturaa ɨ Dioj jemi. Ma pajta muaa, capaj aseij ɨ paj hui cɨn eihua aꞌatura ɨ Dioj jemi.
\v 42 Tɨ puaꞌa peri eihua cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, ¿aꞌini hui tiꞌirɨꞌɨri pej peyan tiraataꞌixaateꞌen paɨjna ɨ aꞌihuaaraꞌa tɨ cɨj caj tyaꞌutyajturaa aꞌij tɨ tiꞌitɨj cɨn tyaꞌutyajturaa ɨ Dioj jemi? Capu aꞌatzu aꞌij tiꞌirɨꞌɨri aꞌini capaj hui aseij muaa asaɨj aꞌij pej tiꞌitɨj cɨn tyaꞌutyajturaa ɨ Dioj jemi.
\p ’Muaa mɨ paj aꞌij puaꞌa tiꞌijrɨꞌɨre me eijreꞌe, pauj miꞌi saɨque tyuꞌumuaꞌati, pajta nain cɨn tihuaꞌutaꞌixaateꞌen ɨ tyaɨte ɨ paj hui cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. Aj pu hui xaa ayan tiraavijteꞌe pej peyan tiraataꞌixaateꞌen ɨ seij aꞌij tɨ tiꞌitɨj cɨn tyaꞌutyajturaa ɨ Dioj jemi.
\s Tyaj nuꞌu cɨmeꞌen raamuaꞌati tiꞌitɨ tɨ nuꞌu cɨyejraꞌa pueen
\r (Mt. 7:17-20; 12:34-35)
\p
\v 43 ’Ayaa puꞌu ajta een, tɨj ɨ cɨye, nain tɨ tiꞌireꞌen, reꞌenyeꞌen pu tíꞌitaaca. Ajta nain ɨ cɨye tɨ cai tiꞌireꞌen, capu ajta reꞌenyeꞌen tíꞌitaaca.
\v 44 Ajta naijmiꞌi ɨ cɨye tɨ tíꞌitaaca, ayaa mu hui tiꞌimuaꞌamua maɨjna ɨ tɨ tíꞌitaaca, aꞌini aɨjna ɨ huarej tacaꞌi, capu aɨn ratacaꞌi ɨ cɨye tɨ tyetzicareꞌe silu aij pu jetze maꞌacan ɨ rucɨyeꞌe. Ajta aɨjna ɨ uuva tacaꞌi, capu ajta aɨn ratacaꞌi ɨ jɨꞌɨtzijcaꞌixaꞌa jetze silu aij pu ajta jetze maꞌacan ɨ rucɨyeꞌe. Ayaa xu cheꞌeta sanaꞌa sajta tiꞌijmuaꞌareeran aꞌatɨ tɨ tevijraꞌa pueen tij rɨꞌɨ tiꞌityevi nusu cai saɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ rɨcɨ.
\p
\v 45 ’Aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ rɨꞌɨ tiꞌitevi, aɨ pu hui rɨꞌɨ tiꞌixaxaꞌa, ajta aɨjna tɨ rɨꞌɨ tiꞌixaxaꞌa, au pu maꞌacan tzajtaꞌan aꞌu tɨ eihua yaꞌavaa tɨ xaꞌapɨꞌɨn een. Ajta aɨn tɨ aꞌij puaꞌa tiꞌitevi, aɨ pu aꞌij puaꞌa tiꞌixaxaꞌa, ajta aɨjna tɨ aꞌij puaꞌa tiꞌixaxaꞌa, au pu hui maꞌacan tzajtaꞌan aꞌu tɨ eihua yaꞌavaa tɨ aꞌij puaꞌa een. Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Aꞌatɨ tɨ naꞌa, aɨ pu hui tiꞌixaxaꞌa aɨjna cɨmeꞌe ɨ tɨ raꞌavaa ɨ ru tzajtaꞌa.
\s Aꞌij tɨ nuꞌu saɨj tiꞌijrɨꞌɨre, ajta ɨ saɨj
\r (Mt. 7:24-27)
\p
\v 46 ’Sajta muan, mɨ saj hui cai seyan tiꞌiruure aꞌij nyej tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, aꞌini een cɨn seyan tiꞌinejee tɨcɨn: “Nyavastaraꞌa, nyavastaraꞌa.”
\p
\v 47 ’Ayaa nu hui tyajamuaataꞌixaateꞌesin aꞌini een aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ neetzi jemi mu aꞌuveꞌeme tɨ ij neetzi huanamua, ajta ayan tyuꞌuruuren aꞌij nyej tiꞌixa.
\v 48 Ayaa pu hui een tɨj aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ chiꞌi ájtaahuacaꞌa. Aɨjna ɨ aꞌatɨ, eecan pu ruꞌucaꞌijche tyetyaꞌɨmɨ. Tɨꞌɨqui ráꞌajtaahuacaꞌa ɨ jaxuꞌu ɨ tyetye japua. Matɨꞌɨj mi huatyeviiyacaꞌa. Ajta huatamɨꞌɨyacaꞌa ɨ jatyaꞌana. Aj pu i jetzen ajtyaꞌa ɨ jatyaꞌana ɨ chiꞌi. Ajta aɨn ɨ chiꞌi, capu hui aꞌave aꞌini tyamuaꞌa pu naa rɨꞌɨ tiraꞌajtaahuacaꞌa ɨ aꞌatɨ.
\p
\v 49 ’Ma ajta, aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ ayan tiꞌinyanamua, tɨ puaꞌa cai ayan tyuꞌuruuren aꞌij nyej tiꞌixa, ayaa pu hui een tɨj ɨ saɨj tɨ ajta chiꞌi ájtaahuacaꞌa. Capu ruꞌucaꞌijche tyetyaꞌɨmɨ aɨjna ɨ aꞌatɨ. Matɨꞌɨjta mi huatyeviiyacaꞌa. Ajta huatamɨꞌɨyacaꞌa ɨ atyaꞌana. Tɨꞌɨj jetzen ajtyaꞌa, aj pu i raꞌarai. Nain pu hui tyajaꞌuraii aɨjna ɨ aꞌatɨ.
\c 7
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús tiraahuaa aɨjna ɨ tɨ ravaɨreꞌe aɨjna tɨ anxɨte tieꞌijta
\r (Mt. 8:5-13)
\p
\v 1 Tɨꞌɨj Jesús raatapuaꞌajtacaꞌa tɨ tihueꞌixaatyaꞌacaa ɨ tyaɨte, aj pu i aun áꞌuraa u Capernaum.
\v 2 Au pu saɨj aꞌutyavaacaꞌa xantaaruꞌu tɨ anxɨte tieꞌijta. Aɨjna jemi, seij pu tiꞌicuꞌi tɨ jemin tiꞌivaɨreꞌe. Puꞌuri áꞌameꞌerajcaa. Ajta ɨ xantaaruꞌu, eihua pu raxeꞌevaꞌacaa aɨjna tɨ jemin tiꞌivaɨreꞌe.
\v 3 Tɨꞌɨqui aɨn anxɨte tɨ tieꞌijta, aɨ pu raamuaꞌareeriꞌi aꞌij tɨ tiꞌitɨ ruurajcaa ɨ Jesús. Aj pu i tyaɨte huataij mej mi yaꞌutajeeve. Aɨme ɨ tyaɨte, ai mu aɨn pueenyaꞌa ɨ maj Israel jetze ajtyamaꞌacantacaa, majta ɨ mej tieꞌijtacaa u teyujtaꞌa.
\p
\v 4 Matɨꞌɨj mi aun eꞌireꞌenye aꞌu tɨ Jesús aꞌutyavaacaꞌa. Eihua mu raatyéejee. Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Eecan pu raavijteꞌe paj aꞌumeꞌen jemin aꞌu tɨ eꞌeche pej pi peyan huarɨni aꞌij tɨ timuaatahuaviira.
\p
\v 5 ’Eecan pu hui rɨꞌɨ titájchaꞌɨ aɨjna. Ajta aɨ pu ráꞌajtaahuacaꞌa ɨ teyuu. ―Ayaa mu tiraataꞌixaa.
\p
\v 6 Tɨꞌɨqui Jesús u áꞌumej huaꞌa jamuan. Aa pu vejliꞌi aumaꞌaca, tɨꞌɨj aɨn tɨ anxɨte tieꞌijta, ajta pu ruꞌamiincustyamuaꞌa huataij mej mi meyan tiraataꞌixaa tɨ nuꞌu cai aun aꞌaraꞌasti aujna tɨ eꞌeche. Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Nyavastaraꞌa, capu hui rɨꞌɨ tiraavijteꞌe paj anyaꞌasti.
\v 7 Aɨj pu cɨn, capu ayan tinaꞌamitejtyaꞌacaa tɨ raavijteꞌe nyaj nyaun aꞌatanyén aꞌu paj aꞌutyavaacaꞌa. Tɨ ij cai muamuareꞌeristeꞌe, ayaa papuꞌu hui huarɨni paj raataxaj yee puꞌuri huaruj ɨ tɨ ajemi tiꞌivaɨreꞌe. Tɨ puaꞌa peyan tyuꞌutaxaj, aj pu aɨn rujni ɨ tɨ nye jemi tiꞌivaɨreꞌe.
\p
\v 8 ’Aɨj nu hui cɨn neyan tiꞌimueꞌixaateꞌe aꞌini seij pu tiꞌinyeꞌijteꞌe ineetzi. Nyaa nu nyajta tiꞌitɨj cɨn antinmuaꞌaree; nyajta tihueꞌijteꞌe ɨ xantaaruꞌu. Tɨ puaꞌa seij nyetyuꞌutaijteꞌen yee aricu, aɨ pu ayan rɨni tɨ áꞌumeꞌen. Naꞌari tɨ puaꞌa seij neyan tyuꞌutaꞌixaateꞌen yee mu aꞌutaꞌiyiꞌi, ayaa pu rɨni tɨ mu aꞌuveꞌemeꞌen. Ayaa nu hui tiraataꞌixaateꞌen aɨjna tɨ nyej jemiꞌi tiꞌivaɨreꞌe yee ayaa paj huarɨni. Ajta aɨn, ayaa pu rɨni. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ xantaaruꞌu aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 9 Ajta aɨn Jesús, tɨꞌɨj ayan tiraanamuajriꞌi, eecan pu naa rɨꞌɨ tiraꞌutaseij aɨjna jemi. Tɨꞌɨqui pɨ aꞌureꞌeve tɨ ij huaꞌuseiirajraꞌani ɨ tyaɨte ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, ayun tɨ huatacáꞌa iiya Israel, canu hui aꞌanaj aꞌatɨ huátyau tɨ ayan cheꞌeta naꞌa tyaꞌatzaahuateꞌe tɨj aɨjna ɨ xantaaruꞌu. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\p
\v 10 Majta maɨn ɨ maj tyuꞌutaijtiꞌire, aɨ mu huaraꞌacɨ aꞌu tɨ eꞌeche aɨjna ɨ xantaaruꞌu. Matɨꞌɨj aꞌuréꞌenye, puꞌuri huarújcaa aɨjna tɨ jemin tiꞌivaɨreꞌe.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús raataij tɨ ajtahuaꞌa huatarun ɨ tɨꞌɨrii huamɨꞌɨ
\p
\v 11 Aꞌatzu aꞌatyeeviꞌi, Jesús pu aun aꞌaráꞌa chajtaꞌa tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Naín. Majta mu aꞌucɨj jamuan aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Majta seica ɨ tyaɨte, muiꞌitɨ mu aꞌucɨj jamuan.
\v 12 Muꞌuri vejliꞌi aujuꞌucaa taꞌantyéninyei chajtaꞌana jetze matɨꞌɨj seica antinájchacaꞌa maj mɨꞌɨchi huáchuisimaꞌa. Aɨjna ɨ mɨꞌɨchi, aɨ pu pueenyaꞌa yaujraꞌan ɨ jɨitaꞌa tɨ rusaɨj. Aɨ puꞌu caj pɨtiꞌiyaujraꞌantacaꞌa tɨ tyaatacan. Eihua mu tyaɨte jamuan huajuꞌucaa.
\p
\v 13 Tɨꞌɨj Jesús raaseij, eihua pu huataujxaamɨste jemin ɨ jɨitaꞌa. Aj pu i ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Capaj ayeinya.
\p
\v 14 Tɨꞌɨqui ajtyáxɨɨracaꞌa. Aj pu i raꞌajtamuárej ɨ cɨye tɨ japuan aꞌujcáꞌa aɨjna tɨ huamɨꞌɨ. Majta maɨn ɨ maj ráachuisimaꞌa, aɨ mu huatyahuiixɨ. Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Muaa, tyamueij, ayaa nu tiꞌimueꞌixaateꞌe yee: Ajchesi. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa.
\p
\v 15 Ajta aɨn tɨ huamɨꞌɨ, aɨ pu aꞌujyeijxɨ. Aj pu i autyejche tɨ tyuꞌutaxaj. Tɨꞌɨqui Jesús raatatui ɨ naanajraꞌan.
\v 16 Matɨꞌɨj mi naimiꞌi naa rɨꞌɨ tiraꞌutaseij aꞌij tɨ tiꞌitɨj huáruu ɨ Jesús. Eecan pu utyaavatzɨ ɨ huaꞌa tzajtaꞌa. Matɨꞌɨj mi rɨꞌɨ tyuꞌutaꞌa ɨ Dioj jemi. Ayaa mu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Aꞌatɨ pu hui huataseijre itejmi jemi tɨ vaꞌacan cɨn tiꞌityejvee, ajta tɨ Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa. Puꞌuri mu aꞌuveꞌeme ɨ Dioj tɨ ij huaꞌutyavaɨreꞌen ɨ rutyaɨtestyamuaꞌa.
\p
\v 17 Nainjapua mu raamuaꞌareeriꞌi aꞌij tɨ tiꞌitɨ huarɨj aɨjna ɨ Jesús. Nainjapua tɨj naꞌa aun tɨ huatacáꞌa u Judeeya, ajta ayée tɨ huacáꞌa, naimiꞌi mu raamuaꞌareeriꞌi.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Juan huaꞌutaityacaꞌa ɨ Jesús jemi
\r (Mt. 11:2-19)
\p
\v 18 Majta maɨn ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa aɨjna ɨ Juan tɨ huaꞌamuaɨꞌɨhuaca, aɨ mu raataꞌixaa aꞌij tɨ Jesús rɨjcaa. Tɨꞌɨqui huaꞌapuaca huatajee aɨjna ɨ Juan.
\v 19 Aj pu i huaꞌutaityacaꞌa mej mi raataihuaꞌu aɨjna ɨ Jesús yee ni qui muaa paɨn pueen aɨjna tɨ nuꞌu meꞌe veꞌeme, naꞌari ayan ruxeꞌeveꞌe tej seij huachuꞌeveꞌen. Matɨꞌɨj mi aꞌucɨj.
\v 20 Matɨꞌɨj mi aun eꞌireꞌenye aꞌu tɨ aꞌutyavaacaꞌa aɨjna ɨ Jesús. Matɨꞌɨj mi meyan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aɨjna ɨ Juan tɨ huaꞌamuaɨꞌɨhuaca, aɨ pu hui tyajaꞌutaityacaꞌa tyej ti teyan timuaataihuaꞌu yee: “¿Ni qui muaa paɨn pueen aɨjna tɨ meꞌe veꞌeme naꞌari tyauj seij chuꞌevaꞌa?” ―Ayaa mu tiraataꞌixaa.
\p
\v 21 Ajta aɨn ɨ Jesús, auchan pu muiꞌicaca tyuꞌuhuaa ɨ maj tíꞌicucuiꞌicaa, ajta seica ɨ maj cai reꞌenyaꞌa ɨ rujetze, ajta ɨ maj tiyaaruꞌu huaꞌa tzajtaꞌa seijraꞌacaa. Ajta aɨme ɨ maj aracucuꞌunijmee, aɨ pu tihuaꞌuhuaa mej mi majtahuaꞌa atanyéjnyeꞌere.
\p
\v 22 Tɨꞌɨqui Jesús ayan tihaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ tɨ Juan huaꞌutaityacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Sericu muan. Sataꞌaj aꞌujuꞌun ɨ Juan jemi, sataꞌaj tiraataꞌixaateꞌen aꞌij sej seri tyuꞌuseij, aꞌij sej seri tyuꞌunamuajriꞌi yee aɨme ɨ maj aracucuꞌunijmee, aɨ mu hui muꞌuri majtahuaꞌa mauunyejnyeꞌe. Majta aɨme ɨ maj anacɨyaaxaviꞌijmee, aɨ mu muꞌuritahuaꞌa áꞌujhuaꞌan. Majta aɨme ɨ maj tijcúcuiꞌinyacaꞌa maɨjna cɨmeꞌe tɨ tinyajxɨ huaꞌahueꞌiraꞌa jetze, tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn leepra, muꞌuri huarúj. Majta aɨme, ɨ maj nacuxaꞌitacaꞌa, muꞌuritahuaꞌa huityánajcaꞌamua. Majta aɨme ɨ mej meri huacuii, muꞌuri majtahuaꞌa manaꞌa huatarú. Nyajta hui tihuaꞌutaꞌixaateꞌesin aɨme ɨ maj cai aꞌij teꞌeviicueꞌi aɨjna cɨmeꞌe ɨ nyuucari ɨ maj cɨn huataujtyamuaꞌaveꞌen.
\p
\v 23 ’Rɨꞌɨ pu hui tiraataꞌasin aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ cai aꞌij puaꞌa tiraataꞌan ma nuuraiini, aɨjna cɨmeꞌe tɨ cai cheꞌe teꞌeviicueꞌi neetzi jemi. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 24 Matɨꞌɨj mi aꞌucɨj aɨme ɨ maj Juan jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Tɨꞌɨqui Jesús autyejche tɨ tihuéꞌitii ɨ tyaɨte aɨjna cɨmeꞌe ɨ Juan. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―¿Tiꞌitajni sej aꞌutyeeseij saujna ɨtzitá? ¿Ni qui huiini xámueꞌi u saꞌuseij tɨ aaca raruꞌuxanteꞌe? Caxu xaa nyaꞌu.
\v 25 Caꞌɨn, ¿tiꞌitajni sanaꞌa hui aꞌutyeeseij? ¿Caꞌɨn aꞌatɨ sanaꞌa u aꞌutyeeseij tɨ reꞌenyeꞌen tyaꞌucaavɨ? Caxu xaa nyaꞌu, aꞌini xuꞌuri ramuaꞌaree tɨcɨn aɨme mej meyan reꞌenyeꞌen tyaꞌucavɨ́ɨtɨmee, majta aɨme tɨ huaꞌaraanajchi naijmiꞌi tɨj naꞌa tɨ tiꞌinajchi, au mu eꞌeche aꞌu maj rey eꞌeche.
\p
\v 26 ’Ari tɨ puaꞌa sacai saɨjna aꞌutyeeseij, ¿tiꞌitajni sanaꞌa aꞌutyeeseij? ¿Ni qui hui saɨj tɨ Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa? Ee tzɨteꞌe, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe yee aɨ pu pɨrɨcɨ. Ajta aɨn, eitzeꞌe pu vaꞌacan cɨn tiꞌityejvee.
\v 27 Ai pu hui aɨn pueen ɨ tɨ cɨmeꞌen raꞌaxa ɨ yuꞌuxari jetze tɨcɨn:
\q Nyaa nu hui seij anacai huataíti tɨ huataseijreꞌesin pacai muaa.
\q Aɨ pu rɨꞌɨ huaꞌaruuren ɨ tyaɨte mej mi muaꞌancureꞌeviꞌitɨn mueetzi.
\p
\v 28 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe yee aɨme tzajtaꞌa naijmiꞌi ɨ tyaɨte ɨ maj huataseijre iiyan chaanaca japua, capu aꞌatɨ aꞌanaj teꞌentyajrupi tiꞌitɨj cɨmeꞌe tɨ eitzeꞌe veꞌe cai ɨ tɨ cɨn tiꞌityejvee aɨjna ɨ Juan. Ma ajta, aɨn tɨ eitzeꞌe cɨleꞌenyaꞌa cɨn tiꞌityejvee ɨ Dioj jemi, eitzeꞌe pu hui vaꞌacan cɨn tiꞌityavaa aꞌame aɨjna ɨ aꞌatɨ cai aɨjna ɨ Juan ajna xɨcajraꞌa jetze tɨ Dioj ayan autyéchesin tɨ tyuꞌutaijta nainjapua.
\p
\v 29 ’Majta naijmiꞌi ɨ maj raanamuajriꞌi aꞌij tɨ tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Juan, aɨ mu hui raꞌancuraꞌa aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe ɨ Dioj maɨjna cɨmeꞌe tɨ Juan huaꞌumuaɨꞌɨhua. Ayaa mu cheꞌeta manaꞌa raꞌancuraꞌa aɨme mej tiꞌityejiꞌivi.
\p
\v 30 ’Majta hui aɨme ɨ fariseos, majta aɨme ɨ mej tyuꞌujmuaꞌate ɨ yuꞌuxari jetze tɨ Maisée raꞌuyuꞌuxacaꞌa, aɨ mu hui ratityacaꞌa aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe ɨ Dioj aꞌini camu huaujmuaɨꞌɨhuacaꞌa ɨ Juan jemi. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 31 Ajtahuaꞌa saɨque pu ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini nyanaꞌa tiraataxaj yee ayaa mu eꞌen aɨme ɨ tyaɨte ijii maj huátyaamua? ¿Ni cai meꞌe tiꞌitɨ tɨ ayan een cumu aɨme?
\p
\v 32 ’Ayaa mu hui eꞌen matɨj ɨ tɨꞌɨrii maj aj vejliꞌi aꞌujti aꞌu maj tyajaꞌatua. Aɨ mu meyan tihuaꞌatajíꞌivi ɨ seica tɨcɨn: “Tetyuꞌutacɨꞌɨsite sej si tyuꞌutyeenyeꞌen, ma sajta cai, caxu tyuꞌutyeenye. Tyajta tu tyuꞌutachuiicacaꞌa tɨ tyuꞌuxaamɨsteꞌe cɨmeꞌe, ma sajta cai, caxu huaujyeinyacaꞌa.”
\p
\v 33 ’Ayaa nu neyan tyajaꞌamueꞌixaateꞌe aꞌini aɨjna ɨ Juan, tɨꞌɨj aɨn yee uveꞌenye, capu hui pan cuaꞌaca, capu ajta viinu yaꞌaca. Sajta muaan, ayaa xu eꞌen matɨj aɨme ɨ tɨꞌɨrii saɨjna cɨmeꞌe sej seyan tiꞌixa saɨjna cɨmeꞌen ɨ Juan tɨcɨn: “Tiyaaruꞌu pu tzajtaꞌan seijreꞌe.”
\p
\v 34 ’Nyajta inyaa, i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte, nyaa nu tiꞌicuaꞌaca, nyajta yaꞌaca. Sajta muan, ayaa xu tiꞌixa neetzi cɨmeꞌen yee huapɨꞌɨ nu tiꞌicuaꞌaca, nyajta nyatahueiveꞌe. Ayaa xu sajta tiꞌixa tɨcɨn yee yaꞌacui huatyejvee huaꞌamiincu aɨme mej tiꞌityejiꞌivi, ajta aɨme mej aꞌij puaꞌa titetyújchaꞌɨ.
\v 35 Aɨjna tɨ Dioj jemi rɨꞌɨ metyáumuaꞌaree, aɨ mu hui ramuaꞌareeran ɨ yaujmuaꞌameꞌen ɨ maj rɨꞌɨ metityaumuámuaꞌaree ɨ Dioj jemi. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús aꞌutyavaacaꞌa aꞌu tɨ eꞌeche ɨ Simón tɨ fariseo pueenyaꞌa
\p
\v 36 Ayaa pu aꞌanaj tyujuꞌurɨj. Seij pu raataꞌinee aɨjna ɨ Jesús tɨ jamuan tyuꞌucuaꞌani. Aɨjna ɨ aꞌatɨ, fariseo pu pueen. Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Simón. Aj pu i Jesús a aꞌuraꞌahuiixɨ aꞌu tɨ meesa vejliꞌi aꞌutyejvee aꞌij mej tiraaxaꞌapɨꞌɨntariꞌiriꞌi aɨjna tɨ raataꞌinee.
\p
\v 37 Meenti aɨn jɨitaꞌa, au pu aꞌutyavaacaꞌa. Eihua pu aꞌij puaꞌa tiꞌityújchaɨcaꞌa aɨjna ɨ Dioj jemi. Tɨꞌɨqui aɨ raamuaꞌareeriꞌi tɨcɨn au pu tyajaꞌacuaꞌa fariseo tɨ eꞌeche aɨjna ɨ Jesús. Aj pu i tetej limeetajraꞌa pu avaꞌajaj. Tiꞌitɨ pu urajmuaa tɨ naa tyáaráꞌi.
\v 38 Tɨꞌɨqui a vejliꞌi aꞌutyeechaxɨ aꞌu tɨ Jesús anuꞌuhuaráꞌacaꞌa ɨ meesa jetze. Ruyeinyacaꞌa aɨjna ɨ jɨitaꞌa. Tɨꞌɨqui Jesús ɨɨca jetze títzutixɨ ɨ tɨ aꞌitajáꞌaraꞌata ayeꞌicaa aɨjna ɨ jɨitaꞌa. Tɨꞌɨqui rucɨpua cɨn racahuatziꞌiriꞌi, ajta raꞌanávisiitɨmuaa. Tɨꞌɨqui ɨɨcajraꞌan jetze racaaxɨre aɨjna tɨ naa tyáaráꞌi.
\p
\v 39 Ajta aɨn fariseo tɨ Jesús huataꞌinyee, tɨꞌɨj raaseij aꞌij tɨ rɨjcaa aɨjna ɨ jɨitaꞌa, ayaa pu tiꞌimuajcaa ɨ rutzajtaꞌa tɨcɨn: “Tɨ puaꞌa amɨn pueenyeꞌen tevi saɨj tɨ Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa, aɨ pu hui ramuaꞌareeran tiꞌitɨ tɨ tevijraꞌan pɨrɨcɨ aɨjna ɨ jɨitaꞌa tɨ aꞌij puaꞌa tiꞌityujchaꞌɨ Dioj jemi.”
\p
\v 40 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Simón, tiꞌitɨj nu muaataꞌixaateꞌesin.
\p Ayaa pu tyuꞌutanyúu aɨjna ɨ Simón tɨcɨn:
\p ―Maeestru, pataꞌaj naataꞌixaateꞌen.
\p
\v 41 Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Seica mu nuꞌu hui tiraꞌachaɨraꞌacaa maɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ tumin huaꞌutanyáɨjte, aɨme maj huaꞌapua. Seij pu nuꞌu ayan tiraꞌachaɨraꞌacaa aꞌachu cumu anxɨ cieentu ɨ tumin. Ajta ɨ saɨj, ayaa pu nuꞌu tiraꞌachaɨraꞌacaa aꞌachu cumu muaacua jetze ɨ tumin.
\p
\v 42 ’Aꞌini camu aꞌatzu tiꞌituavaꞌa ɨ maj cɨn tiraanajchiteꞌen, aɨ pu nuꞌu hui tihuaꞌutauuniꞌiriꞌi aɨme ɨ maj huaꞌapua aꞌachu maj caj tiraꞌachaɨraꞌacaa. Maꞌacui xaa, ¿aꞌini tiꞌimuaꞌamitejteꞌe? ¿Aꞌataani hui eitzeꞌe raxeꞌevaꞌa aꞌame aɨjna tɨ huaꞌutauuniꞌiriꞌi? ―Ayaa pu Jesús tiraataihuaꞌuriꞌi.
\p
\v 43 Ajta aɨn ɨ Simón, ayaa pu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu tinaꞌamitejteꞌe ineetzi aɨjna cɨmeꞌe tɨ tihuaꞌutauuniꞌiriꞌi, aɨ pu hui eitzeꞌe raxeꞌevaꞌa aꞌame aɨjna tɨ eitzeꞌe tiraꞌachaɨraꞌacaa aꞌini eitzeꞌe pu tiraatauuniꞌiriꞌi.
\p Jesús pu ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Xaꞌapɨꞌɨn pej hui tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\p
\v 44 Aj pu i pɨ aꞌureꞌeve tɨ ij raaseij aɨjna ɨ jɨitaꞌa. Aj pu i ayan tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Simón tɨcɨn:
\p ―¿Ni pacai raseij peijna i jɨitaꞌa? Nyaa nu utyajrupi iiyu pe eꞌeche. Capaj racaaxɨre ɨ jaj ɨ nyaɨɨca jetze. Ma ajtaꞌi amɨn ɨ jɨitaꞌa, aɨ pu hui naꞌanaɨɨriꞌi nyaɨɨca jetze aɨjna cɨmeꞌe tɨ aꞌitajaꞌaraꞌatajyeꞌica. Ajta naꞌanáhuatziꞌiriꞌi ɨ rucɨpua cɨmeꞌe.
\p
\v 45 ’Muaa paj hui cai nuꞌityevisiitɨmuaa. Ma ajtaꞌi amɨn mɨ jɨitaꞌa, tɨj naꞌa tɨ huiityajrupi yu chiꞌita, aɨ pu naꞌanávisiitɨmuaa ɨ nyaɨɨca jetze.
\v 46 Muaa paj cai naꞌavaꞌaxɨriꞌiriꞌi tiꞌitɨ aceiti yen nyamuutzeꞌe. Ma ajtaꞌi amɨn, aɨ pu hui naꞌanaxɨriꞌiriꞌi ɨ nyaɨɨca jetze tiꞌitɨ tɨ naa tyáaráꞌi.
\p
\v 47 ’Aɨj nu cɨn neyan tiꞌimueꞌixaateꞌe. Aɨ pu eihua autyajturaa ɨ Dioj jemi. Nyajta nu nain tiraatauuniꞌiriꞌi aꞌini eihua pu nyexeꞌevaꞌa aꞌaraa. Ma pajta muaa, mɨ nyaj cɨj caj timuaatauuniꞌiriꞌi, muaa paj hui cɨj caj tiꞌinyexeꞌeveꞌe. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa.
\p
\v 48 Ajta Jesús pu ayan tiraataꞌixaa aɨjna ɨ jɨitaꞌa tɨcɨn:
\p ―Nuꞌuri hui timuaatauuniꞌiriꞌi ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi.
\p
\v 49 Majta maɨn ɨ seica ɨ tɨ huaꞌutaꞌinee, matɨꞌɨj meyan tiraanamuajriꞌi, matɨꞌɨj mi autyajhuii mej tiꞌihuáurihuaꞌu, tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌataani pueen amɨjna mɨ tɨ tihuaꞌutauuniꞌira aɨjna cɨmeꞌe ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi? ―Ayaa mu tyuꞌurihuaꞌuracaꞌa.
\p
\v 50 Ajta Jesús ayan tiraataꞌixaa aɨjna ɨ jɨitaꞌa tɨcɨn:
\p ―Puꞌuri Dioj mueꞌirajtuaa aꞌini petyaꞌatzaahuateꞌe muaa. Aricu hui aꞌuraꞌa axaahua. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa.
\c 8
\s Majta nuꞌu aɨme ɨ juuca ɨ maj ravaɨraꞌacaa maɨjna ɨ Jesús
\p
\v 1 Tɨꞌɨj ayan tyujuꞌurɨj, au pu áꞌuchaꞌacanyaꞌa tɨj naꞌa aun maj huachaatɨme ɨ chajtaꞌana jetze, ajta aꞌɨmɨ maj huachaatɨme. Jesús pu tihueꞌitiiriꞌi aɨjna ɨ nyuucari ɨ maj cɨn huataujtyamuaꞌaveꞌesin, tɨ cɨmeꞌen raxa ɨ Dioj tɨ nainjapua tieꞌijta. Majta mu áꞌujhuaꞌanyaꞌa aɨme ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase.
\v 2 Majta seica jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa ma juuca, ɨ tɨ Jesús tihuaꞌuhuaa, ajta aɨme ɨ tɨ huaꞌa jetze tiyaaruꞌuse huatamuari. Ai mu aɨn pueen aɨjna ɨ Mariiya, mej meyan ratamuaꞌamua tɨcɨn Magdala tɨ eꞌemaꞌacan. Aɨjna jetze ɨ jɨitaꞌa, aɨj mu jetze huiiraacɨ ɨ tiyaaruꞌuse ɨ maj arahuaꞌapua araꞌase.
\p
\v 3 Seij pu ajta áꞌuchaꞌacanyaꞌa tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Juana, ɨraꞌaraꞌan pu pueen aɨjna ɨ Chuza, ɨ tɨ tiꞌityejvee ɨ Herodes jemi. Ajtahuaꞌa seij, aɨjna ɨ Susana, majta eihua, ma muiꞌitɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Aɨ mu majta ravaɨraꞌacaa maɨjna ɨ Jesús, majta aɨme ɨ seica ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase maɨjna cɨmeꞌe ɨ mej tíꞌijchaɨcaꞌa aɨme ɨ juuca.
\s Aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ nuꞌu tiꞌihuastyaꞌacaꞌa
\r (Mt. 13:1-9; Mr. 4:1-9)
\p
\v 4 Majta ɨ tyaɨte maj aꞌɨmɨ aꞌuchaatɨme, maucheꞌe mu ajtyáxɨɨrijmaꞌacaa. Au mu aꞌarácɨꞌɨcaꞌa seij chajtaꞌana jetze, ajtahuaꞌa seij, ajtahuaꞌa seij. Matɨꞌɨj mauj aꞌaváꞌacɨꞌɨcaꞌa, Jesús pu ayan tyuꞌutamuaritacaꞌa tɨcɨn:
\p
\v 5 ―Aꞌatɨ tɨ nuꞌu hui tiꞌihuastyahuaꞌa, u pu nuꞌu aꞌumej tɨ tyajaꞌahuasteꞌen. Aa pu aumaꞌacaa ratáhuaꞌaná ɨ imueꞌeri. Seica pu nuꞌu juye jetze huavatzɨ́jraa. Matɨꞌɨj mi japuan huachaacajraa aɨme ɨ tyaɨte. Majta pinaꞌase, utyaꞌɨmɨ mu aꞌicaráꞌaravaꞌa. Aa maꞌuráasajráꞌa maráacuaa.
\p
\v 6 ’Ajta seica ɨ imueꞌeri, au pu nuꞌu hui huavatzɨ́jraa tetej tzajtaꞌa. Tɨꞌɨj ajnyajxɨ, aj pu i huaraꞌataa ɨ xɨcaj cɨmeꞌe aꞌini capu huaráanajyeꞌicaa.
\p
\v 7 ’Ajta seica ɨ imueꞌeri, au pu nuꞌu huavatzɨ́jraa aꞌu tɨ aꞌutzicareꞌejmee. Ajta aɨn ɨ tzicareꞌe, aɨ pu nuꞌu huavaujse jamuan ɨ imueꞌeri. Capu tyuꞌutaꞌa ɨ imueꞌeri tɨ tyeꞌejnyajxɨꞌɨn.
\p
\v 8 ’Ajta seica ɨ imueꞌeri, aa pu nuꞌu huavatzɨ́jraa aꞌu tɨ aꞌuréꞌen ɨ chuej. Naimiꞌi pu hui huanyej. Eihua pu nuꞌu tyuꞌucɨɨracaꞌa. Eihua pu eitzeꞌe eꞌirajraa cai ɨ seica tɨ raahuaste. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p Tɨꞌɨj raatapuaꞌajtacaꞌa tɨ tyuꞌutaxajtacaꞌa, aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa caꞌanin cɨmeꞌe, tɨcɨn:
\p ―Mɨ saj huitánajcaꞌamua, xaanamuajriꞌi hui tyamuaꞌa naa. Yaa puꞌu.
\s Tɨ nuꞌu aɨjna cɨn tihueꞌitiiriꞌi ɨ nyuucari
\r (Mt. 13:10-17; Mr. 4:10-12)
\p
\v 9 Majta aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, aɨ mu raataihuaꞌuriꞌi aꞌij tɨ huataujmuaꞌa aɨjna ɨ nyuucari tɨ raatamuaritacaꞌa.
\v 10 Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Dioj pu amuaataꞌa sej yauꞌeitaa xaꞌaraꞌani ɨ tɨ ruꞌavaa ɨ Dioj jemi aɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ aɨn tieꞌijta. Ma ajta ɨ seica, canu hui aꞌahuauritaacan cɨn tihuaꞌutaꞌixaateꞌesin, silu cueentu nuꞌu cɨmeꞌen tihuaꞌutaꞌixaateꞌesin tɨ ij ayan tihuaꞌuruuren tɨ ayan teꞌeyuꞌusiꞌi tɨcɨn:
\q Muan xu nuꞌu xaa maunyéjnyeꞌeri xaꞌajuꞌun.
\q Aru, caxu tiꞌitɨj seijran.
\q Muan xu xaa raanamua.
\q Aru caxu hui yauꞌeitaa xaꞌaraꞌani.
\s Jesús pu ayan tihueꞌixaateꞌe aꞌij tɨ huataujmuaꞌa ɨ nyuucari
\r (Mt. 13:18-23; Mr. 4:13-20)
\p
\v 11 ’Aɨjna ɨ nyuucari nyaj raataxajtacaꞌa, ayaa pu hui huataujmuaꞌa. Ɨ imueꞌeri, ayaa pu een tɨj ɨ nyuucari tɨ Dioj jemi eꞌemaꞌacan.
\p
\v 12 ’Ajta ɨ imueꞌeri tɨ huavatzɨ́jraa juye jetze, ayaa pu een matɨj aɨme ɨ maj ranamua ɨ nyuucari tɨ Dioj jemi eꞌemaꞌacan. Ajta aɨn tiyaaruꞌu, aɨ pu hui aꞌuréꞌenyen, tihuaꞌariꞌira ɨ nyuucari tɨ huaꞌa tzajtaꞌa huatyajturaa. Ayaa pu rɨcɨ mej mi cai ráꞌantzaahuateꞌen, tɨ ij cai Dioj hueꞌirajtuaani.
\p
\v 13 ’Ajta aɨjna ɨ tɨ tetej tzajtaꞌa huavatzɨ́jraa, ayaa pu hui een matɨj aɨme ɨ maj huataujtyamuaꞌave matɨꞌɨj anacai raanamuajriꞌi. Ma majta aɨme, camu aꞌatzu teꞌeviicueꞌi. Aꞌatzu mu aꞌatee mej tyaꞌatzaahuateꞌe. Aru tɨꞌɨjta tyajaꞌureꞌenyen ajna xɨcajraꞌa mej jetzen tirajpueitzi, camu cheꞌe tyaꞌutaviicueꞌi. Caꞌanacan mu má rúujɨsin.
\p
\v 14 ’Ajta aɨjna ɨ imueꞌeri tɨ aun huavatzɨ́jraa tzicareꞌe tzajtaꞌa, ayaa pu hui een matɨj aɨme ɨ maj ranamua ɨ nyuucari. Aru aɨme, meenti mauj yan huatyáuu iiyan chaanaca japua, eecan mu aꞌij tyaꞌujmuaꞌate maɨjna cɨmeꞌe ɨ tɨ huaꞌamuareꞌeristeꞌe naꞌari aɨjna cɨmeꞌe ɨ mej eihua tíꞌijchaꞌɨ caꞌɨn aɨjna cɨmeꞌe ɨ tɨ huaꞌaraanajchi tɨ naa seijreꞌe. Aɨj pu cɨn camu arauraste mej eihua rɨꞌɨ tyuꞌutatuiireꞌen ɨ Dioj jemi.
\p
\v 15 ’Ajta aɨjna ɨ imueꞌeri tɨ aun nuꞌu huavatzɨ́jraa ɨ chuej japua aꞌutɨ aꞌuréꞌen, ayaa pu een tɨj aɨme ɨ maj urareꞌenyejmee ɨ rutzajtaꞌa, majta áꞌujcaꞌanye ruxéꞌeviꞌiraꞌa cɨmeꞌe tɨ Dioj huaꞌutaij nain cɨmeꞌe. Aɨ mu hui ranamua ɨ nyuucari, majta ruꞌutyaꞌan ɨ rutzajtaꞌa. Majta tyaꞌutaviicueꞌi. Ayaa mu een cɨn huarɨn, eihua mu rɨꞌɨ tyuꞌutatuireꞌesin ɨ Dioj jemi.
\s Aɨj nuꞌu cɨn tiꞌivaɨreꞌe aɨjna ɨ aparaatu
\r (Mr. 4:21-25)
\p
\v 16 ’¿Aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe muejmi aɨjna cɨmeꞌen ɨ aꞌatɨ tɨ hui aparaatu tiꞌitɨ tichaꞌɨ? Tɨꞌɨj ráꞌajtaira, ¿aꞌuni jetze iyaꞌaruuren? ¿Ni qui xaꞌari tzajtaꞌa ruutyéchajtza naꞌari caama jete yeꞌiráchajtza? Capu xaa nyaꞌu. Aꞌatɨ tɨ naꞌa an pu ɨmɨ yaꞌujchájtza mej mi atanyeere ɨ taij cɨmeꞌe ɨ maj utyaruꞌipi.
\v 17 Ajta, naijmiꞌi tɨj naꞌa maj aviitzi cɨn meyan rɨcɨ ɨ tyaɨte, capu hui ayan eenyaꞌa aꞌame. Aɨ mu xaa hui ramuaꞌareeran tɨꞌɨj Dioj me eijreꞌe raataseijrata.
\p
\v 18 ’Rɨꞌɨ xuꞌu muan sej si tyamuaꞌa naa tiraanamua, aꞌini tɨ puaꞌa aꞌatɨ tiꞌitɨ tichaꞌɨ ɨ Dioj jemi, Dioj pu eitzeꞌe tiraataꞌasin. Ajta aɨn tɨ cai tiꞌitɨj tichaꞌɨ ɨ Dioj jemi, Dioj pu hui ráꞌariꞌira aɨjna ɨ tɨ ayan tiraꞌamitejteꞌe tɨ nuꞌu tíꞌijchaꞌɨ. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Ɨ maj nuꞌu tyaɨtestyamuaꞌameꞌen pueen ɨ Jesús
\r (Mt. 12:46-50; Mr. 3:31-35)
\p
\v 19 Ajta aɨn naanajraꞌan ɨ Jesús, majta ihuaamuaꞌameꞌen, aɨ mu eꞌireꞌenye mej mi raaseij. Aru, capu huatarɨꞌɨristaracaꞌa maj ajtyaxɨɨre a vejliꞌi jemin aꞌini eihua mu tyaɨte aityáuucaꞌa taꞌapueerta.
\v 20 Aꞌatɨ pu ayan tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Ma puaꞌaque mu aꞌutyáuu aꞌanaana, majta aꞌihuaamuaꞌa. Mejxeꞌeveꞌe mej muaaseij.
\p
\v 21 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Ai mu hui aɨn pueen ɨ ninaana, majta ɨ nyeꞌihuaamuaꞌa, aɨme ɨ maj ranamua ɨ nyuucari tɨ Dioj jemi eꞌemaꞌacan, majta meyan rɨꞌɨ tiraꞌastijreꞌe aꞌij tɨ tyuꞌujxeꞌeveꞌe. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús raatyápuaꞌari ɨ aaca
\r (Mt. 8:23-27; Mr. 4:35-41)
\p
\v 22 Aꞌanaj tɨ ayan tyujuꞌurɨj. Jesús pu ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa tɨcɨn:
\p ―Ticheꞌe antacɨɨnye u jetze pujmeꞌen aꞌu tɨ aꞌalaguun.
\p Matɨꞌɨj mi atyaacɨ ɨ baarcu jetze. Matɨꞌɨj mi aꞌucɨj.
\v 23 Maucheꞌe mu jaj japua huajuꞌucaa, tɨꞌɨqui huatacu aɨjna ɨ Jesús. Tɨꞌɨqui huataꞌaacaracaꞌa, ajta eihua pu atyáxɨjrihuaꞌa ɨ jaj ɨ baarcu jetze. Muꞌuri tɨn aꞌucaruti.
\p
\v 24 Majta aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, aɨ mu yaꞌujɨste aɨjna ɨ Jesús. Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Maeestru, Tuꞌuri hui tɨn áꞌajamɨn.
\p Ajta aɨn Jesús, aɨ pu ajche. Tɨꞌɨqui raataꞌijmɨjriꞌi ɨ aaca, ajta apuutzari tɨ tyujtaꞌahuaꞌa. Cɨmeꞌen puꞌu raataꞌijmɨjriꞌi, aj pu i huatyapuaꞌaracaꞌa. Tɨꞌɨqui naa hueꞌeenyaꞌa aꞌaraa.
\p
\v 25 Tɨꞌɨqui ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini een cɨn sacai tyaꞌatzaahuateꞌe?
\p Ajta aɨme jemi, eecan utyaavatzɨ ɨ huaꞌa tzajtaꞌa. Eecan mu majta aꞌij puaꞌa tiraꞌutaseij. Ayaa mu tyuꞌurihuaꞌuracaꞌa tɨcɨn:
\p ―¿Tiꞌitaani tevijraꞌa pueen amɨjna? Aɨ pu hui tihueꞌijteꞌe ɨ aaca, ajta ɨ jaj, majta hui ráꞌantzaahua.
\s Ɨ aꞌatɨ tɨ nuꞌu Gadara eꞌemaꞌacan
\r (Mt. 8:28-34; Mr. 5:1-20)
\p
\v 26 Matɨꞌɨj antacɨj, au mu aꞌaráꞌa au tɨ huatacáꞌa u Gadara. U jetze pujmeꞌen eꞌeseijreꞌe u Galileeya.
\v 27 Tɨꞌɨqui Jesús aꞌitáraa ɨ baarcu jetze. Aj pu i seij raꞌantinajchacaꞌa. Au pu eꞌemaꞌacan ɨ chajtaꞌana jetze aɨjna ɨ aꞌatɨ. Tiyaaruꞌuse pu tzajtaꞌan seijreꞌe. Puꞌuri aꞌatee tɨ cai tíꞌityechajca aɨjna ɨ aꞌatɨ. Capu ajta chiꞌi jetze chajcaꞌa. Au puꞌu eꞌechajcaꞌa aꞌu maj mɨꞌɨchite aꞌaváꞌanaamɨca.
\p
\v 28 Tɨꞌɨj raaseij aɨjna ɨ Jesús, an pu aꞌarajve ɨɨcajraꞌan jetze ɨ Jesús. Eecan pu huajijhuacaꞌa aɨjna ɨ aꞌatɨ. Aj pu i ayan tiraatajee caꞌanin cɨmeꞌe tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini tiꞌitɨ petyaruuren ineetzi jemi, Jesús, ɨ pej yaujraꞌan pɨrɨcɨ ɨ Dioj tɨ tajapua eꞌeseijreꞌe? Ayaa nu hui tiꞌimuahuavii. Capej hui pueijtzi naataꞌacareꞌen.
\p
\v 29 Ayaa pu aɨn aꞌatɨ tiraatahuaviiriꞌi aɨjna ɨ Jesús aɨjna cɨmeꞌe tɨ aɨn Jesús ari tiraataij aɨjna ɨ tiyaaruꞌu tɨ nuꞌu huiirajraꞌani ɨ tevi jetze. Muꞌi pu tiyaaruꞌu raatyeeviꞌi aɨjna ɨ aꞌatɨ. Majta aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj aun eꞌechajcaꞌa, aɨ mu raꞌanajɨꞌɨquihuaꞌa muajcaꞌaraꞌaraꞌan jetze, majta ɨɨcajraꞌan jetze alaampi cɨmeꞌe. Majta raatyaꞌavaatacaꞌa.
\p Ajta aɨn ɨ tevi, tɨꞌɨj pɨ naꞌa pu irajtzáꞌanaꞌa aꞌalaampi, ajta me iyauruti aꞌu tɨ cai eꞌe tiꞌitɨ aꞌini tiyaaruꞌu pu tzajtaꞌan seijreꞌe.
\p
\v 30 Tɨꞌɨqui Jesús ayan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini puaꞌantyahuaa muaa?
\p Ayaa pu tyuꞌutanyúu aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨcɨn:
\p ―I tyej sei viꞌiraꞌa araꞌase.
\p Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna cɨmeꞌe ɨ maj muiꞌitɨ tzajtaꞌan seijreꞌe ɨ tiyaaruꞌuse.
\v 31 Majta aɨme ɨ tiyaaruꞌuse, eihua mu rájhuaviiriꞌi aɨjna ɨ Jesús tɨ ij aɨn cai huaꞌutaite maj áꞌucɨɨnye tɨ eꞌetyacun aꞌu maj aꞌanamiꞌi ɨ tiyaaruꞌuse.
\p
\v 32 Meenti a vejliꞌi, tuiixute maꞌacɨɨnye, aa mu tyajaꞌucuaꞌanen jɨri jetze. Majta aɨme tiyaaruꞌuse, ayaa mu tirajhuaviiriꞌi maɨjna ɨ Jesús tɨ huaꞌutaꞌan mej mi tuiixute tzajtaꞌa aꞌutyarute. Aj pu i huaꞌutaꞌa.
\v 33 Matɨꞌɨj huiiraacɨ ɨ tevi jetze, matɨꞌɨj mi aꞌuruáachajraa caꞌanin cɨmeꞌe. Matɨꞌɨj mi aꞌutyajrupi ɨ tuiixute tzajtaꞌa. Majta maɨn tuiixute aꞌuruáachajraa. Matɨꞌɨj mi ancaavatzɨ aꞌu tɨ ancatee. Matɨꞌɨj mi aataꞌa atyáavatzɨ. Matɨꞌɨj mi aꞌujamɨ.
\p
\v 34 Majta aɨme ɨ maj huaꞌachaɨcaꞌa ɨ tuiixute, matɨꞌɨj raaseij aꞌij tɨ tiꞌitɨj huarɨj, aɨ mu aꞌuruáachajraa. Matɨꞌɨj mi huaꞌutaꞌixaa ɨ tyaɨte chajtaꞌa me eꞌeche, majta aꞌɨmɨ maj aꞌuchaatɨme aꞌij tɨ tiꞌitɨj huarɨj.
\p
\v 35 Matɨꞌɨj mi aɨme ɨ tyaɨte, au mu eꞌireꞌenye mej mi raaseij. Matɨꞌɨj aun eꞌireꞌenye aꞌu tɨ Jesús aꞌutyavaacaꞌa, au mu yáꞌutyau aɨjna ɨ aꞌatɨ ɨ mej jetzen huiiraacɨ aɨme ɨ tiyaaruꞌuse. Au pu aꞌutácatii ɨ Jesús jemi. Puꞌuri tíꞌityechajca. Capu cheꞌe rutɨmueꞌiracaꞌa. Matɨꞌɨj mi tyuꞌutatzɨn tyamuaꞌa eihua.
\p
\v 36 Majta aɨme ɨ maj raaseij, aɨ mu tihuaꞌutaꞌixaa ɨ tyaɨte aꞌij tɨ Jesús tiraahuaa aɨjna ɨ aꞌatɨ tiyaaruꞌuse maj tzajtaꞌan seijraꞌacaa.
\v 37 Matɨꞌɨj mi naimiꞌi ɨ maj aun aꞌuchaatɨme tɨj naꞌa tɨ aun huatacáꞌa u Gadara, aɨ mu rájhuaviiriꞌi aɨjna ɨ Jesús, tɨ nuꞌu aꞌuraꞌani aꞌini eihua mu tyuꞌutatzɨn. Aɨj pu cɨn Jesús atyajraa ɨ baarcu jetze. Tɨꞌɨqui áꞌuraa.
\p
\v 38 Ajta aɨn ɨ aꞌatɨ tiyaaruꞌuse maj jetzen huiiraacɨ, eihua pu rájhuaviiriꞌi aɨjna ɨ Jesús tɨ raataꞌan tɨ jamuan aꞌuraꞌani. Ma ajta i cai, capu raataꞌa tɨ jamuan aꞌuraꞌani.
\p
\v 39 Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Pataꞌaj hui huaraꞌaraꞌani aꞌu pej eꞌeche pataꞌaj huaꞌutaꞌixaateꞌen aꞌij tɨ muaaruu ɨ Dioj, aɨjna cɨmeꞌe tɨ huapɨꞌɨ ruxeꞌeveꞌe.
\p Aj pu i áꞌuraa aɨjna ɨ aꞌatɨ. Tɨꞌɨqui nainjapua tɨj naꞌa aun tɨ huatacáꞌa ɨ chajtaꞌana jetze, aɨ pu huaꞌutaꞌixaa aꞌij tɨ tiꞌitɨ raaruu tɨ huapɨꞌɨ ruxeꞌeveꞌe aɨjna ɨ Jesús.
\s Cɨmeꞌen aɨjna tɨ nuꞌu yaujraꞌan pueenyaꞌa ɨ Jairo, ajta nuꞌu aɨjna ɨ jɨitaꞌa tɨ tiꞌicuiꞌicaꞌa
\r (Mt. 9:18-26; Mr. 5:21-43)
\p
\v 40 Tɨꞌɨj Jesús huaraꞌaraa yu jetze pujmeꞌen, eihua mu tyaɨte raꞌancureꞌeviꞌitɨ. Muaataujtyamuaꞌave aꞌini aɨ mu rachuꞌevaꞌacaa.
\v 41-42 Cɨmeꞌen puꞌu Jesús aun aꞌaráꞌa, aj pu i saɨj ɨ aꞌatɨ áꞌajtunutacaꞌa a vejliꞌi jemin ɨ Jesús. Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Jairo. Aɨ pu tieꞌijta u teyujtaꞌa. Tɨꞌɨqui aɨn raatahuaviiriꞌi tɨ Jesús aꞌuréꞌenyen jemin chajnan aꞌini puꞌuri nuꞌu aꞌameꞌere ɨ yaujraꞌan. Ajta aɨ puꞌu caj pɨtiꞌijyauj jɨitacan. Ajta aɨjna ɨ yaujraꞌan, ayaa pu rajchaꞌɨ aꞌachu cumu tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua ninyeꞌiraꞌa. Tɨꞌɨqui Jesús áꞌuraa jamuan. Majta ɨ tyaɨte, eihua mu ajtyáxɨɨracaꞌa jemin. Tyamuaꞌa mu tityáꞌacatacaꞌa.
\p
\v 43 Meenti aɨn jɨitaꞌa, aa pu ajta aꞌutyavaacaꞌa. Puꞌuri aꞌatee aꞌachu cumu tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua ninyeꞌiraꞌa tɨ ayan aɨjna cɨn tiꞌicuiꞌi aɨjna cɨmeꞌe tɨ tiꞌiraꞌasacaraꞌa ɨ xuureꞌe. Capu maꞌa aꞌatɨjcaꞌa tɨ raayɨꞌɨtɨhuaꞌa tɨ tiraahuaateꞌen.
\v 44 Tɨꞌɨqui aɨn jɨitaꞌa, huaritaꞌan aꞌuréꞌenye. Aj pu i raꞌajtamuárej ɨ cɨɨxuraꞌaraꞌan jetze. Cɨmeꞌen puꞌu raꞌajtamuárej, aj pu i huatyapuaꞌaracaꞌa tɨ uvaꞌamɨꞌɨye ɨ xuureꞌe.
\p
\v 45 Tɨꞌɨqui Jesús ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌataani hui naꞌajtamuarej?
\p Naimiꞌi mu meyan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Canu inyaa.
\p Matɨꞌɨj meyan tyuꞌutaxajtacaꞌa, aɨjna ɨ Pedro, aɨ pu ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Maeestru, eihua mu ajtyaxɨɨri ɨ tyaɨte mueetzi jemi. Majta áꞌujtajche.
\p
\v 46 Ma ajta aɨn Jesús, ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Aꞌatɨ pu xaa naꞌajtamuarej. Nyaa nu hui raamuaꞌareeriꞌi tɨꞌɨj nyamuareꞌeriꞌiraꞌa huirajraa. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 47 Ajta aɨn ɨ jɨitaꞌa, aɨ pu raamuaꞌareeriꞌi tɨ cai rɨꞌɨri tɨ huatauravaa. Tɨꞌɨqui eꞌireꞌenye. Ruviváa. Aj pu i áꞌajtunutacaꞌa jemin ɨ Jesús. Tɨꞌɨqui ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa aꞌini een cɨn raꞌajtamuárej me eijreꞌe majséiraca ɨ tyaɨte. Ajta ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna cɨmeꞌe tɨ huaruj.
\p
\v 48 Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Niyauj, papuꞌuri hui huarúj paɨjna cɨmeꞌe pej tyaꞌatzaahuateꞌe. Aricu, aꞌuraꞌa axaahua.
\p
\v 49 Aucheꞌe pu tiꞌixáatacaa tɨꞌɨj saɨj eꞌireꞌenye tɨ huaꞌa jetze ajtyamaꞌacan ɨ maj aun eꞌeche ɨ Jairo jemi, aɨjna tɨ tieꞌijta u teyujtaꞌa. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Puꞌuri huamɨꞌɨ aꞌayauj. Aɨj paj hui cɨn cai cheꞌe tiraꞌantyúꞌuuniꞌiraꞌan mɨ maestru.
\p
\v 50 Tɨꞌɨj Jesús ayan tiraanamuajriꞌi, ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jairo tɨcɨn:
\p ―Capaj tiꞌitzɨɨnyaꞌa. Pataꞌaj tyaꞌantzaahuateꞌen panaꞌa. Aucheꞌe pu hui rujni. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa.
\p
\v 51 Matɨꞌɨj mi aꞌucɨj. Matɨꞌɨj maun aꞌaráꞌa Jairo tɨ eꞌeche. Matɨꞌɨj maun aꞌuréꞌenye, capu huaꞌutaꞌa ɨ tyaɨte maj aun aꞌutyarute u chiꞌita. Aɨme puꞌu huataꞌa aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨjna ɨ Juan, ajta aɨjna ɨ Jacobo. Ajta aɨme ɨ vaujsimuaꞌameꞌen ɨ tɨ huamɨꞌɨ, aɨme pu ajta huataꞌa.
\v 52 Meenti maɨn ɨ tyaɨte a puaꞌaque maj aꞌutyáuucaꞌa, naimiꞌi mu caꞌanin cɨn ruyeinyacaꞌa. Maujxaamɨstyaꞌacaa micu.
\p Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Caxu ruyeinya. Capu hui mɨꞌɨchi. Cutzu puꞌu.
\p
\v 53 Matɨꞌɨj mi raatyaꞌatzájraa aꞌini májmuaꞌareeracaꞌa tɨcɨn huamɨꞌɨ.
\v 54 Tɨꞌɨqui Jesús raꞌajtamuárej ɨ paꞌarɨꞌɨ ɨ muajcaꞌaraꞌaraꞌan jetze. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Niyauj, ájchesi.
\p
\v 55 Tɨꞌɨqui xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan huaraꞌaraa ɨ jemin. Cɨmeꞌen puꞌu huaraꞌaraa ɨ jemin, aj pu i ajche. Tɨꞌɨqui Jesús ayan tihuaꞌutaij ɨ vaujsimuaꞌameꞌen maj nuꞌu tiraamín.
\v 56 Eecan mu naa rɨꞌɨ tiraꞌutaseij ɨ vaujsimuaꞌameꞌen. Ajta aɨn Jesús, aɨ pu huaꞌutaꞌijmɨjriꞌi maj cai aꞌatɨ ixaatyaꞌa aꞌij tɨ tiꞌitɨj huarɨj.
\c 9
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús huaꞌareꞌitixɨ aɨme ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase
\r (Mt. 10:5-15; Mr. 6:7-13)
\p
\v 1 Aꞌanaj pu ayan huarɨj aɨjna ɨ Jesús. Aɨ pu huaꞌutajee aɨme ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase. Aj pu tihuéijca aɨjna cɨmeꞌe mej mi huaꞌutamuariteꞌen aɨme ɨ tiyaaruꞌuse ɨ maj tyaɨte tzajtaꞌa seijreꞌe, majta maj nuꞌu tihuaꞌuhuaateꞌen tɨj naꞌa tiꞌipuaꞌamua ɨ cuiꞌiniꞌiraꞌa ɨ maj cɨn tiꞌicucuiꞌi ɨ tyaɨte. Jesús pu ajta huaꞌutaꞌa ɨ muáreꞌeriꞌiraꞌaraꞌan ɨ maj cɨn meyan tyuꞌuruuren.
\v 2 Tɨꞌɨqui huaꞌutaityacaꞌa mej mi aꞌucɨ́jxɨꞌɨn mej mi tihuaꞌutaꞌixaateꞌen ɨ tyaɨte aɨjna cɨmeꞌe ɨ nyuucari tɨ cɨmeꞌen raxa ɨ Dioj tɨ nainjapua tieꞌijta. Ajta pu huaꞌutaityacaꞌa mej mi tihuaꞌuhuaateꞌen ɨ mej tiꞌicucuiꞌi.
\v 3 Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Caxu tiꞌitɨ anyaɨ́ꞌɨn ɨ saj cɨn huataujvaɨreꞌen ɨ juye jetze, ni tiꞌitɨj jitzɨj, caꞌɨn tiꞌitɨ caꞌani naꞌari tiꞌitɨ pan o tumin. Sajta hui, seij xuꞌu anpiin ɨ siicuꞌuri. Caxu huaꞌapuaca téꞌepiin.
\p
\v 4 ’Aꞌu tɨ naꞌa saj aꞌaráiixa ajna aꞌu tɨ chiꞌi aꞌutyejvee, au xu u aꞌateere asta sanaꞌa cai áꞌucɨɨnye aujna u chajtaꞌa.
\v 5 Ajta, ayaa xu hui huarɨni tɨ puaꞌa macai amuaꞌancureꞌeviꞌitɨn, satɨꞌɨj áꞌucɨɨnye saujna u chajtaꞌa, sajtáujrɨꞌɨpɨꞌɨn ɨ saj ajtácaꞌacáijme, sajta raatyacaꞌatzɨjxɨꞌɨn tɨ ij caaxɨn ɨ chuej. Aɨ mu hui cɨn ramuaꞌareeran maj autyajturaa ɨ Dioj jemi. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 6 Matɨꞌɨj mi aꞌucɨ́jxɨ nainjapua tɨj naꞌa aun tɨ huatacáꞌa. Nainjapua mu huaꞌutaꞌixaa ɨ nyuucari tɨ cɨn Dioj hueꞌirajtuaani. Majta tihuaꞌuhuaa ɨ tyaɨte.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu huamɨꞌɨ aɨjna ɨ Juan ɨ tɨ huaꞌamuaɨꞌɨhuacaꞌa ɨ tyaɨte
\r (Mt. 14:1-12; Mr. 6:14-29)
\p
\v 7 Ajta aɨn ɨ Herodes, aɨjna tɨ tajtuhuan cɨn tiꞌityavaacaꞌa, aɨ pu raamuaꞌareeriꞌi aꞌij mej tiꞌitɨj ruurajcaa. Capu aꞌij tiraꞌamitejtyaꞌacaa aꞌini seica mu meyan tíꞌixajtacaa tɨcɨn:
\p ―Puꞌuri ajtahuaꞌa aꞌitáraa aɨjna ɨ Juan aujna mej yaꞌavaꞌana.
\p
\v 8 Majta seica meyan tɨcɨn:
\p ―Puꞌuri ajtahuaꞌa huataseijre aɨjna ɨ Elías.
\p Majta seica meyan tíꞌixajtacaa tɨ nuꞌu seij pu aꞌitáraa huaꞌa tzajtaꞌa ɨ mɨꞌɨchite tɨ Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa.
\v 9 Ma ajta aɨn Herodes, ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Tyajta hui raꞌantiveijchacaꞌa ɨ muuraꞌan tyaɨjna ɨ Juan. Aɨj pu cɨn cai aɨn pueen. ¿Aꞌatajqui naꞌa pueen aɨjna ɨ nyaj cɨmeꞌen neyan tiꞌinamua? ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\p Ajta huataujtyese tɨ raaseij.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús tihuaꞌumí aɨme ɨ tyetyaca anxɨjviꞌiraꞌa maj taꞌaraꞌase
\r (Mt. 14:13-21; Mr. 6:30-44; Jn. 6:1-14)
\p
\v 10 Majta maɨn ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase, matɨꞌɨj muꞌu pɨjaꞌuráꞌavatzɨ, matɨꞌɨj mi meyan tiraataꞌixaa maɨjna ɨ Jesús aꞌij mej tiꞌitɨj huáruu. Tɨꞌɨqui aɨn huaꞌuviꞌitɨ aɨme. Matɨꞌɨj mi aꞌucɨj rujɨmeꞌe aujna aꞌahuaꞌa chajtaꞌa tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Betsaida.
\p
\v 11 Majta maɨn ɨ tyaɨte, matɨꞌɨj raamuaꞌareeriꞌi, au mu eꞌireꞌenye aꞌu tɨ aꞌutyavaacaꞌa ɨ Jesús. Aɨ pu huaꞌancureꞌeviꞌitɨ. Ajta tihuaꞌutaꞌixaa aꞌij tɨ een aɨjna cɨmeꞌe tɨ Dioj tieꞌijta nainjapua. Ajta tihuaꞌuhuaa ɨ mej tiꞌicúcuiꞌimaꞌacaa.
\p
\v 12 Tɨꞌɨj huareꞌechuijxaracaꞌa, aɨme ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase, aɨ mu eꞌireꞌenye ɨ Jesús jemi. Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Pataꞌaj hueꞌireꞌitixɨꞌɨn ɨ tyaɨte mej mi aꞌucɨ́jxɨꞌɨn tɨj naꞌa aun maj huachaatɨme u chajtaꞌa, ajtahuaꞌa ayée ɨmɨ maj huachaatɨme, mej mi maun tyuꞌunanan tiꞌitɨj maj raacuaꞌani, mej mi majta maun aꞌucuꞌutzu aꞌini capu hui yeꞌe tiꞌitɨ ayajna aꞌu tyaj aꞌutyáuu.
\p
\v 13 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihuaꞌutaixaa tɨcɨn:
\p ―Sataꞌaj muan tihuaꞌumín.
\p Matɨꞌɨj mi meyan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aii tuꞌu tichaꞌɨ aꞌachu cumu anxɨvica ɨ pan, tyajta huaꞌapuaca ɨ hueꞌite, caꞌɨn tyej tyajaꞌuváꞌananan ɨ maj cɨn tiꞌicuaꞌani naijmiꞌi. ―Ayaa mu tiraataꞌixaa.
\p
\v 14 Majta aɨme ɨ tyetyaca, ayaa mu araꞌase aꞌachu cumu anxɨj viꞌiraꞌa.
\p Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa tɨcɨn:
\p ―Micheꞌe aꞌujráꞌasen ɨ tyaɨte, muaacua jetze muaꞌarástɨmáꞌa, meyee majta meyee.
\p
\v 15 Matɨꞌɨj mi meyan huarɨj. Majta ɨ tyaɨte, naimiꞌi aꞌujráꞌasacaꞌa.
\v 16 Aj pu i Jesús, raꞌancuraɨꞌɨpɨꞌɨ ɨ pan, ajta ɨ hueꞌite. Aj pu i uteꞌe aꞌunyeeracaꞌa. Rɨꞌɨ pu tiraataꞌa ɨ Dioj. Ajta, autyejche tɨ raꞌantitaaraxɨꞌɨn ɨ pan, ajta ɨ hueꞌite. Aj pu i huaꞌutaɨꞌɨpɨꞌɨ aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Matɨꞌɨj mi autyajhuii maj haꞌuraɨꞌɨpɨꞌɨteꞌen ɨ tyaɨte. Aꞌatzu mu aꞌatee maj huaꞌuraɨꞌɨpɨꞌɨteꞌesin ɨ pan, majta ɨ hueꞌite.
\p
\v 17 Naimiꞌi mu tyuꞌucuaa. Tyamuaꞌa mu tityáajuꞌuxai. Majta aɨme ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, maucheꞌe majta tyaꞌavaꞌɨstyaꞌaxɨ sicɨri jetze maɨjna tɨ tyaꞌaváꞌaturaa. Ajta aɨn ɨ sicɨri, ayaa pu tyaꞌaráꞌasacaꞌa aꞌachu cumu tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu aɨn ɨ Pedro ayaa pu raatamuáꞌa aꞌatɨ tɨ nuꞌu Cɨriistuꞌu pueen
\r (Mt. 16:13-19; Mr. 8:27-29)
\p
\v 18 Aꞌanaj pu ayan tyujuꞌurɨj. Au pu aꞌahuaꞌa Jesús tényuusimaꞌa rusaɨj. Aɨ mu raseijracaa ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Ayaa pu tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini metiꞌixa ɨ tyaɨte aꞌatɨ nyaj pueen inyaa?
\p
\v 19 Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Seica meyan tiꞌixa tɨcɨn muaa pa nuꞌu paɨn pueen aɨjna ɨ Juan tɨ huaꞌamuaɨꞌɨhuacaraꞌa. Majta seica meyan tɨcɨn muaa pa nuꞌu paɨn pueen aɨjna ɨ Elías tɨ ajmiꞌi seijraꞌacaa. Majta seica meyan tɨcɨn saɨj pu nuꞌu aꞌitáraa huaꞌa jemi ɨ mɨꞌɨchite tɨ Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa.
\p
\v 20 Aj pu i ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Ari muan, ¿aꞌini setiꞌimuaꞌatze aꞌatɨ nyaj pueen?
\p Ajta aɨn ɨ Pedro, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Muaa pa hui paɨn pueen ɨ Cɨriistuꞌu tɨ Dioj an mujaꞌujra ɨ ɨpuari japua.
\p
\v 21 Ajta aɨn ɨ Jesús, eihua pu huéijca maj nuꞌu cai aꞌatɨ ixaatyaꞌa aꞌatɨ tɨ pueen.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús raataxajtacaꞌa tɨcɨn: “Nuꞌuri mɨꞌɨni inyaa”
\r (Mt. 16:20-28; Mr. 8:30-9:1)
\p
\v 22 Ajta Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu tyuꞌujxeꞌeveꞌe ineetzi jemi, i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte nyej ni inyaa eihua rajpueiitzi naꞌaraꞌani. Majta aɨme ɨ huaꞌavaujsi, majta aɨme ɨ mej tieꞌijta u teyujtaꞌa, majta aɨme ɨ mej tiꞌimuaꞌata ɨ yuꞌuxari jetze tɨ Moisés raꞌuyuꞌuxacaꞌa, naimiꞌi mu hui nyetíti. Majtá nyejeꞌicatan. Ajta, tɨꞌɨj tyauumaꞌaca hueica xɨcaj, naꞌitamej huaꞌa tzajtaꞌa ɨ mɨꞌɨchite nyej ni ruuri naꞌaraꞌani. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\p
\v 23 Tɨꞌɨqui ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa aꞌatɨ raxeꞌevaꞌa tɨ áꞌuchaꞌacanyeꞌen nyaa jamuan, ayaa pu ruxeꞌeveꞌe tɨ aɨn anacaican ma ruuraini aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe ɨ ru tzajtaꞌa. Ajta eꞌeyan cheꞌe aɨn huatauraꞌan tɨj naꞌa tɨ yu aucaꞌitɨ aꞌame tɨ ayan cheꞌeta naꞌa tirajpueiitzi aꞌaraꞌani nyatɨj hui inyaa tirajpueiitzi naꞌaraꞌani. Cheꞌe aɨn ajta ayan huarɨni aꞌij nyej tiꞌijxeꞌeveꞌe inyaa, tɨj naꞌa tɨ yu aucaꞌitɨ aꞌame.
\p
\v 24 ’Ayaa puꞌu, tɨ puaꞌa aꞌatɨ aɨjna cɨn tiꞌitesaꞌa tɨ nain tiꞌijsaɨreꞌen tɨj naꞌa puaꞌamua yen tiꞌiseijreꞌe tɨꞌij ruxaahua chaa aꞌaraꞌani, aru tɨ puaꞌa ari huamɨꞌɨni, capu cheꞌe aꞌij tiraatyavaɨreꞌesin aɨjna tɨ tíꞌijchaꞌɨ. Ajta tɨ puaꞌa aꞌatɨ huamɨꞌɨni aɨjna cɨmeꞌe tɨ naꞌaraꞌastijre ineetzi, aɨ pu xaa hui aucheꞌe ratyauuni ɨ ruxaijnyuꞌuca tɨ auj ruuricaa.
\p
\v 25 ’Ahuii, ¿aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe muejmi? ¿Aꞌini tiꞌitɨ tiraatyavaꞌɨri ɨ aꞌatɨ tɨ nain huamuéꞌitɨn tɨ ayan seijreꞌe iiyan chaanaca japua tɨ puaꞌa eꞌeyan yaꞌuraini aɨjna ɨ aꞌatɨ ɨ ruxaijnyuꞌuca tɨ aucheꞌe ruuricaa? Capu hui aꞌatzu tiꞌitɨ aꞌij tiraatyavaꞌɨri, tzɨteꞌe.
\p
\v 26 ’Tɨ puaꞌa aꞌatɨ tiꞌiteviꞌiraꞌa neetzi jemi caꞌɨn aꞌij nyej tiꞌixa, inyaa i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte, ayaa nu hui cheꞌeta nyanaꞌa tyuꞌutatéviꞌiraꞌata ɨ jemin ajna xɨcajraꞌa nyej jetzen yavaꞌacányejsin.
\p ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Ajna nu xaa yavaꞌacányejsin, netiꞌityavaa nu naꞌame tiꞌitɨj Rey cɨmeꞌe. Ayaa nu cheꞌeta nain cɨn teꞌentinmuaꞌareera naꞌame tɨj ɨ niyaꞌupua. Nyajta nu huataseijreꞌesin huaꞌa jamuan ɨ mej tiꞌivaɨreꞌe ɨ tajapua. Huapɨꞌɨ pu hui naa seiraꞌa aꞌame mej mi naa rɨꞌɨ tinyaꞌutaseij ɨ tyaɨte.
\p
\v 27 ’Ayaa nu hui tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, seica maj ya huatyáuu ayajna, camuu xɨ cuiꞌini silu matɨꞌɨj anacaican raseijran tɨ Dioj tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu saɨque huataujruu ɨ Jesús
\r (Mt. 17:1-8; Mr. 9:2-8)
\p
\v 28 Tyauumaꞌaca aꞌachu cumu arahueica xɨcaj tɨ Jesús ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa, aj pu i aɨme aꞌuvíꞌitɨ, aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨjna ɨ Juan, ajta aɨjna ɨ Jacobo. Matɨꞌɨj mi anticɨj ɨ jɨri japua.
\p Tɨꞌɨqui Jesús autyejche tɨ huatejnyuuni.
\v 29 Tɨꞌɨj auj tyenyuusimaꞌa, aj pu i saɨque huaujruu aɨjna ɨ Jesús ɨ runyeerime jetze. Tyamuaꞌa pu naa tyuꞌutyacueinaracaꞌa ɨ cɨɨxuraꞌaraꞌan. Ayaa pu tiꞌityátaaveꞌe cumu metyamaxcavaꞌara.
\p
\v 30 Matɨꞌɨj mi huaꞌapua huataseijre jamuan ɨ Jesús. Ai mu aɨn pueen aɨjna ɨ Moisés tyaacan, ajta aɨjna ɨ Elías.
\v 31 Huapɨꞌɨ mu naa seijraꞌacaa. Majta jamuan tíꞌixajtacaa aɨjna ɨ Jesús. Aɨj mu cɨn tyúꞌurixaatyaꞌacaa aɨjna ɨ tɨ cɨn araurastejsin ajna Jerusalén, tɨ aɨn huamɨꞌɨni ajna.
\p
\v 32 Ajta aɨn ɨ Pedro, majta ɨ maj huaꞌapua ɨ maj aꞌutyáuucaꞌa jamuan, eihua mu cuꞌutzíjcucaa. Matɨꞌɨj huajɨ, matɨꞌɨj mi huaꞌuseij aɨme ɨ tyetyaca ɨ maj aa huatyáuucaꞌa jamuan ɨ Jesús. Majta raaseij aꞌij tɨ eenyaꞌa ɨ Jesús tɨ eihua huapɨꞌɨ naa seijraꞌacaa.
\v 33 Matɨꞌɨj meri aꞌucɨɨnicu aujna tɨ aꞌutyejvee ɨ Jesús aɨme maj huaꞌapua ɨ tyetyaca, aj pu i ayan Pedro tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Maestru, naa pu xaꞌapɨꞌɨn tyej ya huatyáuu. Ticheꞌe hui hueicaca huataahua, ɨnaamua, seij tɨ mueetzi aꞌa aꞌame, ajta seij, Moisés tɨ raꞌa aꞌaraꞌani, ajta seij, Elías tɨ raꞌa aꞌaraꞌani. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Pedro aꞌini capu aꞌij raꞌamitejtyaꞌacaa.
\p
\v 34 Tɨꞌɨj auj tiꞌixáatacaa, aj pu i aitɨri huataseijre. Aj pu i huaꞌa jetze rájrupi. Tɨꞌɨj huaꞌa jetze rájrupi, matɨꞌɨj mi tyuꞌutatzɨn aɨme ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa.
\v 35 Tɨꞌɨqui nyuucari aꞌicánamuajre ɨ jaitɨri tzajtaꞌa, ayan tɨcɨn:
\p ―Ai pu hui aɨn pueen ɨ niyauj, ɨ nyaj raꞌantihuau. Sataꞌaj raanamua. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\p
\v 36 Tɨꞌɨj ayan tyuꞌutaxaa, an pu aꞌutyaváa aꞌaraa rusaɨj aɨjna ɨ Jesús. Majta aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, aɨ mu ruꞌutyaꞌa ɨ ru tzajtaꞌa. Camu aꞌatɨ huataꞌixaa aꞌij mej tyuꞌuseij.
\s Ɨ tyamueij tɨ nuꞌu tiyaaruꞌu tzajtaꞌan seijraꞌacaa
\r (Mt. 17:14-21; Mr. 9:14-29)
\p
\v 37 Yaa ruijmuaꞌa yee, matɨꞌɨj meri acaacɨj ɨ jɨri japua, eihua mu tyaɨte raꞌantinajchacaꞌa.
\v 38 Meenti seij pu aꞌutyavaacaꞌa huaꞌa tzajtaꞌa ɨ tyaɨte. Aɨ pu raatajé tɨcɨn:
\p ―Maeestru, eihua nu hui muahuavii paj yaꞌutyeeseij ɨ niyauj, aꞌini aɨ nuꞌu caj tiꞌijyauj.
\v 39 Xaijnyuꞌucari tɨ aꞌij puaꞌa een, aɨ pu hui rájviiviꞌi. Aɨj pu cɨn, eihua rujijhuaveꞌe ɨ paꞌarɨꞌɨ. Ajta eihua pu huaꞌaruri rataꞌaca ɨ jetzen. Aɨj pu cɨn áijjaamɨxcueꞌireꞌe ɨ ruteni jetze. Cɨj puꞌu tirataꞌaca tɨ ruxaahua rɨꞌɨ me tyajaꞌuchaꞌacaneꞌen. Puꞌuri raꞌapuaꞌariteꞌesin.
\v 40 Nyahuaꞌuhuaviiriꞌi hui nyaɨme ɨ maj a jamuan áꞌujhuaꞌan maj raatamuariteꞌen tɨ tzajtaꞌan seijreꞌe. Majta cai raayɨꞌɨtɨhuaꞌa. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ aꞌatɨ.
\p
\v 41 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tyuꞌutanyúu:
\p ―Muan mɨ sej iiji huátyaamua, caxu hui tyaꞌatzaahuateꞌe, mɨ sej aꞌij puaꞌa tiꞌityetyaɨte. ¿Aꞌachuni ruxeꞌeveꞌe nyej aꞌateeri muejmi jemi nyej ni rɨꞌɨ amuaaruuren? Ma aveꞌeviꞌitɨchi mɨ paꞌarɨꞌɨ.
\p
\v 42 Tɨꞌɨj auj eꞌeveꞌemaꞌacaa, aɨ pu tiyaaruꞌu raꞌitarai a chuaataꞌa, ajta huaꞌaruri raataꞌa. Aru aɨn Jesús, aɨ pu raꞌajtyaꞌaxɨ ɨ tiyaaruꞌu. Aj pu i tiraahuaa ɨ paꞌarɨꞌɨ. Ajta raatatui ɨ taatajraꞌan.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu ajtahuaꞌa Jesús raataxajtacaꞌa tɨcɨn: “Nuꞌuri mɨꞌɨni”
\r (Mt. 17:22-23; Mr. 9:30-32)
\p
\v 43 Majta naimiꞌi mu naa rɨꞌɨ tiraꞌutaseij aɨjna cɨmeꞌe tɨ Dioj ayan raaruu aɨjna tɨ huapɨꞌɨ ruxeꞌeveꞌe.
\p Matɨꞌɨj mauj aꞌij tyajaꞌuseijracaa ɨ tyaɨte maɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ Jesús huarɨj, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa.
\p
\v 44 Ayan tɨcɨn:
\p ―Rɨꞌɨ xuꞌu muan tiraanamua. Ayaa pu hui tiꞌinyaruuren ineetzi, i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte. Aviitzi mu cɨn neetzi tyuꞌutatuireꞌesin huaꞌa jemi ɨ tyaɨte. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\p
\v 45 Majta maɨn ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, camu yauꞌeitaa muaꞌaraa aꞌij tɨ huataujmuaꞌa ɨ nyuucari tɨ raataxajtacaꞌa aɨjna ɨ Jesús, silu huatauravaatacaꞌa mej mi cai yauꞌeitaa muaꞌaraꞌani. Majta mu tiꞌitzɨɨnyaꞌacaa. Aɨj mu cɨn cai raataihuaꞌuriꞌi maɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ huataujmuaꞌa.
\s Ɨ aꞌatɨ tɨ nuꞌu eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe
\r (Mt. 18:1-5; Mr. 9:33-37)
\p
\v 46 Aꞌanaj pu ayan tyujuꞌurɨj. Aɨme ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, aɨ mu aꞌutyajhuii mej tyujreeve aɨjna cɨmeꞌe yee aꞌataani eitzeꞌe vaꞌacan cɨn tiꞌityejvee ityan tyaj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase.
\p
\v 47 Ajta aɨn Jesús, aɨ pu ramuaꞌareeracaꞌa aꞌij mej tiꞌimuajcaa ɨ rutzajtaꞌa. Aj pu i paꞌarɨꞌɨ avéꞌeviꞌitɨ. Tɨꞌɨj i a vejliꞌi raatéjche aꞌu tɨ aꞌutyejvee.
\v 48 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ raꞌancureꞌeviꞌitɨn aijna i paꞌarɨꞌɨ nenyuucajtzeꞌe, aɨ pu hui ajta naꞌancureꞌeviꞌitɨn ineetzi. Ajta aɨn tɨ naꞌancureꞌeviꞌitɨn ineetzi, aɨ pu ajta raꞌancureꞌeviꞌitɨn aɨjna tɨ tinaataij. Ayaa puꞌu tiꞌen aꞌini aɨjna tɨ eitzeꞌe cɨleꞌenyeꞌen cɨn tiꞌityejvee muan mɨ sej nyaa jamuan áꞌujhuaꞌan, ɨ Dioj jemi, aɨ pu hui eitzeꞌe vaꞌacan cɨn tiꞌityejvee cai maa aꞌatɨ. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Ɨ aꞌatɨ tɨ nuꞌu itejmi jemi seijreꞌe
\r (Mr. 9:38-40)
\p
\v 49 Ajta aɨn ɨ Juan, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Maeestru, aꞌatɨ tu aꞌuseij tɨ huaꞌamuarityaꞌacaa ɨ tiyaaruꞌuse maj huaꞌa tzajtaꞌa seijreꞌe ɨ tyaɨte. Anyuucajtzeꞌe pu cɨn huaꞌamuarityaꞌacaa. Tyajta ityan, tyan tu hui raataꞌijmɨjriꞌi tɨ cai ayan rɨjcaa, aꞌini capu tejmi jetze ajtyamaꞌacan.
\p
\v 50 Tɨꞌɨqui ayan tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Caxu raꞌijmɨjra aꞌini aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ cai aꞌij aꞌamuaruure, aɨ pu xaa aꞌamuavaɨreꞌe. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\s Tɨꞌɨj Jesús huaꞌajtyaꞌaxɨ aɨjna ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ Juan
\p
\v 51 Tɨꞌɨj ari vejliꞌitaca tɨ tyajaꞌureꞌenyejsin ajna xɨcajraꞌa tɨ jetzen Dioj raꞌaviꞌitɨn ɨ tajapua, Jesús pu raaxaꞌapɨꞌɨntare nain cɨmeꞌe tɨ aun aꞌujnyén anti Jerusalén.
\v 52 Seica pu huataityacaꞌa mej mi anacai aꞌujnyén. Aa mu aꞌaráꞌa chajtaꞌa aꞌu maj huachaatɨme aɨme Samaariya tɨ eꞌemaꞌacan. Au mu aꞌatanye mej mi rɨꞌɨ tyuꞌuruuren aꞌu maj aꞌaráiixa.
\p
\v 53 Majta aɨme ɨ maj aun eꞌechajcaꞌa, camu raꞌancureꞌeviꞌitɨ maɨjna ɨ Jesús, aꞌini muꞌuri ramuaꞌareeracaꞌa tɨcɨn Jerusalén pu aꞌujnyejsin.
\p
\v 54 Majta aɨme ɨ maj huaꞌapua, aɨjna ɨ Jacobo, ajta aɨjna ɨ Juan, matɨꞌɨj raamuaꞌareeriꞌi, ayaa mu tiraataihuaꞌuriꞌi maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Tavastaraꞌa, ¿aꞌini hui petiꞌijxeꞌeveꞌe tej ti teyan huarɨni? ¿Ni tyaraataijteꞌen ɨ Dioj tɨ uteꞌe yeꞌicáxɨreꞌen ɨ taij tɨ cɨn huaꞌucuiꞌini naijmiꞌica, matɨj manaꞌa ayan maj huachaatɨme? ―Ayaa mu tiraataihuaꞌuriꞌi.
\p
\v 55 Aj pu i Jesús pɨ aꞌureꞌeve. Aj pu i huaꞌajtyaꞌaxɨ. Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ca xu hui ramuaꞌaree tiꞌitɨ tɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ayan caꞌanijraꞌa tyajamuaataꞌaca sej si seyan tyuꞌutaxaj.
\v 56 Aꞌini inyaa, i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte, canu hui nyaɨjna cɨn mu aꞌuveꞌeme nyej ni huaꞌantipuaꞌariteꞌen ɨ tyaɨte, silu aɨj nu cɨn mu aꞌuveꞌeme nyej ni hueꞌirajtuaani. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\p Majta aꞌucɨj. Majta seij chajtaꞌana jetze aꞌatanye.
\s Ɨ maj nuꞌu raxeꞌevaꞌacaa maj jamuan áꞌujhuaꞌanyeꞌen aɨjna ɨ Jesús
\r (Mt. 8:19-22)
\p
\v 57 Matɨꞌɨj mauj huajuꞌucaa ɨ juye jetze, seij pu ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Nyaa nu hui a jamuan aꞌumaꞌa naꞌame aꞌu tɨ naꞌa pa áꞌumej.
\p
\v 58 Jesús pu ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Aɨme ɨ jarachuiise, au mu hui uꞌuche aꞌu tɨ aucúcuꞌunijmee. Majta aɨme ɨ pinaꞌase, piꞌista jetze mu tyuꞌurituꞌaatya. Me nyajta inyaa, i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte, canu huateechiꞌi aꞌu nyaj aꞌutacuti.
\p
\v 59 Jesús pu seij huataij ɨ tevi tɨcɨn:
\p ―Pataꞌaj áꞌuchaꞌacanyeꞌen nyaa jamuan.
\p Ajta aɨn tyaataꞌa, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Nicheꞌe nyaꞌu ya huatacati asta cai huamɨꞌɨni ɨ nitaata nyej ni raꞌavaꞌanan aꞌij tej tiꞌijrɨꞌɨre ityan. Aj nu xaa a jamuan áꞌuchaꞌacanyaꞌa naꞌame.
\p
\v 60 Jesús pu ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Micheꞌe maɨn raꞌavaꞌana ɨ mɨꞌɨchi aɨme ɨ huaꞌaxaꞌa mɨꞌɨchite maɨjna cɨmeꞌe ɨ maj cai ramuaꞌate ɨ Dioj. Pajta muaa, aricu aꞌuraꞌa pej pi ɨ nyuucari huaꞌutaꞌixaateꞌen tɨ cɨmeꞌen raxa ɨ Dioj tɨ nainjapua tieꞌijta. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 61 Ajtahuaꞌa seij pu ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Nyavastaraꞌa, nyaa nu hui a jamuan áꞌuchaꞌacanyaꞌa naꞌame, aru nyauj miꞌi u aꞌatanen nye eꞌeche nyej ni huaꞌutataujteꞌen ɨ neꞌihuaamuaꞌa, nyajta ɨ nyavaujsimuaꞌa.
\p
\v 62 Ayaa pu tyuꞌutanyúu aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ autyejche tɨ tiꞌimuareꞌe, tɨ puaꞌa ari eꞌitaꞌa umaꞌaca ajta raatyaxaahua, aɨ pu hui cai tiꞌitɨj vaɨreꞌe jemin ɨ Dioj tɨ nainjapua tieꞌijta.
\c 10
\s Tɨꞌɨj nuꞌu huaꞌareꞌitixɨ aɨme ɨ maj hueicate jamuan tamuaamuataꞌa araꞌase
\p
\v 1 Aꞌatzu aꞌateeviꞌi, Jesús pu ajtahuaꞌa seica aváꞌajajpuaxɨ ɨ maj ayan puaꞌamuaca aꞌachu cumu hueicate japuan tamuaamuataꞌa araꞌase. Aɨ pu huaꞌutaityacaꞌa huaꞌapuacajmeꞌen mej mi anáatyáꞌa u muaꞌaraꞌasti nainjapua aꞌu tɨ naꞌa maj huachaatɨme, aꞌu tɨ Jesús huájaꞌamuáarencheꞌe.
\p
\v 2 Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Muiꞌitɨ muꞌuri tɨn áꞌujcaꞌane tɨ Dioj tihuaꞌutaijteꞌen, aru camu muiꞌi aɨme ɨ maj aɨjna cɨn tiꞌivaɨreꞌe mej tihuaꞌutaꞌixaateꞌen ɨ nyuucari tɨ cɨn Dioj hueꞌirajtuaani. Aɨj xu hui cɨn seyan tiraatahuavii ɨ tavastaraꞌa tɨ jemin tyuꞌutatuireꞌesin naijmiꞌica cɨmeꞌe ɨ mej tyaꞌatzaahuateꞌe, tɨ aɨn tyajamuaataijteꞌen saj aꞌucɨ́jxɨꞌɨn nainjapua aꞌu mej eꞌeseijreꞌe.
\p
\v 3 ’Sericu muan. Ayaa nu hui tyajamuaataijteꞌesin sej si huaꞌa tzajtaꞌa áꞌujhuaꞌanyeꞌen ɨ tyaɨte. Ayaa xu seiraꞌa xaꞌajuꞌun matɨj canyaꞌaxɨ maj huaꞌa tzajtaꞌa áꞌujhuaꞌan ɨ jɨɨraꞌave.
\v 4 Caxu hui caꞌani teꞌepin saj tumin tzajtaꞌa ucaꞌan, caxu sajta caꞌani teꞌepin saj yuꞌujcɨɨxu tyaꞌucaꞌan, caxu sajta yuꞌujcaꞌacái tyaɨꞌɨpɨꞌɨn. Caxu aꞌatɨ taujtyaꞌa ɨ juye jetze.
\v 5 Satɨꞌɨj chiꞌita utyarutya, miꞌi saj seyan tiraatataujteꞌen yee: “Rɨꞌɨ xu yee tíꞌitechajca.”
\p
\v 6 ’Sajta tɨ puaꞌa aun eꞌeseijreꞌe seij ɨ tevi tɨ xaa rɨꞌɨ tíꞌiche, aɨ xu hui huatyaturaasin jemin ɨ saj cɨn raatataujte. Naꞌari cai, ajtahuaꞌa huatyaturaasin muejmi jemi ɨ saj cɨn raatataujte.
\p
\v 7 ’Au xu eꞌeteere ajna chiꞌi jetze aꞌu saj aꞌaráiixa. Tiꞌitɨ tɨj naꞌa maj tyajaꞌamuamin, aɨj xu hui huacuaꞌani, sajta raayeꞌen. Ayaa xu huarɨni aꞌini ayaa pu tiraavijteꞌe mej tiraanajchiteꞌen aɨjna tɨ tiꞌimɨjhuaca. Caxu áꞌujhuaꞌanyeꞌen meyee sajta meyee huaꞌache.
\p
\v 8 ’Satɨꞌɨj saun aꞌutyarute seij jetze ɨ chajtaꞌana, tɨ puaꞌa aɨme majamuaꞌancuréꞌeviꞌitɨn, ayaa xu huarɨni. Tiꞌitɨ maj an amuaajáꞌujmuaniira, aɨj xu huacuaꞌani.
\v 9 Sataꞌaj sajta tihuaꞌuhuaateꞌen aɨme ɨ mej tiꞌicucuiꞌijmee. Sajta hui seyan huaꞌutaꞌixaateꞌen yee puꞌuri tɨmuaꞌa tyajaꞌureꞌenyejsin tɨ Dioj nainjapua tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua.
\p
\v 10-11 ’Naꞌari, tɨ puaꞌa macai amuaꞌancureꞌeviꞌitɨn satɨꞌɨj araꞌasti seij jetze ɨ chajtaꞌana, ayaa xu caaye jetze áꞌujhuaꞌanyeꞌen. Ayaa xu hui tihuaꞌutaꞌixaateꞌen yee: “Aɨjna ɨ chuej, tɨ muiiní tɨ ajtaviꞌitaxɨ ɨ tacaꞌacai jetze, iiya tɨ chajtaꞌa maꞌacan, aɨj tu huatyacaꞌatzɨjxɨꞌɨsin sej si raamuaꞌaree saj vaꞌacan cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi. Capu amɨn aꞌij sej seri tyuꞌuruu. Aucheꞌe pu yaraiixa aꞌanaj tɨ tyajaꞌureꞌenyejsin tɨ Dioj tyuꞌutaijta nainjapua iiyan chaanaca japua.” Ayaa xu hui tihuaꞌutaꞌixaateꞌen.
\p
\v 12 ’Ayaa nu hui tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe. Ajna xɨcajraꞌa jetze tɨꞌɨj yaraiixa ɨ Dioj tɨ ij aɨn huaꞌuxɨjteꞌen, eitzeꞌe mu hui rajpueitzi muaꞌajuꞌun aɨme ɨ maj cai amuaꞌancureꞌeviꞌitɨ aujna chajtaꞌa maj cai aɨme ɨ maj Sodoma eꞌechajcaꞌa.
\s Ɨ tyaɨte maj nuꞌu cai tyaꞌatzaahuateꞌe
\r (Mt. 11:20-24)
\p
\v 13 ’Mɨ saj hui Corazín eꞌemaꞌacan, sataꞌa huataujxaamɨsteꞌen. Sajta muan, mɨ saj Betsaida eꞌemaꞌacan, sataꞌa sajta huataujxaamɨsteꞌen, aꞌini muejmi tzajtaꞌa, eihua nu neyan huarɨj tɨ huapɨꞌɨ ruxeꞌeveꞌe. Ma sajta muan, caxu naꞌancureꞌeviꞌitɨ. Aru tɨ puaꞌa neyan huárɨniicheꞌe huaꞌa tzajtaꞌa aɨme ɨ mej mejmiꞌi Tiro aꞌuchaatɨmaꞌacaa o huaꞌatzajtaꞌa aɨme ɨ mej mejmiꞌi Sidón eꞌechajcaa aꞌij nyej neri huarɨj muejmi jemi, aɨ mu hui mejmiꞌi saɨque tyuꞌumuáꞌa aꞌameꞌencheꞌe. Aɨ mu meyan ucaujchejtyaꞌaxɨꞌɨncheꞌe maɨjna cɨmeꞌe ɨ maj cɨn custaa tíꞌitaꞌahuaca. Aɨ mu hui majta nasi caujhuaateꞌencheꞌe, majta meyan eenyaꞌa maj aꞌujraꞌasecheꞌe mej mi raamuaꞌaree ɨ seica ɨ tyaɨte mej meri saɨque tyuꞌumuáꞌa.
\p
\v 14 ’Aru muan, eitzeꞌe xu hui rajpueiitzi xaꞌajuꞌun macai aɨme ajna xɨcajraꞌa jetze tɨ Dioj ayan tihuaꞌaxɨjteꞌen.
\p
\v 15 ’Ari muan, mɨ saj Capernaum eꞌemaꞌacan. ¿Aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe muejmi? ¿Ni qui Dioj pu amuaꞌaviꞌitɨn u uteꞌe? Capu hui tzɨteꞌe, silu Dioj pu muajaꞌucahuaꞌaxɨjsin tyetaꞌɨmɨ ɨ chaanaca jete aɨjna cɨmeꞌe saj cai naꞌancureꞌeviꞌitɨ. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 16 Ajtahuaꞌa pu ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ tɨ huaꞌutaityacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ ayan aꞌamuanamua, aɨ pu hui ajta nyanamua ineetzi. Ajta aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ amuaatíti, aɨ pu ajta nyetíti ineetzi, ajta, aɨ pu hui ratíti aɨjna tɨ tinaataij ineetzi.
\s Matɨꞌɨjta nuꞌu mi curaꞌacɨjxɨ ɨ maj hueicate japuan tamuaamuataꞌa araꞌase
\p
\v 17 Matɨꞌɨj mi aꞌucɨ́jxɨ aɨme ɨ maj hueicate japuan tamuaamuataꞌa araꞌase. Matɨꞌɨj uveꞌenyajxɨ, eihua mu rutyamuaꞌavaꞌacaa. Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tavastaraꞌa, majta aɨme ɨ tiyaaruꞌu, aɨ mu majta taꞌaráꞌastijreꞌe tyatɨꞌɨj ityan tihuaꞌutaij anyuucajtzeꞌe.
\p
\v 18 Ayaa pu tyuꞌutanyúu aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Nyaa nu raaseij nyaɨjna ɨ Satanás tɨꞌɨj aɨn u eꞌicajve u uteꞌe. Ayaa pu hui tyejeꞌicajve cumu maj tyámaxcɨvaꞌaraꞌan.
\p
\v 19 ’Nyajta inyaa, nuꞌuri tyajamueijca nyaɨjna cɨmeꞌe saj huaꞌaveꞌetziinaxɨꞌɨn saɨme ɨ cuꞌucuꞌuse, ajta saɨme ɨ tyaxcate sej si tyuꞌutyamueꞌitɨn. Nyajta nu hui tyajamueijca sej si tyuꞌuytyamueꞌitɨn nain cɨmeꞌe ɨ huaꞌamuareꞌeriꞌiraꞌa aɨme ɨ maj amuajchaɨreꞌe. Capu tiꞌitɨ aꞌij áꞌamuaruuren.
\p
\v 20 ’Ma sajta muan, caxu hui saɨjna cɨn huataujtyamuaꞌaveꞌen ɨ maj amuaꞌarástijreꞌesin ɨ tiyaaruꞌuse silu ayaa xu saɨjna cɨn tityaataujtyamuaꞌaveꞌen, ee xaa nyaꞌu, tɨ ari aꞌayuꞌusiꞌi tajapua aꞌij saj hui antyaꞌaruu sej si saun aꞌutyaturan tɨj naꞌa rusen cɨmeꞌe. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús rɨꞌɨ tiraataꞌa ɨ rutaata ɨ Dioj
\r (Mt. 11:25-27; 13:16-17)
\p
\v 21 Ajnaꞌɨmɨ, eihua pu huataujtyamuaꞌave aɨjna ɨ Jesús aɨjna cɨmeꞌe tɨ huatyajturaa jemin ɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj. Ayaa pu tyuꞌutejnyuu tɨcɨn:
\p ―Eihua nu rɨꞌɨ timuaataꞌasin, mɨ paj niyaꞌupua, mɨ pej tieꞌijta u tajapua, pajta iiyan chaanaca japua. Ayaa nu hui een cɨn rɨꞌɨ timuaataꞌasin aꞌini muaa pa raatyáꞌavaata aijna ɨ nyuucari mej mi cai yauꞌeitaa muaꞌaraa aɨme ɨ maj eihua raayɨꞌɨtɨ, majta aɨme ɨ maj eihua tyuꞌujmuaꞌate. Pajta muaa tihuaꞌutaseijrateꞌe aɨme ɨ maj cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi. Ee xaa nyaꞌu, mɨ paj niyaꞌupua, ayaa pu hui muaꞌaránajchacaꞌa.
\p
\v 22 ’Nain pu cɨn tineijca ɨ niyaꞌupua. Capu aꞌatɨ ramuaꞌaree aꞌatɨ nyaj yaujraꞌan pueen. Aɨ puꞌu ramuaꞌaree ɨ niyaꞌupua. Capu aꞌatɨ ajta ramuaꞌaree aꞌatɨ tɨ pueen ɨ niyaꞌupua. Nyaa nuꞌu hui ramuaꞌaree i nyaj yaujraꞌan pueen. Majta aɨme ramuaꞌareeran ɨ nyaj huaꞌutaseijrateꞌesin nyexeꞌeviꞌiraꞌa cɨmeꞌe. ―Ayaa pu tyuꞌutejnyuu.
\p
\v 23 Tɨꞌɨqui huaꞌantaseirajraa ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Rujɨmeꞌe pu huaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Eecan pu hui rɨꞌɨ tyajamuaataꞌa aɨjna cɨmeꞌe ɨ sej seri tiꞌiseij.
\v 24 Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Aɨme ɨ maj tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan, majta aɨme ɨ mej títatyatyáꞌacaa rey cɨmeꞌe, muiꞌitɨ mu raxeꞌevaꞌacaꞌa maj raaseij aꞌij sej tiꞌiseij muan. Majta eihua mu raxeꞌevaꞌacaꞌa maj raanamua aꞌij sej seri tiꞌinamua. Aru capu hui ayan tihuaꞌucɨꞌɨ. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Ɨ aꞌatɨ tɨ nuꞌu Samaariya eꞌemaꞌacan tɨ rɨꞌɨ tiꞌitevi
\p
\v 25 Aꞌanaj pu ayan huarɨj. Saɨj pu ajche, tɨ tiꞌimuaꞌata ɨ yuꞌuxari jetze tɨ Moisés raꞌuyuꞌuxacaꞌa. Ayaa pu tíꞌityesaꞌacaꞌa aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ ayan tiraacuanamua tɨ ij aɨn Jesús tiꞌitɨj cɨn aiiraꞌɨtzen. Ayan tɨcɨn:
\p ―Maeestru, ¿tiꞌitani ruxeꞌeveꞌe nyej neyan huarɨni tɨ ij naacɨꞌɨti ineetzi nyaj ruuri naꞌaraꞌani rusen cɨmeꞌe aujna aꞌu tɨ Dioj eꞌeseijreꞌe?
\p
\v 26 Ayaa pu tyuꞌutanyúu aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini teꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze? ¿Tiꞌitaani paꞌujijve paɨjna jetze ɨ yuꞌuxari?
\p
\v 27 Aj pu i ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Pataꞌaj nuꞌu peyan rɨꞌɨ tirajchaꞌɨ aɨjna ɨ tavastaraꞌa ɨ taDioj nain cɨmeꞌe ɨ aꞌa tzajtaꞌa, pajta nain cɨmeꞌe aꞌachu paj caj tyaꞌacaꞌanye ɨ aꞌaxaijnyuꞌuca jetze, pajta nain aꞌaxeꞌeviꞌiraꞌa cɨmeꞌe, ajta áꞌamuáꞌareeriꞌiraꞌa cɨmeꞌe. Ajtahuaꞌa pu seij seijreꞌe tɨ cɨn ayan yee pataꞌaj nuꞌu hui peyan cheꞌeta panaꞌa rɨꞌɨ tirajchaꞌɨ ɨ axaꞌaj tevi patɨj muaa asaɨj tiꞌitiáꞌachaꞌɨ.
\p
\v 28 Jesús pu ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Xaꞌapɨꞌɨn paj tiraataxajtacaꞌa. Tɨ puaꞌa peyan huarɨni, aꞌij paj hui tiraataxajtacaꞌa, paruuri paj puaꞌame rusen cɨmeꞌe aꞌu tɨ Dioj eꞌeseijreꞌe.
\p
\v 29 Ajta aɨn tɨ tiꞌimuaꞌataca, aɨ pu raxeꞌevaꞌacaꞌa mej mi raamuaꞌaree ɨ tyaɨte tɨ cai aꞌanaj autyajturaa ɨ Dioj jemi. Aɨj pu cɨn, ayan tiraataihuaꞌuriꞌi aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌatani pueen ɨ nyaxaꞌaj tevi?
\p
\v 30 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Aꞌatɨ pu nuꞌu Jerusalén aꞌarajraa. Au pu nuꞌu hui aꞌucamaꞌaca u Jericó. Matɨꞌɨj nuꞌu mi nahuaꞌari raꞌantinajchacaꞌa. Metiraꞌariꞌiriꞌi ɨ cɨɨxuraꞌaraꞌan. Majta raatyaavajxɨ. Matɨꞌɨj nuꞌu mi a yauuté ɨ juye jetze. Puꞌuri áꞌameꞌerajcaa. Majta nuꞌu maɨn nahuaꞌari aꞌucɨj.
\p
\v 31 ’Aꞌatzu aꞌateeviꞌi, tɨꞌɨj nuꞌu i saɨj aꞌucamaꞌaca juye jetze. Puaari pu hui pueen aɨjna. Tɨꞌɨqui raaseij tɨ áꞌameꞌerajcaa. Aa pu nuꞌu ɨmɨ aꞌatanyaan ɨ juye. Ajta nuꞌu mu áꞌumej.
\p
\v 32 ’Ajtahuaꞌa pu nuꞌu saɨj anna aꞌucamaꞌaca. Aɨ pu nuꞌu aɨn pueen saɨj tɨ Leví tyaacan jetze ajtyamaꞌacan. Aɨ pu ajta tiꞌivaɨraꞌacaa huaꞌateyujtaꞌa. Tɨꞌɨj aun aꞌucáanye aꞌu tɨ aucáꞌa ɨ tɨ áꞌameꞌerajcaa, aɨ pu ajta nuꞌu hui raaseij. Ayaa pu cheꞌeta naꞌa huarɨj. Aa pu nuꞌu ɨmɨ tanyaa. Ajta nuꞌu mu áꞌumej.
\p
\v 33 ’Ajtahuaꞌa pu nuꞌu saɨj aꞌucamaꞌaca. Ai pu nuꞌu aɨn pueen saɨj tɨ seij chuejraꞌa japua eꞌemaꞌacan tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Samaariya. Tɨꞌɨj aj aꞌucamaꞌaca, aɨ pu nuꞌu aꞌucáanye aꞌu tɨ aucáꞌa aɨjna tɨ aꞌameꞌere. Tɨꞌɨj raaseij, aɨ pu nuꞌu ráꞌancuꞌuvajxɨ.
\p
\v 34 ’Tɨꞌɨj nuꞌu i jemin a aꞌireꞌenye. Aj pu i racaajaꞌusi a jetzen aꞌu tɨ tyajaꞌapueijtiꞌihuacaꞌa aɨjna cɨmeꞌe ɨ aceiti, ajta u viinu. Ajta nuꞌu raareꞌicataxɨ aꞌu tɨ tyajaꞌapueijtiꞌihuacaꞌa. Aj pu nuꞌu i raꞌavaꞌara rucɨi japua ɨ puuruꞌu. Tɨꞌɨj nuꞌu i yaꞌuviꞌitɨ, ajna aꞌahuaꞌa aꞌu maj aꞌasaca ɨ maj puasaaruveꞌe. Au pu nuꞌu yáuutuaa. Tyamuaꞌa pu nuꞌu hui raaxaꞌapuei.
\p
\v 35 ’Yaa ruijmuaꞌa yee, aɨ pu nuꞌu hui ruꞌitaɨꞌɨpɨ huaꞌapuaca ɨ tumin. Ajta raataɨꞌɨpɨꞌɨ aɨjna tɨ antyujmuaꞌaree aɨjna cɨmeꞌe ɨ chiꞌi. Ayaa pu nuꞌu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Pataꞌaj rɨꞌɨ tiraaxaꞌapuei. Nyajta inyaa, nyatɨꞌɨj uvéꞌenyen, aj nu yeehui muaataꞌasin nain aꞌachu paj caj tiraaxɨjte huaatari cɨmeꞌe, ajta tiꞌitɨ tɨ huacuaa.” Ayaa pu nuꞌu hui tiraataꞌixaa, aɨjna ɨ Samaariya tɨ eꞌemaꞌacan.
\p
\v 36 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini timuaꞌamitejteꞌe, aime ɨ maj hueica, aꞌataani eenyaꞌa aɨn pɨrɨcɨ tɨ rɨꞌɨ tiꞌityevistaa aꞌaraa amɨjna jemi ɨ ruxaꞌa tevi ɨ mej tiraanahueꞌiriꞌi ɨ nahuaꞌari?
\p
\v 37 Ajta aɨn tɨ tiꞌimuaꞌataca ɨ yuꞌuxari jetze tɨ Moisés raꞌuyuꞌuxacaꞌa, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayej nyaꞌase tɨ aɨn tɨ ráꞌancuꞌuvajxɨ, ai pu aɨn pueen ɨ tɨ xaꞌapɨꞌɨn tiꞌitevi aɨjna jemi ɨ ruxaꞌa tevi.
\p Jesús pu ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aricu hui, pataꞌaj peyan huarɨni aꞌij tɨ aɨn huarɨj.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús a aꞌureꞌene Marta tɨ eꞌecheꞌe
\p
\v 38 Ajta aɨn Jesús, majta aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, matɨꞌɨj mauj huajuꞌucaa, au pu aꞌaráꞌa aꞌu tɨ aꞌatɨ eꞌechajcaꞌa. Ayaa pu antyahuaa aɨjna ɨ jɨitaꞌa tɨcɨn Marta. Tɨꞌɨj i aɨn raꞌancureꞌeviꞌitɨ ɨ ruche.
\v 39 Seij pu tiꞌihuaaraꞌa, jɨitacan. Ayaa pu antyahuaa tɨcɨn Mariiya. Ajta aɨn Mariiya, an pu vejliꞌi aꞌujyeijxɨ jamuan ɨ Jesús. Ránamuajracaꞌa aꞌij tɨ tíꞌixajtacaa.
\v 40 Ajta aɨn ɨ Marta, capu aꞌij tiráꞌatyauveꞌe aꞌij tɨ huarɨni aꞌini eihua pu tiꞌijmuaraꞌacaa tɨ ij tihuaꞌumín. Tɨꞌɨj i eꞌireꞌenye jemin ɨ Jesús. Ayaa pu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Nyavastaraꞌa, ¿ni cai a jetze ruxeꞌeveꞌe tɨ nyeꞌihuaaraꞌa rusaɨjtacan ya naatyajtuaa nyej ni nyasaɨj tiꞌimuareꞌe? Pataꞌaj hui raataꞌixaateꞌen tɨ naatavaɨreꞌen.
\p
\v 41 Tavastaraꞌa pu ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Marta, Marta, eihua paj tiꞌimuaꞌatze, pajta eihua aꞌij tyaꞌamuaꞌate.
\v 42 Seij puꞌu hui ruxeꞌeveꞌe pej peyan huarɨni. Aɨjna ɨ Mariiya, aɨ pu raꞌavaꞌahuau ɨ tɨ eitzeꞌe reꞌen. Nyajta inyaa canu hui ráꞌariꞌira nyamɨjna. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\c 11
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús huaꞌamuaꞌatyajcaꞌa aꞌij mej yeꞌi tityeetyejnyuuni ɨ tyaɨte
\r (Mt. 6:9-15; 7:7-11)
\p
\v 1 Aꞌanaj pu ayaa tyujuꞌurɨj. Aa pu aꞌahuaꞌa aꞌutyavaacaꞌa aɨjna ɨ Jesús. Tyenyuusimaꞌa ɨ Dioj jemi. Tɨꞌɨj raatapuaꞌajtacaꞌa tɨ huateenyuu, saɨj maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tavastaraꞌa, pataꞌaj peyan titaamuaꞌaten tej huatejnyuuni ɨ Dioj jemi tɨj Juan tihuaꞌumuáꞌate aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa.
\p
\v 2 Tɨꞌɨj i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Satɨꞌɨj huatejnyuuni, ayaa xu hui tyuꞌutaxaj yee:
\q Muaa ɨ paj taꞌiyaꞌupua,
\q Micheꞌe rɨꞌɨ meꞌe tiyauꞌan ɨ paj cɨn antyahuaa.
\q Cheꞌe ayan tyajaꞌureꞌenyen ajna xɨcajraꞌa pej jetzen tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua.
\q Micheꞌe meyan cheꞌeta manaꞌa tiraꞌaraꞌasten aꞌij pej tiꞌijxeꞌeveꞌe aɨme ɨ maj yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua matɨj aɨme tiraꞌaraꞌaste ɨ maj tajapua aꞌutyáuu.
\q
\v 3 Pataꞌaj titaataꞌan ɨ tɨ tiꞌicueꞌiriꞌi ɨ tyaj cɨn tyaꞌutaviicueꞌi ijii tɨj naꞌa yu tɨ aucaꞌitɨ aꞌame.
\q
\v 4 Pataꞌaj titaatauuniꞌi ɨ tyaj cɨn autyajturaa mueetzi jemi aꞌini ayaa tu cheꞌeta tiraatauuniꞌira aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ autyajturaa itejmi jemi.
\q Pataꞌaj pajta cai raataꞌacareꞌen ɨ tiyaaruꞌu tɨ aɨn caꞌanijraꞌa taataꞌacareꞌen tej ti cai teyan huarɨni tiꞌitɨj cɨmeꞌe tɨ aꞌij puaꞌa een.
\q ―Yaa puꞌu.
\p
\v 5-6 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ticheꞌe teyan raataxaj yee saɨj xu muan tiꞌamiincu. Ajta eꞌeyan aɨjna ɨ aꞌatɨ, tɨꞌɨj ari eꞌitaꞌa tɨcaꞌa pɨtiꞌirɨcɨ, au pu hui aꞌumej aꞌu tɨ eꞌecheꞌe ɨ amiincuraꞌan. Aj pu i ayan tiraataꞌixaateꞌesin tɨcɨn: “Nyaꞌamiincu, hueicaca naatanyaɨjteꞌe ɨ pan, aꞌini auchan pu yeehui uveꞌenye seij ɨ nyaꞌamiincu tɨ muꞌu aꞌatamaꞌacaa. Me nyajta inyaa, canu tiꞌitɨj tichaꞌɨ ɨ nyaj raamiin.”
\p
\v 7 ’Tɨꞌɨqui ayan hui tyuꞌutanyuusin aɨjna tɨ huirajca tɨcɨn: “Capej nyaꞌɨtziityaꞌa. Puꞌuri yeehui eꞌityanamiꞌi ɨ pueerta, majta maɨn ɨ tɨꞌɨrii, muꞌuri huatyeejeꞌe. Nyajta inyaa, nuꞌuri huatyáacaꞌa. Capu cheꞌe rɨꞌɨri nyaj ájcheni nyaj tiꞌitɨ muaataꞌan.” Ayaa pu tiraataꞌixaateꞌesin.
\p
\v 8 ’Me nyajta inyaa, ayaa nu hui tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Capu xaa ájchesin tɨ tiꞌitɨ raataꞌan aɨjna cɨmeꞌe tɨ amiincuraꞌan pueen, silu, aɨ pu ájchesin aɨjna cɨmeꞌe tɨ i cai maꞌa raꞌɨtziityaꞌa ɨ amiincuraꞌan. Aj pu i raataꞌasin tzɨteꞌe aꞌachu tɨ caj tiꞌitɨj tiraatahuaviira.
\p
\v 9 ’Aɨj nu hui cɨn neyan tyajaꞌamueꞌixaateꞌe yee sataꞌaj sauj rahuaviira ɨ Dioj jemi aꞌini aɨ pu xaa tyajamuaataꞌasin. Sajta, sauj rahuauca ɨ jemin. Aɨ xu jemi ratyauuni ɨ Dioj. Sajta sauj tyeꞌejtyátuꞌasixɨꞌɨn taꞌapueerta. Aj pu i xaa Dioj tyaꞌantacuuna. Tɨꞌɨqui amuaataꞌasin ɨ saj rahuavii.
\p
\v 10 ’Ayaa xu hui huarɨni aꞌini tɨ puaꞌa aꞌatɨ ayan tiꞌitɨj tiꞌijhuaviira, aɨ pu raꞌancuraꞌasin. Tɨ puaꞌa aꞌatɨ tiꞌitɨj huauuca, aɨ pu hui ratyauuni. Ajta tɨ puaꞌa aꞌatɨ ayan tyeꞌejtyátuꞌasixɨꞌɨn taꞌapueerta, Dioj pu xaa tiraꞌantacuunyeꞌesin.
\p
\v 11 ’Casiꞌi muan, ¿ni qui seij ayan huarɨni muan, mɨ sej huayaujmuaꞌa? Tɨ puaꞌa aꞌayauj ayan hueꞌite muahuaviira, ¿ni qui cuꞌucuꞌu paraatapijteꞌesin? Capaj xaa nyaꞌu. Hueꞌite papuꞌu hui raataꞌasin.
\v 12 Naꞌari tɨ puaꞌa taꞌu muahuaviira, ¿ni qui tyaxca paratachuiteꞌesin? Capaj xaa nyaꞌu. Taꞌu papuꞌu raataꞌasin.
\p
\v 13 ’Ayaa xu muan, mɨ saj aꞌij puaꞌa eꞌen ɨ ru tzajtaꞌa, xuꞌuri ramuaꞌaree saj huaꞌutapueijveꞌen ɨ ruyaujmuaꞌa tiꞌitɨ tɨ reꞌen. Ajta aɨn ɨ tɨ aꞌamuayaꞌupua ɨ tajapua tɨ eꞌeseijreꞌe, eihua pu hui eitzeꞌe raayɨꞌɨtɨ tɨ huaꞌutaꞌan tɨ aɨn xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan aun aꞌutyaturan aɨme jemi ɨ maj rahuavii. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Aɨjna ɨ Jesús, Dioj jetze pu araujcaꞌanye
\r (Mt. 12:22-30; Mr. 3:19-27)
\p
\v 14 Aꞌanaj pu ayan tyujuꞌurɨj. Jesús pu tiyaaruꞌu huatamuarityaꞌacaa tɨ tevi tzajtaꞌa seijraꞌacaa. Ajta aɨn ɨ tiyaaruꞌu, capu raataꞌacaraꞌa tɨ aɨn tevi tyuꞌutaxaj. Cɨmeꞌen puꞌu Jesús raatamuari, aj pu i tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ tevi. Majta maɨn ɨ tyaɨte, eihua mu naa rɨꞌɨ tiraꞌutaseij.
\v 15 Majta seica meyan tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Amɨjna mɨ tevi, mɨ Jesús, Beelzebú pu hui jetze araujcaꞌanye tɨ ij ayan tihuaꞌutamuariteꞌen ɨ tiyaaruꞌuse, aꞌini aɨjna ɨ Beelzebú, aɨ pu tihueꞌijteꞌe ɨ seica ɨ tiyaaruꞌuse. Beelzebú pu caꞌanijraꞌa rataꞌaca tɨ ij ayan amɨn tihuaꞌutaijteꞌen ɨ tiyaaruꞌuse. ―Ayaa mu tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\p
\v 16 Majta seica, ayaa mu rɨꞌɨ tíꞌiraꞌihuaꞌu maɨjna cɨmeꞌe tɨ aɨn huaꞌutaseijrateꞌen tiꞌitɨ tɨ huapɨꞌɨ ruxeꞌeveꞌe, tɨ ajta ɨ tajapua eꞌemaꞌacan.
\p
\v 17 Ajta aɨn Jesús, aɨ pu rúꞌumuaꞌareeracaa aꞌij mej tiꞌimuajcaa. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Matɨj manaꞌa ɨ maj seij chuejraꞌa japua tieꞌijta, tɨ puaꞌa eꞌitaꞌa maꞌutacɨɨnye, aj mu mi huataujnyaꞌusiꞌiteꞌesin. Majta hui, camu cheꞌe aꞌateeri mej tieiita muaꞌajuꞌun. Ajta tɨ puaꞌa meyan cheꞌeta manaꞌa aꞌitaꞌa aꞌutácɨɨnye aɨme ɨ maj saɨque manaꞌa a eꞌeche, camu majta cheꞌe aꞌateeri a meꞌechaa majna.
\p
\v 18 ’Ajta aɨn Satanás, tɨ puaꞌa meyan eꞌitaꞌa aꞌutácɨɨnye aɨme ɨ tɨ tihueꞌijteꞌe, ¿aꞌini tiꞌirɨꞌɨri tɨ aɨn aꞌateere tɨ tihueꞌijteꞌe naijmiꞌica? Capu hui aꞌatzu aꞌij tiꞌirɨꞌɨri. Ayaa nu tiꞌixa nyaɨjna cɨmeꞌe sej seyan tiꞌinyaxa yee nyaj nuꞌu Beelzebú jetze arancaꞌanye nyej ni huaꞌutamuariteꞌen ɨ tiyaaruꞌuse.
\p
\v 19 ’Nicheꞌe aꞌatzu tyajamuaataihuaꞌu. Tɨ puaꞌa hui neyan Beelzebú jetze arancaꞌanye nyej ni huaꞌutamuariteꞌen ɨ tiyaaruꞌuse, majta aɨme ɨ maj aꞌamua jamuan áꞌujhuaꞌan, aɨ mu majta huaꞌutamuariteꞌen ɨ tiyaaruꞌuse. ¿Aꞌatani jetze muaꞌaraujcaꞌanye? Aɨ mu hui mijmu raataxajta yee muan xu autyaꞌɨtze.
\p
\v 20 ’Naꞌari cai, tɨ puaꞌa inyaa xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan jetze nyaꞌarancaꞌanye ɨ Dioj, ayaa pu huataujmuaꞌa tɨ ari hui xaa ajna tyajaꞌureꞌenye muejmi jemi tɨ aɨn Dioj nainjapua tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua.
\p
\v 21 ’Ajta aɨn ɨ aꞌatɨ tɨ rucaꞌanye, tɨ eihua tíꞌijchaꞌɨ ɨ tɨ cɨn huatyenyaꞌuseꞌen, tɨꞌɨj auj cɨmeꞌen rajchaꞌɨ ɨ ruchiꞌi, naa pu tyamuaꞌa tiꞌaviitziꞌi tɨj naꞌa tɨ tyeꞌiráꞌa. Capu aꞌatɨ tiꞌijnahueꞌiran.
\p
\v 22 ’Ma ajta, tɨ puaꞌa seij mu aꞌuveꞌemeꞌen tɨ eitzeꞌe rucaꞌanye cai aɨjna, tɨ puaꞌa raatyenyaꞌusiꞌiteꞌen, ajta raataviicueꞌi, ayaa pu rɨni aɨjna tɨ mu aꞌuveꞌemaꞌa aꞌame. Nain pu hui tiraꞌariꞌira ɨ tɨ cɨn nyaꞌusaꞌacaa. Aj pu i tihuaꞌuraꞌasin tɨj naꞌa tɨ tíꞌijchaɨcaꞌa ɨ tɨ tihuaꞌunahueꞌiriꞌi.
\p
\v 23 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ cai nyavaɨreꞌe ineetzi, aɨ pu hui nyejchaɨreꞌe ineetzi. Ajta aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ cai tyaɨte tisáꞌɨri ineetzi jemi, aɨ pu hui huaꞌureꞌityaca.
\s Ɨ xaijnyuꞌucari tɨ nuꞌu aꞌij puaꞌa een, ajtahuaꞌa pu nuꞌu huaraꞌaraa
\r (Mt. 12:43-45)
\p
\v 24 Ajta ayan tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu rɨcɨ ɨ xaijnyuꞌucari tɨ aꞌij puaꞌa eꞌen. Tɨꞌɨj aun huiirajraa tzajtaꞌan seij ɨ tevi, aɨ pu áꞌuchaꞌacanyeꞌen tɨ rahuauhuau aꞌu tɨ aꞌahuáujsaꞌupeꞌen, aꞌu tɨ aꞌuhuáchi. Aru capu hui ratyauuve. Ayaa pu tiꞌimuaꞌatze tɨcɨn: “Nicheꞌe yeehui huaraꞌaraꞌani u niche aꞌu nyaj aꞌarajraa.”
\p
\v 25 ’Tɨꞌɨj uvéꞌenyén, ayaa pu hui een aɨjna ɨ aꞌatɨ. Naa pu een ɨ ru tzajtaꞌa. Cu xuee mej mauchan uhuareꞌichaꞌutacaꞌa. Nain pu rɨꞌɨ huáruu.
\v 26 Aj pu i aɨn xaijnyuꞌucari huajauuviꞌitɨn ɨ seica ɨ maj arahuaꞌapua araꞌase. Aɨ mu majta eitzeꞌe aꞌij puaꞌa eꞌen cai ɨ saɨj. Matɨꞌɨj mi aꞌutyarute naimiꞌi mej mi huatyáꞌa muaꞌaraꞌani maɨjna tzajtaꞌa ɨ tevi. Ajta eꞌeyan, ayaa pu hui teꞌiraame tɨ eitzeꞌe aꞌij puaꞌa eenyaꞌa aꞌame aɨjna ɨ tevi cai tɨ ajmiꞌi eenyaꞌa. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Jesús.
\s Ɨ tɨ nuꞌu tzaahuatiꞌiraꞌa cɨn rɨꞌɨ tiꞌitaꞌaca
\p
\v 27 Tɨꞌɨj Jesús auj tíꞌixajtacaa, ajta seij jɨitaꞌa aujna aꞌutyaavaacaꞌa huaꞌa tzajtaꞌa ɨ tyaɨte. Aj pu i ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa caꞌanin cɨmeꞌe tɨcɨn:
\p ―Rɨꞌɨ pu tiraataꞌa aɨjna ɨ jɨitaꞌa pej jetzen huanuꞌeihuacaꞌa, paj pajta jetzen huatzii.
\p
\v 28 Aj pu i Jesús ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Ma ajta aɨme, eitzeꞌe pu hui rɨꞌɨ tihuaꞌataꞌaca aɨme ɨ maj ranamua ɨ nyuucari tɨ cɨmeꞌen raxa ɨ Dioj, majta meyan raꞌaraꞌastijreꞌen.
\s Tyaɨte mu nuꞌu raxeꞌevaꞌacaꞌa maj nuꞌu tiꞌitɨ huaseij tɨ huapɨꞌɨ ruxeꞌeveꞌe
\r (Mt. 12:38-42; Mr. 8:12)
\p
\v 29 Meenti aɨme ɨ tyaɨte, maucheꞌe mu maaj ajtyaxɨɨrijmaꞌa ɨ Jesús jemi. Ajta aɨn, ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Eihua mu aꞌij puaꞌa tiꞌityetyaɨte ɨ maj ijii huátyaamua. Ayaa mu hui raxeꞌeveꞌe nyaj tihuaꞌutaseijrateꞌen tiꞌitɨ tɨ huapɨꞌɨ ruxeꞌeveꞌe. Aru canu tiꞌitɨ huaꞌutaseijrateꞌesin. Aij nuꞌu huaꞌutaꞌixaateꞌesin tɨ cɨmeꞌen raxa ɨ Jonás tyaacan tɨ tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan.
\p
\v 30 ’Aꞌini aɨ pu hui aɨn pueenyaꞌa ɨ tɨ huapɨꞌɨ ruxeꞌeveꞌe ɨ maj raaseij aɨme maj Nínive eꞌechajcaꞌa, ayaa nu cheꞌeta nyanaꞌa nyaj aɨn pueen ɨ tɨ huapɨꞌɨ ruxeꞌeveꞌe ɨ maj raseij aɨme ijii maj huátyaamua.
\p
\v 31 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, ajna xɨcajraꞌa jetze tɨ jetzen Dioj huaꞌaxɨjteꞌen ɨ tyaɨte, aɨjna tɨ ajmiꞌi tiꞌityavaacaꞌa reyna cɨmeꞌe aujna antanɨmɨ huaritaꞌan ɨ jaj tɨ veꞌe, aɨ pu hui anna aꞌutyechaxɨjsin huaꞌa jamuan aime ijii mej huátyaamua. Aɨ pu ajta huaꞌa jetze tyaꞌujpuaꞌariteꞌesin tiꞌitɨj cɨmeꞌe. Au pu ɨmɨ aꞌuveꞌeme tɨ ij raanamua aɨjna ɨ Salomón tyaacan tɨ rɨꞌɨ me tyaúumuaꞌarajcaꞌa. Nyajta inyaa, i nyaj yee huatyejvee ɨ tyaɨte tzajtaꞌa, eitzeꞌe nu hui vaꞌacan cɨn tiꞌityejvee cai aɨjna ɨ Salomón. Aɨj pu cɨn aɨjna ɨ reyna huaꞌa jetze tyaꞌujpuaꞌariteꞌesin aꞌini camu nyanamua ineetzi.
\p
\v 32 ’Majta aɨme ɨ mej Nínive eꞌechajcaꞌa, ayaa mu rɨni ajna xɨcajraꞌan ɨ Dioj tɨ jetzen huaꞌaxɨjteꞌen ɨ tyaɨte. Aɨ mu huatyahuiixɨꞌɨn aɨme jamuan ɨ maj ijii huátyaamua. Matɨꞌɨj mi tyaꞌujpuaꞌariteꞌesin tiꞌitɨj cɨmeꞌe. Saɨque mu hui tyuꞌumuáꞌa matɨꞌɨj raanamuajriꞌi aꞌij tɨ tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jonás tyaacan. Nyajta inyaa, eitzeꞌe nu hui vaꞌacan cɨn tiꞌityejvee cai aɨjna ɨ Jonás. Aɨj pu cɨn aɨme ɨ tyetyaca Nínive mej eꞌechajcaꞌa, aɨ mu tyaꞌujpuaꞌariteꞌesin tiꞌitɨj cɨmeꞌe ɨ maj ijii huátyaamua aꞌini camu saɨque tyuꞌumuáꞌa nyatɨꞌɨj tihuaꞌutaꞌixaa inyaa.
\s Ɨ tɨ nuꞌu uꞌutatzaveꞌe ɨ huaꞌatzajtaꞌa ɨ tyaɨte
\r (Mt. 5:15; 6:22-23)
\p
\v 33 ’Cɨmeꞌen hui aɨjna ɨ aparaatu tiꞌitɨ ɨ maj ráꞌajtaira, capu aꞌatɨ ajna yaꞌutyaꞌavaata. Capu ajta xaꞌari tzajtaꞌa ruꞌutyechajtza. Capu xaa nyaꞌu silu an pu ɨmɨ yaꞌujchájtza mej mi raaseij ɨ maj maun aꞌutyaruti.
\p
\v 34 ’Ayaa pu hui tiꞌivaɨreꞌe aꞌajɨꞌɨ tɨj taij tɨ aꞌataa ɨ aꞌatzajtaꞌa. Aɨj pu cɨn, tɨ puaꞌa reꞌen aꞌajɨꞌɨ, ayaa pu een, cu xuee tɨ huanyeeriꞌicɨ nainjapua ɨ aꞌatzajtaꞌa. Naꞌari cai, tɨ puaꞌa pacai reꞌenyeꞌen aꞌajɨꞌɨ jetze, ayaa pu een, cu xuee tɨ huatɨcaꞌa ɨ aꞌatzajtaꞌa.
\p
\v 35 ’Sataꞌaj seyan huarɨni tɨ ij cai aumɨꞌɨni tɨ aꞌataa ɨ aꞌatzajtaꞌa.
\v 36 Tɨ puaꞌa naa pu aꞌataa ɨ aꞌatzajtaꞌa, ajta cai aꞌatzu áꞌamɨꞌɨca, nainjapua pu hui huanyeeriꞌicɨ aꞌame. Ayaa pu teꞌeme, cu xuee aparaatu a jetze ráatatza. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Jesús.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús huaꞌapuaꞌariteꞌen aɨme ɨ fariseos
\r (Mt. 23:1-36; Mr. 12:38-40; Lc. 20:45-47)
\p
\v 37 Cɨmeꞌen puꞌu raatapuaꞌajtacaꞌa tɨ tihuaꞌutaꞌixaa, aj pu i saɨj pu raataꞌinee tɨ tyajaꞌucuaꞌani aa tɨ eꞌeche. Aɨjna ɨ aꞌatɨ, fariseo pu pɨrɨcɨ. Au pu aꞌutyajrupi. Tɨꞌɨj i a vejliꞌi auraꞌahuiꞌixɨ aꞌu tɨ meesa aꞌutyejvee.
\v 38 Ajta aɨn fariseo, au pu raaseij tɨ cai Jesús anacai anaujmueijte aꞌij mej tiꞌijrɨꞌɨre ɨ maj raꞌastijraꞌacaa maɨjna ɨ Moisés tyaacan. Eecan pu aꞌij puaꞌa tiraꞌutaseij.
\p
\v 39 Aj pu i tavastaraꞌa ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Muan mɨ saj fariseos pueen. Ayaa xuꞌu tiꞌitete sej anaujmueijtyaꞌaxɨꞌɨn mɨ rumuajcaꞌa jetze. Ma ajta cai aꞌatzu aꞌij amuaꞌamitejteꞌe saj rɨꞌɨ huaujruuren mɨ ru tzajtaꞌa. Ayaa xu een, cu xuee tɨj aꞌatɨ raacajaꞌusin me eijreꞌe mɨ vaasu, ajta amɨjna mɨ xaꞌari. Ayaa xuꞌu ruseijrata huaꞌa tzajtaꞌa mɨ tyaɨte saj rɨꞌɨ tiꞌityetyaɨte. Ma sajta muan, ayaa xu een mɨ rutzajtaꞌa. Aꞌij xu puaꞌa tiꞌityetyaɨte saɨjna cɨmeꞌe sej tihuaꞌunahueꞌiriꞌi, sajta aꞌij puaꞌa huaꞌuruu.
\p
\v 40 ’Mɨ saj hui cai tiꞌitɨ uꞌumuaꞌaree. Aɨjna tɨ raatyataahuacaꞌa ɨ saj me eijreꞌe ratyáhueꞌiraꞌa, ¿ni cai aɨn ajta raatyataahuacaꞌa ɨ aꞌamuatzajtaꞌa tɨ seijreꞌe?
\v 41 Sataꞌaj seyan huaꞌutaꞌan ɨ maj cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi seijna tɨ uráꞌa ɨ aꞌamuatzajtaꞌa. Ayaa xu aɨjna cɨn huarɨni, tɨ ij tyamuaꞌa teꞌirajraꞌani muejmi jemi.
\p
\v 42 ’Sataꞌaj huataujxaamɨsteꞌen, muan, mɨ sej fariseos pueen. Ayaa xu tiꞌitete sej raatatuireꞌen ɨ Dioj jemi, sei tamuaamuataꞌa anxɨte jetze ajtyamaꞌacan aɨjna ɨ tuꞌupi, tiꞌitɨ menta, sajta saɨjna ɨ tuꞌupi, tiꞌitɨ ɨ tɨ ayan huataujmuaꞌa tɨcɨn ruda, sajta nain tɨj naꞌa puaꞌamua tiꞌixuavi ɨ tuꞌupi. Muan xu hui raꞌutamuaꞌaree naijmiꞌi tɨj naꞌa tiꞌipuaꞌamua.
\p ’Ma sajta muan, seyaꞌuhuáꞌaxɨ ɨ tɨ eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe ɨ Dioj jemi, sej si seyan rɨꞌɨ huaꞌuruuren ɨ aꞌamuaxáꞌa tyaɨte aꞌij tɨ tiraavijteꞌe, sajta sej si rɨꞌɨ tirajchaɨ́ ɨ Dioj. Sanaꞌatzɨ cai yáꞌuhuaꞌanaacacheꞌe sej seyan aráurasten seijna cɨmeꞌe ɨ tɨ eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe. Ajta ayan tyuꞌujxeꞌeveꞌe sej tyuꞌutaꞌan saɨjna cɨmeꞌe tɨ cɨj naꞌa caj tiꞌivaɨreꞌe.
\p
\v 43 ’Sataꞌaj huataujxaamɨsteꞌen, muan, mɨ saj fariseos pueen. Eecan xu hui raxeꞌeveꞌe tɨ tiꞌitɨ amuaacɨꞌɨti saj aꞌujráꞌasen ɨpuari japua aꞌu maj áꞌujraarase ɨ aꞌamuavaujsi u teyujtaꞌa. Eecan pu aꞌamuaranajchi maj maɨn tyaɨte amuaatataujteꞌen aj maj tyajaꞌatua.
\p
\v 44 ’Sataꞌaj huataujxaamɨsteꞌen aꞌini ayaa xu eꞌen cumu aꞌu maj huaꞌavaꞌana ɨ mɨꞌɨchite. Majta hui aɨme ɨ tyaɨte, ɨ maj japuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, camu hui ramuaꞌaree aꞌij tɨ een átyeteꞌe aꞌini capu a eꞌe tiꞌitɨ ɨ maj cɨn raamuaꞌaree maj majna huaꞌaváꞌanaxɨ. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 45 Tɨꞌɨj i saɨj tɨ tiꞌimuaꞌata ɨ yuꞌuxari jetze, Moisés tyaacan tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Maeestru, paj peyan tiꞌixa, aɨj paj cɨn aꞌij puaꞌa tiꞌitajepeꞌe itejmi.
\p
\v 46 Jesús pu ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Sajta muan, mɨ sej tiꞌimuaꞌata ɨ yuꞌuxari jetze tɨ Moisés raꞌuyuꞌuxacaꞌa, sataꞌaj huataujxaamɨsteꞌen. Ayaa xu hui vaꞌacan cɨn tihueꞌijcateꞌen ɨ tyaɨte aɨjna cɨmeꞌe tɨ ayan huapɨꞌɨ muareꞌeri, tɨ cai aꞌatɨ raayɨꞌɨtɨ tɨ ayan huarɨni. Sajta eꞌeyan, muan xu tihuaꞌutaijteꞌen ɨ tyaɨte maj nuꞌu mi maɨjna cɨn raꞌaraꞌastijreꞌen. Ma sajta muan, caxu aꞌatzu huatauraꞌasin sej si tiꞌitɨj cɨn huaꞌutavaɨreꞌen.
\p
\v 47 ’Sataꞌaj huataujxaamɨsteꞌen aꞌini muan xu ráꞌajtaꞌahuaca ɨ maj tzajtaꞌan huaꞌutyátuꞌasin aɨme ɨ maj Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa. Majta aɨme aꞌamuahuaacɨxaꞌastyamuaꞌacɨꞌɨ, aɨ mu hui huaꞌucuii.
\p
\v 48 ’Aɨj xu cɨn seyan muan tyuꞌutaxajta yee amuaꞌaránajchacaꞌa aꞌij mej huaꞌuruu ɨ aꞌamuahuaacɨxaꞌastyamuaꞌacɨꞌɨ. Aɨ mu hui huaꞌucuii aɨme ɨ maj Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa. Sajta muan, xuꞌuri ramuaꞌaree tyamuaꞌa naa aꞌij maj huaꞌuruu. Ayaa pu ajta tyajamuaꞌaranajchacaꞌa. Sajta, ayaa xu ráꞌajtaahuacaꞌa aꞌu maj huajeꞌetyatuꞌasin. Sajta, ayaa xu cheꞌeta sanaꞌa nyaruuren ineetzi.
\p
\v 49 ’Aɨj pu cɨn ayan Dioj rumuaꞌatziiraꞌa pu cɨn tiraataxajtacaꞌa tɨcɨn: “Nyahuaꞌutáitiꞌira huaꞌajemi ɨ tyaɨte seica mej neetzi jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa, nyajta seica ɨ nyaj huaꞌantihuau mej mi nyavaɨreꞌe. Eꞌicaca mu cuiꞌini aɨme ɨ tyaɨte. Aɨ mu huaꞌacuiꞌini. Majta seica, aꞌij puaꞌa mu huaꞌaruuren.”
\p
\v 50-51 ’Aɨj pu cɨn, ayaa pu hui tiraꞌamitejteꞌe ɨ Dioj jemi, aɨ mu púꞌeenyaꞌa aɨme ijii maj huátyaamua maɨjna cɨmeꞌe matɨj manaꞌa puaꞌamua huacuii aɨme ɨ maj Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa, naijmiꞌi matɨj puaꞌamua huacuii tɨj naꞌa tyuꞌuséijre ɨ chaanaca, naijmiꞌi tɨj naꞌa Abel tɨ huamɨꞌɨ asta aɨjna ɨ Zacarías, aɨjna maj raꞌupuaꞌari eꞌitaꞌa aꞌu tɨ aꞌutyejvee aɨjna ɨ maj japuan tiꞌimuaɨꞌɨvajtaca, aꞌu tɨ teyuu aꞌijnee. Jee xaa nyaꞌu, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe xaa nyaꞌu. Ayaa pu hui tiraꞌamitejteꞌe ɨ Dioj jemi, aɨ mu púꞌeenyaꞌa nain cɨmeꞌe aɨme ijii maj huátyaamua.
\p
\v 52 ’Sataꞌaj huataujxaamɨsteꞌen mɨ sej tiꞌimuaꞌata ɨ yuꞌuxari jetze Moisés tyaacan tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa. Muan xu rujɨɨmuaꞌa sanaꞌa antyujmuaꞌareeracaꞌa saɨjna cɨmeꞌe ɨ maj cɨn raamuaꞌaree aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe ɨ Dioj. Sajta muan, caxu hui huatauraꞌa tɨ Dioj tyajamueijteꞌen. Sajta hueꞌijmɨ aɨme ɨ seica mej mi cai meyan huatauraꞌan tɨ Dioj tihueijteꞌen. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 53-54 Tɨꞌɨj Jesús aun huiirajraa, aɨme ɨ fariseos, majta aɨme ɨ mej tiꞌimuaꞌata ɨ yuꞌuxari jetze Moisés tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa, aɨ mu autyajhuii mej aꞌij puaꞌa tirájeeve caꞌanin cɨmeꞌe. Eecan mu eihua tiraihuaꞌuriꞌi mej mi raatyauni ɨ maj cɨn jetzen tyaꞌujpuáꞌajteꞌen maɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ aɨn tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\c 12
\s Tɨ puaꞌa nuꞌu aꞌatɨ ayan hueꞌitzi cɨn tyuꞌujseijrata
\p
\v 1 Majta maɨn ɨ tyaɨte, eihua mu ajtyáxɨɨracaꞌa. Ayaa mu aráꞌaxcaa aꞌachu huaꞌapua viꞌiraꞌa, hueica viꞌiraꞌa, aꞌachu maj manaꞌa puaꞌamua. Aɨj mu cɨn áꞌacatacaꞌa eihua. Ajta aɨn ɨ Jesús, aɨ pu anacai tihuaꞌatixaatyaꞌajraa aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Ayan tɨcɨn:
\p ―Rɨꞌɨ xuꞌu hui muan aɨjna cɨmeꞌe fariseos maj ranajchiteꞌe ɨ pan jetze. Ayaa pu huataujmuaꞌa aɨjna ɨ nyuucari tɨcɨn ɨ tɨ huaꞌa tzajtaꞌa uraninei, ɨ tɨ cai huataujnyátacan cɨn seijreꞌe.
\p
\v 2 ’Ayaa puꞌu, tiꞌitɨ tɨ naꞌa tɨ ruꞌavaa aviitzi cɨmeꞌe, aɨ pu hui huataseijreꞌesin me eijreꞌe mej mi raaseij ɨ tyaɨte. Ajta tiꞌitɨ maj raꞌavaatacaꞌa, aɨ pu antícuuniꞌihua mej mi raamuaꞌaree aꞌij tɨ een.
\p
\v 3 ’Aɨjna ɨ paj raataxajtacaꞌa tɨcaꞌamisteꞌe, Dioj pu raataxajta tujcaꞌari tzajtaꞌa. Ajta aɨn ɨ paj raataxajtacaꞌa xahuaanin cɨmeꞌe u chiꞌita u tyetyeꞌe, Dioj pu hui raataxajta caꞌanin cɨmeꞌe anna ɨ chiꞌi japua taꞌavaꞌapaꞌatza.
\s Aɨ pu tiꞌitaꞌixaateꞌe aɨjna i tyaj xaa ratzɨɨnyaꞌa
\r (Mt. 10:28-31)
\p
\v 4 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe mɨ sej nyaꞌamiincustyamuaꞌa pueen, caxu huaꞌatzɨɨnyaꞌa aɨme ɨ maj manaꞌa raayɨꞌɨtɨ maj raajeꞌica ɨ saj ratyáhueꞌiraꞌa, aru camu raayɨꞌɨtɨ maj raꞌupuaꞌariteꞌen ɨ aꞌamua tzajtaꞌa tɨ seijreꞌe.
\p
\v 5 ’Me nyajta inyaa, ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌesin aꞌatɨ saj xaa tzɨɨneꞌe. Sataꞌaj ratzɨɨnyaꞌa aɨjna tɨ ayan raayɨꞌɨtɨ tɨ raajeꞌica ɨ saj ratyáhueꞌiraꞌa, tɨ ajta raayɨꞌɨtɨ tɨ yauraini ɨ aꞌamua tzajtaꞌa tɨ seijreꞌe aujna taij jetze tɨ cai aꞌana aꞌamɨꞌɨni. Ee tzɨteꞌe, ayaa nu hui tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨcɨn: sataꞌaj ratzɨɨnyaꞌa saɨjna.
\p
\v 6 ’Aru, caxu aꞌij tyáꞌujmuajca. ¿Ni sacai seyan tyuꞌutanajchita aꞌachu cumu huaꞌapua centaavu anxɨvica cɨmeꞌe ɨ pinaꞌase maj cɨleꞌen? Camu eihua tiꞌijnajchi. Ma ajta aɨn Dioj, aɨ pu naijmiꞌica autamuaꞌareera.
\v 7 Ee xaa nyaꞌu, ayaa pu tiꞌayajna. Dioj pu hui ari raatéꞌitaaxɨ mɨ aꞌamuacɨpua aꞌachu tɨ puaꞌamuájmee. Caxu tiꞌitzɨɨnyaꞌa aꞌini muan xu eihua eitzeꞌe jetzen ruxeꞌeveꞌe ɨ Dioj macai ɨ pinaꞌase, aꞌini aɨ pu xaa amuaꞌancuꞌuvajxɨꞌɨsin.
\s Ɨ maj nuꞌu ramuaꞌate maɨjna ɨ Jesús ɨ tyaɨte jemi
\r (Mt. 10:32-33; 12:32; 10:19-20)
\p
\v 8 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ ayan tyuꞌutaxajta aɨme jemi ɨ tyaɨte yee naꞌaraꞌastijreꞌen ineetzi, inyaa i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte, ayaa nu nyajta raataxajta aɨme jemi maj tajapua tiꞌivaɨreꞌe ɨ Dioj jemi yee naatyávaɨj ineetzi.
\v 9 Ajta aɨn tɨ tiꞌixa aɨme jemi ɨ tyaɨte yee capu nyamuaꞌate, ayaa nu hui cheꞌeta raataxajta aɨme jemi maj tajapua tiꞌivaɨreꞌe ɨ Dioj jemi yee canu ramuaꞌate.
\p
\v 10 ’Nyajta nu tihuaꞌutauuniꞌira aɨme, aꞌachu maj manaꞌa puaꞌamua aꞌij puaꞌa tiꞌinyaxa ineetzi i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte. Aru aɨme, aꞌachu maj manaꞌa puaꞌamua aꞌij puaꞌa tiꞌijxa aɨjna ɨ xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj, canu aꞌanaj tihuaꞌutauuniꞌira aɨme.
\p
\v 11-12 ’Sajta muan, matɨꞌɨj u amuaꞌaraviꞌitɨn aɨme jemi maj teyujtaꞌa tieꞌijta, nusu aɨme jemi ɨ maj tiꞌitɨj cɨn antyujmuaꞌaree, ayaa xu huarɨni. Caxu hui aꞌij tyáꞌujmuajca aꞌij sej yeꞌi tityeetyaujnan naꞌari aꞌij sej yeꞌi tyuꞌutaxaj, aꞌini ajna xɨcajraꞌan jetze, aɨn xaijnyuꞌucaraꞌaraꞌan ɨ Dioj, aɨ pu tyajáꞌamuamuaꞌaten aꞌij sej yeꞌi tyuꞌutaxaj. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Cɨmeꞌen ɨ tɨ nuꞌu tíꞌijchaꞌɨ aɨjna ɨ chijtyaani
\p
\v 13 Meenti saɨj huaꞌa tzajtaꞌa aꞌutyavaacaꞌa. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Maeestru, pataꞌaj peyan tiraataꞌixaateꞌen ɨ nyajaꞌa yee tɨ eꞌitaꞌa tinaataꞌan aɨjna tɨ titaacɨ́ꞌɨ aɨjna cɨmeꞌe tɨ saɨj huamɨꞌɨ, aꞌini capu tinaataꞌasin ɨ neetzi tɨ nyaꞌa.
\p
\v 14 Jesús pu ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Huumpi, ¿aꞌataani tinyeijca juees cɨmeꞌe? ¿Aꞌataani naataꞌa nyej neyan tyuꞌuxaꞌapɨꞌɨntareꞌen muejmi jemi? ―Ayaa puꞌu tiraataꞌixaa.
\p
\v 15 Ajta ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Rɨꞌɨ xuꞌu muan, sataꞌaj áꞌujcuꞌuvaa sanaꞌa tyamuaꞌa naa. Cheꞌe cai huapɨꞌɨ sanaꞌa tiꞌinyacuaꞌatza sej eihua tyuꞌuchaɨtɨmeꞌeni, tiꞌitɨ tɨ naꞌa, aꞌini tɨ puaꞌa aꞌatɨ eihua tiꞌitɨ tichaꞌɨ, capu hui tiꞌitɨ aꞌij tiraatyavaɨreꞌesin tɨ ij cai tiꞌitɨ aꞌij raruuren.
\p
\v 16 Tɨꞌɨj i seij nyuucari cɨn tihueꞌitiiriꞌi tɨcɨn:
\p ―Aa pu nuꞌu aꞌahuaꞌa chijtyaani eꞌeche. Chuej pu nuꞌu tichaꞌɨ tɨ japuan tyuꞌuhuaste. Tyamuaꞌa pu nuꞌu hui eihua tyuꞌucɨɨracaꞌa.
\p
\v 17 ’Tɨꞌɨj i ayan tyuꞌumuáꞌa aɨjna ɨ chijtyaani tɨcɨn: “¿Aꞌini yeehui naarɨni? Capu cheꞌe maꞌa aꞌarɨꞌɨri aꞌu nyaa yeehui yaꞌuruuren ɨ tɨ huacɨɨracaꞌa.”
\v 18 Tɨꞌɨj nuꞌu i ayan tyuꞌumuáꞌa tɨcɨn: “Ayaa nu rɨni. Nyaraatauuna ɨ nechiꞌi ma tɨ huavaatɨmee. Nyajta seica nu ajtaahuaxɨꞌɨsin tɨ eitzeꞌe vivejmáꞌa aꞌaraꞌani. Nyatɨꞌɨj ni nyaun ruꞌutyaꞌasin ɨ tɨ tyuꞌucɨɨracaꞌa, ajta nain i nyej tíꞌijchaꞌɨ.
\v 19 Nyajta nu yeehui neyan tyuꞌutaxajta ɨ nyatzajtaꞌa yee nuꞌuri nyaun rɨꞌɨ tyuꞌuruu u chiꞌita. Eecan pu aꞌateeri tɨ rɨꞌɨ tinaatyavaɨreꞌesin. Nuꞌuri yeehui nyasaꞌupeꞌen. Nicheꞌe tiꞌicuaꞌaca, nyajta yaꞌaca, nyajta netyamuaꞌavaꞌa.” Ayaa pu nuꞌu tyuꞌumuáꞌa aɨjna ɨ aꞌatɨ.
\p
\v 20 ’Ajta aɨn ɨ Dioj, ayaa pu hui tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Muaa, mɨ paj cai tiꞌitɨj muaꞌaree. Ijii, tɨcaꞌa paj mɨꞌɨni. Patɨꞌɨj huamɨꞌɨn, ¿aꞌataani tiꞌijcɨꞌɨti aɨjna ɨ paj muaa rɨꞌɨ raaruu pej pi asaɨj huataꞌatyámuaꞌaveꞌencheꞌe?” Ayaa pu Dioj tiraataꞌixaa.
\p
\v 21 ’Nyajta neyan tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Ayaa pu hui teꞌeme aɨme jemi matɨj manaꞌa puaꞌamua ɨ maj rujɨɨmuaꞌa rajsáꞌɨri tiꞌitɨ tɨ naꞌa mej mi eihua tíꞌijchaꞌɨ, majta camu tiꞌitɨj tichaꞌɨ ɨ Dioj jemi.
\s Tɨ nuꞌu Dioj huaꞌachaꞌɨ ɨ tiyaujmuaꞌa
\r (Mt. 6:25-34)
\p
\v 22 Tɨꞌɨj i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa tɨcɨn:
\p ―Aɨj nu cɨn neyan tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Caxu saɨjna cɨn tiꞌimuajcaa yee aꞌiqui yeꞌi tetiꞌicuaꞌani nusu yee aꞌiqui yeꞌi tyetíꞌiyeꞌen naꞌari yee aꞌiqui yeꞌi tyetyuꞌutátachejteꞌesin.
\p
\v 23 ’¿Ni cai eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe ɨ Dioj jemi saj ruuri xaꞌaraꞌani cai ɨ tɨ saj raacuaꞌani? ¿Ni cai ayan cheꞌeta naꞌa eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe ɨ Dioj jemi tɨ ruuri aꞌame ɨ saj ratyáhueꞌiraꞌa cai tɨ náa seiira aꞌame ɨ saj cɨn tyuꞌutaujchejteꞌen? Aa niꞌijta xaa nyaꞌu.
\p
\v 24 ’Casiꞌi, xaaseij amɨme cuaꞌatza ɨ maj uteꞌe ráꞌaraꞌa. Camu hui aꞌatzu tiꞌihuastya, camu majta tiꞌitzaꞌanaca. Camu majta huatyeechiꞌi ɨ maj tzajtaꞌan rɨꞌɨ yaꞌuruuren ɨ mej meri rajsaɨj. Capu amɨn aꞌij, aucheꞌe pu Dioj tihuaꞌamicua. Ma sajta muan, eitzeꞌe xu jemin ruxeꞌeveꞌe ɨ Dioj macai aɨme ɨ cuaꞌatza.
\p
\v 25 ’¿Aꞌataani raayɨꞌɨtɨ tɨ aꞌateeren tɨ eitzeꞌe ruuri aꞌame aɨjna cɨmeꞌe tɨ tiꞌimuajcaa? Capu aꞌatɨ xaa nyaꞌu.
\v 26 Tɨ puaꞌa sacai raayɨꞌɨtɨhuaꞌan sej si seyan huarɨni saɨjna cɨmeꞌe tɨ cai muareꞌeri, ¿aꞌini hui een cɨn seyan tiꞌimuajcaa saɨjna cɨmeꞌe ɨ tɨ tíꞌijturaa?
\p
\v 27 ’Casiꞌi, xaaseij amɨjna mɨ caiipiꞌi, aꞌij tɨ yeꞌi tiꞌivaujseꞌe. Capu tiꞌimɨjhuaca amɨjna mɨ caiipiꞌi, capu ajta tiꞌitzaca. Capu amɨn aꞌij. Dioj pu hui ayan raaruu tɨ eitzeꞌe naa seijreꞌe cai Salomón tɨ naa seijraꞌacaa tɨꞌɨj auj tiꞌityavaacaꞌa rey cɨmeꞌe. Capu aꞌanaj ayan tyuꞌutyaujchejte tiꞌitɨ cɨmeꞌe tɨ ayan naa seijreꞌe tɨj mɨ caiipiꞌi.
\p
\v 28 ’Casiꞌi, muan, Dioj pu ayan rɨꞌɨ tirajchaꞌɨ mɨ tuꞌupi tɨ aun áꞌavaujseꞌe aꞌu maj áꞌatasaꞌahuaca. Ajta aɨn tuꞌupi, capu aꞌateeri silu yaa ruijmuaꞌa yee, aɨ mu raaréꞌeveichi, matɨꞌɨj mi ratairan. Tɨ puaꞌa hui Dioj ayan rɨꞌɨ tirajchaꞌɨ mɨ tuꞌupi, ¿ni cai eitzeꞌe amuaataꞌasin ɨ saj cɨn tyuꞌutyaujchejteꞌen, muejmi mɨ saj cai aꞌatzu tyaꞌatzaahuateꞌe?
\p
\v 29-30 ’Caxu aꞌij tiꞌixajta yee aꞌiqui yeꞌi tyetiꞌicuaꞌani nusu aꞌiqui yeꞌi tyetíꞌityeyeꞌen. Ayaa xuꞌu, caxu tiꞌimuajcaa saɨjna cɨmeꞌe, aꞌini naimiꞌi matɨj manaꞌa puaꞌamua yan maj huachaatɨme iiyan chaanaca japua, ayaa mu maɨjna cɨn rahuauhuau. Ma ajta aɨn aꞌamuayaꞌupua, tajapua tɨ eꞌeseijreꞌe, aɨ pu hui ari ruꞌumuaꞌaree tiꞌitɨ tɨ amuaꞌaturaateꞌe.
\p
\v 31 ’Sataꞌaj miꞌi rajhuauuni tɨ Dioj tyajamueijteꞌen, sajta raꞌaraꞌastijreꞌen aꞌij tɨ aɨn tiꞌijxeꞌeveꞌe. Tɨ puaꞌa seyan huarɨni, Dioj pu hui tyajamuaataꞌasin tɨj naꞌa tɨ tyajamuaꞌaturaateꞌe.
\p
\v 32 ’Caxu tiꞌitzɨɨnyaꞌa muan, mɨ sej seyan ma áꞌujhuaꞌan. Cu xuee canyaꞌaxɨ sanaꞌa ɨ maj rujɨɨmuaꞌa manaꞌa ma áꞌujhuaꞌan. Ayaa pu tiraꞌaranajchacaꞌa ɨ saj rajyaꞌupua tɨ ij aɨn amuaataꞌan sej saun aꞌutyarute aꞌu tɨ aɨn tyejeꞌijta.
\s Tɨ nuꞌu eihua an tyejeꞌeseijreꞌe u tajapua tɨ huapɨꞌɨ tiꞌivaɨreꞌe
\r (Mt. 6:19-21)
\p
\v 33 ’Sataꞌaj tyuꞌutuaani nain aꞌachu saj caj tíꞌijchaꞌɨ, sajta tihuaꞌuraꞌan aɨme ɨ maj cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi. Ayaa xu aɨjna cɨn huarɨni tɨ i aɨjna tyajjuaꞌaca ɨ tɨ eꞌeyan tyajamuaacɨꞌɨti. Ayaa pu eenyaꞌa aꞌame tɨj tiꞌitɨ caꞌani tɨ cai aꞌanaj huataujtuꞌisin. Au pu eꞌetyáꞌa aꞌame muejmi jemi tiꞌitɨ tɨ huapɨꞌɨ tiꞌinajchi. Ajta capu hui aꞌanaj huatyaxɨjsin, aꞌini camu aun aꞌutyaruꞌipi ɨ nahuaꞌari. Camu majta racɨꞌɨn aɨme ɨ jatzipuꞌuse.
\p
\v 34 ’Ayaa xu eenyaꞌa xaꞌajuꞌun aꞌini aɨj xu jetzen tiꞌimuaꞌastɨ xaꞌajuꞌun saɨjna jetze tɨ eitzeꞌe amuaꞌaranajchi, tɨ eitzeꞌe aꞌamua jetze ruxeꞌeveꞌe.
\s Tyaj nuꞌu rɨꞌɨ huátaruuren ityan, tyajta rɨꞌɨ atanyéjnyeꞌeri tyamuaꞌa naa
\p
\v 35 ’Rɨꞌɨ xuꞌu tityahuaujcaten sej si tyuꞌutyavaɨreꞌen. Saucheꞌe xu hui atanyéjnyeꞌeri tɨj aꞌatɨ tɨ taij huityechuaaca táꞌataa.
\p
\v 36 ’Ayaa xu eenyaꞌa xaꞌajuꞌun matɨj aɨme ɨ mej tiꞌivaɨreꞌe aꞌatɨ jemi tɨ aun áꞌumej aꞌu mej tejeꞌeyeꞌeste aɨjna cɨmeꞌe tɨ saɨj huatyényaɨchej. Majta aɨme ɨ maj tiꞌivaɨreꞌe, maucheꞌe mu tiꞌichuꞌeveꞌen aꞌatzaj tɨ puaꞌa uveꞌenyejsin aɨjna tɨ tihueꞌijteꞌe mej mi caꞌanacan tiraꞌantácuuneꞌen tɨꞌɨj aɨn tyeꞌejtyátuꞌasixɨꞌɨn ɨ pueerta jetze.
\p
\v 37 ’Rɨꞌɨ pu tihuaꞌutavaɨreꞌesin aɨme ɨ mej tiꞌivaɨreꞌe tɨꞌɨj aɨn huaꞌuseij maj rachuꞌeveꞌe aꞌatzaj tɨ puaꞌa uveꞌenye aɨjna tɨ tihueꞌijteꞌe. Ayaa nu hui tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, ayaa pu rɨni aɨjna tɨ tihueꞌijteꞌe. Aɨ pu rucaten tɨ ij huaꞌutyavaɨreꞌen. Ajta tihuaꞌutaijteꞌesin maj auhuiixɨꞌɨn ɨ meesa jetze. Ajta tihuaꞌamin.
\p
\v 38 ’Capu amɨn aꞌij aꞌatzaj tɨ puaꞌa uveꞌenyejsin aɨjna tɨ tihueꞌijteꞌe, tɨ puaꞌa eꞌitaꞌa tɨcaꞌa uveꞌenye nusu tapuaꞌarijmaꞌaca. Rɨꞌɨ pu hui tihuaꞌutyavaɨreꞌesin aɨme ɨ maj ravaɨreꞌe tɨ puaꞌa mauj rachuꞌevaꞌa.
\p
\v 39 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe. Aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ huatyeechiꞌi, tɨ puaꞌa aɨ ramuaꞌareera aꞌatzaj tɨ puaꞌa ányaiixa ɨ nahuaꞌari, capu ratáꞌasin tɨ anyaꞌasti tɨ tyuꞌunahuaꞌan.
\v 40 Sajta hui muan, rɨꞌɨ xuꞌu sej si rɨꞌɨ huaujcaten aꞌini inyaa, i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte, nyaa nu uveꞌenyejsin aꞌatzaj saj puaꞌa cai nyechuꞌeveꞌe. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Ɨ maj nuꞌu tiꞌivaɨreꞌe maɨjna ɨ maj huaꞌapua
\r (Mt. 24:45-51)
\p
\v 41 Pedro pu ayan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Tavastaraꞌa, ¿ni tejmi panaꞌa huataꞌixaa i nyuucari caꞌɨn naijmiꞌica puaataꞌixaa?
\p
\v 42 Ajta aɨn tavastaraꞌa, aɨ pu ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌataani pueen, aɨjna tɨ tiꞌivaɨreꞌe, tɨ ajta rɨꞌɨ me tyauumuaꞌaree, tɨ ajta cai aꞌanaj tiꞌitɨ cɨn autaꞌɨtzee? Ajta aɨn tɨ tiꞌiraijteꞌe, aɨ pu hui tíꞌiraijcateꞌen tɨ ij aɨn aɨjna cɨn antyujmuaꞌaréera aɨme ɨ seica ɨ maj majta tiꞌivaɨreꞌe. Aɨ pu tihuaꞌamin aꞌatzaj maj puaꞌa raaxaꞌapɨꞌɨntareꞌen mej tyuꞌucuaꞌani.
\p
\v 43-44 ’Tɨ puaꞌa ayan rɨjcaa tɨꞌɨj uvéꞌenyen aɨjna tɨ tiꞌiraijteꞌe, rɨꞌɨ pu tiraatyavaɨreꞌesin aɨjna tɨ tiꞌivaɨreꞌe aꞌini nain pu tiraataijcateꞌesin aꞌachu tɨj tiꞌitɨj tichaꞌɨ aɨjna tɨ tiꞌiraijteꞌe. Ayaa pu teꞌeme. Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe.
\p
\v 45 ’Ma ajta aɨn tɨ hui tiꞌivaɨreꞌe, tɨ puaꞌa ayan tiꞌimuajcaa yee eecan pu u eꞌeteere aɨjna tɨ tinyeijca, ayaa pu ajta tiraꞌamitejtyaꞌa aꞌame tɨ cai iyaꞌata uveꞌenyejsin. Tɨꞌɨj i autyejcheni tɨ huaꞌutyávajxɨꞌɨn aɨme ɨ mej tiꞌivaɨreꞌe, ɨ mej tyetyaca, ajta ɨ ma juuca. Ajta pu hui autyejchesin tɨ tyuꞌucuaꞌani, ajta tɨ nahuaj antiyeꞌen. Tɨꞌɨj i huatyátahueisin.
\p
\v 46 ’Ajta aɨn tɨ tiꞌiraijteꞌe, aɨ pu uveꞌenyejsin aꞌanaj tɨ puaꞌa cai rachuꞌeveꞌe. Aɨ pu xaa uveꞌenyejsin aꞌatzaj tɨ puaꞌa cai pɨtyámuaꞌare. Aɨ pu hui ajta pueijtzi raataꞌasin, eihua huapɨꞌɨ. Ayaa pu cheꞌeta tiꞌijcɨꞌɨti aꞌij tɨ tihuaꞌacɨꞌɨti ɨ seica ɨ maj majta autaꞌɨtzaꞌara ɨ Dioj jemi.
\p
\v 47 ’Aɨjna tɨ tiꞌivaɨreꞌe tɨ ajta ruꞌumuaꞌaree aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe aɨjna tɨ tiꞌiraijteꞌe, eihua pu raꞌireꞌevejsin navij cuaartaraꞌa cɨmeꞌe tɨ puaꞌa cai rɨꞌɨ huaujruuren naꞌari cai ayan huarɨni aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe aɨjna tɨ tiꞌiraijteꞌe.
\v 48 Ajta aɨn tɨ tiꞌivaɨreꞌe tɨ ajta cai rúꞌumuaꞌareeracaa aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌevaꞌacaa aɨjna tɨ tiꞌiraijteꞌe, cɨj puꞌu raꞌireꞌevejsin navij cuaartaraꞌa cɨmeꞌe tɨ puaꞌa ayan huarɨni tɨ aꞌij puaꞌa een cɨmeꞌe aꞌini capu rúꞌumuaꞌareeracaa aꞌij tɨ yeꞌi huarɨni. Capu ayan tiꞌijcɨꞌɨti aꞌij tɨ tiraavijteꞌe.
\p ’Ayaa puꞌu xaa nyaꞌu, aꞌatɨ tɨ naꞌa mej meyan tiraataꞌa tɨ vaꞌacan cɨn antyujmuaꞌaréera aꞌaraꞌani, tɨ puaꞌa ayan vaꞌacan cɨn tiꞌityéꞌijcatiꞌihua, ayaa pu hui tyuꞌujxeꞌeveꞌe tɨ eitzeꞌe tyuꞌutatuiireꞌen maɨjna jemi ɨ mej tiraijcate. Ajta, aꞌatɨ tɨ naꞌa mej meyan tiraataꞌa tɨ cɨleꞌenyaꞌa cɨn antyujmuaꞌaréera aꞌaraꞌani, tɨ puaꞌa ayan cɨleꞌenyaꞌa cɨn tiꞌityéꞌijcatiꞌihua, ayaa pu cheꞌeta naꞌa tyuꞌujxeꞌeveꞌe tɨ cɨj tyuꞌutatuiireꞌen maɨjna jemi ɨ mej tiraijcate.
\s Maj nuꞌu eꞌitaꞌa autajuꞌun maɨjna cɨmeꞌe ɨ Jesús
\r (Mt. 10:34-36)
\p
\v 49 ’Ayaa nu een cɨn mu aꞌuveꞌeme nyej ni pueijtzi huaꞌutaꞌan nyaɨme ɨ maj aꞌij puaꞌa een ɨ rutzajtaꞌa matɨj manaꞌa puaꞌamua yen me seijreꞌe iiyan chaanaca japua. Ajta ayaa pu tinaꞌaraanajchi ineetzi tɨ ari autyejcheni.
\v 50 Ayaa pu ajta tiꞌinyacɨꞌɨti ineetzi, ɨ nyaj cɨn tirajpueiitzi naꞌame. Eihua pu hui aꞌij puaꞌa nyaꞌase, ajta eihua pu aꞌij puaꞌa nyaꞌastɨ aꞌame asta naꞌa cai nain teꞌentipuaꞌare.
\p
\v 51 ’¿Aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe muejmi? ¿Ni qui nyaɨjna cɨn aꞌuveꞌeme mej mi rɨꞌɨ tíꞌityechajca ɨ mej yan huachaatɨme iiyan chaanaca japua? Canu aꞌatzu. Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe yee canu nyaɨjna cɨn aꞌuveꞌeme silu mej mi eꞌitaꞌa aꞌutácɨɨnye.
\v 52 Ajta ijii tɨ yu aucaꞌitɨ aꞌame, ayaa pu hui teꞌeme. Aɨme cɨmeꞌe ɨ maj tyaꞌanxɨvi ɨ tyaɨte, ɨ maj saɨque manaꞌa che, ayaa pu teꞌeme aɨ mu aꞌitaꞌa aꞌutajúꞌun. Majta eꞌeyan ɨ maj hueica, aɨ mu huaꞌajaaxáiiviꞌiraꞌa muaꞌajuꞌun aɨme ɨ maj huaꞌapua. Majta aɨme ɨ maj huaꞌapua, ayaa mu cheꞌeta manaꞌa tíhuáꞌajaaxáiiviꞌiraꞌa muaꞌajuꞌun ɨ maj hueica.
\p
\v 53 ’Ayaa mu aꞌitaꞌa aꞌutajuꞌun. Aɨ pu yaꞌupuaaraꞌan rajaaxáiiviꞌiraꞌa aꞌame aɨjna ɨ ruyauj, ajta aɨn yaujraꞌan ayaa pu cheꞌeta naꞌa tiꞌijjaaxáiiviꞌiraꞌa aꞌame ɨ rutaata. Ajta aɨn ɨ naanajraꞌan, ayaa pu cheꞌeta naꞌa tiꞌijjaaxáiiviꞌiraꞌa aꞌame aɨjna ɨ ruyauj tɨ jɨitaꞌa. Ajta aɨn yaujraꞌan tɨ jɨitaꞌa, ayaa pu cheꞌeta naꞌa tiꞌijjaaxáiiviꞌiraꞌa aꞌame aɨjna ɨ runaana. Ajta aɨjna ɨ muꞌunyaaraꞌan ɨ tɨ jɨitaꞌa ɨ tɨ ucarij, aɨ pu ajta rajaaxáiiviꞌiraꞌa aꞌame ɨ rumuꞌu ɨ tɨ jɨitaꞌa tɨ tyamueij. Ajta aɨjna ɨ muꞌunyaaraꞌan tɨ tyamueij, aɨ pu hui ajta rajaaxáiiviꞌiraꞌa aꞌame ɨ rumuꞌu tɨ ucarij.
\s Ɨ maj nuꞌu cɨn raamuaꞌaree tiꞌitɨ tɨ nuꞌu xɨcajraꞌa jetze pɨtiꞌirɨcɨ
\r (Mt. 16:1-4; Mr. 8:11-13)
\p
\v 54 Tɨꞌɨj i ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj aun ajtyáxɨɨracaꞌa tɨcɨn:
\p ―Cɨmeꞌen xuꞌu jaitɨri huaseij tɨ aꞌijnyej, yancɨ pujmeꞌen, satɨꞌɨj si seyan tiꞌixaxaꞌa yee muꞌuri huatyeviiyen. Ajta, ayaa pu tiꞌirɨnyaca.
\v 55 Naꞌari tɨ puaꞌa huataꞌaacare tɨ yeete pujmeꞌen aꞌitaninyei, ayaa xu hui tiꞌixaxaꞌa tɨcɨn tyaxɨcaj pu aꞌame. Ajta, ayaa pu tiꞌirɨnyaca.
\p
\v 56 ’Muan, mɨ saj cai má umúumuaꞌare, muan xu seyan raayɨꞌɨtɨ aꞌij sej yeꞌi tyuꞌutaxaj aꞌij tɨ tiꞌitɨ rɨni ɨ uteꞌe nusu iiyan chaanaca japua. Ma sajta muan, caxu hui aꞌatzu raayɨꞌɨtɨ aꞌij sej yeꞌi tyuꞌutaxaj aɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ tiꞌitɨ rɨni itejmi jemi eijna xɨcajraꞌa jetze nyaj ya huatyejvee inyaa muejmi jemi.
\s Saj nuꞌu raahuauuni saj rɨꞌɨ eenyeꞌen aɨme jemi ɨ maj amuajchaɨreꞌe
\r (Mt. 5:25-26)
\p
\v 57 ’Nicheꞌe seij tyajamuaataihuaꞌu. ¿Aꞌini een cɨn sacai raaxaꞌapɨꞌɨntareꞌen rujɨɨmuaꞌa aꞌij tɨ tiraavijteꞌe?
\v 58-59 Patɨꞌɨj pauj huameꞌen juye jetze jamuan aɨjna tɨ muájchaɨreꞌe saj raaxaꞌapɨꞌɨntareꞌen aɨjna jemi ɨ juees, pataꞌaj raatahuavii tyamuaꞌa naa saj sauj juye jetze raaxaꞌapɨꞌɨntareꞌen. Naꞌari tɨ puaꞌa pacai peyan huarɨni, aɨ pu hui muaꞌaviꞌitɨn ɨ jueesi jemi. Tɨꞌɨqui aɨn juees, aɨ pu tyuꞌutatuireꞌesin mueetzi aɨjna jemi ɨ polisiiya. Ajta aɨn polisiiya, aɨ pu mueꞌityanajsin. Ayaa nu tiꞌimueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, camu hui iiyaꞌata mueꞌiratuaasin asta panaꞌa cai tyuꞌunajchi nain cɨmeꞌe aꞌachu maj muajijveꞌen. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\c 13
\s Tɨ rɨꞌɨ ayan tyuꞌujxeꞌeveꞌe tɨ nuꞌu aꞌatɨ saɨque tyuꞌumuaꞌati
\p
\v 1 Ajnaꞌɨmɨ, seica mu eꞌireꞌenye ɨ Jesús jemi. Matɨꞌɨj mi meyan tiraataꞌixaa maɨjna cɨmeꞌe ɨ maj Galileeya eꞌechajcaꞌa, Pilaatu tɨ nuꞌu huaꞌucuii matɨꞌɨj mauj canyaꞌaxɨ muaɨꞌɨvajtacaꞌa.
\v 2 Jesús pu ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe muejmi? ¿Ni qui macai eitzeꞌe aꞌij puaꞌa tiꞌityetyaɨtestacaꞌa saj cai muan aɨjna cɨmeꞌe mej meyan tirajpueijtzicaꞌa?
\p
\v 3 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Capu ayan tiꞌayajna. Ma ajta, tɨ puaꞌa sacai saɨque tyuꞌumuaꞌati ɨ Dioj jemi, muan xu hui sajta antipuaꞌari.
\p
\v 4 ’Ari aɨme ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan arahueica araꞌase, ɨ tɨ huaꞌa japua rajve tiꞌitɨ tɨ ajtee tɨ aun aꞌutyavaacaꞌa ajna aꞌahuaꞌa Siloé, ¿aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe? ¿Ni qui eitzeꞌe aꞌij puaꞌa metíꞌityetyaꞌa macai aɨme ɨ seica ɨ maj Jerusalén huachaatɨme?
\p
\v 5 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨcɨn: capu hui ayan tiꞌayajna. Ma ajta, tɨ puaꞌa sacai saɨque tyuꞌumuaꞌati ɨ Dioj jemi, muan xu sajta antipuaꞌari. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Ɨ huarej tɨ nuꞌu cai aꞌanaj tacaꞌa
\p
\v 6 Tɨꞌɨj i sei nyuucari pu cɨn tihueꞌitiiriꞌi tɨcɨn:
\p ―Aꞌatɨ pu nuꞌu hui huarej taityaꞌɨca. Aa pu nuꞌu yeꞌetyahuii aꞌu tɨ uuva aꞌuvaatɨmee. Tɨꞌɨqui u yaꞌutyeeseij avee si ari tacaꞌa. Capu nuꞌu aꞌatzu tacaꞌacaa.
\v 7 Tɨꞌɨqui ayan tiraataꞌixaa aɨjna tɨ aun tíꞌichaɨcaꞌa tɨcɨn: “Puꞌuri yeehui aꞌatee aꞌachu cumu hueica ninyeꞌiraꞌa nye yee raatyesiseꞌij a vee si ari tacaꞌa. Aru, capu aꞌatzu tacaꞌa. Pataꞌaj reꞌijvéijche, aꞌini amɨn me tiꞌitávaaca, capu tiꞌitɨj vaɨreꞌe.”
\p
\v 8 ’Ajta aɨn tɨ tíꞌichaɨcaꞌa, ayaa pu nuꞌu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Nyavastaraꞌa, cheꞌe auj me távaaca sei ninyeꞌiraꞌa. Nyaa nu yeehui raatéꞌijcheꞌesin, nyajta tiꞌitɨ atyáraatɨraꞌasin chuej jamuan.
\v 9 Tɨ puaꞌa huatácaꞌan ruꞌusi, cheꞌe ayan me tiꞌitávaaca. Naꞌari tɨ puaꞌa cai huatácaꞌan, aj paj xaa yeehui pi reꞌijvéijche.”
\s Aɨjna ɨ jɨitaꞌa tɨ nuꞌu a áꞌajtɨpu u teyujtaꞌa
\p
\v 10 Ayaa pu aꞌanaj tyujuꞌurɨj tɨ ajna pɨtiꞌirɨjcaa aꞌanaj xɨcajraꞌan mej jetzen rusaꞌupi. Jesús pu tihuáꞌamuaꞌatyajcaa u teyujtaꞌa.
\v 11 Meenti saɨj jɨitaꞌa, au pu anuꞌuhuatyávaacaꞌa. Puꞌuri tyaumaꞌaca tamuaamuataꞌa japuan arahueica ninyeꞌiraꞌa tɨ tiꞌicuiꞌicaa aɨjna cɨmeꞌe tiyaaruꞌu tɨ tzajtaꞌan seijreꞌe. Aɨjna ɨ jɨitaꞌa, eecan pu áꞌajtɨpu. Capu aꞌatzu rɨꞌɨristacaa tɨ huatáujtzaara.
\p
\v 12 Tɨꞌɨj Jesús raaseij, aj pu i raatajé tɨ jemin a veꞌereꞌenyen. Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Jɨitaꞌa, nuꞌuri timuaꞌariꞌiriꞌi ɨ paj cɨn tiꞌicuꞌi.
\p
\v 13 Tɨꞌɨj i raꞌajtamuárej. Cɨmeꞌen puꞌu raꞌajtamuárej, aj pu i aɨn jɨitaꞌa huataujtzaaracaꞌa. Aj pu i rɨꞌɨ tiraataꞌa ɨ Dioj.
\p
\v 14 Ajta aɨn tɨ tieꞌijta u teyujtaꞌa, eecan pu huatanyuꞌucacaꞌa aꞌini Jesús pu tiraahuaa ajna xɨcajraꞌan jetze matɨꞌɨj puaꞌa rusaꞌupi. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ tyaɨte tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu hui tyaꞌaraꞌase ɨ mej jetzen tiꞌimɨjhuaca arájsevi xɨcaj. Sataꞌaj mu aꞌuvaꞌajuꞌun sataꞌaj sajna tihuáujhuaateꞌen. Caxu mu aꞌuvaꞌacɨꞌɨcaꞌan ajna xɨcajraꞌa mej jetzen rusaꞌupi.
\p
\v 15 Jesús pu ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Mɨ saj cai huataujnyátacan cɨn tiꞌivaɨreꞌe ɨ Dioj jemi, cɨmeꞌen ajna xɨcajraꞌa me jetzen rusaꞌupi, ¿ni sacai seyan tiꞌimɨjhuaca naijmiꞌi muan? ¿Ni sacai huéꞌixɨɨxɨn ɨ aꞌamuayaꞌamua, tɨ puaꞌa tiꞌitɨj puéenyeꞌen puuye naꞌari puuruꞌu sej si huajaꞌuveꞌiteꞌen ajna xɨcajraꞌa mej jetzen rusaꞌupi? Niꞌijta xaa nyaꞌu. Ayaa xu tiꞌimɨjhuaca.
\p
\v 16 ’Ari amɨjna mɨ jɨitaꞌa, aɨ pu hui jetzen huanyej aɨjna ɨ Abraham tyaacan. Ajta puꞌuri tyajauume aꞌachu cumu tamuaamuataꞌa japuan arahueica ninyeꞌiraꞌa tɨ Satanás raꞌatyaajɨꞌɨque cuiꞌiniꞌiraꞌa cɨmeꞌe. ¿Ni cai ayan tiraavijteꞌe nyej tiraahuaateꞌen nyej ni ruꞌirajtuaani aɨjna cɨmeꞌe tɨ tiꞌicuꞌi? ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 17 Tɨꞌɨj ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa, aɨme ɨ maj rájchaɨraꞌacaa maɨjna ɨ Jesús, eecan mu tyuꞌutatyéviꞌiriꞌi ɨ jemin. Majta aɨme ɨ seica ɨ tyaɨte, eecan pu rɨꞌɨ huaꞌutaꞌa nain cɨmeꞌe aꞌij tɨ tiꞌitɨ huarɨj tɨ huapɨꞌɨ ruxeꞌeveꞌe.
\s Cɨmeꞌen aɨjna ɨ jatzi, mustaaza tɨ rajatzeꞌe
\r (Mt. 13:31-32; Mr. 4:30-32)
\p
\v 18 Aj pu i Jesús ayan tihaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini tiꞌirɨnyaca iiyan chaanaca japua tɨ Dioj tieꞌijta? ¿Aꞌini tiꞌiseijreꞌe tɨ cɨmeꞌen Dioj tieꞌijta?
\p
\v 19 ’Ayaa pu seijreꞌe tɨj mustaaza tiꞌitɨ tɨ ayan tiꞌityájatzeꞌe tɨj jɨɨcan. Aꞌatɨ pu nuꞌu hui yáꞌutɨɨ aɨjna ɨ jatzi. Tɨꞌɨj nuꞌu i raahuaste aꞌu tɨ tyajaꞌaráꞌana. Tɨꞌɨqui huanye aɨjna ɨ jatzi. Aj pu nuꞌu i huavaujse. Tɨꞌɨqui ayan aꞌajtɨ́tɨꞌɨj aꞌaraa tɨj cɨye. Majta maɨn pinaꞌase ɨ maj raꞌaraꞌa, aɨ mu nuꞌu eꞌireꞌenyaa, an mu nuꞌu aꞌuráꞌaraꞌasacaꞌa ɨ piꞌistaaraꞌan jetze.
\s Cɨmeꞌe aɨjna ɨ maj nuꞌu rajnajchi ɨ cueijtzi jetze ɨ levaduura
\r (Mt. 13:33)
\p
\v 20 Ajtahuaꞌa seij huaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini seijreꞌe tɨ cɨmeꞌen Dioj tieꞌijta?
\p
\v 21 ’Ayaa pu hui een tɨj aɨjna ɨ levaduura. Tɨꞌɨj aɨn jɨitaꞌa ruꞌityajtɨcɨ, ajta nuꞌu rajnajchi cueijtzi jetze tɨ hueica mediida araꞌase. Eihua pu nuꞌu rajcueijtzitacaꞌa. Ajta aɨn ɨ levaduura, aɨ pu nuꞌu tzajtaꞌa huanyajxɨ nainjapua ɨ cueijtzi. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Cɨmeꞌen a taꞌapueerta tɨ cɨj antyéeyauj
\r (Mt. 7:13-14; 21-23)
\p
\v 22 Tɨꞌɨqui Jesús aun aꞌumaꞌacaa ɨ juye jetze tɨ Jerusalén aꞌuyeꞌiri. Aꞌu tɨ naꞌa tɨ aꞌureꞌeninyéicaꞌa, tɨ huachájtaꞌatajme, naꞌari aꞌɨmɨ ma antachaatɨme, au pu tihuaꞌamuaꞌatyahuaꞌa ɨ tyaɨte.
\p
\v 23 Aꞌatɨ pu ayan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Tavastaraꞌa, ¿ni cɨj manaꞌa tityaꞌaraꞌase ɨ tɨ Dioj hueꞌiratuaasin?
\p Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p
\v 24 ―Sataꞌaj huataujcaꞌanyen sej si saɨjna jetze utyarute taꞌapueerta tɨ cɨj antyéeyauj. Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨcɨn muiꞌitɨ mu meyan huataujcaꞌanyejsin mej mi maun aꞌutyarute. Ma ajta cai, capu huaꞌutaꞌasin.
\p
\v 25 ’Tɨꞌɨqui aɨjna tɨ a eꞌeche, tɨꞌɨj i ájchesin, ajta tyeꞌityanajsin taꞌapueerta. Sajta muan, amaa xu puaꞌaque huatyáuu xaꞌajuꞌun. Sajta tyeꞌejtyatuꞌasixɨꞌɨsin ɨ pueerta jetze. Ayaa xu caꞌanin cɨn tiraatajeeva aɨjna tɨ huatyeechiꞌi. Ayaa xu tɨcɨn: “Tavastaraꞌa, titaꞌantácuuneꞌe.” Ajta aɨn ayaa pu tyajamuaataꞌixaateꞌesin tɨcɨn: “Canu hui aꞌamuamuajte aꞌatyaɨn saj pɨrɨcɨ. Canu nyajta ramuaꞌaree aꞌu saj aꞌaraacɨ.”
\p
\v 26 ’Sajta muan, ayaa xu tyuꞌutaxajta tɨcɨn: “Tyan tu tyuꞌucuaa a jamuan, tyajta a jamuan hueꞌí. Pajta muaa tiꞌitamuaꞌatyahuaꞌa aꞌu tɨ juye aꞌuréꞌeninyei.”
\v 27 Ajta aɨn, ayaa pu tyajamuaataꞌixaateꞌesin tɨcɨn: “Canu hui ramuaꞌaree inyaa aꞌu sej eꞌemaꞌacan. Sericu muan, mɨ sej aꞌij puaꞌa tiꞌityetyaɨte.”
\p
\v 28-29 ’Ayaa pu teꞌeme ajna xɨcajraꞌan jetze. Muan xu huaꞌaseijran aɨme ɨ maj maun aꞌuráatyáꞌa muaꞌajuꞌun aujna Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe. Aɨme xu hui seijran saɨme ɨ mej mejmiꞌi eꞌechajcaꞌa, saɨjna ɨ Abraham, sajta saɨjna ɨ Isaac, sajta saɨjna ɨ Jacobo. Majta seica mu a aꞌireꞌenyejsin mej mi aꞌujraꞌase aꞌutɨ meesa aꞌutyejvee mej mi tyuꞌucuaꞌani aujna Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe. Sajta muan, aa xu puaꞌaque aꞌutyáuu xaꞌajuꞌun. Eihua xu ruyeinya xaꞌajuꞌun, sajta ancuraꞌujcɨꞌɨme yeꞌicaa xaꞌajuꞌun mɨ rutamej cɨmeꞌe saɨjna cɨmeꞌe sej seri rajpueiitzi xaꞌajuꞌun.
\p
\v 30 ’Ee xaa nyaꞌu, ayaa pu hui tiꞌayajna. Seica ɨ maj nuꞌu vivejmeꞌen cɨn títyatatí ijii, aɨ mu cɨleꞌenyeꞌen cɨn títyatatyáꞌa muaꞌajuꞌun ajna xɨcajraꞌa jetze. Majta seica ɨ maj nuꞌu cɨleꞌenyeꞌen cɨn títyatatí ijii, aɨ mu vivejmeꞌen cɨn títyatatyáꞌa muaꞌajuꞌun ajna xɨcajraꞌa jetze. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús huaujyeinyacaꞌa tɨꞌɨj u aꞌaráanyeeracaꞌa u Jerusalén
\r (Mt. 23:37-39)
\p
\v 31 Tɨꞌɨj Jesús auchan raatapuaꞌajtacaꞌa tɨ tihueꞌixaatyaꞌacaa ɨ tyaɨte, matɨꞌɨj mi seica jemin a eꞌireꞌenye. Aɨ mu pueenyaꞌa ɨ fariseos. Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Pataꞌaj ticheni peyajna aꞌini amɨ pu nuꞌu Herodes muajeꞌicatamɨꞌɨ mueetzi.
\p
\v 32 Aj pu i Jesús ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Sataꞌaj hui saun áꞌujuꞌun saɨjna jemi ɨ Herodes tɨ aviitzi cɨn nyatzajraꞌajmuaꞌa ineetzi. Sataꞌaj sajta seyan tiraataꞌixaateꞌen saɨjna yee puꞌuri ijii nyehuaꞌutamuariteꞌesin nyaɨme ɨ tiyaaruꞌuse ɨ maj huaꞌa tzajtaꞌa seijreꞌe ɨ tyaɨte, nyajta yee tihuaꞌahuaateꞌen ɨ tyaɨte ijii, nyajta ruijmuaꞌa. Nyajta yee, aaruijmuaꞌa nu aránastyejsin nyaɨjna cɨmeꞌe ɨ nyaj cɨn antinmuaꞌaree.
\p
\v 33 ’Capu amɨn aꞌij. Ayaa pu hui tyuꞌujxeꞌeveꞌe nyej nyauj huameꞌen ijii, nyajta ruijmuaꞌa, nyajta aaruijmuaꞌa, aꞌini capu ayan tiraavijteꞌe tɨ huamɨꞌɨni ayajna puaꞌaque u Jerusalén saɨj tɨ Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa.
\p
\v 34 ’Muan mɨ saj Jerusalén eꞌecheꞌe, mɨ saj Jerusalén eꞌemaꞌacan, muan xu huaꞌacuiꞌica aɨme ɨ maj Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌa. Sajta huáꞌatuꞌaxaca tyetye cɨmeꞌe aɨme tɨ Dioj huajaꞌutaityacaꞌa muejmi jemi. Muiꞌi nu hui neyan raxeꞌevaꞌacaꞌa nyaj huaꞌasaɨreꞌen ɨ aꞌamuayaujmuaꞌa nyej ni huaꞌuchaɨn cumu ɨ tyacuaaraꞌi tɨ huaꞌachaꞌɨ ɨ ruyaujmuaꞌa, tɨ hueꞌicánaamɨ ɨ ruꞌana cɨmeꞌe. Sajta muan, caxu seyan raꞌutyaacaꞌanye.
\p
\v 35 ’Casiꞌi, xaaseij. Nuꞌuri hui má amuuhuáꞌaxɨ muejmi mɨ sej Jerusalén eꞌeche. Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Caxu cheꞌe nyeseijran asta naꞌa cai tyajaꞌureꞌenyen ajna xɨcajraꞌan jetze saj puaꞌa seyan tyuꞌutaxajta yee cheꞌe rɨꞌɨ tiraatyajtuaani aɨjna ɨ tɨ me eꞌeveꞌeme nyuucaraꞌaraꞌan ɨ tavastaraꞌa. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Jesús.
\c 14
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús tiraahuaa aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ ajtyajaa
\p
\v 1 Ayaa pu aꞌanaj tyujuꞌurɨj tɨ ajna pɨtiꞌirɨjcaa aɨjna xɨcajraꞌan mej jetzen rusaꞌupi. Au pu aꞌaráꞌa aꞌu tɨ eꞌeche ɨ saɨj ɨ fariseo tɨ vaꞌacan cɨn tiꞌityejvee, tɨ ij tyuꞌucuaꞌani jemin. Majta aɨme ɨ tyaɨte, eihua mu reꞌeevaꞌacaa maɨjna ɨ Jesús.
\v 2 Meenti saɨj a vejliꞌi áuuvaacaꞌa jemin ɨ Jesús. Tiꞌicuiꞌi aɨjna ɨ aꞌatɨ. Nainjapua pu cajaa ɨ rujetze.
\p
\v 3 Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi aɨme ɨ fariseos, ajta aɨme ɨ maj tiꞌimuaꞌata ɨ yuꞌuxari jetze Moisés tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa. Ayan tɨcɨn:
\p ―¿Ni cai aꞌij tiꞌirɨꞌɨri nyej tiraahuaateꞌen aijna xɨcajraꞌan tyej jetzen tasaꞌupi nusu cai?
\p
\v 4 Majta aɨme, camu tiꞌitɨ aꞌij tyuꞌutaxajtacaꞌa. Ajta aɨn Jesús, aɨ pu raꞌajtamuárej aɨjna tɨ tiꞌicuꞌi. Ajta tiraahuaa. Aj pu i raataityacaꞌa tɨ aꞌuraꞌani ruxaahua.
\p
\v 5 Tɨꞌɨj i Jesús ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Ni cai rɨꞌɨri tɨ aꞌatɨ ayan huarɨni ajna xɨcajraꞌan jetze mej jetzen rusaꞌupi? Tɨ puaꞌa puuruꞌu atyejveti aꞌu tɨ eꞌetyacun, naꞌari puuye atyejveti, ¿ni pacai hui peyan caꞌanacan rɨni pej raꞌitatuaani aꞌu tɨ eꞌetyejve?
\p
\v 6 Majta aɨme jemi, capu uꞌu anúꞌuhuaꞌacaa huaꞌa tzajtaꞌa aꞌij tɨ tyuꞌutaxaj.
\s Cɨmeꞌen, matɨꞌɨj nuꞌu huaꞌutajee maj nuꞌu tyajaꞌumuaꞌariiveꞌen aꞌu tɨ aꞌatɨ aꞌutyenyaɨchi
\p
\v 7 Tɨꞌɨj i Jesús raaseij aꞌij maj rɨjcaa aɨme ɨ tɨ hueꞌinee mej tyuꞌucuaꞌani. Aɨ mu raahuaucaꞌa vejliꞌi maj aꞌujraꞌase jemin ɨ tɨ tihuaꞌamicua. Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p
\v 8-9 ―Tɨ puaꞌa hui aꞌatɨ mueꞌinen pej tyuꞌucuaꞌani huaꞌa jamuan ɨ mej tiꞌiyeꞌeste aɨjna cɨmeꞌe tɨ saɨj huatyenyaɨchacaꞌa, capaj panna aꞌujyeꞌixɨꞌɨn ajna vejliꞌi jemin ɨ tɨ muaataꞌinee pej tyuꞌucuaꞌani, silu aꞌatzu pa aꞌɨmɨ aꞌutayeijxɨꞌɨn. Naꞌari cai, tɨ puaꞌa saɨj uveꞌenye tɨ eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe pacai muaa tɨ ajta raataꞌinee, aj pu i aɨn muaataꞌixaateꞌesin yee ájchesi, taꞌaj amanna aꞌujyeijxɨꞌɨn eijna i aꞌatɨ. Aj pej pi tyuꞌutatéviꞌiraꞌata, anna paj aꞌujyeijxɨꞌɨn paɨjna japua ɨ tɨ eitzeꞌe cai ruxeꞌeveꞌe.
\p
\v 10 ’Ma pajta muaa, ayaa papuꞌu hui huarɨni tɨ puaꞌa aꞌatɨ muaataꞌinen, an paj aꞌujyeijxɨꞌɨn japuan ɨ tɨ eitzeꞌe cai ruxeꞌeveꞌe tɨ i ayan aɨn tɨ muaataꞌinee timuaataꞌixaateꞌen tɨꞌɨj uvéꞌenyen aꞌu paj aꞌujyeijxɨꞌɨn. Ayaa pu timuaataꞌixaateꞌesin tɨcɨn: “Nyaꞌamiincu, pataꞌaj ájcheni peyajna pataꞌaj aꞌujyeijxɨꞌɨn yee vejliꞌi aꞌu tɨ eitzeꞌe aꞌujxeꞌeveꞌe.” Ayaa paj paɨjna cɨn huarɨn, ayaa paj hui rɨꞌɨ tiraꞌancuraꞌasin huaꞌa jemi ɨ tyaɨte maj a jamuan aꞌujti.
\p
\v 11 ’Aꞌini aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ áꞌujtzaahuateꞌe, aj pu i aꞌij puaꞌa raataixa tɨ cai eihua ruxeꞌeveꞌe. Ajta aɨn tɨ cai áꞌujcaꞌanye tɨ tiꞌitɨ cɨn teꞌentyarute tɨ veꞌe, aj pu i tiraataꞌasin tɨ ayan teꞌentyarute tiꞌitɨj cɨmeꞌe tɨ eitzeꞌe veꞌe. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 12 Aj pu i ayan tiraataꞌixaa aɨjna tɨ raataꞌinee tɨ tyuꞌucuaꞌani tɨcɨn:
\p ―Ayaa paj hui huarɨni patɨꞌɨj huaꞌutaꞌinen mej tyuꞌucuaꞌani aꞌatzaj chumuaꞌan nusu tɨcaꞌa. Capaj hueꞌinen aɨme ɨ aꞌamincustyamuaꞌa, caꞌɨn aꞌihuaamuaꞌa nusu aꞌajuutzimuaꞌa, o aɨme ɨ chijtyaani mej a eꞌeche vejliꞌi a jemi. Tɨ puaꞌa peyan huaꞌutaꞌinen aɨme, matɨꞌɨj mi majta maɨn muaataꞌineesin mueetzi. Ayaa mu huarɨn, aɨ mu hui tiꞌimuanajchiteꞌen.
\p
\v 13 ’Ma pajta muaa, patɨꞌɨj huaꞌutaꞌinen mej tyuꞌucuaꞌani, aɨme papuꞌu huataꞌinen ɨ maj cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi, pajta aɨme ɨ maj eihua rajpueijtzi cuiꞌiniꞌiraꞌa cɨmeꞌe, pajta aɨme ɨ maj aꞌij puaꞌa tityaacɨ́ꞌɨca, pajta aɨme ɨ maj aracucuꞌunijmee.
\v 14 Ayaa paj huarɨn, rɨꞌɨ mu timuaataꞌasin, aꞌini camu tiꞌituave ɨ maj cɨn timuaanajchiteꞌen. Ma ajta, aɨ pu Dioj hui timuaatanajchiteꞌesin ajna xɨcajraꞌan jetze me jetzen aꞌitajuꞌun huaꞌa tzajtaꞌa ɨ mɨꞌɨchite. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Cɨmeꞌen aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ nuꞌu huaꞌutaꞌinee maj nuꞌu tyuꞌucuaꞌani
\p
\v 15 Meenti saɨj tɨ ajta aun huatyajca huaꞌa jamuan, tɨꞌɨj raanamuajriꞌi aꞌij tɨ tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Jesús, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Rɨꞌɨ pu tiraataꞌasin aɨjna tɨ tyuꞌucuaꞌani ajna xɨcajraꞌan jetze tɨ jetzen Dioj huataseijreꞌesin tɨ ij tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua.
\p
\v 16 Jesús pu ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Aꞌatɨ pu nuꞌu hui rɨꞌɨ huaujruurajcaꞌa tɨ ij tihuaꞌumín. Muicaca pu nuꞌu huataꞌinyee.
\v 17 Tɨꞌɨj ajna tyajaꞌureꞌenye tɨ tihuaꞌumín, tɨꞌɨqui aɨn raataityacaꞌa ɨ tɨ jemin tiꞌivaɨreꞌe tɨ ij huaꞌutajeeve aɨme ɨ maj huataꞌiniihuacaꞌa. Ayan tɨcɨn: “Sataꞌaj yeehui aꞌuréꞌenyen aꞌini puꞌuri huaxaꞌapɨꞌɨn.”
\p
\v 18 ’Majta aɨme, naimiꞌi mu nuꞌu meyan autyajhuii mej tyuꞌutauruuniꞌi. Ajta aɨn ɨ tɨ anacai raataꞌinee, ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn: “Nauchan nu chuej huananai nyaj japuan tyuꞌumuareꞌen. Ruxeꞌeveꞌe nyej yaꞌutyeeseij. Ayaa nu tiꞌimuahuavii mueetzi pej tinaatauuniꞌi.”
\p
\v 19 ’Ajta saɨj, ayaa pu nuꞌu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn: “Nauchan nu puuyesi huananai. Anxɨj paari mu araꞌase. Nuꞌuri áꞌuraa nyej ni huaꞌucalaadu. Pataꞌaj tinaatauuniꞌi pajta ineetzi.”
\p
\v 20 ’Ajtahuaꞌa ɨ saɨj, ayaa pu nuꞌu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Nauchan nu huatyenyaɨchaꞌa. Aɨj pu cɨn cai rɨꞌɨri nyaj nyaun áꞌumeꞌen.”
\p
\v 21 ’Ajta aɨn tɨ tiꞌivaɨreꞌe tɨ huajaꞌutajee, tɨꞌɨqui huaraꞌaraa. Ajta nuꞌu ayan tiraataꞌixaa aɨjna tɨ tiꞌiraijteꞌe aꞌij mej tyuꞌutaxajtacaꞌa. Ajta aɨn tɨ huatyeechiꞌi, eihua pu nuꞌu hui huatanyuꞌucacaꞌa. Tɨꞌɨj i raataityacaꞌa aɨjna tɨ tiꞌivaɨreꞌe tɨcɨn: “Pataꞌaj yeehui caꞌanacan paun áꞌumeꞌen caaye jetze, ajta juye jetze tɨ cɨj antayauj, tɨj naꞌa taꞌutyeninyei u chajtaꞌa. Pataꞌaj huaꞌaraviꞌitɨn aɨme ɨ maj cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi, pajta aɨme ɨ maj rajpueijtzi cuiꞌiniꞌiraꞌa cɨmeꞌe, pajta aɨme ɨ maj aracucuꞌunijmee, pajta aɨme ɨ maj náꞌachijmee ɨ ruɨɨca jetze.”
\p
\v 22 ’Ajta aɨn tɨ tiꞌivaɨreꞌe, ayaa pu nuꞌu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Nyavastaraꞌa, nuꞌuri neyan huarɨj aꞌij pej tinaataij. Aru maucheꞌe mu úꞌuve mej seica mu aꞌuvaꞌajuꞌun.”
\p
\v 23 ’Ajta aɨn tɨ huatyeechiꞌi, aɨ pu hui ayan tiraataꞌixaa aɨjna tɨ jemin tiꞌivaɨreꞌe tɨcɨn: “Pataꞌaj yeehui paun áꞌumeꞌen ɨ juye jetze aꞌɨmɨ tɨ aꞌatanyaatɨmee, pajta meyee aꞌɨmɨ maj huachaatɨme. Pataꞌaj caꞌanyejri cɨn huaꞌutajeeve maj mu aꞌuvaꞌajuꞌun, mej mi u huájɨste yu nyechiꞌita.
\v 24 Ayaa nu tiꞌimueꞌixaateꞌe. Aɨme ɨ nyaj anacaican huaꞌutaꞌinee, aɨme, capu saɨj yee tiꞌicuaꞌani iiyu i nyej tihuaꞌamin.” Ayaa pu hui tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna tɨ huatyeechiꞌi.
\s Maj nuꞌu raxeꞌevaꞌacaꞌa ɨ tyaɨte maj nuꞌu áꞌujhuaꞌanyeꞌen maɨjna jamuan ɨ Cɨriistuꞌu
\p
\v 25 Eihua mu tyaɨte áꞌujhuaꞌanyaꞌa maɨjna jamuan ɨ Jesús. Tɨꞌɨqui aɨn huaꞌuseirajraa aɨme ɨ tyaɨte. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p
\v 26 ―Aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ mu aꞌuveꞌemeꞌen ineetzi jemi, ayaa pu hui tyuꞌujxeꞌeveꞌe tɨ aɨn eitzeꞌe rɨꞌɨ tinejchaɨca ineetzi cai rɨꞌɨ tirájchaɨɨca ɨ rutaata, ajta ɨ runaana nusu ɨ ruꞌɨj ajta ɨ ruyaujmuaꞌa nusu ɨ ruꞌihuaamuaꞌa, ajta ɨ rucuutzimuaꞌa nusu ɨ rujuutzimuaꞌa. Naꞌari cai, canu raataꞌasin tɨ nyaa jamuan áꞌuchaꞌacanyeꞌen.
\p ’Ee xaa nyaꞌu, canu aꞌatɨ huataꞌasin tɨ neetzi jamuan áꞌuchaꞌacanyeꞌen tɨ puaꞌa cai aꞌatɨ aꞌujcaꞌanyaa tɨ naꞌaraꞌastijreꞌen tɨ aɨn aꞌatɨ huamɨꞌɨni neetzi jetze maꞌacan, tɨ ayan tyaꞌahuaujcaꞌanyen ruxéꞌeviꞌiraꞌa cɨmeꞌe.
\p
\v 27 ’Ayaa nu hui tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ ayan tiꞌayajna nyaj cai aꞌatɨ huataꞌan tɨ neetzi jamuan áꞌuchaꞌacanyeꞌen tɨ puaꞌa aɨjna ɨ aꞌatɨ cai ruxéꞌeviꞌiraꞌa cɨn naꞌaraꞌasten, tɨ puaꞌa cai ayan cheꞌeta naꞌa tirajpueiitzi aꞌaraꞌani nyatɨj inyaa tirajpueitzi naꞌame.
\p
\v 28 ’Tɨ puaꞌa saɨj muan ayan raꞌajtaahuamɨꞌɨ chiꞌi tɨ ajtee, ni cai aꞌatɨ ayan rɨni tɨ autyejcheni tɨ raꞌajtaahuan. Anacaican aɨ pu aꞌujyeijxa tɨꞌij raateꞌiten aꞌachu tɨ tiꞌitɨ huataujxeꞌeveꞌesin tɨ ij raamuaꞌaree tɨ puaꞌa cɨꞌɨpa ɨ tumin tɨ ij raꞌajcɨꞌɨti, nusu cai.
\p
\v 29 ’Ee xaa, ayaa pu rɨni. Naꞌari cai, tɨ puaꞌa auchan autyeechen, ajta huaxɨn ɨ tumin, capu cheꞌe raꞌanticɨꞌɨtzi. Majta maɨn ɨ tyaɨte, matɨꞌɨj raseijra, aɨ mu autyahuijsin mej raꞌutaxaahuariꞌira.
\p
\v 30 ’Ayaa mu tyuꞌutaxajta tɨcɨn: “Amɨjna mɨ tyaataꞌa, aɨ pu yeehui autyejche tɨ raꞌajtaahua mɨ chiꞌi, aru capu cheꞌe tiꞌituaveꞌe ɨ tɨ cɨn raꞌanticɨꞌɨti.”
\p
\v 31 ’Naꞌari saɨj tɨ tiꞌityejvee rey cɨmeꞌe, tɨ puaꞌa meri aꞌujuꞌun maj huataujnyaꞌusiꞌiteꞌen, ¿aꞌini rɨni aɨjna? ¿Ni cai anacai aꞌujyeixa tɨ ij tyuꞌumuaꞌati aisɨ tɨ puaꞌa cai rɨꞌɨri tɨ huaꞌutyamueꞌitɨn aɨme cɨmeꞌe ɨ maj tamuaamuataꞌa viꞌiraꞌa araꞌase? Ajta aɨn ɨ saɨj tɨ tiꞌityejvee rey cɨmeꞌe, ayaa pu hueꞌityéviꞌitɨcɨ aꞌachu cumu seité viꞌiraꞌa ɨ xantaaruꞌu. Aa niꞌijta xaa nyaꞌu, ayaa pu hui rɨni.
\p
\v 32 ’Ajta tɨ puaꞌa ayan tiraꞌatamitejteꞌen tɨ cai huatarɨꞌɨristari tɨ huaꞌutyamueꞌitɨn, ayaa pu rɨni. Meenti auj aꞌɨmɨ eꞌeveꞌevee ɨ saɨj, aɨ pu seica huataíti mej mi aꞌujuꞌun ɨ seij jemi ɨ rey mej mi raatahuavii maj raaxaꞌapɨꞌɨntareꞌen mej mi cai runyaꞌusiꞌityaꞌa.
\p
\v 33 ’Ayaa pu hui cheꞌeta naꞌa een muejmi jemi. Aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ ayan tiꞌijxeꞌeveꞌe tɨ nyaa jamuan áꞌuchaꞌacanyeꞌen, ayaa pu tyuꞌujxeꞌeveꞌe tɨ nain mé tyáuuhuaꞌaxɨn aꞌachu tɨ tíꞌijchaꞌɨ. Naꞌari cai, canu raataꞌasin tɨ nyaa jamuan áꞌuchaꞌacanyeꞌen.
\s Tɨ puaꞌa nuꞌu tixɨn ɨ tɨ cɨn ancaca ɨ unaj
\r (Mt. 5:13; Mr. 9:50)
\p
\v 34 ’Sajta muan, ayaa xu hui tiꞌivaɨreꞌe saj rɨꞌɨ huaꞌuruuren ɨ seica ɨ tyaɨte ɨ nyuucari cɨmeꞌe mej mi rɨꞌɨ éꞌenyaꞌa muaꞌaraꞌani ɨ ru tzajtaꞌa. Sajta, ayaa xu cheꞌeta sanaꞌa tiꞌivaɨreꞌe tɨj unaj maj raꞌuréꞌeviváaraꞌa muaꞌayeꞌi ɨ tyaɨte ɨ hueꞌiraꞌa japua aꞌini naa pu tyaꞌancacá ɨ unaj. Aru tɨ puaꞌa huatyáruꞌuna, tɨꞌɨqui ráxɨꞌɨsin ɨ taꞌancacá, ¿aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe? ¿Niqui ajtahuaꞌa rɨꞌɨri tɨ ancaca aꞌaraꞌani? Capu hui xaa nyaꞌu aꞌatzu.
\v 35 Capu cheꞌe tiꞌitɨj vaɨreꞌe, ni ɨ chuej japua, capu ajta tiꞌivaɨreꞌe tɨ ranajchiteꞌen ɨ yaꞌamuaate chuita japua. Ayaa muꞌu raruꞌujca ma mu rúuraaxɨjsin.
\p ’Ayaa puꞌu hui, cɨmeꞌen ɨ aꞌatɨ tɨ huityajnamua, cheꞌe aɨn raanamua tyamuaꞌa naa.
\c 15
\s Cɨmeꞌen aɨjna ɨ canyaꞌa tɨ nuꞌu áꞌuvej
\r (Mt. 18:10-14)
\p
\v 1 Majta aɨme ɨ maj huaꞌajijvaꞌacaꞌa ɨ tyaɨte mej tiꞌitɨcɨ, majta aɨme ɨ maj aꞌij puaꞌa titetyújchaꞌɨ, aɨ mu ajtyáxɨɨracaꞌa mej mi raanamua.
\v 2 Ma ajta aɨme ɨ fariseos, ajta aɨme ɨ mej tiꞌimuaꞌata ɨ yuꞌuxari jetze Moisés tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa, aɨ mu meyan tíꞌixajtacaa tɨcɨn:
\p ―Amɨjna mɨ tyaataꞌa, amɨɨ pu hui rɨꞌɨ tihuaꞌancureꞌeviꞌitɨ ɨ maj aꞌij puaꞌa titetyújchaꞌɨ, ajta huaꞌa jamuan tiꞌicuaꞌaca.
\p
\v 3 Aj pu i Jesús ayan sei nyuucari cɨn tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p
\v 4 ―Ticheꞌe teyan tiraataxaj. Tɨ puaꞌa saɨj muan canyaꞌaxɨ tíyaꞌamua aꞌachu cumu anxɨte maj araꞌase. ¿Ni cai ayan rɨni tɨ puaꞌa saɨj aꞌuveti? Aa pu huaꞌutyahuiiteꞌesin ɨ seica ɨtzitá. Ajta raarahuausin ɨ saɨj tɨ áꞌuvej asta naꞌa cai raatyauni.
\p
\v 5 ’Tɨꞌɨj raatyauni, aj pu i huataujtyamuaꞌaveꞌesin. Tɨꞌɨj i uhuatyaujratziira.
\v 6 Tɨꞌɨqui u aꞌuméj ɨ ruche. Aj pu i ruꞌamiincustyamuaꞌa huatájeevi. Majta maɨn, ajtyaxɨɨri. Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaateꞌesin tɨcɨn: “Sataꞌaj huataujtyamuaꞌaveꞌen. Nuꞌuri yeehui ráatyau ɨ canyaꞌa tɨ áꞌuvej.” ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 7 Ajta ayan tɨcɨn:
\p ―Ayaa nu hui tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ ayan tiꞌen aun tajapua tɨ Dioj eꞌeseijreꞌe, tɨ puaꞌa aꞌatɨ saɨque tyuꞌumuaꞌati tɨ ij cai cheꞌe aꞌij puaꞌa tiꞌityujchaꞌɨ, tɨ ij ajta ayan huarɨni aꞌij tɨ Dioj tiꞌijxeꞌeveꞌe, aɨ mu ɨ maj maun eꞌeseijreꞌe jemin ɨ Dioj, eitzeꞌe mu rutyamuaꞌaveꞌe maɨjna cɨmeꞌe tɨ aɨn aꞌatɨ ayan saɨque tyuꞌumuáꞌa ɨ Dioj jemi macai aɨme cɨmeꞌe ɨ seica, ɨ maj muiꞌi, ɨ maj rɨꞌɨ tiꞌityetyaɨte, ɨ tɨ cai huaꞌaturaateꞌe maj saɨque tyuꞌumuaꞌati.
\s Cɨmeꞌen aɨjna ɨ tumin tɨ nuꞌu áꞌuvej
\p
\v 8 ’Ticheꞌe teyan tiraataxaj. Tɨ puaꞌa hui jɨitaꞌa ayan tiꞌituaveꞌe aꞌachu cumu tamuaamuataꞌa tumin. ¿Ni qui cai ayan rɨni tɨ puaꞌa seij aꞌuraini? Aɨ pu tiꞌitɨ aparaatu ájtairan. Tɨꞌɨqui uhuareꞌichaꞌuta u ruchiꞌita. Rɨꞌɨ pu tiꞌihuauni asta naꞌa cai raatyauni.
\v 9 Tɨꞌɨj raatyaún, ruꞌamiincustyamuaꞌa pu huatájeevi, aɨme ɨ maj vejliꞌi antachaatɨme. Majta maɨn ajtyaxɨɨri. Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaateꞌesin tɨcɨn: “Sataꞌaj huataujtyamuaꞌaveꞌen neetzi jemi, aꞌini nuꞌuri ráatyau yeehui ɨ tumin nyej yaꞌurai.”
\p
\v 10 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ ayan tiꞌirɨnyaca u tajapua ɨ Dioj jemi, ajta aɨme jemi ɨ maj ravaɨreꞌe. Au mu hui rutyamuaꞌaveꞌe maɨjna cɨmeꞌe tɨ saɨj tɨ aꞌij puaꞌa tiꞌityújchaɨcaꞌa ɨ jajcua ɨmɨ, aj pu i autyejche tɨ saɨque tyuꞌumuaꞌati ɨ Dioj jemi.
\s Cɨmeꞌen aɨjna ɨ yaujraꞌan tɨ nuꞌu mu aꞌij huarupi
\p
\v 11 Jesús pu ajtahuaꞌa seij nyuucari cɨn tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aa pu nuꞌu aꞌahuaꞌa aꞌatɨ eꞌechajcaꞌa. Huaꞌapuaca pu nuꞌu tiyaujmuaꞌa.
\v 12 Ajta aɨn yaujraꞌan tɨ paꞌarɨꞌɨ, ayaa pu nuꞌu tiraataꞌixaa ɨ rutaata tɨcɨn: “Pataꞌaj yee tinaataꞌan ineetzi ɨ tɨ tinaacɨꞌɨti patɨꞌɨj cai cheꞌe maꞌahuaꞌatan muaa.” Ajta aɨn taatajraꞌan, aɨ pu nuꞌu eꞌitaꞌa tihuaꞌutaꞌa nain aꞌachu tɨ tíꞌijchaɨcaꞌa.
\p
\v 13 ’Aꞌatzu puꞌu aꞌatyeeviꞌica aɨjna tɨ paꞌarɨꞌɨ. Tɨꞌɨqui nuꞌu tíꞌijsaɨj ɨ tɨ tíꞌijchaɨcaꞌa ɨ taatajraꞌan. Ajta áꞌuraa aɨjna ɨ yaujraꞌan. Aa pu nuꞌu aꞌɨmɨ aꞌaráꞌa seij chuejraꞌa japua. Au pu nuꞌu caꞌanacan tyuꞌuxɨjte nain tɨj naꞌa tɨ tiraacɨ́ꞌɨ aɨjna cɨmeꞌe tɨ aꞌij puaꞌa tiꞌityújchaɨcaꞌa.
\p
\v 14 ’Tɨꞌɨj nain tyuꞌuxɨjte, aj pu nuꞌu i eihua huatatujritze aujna seij chuejraꞌa japua. Aj pu i tiraꞌutyaturaate tiꞌitɨ tɨ huacuaꞌani.
\v 15 Aj pu i áꞌuraa. Aj pu nuꞌu i seij jemi aꞌuréꞌenye tɨ ij aɨn ɨ aꞌatɨ raataꞌan tɨ tyuꞌumuareꞌen. Ajta aɨn ɨ aꞌatɨ, ayaa pu nuꞌu hui tiraamuáriste tɨ aun aꞌumeꞌen aꞌu maj tuiixu aꞌurauu tɨ ij tihuaꞌumín.
\p
\v 16 ’Eecan pu nuꞌu huataꞌicuatacaꞌa aɨjna tɨ paꞌarɨꞌɨ. Ayaa pu nuꞌu tirajpueijtzicaꞌa. Ruxeꞌeviꞌiraꞌa cɨmeꞌe tyuꞌucuaꞌaniicheꞌe aɨjna ɨ cutzapeꞌe tiꞌitɨ, tuiixu maj racuaꞌaca. Ma ajta i cai, capu aꞌatɨ raataꞌacaraꞌa tɨ tiꞌitɨ huacuaꞌani.
\p
\v 17 ’Aj pu nuꞌu i u huaujmuaꞌatzɨ. Ayaa pu nuꞌu tyuꞌumuáꞌa tɨcɨn: “Majta aɨme yeehui ɨ maj ravaɨreꞌe ɨ nitaata, matɨj manaꞌa puaꞌamua ruxaahua mu tiꞌicuaꞌa. Ajta tyaꞌavaꞌaturaave huaꞌa jemi. Me nyajta inyaa, iiya nu huatyejvee nyeꞌicuata. Ayej nyaꞌase nyamɨꞌɨni tujri cɨmeꞌe.
\v 18 Ayej nyaꞌase yeehui naꞌuraꞌani neyajna. A nu aꞌuméj ɨ nitaata jemi. Ayaa nu tiraataꞌixaateꞌesin yee: Taata, eihua nu autyajturaa ɨ Dioj jemi, nyajta mueetzi jemi.
\v 19 Capu cheꞌe ayan tiraavijteꞌe pej peyan naatamuaꞌati yee niyauj. Pataꞌaj peyan naaruuren ineetzi patɨj huaꞌaruure ɨ maj aꞌa jemi tiꞌimuareꞌe.”
\p
\v 20 ’Tɨꞌɨqui áꞌuraa. Aj pu i aun eꞌireꞌenye ɨ rutaata jemi. Tɨꞌɨj aꞌɨmɨ auumaꞌaca, aɨ pu nuꞌu hui taatajraꞌan raaseij. Eecan pu ráꞌancuꞌuvajxɨ. Tɨꞌɨj i aꞌutáichajraa aꞌu tɨ eꞌeveꞌeme ɨ yaujraꞌan. Aj pu nuꞌu i ruꞌureꞌichuixɨ, ajta ruꞌityévisiitɨmua.
\p
\v 21 ’Ajta aɨn yaujraꞌan, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Taata, eihua nu yeehui autyajturaa ɨ Dioj jemi, nyajta mueetzi jemi. Capu cheꞌe yeehui ayan tiraavijteꞌe pej peyan tinaatajeeva yee niyauj.”
\p
\v 22 ’Ma ajta aɨn taatajraꞌan, ayaa pu nuꞌu tihuaꞌutaꞌixaa ɨ mej jemin tiꞌimuareꞌe tɨcɨn: “Caꞌanacan ma saꞌaveꞌechui ɨ siicuꞌuri tɨ eitzeꞌe naa een sej si saɨjna ruꞌucáchejteꞌen. Sajta aniira sataꞌaj ruꞌucarujtiꞌi ɨ xɨtyaaraꞌan jetze, sajta raꞌajtacaꞌacaiteꞌen.
\v 23 Sataꞌaj sajta yeehui seyan huarɨni, saj saɨjna ɨ visaaruꞌu ɨ tyej teri rajrújte, sataꞌaj u yaꞌuvaꞌajan, sataꞌaj raameꞌeni.
\p “Ticheꞌe yeehui tyuꞌuyesten, tyajta tyuꞌucuaꞌani taxaahua.
\v 24 Aꞌini i niyauj, puꞌuri ajtahuaꞌa muꞌu eꞌejnye. Pueere yee ari muꞌu aꞌumɨꞌɨ. Ajta áꞌuvej, aru tuꞌuri tyajtahuaꞌa ráatyau.” Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa. Aɨj mu nuꞌu hui cɨn maꞌutyajhuii mej tyuꞌuyesten.
\p
\v 25 ’Meenti aɨn yaujraꞌan tɨ vastaꞌa, aa pu aꞌahuaꞌa tyajaꞌamuaraꞌacaa aꞌu tɨ aꞌupaꞌatza. Tɨꞌɨj ari a eꞌeveꞌemaꞌacaa a vejliꞌi aꞌu tɨ aꞌutyejvee ɨ chiꞌi, aɨ pu raanamuajriꞌi mej tiꞌicuiina, majta tiꞌinyeꞌe.
\v 26 Tɨꞌɨj nuꞌu i seij huatajee ɨ tɨ ravaɨreꞌe ɨ taatajraꞌan. Aj pu nuꞌu i ayan tiraataihuaꞌuriꞌi aꞌij maj rɨcɨ.
\p
\v 27 ’Ajta aɨn tɨ tiꞌivaɨreꞌe, ayaa pu hui tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Puꞌuri yeehui uveꞌenye ɨ aꞌajuu. Ajta aꞌataata, aɨ pu raamee ɨ visaaruꞌu ɨ tyaj rajrújte aɨjna cɨmeꞌe tɨ ajtahuaꞌa uveꞌenye jemin ɨ rutaata. Capu yeehui áꞌij eenyaꞌa. Rɨꞌɨ pu naa tyaꞌuveꞌene.” Ayaa pu nuꞌu tiraataꞌixaa.
\p
\v 28 ’Ajta aɨn tɨ vastaꞌa, tɨꞌɨj ayan tiraanamuajriꞌi, tɨꞌɨj nuꞌu i huatanyuꞌucacaꞌa. Capu raxeꞌevaꞌacaa tɨ utyarute u chiꞌita. Ajta aɨn taatajraꞌan, aɨ pu nuꞌu huirajraa tɨ ij yaꞌutajée. Eihua pu raatyéejee tɨ utyarute u chiꞌita.
\p
\v 29 ’Ajta aɨn tɨ vastaꞌa, ayaa pu nuꞌu tiraataꞌixaa ɨ rutaata tɨcɨn: “Casiꞌi. Tɨj naꞌa nyej ya huaca mueetzi jemi, eihua nu tiꞌimuareꞌe. Canu yeehui aꞌanaj tiꞌitɨj cɨn autyajturaa mueetzi jemi. Nain nu yeehui cɨn tyaꞌaraꞌaste aꞌij pej tinaataij. Pajta muaa, capaj yeehui aꞌana tiꞌitɨ naataꞌa ɨ nyaj cɨn tyuꞌuyesten huaꞌa jamuan ɨ nyaꞌamiincustyamuaꞌa, ni tiꞌitɨj caura.
\v 30 Ma pajta muaa, ayaa paj huarɨj, amɨjna muaꞌayauj, aɨ pu juuca jamuan raaxɨjte nain ɨ paj tiraataꞌa. Ajta tɨꞌɨj uveꞌenye, muaa paj raajeꞌicatze ɨ visaaruꞌu ɨ tyaj rajrújte.”
\p
\v 31 ’Ajta aɨn taatajraꞌan, ayaa pu nuꞌu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Niyauj, tɨj panaꞌa peri puaꞌan xɨcaj ya huaca ineetzi jemi. Ajta tɨj naꞌa tiꞌipuaꞌamua ɨ nyej tíꞌijchaꞌɨ, mueetzi pu tiáꞌa.
\v 32 Aru amɨjna muaꞌajuu, ayaa pu eenyaꞌa cumu tɨ mɨꞌɨchicaꞌa aꞌini capu maꞌahuaꞌacaa. Ayaa pu een ijii cumu tɨ ajtahuaꞌa huatarun. Aɨ pu yeehui aꞌuvajcaa, aru puꞌuri ajtahuaꞌa huataseijre. Aɨj pu cɨn ayan tyuꞌujxeꞌeveꞌe tyej huatatatyamuaꞌaveꞌen, tyajta tyuꞌuyesten.”
\c 16
\s Aɨjna ɨ tɨ tiꞌivaɨreꞌe tɨ nuꞌu aujtyajturaa huapɨꞌɨ aɨjna jemi ɨ tɨ jemin tiꞌivaɨreꞌe
\p
\v 1 Jesús pu ajta ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa tɨcɨn:
\p ―Aa pu nuꞌu hui aꞌahuaꞌa chijtyaani eꞌechajcaꞌa. Saɨj pu ravaɨraꞌacaꞌa aɨjna cɨmeꞌe tɨ antyujmuaꞌareeracaꞌa nain aꞌachu tɨ tíꞌijchaɨcaꞌa ɨ chijtyaani. Matɨꞌɨj nuꞌu mi seica jetzen tyaꞌujpuáꞌajte aɨjna tɨ antyujmuaꞌaree aɨjna cɨmeꞌe tɨ caꞌanacan raxɨjteꞌe chaꞌa naꞌa tɨ tiꞌiseijraꞌacaa.
\p
\v 2 ’Tɨꞌɨj i chijtyaani raatajée. Ayaa pu nuꞌu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn: “¿Aꞌini naꞌa qui nyej neri tyuꞌunamuajriꞌi aꞌij paj rɨcɨ muaa? Pataꞌaj yeehui raꞌuyuꞌuxan nain aꞌachu paj cɨn antiꞌamuaꞌareera nyej ni raamuaꞌaree aꞌachu tɨ caj tyaꞌaraꞌase, aꞌini capej yeehui cheꞌe peyan antíꞌamuaꞌaréera puaꞌame.”
\p
\v 3 ’Ajta aɨn tɨ ravaɨraꞌacaa, ayaa pu tyuꞌumuáꞌa tɨcɨn: “¿Aꞌiqui nyarɨni? Aɨjna tɨ tíꞌinyeijteꞌe, aɨ pu nuꞌu tinaꞌariꞌira ɨ nyaj cɨn antinmuaꞌaree. Me nyajta inyaa, canu nyacaꞌanye nyej teꞌetyeꞌijcheꞌen. Ajta netiꞌityeviꞌiraꞌa nyaj yeehui limujna huatahuauni.
\v 4 Nuꞌuri yeehui ramuaꞌaree aꞌij nyaj rɨni, mej mi tyaɨte naꞌancureꞌeviꞌitɨn tyamuaꞌa naa aujna huaꞌache nyatɨꞌɨj cai cheꞌe tiꞌimuareꞌe neyajna.”
\p
\v 5 ’Tɨꞌɨj nuꞌu i huaꞌutajée seij ajta seij ɨ mej tiraꞌachaɨraꞌacaa aɨjna ɨ chijtyaani. Ayaa pu nuꞌu tiraataihuaꞌuriꞌi ɨ saɨj tɨ anacai veꞌereꞌenye tɨcɨn: “¿Aꞌachuni yeehui petiraꞌachaɨreꞌe ɨ tɨ tiꞌineijteꞌe?”
\p
\v 6 ’Aj pu i ayan tyuꞌutanyúu aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨcɨn: “Anxɨte puaꞌamuaca ɨ taampu aɨjna ɨ aceiti tɨ aceituuna jetze maꞌacan.”
\p ’Ajta aɨn tɨ antyujmuaꞌaree, ayaa pu nuꞌu hui tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Yaꞌacui i papee tɨ jetzen teꞌeyuꞌusiꞌi aꞌachu paj caj tiraꞌachaɨreꞌe. Aꞌujyeijxɨ muaa, caꞌanacan. Pataꞌaj seij auyuꞌuxa tɨ jetzen aꞌayuꞌusiꞌi aꞌachu cumu anxɨ tamuaamuataꞌa taampu tɨ araꞌase.”
\p
\v 7 ’Tɨꞌɨj nuꞌu i ajta seij ayan tyuꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn: “Cari muaa, ¿aꞌachuni yeehui petiraꞌachaɨreꞌe?”
\p ’Ajta aɨn, ayaa pu hui tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Anxɨte puaꞌamuaca mediida ɨ triigu.”
\p ’Ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Yaꞌacui, i papee. Pataꞌaj seij auyuꞌuxa tɨ jetzen aꞌayuꞌusiꞌi tɨcɨn: muaacuate paj nuꞌu raꞌachaɨreꞌe.”
\p
\v 8 ’Ajta nuꞌu aɨn tɨ tiꞌiraijteꞌe, aɨ pu hui rɨꞌɨ tiraataꞌa aꞌini rɨꞌɨ pu tyuꞌumuáꞌa aɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ yeꞌi huarɨni. Majta aɨme ɨ maj huachaatɨme seij chuejraꞌa japua iiyan chaanaca japua, eitzeꞌe mu raayɨꞌɨtɨ aꞌij mej yeꞌi huarɨni ɨ seica ɨ ruxaꞌa tyaɨte macai aɨme ɨ maj maɨjna jetze ajtyamaꞌacan ɨ tɨ huaꞌatatzaviꞌijteꞌe ɨ tavastaraꞌa.
\p
\v 9 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Caxu chaꞌa sanaꞌa raaxɨjtyaꞌa ɨ tumin iiyan tɨ maꞌacan chaanaca japua. Cheꞌe ayan tyajamuaatyávaꞌɨreꞌen majcaꞌihua yee sej si ruꞌamiincustyamuaꞌa cɨn antimuéꞌitɨn mej mi maɨn amuaꞌancureꞌeviꞌitɨn tyamuaꞌa naa ajna xɨcajraꞌan jetze tɨꞌɨj cai cheꞌe maꞌa aꞌa túmintan. Au mu hui amuaꞌancureꞌeviꞌitɨn aꞌu tɨ cai aꞌanaj áꞌavatzɨjsin ɨ huaꞌachiꞌi.
\p
\v 10 ’Aɨjna tɨ xaꞌapɨꞌɨn rɨcɨ aɨjna cɨmeꞌe tɨ cɨleꞌenyeꞌen cɨn tiꞌityejvee, aɨ pu ajta xaꞌapɨꞌɨn rɨni tɨ puaꞌa tiꞌityavaa aꞌaraꞌani vaꞌacan cɨmeꞌe. Ajta aɨn tɨ hui cai xaꞌapɨꞌɨn rɨcɨ aɨjna cɨmeꞌe tɨ cɨleꞌenyeꞌen cɨn tiꞌityejvee, aɨn capu ajta xaꞌapɨꞌɨn rɨni tɨ puaꞌa tiꞌityavaa aꞌaraꞌani vaꞌacan cɨmeꞌe.
\p
\v 11 ’Aɨj pu cɨn tɨ puaꞌa sacai tyaꞌastya ɨ saj cɨn antyujmuaꞌaree saj rajmuáreꞌe ɨ tumin tɨ yan seijreꞌe iiyan chaanaca japua, ni qui seyan tiꞌimuaꞌatze tɨ aꞌatɨ ayan tyajamueijcateꞌesin sej raamuáreꞌen tɨ huapɨꞌɨ tiꞌijnajchi para rusen cɨmeꞌe. Capu xaa nyaꞌu ayan teꞌeme.
\p
\v 12 ’Tɨ puaꞌa sacai tyaꞌastya saj rajmuáreꞌen saɨjna cɨmeꞌe tɨ Dioj amuaatapueijve, capu aꞌanaj amuaataꞌasin tɨ muejmi aꞌamuaꞌa puéenyaꞌa aꞌaraꞌani.
\p
\v 13 ’Capu hui rɨꞌɨri tɨ aꞌatɨ huaꞌapuaca huaꞌutyavaɨreꞌen aɨme jemi ɨ mej tieꞌijta. Tɨ puaꞌa ayan huarɨni, ayaa pu teꞌeme. Eihua pu rajchaɨ́ɨraꞌa aꞌame ɨ seij, ajta eihua pu rɨꞌɨ tirajchaɨ́ aꞌame ɨ saɨj. Naꞌari, aɨ pu rɨꞌɨ tiraꞌatzaahuatyaꞌa aꞌame ɨ seij. Ajta ɨ saɨj, aɨ pu raꞌaxaahuariꞌira aꞌame. Capu aꞌatzu rɨꞌɨri saj huatauraꞌan tɨ Dioj tyajamuaataijteꞌen, tɨ puaꞌa hui saɨjna cɨn huatauraꞌan saj tumin tisaɨreꞌen. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 14 Majta aɨme ɨ fariseos, eihua mu ranyacuaꞌatzacaa ɨ tumin. Matɨꞌɨj meyan tiraanamuajriꞌi, eihua mu raꞌutaxaahuariꞌiriꞌi maɨjna ɨ Jesús.
\v 15 Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Muan xu aɨn pɨrɨcɨ ɨ sej seyan tyuꞌujseijrata sej si rɨꞌɨ títyetyáturaave ɨ tyaɨte jemi. Ma ajta Dioj, aɨ pu ruꞌumuaꞌaree aꞌij sej een mu ru tzajtaꞌa. Aɨjna tɨ nuꞌu ayan naa seijreꞌe ɨ tyaɨte jemi, aɨ pu hui aꞌij puaꞌa seijreꞌe ɨ Dioj jemi.
\s Aɨjna ɨ tɨ Moisés raꞌuyuꞌuxacaꞌa, ajta aɨjna ɨ tɨ Dioj tyuꞌutaijta
\p
\v 16 ’Tɨj naꞌa hui ajnaꞌɨmɨ asta cai huataseijre ɨ Juan, aɨ puꞌu tihueꞌixaatyaꞌacaa aꞌij tɨ tiraꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨjna ɨ Moisés tyaacan, ajta aꞌij mej raꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨme ɨ mej tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan. Tɨj naꞌa tyuꞌutaseijre ɨ Juan, aɨj mu tihueꞌixaateꞌe ɨ nyuucari cɨmeꞌe ɨ maj cɨn huaujtyamuaꞌaveꞌen aꞌij tɨ een ɨ Dioj jemi aꞌu tɨ tyejeꞌijta. Majta naimiꞌi tiꞌityeseꞌe maj maun aꞌutyarute caꞌanyejri cɨmeꞌe.
\p
\v 17 ’Ajta aɨn yuꞌuxari, Moisés tyaacan tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa, aucheꞌe pu hui nain cɨn tyaꞌaraꞌastejsin. Eitzeꞌe pu aꞌateere maj raꞌaraꞌasten cai nain tɨj naꞌa tɨ tiꞌiseijreꞌe iiyan chaanaca japua, ajta ɨ tajapua tɨ tyejeꞌeseijreꞌe.
\s Tɨ puaꞌa nuꞌu aꞌatɨ ruꞌɨj ma uuraini
\r (Mt. 19:1-12; Mr. 10:1-12)
\p
\v 18 Ajtahuaꞌa seij nyuucari huaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aꞌatɨ tɨ ma ruuraini ɨ ruꞌɨj, tɨ puaꞌa eꞌeyan seij ancureꞌeviꞌitɨn, aɨ pu raxanaꞌacɨreꞌen aɨjna jemi ɨ jɨitaꞌa. Ajta, tɨ puaꞌa aꞌatɨ raꞌancureꞌeviꞌitɨn seij ɨ jɨitaꞌa tɨ anacai ma ruurai ɨ rucɨn, aɨjna ɨ aꞌatɨ, aɨ pu hui ajta raxanaꞌacɨreꞌen.
\s Aɨjna ɨ chijtyaani, ajta aɨjna ɨ Lázaro
\p
\v 19 Ajtahuaꞌa pu ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aa pu nuꞌu aꞌahuaꞌa chijtyaani eꞌechajcaꞌa, tɨ naa eꞌenyeꞌen tiꞌityaujcheꞌetyahuaꞌa, cɨɨxuri cɨmeꞌe tɨ tiꞌinacámua, ajta tɨ tiꞌireꞌen. Tɨꞌɨj pɨ naꞌa pu tiꞌiyestyahuaꞌa. Eihua pu hui tiꞌinaꞌachitaꞌa aɨjna cɨmeꞌe tɨ ruxaahua eꞌechajcaꞌa.
\p
\v 20 ’Ajta nuꞌu aɨn tɨ cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi, aa pu aꞌityajca taꞌapueerta aꞌu tɨ eꞌeche ɨ chijtyaani. Ayaa pu nuꞌu antyahuaacaꞌa aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi tɨcɨn Lázaro. Aɨ pu tiꞌicuꞌi. Nainjapua pu nuꞌu hui caꞌatza ɨ rujetze.
\p
\v 21 ’Eecan pu raxeꞌevaꞌacaꞌa tɨ raacuaꞌani ɨ cueꞌira tɨ tíꞌiteꞌení tɨ tyaꞌacajvitze meesa japua aꞌu tɨ tyajaꞌacuaꞌa ɨ chijtyaani. Majta aɨme ɨ tzɨꞌɨcɨ, aɨ mu aꞌureꞌeninyéicaꞌa, majta raacányaꞌɨxɨ ɨ tɨ hui caꞌatza japua.
\p
\v 22 ’Tɨꞌɨqui ajna xɨcajraꞌan tɨ jetzen huamɨꞌɨ aɨjna ɨ Lázaro, matɨꞌɨj nuꞌu mi aɨme ɨ mej tiꞌivaɨreꞌe ɨ tajapua, aɨ mu yaꞌuviꞌitɨ ɨ Abraham jemi aꞌu tɨ Dioj eꞌeseijreꞌe. Ajta aɨn ɨ chijtyaani, tɨꞌɨj nuꞌu i aɨn huamɨꞌɨ. Majta hui raꞌavaꞌana.
\p
\v 23 ’Au pu aꞌutyajturaa aꞌu tɨ aꞌataasin ɨ taij. Eihua pu rajpueijtzicaꞌa aɨjna ɨ chijtyaani tyaacan. Tɨꞌɨj i ajnyeeracaꞌa. Aj pu i raaseij aɨjna ɨ Abraham, ajta aɨjna ɨ Lázaro tɨ aꞌutyavaacaꞌa ɨ Abraham jamuan.
\p
\v 24 ’Aj pu i raatajé tɨcɨn: “Abraham, mɨ pej niꞌiyaꞌupua, naꞌancuꞌuvajxɨꞌɨ. Pataꞌaj mu yaꞌutaite pamɨjna mɨ Lázaro tɨ ij amɨn raꞌantíruꞌunyen ɨ ruxɨte tɨ ij naatyacɨmuajteꞌen ɨ nenyanú jetze aꞌini eihua nu rajpueijtzi iiya taij tzajtaꞌa.”
\p
\v 25 ’Ajta aɨn Abraham, ayaa pu nuꞌu hui tyuꞌutanyúu tɨcɨn: “Niyauj, ni pacai ramuaꞌaree aꞌij tɨ timuaavaɨj patɨꞌɨj pauj ruuricaa ɨ chaanaca japua. Eihua pu yeehui rɨꞌɨ timuaavaɨj. Ajta amɨn mɨ Lázaro, eihua pu aꞌij puaꞌa tirajpueijtzicaꞌa. Ma ajta ijii, aɨ mu yeehui ráꞌancuꞌuvajxɨꞌɨsin meyajna. Pajta muaa, ijii parajpueiitzi paj puaꞌame.
\v 26 Ajta iꞌi, ayaa pu yeehui een, puꞌuri ayan huaujruu tɨ ayan tyeꞌetyácuuniꞌin. Aɨj pu cɨn cai rɨꞌɨri maj antacɨɨnye amun pujmeꞌen muejmi jemi aɨme ɨ mej meyan raxeꞌeveꞌe. Ajta cai rɨꞌɨri maj ayun pujmeꞌen aiitacɨɨnye tejmi jemi aɨme ɨ maj majta meyan raxeꞌeveꞌe.” Ayaa pu nuꞌu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Abraham.
\p
\v 27-28 ’Tɨꞌɨj i ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn: “Tɨ puaꞌa ayan tiꞌeenyeꞌen, niyaꞌupua, ayaa nu yeehui muahuavii, paj amɨjna Lázaro huataite tɨ aun aꞌatanen nitaata tɨ eꞌeche, aꞌini anxɨvica nu tiꞌihuaamuaꞌa. Cheꞌe yeehui amɨn rɨꞌɨ tihuajaꞌutaꞌixaateꞌen mej mi cai meyun pujmeꞌen aꞌuvaꞌacɨꞌɨcaꞌan mej mi cai tirajpueitzi muaꞌaraꞌani meyajna.”
\p
\v 29 ’Abraham pu nuꞌu ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Aɨ pu aꞌutyajturaa aɨme jemi aɨjna Moisés tyaacan tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa, ajta ɨ maj raꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨme ɨ maj Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa. Micheꞌe yeehui aɨjna huanamua.”
\p
\v 30 ’Ajta aɨn chijtyaani tyaacan, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Niyaꞌupua, mɨ paj Abraham pueen. Capu tiꞌitɨj vaɨreꞌe. Aru tɨ puaꞌa yeehui aꞌatɨ tɨ ari huamɨꞌɨ aj pu huataseijreꞌesin aɨme jemi, aj mu mi saɨque tiꞌimuaꞌati ɨ Dioj jemi.”
\p
\v 31 ’Aj pu nuꞌu i ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Tɨ puaꞌa macai raanamua aꞌij tɨ tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Moisés tyaacan, ajta aɨme ɨ maj Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa, camu yeehui majta raꞌantzaahuateꞌesin tɨ puaꞌa huataseijreꞌen huaꞌa jemi ɨ aꞌatɨ tɨ aꞌitáraa ɨ mɨꞌɨchite tzajtaꞌa.” ―Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\c 17
\s Tɨ puaꞌa nuꞌu aꞌihuaaraꞌa tiꞌitɨj cɨn autyaturan mueetzi jemi
\r (Mt. 18:6-7, 21-22; Mr. 9:42)
\p
\v 1 Jesús pu ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu teꞌeme tɨ tiꞌitɨ huataseijreꞌen ɨ maj cɨn autyaturan ɨ Dioj jemi. Aru lástima éꞌecan jemin aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ ayan caꞌanijraꞌa huaꞌutaꞌan mej mi tiꞌitɨj cɨn autaꞌɨtzen ɨ Dioj jemi.
\p
\v 2 ’Naꞌajtzɨ aɨjna ɨ aꞌatɨ maj anacaican raꞌacátapiꞌiran cɨjpaaraꞌan jetze ɨ tetej saꞌunijraꞌa tɨ veꞌe mej mi raꞌatyajraini a jaataꞌa tɨ ij an aujamɨn aꞌu tɨ autɨꞌɨj. Eitzeꞌe pu hui tiraatyavaꞌɨrihuaꞌan cai ayan tiraatyavaꞌɨrihuaꞌan tɨ puaꞌa aɨn caꞌanijraꞌa tihuaꞌutaꞌan aɨme ɨ maj cɨleꞌen mej mi maɨn autyaturan ɨ Dioj jemi.
\p
\v 3 ’Aɨj pu cɨn, rɨꞌɨ xuꞌu muan. Tɨ puaꞌa aɨn aꞌihuaaraꞌa autyaturan mueetzi jemi, pataꞌaj raꞌajtyaꞌaxɨꞌɨn. Tɨ puaꞌa saɨque tyuꞌumuaꞌati mueetzi jemi, aj paj xaa tiraatauuniꞌira.
\p
\v 4 ’Tɨ puaꞌa seij xɨcaj, aꞌatɨ autyaturan mueetzi jemi aráhuaꞌapuacajretze, ajta tɨ puaꞌa aɨn a aꞌuréꞌenyen mueetzi jemi ayan puaꞌamua aráhuaꞌapuacajretze tɨꞌij ajtahuaꞌa ayan timuaatahuavii yee tinaatauuniꞌiriꞌi ɨ nyaj cɨn autyajturaa mueetzi jemi, ayaa paj hui huarɨni pej tiraatauuniꞌi. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Tɨ puaꞌa nuꞌu aꞌatɨ tyaꞌatzaahuatyaꞌa
\p
\v 5 Majta aɨme ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase, ayaa mu tiraataꞌixaa maɨjna ɨ tavastaraꞌa tɨcɨn:
\p ―Taatávaɨreꞌe tyataꞌaj tyaꞌantzaahuateꞌen eitzeꞌe.
\p
\v 6 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aɨ pu tyuꞌujxeꞌeveꞌe saj cɨj caj tyaꞌantzaahuateꞌen. Tɨ puaꞌa seyan cɨj caj sanaꞌa tyaꞌantzaahuateꞌen, ayaa pu tyuꞌutarɨꞌɨristari sej seyan tiraataijteꞌen saɨjna ɨ huarej tɨ aꞌityujcuta, tɨ a eꞌitaꞌa jaataꞌa eꞌetyaujhuiiteꞌen rusaɨj. Ajta aɨn huarej, ayaa pu rɨni aꞌij sej tiraataijteꞌesin.
\s Aꞌij tɨ nuꞌu yeꞌi aꞌatɨ huatyavaɨreꞌen
\p
\v 7-8 ’Ticheꞌe teyan tiraataxaj. Tɨ puaꞌa aꞌatɨ tiꞌimuareꞌe muejmi jemi aɨjna cɨmeꞌe tɨ tasaahua naꞌari canyaꞌaxɨ chaꞌɨ, ¿Aꞌini yeꞌi setiraatajeevi tɨꞌɨj aɨn uvéꞌenyen aꞌu tɨ tyajaꞌamuareꞌe? ¿Ni qui hui seyan tiraatájeevi yee: “Mu aꞌutaꞌiyiꞌi, aꞌujyeijxɨꞌɨ pataꞌaj tyuꞌucuaꞌani”? Caxu xaa nyaꞌu seyan tiraatájeevi silu ayaa xuꞌu tiraatájeevi tɨcɨn: “Pataꞌaj yee rɨꞌɨ tyuꞌuruuren ɨ tyej tiꞌicuaꞌani. Pajta, pataꞌaj rɨꞌɨ huaꞌaruuren pej pi titaamin, aj pu yee xaa huatarɨꞌɨristari pej tyuꞌucuaꞌani, pajta paj huayeꞌen.”
\p
\v 9 ’Ajta aɨn, tɨꞌɨjta ari ayan tyuꞌuruuren aꞌij sej tiraataij, ¿ni sacai cheꞌe aꞌij tiraataꞌixaateꞌesin yee cheꞌe Dioj timuaatanajchiteꞌen? Caxu xaa nyaꞌu aꞌatzu, aꞌini ayaa pu tyuꞌuruu aꞌij sej tiraataij.
\p
\v 10 ’Ayaa xu cheꞌeta sanaꞌa huarɨni. Satɨꞌɨj seri raacɨ́ꞌɨ nain cɨmeꞌe ɨ tɨ cɨn Dioj tyajamueijca, ayaa xuꞌu tyuꞌutaxajta yee catu hui tiꞌitɨj vaɨreꞌe ityan. Ayaa tuꞌu huarɨj aꞌi tɨ tyuꞌujxeꞌeveꞌe itejmi jemi. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús tihuaꞌuhuaa aɨme ɨ maj tamuaamuataꞌa araꞌase
\p
\v 11 Aucheꞌe pu huamaꞌaca ɨ juye jetze Jerusalén tɨ aꞌuréꞌeninyei. Au pu aꞌumaꞌaca aꞌu tɨ aꞌavastɨme aun tɨ huatacáꞌa u Samaariya, ajta u Galileeya.
\v 12 Tɨꞌɨj aun aꞌutyarutijmaꞌacaa, au mu raꞌantinajchacaꞌa ɨ tyetyaca ɨ maj tamuaamuataꞌa araꞌase. Aɨme metiꞌicucuiꞌi maɨjna cɨmeꞌe tɨ tinyajxɨ huaꞌahueꞌiraꞌa jetze, ɨ mej meyan ratamuaꞌamua tɨcɨn leepra. Aꞌatzu mu ɨmɨ aꞌutyahuiixɨ.
\p
\v 13 Matɨꞌɨj mi caꞌanin cɨn raatajé tɨcɨn:
\p ―Jesús, mɨ paj maeestru pueen. Pataꞌaj táꞌancuꞌuvajxɨꞌɨn.
\p
\v 14 Tɨꞌɨj Jesús huaꞌuseij, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Sataꞌaj u aꞌujuꞌun huaꞌa jemi ɨ mej tiꞌivaɨreꞌe u teyujtaꞌa sej si huataujseijrata maj maɨn raamuaꞌaree tɨcɨn xuꞌuri huaruj.
\p Matɨꞌɨj mi u aꞌujuꞌun. Muꞌuri a aꞌujuꞌuca, aj mu mi huaruj.
\v 15 Tɨꞌɨj i saɨj huaraꞌaraa tɨꞌɨj raamuaꞌareeriꞌi tɨcɨn puꞌuri huaruj. Aj pu i aꞌatzu caꞌanin cɨn tyuꞌutaxajtacaꞌa ɨ Dioj jemi tɨcɨn:
\p ―Rɨꞌɨ nu timuaataꞌasin nyavastaraꞌa.
\p
\v 16 Aj pu i aꞌarajve a chuaataꞌa a vejliꞌi jemin ɨ Jesús. Aj pu i ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Cheꞌe Dioj timuaatanajchiteꞌen.
\p Aɨjna ɨ aꞌatɨ, Samaariya pu eꞌemaꞌacan.
\p
\v 17 Jesús pu ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―¿Ni macai araꞌase aꞌachu cumu tamuaamuataꞌa aɨme ɨ maj huaruj? ¿Aꞌuni aꞌij meꞌen ɨ seica ɨ maj aramuaaca?
\v 18 ¿Ni amɨ naꞌa rusaɨj huaraꞌaraa tɨ ij rɨꞌɨ tiraataꞌan ɨ Dioj jemi, amɨjna tɨ seij chuejraꞌa japua eꞌemaꞌacan?
\p
\v 19 Aj pu i ayan tiraataꞌixaa aɨjna tɨ tiꞌicuiꞌicaꞌa tɨcɨn:
\p ―Ajchesi. Papuꞌuri huaruj aꞌini petyaꞌantzaahua. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Aꞌij tɨ nuꞌu eenyaꞌa aꞌame ajna xɨcajraꞌa jetze ɨ tɨ nuꞌu jetzen tyuꞌutaijta ɨ Dioj
\r (Mt. 24:23-28, 36-41)
\p
\v 20 Aꞌanaj pu ayan tyujuꞌurɨj. Aɨ mu fariseos meyan tiraataihuaꞌuriꞌi maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌanajni rɨꞌɨ tyajaꞌureꞌenyejsin tɨ Dioj tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua?
\p Aj pu i Jesús ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Aꞌanaj tɨ tyajaꞌureꞌenyejsin tɨ Dioj tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua, capu ayan huataseijreꞌesin aɨjna cɨmeꞌe ɨ saj cɨn raamuaꞌaree, ajta ɨ saj cɨn raaseij yee puꞌuri yan huataseijre.
\p
\v 21 ’Camu hui meyan tiraataxajta ɨ tyaɨte yee, “Yaꞌacui seijreꞌe”, naꞌari yee, “Aꞌacuí seijreꞌe”. Camu aꞌatzu, aꞌini puꞌuri ye seijreꞌe aɨjna cɨmeꞌe nyej nyaa ya huatyejvee muejmi tzajtaꞌa. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\p
\v 22 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa tɨcɨn:
\p ―Puꞌuri ajna tyajaꞌureꞌenyejsin ɨ xɨcajraꞌa sej jetzen seyan raxeꞌevaꞌa xaꞌajuꞌun huapɨꞌɨ sej raaseij nyatɨꞌɨj anacai tyeꞌentyarute nyaɨjna cɨmeꞌe nyaj nain cɨn antinmuaꞌaréera. Aru, caxu hui raseijran.
\p
\v 23 ’Tyetyaca mu meyan tyajamuaataꞌixaateꞌesin tɨ cɨmeꞌen yee puꞌuri ajna tyajaꞌureꞌenye tɨ Dioj tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua aꞌini ya pu nuꞌu huatyejvee naꞌari yee ma pu nuꞌu huatyejvee naꞌari yee aa pu nuꞌu eꞌeseijreꞌe. Caxu hui u aꞌucɨ́ꞌɨcaꞌan huaꞌajamuan.
\v 24 Aꞌini, ayaa nu hui seiraꞌa naꞌame nyajna xɨcajraꞌan nyej jetzen anacaican tyeꞌentyaruti nyaɨjna cɨmeꞌe nyaj nain cɨn antinmuaꞌaréera naꞌame. Ayaa nu cheꞌeta nyanaꞌa seiraꞌa naꞌame matɨj ɨ maj tyámaxcɨvaꞌara u uteꞌe. Tɨꞌɨj huatátaaxɨꞌɨn, caꞌanacan pu huanyeeriꞌicɨ yeꞌicaa aꞌame.
\p
\v 25 ’Aru miꞌi pu hui ayan tyuꞌujxeꞌeveꞌe nyej eihua rajpueiitzi naꞌaraꞌani inyaa. Ayaa pu ajta tyuꞌujxeꞌeveꞌe mej nyetite aɨme iiji maj huátyaamua.
\p
\v 26 ’Ayajna tɨj tyuꞌurɨj ajcaꞌihuaꞌɨmɨ tɨꞌɨj auj ruuricaa aɨjna ɨ Noé tyaacan, ayaa pu cheꞌeta naꞌa teꞌeme ajna xɨcajraꞌan jetze nyaj jetzen ya uveꞌenyejsin inyaa, i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte.
\p
\v 27 ’Metiꞌicuaꞌacaraꞌa ɨ tyaɨte, majta yaꞌacaraꞌa. Seica mu nyejnyaꞌɨjchaꞌacaraꞌa, majta seica vivɨꞌɨchaꞌacaraꞌa. Camu aꞌij manaꞌa. Ayaa mu rɨjcaa asta naꞌa cai Noé aun pu aꞌutyajrupi ɨ baarcu jetze. Ajta pu i eihua tijɨstyacaꞌa ɨ jaj. Aɨ pu hui naijmiꞌica antipuaꞌari.
\p
\v 28 ’Ayaa pu cheꞌeta tiraaruu ajcaꞌihuaꞌɨmɨ tɨꞌɨj auj ruuricaa aɨjna ɨ Lot tyaacan. Aɨ mu tiꞌicuaꞌacaraꞌa ɨ tyaɨte. Majta yaꞌacaraꞌa. Majta tiꞌinanaavacaraꞌa. Majta tiꞌituaacaraꞌa. Majta tiꞌihuiityahuaꞌa mu mi, majta chiꞌi taꞌahuacaraꞌa.
\p
\v 29 ’Aru ajna xɨcajraꞌan jetze tɨꞌɨj Lot huiirajraa aujna u Sodoma, taij pu hui huajeꞌicáaxɨre, tɨ azufre cɨn áꞌataacaꞌa. Naijmiꞌica pu antipuaꞌaracaꞌa.
\v 30 Ayaa pu cheꞌeta naꞌa tihuaꞌaruuren ajna xɨcajraꞌan jetze nyaj huataseijreꞌesin inyaa i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte.
\p
\v 31 ’Ayaa xu hui huarɨni ajna xɨcajraꞌan jetze. Tɨ puaꞌa aꞌatɨ an aꞌujvaaca ɨ ruchiꞌi japua tɨ avaꞌajaxuꞌumueꞌi, tɨ puaꞌa aun tyaꞌuraꞌaca ɨ tiaꞌaraꞌan u chiꞌita, cheꞌe cai aun utyaruꞌiipicheꞌen tɨ ij tyeꞌiraꞌɨn. Ajta aɨn tɨ tyajaꞌamuareꞌe ɨ ruviꞌiraꞌataꞌa, cheꞌe ajta aɨn cai u aꞌuyeꞌican u ruche tɨ ij tiꞌitɨ aꞌuvaꞌɨn.
\p
\v 32 ’Sataꞌaj hui raꞌutamuaꞌaree aꞌij tɨ tiraaruu ɨ ɨraꞌaraꞌan ɨ Lot tyaacan.
\v 33 Aꞌatɨ tɨ naꞌa, tɨ puaꞌa aɨn ayan huarɨni aꞌij tɨ tirajtyau rusaɨj tɨj naꞌa nain xɨcaj tzajtaꞌa, aɨ pu xaa aꞌuvaɨjtzi. Ajta aɨn tɨ tauraꞌaca tɨ huamɨꞌɨni ineetzi jetze maꞌacan, aɨ pu xaa huatyaturaasin tɨj naꞌa rusen cɨmeꞌe.
\p
\v 34 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, ajna tɨcaꞌari tzajtaꞌa, ma huaꞌapua mu huatyéjeꞌitɨ́ muaꞌajuꞌun ɨ utaatzi japua. Dioj pu hui seij áꞌaviꞌitɨn. Ajta ɨ saɨj, aa pu aꞌutyaturaasin.
\p
\v 35 ’Majta huaꞌapua juuca, ma naijmiꞌi mu tyaꞌatɨꞌɨxɨ́ mu muaꞌajuꞌun. Dioj pu seij áꞌaviꞌitɨn. Ajta ɨ saɨj, aa pu aꞌutyaturaasin.
\p
\v 36 ’Majta huaꞌapua tyetyaca, ma naijmiꞌi mu tyajaꞌamuáraꞌa muaꞌajuꞌun u viꞌiraꞌataꞌa. Dioj pu hui ajta seij áꞌaviꞌitɨn. Ajta ɨ saɨj, aa pu aꞌutyaturaasin. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 37 Majta maɨn ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, ayaa mu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Tavastaraꞌa, ¿aꞌuni jetzeraꞌa raꞌaviꞌitɨn ɨ Dioj?
\p Ayaa pu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Au mej eꞌetyujsaɨreꞌesin ɨ muaꞌaraꞌica aꞌu tɨ tiꞌitɨ aucáꞌa tɨ mɨꞌɨchi.
\c 18
\s Aɨjna jɨitaꞌa tɨ nuꞌu rusaɨjtacaꞌa, aɨ pu nuꞌu ratyaamueꞌitɨ aɨjna ɨ juees
\p
\v 1 Aj pu i Jesús seij nyuucari cɨn tihuaꞌutaꞌixaa mej mi raamuaꞌaree tɨ ayan nuꞌu tyuꞌujxeꞌeveꞌe mej tyenyuucaꞌan aꞌanaj tɨ naꞌa. Ajta ayan tyuꞌujxeꞌeveꞌe maj nuꞌu cai ruxaamɨsteꞌe.
\v 2 Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aa pu nuꞌu aꞌahuaꞌa seij chajtaꞌana jetze aꞌatɨ pu eꞌechajcaꞌa tɨ juees cɨn tiꞌityavaacaꞌa. Capu nuꞌu hui raꞌatyesaꞌacaa ɨ Dioj aɨjna ɨ juees, capu ajta jetzen ruxeꞌevaꞌacaa aꞌij tɨ tiꞌitɨ huaꞌaruure ɨ tyaɨte.
\p
\v 3 ’Meenti nuꞌu saɨj aun aꞌutyavaacaꞌa jɨitaꞌa tɨ huaujsaɨjtaracaꞌa. Ajta aɨn ɨ jɨitaꞌa, aꞌanaj tɨ naꞌa pu aꞌureꞌeninyéicaꞌa ɨ juees jemi. Ayaa pu nuꞌu hui tiꞌijhuaviiracaꞌa tɨcɨn: “Pataꞌaj yeehui peyan naaruuren paj nyaꞌuxɨjteꞌen paɨjna cɨmeꞌe tɨ aꞌatɨ nyejchaɨreꞌe.”
\p
\v 4 ’Ajta aɨn ɨ juees, aɨ pu nuꞌu raꞌijmɨjracaꞌa. Puꞌuri aꞌatyeeviꞌi tɨ ayan raruurajcaꞌa. Aj pu i ayan tyuꞌumuáꞌa tɨcɨn: “Ee xaa nyaꞌu, canu yeehui raꞌateseꞌe ɨ Dioj, capu ajta nyeetzi jetze ruxeꞌeveꞌe aꞌij tɨ tiꞌitɨj huaꞌaruure ɨ tyaɨte.
\v 5 Aru amɨjna mɨ jɨitaꞌa, tɨꞌɨj pu naꞌa pɨ yeehui ya taninyei. Eecan pu nyajaaxaijteꞌe. Tij cai nyaa nu yeehui raꞌaxɨjteꞌen nyaɨjna cɨmeꞌe tɨ aꞌatɨ rajchaɨreꞌe. Naꞌari cai, ajtahuaꞌa pu yeehui yatáninyéicaꞌa aꞌame asta nyanaꞌa cai tacuaꞌanaxɨꞌɨn nyaɨjna cɨmeꞌe.” Ayaa pu nuꞌu tyuꞌumuáꞌa.
\p
\v 6 Ajta tavastaraꞌa pu ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Xaanamuajriꞌi muan aꞌij tɨ tiꞌixa aɨjna ɨ juees tɨ aꞌij puaꞌa tiꞌityujchaꞌɨ.
\v 7 Ajta aɨn ɨ Dioj ɨ saj rajyaꞌupua, ¿aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe aꞌij tɨ huarɨni muejmi cɨmeꞌe ɨ tɨ amuaꞌantihuau? ¿Ni cai amuáꞌaxɨjteꞌen aɨjna cɨmeꞌe ɨ maj amuájchaɨreꞌe ɨ aꞌamua xaꞌaj tyaɨte, ɨ tɨ Dioj amuaꞌantihuau? Ai nyaꞌu cai. Nain xɨcaj tzajtaꞌa, ajta nain tɨcaꞌari tzajtaꞌa, muan xu rahuavii tɨ ayan huarɨni. ¿Ni qui aꞌateere tɨ áꞌamueꞌijmɨ́ɨra aꞌame? Capu xaa nyaꞌu aꞌatzu.
\p
\v 8 ’Ayaa nu hui tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Dioj pu ayan tyáꞌujcaꞌanye tɨ amaꞌuxɨjteꞌen aɨjna cɨmeꞌe ɨ maj amuájchaɨreꞌe. Ajta caꞌanacan pu ayan rɨni. Ma ajta, nyatɨꞌɨj uvéꞌenyen inyaa i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte, ¿ni qui macai cheꞌe tyaꞌatzaahuateꞌe aɨme ɨ maj yan chaanaca japua huachaatɨme? Camu aꞌatzu, tzɨteꞌe.
\s Aɨjna tɨ fariseo pueenyaꞌa, ajta aɨjna tɨ huaꞌajijvaꞌacaꞌa ɨ mej tiꞌitɨcɨ
\p
\v 9 Jesús pu ajtahuaꞌa seij nyuucari cɨn tihuaꞌutaꞌixaa aɨme cɨmeꞌen ɨ mej meyan tyuꞌumuáꞌa ɨ ru tzajtaꞌa tɨcɨn rɨꞌɨ mu nuꞌu tiꞌityetyaɨte, ɨ maj majta huaꞌaxaahuata ɨ seica ɨ ruxaꞌa tyaɨte. Tɨcɨn:
\p
\v 10 ―Aɨme ɨ tyaɨte, ɨ maj huaꞌapua, au mu nuꞌu aꞌutyajrupi teyujtaꞌa mej mi maun huatyejnyuuni. Saɨj pu fariseo pueenyaꞌa. Ajta ɨ saɨj, aɨ pu hui pɨrɨcɨ tɨ huaꞌajijvaꞌacaa ɨ mej tiꞌitɨcɨ.
\p
\v 11 ’Ajta aɨn ɨ fariseo, aɨ pu nuꞌu huatyeechaxɨ. Aɨ pu i autyejche tɨ ayan tyuꞌutyejnyuuni ɨ rutzajtaꞌa tɨcɨn: “Dioj, eecan nu huatantyamuaꞌaveꞌe mueetzi jemi aꞌini canu yeehui neyan een matɨj eꞌen ɨ seica ɨ tyaɨte. Aɨ mu yeehui tiꞌinahuaꞌa naꞌari aꞌij mu puaꞌa titetyújchaꞌɨ, majta metiꞌixánaꞌacɨraꞌa juucate jamuan. Canu yeehui nyajta neyen een tɨj amɨjna tɨ huaꞌajijveꞌe aɨme ɨ mej tiꞌitɨcɨ.
\v 12 Huaꞌapuacajretze nu yeehui neꞌitziꞌivi sei iteeri cɨmeꞌe. Nyajta neyan tiraataꞌacaa seij tamuaamuataꞌa tɨ anxɨte maꞌacan ɨ tɨ tinaacɨꞌɨ.”
\p
\v 13 ’Ajta aɨn tɨ huaꞌajijveꞌe ɨ mej tiꞌitɨcɨ, aa pu nuꞌu hui aꞌatzu ɨmɨ aꞌutyaváa. Capu nuꞌu ajta áꞌujcaꞌanyajcaꞌa tɨ uteꞌe aꞌujnyeere, silu antyáujtuꞌaxaꞌa ɨ rutaviitzeꞌe ɨ rumuajcaꞌa cɨmeꞌe. Ayaa pu nuꞌu tyuꞌutyeenyuu tɨcɨn: “Dioj, pataꞌaj yeehui naꞌancuꞌuvajxɨꞌɨn ineetzi, aꞌini aꞌij nu puaꞌa tiꞌitinchaꞌɨ.” Ayaa puꞌu hui tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\p
\v 14 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ huaꞌajijveꞌe ɨ mej tiꞌitɨcɨ, aɨ pu xaa urareꞌenyaꞌacan cɨn huatyajturaa ɨ rutzajtaꞌa ɨ Dioj jemi tɨꞌɨj aꞌaráꞌa ɨ ruche. Ajta ɨ saɨj ɨ fariseo, capu hui aꞌatzu xaꞌapɨꞌɨn tyuꞌutyajturaa ɨ Dioj jemi. Ayaa puꞌu tieenyaꞌa aꞌaraa aꞌini tɨ puaꞌa aꞌatɨ tɨ naꞌa áꞌujtzaahuateꞌe, aɨ pu tyuꞌutatyéviꞌiraꞌata. Ajta tɨ puaꞌa aꞌatɨ tɨj naꞌa cai ayan tyaꞌujtzaahuateꞌe, Dioj pu vaꞌacan cɨn tíꞌiraijcateꞌen. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Tɨ nuꞌu Jesús rɨꞌɨ tihuaꞌutaꞌasin aɨme ɨ tɨꞌɨrii
\r (Mt. 19:13-15; Mr. 10:13-16)
\p
\v 15 Majta seica ɨ tyaɨte, tɨꞌɨrii mu a yeꞌeveꞌeviꞌitɨche ɨ Jesús jemi tɨ ij aɨn hueꞌireꞌechuiixɨꞌɨn tɨ ij Dioj ayan aɨjna cɨn rɨꞌɨ tihuaꞌutaꞌan. Matɨꞌɨj maɨn huaꞌuseij aɨme ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, matɨꞌɨj mi huaꞌajtyaꞌaxɨ ɨ tyaɨte.
\p
\v 16 Ma ajta aɨjna ɨ Jesús, aɨ pu huaꞌutajee ɨ tɨꞌɨrii mej mi aꞌiréꞌenyen ɨ jemin. Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Micheꞌe mamɨn ma huajeꞌeveꞌeviꞌitɨn ineetzi jemi mɨ tɨꞌɨrii. Caxu hueꞌijmɨjra aꞌini amɨme pu hui tiꞌicɨꞌɨti mej mi maun aꞌutyarute aujna Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe.
\p
\v 17 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ hui cai ayan cheꞌeta naꞌa áꞌujcaꞌane tɨ Dioj tiraataijteꞌen aꞌij mej tityaꞌujcaꞌane mɨ tɨꞌɨrii, capu xaa nyaꞌu ajna aꞌutyaruti aꞌu tɨ Dioj eꞌeseijreꞌe. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Jesús.
\s Aɨjna ɨ tyamueij tɨ nuꞌu chijtyaani pueen jamuan Jesús
\r (Mt. 19:16-30; Mr. 10:17-31)
\p
\v 18 Ajta aɨn ɨ aꞌatɨ, au pu aꞌutyavaacaꞌa. Ai pu aɨn pueen saɨj tɨ tieꞌijta. Ayaa pu tiraataihuaꞌuriꞌi aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Maeestru, mɨ paj uraréꞌen ɨ aꞌa tzajtaꞌa, aꞌini tyuꞌujxeꞌeveꞌe nyej neyan huarɨni tɨ ij tinaacɨꞌɨti nyaj ruuri naꞌaraꞌani para rusen cɨmeꞌe.
\p
\v 19 Jesús pu ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini een cɨn peyan tiꞌinyaxa yee nyaj uraréꞌen yu nya tzajtaꞌa? ¿Ni pacai ramuaꞌaree tɨ saɨj naꞌa aɨn pueen tɨ uraréꞌen ɨ ru tzajtaꞌa? Ai pu aɨn pueen ɨ Dioj.
\p
\v 20 ’Papuꞌuri hui ruꞌumuaꞌaree aꞌij tɨ Dioj tyuꞌutaijtaca yee capaj tiꞌixanaꞌacɨraꞌa, capej yee tiꞌityacuiꞌica, capaj ajta yee tiꞌinahuaꞌa, capaj ajta yee tiꞌihueꞌitaca. Pajta yee rɨꞌɨ tihuaꞌuchaɨn aꞌataata, pajta aꞌanaana.
\p
\v 21 Ajta aɨn tɨ tieꞌijta, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Nain nu cɨn tiraꞌaraꞌastijre tɨj naꞌa nyej cheꞌe paꞌarɨꞌɨsta.
\p
\v 22 Tɨꞌɨj Jesús raanamuajriꞌi aꞌij tɨ tyuꞌutaxajtacaꞌa, aj pu i ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Saɨj puꞌu hui muaꞌaturaateꞌe. Pataꞌaj nain tyuꞌutuaani aꞌachu paj caj tíꞌijchaꞌɨ. Aj pej pi huaꞌuraꞌan ɨ tumin aɨme ɨ maj cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi. Tɨ puaꞌa peyan huarɨni, aj paj xaa raꞌancuraꞌasin ɨ tɨ tajapua eꞌeseijreꞌe aɨjna tɨ huapɨꞌɨ tiꞌijnajchi. Aj pej hui pijtaꞌi mu aꞌarájraꞌani neetzi jamuan. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa.
\p
\v 23 Ajta aɨn tɨ tieꞌijta, tɨꞌɨj raanamuajriꞌi aꞌij tɨ Jesús tyuꞌutaxajtacaꞌa, eecan pu huataujxaamɨste aꞌini eihua pu tíꞌijchaɨcaꞌa.
\p
\v 24 Aj pu i Jesús raꞌaraaseij. Tɨꞌɨj i ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Eecan pu huapɨꞌɨ huaꞌamuareꞌeristeꞌe aɨme chijtyaani mej mi maun aꞌutyarute u tajapua Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe.
\p
\v 25 ’Ee xaa nyaꞌu, ayaa nu hui tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ ayan tiꞌayajna, eitzeꞌe pu muareꞌeri tɨ chijtyaani aun aꞌutyarute u tajapua Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe cai tɨ cameeyuꞌu tiꞌitɨ anaarute ɨ pɨꞌɨseꞌe jetze. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 26 Majta maɨn ɨ maj raanamuajriꞌi, ayaa mu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini yeꞌi tiꞌirɨꞌɨri tɨ aꞌatɨ aun huatyaturan Dioj tɨ eꞌeseijreꞌe?
\p
\v 27 Jesús pu ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aɨme jemi ɨ tyetyaca, capu xaa aꞌij tiꞌirɨꞌɨri. Ma ajta Dioj, aɨ pu xaa raayɨꞌɨtɨ.
\p
\v 28 Ajta aɨn ɨ Pedro, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Maeestru, nain tu hui teri tyajaꞌuhuaꞌaxɨ ɨ tyej tíꞌijchaɨcaꞌa tyej ti áꞌujhuaꞌanyeꞌen a jamuan.
\p
\v 29-30 Jesús pu ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, ayaa pu hui tihuaꞌacɨꞌɨti aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ ari eitzeꞌe rɨꞌɨ tinajchaꞌɨ ineetzi cai maa aꞌatɨ aɨjna cɨmeꞌe tɨ nyaa jamuan aꞌuchaꞌacan. Tɨ puaꞌa hui aꞌatɨ ayan eitzeꞌe tiꞌijxeꞌevaꞌa tɨ nyaa jamuan áꞌuchaꞌacanyeꞌen cai ayan tiꞌijxeꞌevaꞌa tɨ aun huatyaturan ɨ ruchiꞌita, nusu tɨ puaꞌa eitzeꞌe rɨꞌɨ tinajchaꞌɨ ineetzi cai ɨ ruꞌɨj nusu ɨ rujaꞌatzimuá nusu ɨ rucuꞌutzimuá nusu ɨ rujuutzimuaꞌa nusu ɨ ruvaujsimuaꞌa, eihua pu eitzeꞌe raꞌancuraꞌasin ijii tɨ yu auume aijna jetze i chaanaca, ajta, aɨ pu hui ruuri aꞌame para rusen cɨmeꞌe tɨꞌɨj majcaꞌi huayee tɨ ye eꞌeveꞌeme. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Jesús pu nuꞌu ajtahuaꞌa ayan tiraataxajtacaꞌa tɨcɨn nuꞌuri mɨꞌɨni inyaa
\r (Mt. 20:17-19; Mr. 10:32-34)
\p
\v 31 Tɨꞌɨj i rujɨmeꞌe huaꞌutajee aɨme ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tuꞌuri hui tɨmuaꞌa a aꞌujnyejsin antivi Jerusalén. Ajta naijmiꞌi pu tyaꞌaraurastejsin aꞌij mej yeꞌi tiraꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨme ɨ mej tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan ineetzi cɨmeꞌe, i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte.
\p
\v 32-33 ’Aɨ mu tyuꞌutatuireꞌesin ineetzi aɨme jemi ɨ mej seij chuejraꞌa japua eꞌemaꞌacan. Majta aɨme, aɨ mu naꞌaxaahuariꞌira muaꞌajuꞌun, majta aꞌij puaꞌa tiꞌinyaxajtan. Aɨ mu hui majta naatyétziꞌitzicaꞌimuaxɨꞌɨsin, majta naatyávajxɨꞌɨsin. Matɨꞌɨj mi nyejeꞌicatan. Tɨꞌɨj hui ari hueica xɨcaj jetze tyajaumeꞌén, aj nu ni aitáraꞌani huaꞌa tzajtaꞌa ɨ mɨꞌɨchite. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\p
\v 34 Majta maɨn ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, camu aꞌatzu yauꞌeitaa muaꞌaraa. Aɨ pu raꞌavaatacaꞌa aꞌij tɨ huataujmuaꞌa. Aɨj pu cɨn cai aꞌij tihuaꞌamityejtyaꞌacaa aꞌij tɨ huataujmuaꞌa ɨ tɨ raataxajtacaꞌa.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús tiraahuaa aɨjna taꞌaracun aujna u Jericó
\r (Mt. 20:29-34; Mr. 10:46-52)
\p
\v 35 Aa mu vejliꞌi aꞌucajuꞌuca ajna aꞌahuaꞌa u Jericó. Meenti saɨj, aa pu aꞌutácatii juye tɨ aꞌatanínyeꞌij, tɨ limujna huauucaꞌa. Aracun aɨjna ɨ aꞌatɨ.
\v 36 Tɨꞌɨj aɨn huaꞌunamuajriꞌi maj eihua tyaɨte u aꞌucɨ́ꞌɨcaꞌan, tɨꞌɨj i aɨ tyuꞌutaihuau tiꞌitɨ tɨ aꞌij rɨjcaa.
\p
\v 37 Matɨꞌɨj mi meyan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ya pu eꞌicaaveꞌeme aɨjna ɨ Jesús, Nazaret tɨ eꞌemaꞌacan.
\p
\v 38 Tɨꞌɨj i ayan tiraatajee tɨcɨn:
\p ―Jesús, mɨ pej iꞌi huaacɨxaꞌaraꞌan aɨjna ɨ David tyaacan, pataꞌaj hui naꞌancuꞌuvajxɨꞌɨn.
\p
\v 39 Majta maɨn ɨ maj anáatyáꞌa muaajúꞌucaa, aɨ mu raꞌajtyaꞌaxɨ, majta raataꞌijmɨjriꞌi tɨ nuꞌu cai tiꞌixajta. Ma ajta aɨn cai, capu raatapuaꞌajtacaꞌa. Eitzeꞌe pu caꞌanin cɨn tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Mɨ paj huaacɨxaꞌaraꞌan aɨjna ɨ David tyaacan, pataꞌaj naꞌancuꞌuvajxɨꞌɨn ineetzi.
\p
\v 40-41 Ajta aɨn ɨ Jesús, aa pu aꞌutyeechaxɨ. Ajta huaꞌutaij mej yeꞌeveꞌeviꞌitɨn jemin. Tɨꞌɨj a vejliꞌi aveꞌemaꞌacaa, Jesús pu ayan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini tiꞌitɨ petiꞌixeꞌeveꞌe nyej neyan muaruuren mueetzi?
\p Aj pu i aɨn taꞌaracun, ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Nyavastaraꞌa, ayaa nu hui tiꞌijxeꞌeveꞌe nyaj nyajta atanyeere.
\p
\v 42 Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Nyaa nu muaataꞌasin paj pajtahuaꞌa atanyeere. Papuꞌuri huaruj aꞌini petyaꞌatzaahuateꞌe muaa.
\p
\v 43 Cɨmeꞌen puꞌu ayan tiraataꞌixaa, aj pu i aɨn taꞌaracuunicaꞌa, atanyeeracaꞌa. Ajta áꞌuraa jamuan ɨ Jesús. Ajta rɨꞌɨ pu tiraataꞌacaraꞌa ɨ Dioj. Majta aɨme ɨ tyaɨte, matɨꞌɨj raaseij, aɨ mu majta rɨꞌɨ tiraataꞌa ɨ Dioj.
\c 19
\s Aɨjna ɨ Jesús, ajta aɨjna ɨ Zaqueo
\p
\v 1 Tɨꞌɨj i Jesús aun pu aꞌutyajrupi u Jericó. Au pu eꞌitaꞌa aumaꞌaca.
\v 2 Meenti saɨj aun aꞌutyavaacaꞌa tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Zaqueo. Ai pu aɨn pueen ɨ tɨ tihueꞌijteꞌe aɨme ɨ maj huaꞌajiꞌivi ɨ mej tiꞌitɨcɨ. Chijtyaani pu pueen aɨjna ɨ Zaqueo.
\v 3 Aɨ pu raseijramɨꞌɨcaa aꞌatɨ tɨ pɨrɨcɨ aɨjna ɨ Jesús. Aru capu rɨꞌɨristacaa aꞌini eihua mu tyaɨte, ajta iꞌitzapuatuun aɨjna ɨ Zaqueo.
\v 4 Aɨj pu cɨn anayeixɨꞌɨ aꞌutáichajraa. Aj pu i antiraa ɨ mejchi jetze tɨ ij raaseij tyamuaꞌa naa aꞌini puꞌuri ramuaꞌareeracaꞌa tɨcɨn aa pu aꞌireꞌenyejsin.
\p
\v 5 Tɨꞌɨj Jesús aun aꞌireꞌenye, aj pu i ajnyeeracaꞌa ɨ cɨye jetze. Aj pu i ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Zaqueo, pataꞌaj caꞌanacan acajraꞌani. Ayaa pu hui tyuꞌujxeꞌeveꞌe nyej nyaun aꞌaraꞌasti ijii nyajna pe eꞌeche.
\p
\v 6 Tɨꞌɨj i caꞌanacan acajraa. Aj pu i raꞌancureꞌeviꞌitɨ tyamuaꞌa naa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 7 Majta aɨme ɨ tyaɨte, matɨꞌɨj raaseij, matɨꞌɨj mi autyajhuii mej meyan aꞌij puaꞌa tiꞌixajta tɨcɨn:
\p ―Au pu aꞌuméj tɨ aun aꞌaraꞌasti aꞌu tɨ eꞌeche saɨj tɨ aꞌij puaꞌa tiꞌityujchaꞌɨ.
\p
\v 8 Ajta aɨn Zaqueo, a pu aꞌutyeechaxɨ. Aj pu i ayan tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Casiꞌi, nyavastaraꞌa, nuꞌuri eꞌitaꞌa huaꞌutapueijveꞌesin aɨme ɨ maj cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi, eꞌitaꞌa ɨ nyaj tíꞌijchaꞌɨ. Ayaa nu hui nyajta rɨni. Tɨ puaꞌa nyacai aꞌanaj aꞌatɨ tyuꞌunahueꞌiriꞌi, ayaa nu muaacuaca puaꞌamuaca raataꞌasin.
\p
\v 9 Aj pu i Jesús ayan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ijii pu xaa Dioj hueꞌirajtuaa aɨme iiya mej che aꞌini aijna ɨ aꞌatɨ, ai pu ajta aɨn pueen huaacɨxaꞌaraꞌan aɨjna ɨ Abraham tyaacan.
\p
\v 10 ’Ayaa pu tiꞌen aꞌini inyaa, i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte, ayaa nu hui een cɨn aꞌuveꞌeme nyej ni huaꞌavaꞌahuauni, nyajta hueꞌirajtuaani aɨme ɨ maj meyan áꞌujhuaꞌan cu xuee maj aꞌuveti. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ Jesús.
\s Ajta aɨjna ɨ tumin ɨ tɨ tamuaamuataꞌa araꞌase
\p
\v 11 Maucheꞌe mu tiꞌinamuáaraca ɨ tyaɨte, tɨꞌɨj Jesús seij nyuucari cɨn tihuaꞌutaꞌixaa aꞌini puꞌuri vejliꞌi antyenyéesimaꞌacaa anti Jerusalén. Majta aɨme ɨ tyaɨte, ayaa mu tiꞌimuajcaa tɨcɨn puꞌuri tɨmuaꞌa huataseijreꞌesin tɨ Dioj autyejcheni tɨ tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua.
\v 12 Aɨj pu cɨn ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu nuꞌu hui aꞌanaj tyujuꞌurɨj aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte ɨ mej tieꞌijtacaa. Tɨꞌɨqui u aꞌumaꞌa aꞌame seij chuejraꞌa japua mej mi maun yeꞌentihuauni rey cɨmeꞌe. Tɨꞌɨjtaꞌi nuꞌu uveꞌenyejsin.
\p
\v 13 ’Tɨꞌɨj cai xɨ u aꞌumej, anacaican pu nuꞌu aɨme huaꞌutajee ɨ mej tiꞌimuareꞌe ɨ jemin. Tamuaamuataꞌa mu hui araꞌasacaꞌa. Aj pu i tumin huaꞌutaꞌa seij ajta seij, tɨ ayan tiꞌijnajchi ayan puaꞌamua aꞌachu maj ramueꞌitɨcɨ hueica maxcɨraꞌi cɨmeꞌe. Ayaa pu nuꞌu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn: “Sataꞌaj saɨjna cɨn tiraamuáristeꞌen tɨ eitzeꞌe raamueꞌitɨn, asta nyanaꞌa cai uvéꞌenyen.”
\p
\v 14 ’Ma majta maɨn ɨ tɨ tihueꞌijteꞌe, aɨ mu nuꞌu hui rájchaɨraꞌacaa. Matɨꞌɨj mi seica huataityacaꞌa mej mi meyan tiraataꞌixaateꞌen yee maj cai raxeꞌeveꞌe tɨ aɨn teꞌentyarute ɨ rey cɨmeꞌe.
\p
\v 15 ’Ma ajta aɨn tiraꞌantyajrupi rey cɨmeꞌe. Ajta nuꞌu uveꞌenye ajna tɨ eꞌeche. Aj pu i huaꞌutajee aɨme ɨ tɨ huaꞌutaꞌa ɨ tumin tɨ ij raamuaꞌaree aꞌachu maj caj raamueꞌitɨ saɨj ajta saɨj.
\p
\v 16 ’Ajta aɨn tɨ anacai a aꞌireꞌenye, ayaa pu nuꞌu hui tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Nyavastaraꞌa, aɨjna ɨ tumin mueetzi tɨ aꞌa, ayaa pu yeehui tamuaamuataꞌa puaꞌamuaca huamueꞌitɨ.”
\p
\v 17 ’Ayaa pu nuꞌu tyuꞌutanyúu aɨjna tɨ tiꞌiraijteꞌe tɨcɨn: “Xaꞌapɨꞌɨn paj huarɨj mɨ paj rɨꞌɨ tiꞌinyavaɨreꞌe. Aꞌini capaj tiꞌitɨj cɨn aꞌutyaꞌɨtzee paɨjna cɨmeꞌe tɨ cai veꞌe, nyaa nu yeehui tiꞌimueijcateꞌen pataꞌaj tyuꞌutaijta tamuaamuataꞌa puaꞌamuaque ɨ chajtaꞌana jetze.”
\p
\v 18 ’Ajta aɨn tɨ tiꞌivaɨreꞌe tɨ raꞌityaꞌasi, aɨ pu ajta a aꞌireꞌenye. Ayaa pu nuꞌu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Nyavastaraꞌa, aɨjna ɨ tumin, mueetzi tɨ aꞌa, anxɨvica puaꞌamuaca huamueꞌitɨ.”
\p
\v 19 ’Ajta aɨn tɨ tiꞌiraijteꞌe, ayaa pu nuꞌu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Ayaa nu yeehui tiꞌimueijcateꞌen pataꞌaj tyuꞌutaijta anxɨvique puaꞌamuaque ɨ chajtaꞌana.”
\p
\v 20 ’Tɨꞌɨqui saɨj a aꞌireꞌenye tɨ tiꞌivaɨreꞌe ɨ jemin. Ayaa pu nuꞌu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Nyavastaraꞌa, yaꞌacui yeehui mueetzi tɨ aꞌa ɨ tumin. Ayuu nu jetze raꞌancaajɨꞌɨque cɨɨxuri jetze. Nyatɨꞌɨj ni yeehui raatyaꞌavaatacaꞌa.
\v 21 Ayaa nu yeehui huarɨj aꞌini nyamuaatatzɨn. Muareꞌeri tɨ aꞌatɨ rɨꞌɨ tyuꞌutyaturan mueetzi jemi. Muaa paj raaraꞌasaꞌɨri ɨ paj cai tyuꞌutaꞌa. Pajta muaa tiꞌitzaꞌanaca aꞌu pej yeehui cai tyajaꞌahuastya.”
\p
\v 22 ’Aj pu nuꞌu i ayan tyuꞌutanyúu aɨjna tɨ tiꞌiraijteꞌe tɨcɨn: “Nyaa nu yeehui pueijtzi muaataꞌasin nyaɨjna cɨmeꞌe aꞌij pej tyuꞌutaxajtacaꞌa, mɨ paj aꞌij puaꞌa tiꞌivaɨreꞌe. Muaa pa rúꞌumuaꞌareeracaa tɨcɨn nyetieꞌijtaca caꞌanyejri cɨmeꞌe. Nyajta raaraꞌasaꞌɨri ɨ nyaj cai tyuꞌutaꞌa. Pajta peyan tiꞌinyaxa yee netiꞌitzaꞌanaca aꞌu nyaj cai tyajaꞌahuastya.
\p
\v 23 ’Tɨ puaꞌa yeehui peyan tiꞌimuajcaa, ¿aꞌini een cɨn pacai peyan huarɨj paj a yáuutuaa ɨ tumin huaꞌa jemi ɨ mej tíꞌinyaꞌɨjtya tɨ i aꞌatzu raamueꞌitɨn? Ayaa papuꞌu cɨn huárɨniicheꞌe, nyaa nu raꞌancuráꞌanicheꞌe neetzi tɨ nyaꞌa, nyajta ɨ tɨ raamueꞌitɨ nyatɨꞌɨj uveꞌenye.”
\p
\v 24 ’Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj a vejliꞌi aꞌutyáuucaꞌa tɨcɨn: “Sataꞌaj yeehui raꞌariꞌi ɨ tumin tɨ ruꞌityáꞌa, sej si raataꞌan saɨjna tɨ tamuaamuataꞌa ruꞌityáꞌa.”
\p
\v 25 ’Majta aɨme, ayaa mu nuꞌu tiraataꞌixaa tɨcɨn: “Tavastaraꞌa, ¿aꞌini tɨ i? Amɨ pu yeehui ari ruꞌityáꞌa tamuaamuataꞌa puaꞌamuaca ɨ tumin.”
\p
\v 26 ’Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn: “Ayaa nu yeehui tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ eihua tíꞌijchaꞌɨ aɨjna cɨmeꞌe tɨ rɨꞌɨ tyuꞌutavaɨ, eitzeꞌe pu yeehui tiꞌijcɨꞌɨti aɨjna. Ajta aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ cai tiꞌitɨ tichaꞌɨ aɨjna cɨmeꞌe tɨ aꞌij puaꞌa tyuꞌutavaɨ, Dioj pu ráꞌariꞌira ɨ tɨ cɨj caj tíꞌijchaꞌɨ.
\v 27 Majta aɨme ɨ maj nyejchaɨreꞌe, majta maj cai raxeꞌevaꞌacaa nyej rey cɨn teꞌentyarute nyej ni tihuaꞌutaijteꞌen, ma xu yeehui huaꞌaveꞌeviꞌitɨn, sajta huaꞌucuiꞌini iiya vejliꞌi nye jemi.” Ayaa pu nuꞌu hui tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna ɨ rey.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús aꞌutyaruti u Jerusalén
\r (Mt. 21:1-11; Mr. 11:1-11; Jn. 12:12-19)
\p
\v 28 Tɨꞌɨj Jesús raatapuaꞌajtacaꞌa tɨ tihueꞌixaateꞌen, aj pu i anayeixɨꞌɨ áꞌuraa. An pu aꞌujnyéesimaꞌaca anti Jerusalén.
\v 29-30 Tɨꞌɨj ji aun vejliꞌi aꞌuréꞌenye aujna aꞌahuaꞌa Betfagé, ajta aujna aꞌahuaꞌa Betania, chajtaꞌa tɨ aun aꞌutacáꞌa ajcaꞌi jɨri jetze tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Aceituunajremi. Au pu huaꞌapuaca huataityacaꞌa ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Sataꞌaj saun aꞌutyarute ajna chajtaꞌa, aɨn tɨ eꞌeseijreꞌe ɨ juye jetze. Ajna vejliꞌi aꞌu sej aꞌutyaruti, aa xu puuruꞌu eꞌetyauuni tɨ aꞌijtápiꞌi, tɨ cai xɨ aꞌana aꞌatɨ japuan aveꞌeyeijxɨ. Sataꞌaj ráꞌijxɨjta. Sajta yaꞌaráajan.
\v 31 Tɨ puaꞌa hui aꞌatɨ ayan tyajaꞌamueꞌihuaꞌura yee aꞌini een cɨn saraꞌixɨjta, sataꞌaj seyan tiraataꞌixaateꞌen yee tavastaraꞌa pu nuꞌu raxeꞌeveꞌe. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\p
\v 32 Matɨꞌɨj mi maun u aꞌujuꞌun ɨ tɨ huaꞌutaityacaꞌa. Ayaa pu tyeꞌirájraa tɨj tihuaꞌutaꞌixaa.
\v 33 Matɨꞌɨj mauj ráꞌijxɨjtajmaꞌacaa ɨ puuruꞌu, matɨꞌɨj mi huaꞌuseij aɨme ɨ tɨ huaꞌacɨi. Aj mu mi tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini een cɨn saraꞌijxɨjta mɨ puuruꞌu?
\p
\v 34 Matɨꞌɨj mi meyan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Tavastaraꞌa pu nuꞌu hui raxeꞌeveꞌe.
\p
\v 35 Matɨꞌɨj mi yaꞌujáj ɨ Jesús jemi. Matɨꞌɨj mi tyuꞌujcɨɨxu tiraꞌityéꞌitate. Aj mu mi raꞌantítuaa maɨjna ɨ Jesús ɨ puuruꞌu jetze.
\v 36 Tɨj naꞌa tyuꞌumaꞌacaa ɨ Jesús, tyaɨte mu cɨɨxuri teꞌepiitɨyeꞌicaa ɨ juye jetze aꞌu tɨ aumaꞌacaa.
\p
\v 37 Tɨꞌɨj i aj aumaꞌacaa ajna Aceituunajremi, aꞌu tɨ aꞌucaujcɨjmeꞌen. Naimiꞌi ɨ maj jamuan huajuꞌucaa, aɨ mu autyajhuii maj rɨꞌɨ tiraataꞌan ɨ Dioj maɨjna cɨmeꞌe maj huataujtyamuaꞌave aꞌini eihua mu tyuꞌuseij tɨ huapɨꞌɨ tyuꞌujxeꞌeveꞌe.
\v 38 Ayaa mu tiꞌixaata tɨcɨn:
\q Rɨꞌɨ pu tiraataꞌa aɨjna tɨ rey cɨmeꞌe tiꞌityejvee tɨ ajta meꞌe veꞌeme nyuucajtzeꞌen ɨ tavastaraꞌa, amɨjna tɨ Dioj raꞌantihuau.
\q Micheꞌe rɨꞌɨ hui tíꞌityecháj muaꞌaraꞌani aɨme ɨ maj tajapua eꞌeseijreꞌe.
\q Micheꞌe majta rɨꞌɨ tiraataꞌan aɨjna tɨ aun áꞌujca antyɨꞌɨmɨ.
\p
\v 39 Majta seica ɨ fariseos, matɨꞌɨj raanamuajriꞌi, ayaa mu tiraataꞌixaa maɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Maeestru, huaꞌutaꞌijmɨjriꞌi mej mi cai cheꞌe meyan tiꞌixajta aɨme ɨ maj a jamuan áꞌujhuaꞌan.
\p
\v 40 Aj pu i Jesús ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Tɨ puaꞌa aɨme macai meyan tiꞌixajta, aɨ pu hui tetej ayan cheꞌeta naꞌa tiꞌixaata aꞌame caꞌanyejri cɨmeꞌe. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\p
\v 41 Tɨꞌɨj a vejliꞌi aumaꞌacaa u Jerusalén, aj pu i raaseij ɨ chajtaꞌana. Tɨꞌɨj i huaujyeinyacaꞌa aɨjna cɨmeꞌe.
\v 42 Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa muan sajmuaꞌareera, ijii, aijna xɨcajraꞌa jetze tiꞌitɨ tɨ pueen tɨ rɨꞌɨ tyajamuaataꞌasin sej si rɨꞌɨ tíꞌityecháj xaꞌaraꞌani ɨ Dioj jemi. Aru caxu raamuáꞌa. Aɨj pu hui cɨn ari ruꞌavaa sej si cai raaseij.
\v 43 Puꞌuri tyajaꞌureꞌenyejsin muejmi jemi ajna xɨcajraꞌan jetze mej jetzen amuaatyenyaꞌusiꞌiteꞌesin aɨme ɨ maj amuájchaɨreꞌe. Aɨ mu hui raꞌatanajsin ɨ jaxuꞌu jetze maɨjna cɨmeꞌe ɨ ɨnaamua maj ráꞌajtaahuacaꞌa. Majta amueꞌityanajsin. Majta nainjapua tyeꞌityanaxɨꞌɨsin ɨ saj jetze huiráacɨꞌɨca.
\p
\v 44 ’Majta, naijmiꞌica mu hui aꞌapuaꞌariteꞌen muejmi, majta ɨ aꞌamuayaujmuaꞌa, ɨ maj maun huachaatɨme aꞌu tɨ jaxuꞌu cɨn tyájaꞌaráꞌanamiꞌi. Nain mu huatáuuna ɨ tetej tɨ rujapua ticaitɨmee, maɨjna cɨmeꞌe saj hui cai ramuaꞌareeracaꞌa aꞌanaj tɨ Dioj huataseijre muejmi jemi.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús huaꞌutamuari ɨ tyaɨte u teyujtaꞌa
\r (Mt. 21:12-17; Mr. 11:15-19; Jn. 2:13-22)
\p
\v 45 Aj pu i aun aꞌutyajrupi u teyujtaꞌa. Tɨꞌɨj i autyejche tɨ hueꞌiramuariteꞌen aɨme ɨ maj maun tiꞌituáa muaꞌayeꞌi.
\v 46 Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu teꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze yee: “Ayaa pu tiꞌivaɨreꞌe ɨ nechiꞌi mej mi maun huatyejnyuuni ɨ Dioj jemi.” Ma sajta muan, ayaa xu hui raruure tɨ tiꞌivaɨreꞌe tɨj tyastaꞌana aꞌu maj tzajtaꞌan áꞌuravaꞌataca ɨ nahuaꞌari. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\v 47 Nain xɨcaj tzajtaꞌa pu tihuaꞌamuaꞌatyahuaꞌa ɨ tyaɨte u teyujtaꞌa. Majta aɨme ɨ maj tieꞌijta u teyujtaꞌa, majta aɨme ɨ maj tiꞌimuaꞌata ɨ yuꞌuxari jetze Moisés tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa, majta ɨ maj eitzeꞌe vivejmeꞌen cɨn títyatatí huaꞌa tzajtaꞌa ɨ tyaɨte, aɨ mu tíꞌityesaꞌacaa ɨ ru tzajtaꞌa aꞌij mej yeꞌi huarɨni mej mi raajeꞌica.
\v 48 Aru camu aꞌij tirajtyau aꞌij mej yeꞌi huarɨni aꞌini naimiꞌi ɨ tyaɨte, aɨ mu rɨꞌɨ tiꞌijnamuajracaa.
\c 20
\s Tɨ nuꞌu aꞌatɨ tiraijca aɨjna ɨ Jesús
\r (Mt. 21:23-27; Mr. 11:27-33)
\p
\v 1 Ajnaꞌɨmɨ pu ayan tyujuꞌurɨj. Au pu tihuaꞌamuaꞌatyajcaa u teyujtaꞌa aꞌu tɨ aꞌaráyaujtaꞌa. Ajta pu huéꞌixaatyaꞌacaa ɨ tyaɨte ɨ nyuucari tɨ cɨn Dioj hueꞌiratuaasin. Matɨꞌɨj mi seica a eꞌireꞌenye, aɨme ɨ maj teyujtaꞌa tieꞌijta, majta aɨme ɨ maj tiꞌimuaꞌata ɨ yuꞌuxari jetze Moisés tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa, majta ɨ huaꞌavaujsimuaꞌa.
\v 2 Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―¿Tiꞌitajni cɨn petiꞌityejvee pej pi peyan rɨcɨ? ¿Aꞌatani hui aɨjna cɨn timuéijca?
\p
\v 3 Aj pu i Jesús ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Nyaa nu nyajta tyajamuaataihuaꞌura sej si sajta muan seyan tinaataꞌixaateꞌen.
\v 4 Aɨjna tɨ cɨn huaꞌumuaɨꞌɨhuacaꞌa ɨ Juan tyaacan, ¿aꞌatani hui tiraijca aɨjna? ¿Ni ɨ Dioj caꞌɨn ɨ tyaɨte?
\p
\v 5 Matɨꞌɨj mi meyan tiꞌityurihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa teyan tiraataꞌixaateꞌen yee Dioj tɨ uteꞌe eꞌeseijreꞌe, aɨ pu tiraijca, aj pu xaa ayan titaataꞌixaateꞌesin yee aꞌini tyej tij cai raꞌatzaahuateꞌe.
\v 6 Naꞌari, tɨ puaꞌa hui teyan raataxaj yee tyetyaca mu tiraijca, aj mu mi tyaɨte taatyatuꞌasixɨꞌɨsin tetej cɨmeꞌe, aꞌini ayaa pu tihuaꞌamityejteꞌe tɨ Juan aɨn púeenyaꞌa saɨj tɨ tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ Dioj jetze maꞌacan.
\p
\v 7 Aɨj mu cɨn meyan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Catu ramuaꞌaree aꞌatɨ tɨ jemin tiꞌityavaacaꞌa aɨjna ɨ Juan.
\v 8 Ajta aɨn Jesús, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Canu nyajta nyaa amuaataꞌixaateꞌesin aꞌatɨ nyaj jemin tiꞌityejvee nyej ni neyan rɨcɨ.
\s Maj nuꞌu tiꞌimɨjhuaca maɨjna ɨ maj majta aꞌij puaꞌa tiꞌityetyaɨte
\r (Mt. 21:33-44; Mr. 12:1-11)
\p
\v 9 Ajta eꞌeyan Jesús pu seij nyuucari cɨn huaꞌutaꞌixaa ɨ tyaɨte ayan tɨcɨn:
\p ―Aꞌatɨ pu nuꞌu hui eihua uuva huahuii. Tɨꞌɨqui, seica huataꞌa ɨ tyaɨte maj man tyuꞌumuareꞌen ɨ huastari tzajtaꞌa. Aj pu nuꞌu i áꞌuraa aɨjna ɨ aꞌatɨ. Eihua pu muꞌu eꞌetee.
\p
\v 10 ’Tɨꞌɨj ajna tyajaꞌureꞌenye matɨꞌɨj puaꞌa rajuꞌuraca, seij pu nuꞌu u aꞌutaityacaꞌa huaꞌa jemi ɨ tɨ huaꞌutanyaɨjte mej mi raatatuireꞌen eꞌicaca tɨ tyuꞌucɨɨracaꞌa. Majta aɨme ɨ tyaɨte, aɨ mu nuꞌu raatyaavajxɨ maɨjna tɨ tiꞌivaɨreꞌe. Majta nuꞌu cai tiꞌitɨ raataꞌa, ayaa muꞌu tiraataityacaꞌa.
\p
\v 11 ’Ajtahuaꞌa nuꞌu seij huataityacaꞌa tɨ jemin tiꞌivaɨreꞌe. Majta aɨme tɨ huaꞌutanyaɨjte, majta mu nuꞌu raatyaavajxɨ. Eꞌij mu puaꞌa raaruu. Majta cai tiꞌitɨ raataꞌa, ayaa muꞌu nuꞌu tiraataityacaꞌa.
\v 12 Hueicacajretze, aɨ pu nuꞌu hui seij ajtahuaꞌa huataityacaꞌa. Majta nuꞌu maɨn tɨ huaꞌutanyaɨjte, aɨ mu tiraapueij. Majta raaraꞌityacaꞌa.
\p
\v 13 ’Tɨꞌɨqui nuꞌu ayan tyuꞌumuáꞌa aɨjna ɨ aꞌatɨ tɨ aꞌaraꞌan pueen ɨ chuej, tɨcɨn: “¿Aꞌiqui yeehui naarɨni inyaa? Niyauj nu hui huataíti ɨ nyaj huapɨꞌɨ raxeꞌeveꞌe. Ayej nyaꞌase, aɨ mu xaa raꞌarátyeseꞌesin maɨjna.”
\p
\v 14 ’Ma majta aɨme, matɨꞌɨj nuꞌu raaseij, aj mu mi tyuꞌutaurixaa. Ayaa mu tiraaxaꞌapɨꞌɨntare tɨcɨn: “Ai pu yeehui aɨn pueen ɨ tɨ tiꞌijcɨꞌɨti. Ticheꞌe raajeꞌica tɨ ij tyejmi huacɨꞌɨti.”
\p
\v 15 ’Aɨj mu nuꞌu cɨn raaraꞌityacaꞌa. Matɨꞌɨj nuꞌu mi raajeꞌica.
\p ’¿Aꞌini hui tyajamuaꞌamitejteꞌe muejmi, aꞌiqui huaꞌaruuren aɨjna tɨ aꞌaraꞌan pueen aꞌu tɨ uuva aꞌahuiitiꞌi?
\p
\v 16 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe. Aɨ pu aun aꞌureꞌenyejsin. Ajta eꞌeyan aɨn huaꞌacuiꞌini aɨme ɨ tɨ huaꞌutanyaɨjte. Aj pu i xaa seica huatapueijveꞌesin mej mi maun hui tyajaꞌumuareꞌen.
\p Matɨꞌɨj meyan tiraanamuajriꞌi ɨ tyaɨte, ayaa mu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Cheꞌe cai aꞌanaj ayan tiꞌirɨjca.
\p
\v 17 Aj pu i Jesús huaꞌuseirajraa. Tɨꞌɨqui ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Naꞌari cai ayan tiꞌayajna aꞌij nyaj tyajamuaataꞌixaa, aꞌini een cɨn ayan tyaꞌasɨɨmueꞌi ɨ yuꞌuxari jetze tɨ ayan tɨcɨn:
\q Aɨjna ɨ tetej ɨ maj majcaꞌi ruurai aɨme ɨ maj chiꞌi taꞌahuaca,
\q ayaa pu teꞌirajraa tɨ ain aɨn pueen ɨ maj raꞌatyéchajtza u esquiina aꞌu maj yaꞌajtaahua ɨ chiꞌi.
\q
\v 18 Aꞌatɨ tɨ naꞌa tɨ puaꞌa saɨj ɨ aꞌatɨ aɨjna japua rajveti ɨ tetej ɨ mej meri raꞌatyejche u isquiina,
\q aɨ pu huatyanaꞌaxɨjsin nainjapua u rujetze.
\q Naꞌari aꞌatɨ tɨ naꞌa ɨ mej tiꞌimuareꞌe, tɨ puaꞌa seij japua rajveti aɨjna ɨ tetej,
\q aɨ pu tiraꞌiraxayeepeꞌesin.
\m ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Aɨjna cɨmeꞌe maj nuꞌu huaꞌajijvaꞌacaa ɨ mej tiꞌitɨcɨ
\r (Mt. 21:45-46; 22:15-22; Mr. 12:12-17)
\p
\v 19 Majta aɨme ɨ mej tíꞌimuaꞌatajcaa ɨ yuꞌuxari jetze Moisés tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa, majta aɨme ɨ mej tieꞌijtacaa u teyujtaꞌa, eihua mu tyuꞌumuáꞌa aꞌij mej yeꞌi huarɨni mej mi caꞌanacan raatyeeviꞌi, aꞌini ayaa mu tiruꞌumuaꞌareeracaa tɨ huaꞌa jemi huatyenyuu aɨjna cɨmeꞌe ɨ nyuucari tɨ raataxajtacaꞌa. Aru aɨme, aɨ mu huaꞌatzɨɨnyaꞌacaa ɨ tyaɨte.
\p
\v 20 Eihua mu reꞌeevaꞌacaa. Aɨj mu cɨn seica huataityacaꞌa ɨ mej meyan ruseijratacaꞌa mej meyan tiꞌixaxaꞌa tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe. Ayaa mu tiꞌijxeꞌevaꞌacaa mej tiraataihuaꞌu tiꞌitɨj cɨmeꞌe tɨ i aɨn aɨjna cɨn airaꞌɨtzen mej mi tyuꞌutatuiireꞌen ɨ tajtuhuan jemi.
\p
\v 21 Majta aɨme ɨ maj reꞌeevaꞌacaa, ayaa mu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Maeestru, tyan tu ramuaꞌaree tɨcɨn pej peyan tiꞌixaxaꞌa tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, pajta tihuaꞌamuaꞌatya aꞌij tɨ tiraavijteꞌe. Ayaa papuꞌu cheꞌeta huaꞌaruuren ɨ tyaɨte. Muaa paj tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe tihuaꞌamuaꞌate aꞌij tɨ tiꞌijxeꞌeveꞌe ɨ Dioj.
\v 22 ¿Ni qui xaꞌapɨꞌɨn tyej teyan tyuꞌunajchi aɨjna jemi tɨ tiꞌitaijteꞌe, aɨjna tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn César?
\p
\v 23 Ajta aɨn Jesús, aɨ pu ruꞌumuaꞌareeracaa maj cai meyan tiꞌireꞌihuaꞌuracaa tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe. Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p
\v 24 ―Seij sanaataseijrateꞌe ɨ tumin. ¿Aꞌataani nyeerimaꞌaraꞌan pɨrɨcɨ tɨ jetzen acajvee? ¿Aꞌini tyaꞌaxa tɨ jetzen aꞌaseijreꞌe? ¿Aꞌini hui antyahuaa?
\p
\v 25 Matɨꞌɨj mi meyan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Aɨ pu pɨrɨcɨ ɨ César.
\p Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Sataꞌaj seyan raataꞌan saɨjna ɨ César, tiꞌitɨ tɨ aꞌaraꞌan pueen. Sataꞌaj sajta raataꞌan ɨ Dioj tiꞌitɨ tɨ aꞌaraꞌan pueen.
\p
\v 26 Majta aɨme, camu aꞌij tirajtyauvaꞌacaa aꞌij mej yeꞌi huarɨni maj raatyaamueꞌitɨn maɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ aɨn tihuaꞌutaꞌixaa a eijreꞌe huaꞌa tzajtaꞌa ɨ tyaɨte. Majta aɨme ɨ tyaɨte, naa mu rɨꞌɨ tiraꞌutaseij aꞌij tɨ aɨn tyuꞌutaxajtacaꞌa. Aj mu mi raatapuaꞌajtacaꞌa mej tíꞌixajtacaa aɨme ɨ seica.
\s Cɨmeꞌen matɨꞌɨj nuꞌu huatarujsin ɨ tyaɨte huaꞌa tzajtaꞌa ɨ mɨꞌɨchite
\r (Mt. 22:23-33; Mr. 12:18-27)
\p
\v 27 Aꞌatzu aꞌateeviꞌica, seica mu eꞌireꞌenye. Aɨme mu pɨrɨcɨ ɨ saduceos. Ayaa mu tiꞌixaxaꞌa aɨme yee camu cheꞌe huatarujsin ɨ mej meri huacuii. Matɨꞌɨj mi meyan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p
\v 28 ―Maeestru, ayaa pu raꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨjna ɨ Moisés tyaacan tɨ ayen teꞌeme itejmi jemi. Tɨ puaꞌa nuꞌu aꞌatɨ tɨ nyaɨche, tɨ puaꞌa aɨn cai titɨꞌɨrijmuaꞌa huamɨꞌɨni, ruxeꞌeveꞌe nuꞌu tɨ aɨn ihuaaraꞌaraꞌan raꞌancureꞌeviꞌitɨn aɨjna tɨ ratyeviꞌitɨnyaꞌa ɨ tɨ huamɨꞌɨ tɨ ij aɨjna jetze maꞌacan tiyauj aꞌaraꞌani.
\p
\v 29 ’Ayaa pu hui aꞌanaj tyujuꞌurɨj itejmi jemi. Ayaa mu aráꞌaxcaa aꞌachu cumu arahuaꞌapua ɨ tyaɨte ɨ maj ruꞌihuaamuaꞌatacaa. Tɨꞌɨqui aɨn tɨ vastaꞌa, aɨ pu huatyenyaɨchacaꞌa. Ajta eꞌeyan huamɨꞌɨ. Capu xɨ tiyauuca. Ayaa pu hui cheꞌeta naꞌa tiraaruu ɨ seij tɨ raꞌityaꞌasi. Muꞌuri iꞌi huaꞌapua.
\p
\v 30 ’Ajta aɨn ɨ saɨj tɨ raꞌityaꞌasi, aɨ pu raꞌancureꞌeviꞌitɨ aɨjna ɨ jɨitaꞌa tɨ raatyeviꞌitɨnyaꞌa aɨjna ihuaaraꞌaraꞌan tyaacan. Muꞌuri iꞌi hueica.
\v 31 Ajtahuaꞌa saɨj tɨ raꞌityaꞌasi, aɨ pu ajta raꞌancureꞌeviꞌitɨ. Ayaa pu cheꞌeta naꞌa tihuaꞌuruu naijmiꞌica ɨ maj arahuaꞌapua, maj cai jetzen tiyauj muaꞌaraa, naimiꞌi mu huacuii.
\v 32 Ajta eꞌeyan, aɨn ɨ jɨitaꞌa pu huamɨꞌɨ.
\p
\v 33 ’Maꞌacui xaa, matɨꞌɨj aitacɨɨnye huaꞌa tzajtaꞌa ɨ mɨꞌɨchite, ¿aꞌataani jɨraꞌaraꞌan puéenyaꞌa aꞌame?, aꞌini naijmiꞌi mu raꞌancureꞌeviꞌitɨ.
\p
\v 34 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aɨme ɨ tyaɨte ɨ mej ijii huátyaamua, aɨ mu nyejnyaꞌɨche, majta vivɨɨche.
\v 35 Majta aɨme tɨ ayan tihuaꞌuvijteꞌe maj ajna aꞌaraꞌasti maj aitacɨɨnye huaꞌatzajtaꞌa ɨ mɨꞌɨchite, majta majna aꞌaraꞌasti ajna xɨcajraꞌan jetze tɨ Dioj nainjapua tyuꞌutaijta, aɨ mu cai cheꞌe nyejnyaꞌɨchen, camu majta vivɨɨchen.
\v 36 Camu majta cheꞌe cuiꞌini, aꞌini ayaa mu eꞌen matɨj aɨme ɨ maj tajapua tiꞌivaɨreꞌe. Aɨ mu yaujmuaꞌameꞌen pueen ɨ Dioj aꞌini muꞌuri huanyej huaꞌa tzajtaꞌa ɨ mɨꞌɨchite.
\p
\v 37 ’Ajta aɨn ɨ Moisés, aɨ pu hui titaataꞌixaa aɨjna cɨmeꞌen tɨꞌɨj raꞌuyuꞌuxacaꞌa aꞌij tɨ aꞌanaj saɨj aꞌutyajtaa tuꞌupi tɨ ajtɨtɨꞌɨ. Aɨj pu cɨn Moisés ayan raatamuáꞌa ɨ tavastaraꞌa tɨcɨn: “Ɨ tɨ Diojraꞌan pueen aɨjna ɨ Abraham, ajta ayen cheꞌeta naꞌa Diojraꞌan pueen aɨjna ɨ Isaac, ajta Diojraꞌan pueen ɨ Jacobo.”
\p
\v 38 ’Moisés pu hui tihuaꞌutaꞌixaa cumu maj maucheꞌe ruuricaa. Aɨj pu cɨn, ai pu aɨn pueen ɨ huaꞌa Dioj aɨme ɨ maj ruuri. Capu huaꞌa Dioj pueen aɨme ɨ maj mɨꞌɨchijta muaatyajturaa tɨj naꞌa rusen cɨmeꞌe. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 39 Majta seica ɨ mej tiꞌimuaꞌata ɨ yuꞌuxari jetze Moisés tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa, ayaa mu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Maeestru, xaꞌapɨꞌɨn paj tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\p
\v 40 Tɨjnaꞌa ajnaꞌɨmɨ, capu cheꞌe aꞌatɨ ahuaujcaꞌanye tɨ tiꞌitɨ raataihuaꞌu.
\s ¿Aꞌataani rayauj ɨ Cɨriistuꞌu?
\r (Mt. 22:41-46; Mr. 12:35-37)
\p
\v 41 Ajta Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini een cɨmeꞌe meyan tiꞌixaxaꞌa maɨjna cɨmeꞌe ɨ Cɨriistuꞌu Dioj tɨ raꞌantihuau yee yaujraꞌan pueen ɨ David tyaacan?
\v 42 Ajta aɨn ɨ David, ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna cɨmeꞌen tɨ teꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Chuicari. Ayan tɨcɨn:
\q Dioj pu ayan tiraataꞌixaa ɨ nyavastaraꞌa ɨ tɨ raꞌantihuau tɨ cɨmeꞌen yee:
\q “Acaayeijxɨꞌɨ ɨpuari japua iiya nyaꞌɨrɨɨtaꞌa.
\q
\v 43 Paucheꞌe paj hui maj cájcatii asta nyacai huaꞌutyamueꞌitɨn ɨ maj muájchaɨreꞌe.”
\p
\v 44 ’Ajta aɨn ɨ David, aɨ pu hui ayan raatamuáꞌa aɨjna tɨ Dioj raꞌantihuau tɨcɨn nyavastaraꞌa. Tɨ puaꞌa ayan tiꞌayajna, ¿aꞌini tiꞌirɨꞌɨri tɨ aɨn Cɨriistuꞌu ayan aɨn púeenyaꞌa aɨjna tɨ David jetze airaujnejte? Capu aꞌij tiꞌirɨꞌɨri tzɨteꞌe. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Tɨꞌɨj Jesús huaꞌa jetze tyaꞌujpuáꞌari aɨme ɨ jueesi
\r (Mt. 23:1-36; Mr. 12:38-40; Lc. 11:37-54)
\p
\v 45 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Majta tyaɨte tiꞌinamuajracaa.
\v 46 Ayan tɨcɨn:
\p ―Rɨꞌɨ xuꞌu muan, aɨme jemi ɨ mej tiꞌimuaꞌata ɨ yuꞌuxari jetze, Moisés tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa. Eecan pu huaꞌaraanajchi maj tɨ́tɨꞌɨjméꞌen tiꞌityecháatɨmáꞌa maa maꞌujhuaꞌanyeꞌen ajna mej tyajaꞌatuꞌaraca, majta aɨme ɨ tyaɨte, aɨ mu majta huaꞌaséiraꞌa muaꞌayeꞌi.
\p ’Ayaa mu maɨjna cɨn tityaꞌujtzáahuatyaꞌa muaꞌajuꞌun aɨme ɨ puaarijse maɨjna cɨmeꞌe maj vaꞌacan cɨn títaatatyéꞌete ɨ Dioj jemi. Majta, ayaa mu tiꞌijxeꞌeveꞌe mej aun aꞌujráꞌasen ɨ ɨpuari japua tɨ eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe aujna teyujtaꞌa, ajta huaꞌaraanajchi mej mi a vejliꞌi aꞌujraꞌase jemin tɨ tihuaꞌamin matɨꞌɨj tiꞌiyeste.
\p
\v 47 ’Aɨ mu hui majta huaꞌariꞌiraca ɨ huaꞌachiꞌi aɨme ɨ juuca maj huataujsaɨjtaracaꞌa. Ayaa mu cɨn huarɨn, aj mu mi aun aꞌutyaruti u teyujta. Matɨꞌɨjta mi aꞌatyeeviꞌi mu muaꞌajuꞌun mej tyenyuusimaꞌa muaꞌajuꞌun mej mi seica tyaɨte huaꞌuseij. Majta maɨn ɨ mej meyan eꞌen, eihua mu huapɨꞌɨ rajpueiitzi muaꞌajuꞌun. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\c 21
\s Tɨꞌɨj nuꞌu jɨitaꞌa tɨ rusaɨjtacaꞌa, aɨ pu nuꞌu tyuꞌutamuaɨꞌɨvejtacaꞌa tumin cɨmeꞌe
\r (Mr. 12:41-44)
\p
\v 1 Aj pu i Jesús antanyeerajraa. Aɨme pu huaseij ɨ mej chijtyaani pueen. Au mu tumin uꞌusaɨraꞌacaa, tɨ ij aun tyuꞌutyavaɨreꞌesin u teyujtaꞌa aɨjna ɨ tumin.
\v 2 Aɨ pu ajta jɨitaꞌa huaseij tɨ cai aꞌij tiꞌijviicueꞌi. Ajta aɨjna ɨ jɨitaꞌa aɨ pu huaꞌapuaca ucaahuaꞌaxɨ ɨ tumin tɨ cai aꞌij tiꞌijnajchi.
\v 3 Aj pu i Jesús ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, ayaa pu tiꞌen ɨ Dioj jemi. Amɨjna mɨ jɨitaꞌa, eitzeꞌe pu ruꞌucaahuaꞌaxɨ macai naimiꞌi ɨ seica.
\p
\v 4 ’Aɨme ɨ seica, naimiꞌi muꞌu hui meyan ruꞌucaahuaꞌaxɨ maɨjna cɨmeꞌe tɨ avaꞌaturaa ɨ mej eihua tíꞌijchaꞌɨ. Aru amɨjna, capu aꞌij tiꞌijviicueꞌi. Ma ajta amɨn, nain uꞌucaahuaꞌaxɨ aɨjna ɨ tɨ cɨn huataujvaɨreꞌesin. ―Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\s Ajta, maj nuꞌu raatyáuuna maucheꞌe ɨ teyuu
\r (Mt. 24:1-2; Mr. 13:1-2)
\p
\v 5 Majta seica meyan tyuꞌurixaatyaꞌacaa maɨjna cɨmeꞌe tɨ naa seijraꞌacaa ɨ teyuu, ajta ɨ tetej tɨ cureꞌeteꞌete nainjapua, ajta aɨn ɨ muaɨꞌɨvejri ɨ maj tyauhuaráꞌavɨ tɨ naa tiꞌen.
\p Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p
\v 6 ―Naijmiꞌi tɨj naꞌa sej yan tiꞌiseij, aj pu tyajaꞌureꞌenyejsin ajna xɨcajraꞌan mej jetzen nain huatyauuna tyamuaꞌa naa. Capu cheꞌe seiraꞌa aꞌame jaxuꞌu jetze ɨ tetej tɨ rujapua ticaitɨmee.
\s Aꞌij tɨ nuꞌu teꞌeme tɨꞌɨj nuꞌu ari teꞌentipuaꞌarijmeꞌen
\r (Mt. 24:3-28; Mr. 13:3-23)
\p
\v 7 Matɨꞌɨj mi meyan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Maeestru, ¿aꞌanajqui ayan teꞌeme? ¿Tiꞌitajni cɨn tyájmuaꞌareeran tɨ ari tɨmuaꞌa ayan tyajaꞌureꞌenyejsin?
\p
\v 8 Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Rɨꞌɨ xuꞌu muan tɨ ij cai aꞌatɨ amuaacuanamua. Muiꞌitɨ mu uveꞌenyejsin nyenyuucajtzeꞌe. Ayaa mu tyajamuaataꞌixaateꞌesin yee: “Nyaa nu yeehui nyaɨn pueen ɨ Cɨriistuꞌu.” Majta meyan tiꞌixaata muaꞌajuꞌun tɨcɨn: “Puꞌuri hui tɨn tyajaꞌureꞌenyejsin.” Caxu hui áꞌujhuaꞌanyeꞌen huaꞌa jamuan aɨme.
\p
\v 9 ’Satɨꞌɨj seyan tyuꞌunamua tɨcɨn: “Muaataujnyaꞌusiꞌiteꞌesin a aꞌahuaꞌa seica jamuan ɨ tyaɨte, majta seica meri autyahuijsin mej tyuꞌujnyaꞌusiꞌiteꞌen”, caxu tiꞌitzɨɨnyaꞌa. Ayaa pu hui tyuꞌujxeꞌeveꞌe tɨ anacai ayan tyaꞌaraꞌani. Aru capu xɨ caꞌanacan teꞌentipuaꞌari nainjapua.
\p
\v 10 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Seica mu tyaɨtyejraꞌa, majtahuaꞌa seica tyaɨtejraꞌa, aɨ mu naijmiꞌi huataujnyaꞌusiꞌiteꞌesin. Majta ɨ maj seica chuejraꞌa japua huachaatɨme, majtahuaꞌa ɨ maj majta seij chuejraꞌa japua huachaatɨme, aɨ mu naijmiꞌi huataujnyaꞌusiꞌiteꞌesin.
\p
\v 11 ’Puaꞌamaque pu huataujcaꞌatzɨjxɨꞌɨsin eihua huapɨꞌɨ ɨ chaanaca japua, ajta huatuuriꞌihua aꞌame. Ajta eihua pu tyuꞌucuíꞌiniꞌiraꞌa aꞌame. Ayaa pu tiꞌitɨ rɨni tɨ tyuꞌutzɨɨniꞌiraꞌa aꞌame. Ajta uteꞌe, tiꞌitɨ pu huataseijreꞌesin tɨ huapɨꞌɨ ruxeꞌeveꞌe.
\p
\v 12 ’Aru tɨ cai xɨ ayan tyuꞌurɨni, aɨ mu hui anacaican áꞌamuaviviꞌiran, majta aꞌij puaꞌa áꞌamuaruuren. Au mu tyuꞌutatuireꞌesin muejmi u teyujtaꞌa naꞌari aꞌu maj amueꞌityaanan. Au mu amuaꞌaviꞌitɨn aɨme jemi ɨ tajtuhuaani, majta aɨme jemi ɨ maj rey cɨn antyujmuaꞌaree. Ayaa mu een cɨn áꞌamuaruuren maɨjna cɨmeꞌe saj naꞌaraꞌastijre ineetzi.
\v 13 Ayaa pu hui ajta tyeꞌiráame sej si seyan tihuaꞌutaꞌixaateꞌen aꞌij tɨ Dioj amuaaruu muejmi.
\p
\v 14-15 ’Sajta muan, sataꞌaj seyan huarɨni. Caxu anacaican saɨjna cɨn tyuꞌumuaꞌati aꞌij sej titeetyaujnan, aꞌini nyaa nu amuaataꞌasin aꞌij sej tyuꞌutaxaj, sajta sej raayɨꞌɨtɨhuaꞌan, sej si huaꞌutyamueꞌitɨn aɨme. Camu aꞌij tirájtyauváa muaꞌajuꞌun aꞌij mej tyajámuaatíte, ni camu hueꞌitzi cɨn amuaatyamueꞌitɨn.
\p
\v 16 ’Majta aɨme ɨ aꞌamuavaujsimuaꞌa, majta ɨ aꞌamueꞌihuaamuaꞌa, majta aɨme aꞌamuanyausimuaꞌa, majta aꞌamincustyamuaꞌa, aɨ mu aviitzi cɨn tyuꞌutatuireꞌesin muejmi. Majta eꞌicaca muejmi cuiꞌini.
\v 17 Naijmiꞌi ɨ tyaɨte, aɨ mu amuajchaɨraꞌa muaꞌajuꞌun muejmi maɨjna cɨmeꞌe saj naꞌaraꞌastijre ineetzi.
\p
\v 18 ’Camu aꞌatzu aꞌij áꞌamuaruuren tɨj puaꞌa cai Dioj huaꞌuataꞌacareꞌen, silu aɨ pu Dioj aꞌamuachaɨj aꞌame tɨj naꞌa rusen cɨmeꞌe.
\v 19 Sataꞌaj hui huatyaujcaꞌanyen ɨ rutzajtaꞌa sej si tyaꞌutaviicueꞌi. Tɨ puaꞌa seyan huarɨni, muan xu ramueꞌitɨn sej si ruuri huatyaturaꞌani ɨ Dioj jemi.
\p
\v 20 ’Ayaa xu een cɨn raamuaꞌaree tɨ ari tɨmuaꞌa ajna tyajaꞌureꞌenyejsin aꞌanaj maj puaꞌa tyuꞌutyauuna u Jerusalén. Aɨme xu seijran maj antavaatɨmee ɨ xantaaruꞌu aujna u Jerusalén.
\p
\v 21 ’Majta aɨme ɨ maj Judeeya aꞌutyáuu, micheꞌe aɨme iyeꞌitzi cɨn áꞌucɨɨnye aꞌutɨ áꞌujɨrime. Majta aɨme ɨ maj Jerusalén aꞌutyáuu, micheꞌe aɨme huiracɨɨnye a puaꞌaque u chajtaꞌana jetze. Majta aɨme ɨ maj ɨtzitá aꞌutyáuu, micheꞌe cai maun aꞌutyaruꞌipicheꞌen u chajtaꞌana jetze.
\p
\v 22 ’Cheꞌe ayen tyaꞌaraꞌani aꞌini puꞌuri hui tyajaꞌureꞌenye ajna xɨcajraꞌan tɨ jetzen araurastejsin nain aꞌij tɨ teꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze. Eihua mu rajpueiitzi muaꞌajuꞌun maɨjna cɨmeꞌe tɨ Dioj ayan pueijtzi huaꞌutaꞌasin.
\p
\v 23 ’Eecan pu aꞌij puaꞌa huaꞌaruuren ajna xɨcajraꞌan jetze aɨme ɨ juuca ɨ maj autájucájmee, ajta aɨme ɨ maj mauj huaꞌatziꞌite ɨ ruyaujmuaꞌa. Eihua mu hui huapɨꞌɨ rajpueiitzi muaꞌajuꞌun aɨme ɨ maj Israel huachaatɨme. Eecan pu pueijtzi huaꞌutaꞌasin ɨ Dioj.
\p
\v 24 ’Xantaaruꞌu mu eihua tyaɨte cuiꞌini ɨ tyúꞌujchún cɨmeꞌe. Majta muiꞌicaca mu áꞌaviꞌitɨn nainjapua ɨ chuej tɨ yen seijreꞌe iiyan chaanaca japua. Majta aɨme ɨ maj cai Israel eꞌemaꞌacan, aɨ mu ratyáuuna ɨ Jerusalén asta naꞌa cai aráurasten ajna xɨcajraꞌan mej jetzen tyuꞌutaijta aɨme ɨ maj cai Israel eꞌemaꞌacan.
\s Aꞌij tɨ nuꞌu yeꞌi ye tiꞌivacanyejsin aɨjna tɨ ajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte
\r (Mt. 24:29-35, 42-44; Mr. 13:24-37)
\p
\v 25 ’Ajta eihua pu tyuꞌutaseijreꞌesin u uteꞌe ɨ xɨcaj jetze, ajta ɨ maxcɨraꞌi jetze, ajta xuꞌuraꞌave tzajtaꞌa. Ajta iiyan chaanaca japua, eihua pu tyujtaꞌahuaꞌa aꞌame a jaataꞌa jetze tɨ veꞌe. Eecan pu tɨꞌɨráana aꞌame. Aɨj pu cɨn utyavatzɨjsin ɨ huaꞌa tzajtaꞌa ɨ tyaɨte aɨjna cɨmeꞌe mej tiꞌitzɨɨneꞌe. Camu aꞌij tihuaꞌamityejtyaꞌa aꞌame.
\v 26 Eihua mu huataujtɨmueꞌira ɨ tyetyaca maɨjna cɨmeꞌe mej aꞌij puaꞌa tityaꞌujmuaꞌate aꞌij tɨ huaꞌa japua yee tiéiixa iiyan chaanaca japua, aꞌini tiꞌitɨj tɨj naꞌa tɨ uteꞌe tyejeꞌeseijreꞌe, aɨ pu hui huataujcaꞌatzɨjxɨꞌɨsin.
\p
\v 27 ’Ajna xɨcajraꞌan jetze, aɨ mu nyeseijran inyaa i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte nyej aꞌicáamáꞌa naꞌame jaitɨri tzajtaꞌa. Huapɨꞌɨ pu naa seiraꞌa aꞌame mej mi naa rɨꞌɨ tiraꞌutaseij ɨ tyaɨte. Nyamuareꞌeriꞌiraꞌa cɨn nu yavaꞌacányejsin.
\p
\v 28 ’Tɨꞌɨj autyejcheni tɨ ayan tyuꞌurɨni, rɨꞌɨ xuꞌu huaujruuren. Sataꞌaj ajnyejnyeꞌerixɨꞌɨn aꞌini puꞌuri hui vejliꞌi ajna xɨcajraꞌan Dioj tɨ jetzen amueꞌirajtuaani. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\p
\v 29 Ajta seij nyuucari huaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Casiꞌi, xaaseij saɨjna ɨ huarej, ajta naijmiꞌi ɨ cɨye tɨ tiꞌiseijreꞌe.
\v 30 Tɨꞌɨj antinyajxɨꞌɨn ɨ xamueꞌiraꞌan, muan xu rujɨɨmuaꞌa sanaꞌa raseijran, sajta seyan ramuaꞌareeran tɨ ari vejliꞌi pɨ tiꞌirɨcɨ ɨ viitaꞌari tzajtaꞌa.
\v 31 Ayaa pu cheꞌeta naꞌa tiꞌen. Satɨꞌɨj seri raaseijra aꞌij nyej tyajamuaataꞌixaa, sajta seyan ramuaꞌareeran tɨ ari tɨmuaꞌa ajna pɨ tyajaꞌarɨcɨ tɨ Dioj tyuꞌutaijta.
\p
\v 32 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, aɨme cɨmeꞌen ijii mej huátyaamua, maucheꞌe mu meyan seiraꞌa muaꞌajuꞌun tɨꞌɨj naijmiꞌi tyaꞌaraurasten aꞌij nyej neri tyajamuaataꞌixaa. Camu maɨn anáatyáꞌa muáꞌapuaꞌaren.
\v 33 Aɨ pu xaa áꞌapuaꞌaren ɨ tajapua tɨ eꞌeseijreꞌe. Ajta ɨ chaanaca, aɨ pu ajta áꞌapuaꞌaren. Ma ajta hui aɨn ɨ nyuucari nyej raataxajtacaꞌa, capu aꞌanaj áꞌapuaꞌaren.
\p
\v 34 ’Rɨꞌɨ xuꞌu tyamuaꞌa naa muan. Caxu aꞌij puaꞌa ruruura ɨ ru tzajtaꞌa saɨjna cɨmeꞌe sej eihua rutaꞌarujveꞌe, ajta ayan tyajamuaataꞌasáa aꞌayeꞌi mɨ aꞌamua tzajtaꞌa tiꞌitɨj tɨ aꞌij puaꞌa een. Rɨꞌɨ xuꞌu sajta muan tɨ ij cai aꞌij puaꞌa amuaaruuren mɨ aꞌamua tzajtaꞌa saɨjna cɨmeꞌe sej eihua huapɨꞌɨ aꞌij puaꞌa tityáꞌujmuajte aꞌij tɨ yeꞌi teꞌeme. Naꞌari cai, ajna xɨcajraꞌan jetze pu hui caꞌanacan muejmi japuan rávaɨjtzi satɨꞌɨj puaꞌa cai cheꞌe hui rachuꞌeveꞌe.
\v 35 Aꞌini aɨ pu huaꞌa japua rávaɨjtzi naijmiꞌica japua ɨ maj yan japuan huachaatɨme ɨ chaanaca.
\p
\v 36 ’Tɨꞌɨj pɨ naꞌa xu atanyéjnyeꞌeri. Sataꞌaj seyan rahuaviira ɨ Dioj jemi tɨ ij amuaatyavaɨreꞌen tɨ ij cai tiꞌitɨ aꞌij amuaaruuren aꞌij tɨ tiꞌitɨj rɨni. Sataꞌaj sajta rahuaviira sej si seyan nye jemi seiraꞌa xaꞌaraꞌani, neetzi jemi, i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 37 Nain tujcaꞌari tzajtaꞌa, aɨ pu tihuaꞌamuaꞌatyahuaꞌa u teyujtaꞌa. Ajta tɨꞌɨj pɨ naꞌa tɨ huaráꞌacaanacaareꞌe, au pu aꞌuyeꞌicaa aꞌayeꞌi aujna jɨri jetze tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Aceituunajremi. Au pu aꞌatáxairihuaꞌa.
\v 38 Majta aɨme ɨ tyaɨte, aɨ mu iiyaꞌa manaꞌa aꞌureꞌeninyéicaꞌa jemin aujna teyujtaꞌa mej mi raanamua.
\c 22
\s Matɨꞌɨj nuꞌu mi raaxaꞌapɨꞌɨntare maj nuꞌu aviitzi cɨn ratyeeviꞌi ɨ Jesús
\r (Mt. 26:1-5, 14-16; Mr. 14:1-2, 10-11; Jn. 11:45-53)
\p
\v 1 Puꞌuri ajna vejliꞌi pɨtiꞌirɨjcaa matɨꞌɨj puaꞌa maɨjna cɨn tiꞌiyeste ɨ maj pan cuaꞌaca ɨ maj cai levaduura ranajchiteꞌe. Ayaa mu majta meyan ratamuaꞌamua tɨcɨn Tɨꞌɨj Dioj tihuaꞌutauuniꞌiriꞌi ɨ huaꞌayaujmuaꞌa ɨ maj anáatyáꞌa muanúnuꞌeihuacaꞌa, aujna aꞌahuaꞌa u Egipto.
\v 2 Majta aɨme ɨ mej tieꞌijta teyujtaꞌa, majta aɨme ɨ mej tiꞌimuaꞌata ɨ yuꞌuxari jetze, Moisés tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa, eihua mu tiꞌimuajcaa aꞌij mej yeꞌi tiraajeꞌica ɨ Jesús. Caxɨ mu aꞌij tirajtyauuvaꞌa aꞌini huaꞌatzɨɨnyaꞌacaa ɨ tyaɨte.
\p
\v 3 Tɨꞌɨqui, aɨn tiyaaruꞌu, ɨ tɨ ayan antyahuaa Satanás, aɨ pu tzajtaꞌan utyajrupi aɨjna jetze ɨ Judás, ɨ mej meyan raatamuaꞌamua tɨcɨn Iscariotes. Aɨ pu ajta huaꞌa jetze ajtyamaꞌacan ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase.
\v 4 Tɨꞌɨqui aɨn Judás aɨme jemi aꞌuréꞌenye aɨme ɨ mej tieꞌijta teyujtaꞌa, ajta ɨ mej tihueꞌijteꞌe aɨme ɨ maj tíꞌichaꞌɨ aujna teyujtaꞌa. Ayaa mu tyuꞌurixaatyaꞌacaa maɨjna cɨmeꞌe aꞌij tɨ yeꞌi huarɨni aɨjna ɨ Judás tɨꞌij aviitzi cɨn tyuꞌutatuiireꞌen aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 5 Majta aɨme, eecan mu huataujtyamuaꞌave. Majta tyaꞌataujratziiriꞌi maj tumin raataꞌan.
\v 6 Aɨ pu raꞌancuraꞌa ɨ huaꞌanyuuca. Aj pu i autyejche tɨ tyuꞌuchuꞌeveꞌen aꞌanaj tɨ rɨꞌɨri tɨ huaꞌutatuireꞌen ɨ Jesús maj cai raseiraca ɨ tyaɨte.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu tavastaraꞌa tihuaꞌumí aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa
\r (Mt. 26:17-29; Mr. 14:12-25; Jn. 13:21-30; 1 Co. 11:23-26)
\p
\v 7 Tɨꞌɨj i ajna tyajaꞌureꞌenye ɨ xɨcajraꞌa me jetzen racuaꞌaca ɨ pan maj cai levaduura ranajchiteꞌe. Ajna xɨcajraꞌan jetze, aɨ mu majta ramuaɨꞌɨvajta aɨjna ɨ canyaꞌa ɨ maj cɨn raꞌutamuaꞌaree ajna xɨcajraꞌan tɨ Dioj jetzen tihuaꞌutauuniꞌiriꞌi ɨ huaꞌayaujmuaꞌa ɨ maj anáatyáꞌa muanúnuꞌeihuacaꞌa.
\p
\v 8 Aj pu i Jesús huaꞌutaityacaꞌa aɨjna ɨ Pedro, ajta aɨjna ɨ Juan maj u aꞌujuꞌun. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Sataꞌaj aꞌujuꞌun sej si rɨꞌɨ tyajaꞌuruuren tyej ti raacuaꞌani tyaɨjna ɨ tyaj cɨn raꞌutamuaꞌaree tɨ Dioj tihuaꞌutauuniꞌiriꞌi ɨ huaꞌayaujmuaꞌa ɨ maj anáatyáꞌa muanúnuꞌeihuacaꞌa.
\p
\v 9 Ajta aɨme, ayaa mu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌuni jetzeraꞌa peyan tiꞌijxeꞌeveꞌe tyaj rɨꞌɨ tyajaꞌuruuren?
\p
\v 10 Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Satɨꞌɨj saun aꞌutyarute u chajtaꞌana, tyaataꞌa pu amuaꞌantinajchi tɨ xaꞌari huatɨsin, jaj tɨ urajmuaa. Sataꞌaj cujtaꞌan u áꞌujuꞌun. Sajta jamuan aꞌutyaruti u chiꞌita aꞌu tɨ aɨn aꞌaráiixa.
\p
\v 11 ’Sataꞌaj seyan tiraataꞌixaateꞌen aɨjna tɨ anna eꞌeche yee: “Ayaa pu tiꞌixa ɨ maeestru, yee: ¿Aꞌuni jetzeraꞌa aꞌarɨꞌɨri tɨ tzajtaꞌan tyuꞌucuaꞌani ɨ tɨ cɨn raꞌutamuaꞌaree tɨ Dioj tihuaꞌutauuniꞌiriꞌi ɨ huaꞌayaujmuaꞌa ɨ maj anáatyáꞌa muanúnuꞌeihuacaꞌa? Aɨj pu yee tiꞌicuaꞌani aɨme jamuan ɨ tɨ huaꞌantihuau.”
\p
\v 12 ’Aɨ pu hui amuaataseijrateꞌesin ɨ cuaartu, tɨ veꞌe, tɨ ánɨmɨ aꞌujvee. Puꞌuri raꞌavaꞌajaj. Sataꞌaj saujna rɨꞌɨ tyaꞌuhuáruuren. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 13 Aj mu mi aꞌucɨj. Matɨꞌɨj maun aꞌaráꞌa, ayaa pu teꞌirajraa aꞌij tɨ tihuaꞌutaꞌixaa ɨ Jesús. Aɨj mu cɨn rɨꞌɨ tyuꞌuruu ɨ maj cɨn raꞌutamuaꞌaree aꞌij tɨ Dioj tihuaꞌutauuniꞌiriꞌi.
\p
\v 14 Tɨꞌɨj tyajaꞌureꞌenye aꞌatzaj maj puaꞌa raacuaꞌani, naimiꞌi mu huatyeeji a vejliꞌi meesa jetze, aɨjna ɨ Jesús, majta aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa.
\v 15 Tɨꞌɨj i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Eihua nu huapɨꞌɨ raxeꞌevaꞌacaa nyaj muejmi jamuan anacaican tyuꞌucuaꞌani, nyaj cai xɨ rajpueijtzi, tyej ti naimiꞌi raꞌutamuaꞌaree tyaɨjna cɨmeꞌe ɨ tɨ Dioj tihuaꞌutauuniꞌiriꞌi ɨ huaꞌayaujmuaꞌa ɨ maj anáatyáꞌa muanúnuꞌeihuacaꞌa.
\p
\v 16 ’Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe, canu hui cheꞌe aꞌanaj raacuaꞌani ɨ pan asta cai nain aráurasten ajna xɨcajraꞌa Dioj tɨ jetzen nain cɨn huatauraꞌateꞌesin iiyan chaanaca japua.
\p
\v 17-18 Aj pu i rajtɨɨ ɨ taasa. Tɨꞌɨj i rɨꞌɨ tiraataꞌa ɨ Dioj jemi, aj pu i huaꞌutajajni. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Yaꞌacui, sataꞌaj huaraꞌujaanten, aꞌini ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe nyaj cai cheꞌe aꞌanaj raꞌantiꞌisin ɨ aꞌaráꞌa tɨ uuva jetze airamɨꞌɨyacaꞌa, asta cai yan huataseijreꞌen aꞌanaj tɨ Dioj tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua.
\p
\v 19 Tɨꞌɨj i raatyɨꞌɨ ɨ pan. Tɨꞌɨj i ajtahuaꞌa pu rɨꞌɨ tiraataꞌa ɨ Dioj. Aj pu i raꞌantitaaraxɨ ɨ pan. Aj pu i huaꞌutaɨꞌɨpɨꞌɨ. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu huataujmuaꞌa ɨ pan. Ai pu aɨn pueen ɨ nyeteviraꞌa ɨ nyaj cɨn aꞌamua japua huanyúu. Ayaa xu huarɨni sej si raꞌutamuaꞌaree aꞌij nyej huarɨni.
\p
\v 20 Matɨꞌɨj meri tyuꞌucuáꞌa, ayaa pu cheꞌeta naꞌa huarɨj. Aɨ pu raꞌajjáj ɨ taasa. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aijna i taasa tzajtaꞌa tuꞌurajmuaa, ayaa pu huataujmuaꞌa ɨ nyuucari tɨ cɨmeꞌen Dioj jajcua cɨn tyaꞌataujratziiriꞌi tɨ amueꞌirájtuaani. Nyajta inyaa, nuꞌuri raataseijratacaꞌa tɨ ayan tiꞌayajna aɨjna cɨmeꞌe ɨ nyaxuureꞌe nyaj raꞌiráxɨreꞌesin muejmi jetze maꞌacan.
\p
\v 21 ’Ajta aɨn ɨ aꞌatɨ tɨ aviitzi cɨn tyuꞌutatuireꞌesin ineetzi, aɨ pu hui ajta ye seijreꞌe neetzi jamuan iiyancui meesa japua.
\v 22 Ayaa pu tiꞌinyaruuren ineetzi i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte aꞌij tɨ tyuꞌuxaꞌapɨꞌɨntariꞌihuacaꞌa. Aru cheꞌe huataujxaamɨsteꞌen aɨjna tɨ neetzi cɨmeꞌen tyuꞌutatuireꞌesin aviitzi cɨmeꞌe.
\p
\v 23 Majta aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, ayaa mu tyaꞌutyajhuii mej huataurihuaꞌu maɨjna cɨmeꞌe aꞌatɨ tɨ aɨn pueen tɨ ayan rɨni.
\s Aꞌataaqui maaj aɨn pueen ɨ tɨ ruxeꞌeveꞌe
\p
\v 24 Matɨꞌɨj mi majta meyan autyajhuii mej huataurihuaꞌu maujjaaxáiviꞌira maɨjna cɨmeꞌe aꞌatɨ tɨ nuꞌu eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe.
\v 25 Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aɨme ɨ maj rey cɨn tiꞌitátyatyáꞌupuꞌu huaꞌa tzajtaꞌa ɨ maj cai Israel eꞌemaꞌacan, aɨ mu caꞌanyejri cɨn tihueꞌijteꞌe. Ajta aɨme ɨ mej meyan tihueꞌijteꞌe, ayaa mu tyuꞌujxaa yee rɨꞌɨ mu tiꞌityaxáꞌapuei.
\p
\v 26 ’Aru muan, caxu seyan eenyaꞌa xaꞌajuꞌun matɨj aɨme silu ayaa xuꞌu eenyaꞌa xaꞌaraꞌani. Aɨn ɨ aꞌatɨ tɨ eitzeꞌe ruxeꞌeveꞌe muejmi jemi, cheꞌe aɨn ayan eenyaꞌa aꞌaraꞌani tɨj tɨ eitzeꞌe paꞌarɨꞌɨ. Ajta aɨn hui tɨ tieꞌijta, cheꞌe ayan eenyeꞌen tɨj aɨjna tɨ tiꞌivaɨreꞌe.
\p
\v 27 ’Casiꞌi, ¿aꞌatani eitzeꞌe vaꞌacan cɨn tiꞌityejvee? ¿Ni aɨjna tɨ a vejliꞌi aꞌuraꞌahuiixɨ aꞌutɨ meesa aꞌutyejvee, naꞌari aɨjna ɨ tɨ tíꞌijmin? ¿Ni nyacai nyaɨn pueen inyaa i nyaj eitzeꞌe vaꞌacan cɨn, i nyaj ye vejliꞌi huaraꞌacaꞌa iiya ɨ meesa jetze? Me nyajta inyaa, ya nu seijreꞌe aꞌamua jamuan nyej ni tyajámuaamín muejmi.
\p
\v 28 ’Sajta muan, muan xu saɨn pueen ɨ saj tɨꞌɨj pɨ naꞌa ya huatyauu neetzi jemi ɨ nyaj rajpueijtzi.
\v 29 Nyajta nu tyajaꞌamueijcateꞌen muejmi sej si tyuꞌutaijta aꞌini aɨjna ɨ niyaꞌupua puꞌuri ayan tinyeijca ineetzi nej ni tyuꞌutaijta.
\p
\v 30 ’Ayaa nu hui tyajaꞌamueijcateꞌen sej si seyan tyuꞌucuaꞌani, sajta huayeꞌen ɨ meesa jetze neetzi jamuan ajna xɨcajraꞌan nye jetzen yavaꞌacányejsin nyej ni tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua. Muan xu aꞌujraꞌase japuan ɨ ɨpuari sej si tihuaꞌaxɨjteꞌen aɨme ɨ tyaɨtejraꞌa ɨ maj majta Israel jetze huanyej ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús ayan Pedro tyuꞌutaꞌixaa tɨcɨn: “Hueica paj naatyaahueꞌita”
\r (Mt. 26:31-35; Mr. 14:27-31; Jn. 13:36-38)
\p
\v 31 Aj pu i aɨjna ɨ Jesús ayan tiraataꞌixaa ɨ Pedro tɨcɨn:
\p ―Simón, Simón, aɨjna ɨ tiyaaruꞌu tɨ iꞌi Satanás, aɨ pu raatahuaꞌu tɨ Dioj raataꞌan tɨ i tyuꞌutyeseꞌen tɨ muatyaamueꞌitɨn pej pi ma nuuraiini.
\p
\v 32 ’Aru inyaa, ayaa nu hui raatahuaꞌu mueetzi cɨmeꞌe ɨ Dioj jemi pej pi cai aiiraꞌɨtzen paɨjna cɨmeꞌe paj naꞌastijreꞌe ineetzi. Nyajta neyan tiꞌimueijcateꞌe. Patɨꞌɨj rɨꞌɨ huarɨn muaꞌa tzajtaꞌa, pataꞌaj pajtahuaꞌa naꞌaraꞌastijreꞌen. Ayaa paj huarɨni. Pataꞌaj caꞌanijraꞌa huaꞌutaꞌan aꞌihuaamuaꞌa.
\p
\v 33 Ajta aɨn ɨ Pedro, ayaa pu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Nyavastaraꞌa, nuꞌuri neyan ahuancaꞌanye nyej mueetzi jamuan aityanamiꞌihua naꞌari nyaj huamɨꞌɨni mueetzi jamuan.
\p
\v 34 Ajta Jesús ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Pedro, ayaa nu hui tiꞌimueꞌixaateꞌe, tɨꞌɨj cai xɨ huajijhua ɨ tyacuaaraꞌi, hueica paj peyan tinaatyaahueꞌita tɨcɨn capej nyamuaꞌate.
\s Puꞌuri nuꞌu ajtyaxɨɨracaꞌa ɨ tɨ nuꞌu pueijtzi raataꞌasin aɨjna ɨ Jesús
\p
\v 35 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Ni cai tiꞌitɨ tyajamuaꞌaturaatyaꞌacaꞌa nyatɨꞌɨj amuaataityacaꞌa saj seyan aꞌucɨ́jxɨꞌɨn, saj cai caꞌani anpiin, sajta cai tiꞌitɨ anyaɨ́ꞌɨn saj tumin tzajtaꞌan ucaꞌɨn, saj sajta cai ajtácaꞌacaímáꞌa?
\p Ayaa mu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Capu tiꞌitɨ autyajturaa.
\p
\v 36 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ari ijii, tɨ puaꞌa peyan rajchaꞌɨ aɨjna ɨ caꞌani, pataꞌaj raꞌanpiin, naꞌari pajta paɨjna ɨ paj tzajtaꞌan tumin ucaꞌɨn. Tɨ puaꞌa pacai seij tichaꞌɨ ɨ chun xantaaruꞌu maj raachaꞌɨ, ayaa paj huarɨni. Pataꞌaj raatuaani ɨ aꞌacɨɨxu pej pi seij chun huananan ɨ tumin cɨmeꞌe.
\p
\v 37 ’Ayaa pu teꞌeyuꞌusiꞌi tɨcɨn: “Ayaa pu hui tihuaꞌamityejtyaꞌacaa tɨcɨn ai pu aɨn pueen seij tɨ aꞌij puaꞌa tiꞌitevi.” Ayaa nu tyajaꞌamueꞌixaateꞌe tɨ ruxeꞌeveꞌe tɨ ayan cheꞌeta naꞌa tyaꞌaraurasten ineetzi jemi. Ee xaa nyaꞌu, aijna tɨ ayan teꞌeyuꞌusiꞌi ineetzi cɨmeꞌe, puꞌuri tɨmuaꞌa araurastejsin. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 38 Majta aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Casiꞌi, tavastaraꞌa, huaꞌapua pu yee tiꞌiseijreꞌe ɨ chun.
\p Ayaa pu i ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Amɨ puꞌu tiꞌicɨꞌɨpe.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús huatyenyuu aujna aꞌahuaꞌa Getsemaní
\r (Mt. 26:36-46; Mr. 14:32-42)
\p
\v 39 Aj pu i huiirajraa ɨ Jesús. Tɨꞌɨj i aun aꞌaráꞌa ajna aꞌu tɨ aꞌasaca ɨ jɨri jetze tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Aceituunajremi. Majta aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, aɨ mu majta aꞌucɨj jamuan.
\v 40 Tɨꞌɨj aun aꞌaráꞌa, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Sataꞌaj seyan huatyejnyuuni sej si cai autaꞌɨtzen tiꞌitɨj cɨmeꞌe.
\p
\v 41 Tɨꞌɨj i aun huajaꞌutyajtuaa, aꞌatzu pu ɨmɨ a aꞌureꞌenyáa aꞌachu cumu aꞌatzu ɨmɨ pu aꞌaraavaꞌɨtzɨ ɨ tetej tɨ puaꞌa aꞌatɨ raataraini. Au pu titunutacaꞌa. Tɨꞌɨj i raatyahuau ɨ Dioj jemi.
\v 42 Ayan tɨcɨn:
\p ―Niyaꞌupua, ayaa nu tiꞌimuahuavii, tɨ puaꞌa muaꞌaraanajchi paj naataꞌan nyej ni cai neyan tirajpueitzi naꞌaraꞌani. Aru cheꞌe ayen tyuꞌurɨni aꞌij paj muaa tiꞌijxeꞌeveꞌe. Cheꞌe hui cai ayan tyajaꞌureꞌeninyeicaꞌa aꞌij nyej nyaa tiꞌijxeꞌeveꞌe. ―Ayaa pu tiraatahuaviiriꞌi.
\p
\v 43 Aj pu i saɨj jemin huataseijre tɨ tajapua tiꞌivaɨreꞌe. Aɨ pu caꞌanijraꞌa raataꞌa.
\v 44 Ajta aɨn ɨ Jesús, eihua pu tíꞌityesaꞌacaꞌa. Aɨj pu cɨn, eitzeꞌe huatyejnyuu. Eecan pu taixɨꞌɨcaa. Ayaa pu seijraꞌacaa xuee tɨj xuureꞌe a airajtzunye a chuaataꞌa.
\p
\v 45 Tɨꞌɨj i ajche aꞌu tɨ eꞌetyényuusimaꞌa, tɨꞌɨj i aꞌuréꞌenye aꞌu maj aꞌij eꞌeenyaꞌa aɨme ɨ maj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Muꞌuri cuꞌutzucaꞌa aꞌini eihua mu cuaꞌanacaa maɨjna cɨmeꞌe maj ruxaamɨsteꞌe.
\v 46 Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini sej si cuꞌutzu? Xaꞌajhuiixɨꞌɨ, sajta huatyejnyuuni tɨ ij cai tiꞌitɨj aꞌamua japua rajveti, sej si cai autyaturan ɨ Dioj jemi.
\s Matɨꞌɨj nuꞌu yaꞌujáj maɨjna ɨ Jesús
\r (Mt. 26:47-56; Mr. 14:43-50; Jn. 18:2-11)
\p
\v 47 Aucheꞌe pu tixáataca ɨ Jesús matɨꞌɨj eihua tyaɨte eꞌireꞌenye. Ajta aɨn tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Judás, tɨ ajta huaꞌa jetze ajtyamaꞌacantacaa ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan huaꞌapua araꞌase, aɨ pu anacai huamaꞌacaa. Aj pu i ajtyáxɨɨracaꞌa tɨ ij ruꞌityévisiitɨmuaꞌan aɨjna ɨ Jesús.
\v 48 Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Judás, ni peyan nuꞌityévisiitɨmuaꞌasin pej pi neetzi cɨmeꞌe tyuꞌutatuiireꞌen ineetzi, i nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte.
\p
\v 49 Majta aɨme ɨ maj Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, matɨꞌɨj raaseij aꞌij tɨ tiꞌitɨ rɨjcaa, matɨꞌɨj mi meyan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tavastaraꞌa, ¿ni teyan huarɨni tyaj huaꞌutyávajxɨꞌɨn taɨjna cɨmeꞌe ɨ tiꞌitachun?
\p
\v 50 Ajta saɨj tɨ Jesús jamuan áꞌuchaꞌacanyaꞌa, aɨ pu raꞌajtyáavajxɨ aɨjna tɨ ravaɨreꞌe aɨjna tɨ tieꞌijta u teyujtaꞌa. Raꞌajtasijchacaꞌa ɨ naxairaꞌan, ruꞌɨrɨɨtaꞌan tɨ raꞌajtanaxaiicaꞌa.
\p
\v 51 Aj pu i Jesús ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Caxu cheꞌe seyan raruure.
\p Aj pu i Jesús raꞌajtamuárej aɨjna ɨ naxairaꞌan jetze. Ajta tiraahuaa.
\v 52 Aj pu i Jesús ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ mej tieꞌijta u teyujtaꞌa, ajta ɨ mej tihueꞌijteꞌe ɨ mej tíꞌichaꞌɨ u teyujtaꞌa, ajta aɨme ɨ huaꞌa vaujsi, naijmiꞌi matɨj manaꞌa mej jemin eꞌireꞌenye. Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―¿Ni qui nahuaꞌari nyaɨn pueen sej si seyan muan mu aꞌuvaꞌajuꞌun sej chun tyuꞌɨsimeꞌen, sajta cɨye?
\v 53 Tɨꞌɨj pɨ naꞌa nain xɨcaj tzajtaꞌa, au nu hui aꞌutyaváa naꞌayeꞌi aꞌu tɨ aꞌaráyaujtaꞌa u teyujtaꞌa muejmi jemi. Sajta muan, caxu aꞌanaj naatyeeviꞌi. Ari ijii xu xaa seyan nyaruure aꞌini ayaa pu tyajamuaacɨ́ꞌɨ tɨ aꞌamua jetze huaraa aɨjna tɨ tieꞌijta tɨcaꞌamisteꞌe. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Pedro raatyaahueꞌitacaꞌa aɨjna ɨ Jesús
\r (Mt. 26:57-58, 69-75; Mr. 14:53-54, 66-72; Jn. 18:12-18, 25-27)
\p
\v 54 Matɨꞌɨj mi raatyeeviꞌi. Aj mu mi yaꞌuviꞌitɨ. Au mu yaꞌureꞌenyejte aꞌu tɨ eꞌeche aɨjna tɨ nain cɨn antyujmuaꞌaree u teyujtaꞌa. Ajta aɨn Pedro, aꞌatzu pu ɨmɨ raꞌasijmaꞌa.
\v 55 Matɨꞌɨj mi aunai ajna eꞌitaꞌa tɨ aꞌaráyaujtaꞌa u teyujtaꞌa. Aj mu mi atyáráꞌasajraa. Ajta aɨjna ɨ Pedro, aɨ pu huaꞌa jamuan aꞌujyeijxɨ.
\v 56 Tɨꞌɨj aɨn jɨitaꞌa tɨ tiꞌivaɨreꞌe, aɨ pu raaseij tɨ aun aꞌajcatii aꞌu tɨ aꞌataa. Tɨꞌɨj tyamuaꞌa raaseij, aj pu i ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Amɨjna mɨ tyaataꞌa, amɨɨ pu ajta jamuan áꞌuchaꞌacanyaꞌa.
\p
\v 57 Ajta aɨn Pedro, ayaa pu tyuꞌutyaahueꞌitacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Jɨitaꞌa, canu ramuaꞌate.
\p
\v 58 Aꞌatzu aꞌateeviꞌi, ajtahuaꞌa saɨj raaseij. Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨjna tɨcɨn:
\p ―Muaa pa pajta huaꞌa jetze ajtyamaꞌacan.
\p Ajta aɨn ɨ Pedro, ayaa pu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Huumpi, canu xaa nyaꞌu.
\p
\v 59 Tɨꞌɨj sei hora tyauumaꞌaca, ajtahuaꞌa saɨj ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Ayej xaa nyaꞌu tiꞌayajna tɨ amɨn aɨn pueen saɨj tɨ Jesús jamuan áꞌuchaꞌacanyaꞌa, aꞌini Galileeya pu eꞌemaꞌacan.
\p
\v 60 Ajta aɨn ɨ Pedro, ayaa pu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Huumpi, capu aꞌij tinaꞌamitejteꞌe aꞌij pej tiꞌixa.
\p Tɨꞌɨj auj ayan tiꞌixáatacaa, tɨꞌɨj i huajijhuacaꞌa ɨ tyacuaaraꞌi.
\p
\v 61 Ajta aɨn ɨ tavastaraꞌa, aɨ pu pɨ aꞌureꞌeve. Aj pu i raꞌaraaseij aɨjna ɨ Pedro. Ajta aɨ pu raꞌutamuaꞌareeriꞌi aꞌij tɨ tavastaraꞌa tiraataꞌixaa yee tɨꞌɨj cai xɨ huajijhuan ɨ tyacuaaraꞌi, hueica paj peyan tinaatyaahueꞌita tɨcɨn capej nyamuaꞌate.
\p
\v 62 Tɨꞌɨj i Pedro huiirajraa a puaꞌaque. Aj pu i tyujyeinyajraa huapɨꞌɨ. Aꞌij pu puaꞌa tyaꞌujmuaꞌajcaa.
\s Matɨꞌɨj nuꞌu mi raꞌutaxaahuariꞌiriꞌi maɨjna ɨ Jesús
\r (Mt. 26:67-68; Mr. 14:65)
\p
\v 63 Majta aɨme ɨ maj rachaɨcaꞌa, aɨ mu autyajhuii maj raꞌutaxaahuariꞌi, majta raꞌajtyaváaxɨꞌɨ maɨjna ɨ Jesús.
\v 64 Matɨꞌɨj mi raꞌutajɨꞌɨque a jɨꞌɨsaaraꞌan jetze. Aj mu mi caꞌanyejri cɨn raataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―Huataxaj yee aꞌataani muaatyáavajxɨ.
\p
\v 65 Majta eihua mu raꞌutaxaahuariꞌiriꞌi maɨjna cɨmeꞌe tɨ aꞌij puaꞌa een.
\s Matɨꞌɨj nuꞌu mi a yaꞌureꞌenyejte aɨme jemi ɨ rujueesistyamuaꞌa
\r (Mt. 26:59-66; Mr. 14:55-64; Jn. 18:19-24)
\p
\v 66 Tɨꞌɨj huatapuaꞌaracaꞌa, naimiꞌi mu tyujsaɨj, ɨ huaꞌavaujsimuaꞌa, majta ɨ mej tieꞌijta u teyujtaꞌa, majta aɨme ɨ mej tíꞌimuaꞌatajcaa ɨ yuꞌuxari jetze, Moisés tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa. Majta a yauuviꞌitɨ huaꞌa jemi ɨ rujueesi.
\p
\v 67 Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Pataꞌaj taataꞌixaateꞌen tɨ puaꞌa muaa pa paɨn pueen ɨ tɨ Dioj an mujaꞌujyéijtza ɨ ɨpuari japua nusu pacai.
\p Tɨꞌɨj i Jesús ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa neyan tyajamuaataꞌixaateꞌen yee: “Nyaa nu nyaɨn pueen”, caxu muan naꞌantzaahuateꞌesin.
\v 68 Ajta tɨ puaꞌa neyan tyajamuaataihuaꞌu yee: “¿Aꞌatani nyaj pɨrɨcɨ inyaa?” caxu muan, aꞌatzu huatanyuusin.
\p
\v 69 ’Aru ijii tɨ yu aucaꞌitɨ aꞌame, inyaa nyaj nyajta huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte, au nu hui aꞌujcaí naꞌame aujna ɨrɨɨtaꞌan ɨ Dioj tɨ nain cɨn antyujmuaꞌaree.
\p
\v 70 Naimiꞌi mu meyan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Ni paɨn pueen yaujraꞌan ɨ Dioj?
\p Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu tiꞌayajna, nyaa nu nyaɨn pueen aꞌij sej tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\p
\v 71 Matɨꞌɨj mi meyan tyuꞌutaurixaa tɨcɨn:
\p ―¿Tiꞌitaani maa aꞌij tyetiꞌixeꞌeveꞌe ɨ tyaj cɨn jetzen tyaꞌujpuáꞌajteꞌen tiꞌitɨj cɨmeꞌe? Tuꞌuri nyaꞌu hui raanamuajriꞌi aꞌij tɨ amɨn tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\c 23
\s Aɨjna ɨ Jesús, ajta aɨjna ɨ Pilaatu
\r (Mt. 27:1-2, 11-14; Mr. 15:1-5; Jn. 18:28-38)
\p
\v 1 Matɨꞌɨj mi naimiꞌi ajhuiixɨ ɨ maj maun eꞌetyujsaɨj. Matɨꞌɨj mi yaꞌuviꞌitɨ maɨjna ɨ Jesús aɨjna jemi ɨ Pilaatu.
\v 2 Matɨꞌɨj mi autyajhuii mej tiꞌitɨj cɨn jetzen tyaꞌujpuáꞌajteꞌen. Ayaa mu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Ayaa tu hui raamuaꞌareeriꞌi tɨ amɨn caꞌanijraꞌa huaꞌataꞌaca ɨ tyaɨte mej mi huatyenyaꞌuseꞌen ɨ uꞌuvieernu jemi. Capu huaꞌutaꞌasin aɨjna ɨ Jesús mej tiraanajchiteꞌen ɨ César ɨ tɨ huaꞌajijveꞌe. Aɨ pu hui ajta ayan tihueꞌixaateꞌe tɨcɨn amɨɨ pu aɨn pueen ɨ tɨ Dioj an yaꞌujyeíjtza ɨ ɨpuari japua, tɨ ajta rey cɨmeꞌe tiꞌityejvee. ―Ayaa mu tyuꞌutaxajtacaꞌa ɨ tyaɨte.
\p
\v 3 Tɨꞌɨj i Pilaatu ayan tiraataihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Ni paɨn pueen ɨ paj Rey cɨmeꞌe tiꞌityejvee aɨme jemi ɨ maj Israel jetze ajtyamaꞌacan?
\p Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Ee, nyaa nu nyaɨn pueen ɨ paj raxa.
\p
\v 4 Tɨꞌɨj i Pilaatu ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj tieꞌijta u teyujtaꞌa, ajta aɨme ɨ maj maun ajtyáxɨɨracaꞌa tɨcɨn:
\p ―Capu aꞌij naꞌamityejteꞌe tiꞌitɨ tɨ cɨn autyajturaa ɨ nyaj cɨn tiraaxɨjteꞌen.
\p
\v 5 Majta aɨme, aꞌataujcaꞌanyaacan mu cɨn meyan tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Eihua pu hui caꞌanijraꞌa huaꞌataꞌaca ɨ tyaɨte mej mi eꞌitaꞌa aꞌutácɨɨnye. Au pu hui autyejche tɨ ayan rɨjcaa ajtyapua Galileeya. Ajta eꞌeyan, ayun hui vaꞌaraanye ayujna.
\s Aɨjna ɨ Jesús, ajta aɨjna ɨ Herodes
\p
\v 6 Ajta aɨn Pilaatu, tɨꞌɨj ayan tiraanamuajriꞌi, ayaa pu tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Ni qui aɨn Jesús aunna eꞌemaꞌacan u Galileeya?
\p
\v 7 Tɨꞌɨj Pilaatu ayan raamuaꞌareeriꞌi tɨcɨn aɨ pu Herodes aun tyejeꞌijta aꞌu tɨ Jesús eꞌemaꞌacan, aj pu i huaꞌutaij maj raꞌanviꞌitɨn jemin aɨjna ɨ Herodes, ɨ tɨ rey cɨn tiꞌityejvee. Aɨ pu ajta ajnaꞌɨmɨ aun aꞌutyavaacaꞌa u Jerusalén.
\p
\v 8 Ajta aɨn Herodes, eihua pu huataujtyamuaꞌave tɨꞌɨj raaseij aɨjna ɨ Jesús, aꞌini puꞌuri aꞌateeviꞌi tɨ raseijramɨꞌɨcaa. Ayaa pu tiꞌijxeꞌevaꞌacaa tɨ aɨn Jesús tiꞌitɨ cɨn ayan huarɨni tɨ huapɨꞌɨ ruxeꞌeveꞌe aꞌini puꞌuri eihua ramuaꞌareeracaꞌa aꞌij tɨ aɨn tiꞌitɨj huáruu aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 9 Eihua pu tiꞌiraꞌihuaꞌuracaa. Ajta aɨn Jesús, capu aꞌatzu huatanyúu.
\v 10 Majta aɨme ɨ mej tieꞌijta teyujtaꞌa, majta aɨme ɨ mej tiꞌimuaꞌata ɨ yuꞌuxari jetze Moisés tɨ raꞌuyuꞌuxacaꞌa, au mu vejliꞌi jemin huatyáuucaꞌa. Caꞌanin mu cɨn tiꞌijxajtziꞌiracaa.
\v 11 Ajta aɨn ɨ Herodes, majta aɨme ɨ xantaaruꞌu ɨ tɨ tihueꞌijteꞌe, matɨꞌɨj meyan tihuaꞌunamuajriꞌi, matɨꞌɨj mi autyajhuii mej meyan tiraatzajrajmuaꞌan. Majta raꞌutaxaahuariꞌiriꞌi maɨjna ɨ Jesús. Matɨꞌɨj mi cɨɨxuri ruꞌucaachejte, huaꞌa cɨɨxu ɨ maj jamuan tieꞌijta ɨ Herodes. Matɨꞌɨj mi huaꞌutaij mej mi majtahuaꞌa raꞌanviꞌitɨn ɨ Pilaatu jemi.
\p
\v 12 Ajna xɨcajraꞌa jetze, aɨ mu ruꞌamiincustyamuaꞌa muaꞌaraa aɨjna ɨ Pilaatu, ajta aɨjna ɨ Herodes. Tɨꞌɨj cai xɨ ayan tyujuꞌurɨj, maucheꞌe mu tyujchaɨraꞌacaa.
\s Matɨꞌɨj nuꞌu mi raꞌuxɨjte maɨjna Jesús maɨjna cɨmeꞌe tɨ nuꞌu huamɨꞌɨni
\r (Mt. 27:15-26; Mr. 15:6-15; Jn. 18:39-19:16)
\p
\v 13 Ajta aɨn Pilaatu huaꞌutajee aɨme ɨ mej tieꞌijta u teyujtaꞌa, ajta aɨme ɨ maj tihueꞌijteꞌe ɨ tyaɨte, ajta aɨme ɨ tyaɨte.
\v 14 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Satɨꞌɨj seyan yee ruꞌuveꞌenyejte samɨjna ineetzi jemi, ayaa xu saɨjna cɨn jetzen tiꞌipuaꞌajteꞌe yee aɨ pu caꞌanijraꞌa huaꞌataꞌaca ɨ tyaɨte mej mi eꞌitaꞌa aꞌutácɨɨnye. Nuꞌuri tiraataihuaꞌuriꞌi, muan xu nyeseíiraca. Maꞌajta, capu aꞌij naꞌamityejteꞌe tiꞌitɨ tɨ cɨn autyajturaa ɨ saj cɨn jetzen tiꞌipuaꞌajteꞌe.
\v 15 Capu ajta aꞌij tiraꞌamitejteꞌe aɨjna ɨ Herodes aꞌini aɨ pu ajtahuaꞌa mu yaꞌutaityacaꞌa tyejmi jemi.
\p ’Aɨj xu hui cɨn seri ramuaꞌaree tɨ cai ayan tiraavijteꞌe tɨ amɨn huamɨꞌɨni aꞌini capu tiꞌitɨj cɨn autyajturaa.
\v 16 Aɨj nu hui cɨn inyaa pueijtzi raataꞌasin nyamɨjna. Nyajta raꞌaxɨjteꞌesin. Nyatɨꞌɨj ni raatátuaasin nicu. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Pilaatu.
\p
\v 17 Ayaa mu tiꞌijrɨꞌɨrajcaa mej seij huatatuaani ɨ maj aityanamiꞌi ajna matɨꞌɨj tiꞌiyeꞌestyahuaꞌa.
\v 18 Majta aɨme ɨ tyaɨte, naimiꞌi mu meyan titeetejiihuajraa tɨcɨn:
\p ―Micheꞌe hui raꞌanviꞌitɨn amɨjna mɨ tyaataꞌa, pej piꞌi Barrabás huatatuaani itejmi jemi.
\p
\v 19 (Aɨjna ɨ Barrabás, ayaa een cɨn raꞌityaana aꞌini caꞌanijraꞌa pu huaꞌutaꞌa ɨ tyaɨte Jerusalén mej eꞌechajcaꞌa mej mi huataujnyaꞌusiꞌiteꞌen. Aɨ pu ajta aɨn pueen saɨj ɨ tɨ tiꞌityacuiꞌica.)
\p
\v 20 Ajta aɨn Pilaatu, aucheꞌe pu raxeꞌevaꞌacaa tɨ raatatuaani aɨjna ɨ Jesús. Aɨj pu cɨn, ajtahuaꞌa pu ayan tihuaꞌajee tɨ ij raamuaꞌaree aꞌij mej tiꞌijxeꞌevaꞌacaa ɨ tyaɨte.
\v 21 Majta aɨme ɨ tyaɨte, majtahuaꞌa mu meyan tityeetejiihuajraa tɨcɨn:
\p ―Pataꞌaj hui ráꞌutatan, pataꞌaj ráꞌutatan.
\p
\v 22 Hueica pu ayan tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini een cɨmeꞌe? ¿Tiꞌitajni aꞌij huáruu tɨ aꞌij puaꞌa een? Capu hui aꞌij naꞌamityejteꞌe tiꞌitɨj tɨ cɨn autyajturaa tɨ ij ayan raavijteꞌe tɨ huamɨꞌɨni amɨjna. Aɨj nu hui cɨn neyan nyanaꞌa rɨni. Pueijtzi nuꞌu raataꞌasin. Nyajta raatátuaasin.
\p
\v 23 Majta aɨme ɨ tyaɨte maaj mu eitzeꞌe caꞌanin cɨn huajijhuacaꞌa. Majtahuaꞌa meyan tiraataij tɨ ráꞌutatan. Matɨꞌɨj mi tyuꞌumueꞌitɨ maɨjna cɨmeꞌe ɨ mej eihua titeetyéjijhuajmaꞌacaꞌa.
\v 24 Aj pu i Pilaatu raaxaꞌapɨꞌɨntare tɨ ayan huarɨj aꞌij mej tiꞌijxeꞌevaꞌacaa ɨ tyaɨte.
\v 25 Tɨꞌɨj i raatátuaa aɨjna ɨ maj raꞌityaana aɨjna cɨmeꞌe tɨ caꞌanijraꞌa huaꞌutaꞌa mej mi huataujnyaꞌusiꞌiteꞌen, tɨ ajta tiꞌityacuiꞌica. Ai pu aɨn pueen ɨ maj rájhuaviiriꞌi ɨ tyaɨte. Ajta aɨn ɨ Pilaatu, aɨ pu tyuꞌutatuii ɨ Jesús mej mi meyan raaruuren aꞌij mej tiꞌijxeꞌevaꞌacaa ɨ tyaɨte.
\s Matɨꞌɨj nuꞌu mi ráꞌutatai maɨjna ɨ Jesús
\r (Mt. 27:32-44; Mr. 15:21-32; Jn. 19:17-27)
\p
\v 26 Matɨꞌɨj mi yaꞌujáj. Aa mu yaꞌujáasimaꞌaca, matɨꞌɨj seij huatyeeviꞌi tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Simón tɨ Cirene eꞌemaꞌacan. Au pu ɨtzitá aꞌaráaráꞌa tɨ i aun Jerusalén aꞌutyarute. Matɨꞌɨj mi ruꞌuhuatyeechuite ɨ curuu tɨ ij raꞌanchueni. Maraataij tɨ raachuisimeꞌen cujtaꞌan ɨ Jesús.
\p
\v 27 Eihua mu tyaɨte huajuꞌucaa huaꞌa cujtaꞌa. Muiꞌitɨ ɨ juuca, eihua mu ruxaamɨjtyaꞌacaa, muaꞌantyujyeinyaꞌa mu muaajúꞌucaa aɨjna jemi.
\p
\v 28-29 Aj pu i Jesús pɨ aꞌureꞌeve. Ayaa pu tihuaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Muan juuca, mɨ sej huaꞌayaujmuaꞌa pueen aɨme ɨ maj Jerusalén huachaatɨme, caxu neetzi cɨn ruyeinya, silu rujɨɨmuaꞌa sahuaujyeinixɨꞌɨ muejmi cɨmeꞌe, sajta saɨme cɨmeꞌe ɨ ruyaujmuaꞌa aꞌini aj pu hui tyajaꞌureꞌenyejsin aɨjna ɨ xɨcajraꞌa sej jetzen seyan tyuꞌutaxajta yee: “Dioj pu rɨꞌɨ tihuaꞌutaꞌa aɨme ɨ maj cai aꞌanaj tiyauumuaꞌa muaꞌaraa, majta aɨme ɨ maj cai aꞌanaj tɨꞌɨrii huaꞌa jetze huataseijre, majta aɨme ɨ maj cai aꞌanaj huaꞌutzii ɨ huaꞌayaujmuaꞌa.”
\p
\v 30 ’Ajna xɨcajraꞌan jetze, ayaa mu hui rɨni ɨ tyaɨte. Aɨ mu tiraataꞌixaateꞌesin ɨ jɨri tɨcɨn: “Pataꞌaj tejmi japua rajveti.” Majta meyan cheꞌeta manaꞌa tiraataꞌixaateꞌesin aɨjna ɨ jɨri aa tɨ huacaitɨme tɨcɨn: “Pataꞌaj taatyáꞌavaa.”
\p
\v 31 ’Tɨ puaꞌa neyan tirajpueiitzi nyaɨjna cɨmeꞌe nyaj cai tiꞌitɨ cɨn autyajturaa, ¿aꞌini tyajamuaꞌamitejteꞌe mej meyan tirajpueitzi muaꞌajuꞌun aɨme ɨ maj xaa tiꞌitɨj cɨn autyajturaa? Huapɨꞌɨ mu hui rajpueiitzi muaꞌajuꞌun xaa nyaꞌu. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa.
\p
\v 32 Majta seica mu huajajpuajmaꞌa mej mi maun huáꞌutatan jamuan ɨ Jesús. Aɨme ɨ maj huaꞌapua, aɨ mu aɨn pueen ɨ maj xaa aꞌij puaꞌa tiꞌirujca.
\p
\v 33 Matɨꞌɨj mi maun aꞌaráꞌa aꞌu tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Mɨꞌɨchimuꞌuta. Aɨ mu ráꞌutatai jamuan ɨ maj aꞌij puaꞌa tiꞌirujca. Seij mu áutatai ɨrɨɨtaꞌan pujmeꞌen ɨ Jesús. Majta ɨ saɨj, aɨ mu áutatai auutataꞌan pujmeꞌen.
\p
\v 34 Tɨꞌɨj i Jesús ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Niyaꞌupua, pataꞌaj hui tihuaꞌutauuniꞌi aꞌini camu ramuaꞌaree aꞌij maj rɨcɨ.
\p Majta aɨme ɨ xantaaruꞌu, aɨ mu huahuajcacaꞌa mej tetej aꞌucaahuaꞌaxɨn mej mi raamuaꞌaree aꞌatɨ tɨ racɨꞌɨti ɨ cɨɨxuraꞌaraꞌan ɨ Jesús.
\v 35 Majta aɨme ɨ tyaɨte, au mu aꞌutyáuu mej seijracaa. Majta aɨme ɨ mej tihueꞌijteꞌe, aɨ mu majta raꞌutaxaahuariꞌiriꞌi. Ayaa mu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Amɨ pu seica japua huanyúu. Cheꞌe hui amɨn rujapua huanyuuni, tɨ puaꞌa hui ayan tiꞌayajna tɨ amɨn aɨn pueen Dioj tɨ raꞌantihuau, aɨjna Dioj tɨ an yaꞌujyeíjtza ɨ ɨpuari japua.
\p
\v 36 Majta aɨme ɨ xantaaruꞌu muaꞌajtyaxɨɨracaꞌa, majta raꞌutaxaahuariꞌiriꞌi. Aɨ mu majta raatanyɨste ɨ viinu tɨ antzina tɨ raꞌantiyeꞌen.
\v 37 Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Tɨ puaꞌa Rey cɨmeꞌe pej tiꞌityávaaca aɨme jemi ɨ mej Israel jetze ajtyamaꞌacan, pataꞌaj a japua huanyuuni.
\p
\v 38 Majta taabla tiꞌitɨ mu áutatai aꞌu tɨ áꞌujmuꞌu ɨ Jesús. Ayaa pu teꞌeyuꞌusiꞌihuacaꞌa aɨjna jetze ɨ taabla tɨcɨn: “Ai pu aɨn pueen ɨ huaꞌaRey aɨme ɨ maj Israel jetze ajtyamaꞌacan.”
\p
\v 39 Ajta seij ɨ maj huaꞌapua ɨ tɨ aꞌij puaꞌa tiꞌijrɨꞌɨrajcaa, aj pu áꞌatataihuacaꞌa. Aɨ pu ayan aꞌij puaꞌa tiraataxajtacaꞌa. Ayan tɨcɨn:
\p ―¿Ni pacai paɨn pueen aɨjna tɨ Dioj an muaꞌujyéijtza ɨ ɨpuari japua? Pataꞌaj a japua huanyuuni, pajta tyejmi japua.
\p
\v 40 Ajta ɨ saɨj tɨ aꞌij puaꞌa tiꞌijrɨꞌɨrajcaa, tɨ ajta áꞌatataihuacaꞌa, aɨ pu raꞌajtyaꞌaxɨ tɨcɨn:
\p ―¿Ni hui pacai raꞌateseꞌe ɨ Dioj? Casiꞌi, ayaa paj cheꞌeta panaꞌa tirajpueitzi tɨj amɨjna.
\v 41 Ayaa pu hui tiraavijteꞌe tyej teyan tirajpueiitzi aꞌini puꞌuri taacɨ́ꞌɨ aꞌij tɨ tiraavijteꞌe aɨjna cɨmeꞌe aꞌij tej tiꞌitɨj huáruu. Ajta amɨn, capu tiꞌitɨj cɨn autyajturaa.
\p
\v 42 Aj pu i ayan tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús tɨcɨn:
\p ―Jesús, pataꞌaj nyaꞌutamuaꞌaree ajna xɨcajraꞌan pej jetzen autyéchesin pej tyuꞌutaijta.
\p
\v 43 Ajta aɨn ɨ Jesús, ayaa pu tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―Ayaa nu hui tiꞌimueꞌixaateꞌe tzaahuatiꞌiraꞌa cɨmeꞌe, ijii, muaa pa paun aꞌutyaváa puaꞌame neetzi jamuan aꞌu tɨ Dioj rɨꞌɨ timuaataꞌasin. ―Ayaa pu tiraataꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu cuiꞌi huamɨꞌɨ aɨjna ɨ Jesús
\r (Mt. 27:45-56; Mr. 15:33-41; Jn. 19:28-30)
\p
\v 44-45 Tɨꞌɨj ari tyauumaꞌaca aꞌatzaj tacuarixpua, aj pu i nainjapua huatyatɨcaꞌaracaꞌa ɨ chuej japua. Ayaa pu aꞌatee aꞌachu cumu hueica oora tɨ ayan eenyaꞌa, aꞌini aɨjna xɨcaj aumɨꞌɨ. Capu i cheꞌe huanyeeriꞌicɨcaa. Ajta aɨn ɨ cɨɨxuri tɨ itzijhua tɨ ajta aun aꞌutavivɨjmaꞌacaa u teyujtaꞌa, aɨ pu eꞌitaꞌa acasujtzaꞌanixɨ.
\v 46 Caꞌanin pu cɨn huajijhuacaꞌa aɨjna ɨ Jesús. Ayaa pu tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Mɨ pej niyaꞌupua, mueetzi nu huatatuireꞌesin ɨ nyaxaijnyuꞌuca.
\p Cɨmeꞌen puꞌu ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa, aj pu i raatapuaꞌajtacaꞌa tɨ tíyeeye.
\p
\v 47 Ajta aɨn ɨ xantaaruꞌu, tɨ anxɨte tieꞌijta, tɨꞌɨj raaseij aꞌij tɨ huarɨj, aj pu i rɨꞌɨ tiraataꞌa ɨ Dioj. Ajta ayan tyuꞌutaxajtacaꞌa tɨcɨn:
\p ―Ayej xaa nyaꞌu tiꞌayajna. Aɨ pu rɨꞌɨ tiꞌitevistacaa.
\p
\v 48 Majta aɨme ɨ tyaɨte ɨ maj ajtyáxɨɨracaꞌa maujna mej mi tyuꞌumuaꞌariiveꞌen, matɨꞌɨj raaseij aꞌij tɨ tiꞌitɨ huarɨj, aɨ mu antyaujtuꞌasixɨ an rutaviitzeꞌe maɨjna cɨmeꞌe maj huaataujxaamɨste. Majta aꞌucɨj.
\v 49 Majta aɨme ɨ maj ramuaꞌajcaa, majta aɨme ɨ juuca ɨ maj aꞌaraacɨ jamuan aujna u Galileeya, aɨ mu aꞌɨmɨ aꞌutyáuj mej seijracaa aꞌij tɨ tiꞌitɨ rɨcɨ.
\s Matɨꞌɨj nuꞌu mi u yaꞌavaꞌana
\r (Mt. 27:57-61; Mr. 15:42-47; Jn. 19:38-42)
\p
\v 50 Meenti seij aun eꞌeseijraꞌacaa tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn José. Ai pu aɨn pueen saɨj tɨ huaꞌa jetze ajtyamaꞌacan ɨ huaꞌa jueesi ɨ maj hueicate japuan tamuaamuataꞌa maj araꞌase. Rɨꞌɨ pu tiꞌitevistacaa aɨjna. Capu tiꞌitɨ cɨn autyajturaa.
\v 51 Ajta aɨn, capu raꞌaranajchacaꞌa aꞌij mej tiraaxaꞌapɨꞌɨntarej, capu ajta rɨꞌɨ raataꞌa aꞌij mej huarɨj ɨ seica ɨ jueesi. Au pu eꞌemaꞌacan aɨjna ɨ José, chajtaꞌa tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Arimatea, tɨ ajta aun huatacáꞌa u Judeeya. Ajta aɨn José, aɨ pu rachuꞌevaꞌacaa aꞌanaj xɨcajraꞌan jetze Dioj tɨ tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua.
\p
\v 52 Tɨꞌɨj i aun áꞌumej ɨ Pilaatu jemi. Ayaa pu tiraatahuaviiriꞌi tɨ aɨn Pilaatu raatatuireꞌen ɨ Jesús tɨ mɨꞌɨchi.
\v 53 Tɨꞌɨqui raꞌacajtɨɨ ɨ tevijraꞌa. Aj pu i saabana cɨn raacaꞌijcatacaꞌa. Tɨꞌɨqui aun aꞌutyajrupi aꞌu tɨ auucun. Tɨꞌɨqui yanuꞌuhuareꞌetyee aꞌu maj mauchan yauucú ɨ jaij. Caxɨ mu aꞌanaj aꞌatɨ maun utyátuutuhuaꞌa.
\v 54 Puꞌuri ajna pɨtiꞌirɨjcaa ajna xɨcajraꞌa mej jetzen rɨꞌɨ ruruuren. Ajta puꞌuri tɨn tyajaꞌureꞌenyejsimaꞌa ajna xɨcajraꞌan mej jetzen rusaꞌupi.
\p
\v 55 Majta aɨme ɨ juuca, ɨ maj maun aꞌaraacɨ u Galileeya jamuan ɨ Jesús, aɨ mu cujtaꞌan huajuꞌucaa aɨjna ɨ José. Matɨꞌɨj mi raaseij aꞌu tɨ auucun, majta aꞌu tɨ yaꞌuruu ɨ mɨꞌɨchi.
\v 56 Matɨꞌɨj mi aꞌucɨ́j ɨ ruche. Aj mu mi rɨꞌɨ raaruu ɨ tuꞌupi tɨ naa tyáaráꞌi, majta ɨ maj cɨn racápɨtijra. Majta eꞌeyan huaujsaꞌupe ajna xɨcajraꞌan jetze aꞌij tɨ tyuꞌujxeꞌeveꞌe.
\c 24
\s Tɨꞌɨj nuꞌu ajtahuaꞌa aiitaraa aɨjna ɨ Jesús huaꞌa tzajtaꞌa ɨ mɨꞌɨchite
\r (Mt. 28:1-10; Mr. 16:1-8; Jn. 20:1-10)
\p
\v 1 Tɨꞌɨjta ajna tyajaꞌureꞌenye ɨ tujcaꞌari taꞌanajca iteeri jetze. Iiyaꞌa muꞌu u áꞌujuꞌun maɨjna ɨ juuca mej tyajaꞌutɨɨ ɨ maj rɨꞌɨ tyuꞌuruu ɨ tuꞌupi tɨ naa tyáaráꞌi. Matɨꞌɨj mi u áꞌujuꞌun aꞌu tɨ auucun.
\p
\v 2 Matɨꞌɨj mi maun aꞌaráꞌa. Aj mu mi raaseij aujna tɨ auucun tɨ puaꞌa ari tyaꞌantacuuniꞌi. Ajta aɨn ɨ tetej ɨ maj raꞌityajmua, puꞌuri aꞌatɨ yaꞌusíjcɨripuajraa.
\v 3 Matɨꞌɨj mi aun aꞌutyajrupi aꞌu tɨ auucun. Aru camu ráatyau ɨ tevijraꞌan ɨ Jesús.
\p
\v 4 Meenti mauj maɨjna cɨn tiꞌimuajcaa aꞌij tɨ tiꞌitɨ huarɨj aɨjna cɨmeꞌe ɨ mɨꞌɨchi, iyeꞌitzi cɨn mu huaꞌapua huataseijre ɨ tyetyaca aɨme jemi ɨ juuca. Ayaa mu cueinaviꞌin tiꞌityecháatɨmaꞌacaa. Ayaa pu tiꞌityamastajyeꞌicaa cumu mej tyámaxcɨvaꞌaraꞌan.
\v 5 Eecan mu tyuꞌutatzɨn ɨ juuca. Aɨj mu cɨn titunutaxɨ, majta aicaujtuuxɨ. Majta aɨme ɨ tyetyaca, ayaa mu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini sej si een cɨn seyan rahuauhuau huaꞌa tzajtaꞌa ɨ mɨꞌɨchite seij tɨ ari ruuri?
\v 6-7 Capu hui yaꞌa aꞌahuaꞌa aꞌini puꞌuri ajtahuaꞌa huatarú. ¿Ni hui sacai ramuaꞌaree aꞌij tɨ tyajamuaataꞌixaa tɨꞌɨj auj aꞌutyavaacaꞌa muejmi jemi aujna u Galileeya yee tɨ ayan tyuꞌujxeꞌeveꞌe maj tyuꞌutatuiireꞌen aɨjna tɨ huaꞌa jetze airaanye ɨ tyaɨte huaꞌa jemi ɨ mej aꞌij puaꞌa titetyújchaꞌɨ mej mi ráꞌutatan? Ajta yee hueica xɨcaj tzajtaꞌa pu ajtahuaꞌa nuꞌu huatarujsin. ―Aɨ mu tyetyaca meyan tihuaꞌutaꞌixaa.
\p
\v 8 Majta aɨme ɨ juuca, aj mu mi raꞌutamuaꞌareeriꞌi aꞌij tɨ tihuaꞌutaꞌixaa.
\v 9 Matɨꞌɨj mi huiiraacɨ aꞌu tɨ auucun. Matɨꞌɨj mi aꞌucɨj ruche. Aj mu huaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan seij araꞌase, ajta ɨ seica. Nain mu huaꞌutaꞌixaa aꞌij mej tiꞌitɨ tyuꞌuseij.
\p
\v 10 Aɨme ɨ juuca, aɨ mu aɨn pueen, ɨ Mariiya, Magdala tɨ eꞌemaꞌacan, ajta aɨn ɨ Juana, ajtahuaꞌa saɨj ɨ Mariiya tɨ naanajraꞌan pueen aɨjna ɨ Jacobo, majta seica ɨ juuca. Aɨ mu meyan tihuaꞌutaꞌixaa aɨme ɨ maj Jesús huaꞌantihuau.
\p
\v 11 Aru aɨme, camu huaꞌantzaahua ɨ juuca aꞌini capu aꞌij tihuaꞌamityejtyaꞌacaa aꞌij mej tyuꞌutaxajtacaꞌa.
\p
\v 12 Ajta aɨn Pedro, aɨ pu ajchá. Tɨꞌɨqui aꞌutáichajraa ajna aꞌu tɨ auucun. Tɨꞌɨj i aꞌutyajrupi. Tɨꞌɨqui aicaujtutá tɨꞌij cɨɨxuri tyuꞌuseij. Aa pu rujɨmeꞌe tíꞌijpiicaꞌa a chuaataꞌa. Tɨꞌɨqui áꞌuraa. Eihua pu tiꞌimuajcaa ɨ rutzajtaꞌa aꞌij tɨ tiꞌitɨ huarɨj.
\s Ajna nuꞌu aꞌahuaꞌa juye jetze Emaús tɨ aꞌureꞌeninyeꞌi
\r (Mt. 16:12-13)
\p
\v 13 Ajna xɨcajraꞌa jetze, ma huaꞌapua ɨ maj huaꞌa jetze ajtyamaꞌacan aɨme ɨ mej Jesús jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa, au mu aujuꞌucaa chajtaꞌa tɨ ayan tyajaꞌarajtyahuaa tɨcɨn Emaús. Aꞌatzu pu aꞌɨmɨ pɨtyajaꞌarɨcɨ aujna u Jerusalén aꞌachu cumu tamuaamuataꞌa kiloometru.
\v 14 Ayaa mu tyuꞌuxájtajmaꞌa nain aꞌij tɨ tiꞌitɨj huarɨj.
\v 15 Maucheꞌe mu tyuꞌuxaatajmaꞌaca, majta tiꞌihuáurihuaurajmaꞌa rujɨɨmuaꞌa, tɨꞌɨj aɨn Jesús ajtyáxɨɨracaꞌa tɨ i huaꞌa jamuan huameꞌen.
\v 16 Aru capu huaꞌutaꞌa mej raamuaꞌati.
\v 17 Tɨꞌɨj i Jesús ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Tiꞌitajni aꞌij setyuꞌurixaateꞌe seyan huajuꞌun?
\p Matɨꞌɨj mi huatyahuiixɨ, mueꞌicaujtutajmaꞌa.
\v 18 Ajta seij tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Cleofas. Aɨ pu ayan tyuꞌutanyúu tɨcɨn:
\p ―¿Ni pacai ramuaꞌaree aꞌij tɨ tiꞌitɨ huarɨj ijii itejmi jemi? ¿Ni pacai muaa paɨn pueen ɨ paj huayeꞌi panaꞌa paj cai tiꞌitɨ muaꞌaree aꞌij tɨ tiꞌitɨ taruure itejmi?
\p
\v 19 Aj pu i ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Tiꞌitaani aꞌij huarɨj?
\p Matɨꞌɨj mi meyan tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aɨjna cɨmeꞌen ɨ Jesús, Nazaret tɨ eꞌemaꞌacan. Aɨ pu hui tiꞌixaxaꞌataꞌa ɨ rumuareꞌeriꞌiraꞌa cɨmeꞌe ɨ Dioj jetze maꞌacan. Ajta eihua pu ayan tyuꞌuruu tɨ huapɨꞌɨ ruxeꞌeveꞌe, mej seiiraca ɨ tyaɨte.
\v 20 Majta aɨme ɨ mej tieꞌijta u teyujtaꞌa, majta aɨme ɨ mej tiꞌitaijteꞌe, aɨ mu hui Jesús tyuꞌutatuii mej mi tyuꞌutaꞌan maj raajeꞌica. Matɨꞌɨj mi ráꞌutatai.
\p
\v 21 ’Me tyajta ityan, ayaa tu hui tiꞌijxeꞌevaꞌacaa tɨ aɨn pueenyaꞌa aꞌameꞌencheꞌe tɨ tuꞌirajtuaani itejmi i tyaj Israel jetze ajtyamaꞌacan. Puꞌuri hueica xɨcaj tyajauume ɨ maj ráꞌutatai.
\p
\v 22 ’Majta seica juuca ɨ maj tejmi jetze ajtyamaꞌacan, eihua mu aꞌij puaꞌa tyaꞌutaseijra. Iyaꞌa mu u aꞌatanye aꞌu maj yaꞌavaꞌana maɨjna ɨ Jesús.
\v 23 Aru camu ráatyau ɨ mɨꞌɨchi. Matɨꞌɨj mi huaraꞌacɨ. Aj mu mi taataꞌixaa tɨcɨn seica mu huataseijre aɨme jemi. Aɨ mu nuꞌu maɨn pueen ɨ maj tajapua tiꞌivaɨreꞌe. Ayaa mu eeriꞌi tihuaꞌutaꞌixaa tɨ nuꞌu ari ajtahuaꞌa huatarú aɨjna ɨ Jesús.
\v 24 Majta seica ɨ maj ta jamuan áꞌujhuaꞌan, aɨ mu majta u aꞌatanye aꞌu maj yaꞌavaꞌana. Ayaa pu eenyaꞌa aꞌij mej tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨme ɨ juuca. Aru camu hui aꞌa yaꞌuseij maɨjna ɨ Jesús. ―Ayaa mu tiraataꞌixaa aɨme ɨ maj huaꞌapua.
\p
\v 25 Ajta aɨn, ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Aꞌij xu puaꞌa tityáꞌujmuajte muan. Caxu aꞌij tirajtyauve mɨ rutzajtaꞌa sej si caꞌanacan tiraꞌantzaahuateꞌen nain tɨj naꞌa aꞌij mej tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨme ɨ mej Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa.
\p
\v 26 ’¿Ni cai ayan tyuꞌujxeꞌevaꞌacaa tɨ i anacai ayan tirajpueitzi aꞌaraꞌani aɨjna ɨ tɨ ajta Dioj an raꞌujyeijtza ɨ ɨpuari japua, tɨ i eꞌeyan tyeꞌentyarute aɨjna cɨmeꞌe tɨ tyuꞌutaijta iiyan chaanaca japua, ajta u tajapua, ajta nainjapua?
\p
\v 27 Aj pu i ayan tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús tyamuaꞌa naa nain tɨj naꞌa tɨ teꞌeyuꞌusiꞌihuacaꞌa ɨ yuꞌuxari jetze aɨjna cɨmeꞌen, tɨj naꞌa tɨ aɨn raꞌuyuꞌuxacaꞌa aɨjna ɨ Moisés tyaacan, ajta matɨj manaꞌa ɨ maj tyuꞌutaxajtacaꞌa aɨme ɨ maj Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa.
\p
\v 28 Matɨꞌɨj meri a vejliꞌi aujuꞌucaa ajna chajtaꞌa aꞌu maj aꞌaráiixa, aucheꞌe pu huamaꞌacaa aɨjna ɨ Jesús, yaa pu cumu mu pu aꞌayee aꞌumaꞌa aꞌame.
\v 29 Ajta aɨme, eihua mu caꞌanijraꞌa raataꞌa tɨ aun huatyaturan. Ayaa mu tiraataꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Pataꞌaj ya huatyaturan tyejmi jemi, aꞌini puꞌuri tyechuijxari, ajta ari tɨn tyatɨcaꞌari.
\p Tɨꞌɨj i aun aꞌutyajrupi tɨ ij huaꞌa jamuan aun aꞌutyaturan.
\v 30 Tɨꞌɨj i Jesús ayan huarɨj tɨꞌɨj aɨn aucaꞌatii huaꞌa jamuan a vejliꞌi meesa jetze. Tɨꞌɨj i raatyɨꞌɨpɨ ɨ pan, ajta rɨꞌɨ tiraataꞌa ɨ Dioj. Aj pu i raꞌantitaaraxɨ ɨ pan. Tɨꞌɨj i autyejche tɨ huaꞌutaɨꞌɨpɨꞌɨteꞌen.
\v 31 Cɨmeꞌen puꞌu huaꞌutaɨꞌɨpɨꞌɨ, aj mu mi raamuáꞌa. Aj pu i aꞌahuaujpuaꞌarixɨ mej seiiraca.
\p
\v 32 Matɨꞌɨj mi meyan tiꞌityuꞌurihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Ni cai uꞌutzunajcaꞌa ɨ taxaijnyuꞌuca ɨ ta tzajtaꞌa, ajta caꞌanijraꞌa yu huataseijre u ta tzajtaꞌa tɨꞌɨj aɨn tyuꞌuxájtajmaꞌa ta jamuan ɨ juye jetze, tɨ ayan tiꞌitaꞌixaatyaꞌacaa aꞌij tɨ huataujmuaꞌa ɨ tɨ teꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze?
\p
\v 33 Matɨꞌɨj ajhuiixɨ. Caꞌanacan mu huaraꞌacɨ u Jerusalén. Au mu huáꞌutyau aɨme ɨ maj tamuaamuataꞌa japuan seij maj araꞌase, majta ɨ seica ɨ maj huaꞌa jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa. Naimiꞌi mu tyujsaɨj maujna.
\v 34 Majta maɨjna ɨ maj maun aꞌutyáuucaꞌa u Jerusalén, ayaa mu tihuaꞌutaꞌixaa ɨ maj huaꞌapua tɨcɨn:
\p ―Ayej xaa nyaꞌu tiꞌayajna. Tavastaraꞌa pu ajtahuaꞌa aꞌitáraa huaꞌa tzajtaꞌa ɨ mɨꞌɨchite. Ajta huataseijre jemin aɨjna ɨ Simón.
\p
\v 35 Majta aɨme ɨ maj huaꞌapua, aɨ mu tihuaꞌutaꞌixaa aꞌij tɨ tiꞌitɨ huarɨj matɨꞌɨj maun aujuꞌucaa ɨ juye jetze, ajta aꞌij mej yeꞌi tiraamuaꞌa tɨꞌɨj aɨn raꞌantitaaraxɨ ɨ pan.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu Jesús huataseijre aɨme jemi ɨ maj nuꞌu mauj jamuan áꞌujhuaꞌanyaꞌa tɨ auj ruuricaa anacaican
\r (Mt. 28:16-20; Mr. 16:14-18; Jn. 20:19-23)
\p
\v 36 Maucheꞌe mu tiꞌixáatacaa maɨjna cɨmeꞌe tɨꞌɨj aɨn Jesús huataseijre huaꞌa jemi. Au pu eꞌitaꞌa huatyeechaxɨ. Aj pu i ayan tihuaꞌutataujte tɨcɨn:
\p ―Cheꞌe huatyáapuaꞌare ɨ aꞌamua tzajtaꞌa.
\p
\v 37 Eecan mu huajɨjxɨcaꞌa. Majta tyuꞌutatzɨn aꞌini yaa pu huaꞌaseijratyaꞌacaa. Cu xuee maj cu mɨꞌɨchí seijra.
\v 38 Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―¿Aꞌini een cɨn aꞌij puaꞌa amuaataꞌa? ¿Aꞌini sej si cai xɨ tyaꞌatzaahuateꞌe?
\v 39 Casiꞌi, i nyamuajcaꞌa jetze, ajta i nyaɨɨca jetze. Nyaa nu nyaɨn pueen. Sataꞌaj naꞌajtamuareꞌen sej si seyan raaseij. Saɨj tɨ mɨꞌɨchi, capu ayan nyaxaꞌaj tiꞌityahueꞌiraꞌa, capu ajta ayan nyaxaꞌaj tiꞌityajcari. Xuꞌuri nyeseij nyaj xaa tyahueꞌiraꞌa, nyajta tyájcari. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\p
\v 40 Tɨꞌɨj ayan tihuaꞌutaꞌixaa, aj pu i ayan tihuaꞌutaseijra ɨ rumuajcaꞌa jetze, ajta ruɨɨca jetze.
\v 41 Majta aɨme, camu xɨ raꞌantzaahuateꞌe aꞌini eihua mu aꞌij puaꞌa yáꞌuseijracaa, majta rutyamuaꞌavaꞌacaa. Aj pu i ayan tihuaꞌutaihuaꞌuriꞌi tɨcɨn:
\p ―¿Ni sacai tiꞌitɨj tichaꞌɨ ɨ nyaj raacuaꞌani?
\p
\v 42 Matɨꞌɨj mi seij raataꞌa ɨ hueꞌi tɨ hueꞌijchiꞌi.
\v 43 Tɨꞌɨj i raꞌancureꞌechuii. Aj pu i raacuaa mej seiiraca aɨme.
\v 44 Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa nu tyajamuaataꞌixaa nyatɨꞌɨj aꞌamua jemi huacatii tɨ ayan ruxeꞌevaꞌacaa tɨ nain cɨn tyaꞌaraurasten aꞌij tɨ tyaꞌuyuꞌuxacaꞌa neetzi cɨmeꞌen aɨjna ɨ Moisés, majta aɨme ɨ maj Dioj jetze maꞌacan tiꞌixaxaꞌataꞌa, ajta jetzen ɨ tihuaꞌachuiica.
\p
\v 45 Aj pu i huaꞌutaꞌa mej mi yauꞌeitaa muaꞌaraꞌani aꞌij tɨ teꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze.
\v 46 Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa tɨcɨn:
\p ―Ayaa pu teꞌeyuꞌusiꞌi ɨ yuꞌuxari jetze nyaj nuꞌu neyan tirajpueitzi naꞌaraꞌani inyaa, i nyaj nyaɨn pueen ɨ Cɨriistuꞌu tɨ Dioj an nyajaꞌujyeijtza ɨ ɨpuari japua. Ajta nuꞌu hueica xɨcaj tzajtaꞌa nu nyajtahuaꞌa aitáraꞌani huaꞌa tzajtaꞌa ɨ mɨꞌɨchite.
\p
\v 47 ’Majta nuꞌu, nainjapua tihuaꞌutaꞌixaateꞌesin nyenyuucajtzeꞌe mej mi saɨque tyuꞌumuaꞌati ɨ Dioj jemi tɨ ij aɨn tihuaꞌutauuniꞌi. Maꞌutyajhuijsin nuꞌu mej meyan tihuaꞌutaꞌixaateꞌen iiya maj Jerusalén huachaatɨme, majta meyee ɨ maj aꞌɨmɨ antachaatɨme, majta meyee ɨ mej seij chuejraꞌa japua huachaatɨme tɨj naꞌa ɨ tɨ yan seijreꞌe iiyan chaanaca japua nainjapua.
\p
\v 48 ’Muan xu tihuaꞌutaꞌixaateꞌesin aꞌij sej seri saɨjna cɨn tyuꞌuseij.
\v 49 Nyaa nu u yaꞌutaiti muejmi jemi aɨjna tɨ niyaꞌupua cɨn tyaꞌataujratziiriꞌi. Sajta muan, sataꞌaj seyan yan huateꞌen iiyan chajtaꞌa asta naꞌa cai huatyaturan muejmi jemi aɨjna tɨ uteꞌe eꞌicanyejsin. Aɨj xu jetzen aráujcaꞌanyejsin. ―Ayaa pu tihuaꞌutaꞌixaa aɨjna ɨ Jesús.
\s Tɨꞌɨj nuꞌu i aɨn Jesús tíraa u tajapua
\r (Mr. 16:19-20)
\p
\v 50 Tɨꞌɨj i aɨjna ɨ Jesús huajaꞌuviꞌitɨ u aꞌahuaꞌa u Betania. Tɨꞌɨj i ajméijcaꞌataxɨ. Aj pu i rɨꞌɨ tihuaꞌutaꞌa ɨ huaꞌa tzajtaꞌa.
\v 51 Tɨꞌɨj auj rɨꞌɨ tihuaꞌutáꞌasimaꞌacaa, au pu huajaꞌuhuaꞌaxɨ. Aj pu i uteꞌe tíraa.
\v 52 Majta aɨme, au mu raatyanajchacaꞌa. Eihua mu huataujtyamuaꞌave. Matɨꞌɨj mi aꞌucɨj u Jerusalén.
\v 53 Tɨꞌɨj pɨ naꞌa, mu maun aꞌutyáuucaꞌa u teyujtaꞌa mej mi rɨꞌɨ tiraataꞌan ɨ Dioj. Aii puꞌu.