\id GAL
\h GÁLATAS
\mt CARTA YEⁿ'E 'IIⁿ'YĀⁿ YEⁿ'E YÁⁿ'ĀA GALACIA
\c 1
\s Pablo idinguúⁿ yā carta 'cūū yeⁿ'e 'iiⁿ'yāⁿ chi caⁿ'á yā yaācū s'eeⁿ 
na yáⁿ'āa Galacia
\p
\v 1 'Úú Pablo 'úú ni 'úú 'áámá apóstol chi dichó'ó Ndyuūs. Mar 'áámá saⁿ'ā nguɛ́ɛ́ 
dichó'o sa 'úú chi 'úú ngaⁿ'á nduudu yeⁿ'é Ndyuūs, ndíí nguɛ́ɛ́ ndúú ndɛɛvɛ sá 
'úú, ti Ndyuūs Chiida yú ndúúcū Señor Jesucristo dichó'o yā 'úú. Ní Chiida yú nadacuéeⁿ 
yā Jesucristo yeⁿ'ē nguaaⁿ tináⁿ'ā.
\v 2 Nducyaaca vi'i yú s'tiī chi 'cuɛɛtinée yā yáāⁿ miiⁿ ndúúcū 'úú, idinguúⁿ carta 
'cūū yeⁿ'e ndís'tiī chi i'téénu nī Jesucristo ní caⁿ'á nī yaācū s'eeⁿ na yaⁿ'āa 
Galacia.
\v 3 Neⁿ'é chi Chiida yú ndúúcū Señor Jesucristo yeⁿ'ē yú tée yā s'uuúⁿ dendú'ū chi 
n'dai. Ní ndís'tiī canee nī ndúúcū vaadī 'diīiⁿ chi Ndyuūs itée yā s'uuúⁿ.
\v 4 Jesucristo miiⁿ ca'a yā vida yeⁿ'e maáⁿ yā cucáávā nuuⁿndi yeⁿ'e yú. Maaⁿ ní 
nadanguáⁿ'ai yā s'uuúⁿ yeⁿ'e dendu'ū chi nguɛ́ɛ́ n'daacā chi vɛ́ɛ́ iⁿ'yeeⁿdí 
'cūū. 'Tíícā neⁿ'e Ndyuūs Chiida yú.
\v 5 Cueⁿ'e daāⁿmaⁿ canee Ndyuūs ndúúcū dɛɛvɛ yeⁿ'é yā. Nducyáácá 'iiⁿ'yāⁿ 
canee chi dich'ɛɛtɛ cá yā Ndyuūs chi dɛɛvɛ cueⁿ'e daāⁿmaⁿ. 'Tíícā.
\s Nguɛ́ɛ́ vɛ́ɛ́ táámá nduudu yeⁿ'e chi Cristo nanguáⁿ'ai yā s'uuúⁿ
\p
\v 6 Neené nge'e yiinú chi ndís'tiī neené niiⁿnuúⁿ nūuⁿ idivíi nī yeⁿ'e Ndyuūs chi 
n'gaí yā ndís'tiī, ní yeⁿ'e cosas chi n'dai ca chi Cristo tee yā ndís'tiī. Ní n'giindiveéⁿ 
nī nduudu chi nguɛ́ɛ́ cuaacu yeⁿ'ē táámá 'iiⁿ'yāⁿ chi ngaⁿ'a nduudu miiⁿ tan'dúúcā 
chi táámá evangelio.
\v 7 Cuaacu chí nguɛ́ɛ́ vɛ́ɛ́ táámá evangelio chí nduudu yeⁿ'e Dendyuūs naati vɛ́ɛ́ 
n'dúúví yā chi idi'vaachí yā ndís'tiī. Ní neⁿ'e yā n̄'daaⁿ yā evangelio chí nduudu 
ngai yeⁿ'e Cristo.
\v 8 'Aara chi s'uuúⁿ o 'áámá ángel chi ndaa yeⁿ'e va'ai chɛ̄ɛ̄ti nguuvi ngaⁿ'a yā táámá 
evangelio chi n̄'daaⁿ nguɛ́ɛ́ tan'dúúcā chi caⁿ'a 'nū chii 'nū ndís'tiī, tuu'mi 'iiⁿ'yāⁿ 
s'eeⁿ cuuví yā condenado.
\v 9 'Āā caⁿ'á chuū maaⁿ ní neⁿ'é caaⁿ'maⁿ ntuúⁿ táámá vmnéⁿ'ēe: Nduuti chi 'áámá 
'iiⁿ'yāⁿ caaⁿ'maⁿ yā táámá evangelio chi n̄'daaⁿ nguɛ́ɛ́ tan'dúúcā chi 
caⁿ'a 'nū chii 'nū ndís'tiī, tuu'mi ní 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ cuuvi yā condenado.
\p
\v 10 Taachi ngaⁿ'á chuū, ¿dɛ'ɛ̄ inadacadíínuuⁿ nī nduucú? Nguɛ́ɛ́ neⁿ'é chi cunee yiinú 
nī yeⁿ'é caati neⁿ'é chi Ndyuūs cunee yiinú yā yeⁿ'é. O ¿'áá canee chi 'úú idiíⁿ 
chi cunee yíínūu saⁿ'ā iⁿ'yeeⁿdí 'cūū? Nduuti chi 'úú idiíⁿ chiiⁿ ti inee yíínūu 
saⁿ'ā iⁿ'yeeⁿdí 'cūū, tuu'mi ní nguɛ́ɛ́ idiíⁿ ntiiⁿnyuⁿ yeⁿ'é Cristo.
\s Taacā chí chiī Pablo apóstol
\p
\v 11 'Úú ngaⁿ'á cuaacu ní ngīi ndís'tiī hermanos yeⁿ'é. Nduudu ngai chi evangelio yeⁿ'ē Jesucristo 
chi 'úú ngaⁿ'á, nguɛ́ɛ́ yeⁿ'ē mar 'áámá saⁿ'ā yeⁿ'e iⁿ'yeeⁿdí 'cūū.
\v 12 Ti 'úú nguɛ́ɛ́ sta'á nduudu miiⁿ yeⁿ'e saⁿ'ā, ndíí nguɛ́ɛ́ ndúú ch'eēéⁿ 
yeⁿ'ē mar 'áámá saⁿ'ā caati Jesucristo ch'iⁿ'i yā 'úú nduudu cuaacu yeⁿ'é yā.
\p
\v 13 Ndís'tiī ch'iindiveéⁿ nī tan'dúúcā chi 'úú i'teenú tiempo chi chó'ōo ní caneé 
chɛɛchí na religión yeⁿ'e 'iiⁿ'yāⁿ judíos chi Israel. Ní deenú nī taacā chi diíⁿ. 
Ní diíⁿ chi dícaānú 'iiⁿ'yāⁿ chi i'téénu yā Jesucristo ti caⁿ'á yā na yaācū 
yeⁿ'é Ndyuūs. Ní diíⁿ chuū ti neⁿ'é can'daá 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ yeⁿ'e nducyáácá 
yaācū yeⁿ'é Ndyuūs ti neⁿ'é di'cuiīnú 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ.
\v 14 Ní chi'teenú más ca yeⁿ'e religión yeⁿ'e 'iiⁿ'yāⁿ chi ndaata yeⁿ'e Israel s'eeⁿ 
nguaaⁿ nducyaaca yā chi dáamá ndaata yeⁿ'é ndúúcu yā ti neⁿ'é diíⁿ nducuéⁿ'ē 
tan'dúúcā chi diiⁿ 'iiⁿ'yāⁿ ndiicúū chi 'āā n'díí.
\v 15 Naatí Ndyuūs ndɛɛvɛ yā 'úú taachi 'āā cuɛ́ɛ́ 'cuundiyaáⁿ. Ní taachi ndaa tiempo chi 
Ndyuūs neⁿ'e yā, Ndyuūs yaa'ví yā 'úú cáávā chi neⁿ'é yā 'úú chi 'úú n'giindiveéⁿ 
nduudu yeⁿ'é yā ní cu'teenú Ndyuūs.
\v 16 Ní Ndyuūs yaa'ví yā 'úú yeⁿ'ē Daiyá yā Jesucristo chi 'úú i'teenú 'yā, ti 'úú ní caaⁿ'máⁿ 
nduudu yeⁿ'e Cristo nguaaⁿ 'iiⁿ'yāⁿ gentiles, 'iiⁿ'yāⁿ chi nguɛɛ yeⁿ'e ndaata Israel. 
Ndíí tuu'mi nguɛ́ɛ́ tiinguuneéⁿ mar 'aama saⁿ'ā yeⁿ'e nduudu yeⁿ'ē Cristo.
\v 17 Ndíí nguɛ́ɛ́ ndúú ndaá na yáāⁿ Jerusalén chi intiinguuneéⁿ apóstoles chi 
dichó'ó Ndyuūs vmnaaⁿ chi dichó'o yā 'úú, naati 'úú cheⁿ'é na yáⁿ'āa Arabia. Ní cuayiivi 
miiⁿ ní nguɛɛcuneé na yáāⁿ Damasco.
\p
\v 18 Cuayiivi chi cho'ó 'iīnū nduūyū ndii tiempo chi 'āā i'teenú Jesucristo tuu'mí ní cueⁿ'é 
yáāⁿ Jerusalén tuu'mí n'diichí Pedro tí 'āā cuɛ́ɛ́ n'diichí saⁿ'ā. Ní caneé ndúúcū 
sa ndíítiiⁿ'yuⁿ nguuvi.
\v 19 Yáāⁿ miiⁿ nguɛ́ɛ́ n'diichí táámá apóstol chi dichó'ó Ndyuūs. Dámaāⁿ n'diichí 
Jacobo saⁿ'ā 'diinū Jesús miiⁿ.
\v 20 Chuū idinguúⁿ yeⁿ'e ndís'tiī. 'Cuin'dííchí ndís'tiī. 'Úú nguɛ́ɛ́ ngaⁿ'á nduudu 
yaadi ti Ndyuūs n'diichí yā 'úú ní deenú yā chi cuaacu ngaⁿ'á.
\p
\v 21 Cuayiivi ní ndaá na yáⁿ'āa yeⁿ'e Siria ndúúcū yáⁿ'āa Cilicia.
\v 22 'Iiⁿ'yāⁿ yeⁿ'e yáⁿ'āa Judea chi cueⁿ'é yā na yaācū naachi ngeⁿ'é yā yeⁿ'e 
Cristo nguɛ́ɛ́ iitiinaáⁿ yā 'úú ti nguɛ́ɛ́ in'diichí yā 'úú.
\v 23 'Iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ dámaāⁿ n'giindiveéⁿ yā yeⁿ'ē 'úú cuááⁿ vmnaaⁿ 'tíícā, 
'iiⁿ'yāⁿ chi can'dáa yā s'uuúⁿ ti neⁿ'é yā di'cuiīnú yā s'uuúⁿ maaⁿ ní ngaⁿ'a 
yā nduudu cuaacu yeⁿ'e Jesucristo. Cuááⁿ vmnaaⁿ nguɛ́ɛ́ neⁿ'é yā chi 'iiⁿ'yāⁿ 
i'téénu yā nduudu cuaacu yeⁿ'e Jesucristo.
\v 24 Ní yeⁿ'ē chúū 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ dich'ɛɛtɛ́ yā Ndyuūs caavā chi maaⁿ ní 'úú 
i'teenú Jesucristo.
\c 2
\s Tanáⁿ'ā apóstoles diíⁿ yā aceptar Pablo chi 'áámá apóstol ndúúcu yā
\p
\v 1 Cho'ōo ndiichi cúūuⁿ nduuyúū chi 'úú cheⁿ'e ntuúⁿ yáāⁿ Jerusalén. Cheⁿ'é ndúúcū 
saⁿ'ā Bernabé chi compañero yeⁿ'é ndúúcū saⁿ'ā Tito.
\v 2 Ní ndaá ti Ndyuūs ch'iⁿ'i yā 'úú chi canéé chi caⁿ'á. Vmnááⁿ vmnaaⁿ caⁿ'á nanááⁿ 
apóstoles chi n'gɛɛtɛ yeⁿ'e yaācū miiⁿ. Ní chií 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ taacā chi ngaⁿ'á 
nduudu ngai yeⁿ'e Cristo nanááⁿ 'iiⁿ'yāⁿ gentiles chi nguɛ́ɛ́ yeⁿ'e ndaata Israel. 
Chuū diíⁿ chí 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ cu'téénu yā chi dichíí'vɛ̄ ntiiⁿnyuⁿ yeⁿ'ē 
Ndyuūs chi diíⁿ nguaaⁿ 'iiⁿ'yāⁿ gentiles. Ni apóstoles n'gɛɛtɛ nguɛ́ɛ́ caⁿ'a 
yā chi nguɛ́ɛ́ 'cuúⁿ yā 'úú.
\v 3 Ní apóstoles n'gɛɛtɛ ní canee yiinú yā ndúúcū nduudu chi ngaⁿ'á. Ni saⁿ'ā Tito chi 
saⁿ'ā griego chi canéé sa nduucú, nguɛ́ɛ́ canee chi cuuví circuncidar Tito tan'dúúcā 
chi ngaⁿ'a ley yeⁿ'e 'iiⁿ'yāⁿ Israel s'eeⁿ ti nguɛ́ɛ́ yeⁿ'ē ndaata Israel.
\v 4 Chuū diíⁿ ti naachi nduuvidaama yú chí ndaā n'dé'éí 'iiⁿ'yāⁿ chi diíⁿ yā tan'dúúcā 
chi hermanos yeⁿ'ē yú 'yā, naati nguɛ́ɛ́ 'tíícā. Ní ndaa yā chí n'diichí yā s'uuúⁿ 
caati 'āā cuɛ́ɛ́ diiⁿ yú tan'dúúcā chi ngaⁿ'ā ley yeⁿ'e circuncisión ti s'uūúⁿ 
ní yeⁿ'e Cristo s'uuúⁿ ní diiⁿ yú chi ngaⁿ'a Cristo. Neⁿ'é yā chi diiⁿ yú tan'dúúcā 
chi ngaⁿ'a ley yeⁿ'e Moisés miiⁿ.
\v 5 Nús'uu ní nguɛ́ɛ́ diíⁿ 'nū tan'dúúcā chi 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ neⁿ'é yā yeⁿ'e ley 
yeⁿ'e circuncisión caati neⁿ'é 'nū chi nduudu cuaacu chi 'āā ngaⁿ'á 'nū yeⁿ'e evangelio 
yeⁿ'e Señor Jesucristo, ní 'áámá cūnēe ndúúcū ndís'tiī. 'Tíícā diíⁿ 'nū.
\p
\v 6 Apóstoles n'gɛɛtɛ yeⁿ'e yaācū miiⁿ nguɛ́ɛ́ dɛ'ɛ̄ vɛɛ más cā ca'cueéⁿ 
yā 'úú yeⁿ'ē chi 'úú caaⁿ'máⁿ. 'Áárá chí n'gɛɛtɛ n'dai yā nguɛ́ɛ́ dɛ'ɛ̄ 
vɛɛ tuneeⁿ 'úú ti Ndyuūs neⁿ'e yā nducyaaca 'iiⁿ'yāⁿ 'āā daamá nūuⁿ.
\v 7 Apóstoles n'gɛɛtɛ yeⁿ'é yaācū 'āā deenú yā chi Ndyuūs dicho'ó yā 'úú. 'Úú, Pablo, 
ngaⁿ'á nduudu ngai yeⁿ'e Cristo nanááⁿ 'iiⁿ'yāⁿ chi nguɛ́ɛ́ yeⁿ'e ndaata Israel. 
'Tiicá ntúūⁿ deenú yā chi Ndyuūs dicho'ó yā Pedro chi ngaⁿ'á yā nduudu ngai yeⁿ'e Cristo 
nguaaⁿ 'iiⁿ'yāⁿ yeⁿ'e ndaata Israel.
\v 8 Ti Ndyuūs yeⁿ'ē yú ní nginnee yā Pedro miiⁿ chi ngaⁿ'a nduudu cuaacu yeⁿ'é yā nguaaⁿ 
'iiⁿ'yāⁿ Israel s'eeⁿ chi diíⁿ yā tan'dúúcā chi ngaⁿ'ā ley yeⁿ'ē circuncisión. 
Maaⁿ Señor miiⁿ nginnee yā 'úú chi caaⁿ'máⁿ nduudu yeⁿ'é yā nguaaⁿ 'iiⁿ'yāⁿ 
chi nguɛ́ɛ́ yeⁿ'ē ndaata Israel. Ní nguɛ́ɛ́ vɛ́ɛ́ ley yeⁿ'e circuncisión yeⁿ'é 
yā.
\p
\v 9 Apóstoles n'gɛɛtɛ yeⁿ'e yaācū chi Jacobo ndúúcū Pedro ndúúcū Juan ní deenu ntúuⁿ 
yā chi Ndyuūs din'daacá yā nduucú chi 'úú idiíⁿ ntiiⁿnyuⁿ yeⁿ'e apóstol nguaaⁿ 
'iiⁿ'yāⁿ chi nguɛ́ɛ́ yeⁿ'ē ndaata Israel. Tuu'mi ní sta'á yā tá'ā cuaacú 'nū ní nduuvidaamá 
nduudu yú nanááⁿ Ndyuūs ti 'úú ndúúcū Bernabé ní caaⁿ'máⁿ 'nū nduudu cuaacu yeⁿ'é 
Jesucristo nanááⁿ 'iiⁿ'yāⁿ gentiles ní 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ nanááⁿ 'iiⁿ'yāⁿ 
yeⁿ'e ndaata Israel.
\v 10 Ní ngaⁿ'á yā ngii yā nús'uu chi n'gáácú 'nū yeⁿ'é hermanos chi vɛ́ɛ́ necesidades 
yeⁿ'é yā. 'Úú ntúūⁿ ní ngaⁿ'á, 'tíícā.
\s Pablo caⁿ'a chɛɛchi yā ndúúcū Pedro
\p
\v 11 Ndaá 'nū na yáāⁿ Antioquía ní taachí ndaa Pedro miiⁿ na yáāⁿ Antioquía 'úú ní 
caⁿ'a chɛɛ̄chí ndúúcu sa yáávēnaaⁿ sa nanááⁿ 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ ti Pedro 
miiⁿ nguɛ́ɛ́ idiiⁿ sa tan'dúúcā chi deenu sa chi canee chi diiⁿ sa.
\v 12 Ti taachi 'āā cuɛ́ɛ́ ndaa saⁿ'ā s'eeⁿ chi dichó'ó Jacobo yeⁿ'ē yáāⁿ Jerusalén, 
Pedro miiⁿ ní che'é sa ndúúcū 'iiⁿ'yāⁿ gentiles chi hermanos yeⁿ'e yú. Ní taachi 
ndaa saⁿ'ā s'eeⁿ tuu'mi 'āā ntɛ́ɛ́ che'e sa ndúúcū 'iiⁿ'yāⁿ gentiles chi hermanos 
yeⁿ'e yú ti 'va'a sá yeⁿ'ē 'iiⁿ'yāⁿ yeⁿ'ē sa chi yeⁿ'ē ndaata Israel chi diíⁿ 
yā tan'dúúcā chi ngaⁿ'a ley yeⁿ'e circuncisión.
\v 13 Ni tanáⁿ'ā hermanos chi yeⁿ'ē ndaata Israel diíⁿ yā tan'dúúcā chi ídiiⁿ Pedro 
miiⁿ. 'Tiicá ntúūⁿ Bernabé diíⁿ yā chi maaⁿ ní 'āā ntɛ́ɛ́ che'é yā ndúúcū 
'iiⁿ'yāⁿ gentiles. 'Tiicā nducyaacá yā diíⁿ yā 'áárá chi deenú yā chi n'daacā 
chi che'é yā ndúúcū 'iiⁿ'yāⁿ gentiles.
\v 14 Taachi n'diichí chi 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ nguɛ́ɛ́ din'daacá yā ti nguɛ́ɛ́ che'é yā 
ndúúcū 'iiⁿ'yāⁿ gentiles chi hermanos yeⁿ'e yú tan'dúúcā chi ngaⁿ'a nduudu cuaacu 
yeⁿ'e Cristo, tuu'mi ní 'úú Pablo caⁿ'á chīi Pedro miiⁿ nanááⁿ nducyaaca yā 'túúcā: 
Díí chi saⁿ'ā Israel, díí chí maaⁿ ní nguɛ́ɛ́ diiⁿ di tan'dúúcā chi ngaⁿ'a 
ley yeⁿ'e Israel ti maaⁿ ní i'téénu di Cristo, táácā cúúví chí nguɛ́ɛ́ che'e 
di ndúúcū hermanos yeⁿ'e yú chi 'iiⁿ'yāⁿ gentiles ní diiⁿ di chi 'iiⁿ'yāⁿ 
s'eeⁿ nadacadíínuuⁿ yā chi cánéé chí diíⁿ yā tan'dúúcā chi ngaⁿ'a ley yeⁿ'e 
'iiⁿ'yāⁿ Israel chi judíos.
\s 'Iiⁿ'yāⁿ Israel s'eeⁿ dáámá yā ndúúcū tanáⁿ'ā 'iiⁿ'yāⁿ yeⁿ'e iⁿ'yeeⁿdí 
'cūū nánguaⁿ'ai yā caavā chi i'téénu yā Jesucristo
\p
\v 15 Ní s'uuúⁿ ní 'iiⁿ'yāⁿ Israel s'uuúⁿ ti 'tíícā ch'ɛɛtiyáaⁿ yú ní nguɛ́ɛ́ 
diiⁿ nuuⁿndí yú daama tan'dúúcā chi diiⁿ tanáⁿ'ā 'iiⁿ'yāⁿ gentiles chi nguɛɛ 
yeⁿ'e ndaata yeⁿ'e yú.
\v 16 Ní s'uuúⁿ chi 'iiⁿ'yāⁿ Israel deenu yú chi Ndyuūs nguɛ́ɛ́ nadach'ɛɛcú yā nuuⁿndi 
yeⁿ'e yú ti idiiⁿ yú dámaaⁿ chi ngaⁿ'a ley yeⁿ'e yú. 'Tiicá ntúūⁿ Ndyuūs nguɛ́ɛ́ 
nadach'ɛɛcú yā nuuⁿndi yeⁿ'e nducyaaca 'iiⁿ'yāⁿ yeⁿ'e iⁿ'yeeⁿdí 'cūū ti diíⁿ 
yā dámaāⁿ tan'dúúcā chi ngaⁿ'a ley yeⁿ'e Moisés. Ndyuūs nadach'ɛɛcú yā nuuⁿndi 
yeⁿ'e 'iiⁿ'yāⁿ chi i'téénu yā Jesucristo. Cáávā chuū s'uuúⁿ ní i'teenu yú Jesucristo 
ní Ndyuūs nadach'ɛɛcú yā nuuⁿndi yeⁿ'e yú. Ti cucáávā ley yeⁿ'e yú mar 'áámá 'iiⁿ'yāⁿ 
chi diíⁿ yā chi ngaⁿ'a ley miiⁿ cuuví yā perdonado, ti nguɛ́ɛ́ nadach'ɛɛcú ley 
miiⁿ nuuⁿndi yeⁿ'é yā.
\p
\v 17 S'uūuⁿ ní i'téénu yú Jesucristo chi Jesucristo miiⁿ nadach'ɛɛcú yā nuuⁿndi yeⁿ'e 
yú. 'Tíícā s'uūuⁿ ní ch'iⁿ'i yú chi dinuuⁿndi yú tan'dúúcā tanáⁿ'ā 'iiⁿ'yāⁿ 
yeⁿ'e iⁿ'yeeⁿdí 'cūū. Maaⁿ ní, ¿'áá cuaacu chi Cristo nginneé yā s'uūuⁿ ti idinuuⁿndi 
yú? Nguɛ́ɛ́ 'tíícā.
\v 18 Nduuti chi s'uuúⁿ nadi'tuuvi yú 'áámá cosa chi ley yeⁿ'e yú ní 'cuiinuu ní nadin'dái ntuūⁿ yú 
ley miiⁿ chi n'giindiveeⁿ yú yeⁿ'ē, tuu'mi ní dinuuⁿndi yú.
\v 19 Vmnááⁿ vmnaaⁿ idiiⁿ yú tan'dúúcā chi ngaⁿ'a ley yeⁿ'ē yú naati nguɛ́ɛ́ 
ngii idiiⁿ yú nducuéⁿ'ē yeⁿ'ē. Ní ley miiⁿ diiⁿ condenar s'uuúⁿ. Ní canee yú tan'dúúcā 
'iiⁿ'yāⁿ chi 'āā vi'í cā yeⁿ'ē ley yeⁿ'e yú. Cáávā chuū ní maaⁿ ní ch'ɛɛtinée 
yú tan'dúúcā chi neⁿ'e Ndyuūs. Ní Ndyuūs nadach'ɛɛcú yā yeⁿ'ē yú yeⁿ'e nuūⁿndī 
yeⁿ'e yú. Ní cáávā chuū cunduuchi yú cueⁿ'e daāⁿmaⁿ.
\v 20 Taachi ca'neeⁿnga'á yā Cristo, tuu'mi ní cánéé tan'dúúcā chi 'úú ntúūⁿ ca'neeⁿnga'á 
nduucú yā. Maaⁿ ní nguɛ́ɛ́ idiíⁿ tan'dúúcā chi 'úú neⁿ'é ti idiíⁿ chiiⁿ 
chi neⁿ'é Jesucristo ti Jesucristo chi daiya Dendyuūs canée yā na staava yeⁿ'é. Ní maaⁿ 
ní 'úú canduuchí ti i'teenú Daiyá Ndyuūs miiⁿ. Cristo miiⁿ dinéⁿ'e yā 'úú ní ca'a 
maáⁿ yā vida yeⁿ'e maáⁿ yā ní ch'īi yā caavā 'úú.
\v 21 'Uú nguɛ́ɛ́ cuta'á vaadī n'dai yeⁿ'e Ndyuūs tan'dúúcā 'áámá cosa chiduuchi. Nduuti chi ley 
miiⁿ cuuví nach'ɛɛcú nuuⁿndi yeⁿ'e yú tuu'mi ní nguɛ́ɛ́ ch'iī Cristo cucáávā s'uuúⁿ.
\c 3
\s 
¿'Áá i'teenu yú ley miiⁿ o i'teenu yú Cristo?
\p
\v 1 Ndís'tiī 'iiⁿ'yāⁿ yeⁿ'e yáⁿ'āa Galacia, dɛ'ɛ̄ chúúcā chɛɛchi tiíⁿ nī. 
¿Dú'ú chi nche'ei ndís'tiī chi maaⁿ ní nguɛ́ɛ́ n'giindiveéⁿ nī nduudu cuaacu? Ngaⁿ'á 
nduudu cuaacu nanááⁿ ndís'tiī ní ndís'tiī déénu nī chi iiⁿ'yāⁿ chi'neeⁿnga'á yā 
Jesucristo na cruz cucáávā nuuⁿndi yeⁿ'e nducyaaca 'iiⁿ'yāⁿ.
\v 2 Chuū neⁿ'é chi 'cuuvi nī 'úú: ¿'Áá sta'á nī Espíritu N'dai yeⁿ'é Ndyuūs cucáávā chi diíⁿ 
nī tan'dúúcā chi ngaⁿ'ā ley yeⁿ'é Moisés, o cucáávā chi n'giindiveéⁿ nī nduudu 
cuaacu yeⁿ'é Ndyuūs ní i'téénu nī?
\v 3 ¿Dɛ'ɛ̄ chúúcā chɛɛchi tiíⁿ nī? 'Āā i'téénu nī nduudu yeⁿ'é Ndyuūs ni sta'á nī Espíritu 
N'dai yeⁿ'é Ndyuūs. Maaⁿ ní neⁿ'é nī ndúúcū fuerzas yeⁿ'e maáⁿ nī diíⁿ nī 
tan'dúúcā chi ngaⁿ'a ley caati Ndyuūs cuuvi n'diichí yā chi n'daacā idiíⁿ nī.
\v 4 'Āā ch'eenu taaví nī chiī cucáávā chi i'téénu nī Cristo. Maaⁿ ní chuū nguɛ́ɛ́ dichíí'vɛ̄ 
ndís'tiī, nduuti chi nadacadaamí nī yeⁿ'e yā. 'Āā deenú chi dichíí'vɛ̄ ndís'tiī nduuti 
chi 'cuɛɛtinée nī ndúúcū Cristo.
\v 5 Ndyuūs tee yā ndís'tiī Espíritu N'dai yeⁿ'é Ndyuūs ní diíⁿ yā vaadī n'giinu nguaaⁿ ndís'tiī. 
¿'Áá diíⁿ Ndyuūs chuū caati ndís'tiī 'āā diíⁿ nī tan'duucā chi ngaⁿ'a ley? Nguɛɛ 'tíícā. 
Ndyuūs diíⁿ yā vaadī n'giinu nguaaⁿ ndís'tiī caati i'téénu nī nduudu cuaacu yeⁿ'é yā.
\p
\v 6 Ndii cuááⁿ vmnaaⁿ nduudu yeⁿ'é Ndyuūs ngaⁿ'a yeⁿ'e Abraham chi 'āā n'dii. Abraham chi'téénu 
yā Ndyuūs ní Ndyuūs diiⁿ cuenta yā chi'téénu Abraham ní nadach'ɛɛcú yā nuuⁿndi yeⁿ'é 
yā.
\v 7 Cáávā chuū deenu nī chi 'iiⁿ'yāⁿ chi i'téénu yā nduudu yeⁿ'é Ndyuūs, cuaacu nííⁿnyúⁿ 
ní yeⁿ'e ndaata Abraham, caati i'téénu yā tan'dúúcā chi'téénu Abraham miiⁿ.
\v 8 Ndii cuaaⁿ vmnaaⁿ canéé nguūⁿ na libro yeⁿ'e Ndyuūs chi Ndyuūs caⁿ'á yā nadach'ɛɛcú 
yā nuuⁿndi yeⁿ'e 'iiⁿ'yāⁿ gentiles chi nguɛ́ɛ́ yeⁿ'e ndaata Abraham o Israel nduuti 
chi i'téénu yā Ndyuūs. Chuū Ndyuūs ngaⁿ'á yā ngii yā Abraham ndii tiempo chi 'āā chó'ōo, 
vmnaaⁿ chi diíⁿ yā. 'Tíícā ngaⁿ'a Ndyuūs ndúúcū Abraham: 'Úú caaⁿ'máⁿ chi 
di'viicú 'iiⁿ'yāⁿ yeⁿ'e nuuⁿmáⁿ íⁿ'yeēⁿdī nduuti chi cu'téénu yā 'úú tan'dúúcā 
chi díí i'téénu di 'úú.
\v 9 Tan'dúúcā Abraham chi'téénu yā Ndyuūs ní Ndyuūs ca'a yā Abraham vaadī n'dai yeⁿ'é yā 
ní 'tiicá ntúūⁿ Ndyuūs ca'a yā vaadī n'dai yeⁿ'é yā nducyáácá 'iiⁿ'yāⁿ chi cu'téénu 
yā Ndyuūs.
\p
\v 10 Nducyáácá 'iiⁿ'yāⁿ chi nadacadíínuuⁿ yā na staava yeⁿ'e yā chi Ndyuūs nadach'ɛɛcú 
yā nuuⁿndi yeⁿ'e yā ti diíⁿ yā tan'dúúcā chi ngaⁿ'a ley miiⁿ 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ 
nan'dai yā ní cánéé yā condenado, ti mar 'áámá 'iiⁿ'yāⁿ cuuvi diíⁿ yā nducuéⁿ'ē 
chi ngaⁿ'a ley miiⁿ. Canéé nguūⁿ ndii cuááⁿ vmnaaⁿ na libro yeⁿ'é Ndyuūs 'tiicā: 
'Iiⁿ'yāⁿ chi nguɛ́ɛ́ diíⁿ yā tanducuéⁿ'ē chi canéé nguūⁿ na ley yeⁿ'e Moisés 
chii yā condenado.
\v 11 S'uuúⁿ ní deenu yú chi Ndyuūs nguɛ́ɛ́ nadach'ɛɛcú yā nuuⁿndi yeⁿ'é 'iiⁿ'yāⁿ 
caava chi diiⁿ yā chi ngaⁿ'a ley ti 'tíícā canéé nguūⁿ na libro yeⁿ'é Ndyuūs: Ndyuūs 
nadach'ɛɛcú yā nuuⁿndi yeⁿ'é 'iiⁿ'yāⁿ chi i'téénu yā ní ca'a yā 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ 
vida cueⁿ'e daāⁿmaⁿ.
\v 12 Ní ley yeⁿ'e Moisés miiⁿ ní nguɛ́ɛ́ ngaⁿ'a chi 'iiⁿ'yāⁿ cu'téénu yā Jesucristo 
caati 'tíícā canéé nguūⁿ na libro yeⁿ'e Dendyuūs ndii cuááⁿ vmnaaⁿ: 'Iiⁿ'yāⁿ 
chi diiⁿ tanducuéⁿ'ē dendu'ū chi ngaⁿ'a ley miiⁿ 'cuɛɛtinée yā ndúúcū vida cueⁿ'e 
daāⁿmaⁿ.
\p
\v 13 Cucáávā ley miiⁿ deenu yú chi diiⁿ yú nuuⁿndi ní canee yú condenado. Ní nguɛ́ɛ́ 
canee yú condenado cáávā ley miiⁿ ti Jesucristo diíⁿ yā tan'dúúcā chí caneé 
yā condenado. Ní sta'á yā lugar yeⁿ'e nducyaaca 'iiⁿ'yāⁿ chi vɛ́ɛ́ nuuⁿndi yeⁿ'é 
yā ní can'diīcú yā na cruz. 'Tíícā canéé nguūⁿ na libro yeⁿ'é Ndyuūs: Condenado taanduvɛ́ɛ́ 
'iiⁿ'yāⁿ chi ch'iī tí can'diīcú yā na 'áámá yáⁿ'á.
\v 14 Chuū chí chiī. Maaⁿ níícú 'iiⁿ'yāⁿ gentiles cuuvi diiⁿ yā recibir vaadī n'dai 
yeⁿ'é Dendyuūs tan'dúúcā Ndyuūs caⁿ'a yā ndúúcū Abraham, ni chi ca'a yā nducyaaca 
'iiⁿ'yāⁿ gentiles chi i'téénu yā Jesucristo. 'Íícú s'uuúⁿ ndúúcū 'iiⁿ'yāⁿ gentiles 
chi i'teenu yú Jesucristo cuta'a yú Espíritu N'dai yeⁿ'e Ndyuūs chi Ndyuūs caⁿ'a yā chi ca'a yā 
'iiⁿ'yāⁿ.
\s Ley yeⁿ'e Moisés ndúúcū compromiso chi Ndyuūs ca'a yā
\p
\v 15 Ndís'tiī hermanos yeⁿ'é, n'diichí nī tan'dúúcā 'aama ejemplo yeⁿ'e 'iiⁿ'yāⁿ yeⁿ'e 
iⁿ'yeeⁿdí 'cūū tan'dúúcā chí idiiⁿ yā taachi vɛ́ɛ́ papel chí cuaacu yeⁿ'ē 
'áámá compromiso yeⁿ'é yā. Canee ngiinú yā ní dinguúⁿ yā 'aama papel chí cuaacu. Maaⁿ 
ní chi canéé nguūⁿ ní cuaacu chí mar 'áámá 'iiⁿ'yāⁿ nguɛɛ nadivíi yā ndíí 
nguɛ́ɛ́ ndúú ííntiinee ra yā chiiⁿ chi canéé nguūⁿ.
\v 16 'Tiicá ntúūⁿ, Ndyuūs ndii vmnááⁿ vmnaaⁿ ca'a yā promesa Abraham ndúúcū nducyaaca 
'iiⁿ'yāⁿ ndaata yeⁿ'e yā chí cuchiī cuayiivi. Canéé nguūⁿ na libro yeⁿ'e Ndyuūs 
'tíícā: Nguɛ́ɛ́ ngaⁿ'a yeⁿ'ē ndaata chi n'deee n'dáí yeⁿ'e Abraham tan'dúúcā 
chi 'yaaⁿ yā ti ngaⁿ'a tan'dúúcā chi yeⁿ'e 'aama 'iiⁿ'yāⁿ yeⁿ'e Abraham ní 'iiⁿ'yāⁿ 
miiⁿ chí Jesucristo.
\v 17 Chuū ngaⁿ'á cuaacu yeⁿ'e compromiso chi idi'cuaacú yā cáávā Cristo: Ndyuūs diíⁿ yā 
'áámá compromiso ndúúcū Abraham chi canéé nguūⁿ. Cho'ōo cuūuⁿ ciento canee ndiicú 
ndííchí nduuyū ní Ndyuūs ca'a yā ley Moisés. Ley miiⁿ nguɛ́ɛ́ cuuví divíī 'aama lado 
compromiso yeⁿ'e Ndyuūs chi ca'a yā vmnááⁿ vmnaaⁿ ní diiⁿ chi nguɛ́ɛ́ dichíí'vɛ̄ 
compromiso yeⁿ'é yā.
\v 18 Ndúúti chi Ndyuūs tée yā chi cuuvi yeⁿ'ē yú cáávā chi diiⁿ yú tan'dúúcā chí ngaⁿ'a 
ley miiⁿ tuu'mi ní 'āā ntɛ́ɛ́ tée yā chi cuuvi yeⁿ'ē yú cáávā compromiso. Ndyuūs 
ca'a yā Abraham chi cuuvi yeⁿ'é yā cáávā compromiso chi diíⁿ yā ndúúcu yā.
\p
\v 19 ¿Dɛ'ɛ̄ dichíí'vɛ̄ ley tuu'mi? Ndyuūs ca'a yā 'iiⁿ'yāⁿ ley miiⁿ chi cuuvi deenu yú chi vɛ́ɛ́ 
nuuⁿndi yeⁿ'e yú. Ní ley miiⁿ canee ndii tiempo chí ndaā Cristo Daiya Dendyuūs iⁿ'yeeⁿdí 
'cūū. Cristo miiⁿ 'iiⁿ'yāⁿ yeⁿ'e compromiso chi Ndyuūs caⁿ'a yā chi ca'a yā. Ndyuūs 
dichó'o yā ángeles chí ca'a yā ley Moisés. Moisés miiⁿ ní saⁿ'ā chi canee naavtaⁿ'ā 
yeⁿ'é 'iiⁿ'yāⁿ ndúúcū Ndyuūs.
\v 20 Taachi Ndyuūs ca'á yā compromiso ndúúcū Abraham, nguɛ́ɛ́ cānee 'aama saⁿ'ā naavtaⁿ'ā 
yeⁿ'é yā ndúúcū Abraham, nguɛ́ɛ́ ti tan'dúúcā Moisés miiⁿ.
\s Yeⁿ'e chi diiⁿ ley yeⁿ'e Moisés
\p
\v 21 ¿'Áá ley miiⁿ contra compromiso yeⁿ'e Dendyuūs? Nguɛɛ 'tíícā. Nduuti chi Ndyuūs cuuvi ca'a yā 
'áámá ley chí cuuví ca'a vida cueⁿ'e daāⁿmaⁿ 'iiⁿ'yāⁿ, tuu'mi ní 'āā ntɛ́ɛ́ vɛɛ 
nuuⁿndi yeⁿ'é 'iiⁿ'yāⁿ caavā ley miiⁿ.
\v 22 Naati canéé nguūⁿ na libro yeⁿ'é Ndyuūs chi nducyáácá 'iiⁿ'yāⁿ vɛ́ɛ́ nuuⁿndi 
yeⁿ'e yā ti nguɛ́ɛ́ diíⁿ yā cumplir ley miiⁿ. Cáávā chuū canéé chí i'téénu 
yú Jesucristo ní Ndyuūs cuuvi tée yā s'uuúⁿ vida cueⁿ'e daāⁿmaⁿ cucáávā compromiso 
miiⁿ.
\p
\v 23 Taachi 'āā cuɛ́ɛ́ ndaā Jesucristo caavā chi cuuvi cu'téénu yú Jesucristo, tuu'mi ní ch'ɛɛtinée 
yú maaⁿ poder yeⁿ'e ley. 'Tíícā ch'ɛɛtinée yú ndíí tiempo chi Ndyuūs dichó'o yā 
Jesucristo na iⁿ'yeeⁿdí 'cūū ní 'íícú cuuvi cu'téénu yú Jesucristo.
\v 24 Ley miiⁿ canee tan'dúúcā criada yeⁿ'e s'uuúⁿ chí diiiⁿ cuidado s'uuúⁿ ndíí tiempo 
chi ndaā Cristo. Maaⁿ ní cucáávā chi i'téénu yú Jesucristo tuu'mi ní Ndyuūs nadich'ɛɛcú 
yā nuuⁿndi yeⁿ'e yú.
\v 25 Ní taachi ndaā Jesucristo miiⁿ ní i'teenu yú 'yā, nguɛ́ɛ́ canee yú maaⁿ poder yeⁿ'e 
ley miiⁿ chi ley miiⁿ nguɛ́ɛ́ diiiⁿ cuidado s'uuúⁿ.
\p
\v 26 Maaⁿ ní nducyaaca yú ní daiya Dendyuūs s'uuúⁿ caavā chi i'teenu yú Jesucristo.
\v 27 Caati nducyaaca yú chí chɛɛdínuūⁿnī ti i'teenu yú Jesucristo, s'uuúⁿ ní canee yú tan'dúúcā 
chi vɛ́ɛ́ vestido ngai yeⁿ'ē yú ní canee yú tan'dúúcā Jesucristo ti yeⁿ'é yā 
s'uuúⁿ. 'Tíícā s'uuúⁿ.
\v 28 Maaⁿ ní nguɛ́ɛ́ dɛ'ɛ̄ vɛɛ ndíí nduuti chi s'uuúⁿ ní 'iiⁿ'yāⁿ yeⁿ'e ndaata 
Israel, o 'iiⁿ'yāⁿ yeⁿ'e ndaata griego, o criada chi yeⁿ'ē 'áámá patrón, o 'iiⁿ'yāⁿ 
chi libre yā, o saⁿ'ā o n'daataá ti nducyaaca s'uuúⁿ ní tan'dúúcā 'áámá s'uuúⁿ nūuⁿ 
cucáávā chi i'teenu yú Jesucristo ní yeⁿ'é Cristo s'uuúⁿ.
\v 29 Ndúúti chi s'uuúⁿ ní yeⁿ'ē Cristo s'uuúⁿ tuu'mi ní s'uuúⁿ ní yeⁿ'e ndaata Abraham s'uuúⁿ, 
ní vɛ́ɛ́ chi cuuvi yeⁿ'e yú yeⁿ'ē compromiso ti 'tíícā Ndyuūs caⁿ'a yā ndúúcū 
Abraham chi tée yā s'uuúⁿ.
\c 4
\p
\v 1 Maaⁿ ní neⁿ'é caaⁿ'máⁿ chuū ndís'tiī yeⁿ'e 'áámá saⁿ'ā n'gaiyáā chi vɛ́ɛ́ 
chi cuuvi yeⁿ'e sa. Taachi saⁿ'ā 'lííⁿ sa canee sa tan'dúúcā 'aama mozo ni idiiⁿ sa chiiⁿ 
chi ngaⁿ'ā 'iiⁿ'yāⁿ chi ch'ɛɛtinée yā ná vaacu sa. 'Áárá chí vɛɛ chi cuuvi yeⁿ'e 
sa nducuéⁿ'ē.
\v 2 Saⁿ'ā 'lííⁿ sa canee sa ndúúcū 'iiⁿ'yāⁿ chí diiⁿ cuidado yeⁿ'ē sa ní ndúúcū 
'iiⁿ'yāⁿ chí ngaⁿ'a ntiiⁿnyuⁿ yeⁿ'e nducuéⁿ'ē chi yeⁿ'ē sa. 'Tíícā canee 
sa ndii tiempo chi ngaⁿ'ā chiida sa ní vɛ́ɛ́ nduuyu yeⁿ'ē sa. Tuu'mi ní 'iiⁿ'yāⁿ ca'a 
yā nducuéⁿ'ē chi cuuvi yeⁿ'ē sa.
\v 3 'Tiicá ntúūⁿ s'uuúⁿ Taachi nguɛ́ɛ́ deenu yú yeⁿ'e Cristo, tuu'mí ní canee yú tan'dúúcā 
n'gaiyáā yú chí nguɛ́ɛ́ iincheenaaⁿ yú. Ní canee yú maaⁿ poder yeⁿ'e ley yeⁿ'e 
yú ní diiⁿ yú chi ngaⁿ'ā ley yeⁿ'e yú ndúúcū costumbre yeⁿ'e yú.
\v 4 Taachi snuūⁿ ca'ā nguuvi miiⁿ Ndyuūs dichó'o yā Daiya yā iⁿ'yeeⁿdí 'cūū. Ní ch'iindiyáaⁿ 
yā yeⁿ'ē 'áámá n'daataá chi yeⁿ'ē ndaata Israel, yeⁿ'é 'iiⁿ'yāⁿ chi diíⁿ 
yā chí ngaⁿ'a ley yeⁿ'e Moisés.
\v 5 Ní saⁿ'ā miiⁿ ní ndaā sa ní nadanguáⁿ'ai sa s'uuúⁿ chí 'iiⁿ'yāⁿ Israel s'eeⁿ 
chi snée yú ndúúcū ley yeⁿ'é Ndyuūs ndúúcū 'iiⁿ'yāⁿ gentiles ndúúcū costumbres 
yeⁿ'é yā, 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ chi nguɛ́ɛ́ yeⁿ'ē ndaata Israel, níícú nducyaaca 
yú cuuvi daiya sa s'uuúⁿ.
\p
\v 6 Maaⁿ ní nducyaaca s'uuúⁿ ní daiya Ndyuūs s'uuúⁿ. Ní Ndyuūs dicho'ó yā Espíritu yeⁿ'ē Daiya 
yā chi Cristo na staava yeⁿ'e yú. Espíritu miiⁿ chííⁿ chí diiⁿ chi cuuvi caaⁿ'maⁿ 
yú 'tíícā: N'diī Ndyuūs Chiidá.
\v 7 Maaⁿ ní s'uuúⁿ nguɛ́ɛ́ tan'dúúcā mozos s'uuúⁿ ti daiyá Dendyuūs s'uuúⁿ. Ní ndúúti 
chi daiyá yā s'uuúⁿ tuu'mí Ndyuūs caⁿ'a yā ca'a yā s'uuúⁿ chi cuuvi yeⁿ'e yú tan'dúúcā chi 
ngaⁿ'a yā ti i'teenu yú Cristo.
\s Pablo idiíⁿ yā cuidado yeⁿ'e 'iiⁿ'yāⁿ chi i'téénu Jesucristo
\p
\v 8 Vmnááⁿ vmnaaⁿ taachi nguɛɛ n'diichí nī Ndyuūs, ndís'tiī chi nguɛ́ɛ́ yeⁿ'ē 
'iiⁿ'yāⁿ yeⁿ'e ndaata Israel diíⁿ nī ntiiⁿnyuⁿ caavā ídolos chi nguɛ́ɛ́ 
dendyuūs s'eeⁿ.
\v 9 Maaⁿ ní chi n'diichí nī Ndyuūs o más cā n'daacā chi caaⁿ'máⁿ chi Ndyuūs chi n'diichí 
yā ndis'tiī chi yeⁿ'é yā taacā chi maaⁿ ní nguɛɛcúndii ntúuⁿ nī ní neⁿ'é 
nī diíⁿ nī dendú'ū cosas chi nguɛ́ɛ́ cuuvi nanguaⁿ'ai yú. Dɛ́'ɛ̄ cuuvi chi neⁿ'é 
nī cunée nī tan'duucā 'áámá mozo yeⁿ'ē cosas chi 'tíícā.
\v 10 Ndís'tiī ní di'viicú nī nguuvi s'eeⁿ, ndúúcū 'iiyū, ndúúcū tiempo, ndúúcū nduūyū 
ti neⁿ'é nī caⁿ'á nī favor yeⁿ'é Ndyuūs.
\v 11 Ndís'tiī hermanos yeⁿ'é, 'va'á yeⁿ'e ndís'tiī ti nguɛ́ɛ́ dichíí'vɛ̄ nduudu cuaacu chi 
ngaⁿ'á nguaaⁿ ndís'tiī.
\p
\v 12 Ndís'tiī hermanos yeⁿ'é di'cuiitú nī chi diíⁿ nī tan'dúúcā chi 'úú idiíⁿ, ní 
divíi nī yeⁿ'e ley ti 'úú divií yeⁿ'e ley miiⁿ ti neⁿ'é diíⁿ tan'dúúcā ndís'tiī 
chi nguɛ́ɛ́ deenú nī ley. Taachí ngaⁿ'á nduudu cuaacu nguaaⁿ ndís'tiī, ndís'tiī ní 
din'dái nī nduucú.
\v 13 Ndís'tiī deenu nī chi vmnááⁿ vmnaaⁿ chi'cueéⁿ ndís'tiī nduudu yeⁿ'é Ndyuūs ní ngíítā 
'úú.
\v 14 Ndís'tiī nguɛ́ɛ́ taanduvɛ́ɛ́ diíⁿ nī nduucú chi nguɛ́ɛ́ neⁿ'é nī 'úú cáávā 
ca'ai chi canuuⁿ 'úú chi idiíⁿ sufrir. Ní 'cuuⁿ nī 'úú ní sta'a nī 'úú tan'dúúcā chi 'úú 
'áámá ángel yeⁿ'é Dendyuūs chi ndaā nanááⁿ ndís'tiī. Ní sta'á nī 'úú tan'dúúcā 
chi 'úú ní Cristo 'úú.
\v 15 ¿Dɛ'ɛ̄ cuuvi chi maaⁿ ní nguɛ́ɛ́ yeenú nī nduucú ní nguɛ́ɛ́ neⁿ'é nī 'úú? 'Úú 
ngaⁿ'á nduudu cuaacu chi vmnááⁿ vmnaaⁿ neⁿ'é nī 'úú ti nduuti chí cuuvi tun'dáa nī nduutinaáⁿ 
nī maáⁿ nī chi tée nī 'úú.
\v 16 Maaⁿ ní 'áá enemigo yeⁿ'é nī 'úú ti ngii chɛɛchí ndís'tiī nduudu cuaacu.
\p
\v 17 Vɛ́ɛ́ 'iiⁿ'yāⁿ chi ndaā nguaaⁿ ndís'tiī chi ngaⁿ'á yā chi neⁿ'é yā ndís'tiī 
naati nguɛɛ n'daacā idiíⁿ yā. Neⁿ'é yā chi ndaacadáámí ndís'tiī yeⁿ'ē nduudu 
cuaacu ní 'caandiveéⁿ nī yeⁿ'e 'iiⁿ'yāⁿ.
\v 18 N'dáácā chi 'iiⁿ'yāⁿ ngaⁿ'a yā chi neⁿ'e yā ndís'tiī nduuti chi diíⁿ yā chi n'daacā 
ndúúcu nī. Ní 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ ní diíⁿ yā 'túúcā nguɛ́ɛ́ dámaāⁿ taachi 
'úú caneé nguaaⁿ ndís'tiī.
\v 19 Ndís'tiī hermanos yeⁿ'é, ndís'tiī tan'dúúcā daiyá 'tíícā ndís'tiī. Ti taachi ngaⁿ'á 
nduudu cuaacu nanááⁿ ndís'tiī, 'úú diíⁿ sufrir tan'dúúcā 'aama n'daataa diiⁿ tá sufrir 
taachi ch'iindiyaāⁿ dacuá'āa. 'Tíícā idiíⁿ ndii tiempo chi i'téénu nī Jesucristo 
ní yeⁿ'é yā ndís'tiī. 'Tíícā idiíⁿ sufrir taama vmnéⁿ'ēe ti neⁿ'é chi ndís'tiī 
ch'iⁿ'í nī chi cuaacu nííⁿnyúⁿ i'téénu nī Cristo.
\v 20 Maaⁿ ní neⁿ'é cuneé ndúúcū ndís'tiī ní cunneé ndís'tiī ti nguɛ́ɛ́ deenú 
táácā cuuvi diíⁿ nduucú ndís'tiī taachi yaⁿ'áí caneé yeⁿ'e nī.
\s 'Áámá ejemplo chi historia yeⁿ'ē n'daataa Agar ndúúcū n'daataa Sara
\p
\v 21 Ndís'tiī chi neⁿ'é nī canée nī ndúúcū ley yeⁿ'e Moisés, 'cuuvi nī 'úú: ¿'Áá nguɛ́ɛ́ 
déénu nī chi ngaⁿ'a ley miiⁿ?
\v 22 Canéé nguūⁿ na libro yeⁿ'é Ndyuūs chi Abraham ní vɛ́ɛ́ 'uūvī daiya yā. 'Aama daiya 
yā ní yeⁿ'e táⁿ'ā chi canéé caadi 'iīyū. Ní táámá daiya yā ní yeⁿ'ē n'daataa 
yeⁿ'e yā chi nguɛ́ɛ́ criada.
\v 23 Daiya yā chi yeⁿ'e táⁿ'ā chi canéé caadi 'iiyū ch'iindiyaāⁿ sa ti Abraham neⁿ'e 
yā daiya yā. Naati táámá daiya táámá n'daataá chi n'daataá yeⁿ'é yā, ch'iindiyaāⁿ 
sa cucáávā compromiso chi diíⁿ Ndyuūs. Ni maaⁿ níícú chiī compromiso chí caⁿ'a 
Ndyuūs chí ca'a yā daiya Abraham.
\v 24 Chuū ní 'áámá historia ní 'áámá comparación yeⁿ'e táⁿ'ā criada miiⁿ ndúúcū 
táⁿ'ā chi n'daataá yeⁿ'e Abraham. Ndyuūs diíⁿ yā contratar cucáávā nduu 'uuvi cosas chi 
Ndyuūs cānee yiinú yā chi diiⁿ yā. Táⁿ'ā criada miiⁿ ní nguuvi tá Agar ní 'áámá 
seña tan'dúúcā chi Ndyuūs cānee yiinú yā ní ca'a yā ley Moisés miiⁿ na 'cuɛɛti Sinaí. 
Nducyaaca 'iiⁿ'yāⁿ chi caneé yā maaⁿ poder yeⁿ'e ley miiⁿ tan'dúúcā criada yeⁿ'e 
ley 'tííca yā. Ní tan'dúúcā criada Agar ndúúcū daiyá yā canéé caadi 'iiyu, 'tííca 
yā.
\v 25 Ndyuūs ch'iⁿ'í yā s'uuúⁿ chi Agar miiⁿ ní 'áámá seña tan'dúúcā chi 'cuɛɛti Sinaí 
na yáⁿ'āa Arabia 'tííca yā. 'Tiicá ntúūⁿ táámá seña tan'dúúcā 'iiⁿ'yāⁿ 
Israel s'eeⁿ chi ye'e yáāⁿ Jerusalén ti 'iiⁿ'yāⁿ yeⁿ'e yáāⁿ Jerusalén miiⁿ 
canée yā maaⁿ poder yeⁿ'e ley yeⁿ'e Moisés. Ní canée yā tan'dúúcā criados yeⁿ'ē 
ley miiⁿ.
\v 26 Naati Ndyuūs ch'iⁿ'í yā s'uuúⁿ chi n'daataá chi nguuvi Sara chi nguɛ́ɛ́ criada ní 'áámá 
seña tan'dúúcā chi yáāⁿ Jerusalén chí ngai chí canee na va'ai chɛɛti nguuvi. Ní yáāⁿ 
yeⁿ'e nducyaaca yú chi i'teenu yú Jesucristo.
\v 27 Canéé nguūⁿ ndii cuááⁿ vmnaaⁿ na nduudu yeⁿ'é Ndyuūs, 'tiicā:
\q Ndís'tiī n'daata s'eeⁿ chi nguɛ́ɛ́ chiīndī daiyá nī cuuvi yeenu taaví nī. Ní 'cuai nī 
ní caaⁿ'máⁿ nī ndúúcū vaadī yeenú 'aara chi nguɛ́ɛ́ vɛ́ɛ́ daiya nī. Ti 
ndís'tiī chi libre chi nguɛ́ɛ́ daiyá nī cuuvi más ca daiyá nī nguɛ́ɛ́ ti n'daataá 
criada chi vɛ́ɛ́ daiyá yā yeⁿ'e isaⁿ'ā yeⁿ'é nī.
\p
\v 28 Ndís'tiī hermanos yeⁿ'é, 'tíícā s'uuúⁿ tan'dúúcā daiya chi nguuvi Isaac chi yeⁿ'ē 
Abraham ndúúcū Sara 'tíícā s'uuúⁿ. Ní Ndyuūs tee yā compromiso s'uuúⁿ ti 'tiicā Ndyuūs 
ngaⁿ'a yā chi ca'a yā Abraham miiⁿ daiyá yā Isaac miiⁿ tí Isaac miiⁿ ní yeⁿ'é 
compromiso, 'tíícā s'uuúⁿ.
\v 29 'Tíícā tiempo chi 'āā chó'ōo Ndyuūs idiíⁿ yā chi saⁿ'ā daiya criada chi daiya Abraham 
caati neⁿ'e yā daiya yā, daiya criada miiⁿ can'dáa sa saⁿ'ā daiya Sara caati daiya Sara 
ndúúcū Abraham ní yeⁿ'e compromiso chi diiⁿ Ndyuūs ndúúcū Abraham. 'Tíícā maaⁿ 
ní, 'iiⁿ'yāⁿ chi cānee yā maaⁿ poder yeⁿ'e ley yeⁿ'e Moisés ní nguɛ́ɛ́ yeⁿ'ē 
Señor Jesucristo. 'Iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ can'dáa yā s'uuúⁿ ní diíⁿ yā chi diiⁿ yú sufrir 
ti i'teenu yú Jesucristo. Ní canée yú ndúúcū Espíritu N'dai yeⁿ'é Ndyuūs cáávā compromiso 
yeⁿ'é yā.
\v 30 Naati canéé nguūⁿ na libro yeⁿ'é Ndyuūs ndii cuááⁿ vmnaaⁿ 'tíícā: Cuaaⁿ chuva'āī 
í'neēⁿ táⁿ'ā chi canéé caadi 'iiyū ndúúcū daiya tá ti nguɛ́ɛ́ dɛ'ɛ̄ vɛɛ 
chi tuneeⁿ daiya táⁿ'ā chi canéé caadi 'iiyū yeⁿ'ē chi cuuvi yeⁿ'e saⁿ'ā chi daiya 
táⁿ'ā Sara chi libre.
\v 31 Ndís'tiī hermanos yeⁿ'é, cáávā chuū s'uuúⁿ ní nguɛ́ɛ́ tan'dúúcā chi daiya táⁿ'ā 
chi canéé caadi 'iiyū s'uuúⁿ, ti s'uuúⁿ tan'dúúcā chi daiya táⁿ'ā chi libre 'tíícā 
s'uuúⁿ.
\c 5
\s Cunéé diītū yú ndúúcū chi i'teenu yú ti libre yú
\p
\v 1 Maaⁿ ní Cristo nadanguáⁿ'ai yā s'uuúⁿ yeⁿ'e maaⁿ poder yeⁿ'e ley. Caavā chúū 
'cuɛɛtinéé n'daaca yú caati i'teenu yú Cristo. Ní nguɛ́ɛ́ nguɛɛcunée yú ní diiⁿ 
yú tan'duucā chi ngaⁿ'a ley. Ní nguɛ́ɛ́ canee yú tan'dúúcā 'iiⁿ'yāⁿ chi canéé 
caadi 'iiyū.
\p
\v 2 Ndís'tiī 'caandiveéⁿ nī. 'Úú, Pablo, ngaⁿ'á ngīi ndís'tiī. Nduuti chi ndís'tii saⁿ'ā 
ca'a nī lugar chí 'iiⁿ'yāⁿ diíⁿ yā circuncidar ndís'tiī tuu'mi ni nguɛ́ɛ́ cuuvi cuta'á 
nī yeⁿ'ē vaadī n'dai chi Cristo neⁿ'é yā tée yā ndís'tiī.
\v 3 Ngaⁿ'á ntuūⁿ chi nducyaaca saⁿ'ā chi canéé sá circuncidado canéé chi diiⁿ sa cumplir 
nducuéⁿ'ē chi ngaⁿ'a ley miiⁿ.
\v 4 Nduuti chi nadacadíínuuⁿ nī chi ndís'tiī nanguáⁿ'ai nī yeⁿ'e nuuⁿndi yeⁿ'e nī cucáávā 
ley miiⁿ tuu'mi ní 'āā divíi nī Cristo 'áámá lado. Ní Cristo miiⁿ nguɛ́ɛ́ tée yā 
ndís'tiī dendú'ū chi n'dai ca yeⁿ'e yā cucáávā chi dineⁿ'e cá yā s'uuúⁿ.
\v 5 Ti s'uuúⁿ chi i'teenu yú Jesucristo canée yú ndúúcū Espíritu N'dai yeⁿ'é Ndyuūs chi nginnee 
s'uuúⁿ. Ní canee ngiinu yú chi nguɛ́ɛ́ vɛ́ɛ́ nuuⁿndi yeⁿ'e yú nanááⁿ Ndyuūs.
\v 6 S'uuúⁿ chi saⁿ'ā s'uuúⁿ nguɛ́ɛ́ dichíí'vɛ̄ nduuti chi 'iiⁿ'yāⁿ diíⁿ yā circuncidar 
s'uuúⁿ o nguɛ́ɛ́. Chuū dichíí'vɛ̄ chi i'teenu yú Jesucristo. Ní cáávā chuū neⁿ'e yú 
'iiⁿ'yāⁿ.
\p
\v 7 Nguuvi chi chó'ōo ndís'tiī n'daacā i'téénu nī Jesucristo naati maaⁿ ní nguɛɛ 'tíícā. 
¿Du'ú di'vaachi yeⁿ'e nī chi nguɛɛ n'giindiveéⁿ nī nduudu cuaacu yeⁿ'é Cristo?
\v 8 Ndyuūs nguɛ́ɛ́ dí'vaāchi yā ndís'tiī ti Ndyuūs miiⁿ yaa'ví yā ndís'tiī chi cuuvi yeⁿ'é 
yā ndís'tiī.
\v 9 'Iiⁿ'yāⁿ chi di'vaachí yā ndís'tiī ní tan'duucā ta 'lííⁿ chúúndí levadura chí 
nadicuéeⁿ tanducuéⁿ'ē yaāchī, 'tííca yā.
\v 10 Vɛ́ɛ́ confianza yeⁿ'é ndúúcū Señor Jesucristo ní 'úú ní deenú chi ndís'tiī 
nguɛ́ɛ́ n'giindiveéⁿ nī nduudu yeⁿ'e 'iiⁿ'yāⁿ chí di'vaachi yā ndís'tiī. Ndyuūs 
diíⁿ yā castigar 'āā du'ú nūuⁿ 'iiⁿ'yāⁿ chí di'vaachi ndís'tiī.
\p
\v 11 Ndís'tiī hermanos yeⁿ'é, nduuti chi ndíí maaⁿ 'úú ngaⁿ'á chi saⁿ'ā gentiles canee 
chi canéé circuncidado tuu'mi ní 'iiⁿ'yāⁿ Israel chí judío s'eeⁿ nguɛ́ɛ́ can'dáa 
yā 'úú chi ya'āī 'úú. Nguɛ́ɛ́ 'tíícā. 'Iiⁿ'yāⁿ Israel s'eeⁿ can'dáa yā 'úú ti 
'úú ngaⁿ'á chi Jesucristo nadanguáⁿ'ai yā 'iiⁿ'yāⁿ ti ch'īi yā na cruz cáávā nuuⁿndi 
yeⁿ'é yā.
\v 12 N'daacā chi 'iiⁿ'yāⁿ chi di'vaachi yā ndís'tiī divíi yā yeⁿ'ē nguaaⁿ ndís'tiī.
\p
\v 13 Ndís'tiī hermanos yeⁿ'é, Ndyuūs yaa'ví yā s'uuúⁿ ní nguɛ́ɛ́ canée yú maaⁿ poder yeⁿ'e ley 
ti libre yú. Maaⁿ ní chi libre yú nguɛ́ɛ́ diiⁿ yú dendu'ū chi neⁿ'e yú yeⁿ'e cosas 
chi vɛ́ɛ́ iⁿ'yeeⁿdī, naati dineⁿ'e yú 'aama yú ndúúcū taama yú. Ní cunnee yú 
vi'ī cucáávā chi neⁿ'e yú vi'ī.
\v 14 S'uuúⁿ cuuvi diiⁿ yú nducuéⁿ'ē chi ngaⁿ'a ley ndúúti chí diiⁿ yú tan'dúúcā chí 
ngaⁿ'a 'tíícā: Dinéⁿ'e yú nducyaaca 'iiⁿ'yāⁿ tan'duucā chi dinéⁿ'e yú maāⁿ yú.
\v 15 Ndúúti chi nguɛ́ɛ́ neⁿ'e yú 'aama yú taama yú tuu'mi ní diiⁿ yú tan'dúúcā chi che'e 
yú 'aama yú taama yú; cuin'diichi yú ti cuuvi ituuvi yú 'aama yú taama yú.
\s Lo que chi neⁿ'e yú diiⁿ yú ndúúcū chi neⁿ'e Espíritu N'dai yeⁿ'e Ndyuūs chi diiⁿ yú
\p
\v 16 'Caandiveéⁿ nī chuū chi ngaⁿ'á: Canee yú chí 'cuɛɛti chiicá yú tan'dúúcā chi Espíritu 
N'dai yeⁿ'é Ndyuūs ch'iⁿ'i s'uuúⁿ. Ní nguɛ́ɛ́ diiⁿ yú tan'dúúcā chi neⁿ'e cuerpo yeⁿ'ē 
yú.
\v 17 Ti chííⁿ chí neⁿ'e cuerpo yeⁿ'e yú chi diiⁿ yú nguɛ́ɛ́ tan'dúúcā chi neⁿ'e 
Espíritu N'dai yeⁿ'é Ndyuūs chi diiⁿ yú. Ní Espíritu N'dai yeⁿ'é Ndyuūs ndúúcū chi neⁿ'e 
diiⁿ cuerpo yeⁿ'e yú nguɛ́ɛ́ neⁿ'e 'aama taama na staava yeⁿ'ē yú. Chííⁿ chí 
nguɛ́ɛ́ cuuvi diiⁿ yú ní chííⁿ chí neⁿ'e yú diiⁿ yú.
\v 18 Nduuti chi s'uuuⁿ idiiⁿ yú tan'dúúcā chi ch'iⁿ'i Espíritu N'dai yeⁿ'é Ndyuūs s'uuúⁿ tuu'mi ní 
nguɛ́ɛ́ canee yú maaⁿ poder yeⁿ'e ley.
\p
\v 19 Ti nuuⁿndi yeⁿ'e cuerpo chí 'iiⁿ'yāⁿ diiⁿ yā ní inaaⁿ yú, ní chúū: 'iiⁿ'yāⁿ 
chi n'giindivaacú yā ngaⁿ'á yā ndúúcū n'daataá o saⁿ'ā yeⁿ'e taama yā. Saⁿ'ā 
da'caiyáā caⁿ'á sa ndúúcū 'áámá n'daataá chi duuchi née sa taⁿ'ā. 'Iiⁿ'yāⁿ chi 
diíⁿ yā dendu'ū chi nguɛ́ɛ́ n'daacā, 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ ní nguɛ́ɛ́ nadacadíínūuⁿ 
yā taacā chi diíⁿ yā.
\v 20 'Iiⁿ'yāⁿ i'teenú yā ídolos ndúúcū cosas chi nguɛ́ɛ́ Ndyuūs ndúúcū nducueⁿ'ē 
chí diiⁿ 'iiⁿ'yāⁿ chí yeⁿ'e chíngaatu. 'Iiⁿ'yāⁿ nduuvitaáⁿ yā ní n'díítɛ 
yā. Ní taáⁿ yā ní in'nuúⁿ yā vaadī 'caa'va. 'Iiⁿ'yāⁿ 'ii'nuⁿ cheendí yā ní 'iiⁿ'yāⁿ 
diíⁿ yā chi vɛ́ɛ́ divisiones nguaaⁿ vi'i yā. Ní diíⁿ yā chi vɛ́ɛ́ vaadī 
'caa'va.
\v 21 'Iiⁿ'yāⁿ neⁿ'é yā cosas tan'dúúcā chi vɛ́ɛ́ yeⁿ'ē tanáⁿ'a yā. Ní 'iiⁿ'yāⁿ 
n'giīⁿ'núⁿ yā 'iiⁿ'yāⁿ. Ní 'iiⁿ'yāⁿ chi cúú'ví ndúúcū 'iiⁿ'yāⁿ chi 
n'deee n'dáí nge'e ní idiíⁿ yā dendú'ū chi nguɛ́ɛ́ n'daacā chi tan'dúúcā chuū. 
'Úú ní ngaⁿ'á ngīi ndís'tiī chi divíi nī yeⁿ'e dendu'ū chuū tan'dúúcā chí 'āā 
ngaⁿ'á nguuvi chí 'āā cho'ōo. 'Iiⁿ'yāⁿ chi idiíⁿ yā s'tuucā nguɛ́ɛ́ dɛ'ɛ̄ vɛɛ 
cuuvi yeⁿ'é yā naachi Ndyuūs ngaⁿ'a ntiiⁿnyúⁿ yā.
\p
\v 22 Naati nduuti chí 'cuɛɛti chiicá yú tan'dúúcā chi ch'iⁿ'i Espíritu N'dai yeⁿ'é Ndyuūs s'uuúⁿ 
tuu'mi ní dineⁿ'e yú 'iiⁿ'yāⁿ. Ni yeenú taavi yú. Ní canéé vaadī 'diiiⁿ na staava yeⁿ'e 
yú. Ní cuchɛɛ yú yeⁿ'e tanducuéⁿ'ē chi n'gɛɛnu yú ngii. Ní din'daaca yú ndúúcū vi'ī 
ní diiⁿ yú nducuéⁿ'ē chi n'dai ndúúcū vi'ī. Ní 'áámá canee yú ndúúcū chi i'teenu 
yú.
\v 23 Ní canee yú ndiicúúⁿ. Ní diiⁿ yú cuidado chi diiⁿ yú cosas chi n'daacā. Espíritu 
N'dai yeⁿ'é Ndyuūs nginnee s'uuúⁿ chi diiⁿ yú nducuéⁿ'ē chuū chí n'daacā. Ní ley yeⁿ'e 
Moisés miiⁿ nguɛ́ɛ́ ngaⁿ'a chi nguɛ́ɛ́ cuuvi diiⁿ yú s'túúcā.
\v 24 S'uuúⁿ chi 'āā i'teenu yú Señor Jesucristo yeⁿ'e yú nguɛ́ɛ́ diiⁿ yú tan'duucā chi neⁿ'e 
cuerpo yeⁿ'e yú. Ní canee yú tan'dúúcā chi 'āā ca'neeⁿnga'ā yú nducueⁿ'ē chi nguɛ́ɛ́ 
n'daacā chi neⁿ'e diiiⁿ cuerpo yeⁿ'e yú, 'tíícā canee yú.
\v 25 Nduuti chi candúúchí yú ndúúcū Espíritu N'dai yeⁿ'é Ndyuūs tuu'mi ní canéé chi 'cuɛɛti 
chiicá yú tan'dúúcā chi n'giⁿ'i Espíritu N'dai yeⁿ'é Ndyuūs s'uuúⁿ.
\p
\v 26 Nguɛ́ɛ́ canéé chi din'gɛɛtɛ yú chi vɛ́ɛ́ vaadī 'caa'va nguaaⁿ s'uuúⁿ. Ní nguɛ́ɛ́ 
nguee yú 'aama yú taama yú.
\c 6
\s S'uuúⁿ cunnee yú 'aama yú ndúúcū taama yú
\p
\v 1 Ndís'tiī hermanos yeⁿ'é chi diíⁿ nī tan'dúúcā chi ch'iⁿ'i Espíritu N'dai yeⁿ'é 
Ndyuūs, nduuti chi 'áámá hermano yeⁿ'e yú 'āā diíⁿ yā nuuⁿndi ndís'tiī canéé chí 
cunnee nī hermano miiⁿ. Diiⁿ n'daacá nī ndúúcu yā. Ní ch'iⁿ'i nī hermano miiⁿ chɛɛ̄ 
nuuⁿndi chi diíⁿ yā caati cuuvi nguɛɛcúndii yā yeⁿ'e nuuⁿndi yeⁿ'e yā. Ndís'tiī ntúūⁿ 
'cuɛɛtinée nī cáácá nī ndúúcū cuidado ti nguɛ́ɛ́ dinuuⁿndí nī.
\v 2 Cunnée yú 'aama yú taama yú ní ya'āī 'iinu yú hermanos caava dendu'ū vaadī ya'āī chi yeⁿ'ē 
'aama yú taama yú. 'Tíícā ní diiⁿ yú tan'dúúcā chi Cristo caⁿ'a ntiiⁿnyúⁿ 
yā s'uuúⁿ.
\p
\v 3 Nduuti chí 'áámá saⁿ'ā nadacadíínuuⁿ sa chí neené ch'ɛɛtɛ sa ní nguɛɛ 'tíícā, 
saⁿ'ā miiⁿ nginnche'éí máaⁿ sa saⁿ'ā.
\v 4 Ca'áámá ca'aama s'uuúⁿ ní canee chí tuumicádíínuuⁿ yú nducuéⁿ'ē chi diiⁿ yú. Tuu'mi 
ní cuuvi yeenu yú ti n'daacā cosas chi diiⁿ yú. Ní nguɛ́ɛ́ nadacadíínuuⁿ yú yeⁿ'ē 
ntiiⁿnyuⁿ yeⁿ'ē taama 'iiⁿ'yāⁿ táácā chi diiⁿ yā.
\v 5 Caati ca'áámá ca'aama s'uuúⁿ canee chi cuchɛɛ yú yeⁿ'e nducuéⁿ'ē chi chó'ōo yeⁿ'ē 
maaⁿ yú ní diiⁿ yú cuenta yeⁿ'ē maaⁿ yú yeⁿ'e chi diiⁿ yú nguɛ́ɛ́ yeⁿ'ē 
taamá yā.
\p
\v 6 'Iiⁿ'yāⁿ chi n'geēⁿ nduudu yeⁿ'é Ndyuūs canéé chí cunneé yā tanáⁿ'ā 'iiⁿ'yāⁿ 
chi ngi'cueeⁿ nduudu miiⁿ.
\p
\v 7 Ndís'tiī nguɛ́ɛ́ canee chi cannche'éí nī maaⁿ nī. Ndyuūs n'diichí yā ndís'tiī ní 
nguɛ́ɛ́ cuuví cannche'éí nī Ndyuūs. Nducuéⁿ'ē cosa chi idiiⁿ saⁿ'ā tan'dúúcā chi 
cúunū sa, ní chiīⁿ ntúūⁿ cúta'ā sa cosecha yeⁿ'ē sa.
\v 8 Nduuti chi diiⁿ yú tan'dúúcā chi neⁿ'e cuerpo yeⁿ'ē yú chi dinuuⁿndi yú tuu'mi ní dindai 
yú ní canee yú tan'dúúcā 'áámá cosecha chi ngiīnū chi ngo'oó yeⁿ'ē. Naati nduuti chi 
diiⁿ yú cosas chi ch'iⁿ'i Espíritu N'dai yeⁿ'é Ndyuūs s'uuúⁿ tuu'mi ní Espíritu N'dai yeⁿ'é 
Ndyuūs tée yā s'uuúⁿ vida cueⁿ'e daāⁿmaⁿ. Ní dendu'ū tan'dúúcā cosecha yeⁿ'ē chi 
diiⁿ yú tée yā s'uuúⁿ.
\v 9 Cáávā chuū nguɛ́ɛ́ canee chi cuuví 'daān'di yú chi diiⁿ yú nducueⁿ'ē chi n'daācā. 
ti ndaá nguuvi yeⁿ'ē chi cuuvi cuta'a yú cosecha yeⁿ'ē chi n'daacā idiiⁿ yú nduuti chi nguɛ́ɛ́ 
cuūnu yú.
\v 10 Tan'dúúcā chi vɛ́ɛ́ yaaⁿ yú din'daāca yú ndúúcū nducyaaca 'iiⁿ'yāⁿ. 'Tiicá 
ntúūⁿ din'daāca ca yú ndúúcū hermanos yeⁿ'e yú chi i'téénu yā Jesucristo.
\s Consejo yeⁿ'e Pablo ndúúcū saludos yeⁿ'é 'iiⁿ'yāⁿ
\p
\v 11 N'diichí nī 'tɛ́ɛ́ chɛɛtɛ 'áámá caaca dinguúⁿ yeⁿ'é nī ndúúcū ta'á.
\v 12 'Iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ chi ngaⁿ'a yā ndís'tii chi canéé chi cuuví nī circuncidado, 'iiⁿ'yāⁿ 
s'eeⁿ diíⁿ yā 'túúcā, ti neⁿ'é yā caⁿ'á yā favor yeⁿ'e 'iiⁿ'yāⁿ judíos chi 
Israel chi yeⁿ'e circuncisión chi canéé ndúúcū ley yeⁿ'e yā. Ní nguɛ́ɛ́ neⁿ'é 
yā chí 'cueenu yā cuuvi cáávā Jesucristo chí ch'īi yā na cruz.
\v 13 Saⁿ'a Israel s'eeⁿ chi 'āā circuncidado yā ní mar 'áámá yā nguɛ́ɛ́ cuuvi diíⁿ 
yā tanducuéⁿ'e chi canéé nguūⁿ na ley yeⁿ'é yā. Neⁿ'é yā chi ndís'tiī saⁿ'ā cuuví 
nī circuncidado. Ní 'iiⁿ'yāⁿ s'eeⁿ cuuvi yeenú yā ní ngaⁿ'á yā chi dich'ɛɛtɛ yā 
maaⁿ yā 'iiⁿ'yāⁿ tí ndís'tiī ntúūⁿ diíⁿ nī tan'duucā chi diíⁿ yā, ní candɛɛ 
nī marca yeⁿ'e circuncisión na cuerpo yeⁿ'e nī.
\v 14 'Úú nguɛ́ɛ́ neⁿ'é caaⁿ'máⁿ chi ch'ɛɛtɛ yeⁿ'ē mar 'áámá dendu'ū yeⁿ'ē 
iⁿ'yeeⁿdí 'cūū. Neⁿ'é caaⁿ'máⁿ chi Jesucristo ch'īi yā na cruz caava nuuⁿndi yeⁿ'ē 
nducyáácá 'iiⁿ'yāⁿ. Taachi Cristo ch'īi yā na cruz, 'tíícā tan'duucā chi cuerpo yeⁿ'é 
ch'iī ntúūⁿ. 'Tiicá ntúūⁿ ní caavā 'úú nducuéⁿ'ē chi yeⁿ'e iⁿ'yeeⁿdī canee 
tan'duucā chi n'díí.
\v 15 Maaⁿ ní s'uuúⁿ saⁿ'ā chi i'teenu yú Señor Jesucristo yeⁿ'e yú nguɛ́ɛ́ dichíí'vɛ̄ 
nduuti chi vɛ́ɛ́ marca yeⁿ'e circuncisión na cuerpo yeⁿ'e yú o nguɛ́ɛ́. Chuū ni dichíí'vɛ̄ 
chi 'iiⁿ'yāⁿ ngaī s'uuúⁿ ní vɛ́ɛ́ vida ngai yeⁿ'e yú tan'dúúcā chi nuuⁿmaⁿ 
ch'iindiyáāⁿ ntúūⁿ yú táámá.
\v 16 Nducyaaca yú chi 'cuɛɛti chiicá yú tan'dúúcā chi ch'iⁿ'í ndís'tiī tuu'mi ni Ndyuūs tée 
yā vaadī 'diiíⁿ na staava yeⁿ'e yú. Ní Ndyuūs ya'ai 'iinú yā caavā ndís'tiī. Ní nducyaaca 
s'uuúⁿ chi i'teenu yú Jesucristo, s'uuúⁿ ní yeⁿ'é ndaata yeⁿ'e Ndyuūs chi cuaacu nííⁿnyúⁿ 
ndaata yeⁿ'e 'iiⁿ'yāⁿ Israel chi judíos.
\p
\v 17 Ndíí maaⁿ ndíí cuaaⁿ chi cuchiī nguɛ́ɛ́ neⁿ'é chi mar 'áámá 'iiⁿ'yāⁿ dííⁿ 
nndú'u yā 'úú, caati 'úú ndɛɛ́ yaātū na cuerpo yeⁿ'é naachi 'iiⁿ'yāⁿ ch'eⁿ'é 
yā 'úú, ti 'úú idiíⁿ ntiiⁿnyuⁿ yeⁿ'ē Señor Jesucristo yeⁿ'ē yú.
\p
\v 18 Ndís'tiī hermanos yeⁿ'é, Señor Jesucristo yeⁿ'e yú canée yā nduucú nī ní cueⁿ'e daāⁿmaⁿ 
itée yā ndís'tiī nducuéⁿ'ē chi n'daacā n'dai yeⁿ'é yā. 'Tíícā cuuvi.