﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,940
Kapernaum mutuku mapmeka,

2
00:00:07,940 --> 00:00:09,000
berekukop ura,

3
00:00:09,000 --> 00:00:14,000
amekwen otam Betsaida mutuku tuba unmek ninye arye utenebik.

4
00:00:14,000 --> 00:00:15,000
‘Kume,

5
00:00:15,000 --> 00:00:16,340
mekwen lilun ara,

6
00:00:16,340 --> 00:00:19,420
mek lia yo perahu tonok ninguk upmobuk,

7
00:00:19,420 --> 00:00:21,720
Yesus el mapu aning dobuka,

8
00:00:21,720 --> 00:00:23,940
mekwen deice binmonge bukni,

9
00:00:23,940 --> 00:00:24,720
Yesus ap,

10
00:00:24,720 --> 00:00:27,180
sik ap neika kum banmangue.

11
00:00:27,180 --> 00:00:28,380
Sik yuk binmangue,’

12
00:00:28,380 --> 00:00:29,240
tenebik.

13
00:00:29,240 --> 00:00:31,860
Betsaida mutuku unmekani,

14
00:00:31,860 --> 00:00:33,900
aminyan talak mekwen otam,

15
00:00:33,900 --> 00:00:35,460
Yesus binmok mutuku uk,

16
00:00:35,460 --> 00:00:37,940
Tiberias mutuku arye banmek ani,

17
00:00:37,940 --> 00:00:40,680
mekwen atam Betsaida mutuku biyik.

18
00:00:40,680 --> 00:00:44,340
Mek lia yo perahu yanuka lukeibuk op ura,

19
00:00:44,340 --> 00:00:45,380
Yesus arye,

20
00:00:45,380 --> 00:00:46,180
“Telebe,”

21
00:00:46,180 --> 00:00:47,100
nyabuka,

22
00:00:47,100 --> 00:00:49,180
dina bokuka aribukba,

23
00:00:49,180 --> 00:00:52,260
ninye yupa weik arye din dinmek mutuku,

24
00:00:52,260 --> 00:00:54,320
Betsaida mutuku uk biyik.

25
00:00:54,320 --> 00:00:56,100
Biyikce sik ap,

26
00:00:56,100 --> 00:00:57,580
amutuku unmek ninye ap,

27
00:00:57,580 --> 00:00:59,700
yupu talipmek deice arye bikik.

28
00:00:59,700 --> 00:01:03,180
‘Yesus ara Tiberias mutuku kum binmoe.

29
00:01:03,180 --> 00:01:06,420
El Kapernaum mutuku binmo daribe’ tenebikce,

30
00:01:06,420 --> 00:01:08,600
‘Yesus dilbinuyap’ tenen,

31
00:01:08,600 --> 00:01:10,560
Kapernaum mutuku biyik.

32
00:01:10,560 --> 00:01:13,020
Sik Betsaida mutuku ninye arye,

33
00:01:13,020 --> 00:01:14,700
mekwen deice banmeka ani,

34
00:01:14,700 --> 00:01:17,900
mekwen otam Kapernaum mutuku yayikce,

35
00:01:17,900 --> 00:01:19,620
Yesus enmeka ani,

36
00:01:19,620 --> 00:01:20,780
Yesus aunmoka ak,

37
00:01:20,780 --> 00:01:21,540
eibik.

38
00:01:21,540 --> 00:01:22,660
Eibikce,

39
00:01:22,660 --> 00:01:24,580
Yesus ati asipdeyik.

40
00:01:24,580 --> 00:01:26,380
“Nun Peterena Deiyoknye,

41
00:01:26,380 --> 00:01:29,560
anda yata talak arye amutuku yanmomu do?”

42
00:01:29,560 --> 00:01:31,740
nyabuka asipdeyik.

43
00:01:31,740 --> 00:01:33,340
Asipdeyikba,

44
00:01:33,340 --> 00:01:35,620
Yesus arye anang ati nyabuk.

45
00:01:35,620 --> 00:01:36,900
“Na kele.

46
00:01:36,900 --> 00:01:39,820
Anggunce enmanuluma deiyok ara,

47
00:01:39,820 --> 00:01:44,060
‘Yesus arye ninye kum winipmanto ning fil dopmoka anya arye,

48
00:01:44,060 --> 00:01:46,240
el yupu kekepnuyap’ tenen,

49
00:01:46,240 --> 00:01:47,620
kum dilyanmanulume.

50
00:01:47,620 --> 00:01:48,380
Anggunda,

51
00:01:48,380 --> 00:01:49,800
‘Roti kwaning bokuka,

52
00:01:49,800 --> 00:01:51,720
weik arye aripmasuka,

53
00:01:51,720 --> 00:01:52,840
dinmapu ani,

54
00:01:52,840 --> 00:01:53,820
boupsuka ati,

55
00:01:53,820 --> 00:01:57,020
atonun din ning tonap arepnamsil’ tenen,

56
00:01:57,020 --> 00:01:58,100
dilyanmanulume.

57
00:01:58,100 --> 00:02:00,180
Na arye nyapsine.

58
00:02:00,180 --> 00:02:02,420
Talye lyupmanto din ning ati,

59
00:02:02,420 --> 00:02:04,940
‘Kanye deibuka dopropnamap’ tenen,

60
00:02:04,940 --> 00:02:05,900
fil dona meme.

61
00:02:05,900 --> 00:02:07,820
Aning uk tenena kum bukni,

62
00:02:07,820 --> 00:02:10,780
na ara Ninye Mi Koprop Atonunye arye,

63
00:02:10,780 --> 00:02:13,380
din ning atonun ning aripsitinye aning ara,

64
00:02:13,380 --> 00:02:15,900
aripsiniba dopropmunyop ura,

65
00:02:15,900 --> 00:02:18,140
aminyan fia kam unamlume.

66
00:02:18,140 --> 00:02:20,380
‘Aning uk doproptibye’ tenen,

67
00:02:20,380 --> 00:02:21,860
fil donamlulume.

68
00:02:21,860 --> 00:02:24,260
Ninye Mi Koprop Atonunye ati ara,

69
00:02:24,260 --> 00:02:29,100
nun Ni Allah arye el ti kanye akunum deibuke,”

70
00:02:29,100 --> 00:02:31,300
Yesus arye nyabuk.

71
00:02:31,300 --> 00:02:33,100
Yesus arye nyabukba,

72
00:02:33,100 --> 00:02:34,820
sikce asipdeyik.

73
00:02:34,820 --> 00:02:35,860
“Allah arye,

74
00:02:35,860 --> 00:02:36,740
‘Wininamake,’

75
00:02:36,740 --> 00:02:37,900
teneamsuk ning,

76
00:02:37,900 --> 00:02:40,300
‘Aning uk tenebuka fil donamape’,

77
00:02:40,300 --> 00:02:41,700
tenebibyop ura,

78
00:02:41,700 --> 00:02:43,180
yatato fil doptibyeba,

79
00:02:43,180 --> 00:02:45,500
Allah arye kanye deipsutu do?”

80
00:02:45,500 --> 00:02:47,580
nyabuka asipdeyik.

81
00:02:47,580 --> 00:02:49,660
Asipdeyikba Yesus arye,

82
00:02:49,660 --> 00:02:50,820
“Kume,

83
00:02:50,820 --> 00:02:51,700
Allah arye,

84
00:02:51,700 --> 00:02:52,700
‘Wininamake,’

85
00:02:52,700 --> 00:02:53,940
teneamsuk ning ara,

86
00:02:53,940 --> 00:02:55,140
yuk fil ton kume.

87
00:02:55,140 --> 00:02:55,620
Ara,

88
00:02:55,620 --> 00:02:57,500
elce wipdeipsuknye biti,

89
00:02:57,500 --> 00:02:59,140
dib tenenamlulume.

90
00:02:59,140 --> 00:03:00,620
Anggun wininamlum ning ara,

91
00:03:00,620 --> 00:03:01,540
aning uka,”

92
00:03:01,540 --> 00:03:03,300
nyabuk.

93
00:03:03,300 --> 00:03:05,100
Yesus arye nyabuka ati,

94
00:03:05,100 --> 00:03:06,580
sikce nyabik.

95
00:03:06,580 --> 00:03:07,380
“Ura,

96
00:03:07,380 --> 00:03:08,460
yata mambul fil,

97
00:03:08,460 --> 00:03:11,500
ninye arye winipman kum fil dopsutumop ura,

98
00:03:11,500 --> 00:03:13,260
eiptibye deice arye,

99
00:03:13,260 --> 00:03:17,300
‘Dipkoprop Allah arye anye bira wipdeipmasile’ tenen,

100
00:03:17,300 --> 00:03:18,420
kel kiptibirye,

101
00:03:18,420 --> 00:03:19,980
dib tenepkitibye do?

102
00:03:19,980 --> 00:03:21,940
Danto fil dopsutum do?”

103
00:03:21,940 --> 00:03:23,260
asipdeyik.

104
00:03:23,260 --> 00:03:24,980
“Aning atonun ara,

105
00:03:24,980 --> 00:03:27,420
Allah yupu noutamak ara ayupu sekik.

106
00:03:27,420 --> 00:03:30,340
‘Allah arye im deice din ning el si ara,

107
00:03:30,340 --> 00:03:33,100
mana kwaning dopkwetebuk ura dibik.’

108
00:03:33,100 --> 00:03:34,260
Ayupu sekamik atonun,

109
00:03:34,260 --> 00:03:35,700
nun apu yapu arye,

110
00:03:35,700 --> 00:03:37,780
ninye kum ulamik mutuku ap,

111
00:03:37,780 --> 00:03:41,700
mok kum celamuk mutuku noutamak balamik talak ara,

112
00:03:41,700 --> 00:03:42,820
Allah im deice arye,

113
00:03:42,820 --> 00:03:44,580
arilamuk kwaning el si ara,

114
00:03:44,580 --> 00:03:46,940
mana kwaning arilamukba dilamik.

115
00:03:46,940 --> 00:03:47,820
Ati ara,

116
00:03:47,820 --> 00:03:50,500
anda yata ning aripsutum do?”

117
00:03:50,500 --> 00:03:51,580
nyabik.

118
00:03:51,580 --> 00:03:52,660
Nyabikba,

119
00:03:52,660 --> 00:03:55,940
Yesus arye aninye ati tamubuka nyabuk.

120
00:03:55,940 --> 00:03:57,820
“Na dipkoprop nyapsine.

121
00:03:57,820 --> 00:04:00,780
Musa arye im deice din ning roti,

122
00:04:00,780 --> 00:04:03,460
kwaning el si ara mana kwaning,

123
00:04:03,460 --> 00:04:06,180
dipkoprop ning ara kum aryamsuke.

124
00:04:06,180 --> 00:04:11,100
Na Ni Koprop Allah arye im deice roti dipkoprop ning ara arisulule.

125
00:04:11,100 --> 00:04:12,780
Anyapmasina ara,

126
00:04:12,780 --> 00:04:13,980
talye ati kume.

127
00:04:13,980 --> 00:04:14,940
Deiyok ara,

128
00:04:14,940 --> 00:04:18,500
Allah el im deice roti atonun ning ara yuk ning kume.

129
00:04:18,500 --> 00:04:22,340
Ara im deice arye tukwak mutuku yanuka ulamlirye,

130
00:04:22,340 --> 00:04:24,660
ninye mutuku-mutuku nirya ati,

131
00:04:24,660 --> 00:04:28,180
kam una deiyok ning arilya deiyoknye el uka.

132
00:04:28,180 --> 00:04:31,100
Elda roti kwaning atonun ululnye.”

133
00:04:31,100 --> 00:04:33,140
Yesus arye nyabuk.

134
00:04:33,140 --> 00:04:34,460
Nyabuk ura,

135
00:04:34,460 --> 00:04:36,060
sikce Yesus ati,

136
00:04:36,060 --> 00:04:37,780
“Ati naio,

137
00:04:37,780 --> 00:04:39,660
atalak arye dipdongobuka,

138
00:04:39,660 --> 00:04:41,380
oyanamle talak nirya ara,

139
00:04:41,380 --> 00:04:44,100
an nyapsilam roti kwaning arinamsilame,”

140
00:04:44,100 --> 00:04:45,420
nyabik.

141
00:04:45,420 --> 00:04:46,660
Nyabikba,

142
00:04:46,660 --> 00:04:49,980
Yesus arye tamubuka adomon yupu nyabuk.

143
00:04:49,980 --> 00:04:53,780
Roti kwaning kam una deiyok ning ara na uka.

144
00:04:53,780 --> 00:04:55,020
Yuknye ton kume.

145
00:04:55,020 --> 00:04:56,340
Yata ninye do nirya,

146
00:04:56,340 --> 00:04:57,940
na ti moropnikirye,

147
00:04:57,940 --> 00:04:59,980
na dam yanamniyak ninye ara,

148
00:04:59,980 --> 00:05:03,780
atalak arye dipdongobuka doyanamle talak nirya ara,

149
00:05:03,780 --> 00:05:05,460
din fia kum patapnamle.

150
00:05:05,460 --> 00:05:06,100
Tonda,

151
00:05:06,100 --> 00:05:08,540
na ti diba tenepnice ninye nirya ara,

152
00:05:08,540 --> 00:05:10,080
doyanamle talak nirya ara,

153
00:05:10,080 --> 00:05:12,040
mek fia kum patapnamle.

154
00:05:12,040 --> 00:05:13,140
Bukni,

155
00:05:13,140 --> 00:05:16,840
na arye anggun ti arup arye nyapmasina atonun,

156
00:05:16,840 --> 00:05:18,060
na wininun ning ap,

157
00:05:18,060 --> 00:05:18,880
na nong ap,

158
00:05:18,880 --> 00:05:20,540
akunum elinululum bukni,

159
00:05:20,540 --> 00:05:23,240
tuba-tuba dib kum tenenululume.

160
00:05:23,240 --> 00:05:24,940
Yata ninye do nirya,

161
00:05:24,940 --> 00:05:28,720
na ni koprop Allah arye arinilye ninye nirya ara,

162
00:05:28,720 --> 00:05:30,880
na ti dib tenepnikirye,

163
00:05:30,880 --> 00:05:32,560
na dam yanganamniake.

164
00:05:32,560 --> 00:05:34,600
‘Elcuk lyepnamsil’ tenen,

165
00:05:34,600 --> 00:05:36,860
na dam yanganamniyak ninye nirya ara,

166
00:05:36,860 --> 00:05:38,140
‘Sikda na lik,’

167
00:05:38,140 --> 00:05:40,440
nyabuka kum batakanamne.

168
00:05:40,440 --> 00:05:42,840
Anyapmasin yupu deiyok ara,

169
00:05:42,840 --> 00:05:45,600
im deice arye tukwak mutuku yasirye,

170
00:05:45,600 --> 00:05:46,920
‘Na dopdeipnuknye,

171
00:05:46,920 --> 00:05:49,220
Allah el tenenilye fil uk donamne,’

172
00:05:49,220 --> 00:05:50,820
tenepsirye yase.

173
00:05:50,820 --> 00:05:51,540
Na ara,

174
00:05:51,540 --> 00:05:55,380
‘Na kanye aryuk tenenun ninguk tenebuka wininamne’ tenen,

175
00:05:55,380 --> 00:05:56,540
kum yase.

176
00:05:56,540 --> 00:05:58,040
Dopdeipnuknye,

177
00:05:58,040 --> 00:05:58,820
‘Wininamle,’

178
00:05:58,820 --> 00:06:01,100
teneyamnuka ara nyapnusine.

179
00:06:01,100 --> 00:06:01,800
Ara,

180
00:06:01,800 --> 00:06:04,000
na Ni Koprop Allah arye,

181
00:06:04,000 --> 00:06:05,540
‘Aninye nirya ara,

182
00:06:05,540 --> 00:06:08,180
na mi ati arinamne,’

183
00:06:08,180 --> 00:06:09,340
teneamukce,

184
00:06:09,340 --> 00:06:11,980
wibuka aryamnuk ninye nirya ara,

185
00:06:11,980 --> 00:06:14,360
tonok babye kum wangapnamnile.

186
00:06:14,360 --> 00:06:15,600
Tonok ning babye,

187
00:06:15,600 --> 00:06:17,460
kum winipnitinge bukni,

188
00:06:17,460 --> 00:06:18,780
sirya talak ara,

189
00:06:18,780 --> 00:06:20,080
‘Aninye nirya ara,

190
00:06:20,080 --> 00:06:21,820
fia kam unamak’ tenen,

191
00:06:21,820 --> 00:06:25,080
sik nirya kam bukeibuka ereipnamne.

192
00:06:25,080 --> 00:06:26,220
‘Winipnamne,’

193
00:06:26,220 --> 00:06:27,320
nyapmasina ara,

194
00:06:27,320 --> 00:06:28,880
talye ati kum nyapsine.

195
00:06:28,880 --> 00:06:29,800
Deiyok ara,

196
00:06:29,800 --> 00:06:33,080
na ni koprop Allah arye utenelule.

197
00:06:33,080 --> 00:06:33,580
Ara,

198
00:06:33,580 --> 00:06:34,580
Allah arye,

199
00:06:34,580 --> 00:06:36,700
yata ninye do nirya sikce,

200
00:06:36,700 --> 00:06:39,800
‘Allah el Mi Koprop arye lyepsute’ tenen,

201
00:06:39,800 --> 00:06:42,120
na mi ati dib tenebice ura,

202
00:06:42,120 --> 00:06:44,080
‘Dipkoprop fia kam unamake,’

203
00:06:44,080 --> 00:06:44,980
tenelule.

204
00:06:44,980 --> 00:06:46,840
‘Kam fia unamak’ tenen,

205
00:06:46,840 --> 00:06:49,100
na Yesus arye sirya talak,

206
00:06:49,100 --> 00:06:50,520
aninye nirya ara,

207
00:06:50,520 --> 00:06:53,200
kam bukdeipnirye ereipnamne.

208
00:06:53,200 --> 00:06:57,000
Yesus arye awekmek ninye nirya ati nyabuk.

209
00:06:57,000 --> 00:06:58,480
Nyabukop ura,

210
00:06:58,480 --> 00:07:00,220
sik Yahudi yala nang arye,

211
00:07:00,220 --> 00:07:02,060
Yesus ati yu ubukba,

212
00:07:02,060 --> 00:07:03,780
malye kanye bobuka,

213
00:07:03,780 --> 00:07:06,160
yuprobikce malye nyanmek.

214
00:07:06,160 --> 00:07:07,920
Yesus arye,

215
00:07:07,920 --> 00:07:08,940
“Na ara,

216
00:07:08,940 --> 00:07:10,340
im deice arye yayuk kwaning,

217
00:07:10,340 --> 00:07:12,740
kam un kwaning roti deiyok ara,

218
00:07:12,740 --> 00:07:13,880
na uka,”

219
00:07:13,880 --> 00:07:14,820
nyabuka ati,

220
00:07:14,820 --> 00:07:16,860
sik yuk anye bopmek.

221
00:07:16,860 --> 00:07:19,200
Yu ubukba nyanmek.

222
00:07:19,200 --> 00:07:20,280
“Anye bira,

223
00:07:20,280 --> 00:07:22,640
Yusuf arye deibuk mi kum ulul do?

224
00:07:22,640 --> 00:07:23,400
Kume,

225
00:07:23,400 --> 00:07:25,100
elda anye binyuka.

226
00:07:25,100 --> 00:07:26,080
El li koprop ap,

227
00:07:26,080 --> 00:07:27,120
el lin koprop ap,

228
00:07:27,120 --> 00:07:28,340
ara nun kele.

229
00:07:28,340 --> 00:07:29,340
Ati ara,

230
00:07:29,340 --> 00:07:30,700
yata wiribuka,

231
00:07:30,700 --> 00:07:33,900
‘Na ara im deice arye tukwak mutuku yase,’

232
00:07:33,900 --> 00:07:35,200
nyapsutu do?

233
00:07:35,200 --> 00:07:37,000
Talye nyanmasile,”

234
00:07:37,000 --> 00:07:38,240
nyabik.

235
00:07:38,240 --> 00:07:41,720
Nyanmekba Yesus arye sik ti nyabuk.

236
00:07:41,720 --> 00:07:43,020
Yu upmasilabuk,

237
00:07:43,020 --> 00:07:46,320
malye yupu nyaldanmaluma ara bataklulume.

238
00:07:46,320 --> 00:07:47,740
Yata nang do nirya,

239
00:07:47,740 --> 00:07:48,860
na dopdeipnuknye,

240
00:07:48,860 --> 00:07:52,180
na Ni Koprop Allah arye anang ati,

241
00:07:52,180 --> 00:07:53,820
‘Yesus dib tenepnamak’ tenen,

242
00:07:53,820 --> 00:07:56,580
sik kanye talima kum tamupdeiplyop ura,

243
00:07:56,580 --> 00:07:58,860
na ti dib kum tenepnitinge.

244
00:07:58,860 --> 00:08:01,640
Allah arye wipdeiamuk ninye nirya,

245
00:08:01,640 --> 00:08:02,880
sirya talak ara,

246
00:08:02,880 --> 00:08:06,020
na arye kam bukdeipnirye ereipnamne.

247
00:08:06,020 --> 00:08:07,160
Minop talak,

248
00:08:07,160 --> 00:08:09,560
Allah el yupu lak nyalamuknye,

249
00:08:09,560 --> 00:08:11,780
nabi Yesaya arye sekamuk touk,

250
00:08:11,780 --> 00:08:14,180
na ti dib tenenyak nang unyake.

251
00:08:14,180 --> 00:08:17,280
Nabi Yesaya arye nyabuk yupu ara ani.

252
00:08:17,280 --> 00:08:20,540
‘Allah arye aninye nirya ati peterepliba,

253
00:08:20,540 --> 00:08:21,980
kel bikinamake.’

254
00:08:21,980 --> 00:08:24,100
Ayupu aubuka ati,

255
00:08:24,100 --> 00:08:25,340
yata ninye do nirya,

256
00:08:25,340 --> 00:08:28,360
Allah arye el yupu nyalyeba,

257
00:08:28,360 --> 00:08:30,560
kekebikirye dib tenebuka,

258
00:08:30,560 --> 00:08:33,000
el ti kel kinyak ninye nirya ara,

259
00:08:33,000 --> 00:08:35,300
‘Yesus arye lyepnamsil’ tenen,

260
00:08:35,300 --> 00:08:37,380
na ti dib tenenamake.

261
00:08:37,380 --> 00:08:40,140
Allah im deice arye dopdeibuknye,

262
00:08:40,140 --> 00:08:41,720
elcuk Allah elilamuk.

263
00:08:41,720 --> 00:08:43,160
Yuk ninye nirya arye,

264
00:08:43,160 --> 00:08:44,780
Allah fia kum elilamik.

265
00:08:44,780 --> 00:08:46,780
Allah arye wipdeibukce,

266
00:08:46,780 --> 00:08:48,260
sik ak dopdeibuknye,

267
00:08:48,260 --> 00:08:50,080
el uk Allah eililule.

268
00:08:50,080 --> 00:08:51,840
Dipkoprop nyapsine.

269
00:08:51,840 --> 00:08:53,040
Na nyanye yupu ap,

270
00:08:53,040 --> 00:08:54,180
na ap ati,

271
00:08:54,180 --> 00:08:55,640
dib teneplinye bira,

272
00:08:55,640 --> 00:08:58,440
kam una deiyok ning akunum dololule.

273
00:08:58,440 --> 00:09:00,360
Na ara talinye kume.

274
00:09:00,360 --> 00:09:03,240
Na ara roti kwaning kam una deiyoknye bira,

275
00:09:03,240 --> 00:09:04,160
na uka.

276
00:09:04,160 --> 00:09:06,340
Yesus arye nyabuk.

277
00:09:06,340 --> 00:09:09,160
Nyabukce ayupu ton nyabuk.

278
00:09:09,160 --> 00:09:10,820
“Anggun apu yapu ara,

279
00:09:10,820 --> 00:09:13,580
Allah im deice arye dopkwetebuk kwaning,

280
00:09:13,580 --> 00:09:15,660
el si ara mana kwaning,

281
00:09:15,660 --> 00:09:17,620
bulubuka dilamik bukni,

282
00:09:17,620 --> 00:09:20,000
aminyan talak ara diplamik.

283
00:09:20,000 --> 00:09:21,000
Bukni,

284
00:09:21,000 --> 00:09:22,320
na nyapmasina ara,

285
00:09:22,320 --> 00:09:27,660
im deice arye yayuk roti kwaning dobuka dilinye bira kum dipnamake.

286
00:09:27,660 --> 00:09:29,540
Fia kam uk unamle.

287
00:09:29,540 --> 00:09:32,180
Im deice arye yayuk roti kwaning,

288
00:09:32,180 --> 00:09:33,880
kam una deiyoknye bira,

289
00:09:33,880 --> 00:09:35,240
ara na uka.

290
00:09:35,240 --> 00:09:37,160
Akwaning nyapmasina ara,

291
00:09:37,160 --> 00:09:39,040
dobuka diplinye bira,

292
00:09:39,040 --> 00:09:40,640
nong dipmalya babye,

293
00:09:40,640 --> 00:09:41,900
fia kam unamle.

294
00:09:41,900 --> 00:09:43,540
Domon yupu deice arye,

295
00:09:43,540 --> 00:09:45,040
kwaning nyapmasina ara,

296
00:09:45,040 --> 00:09:46,260
na nong atia.

297
00:09:46,260 --> 00:09:49,040
‘Ninye mutuku-mutuku nirya lyepnebuk,

298
00:09:49,040 --> 00:09:50,400
kam unamak’ tenen,

299
00:09:50,400 --> 00:09:52,000
na nong aripsine.”

300
00:09:52,000 --> 00:09:54,320
Yesus arye nyabuk.

301
00:09:54,320 --> 00:09:55,460
Nyabukop ura,

302
00:09:55,460 --> 00:09:57,500
sik Yahudi yala nang arye,

303
00:09:57,500 --> 00:09:59,640
yu ubukba nyaldanmek.

304
00:09:59,640 --> 00:10:01,780
Sikce nyanmek.

305
00:10:01,780 --> 00:10:02,300
“Kume,

306
00:10:02,300 --> 00:10:03,100
anye bira,

307
00:10:03,100 --> 00:10:05,820
yata wiribuka el nong aripsutuba,

308
00:10:05,820 --> 00:10:07,420
diptibye do?”

309
00:10:07,420 --> 00:10:10,680
nyabuka yupu deice nyaldanmek.

310
00:10:10,680 --> 00:10:12,200
Nyaldanmekba,

311
00:10:12,200 --> 00:10:14,560
Yesus arye sik ti nyabuk.

312
00:10:14,560 --> 00:10:16,260
Dipkoprop nyapsine.

313
00:10:16,260 --> 00:10:16,780
Na ara,

314
00:10:16,780 --> 00:10:18,340
Ninye Mi Koprop Atonunye,

315
00:10:18,340 --> 00:10:19,300
na nong ap,

316
00:10:19,300 --> 00:10:21,500
na ining ap kum dipmunyop ura,

317
00:10:21,500 --> 00:10:25,220
bol koplobuka kam una deiyok ning kum doproptume.

318
00:10:25,220 --> 00:10:27,340
Fia kam kum unamlume.

319
00:10:27,340 --> 00:10:28,340
Bukni,

320
00:10:28,340 --> 00:10:29,620
yata ninye do nirya,

321
00:10:29,620 --> 00:10:30,700
na nong ap,

322
00:10:30,700 --> 00:10:33,140
na ining ap dinyak ninye nirya ara,

323
00:10:33,140 --> 00:10:37,620
fia kam una deiyok ning akunum doprobikirye unyake.

324
00:10:37,620 --> 00:10:39,000
Aninye nirya ara,

325
00:10:39,000 --> 00:10:41,080
sirya talak kam bukdeipnirye,

326
00:10:41,080 --> 00:10:42,380
ereipnamsine.

327
00:10:42,380 --> 00:10:43,480
Aning ara,

328
00:10:43,480 --> 00:10:44,460
na nong ara,

329
00:10:44,460 --> 00:10:46,500
kwaning sirik atonun ulule.

330
00:10:46,500 --> 00:10:47,660
Na ining ara,

331
00:10:47,660 --> 00:10:50,800
mek sirik atonun ulula ati nyapsine.

332
00:10:50,800 --> 00:10:52,520
Yata ninye do nirya,

333
00:10:52,520 --> 00:10:53,420
na nong ap,

334
00:10:53,420 --> 00:10:55,560
na ining ap dinyak ninye ara,

335
00:10:55,560 --> 00:10:57,180
na ap kanye dukdongobuka,

336
00:10:57,180 --> 00:10:59,180
na ap neika unyake.

337
00:10:59,180 --> 00:11:02,660
Na arye sik kanye talima noutamak tuba unamne.

338
00:11:02,660 --> 00:11:03,700
Ara,

339
00:11:03,700 --> 00:11:06,940
Kam Una Deiyoknye bira Allah fia aulule.

340
00:11:06,940 --> 00:11:09,820
Na Ni Allah dopdeipnukce talinululba,

341
00:11:09,820 --> 00:11:11,700
kam tuba unye touk,

342
00:11:11,700 --> 00:11:13,960
aning atonun na unun ning ap,

343
00:11:13,960 --> 00:11:15,280
nyasinye yupu ap,

344
00:11:15,280 --> 00:11:16,420
dolonyak ninye ara,

345
00:11:16,420 --> 00:11:18,240
na arye talisinibuk,

346
00:11:18,240 --> 00:11:20,440
na deice uk fia kam unamake.

347
00:11:20,440 --> 00:11:22,920
Yesus arye nyabuk.

348
00:11:22,920 --> 00:11:25,260
“Adomon yupu nyapmasina deiyok ara,

349
00:11:25,260 --> 00:11:27,800
im deice arye yayuk kwaning,

350
00:11:27,800 --> 00:11:29,260
na ti nyasunune.

351
00:11:29,260 --> 00:11:30,700
Nun apu yapu ara,

352
00:11:30,700 --> 00:11:33,620
Allah im deice arye dopdeiamuk ning,

353
00:11:33,620 --> 00:11:36,980
el si mana kwaning bulubuka dilamik bukni,

354
00:11:36,980 --> 00:11:38,940
aminyan diplamik.

355
00:11:38,940 --> 00:11:39,780
Bukni,

356
00:11:39,780 --> 00:11:42,620
na nyapsin roti dobuka dinyak ninye ara,

357
00:11:42,620 --> 00:11:43,980
kam fia unamake.

358
00:11:43,980 --> 00:11:44,620
Ara,

359
00:11:44,620 --> 00:11:46,100
na ti dib tenepnikirye,

360
00:11:46,100 --> 00:11:48,240
melinamniak ninye ara,

361
00:11:48,240 --> 00:11:49,760
fia kam unamake.”

362
00:11:49,760 --> 00:11:53,080
Yesus arye ayupu nirya nyabuk.

363
00:11:53,080 --> 00:11:55,940
Yesus arye ayupu nyabuk talak ara,

364
00:11:55,940 --> 00:11:57,760
Kapernaum mutuku noutamak,

365
00:11:57,760 --> 00:11:59,100
Yahudi yala ninye,

366
00:11:59,100 --> 00:12:03,340
sik Allah yupu peterena aik fum noutamak arye nyabuk.

367
00:12:03,340 --> 00:12:04,500
Yesus arye,

368
00:12:04,500 --> 00:12:07,960
ayupu nirya Kapernaum mutuku nyabuk ura,

369
00:12:07,960 --> 00:12:11,420
el yupu kekebuka dobolbalamik ninye kan-kan noutamak arye,

370
00:12:11,420 --> 00:12:13,100
ton nang ara,

371
00:12:13,100 --> 00:12:13,780
“Se,

372
00:12:13,780 --> 00:12:15,140
anyapmasil yupu ara,

373
00:12:15,140 --> 00:12:16,380
ikin weik yupu anya arye,

374
00:12:16,380 --> 00:12:19,400
yata wiribuka dib tenebuka doproptibye do?”

375
00:12:19,400 --> 00:12:20,700
nyabik.

376
00:12:20,700 --> 00:12:23,820
Ayupu nyaldanmekce malye kanye bobuka,

377
00:12:23,820 --> 00:12:26,020
waldana atonun wininmekbuk,

378
00:12:26,020 --> 00:12:28,100
Yesus arye kekebuka ati,

379
00:12:28,100 --> 00:12:31,160
el melibuka banmek nang ati nyabuk.

380
00:12:31,160 --> 00:12:32,780
“Anyapmasin yupu ati ara,

381
00:12:32,780 --> 00:12:33,740
‘Se’ tenen,

382
00:12:33,740 --> 00:12:35,880
malye kanye bopmanulum do?

383
00:12:35,880 --> 00:12:37,500
Ninye Mi Koprop Atonunye,

384
00:12:37,500 --> 00:12:42,100
mince ulamukak tuba tamubuka im deice welebilibuk,

385
00:12:42,100 --> 00:12:43,260
eipmunyop ura,

386
00:12:43,260 --> 00:12:44,820
yata tenepnamlum do?

387
00:12:44,820 --> 00:12:46,700
Allah El Dib Kanye arye,

388
00:12:46,700 --> 00:12:49,280
kam una deiyok ning arilule.

389
00:12:49,280 --> 00:12:50,180
Ninye nong ap,

390
00:12:50,180 --> 00:12:52,200
ninye mikip usilye ning ara,

391
00:12:52,200 --> 00:12:54,060
mambul ning fia kume.

392
00:12:54,060 --> 00:12:56,660
Ara nong kum upnamle ning uka.

393
00:12:56,660 --> 00:12:59,520
Na arye nyapmasin yupu nirya ara,

394
00:12:59,520 --> 00:13:02,020
Allah El Dib Kanye arye nyalule.

395
00:13:02,020 --> 00:13:03,140
Ayupu ati,

396
00:13:03,140 --> 00:13:04,620
diba tenepmunyop ura,

397
00:13:04,620 --> 00:13:07,540
kam una deiyok ning dololulume.

398
00:13:07,540 --> 00:13:08,260
Ayupu ara,

399
00:13:08,260 --> 00:13:10,240
kam una deiyok yupu ulule.

400
00:13:10,240 --> 00:13:11,540
Talye yupu kume.

401
00:13:11,540 --> 00:13:14,260
Kam una yupu nyasunun bukni,

402
00:13:14,260 --> 00:13:15,060
na kele,

403
00:13:15,060 --> 00:13:16,980
anggun kan-kan noutamak arye,

404
00:13:16,980 --> 00:13:20,100
ton nang ara diba kum teneninyake.”

405
00:13:20,100 --> 00:13:22,460
Yesus arye nyabuk.

406
00:13:22,460 --> 00:13:24,940
Yesus arye ayupu nyabuk ning ara,

407
00:13:24,940 --> 00:13:26,600
talye ati kum nyabuk.

408
00:13:26,600 --> 00:13:27,940
Minop talak arye,

409
00:13:27,940 --> 00:13:30,020
sik dib kum tenelamik nang ap,

410
00:13:30,020 --> 00:13:30,580
tonda,

411
00:13:30,580 --> 00:13:31,900
‘El opnamak’ tenen,

412
00:13:31,900 --> 00:13:33,940
ninye yupu deililbinamuknye ap,

413
00:13:33,940 --> 00:13:36,020
Yesus arye akunum bikamuka ati,

414
00:13:36,020 --> 00:13:37,560
ayupu nyabuk.

415
00:13:37,560 --> 00:13:41,360
Aminyan ara dukdongobuka ayupu ton nyabuk.

416
00:13:41,360 --> 00:13:42,660
“Anggun kan-kan arye,

417
00:13:42,660 --> 00:13:45,920
ton nang ara dib kum tenenyaka anya arye,

418
00:13:45,920 --> 00:13:48,540
arup arye ayupu nyapmasine.

419
00:13:48,540 --> 00:13:50,060
‘Yata ninye do nirya,

420
00:13:50,060 --> 00:13:51,340
na ni koprop Allah arye,

421
00:13:51,340 --> 00:13:53,580
‘Yesus diba tenepnamake’ tenen,

422
00:13:53,580 --> 00:13:56,300
sik kanye talima kum tamuplyop ura,

423
00:13:56,300 --> 00:13:58,780
na ti diba kum tenepnamniyake,’

424
00:13:58,780 --> 00:14:00,420
nyapmasine.”

425
00:14:00,420 --> 00:14:04,380
Yesus arye awekmek ninye nirya ati nyabuk.

426
00:14:04,380 --> 00:14:06,300
Yesus arye nyabukop ura,

427
00:14:06,300 --> 00:14:08,020
atalak arye deiyok koubuka,

428
00:14:08,020 --> 00:14:11,180
el ti melibuka dobolbalamik ninye kan-kan bokuka,

429
00:14:11,180 --> 00:14:13,860
yupa weik arye el ti batakikce,

430
00:14:13,860 --> 00:14:16,300
‘El yupu kum kekenamabe’ tenen,

431
00:14:16,300 --> 00:14:18,440
elak melina batakik.

432
00:14:18,440 --> 00:14:20,380
Sik batakuka biyikba,

433
00:14:20,380 --> 00:14:23,220
Yesus arye el wipdeiyamuk nang,

434
00:14:23,220 --> 00:14:25,720
sik 12 nang ati asipdeyuk.

435
00:14:25,720 --> 00:14:27,100
“Anggun dan do.

436
00:14:27,100 --> 00:14:27,900
Anggun ton,

437
00:14:27,900 --> 00:14:29,940
‘El batakuka bitibye,’

438
00:14:29,940 --> 00:14:31,120
tenepmanulumce,

439
00:14:31,120 --> 00:14:33,860
na batakuka binamanulum do?”

440
00:14:33,860 --> 00:14:36,020
nyabuka asipdeyuk.

441
00:14:36,020 --> 00:14:39,220
Yesus arye nyabuka asipdeyuk bukni,

442
00:14:39,220 --> 00:14:42,140
Simon Peterus arye tamubuka nyabuk.

443
00:14:42,140 --> 00:14:42,740
“Kume,

444
00:14:42,740 --> 00:14:43,940
naio.

445
00:14:43,940 --> 00:14:44,880
Anuk ara,

446
00:14:44,880 --> 00:14:48,300
ninye fia kam una deiyok yupu talibuka nyasilyama ati,

447
00:14:48,300 --> 00:14:50,740
yatatonye dam bitibye do?

448
00:14:50,740 --> 00:14:52,140
Nun kel bikuburye,

449
00:14:52,140 --> 00:14:54,580
an ti akunum dib tenekinyabe.

450
00:14:54,580 --> 00:14:55,940
Allah arye dopdeipsukba,

451
00:14:55,940 --> 00:14:57,740
Diksukum una deiyoknye bira,

452
00:14:57,740 --> 00:14:58,860
an tonoka.

453
00:14:58,860 --> 00:15:00,260
Yuknye kume,”

454
00:15:00,260 --> 00:15:01,500
nyabuk.

455
00:15:01,500 --> 00:15:02,340
Nyabuk ura,

456
00:15:02,340 --> 00:15:04,520
Yesus arye nyabuk.

457
00:15:04,520 --> 00:15:05,500
“Na aryuk,

458
00:15:05,500 --> 00:15:07,940
anggun obarye nang wipdeiamsise bukni,

459
00:15:07,940 --> 00:15:09,660
anggun kan-kan noutamak ara,

460
00:15:09,660 --> 00:15:12,420
tonoknye isa mi ulule,”

461
00:15:12,420 --> 00:15:13,660
nyabuk.

462
00:15:13,660 --> 00:15:15,900
Yesus arye ayupu nyabuka ara,

463
00:15:15,900 --> 00:15:17,220
Simon Iskariot,

464
00:15:17,220 --> 00:15:21,200
el mi Yudas ati tenebukce ayupu nyabuk.

465
00:15:21,200 --> 00:15:22,740
Yudas Iskariot ara,

466
00:15:22,740 --> 00:15:24,580
Yesus melilamik nang,

467
00:15:24,580 --> 00:15:26,960
12 nang kan-kan ulamuk bukni,

468
00:15:26,960 --> 00:15:27,900
aminyan talak ara,

469
00:15:27,900 --> 00:15:29,500
‘Yesus optinge’ tenen,

470
00:15:29,500 --> 00:15:31,180
ninye yupu deililbinamuka ati,

471
00:15:31,180 --> 00:15:35,340
Yesus arye ayupu nyabuk.

