﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,620
Yesus el melilamik nang weik,

2
00:00:07,620 --> 00:00:08,800
lik ubukba,

3
00:00:08,800 --> 00:00:12,120
batakik talak arye dipdongobuka anoutamak ara,

4
00:00:12,120 --> 00:00:16,120
Yesus arye Galilea mutuku noutamak uk peterepra balamuk.

5
00:00:16,120 --> 00:00:19,100
Sik Yudea tam noutamak ulamik nang,

6
00:00:19,100 --> 00:00:20,560
Yahudi yala nang arye,

7
00:00:20,560 --> 00:00:22,320
‘Yesus optibye’ tenen,

8
00:00:22,320 --> 00:00:24,000
el ti kalikinmek ning ara,

9
00:00:24,000 --> 00:00:25,960
Yesus akunum bikmoka anya arye,

10
00:00:25,960 --> 00:00:27,880
Yudea tam kum banmok.

11
00:00:27,880 --> 00:00:28,940
Bukni,

12
00:00:28,940 --> 00:00:30,780
sik Yahudi yala nang arye,

13
00:00:30,780 --> 00:00:33,400
weik sum tenebuka kwalilamik ning,

14
00:00:33,400 --> 00:00:34,220
el si ara,

15
00:00:34,220 --> 00:00:36,240
Bara Asik dopna arye,

16
00:00:36,240 --> 00:00:38,600
Kwalina Sum dam akunum ubuk.

17
00:00:38,600 --> 00:00:40,160
Akwalina sum,

18
00:00:40,160 --> 00:00:42,800
mambul sum dam akunum ubukba,

19
00:00:42,800 --> 00:00:45,160
Yesus el weit yapu koprop arye,

20
00:00:45,160 --> 00:00:46,880
Yesus ati nyabik.

21
00:00:46,880 --> 00:00:49,180
“An yupu kekenyak ninye arye,

22
00:00:49,180 --> 00:00:52,520
ninye kum winipmanto fil dolyam ning ara,

23
00:00:52,520 --> 00:00:55,920
‘Sik Yudea tam unyak nang ton eiptinge’ tenen,

24
00:00:55,920 --> 00:00:57,120
teleb ning ara,

25
00:00:57,120 --> 00:01:00,240
an adip aryuk Galilea tam batakuka,

26
00:01:00,240 --> 00:01:01,940
Yudea tam bitume.

27
00:01:01,940 --> 00:01:02,800
Ura,

28
00:01:02,800 --> 00:01:04,120
yata nang do nirya,

29
00:01:04,120 --> 00:01:05,880
‘Nun si kel biksikirye,

30
00:01:05,880 --> 00:01:07,400
nun ti ereipsikiba,

31
00:01:07,400 --> 00:01:08,880
weik nang unamabe’,

32
00:01:08,880 --> 00:01:10,460
tenenyak nang ara,

33
00:01:10,460 --> 00:01:13,080
duknubuka fil kum donyake.

34
00:01:13,080 --> 00:01:17,280
Ance ninye arye winipmanto kum fil donanye ulyama ati,

35
00:01:17,280 --> 00:01:21,000
‘Ninye mutuku-mutuku nirya kel biknamak’ tenen,

36
00:01:21,000 --> 00:01:21,820
ati ara,

37
00:01:21,820 --> 00:01:23,660
Yudea tam bimince,

38
00:01:23,660 --> 00:01:27,000
ninye nirya elinamakak fil dolbilyame,”

39
00:01:27,000 --> 00:01:28,300
nyabik.

40
00:01:28,300 --> 00:01:33,420
Yesus el weit yapu koprop arye ayupu tenepce nyabika deiyok ara,

41
00:01:33,420 --> 00:01:34,320
sik babye,

42
00:01:34,320 --> 00:01:36,680
‘Yesus ara dipkopropnye’ tenen,

43
00:01:36,680 --> 00:01:38,280
dib kum tenelamika ati,

44
00:01:38,280 --> 00:01:39,280
ayupu nyabik.

45
00:01:39,280 --> 00:01:40,560
Nyabik ati ara,

46
00:01:40,560 --> 00:01:41,720
Yesus arye,

47
00:01:41,720 --> 00:01:44,640
el weit yapu koprop ati tamubuka nyabuk.

48
00:01:44,640 --> 00:01:46,740
“Anggunda winitalak do,

49
00:01:46,740 --> 00:01:48,140
yuk talak do nirya,

50
00:01:48,140 --> 00:01:50,020
neika aululum bukni,

51
00:01:50,020 --> 00:01:52,680
Allah arye teneamnuk talak ara,

52
00:01:52,680 --> 00:01:54,520
aminyan upnamnila ati,

53
00:01:54,520 --> 00:01:57,320
na ara Yudea tam min kum binamane.

54
00:01:57,320 --> 00:01:59,320
Sik diba tenena kum,

55
00:01:59,320 --> 00:02:01,440
talye unyak ninye nirya ati,

56
00:02:01,440 --> 00:02:02,380
na arye,

57
00:02:02,380 --> 00:02:04,020
‘Anggun winilulum ning ara,

58
00:02:04,020 --> 00:02:05,740
malye uk winilulume,’

59
00:02:05,740 --> 00:02:08,180
nyabuka wenenuna anya arye,

60
00:02:08,180 --> 00:02:10,380
sikce na ti lik upliba,

61
00:02:10,380 --> 00:02:12,140
‘Anye bira nun lik,’

62
00:02:12,140 --> 00:02:13,340
teneninyake.

63
00:02:13,340 --> 00:02:14,280
Bukni,

64
00:02:14,280 --> 00:02:15,620
yuk talye nang arye,

65
00:02:15,620 --> 00:02:16,700
anggun ti ara,

66
00:02:16,700 --> 00:02:17,380
‘Nun lik,’

67
00:02:17,380 --> 00:02:18,820
kum tenesinyake.

68
00:02:18,820 --> 00:02:20,740
Ati na weit yapu,

69
00:02:20,740 --> 00:02:24,140
anggunda Yudea tam kwalipnamakak bilulume.

70
00:02:24,140 --> 00:02:27,900
Allah arye teneamnuk talak min kum upmanila ati,

71
00:02:27,900 --> 00:02:30,800
na ara Yudea tam kwalipnamakak ara,

72
00:02:30,800 --> 00:02:31,960
min kum binune.”

73
00:02:31,960 --> 00:02:34,080
Yesus arye nyabuk.

74
00:02:34,080 --> 00:02:36,960
Yesus arye ayupu akunum nyabukop ura,

75
00:02:36,960 --> 00:02:39,460
Galilea tam noutamak uk unmok.

76
00:02:39,460 --> 00:02:42,100
Galilea mutuku uk unmok ani,

77
00:02:42,100 --> 00:02:44,120
aminyan talak el weit yapu,

78
00:02:44,120 --> 00:02:46,340
‘Weik kwalina sum binuyap’ tenen,

79
00:02:46,340 --> 00:02:47,960
bisik banmek talak ara,

80
00:02:47,960 --> 00:02:50,160
Yesus babye aminyan biyuk.

81
00:02:50,160 --> 00:02:53,740
Yesus elce Yudea tam biyuka ara,

82
00:02:53,740 --> 00:02:55,980
‘Ninye nirya eipnamak’ tenen,

83
00:02:55,980 --> 00:02:59,420
talye mankau kanye bobuka lakak kum biyuk bukni,

84
00:02:59,420 --> 00:03:01,040
dungnubuka biyuk.

85
00:03:01,040 --> 00:03:01,960
Ara,

86
00:03:01,960 --> 00:03:03,300
Yudea tam noutamak,

87
00:03:03,300 --> 00:03:05,920
weik sum ati kwalipmakak ara,

88
00:03:05,920 --> 00:03:08,320
sik Yahudi yala deiyok nang arye,

89
00:03:08,320 --> 00:03:10,360
“Anye bira dan do?”

90
00:03:10,360 --> 00:03:12,760
nyabuka asinmekce,

91
00:03:12,760 --> 00:03:15,720
el ti fia kalikuka dina uk unmek.

92
00:03:15,720 --> 00:03:19,240
Sik ninye weik arye amutuku bulupmek noutamak,

93
00:03:19,240 --> 00:03:23,840
sik nirya arye Yesus ati weik arye murmurulanmek.

94
00:03:23,840 --> 00:03:25,520
Ton nang arye,

95
00:03:25,520 --> 00:03:26,440
“Yesus ara,

96
00:03:26,440 --> 00:03:27,960
teleb ululnye,”

97
00:03:27,960 --> 00:03:29,560
nyanmek bukni,

98
00:03:29,560 --> 00:03:31,000
yuk nang arye ara,

99
00:03:31,000 --> 00:03:32,640
“Kume,

100
00:03:32,640 --> 00:03:35,680
Yesus ara tenepce arye nyasiliba,

101
00:03:35,680 --> 00:03:39,920
el yupu kekenyak ninye mankau arye tilila ning ati dib tenenyake,”

102
00:03:39,920 --> 00:03:41,440
nyanmek.

103
00:03:41,440 --> 00:03:44,720
Winibuka yuk-yuk murmurulanmek bukni,

104
00:03:44,720 --> 00:03:46,640
sik awekmek ninye nirya arye,

105
00:03:46,640 --> 00:03:49,120
‘Yahudi yala deiyok nang kekepsikirye,

106
00:03:49,120 --> 00:03:51,720
malye kanye bobuka wenepsikcak’ tenen,

107
00:03:51,720 --> 00:03:54,400
Yesus ati yupu laka kum nyanmek.

108
00:03:54,400 --> 00:03:56,800
Murmurulana uk unmek.

109
00:03:56,800 --> 00:03:58,160
Sik aninye nirya,

110
00:03:58,160 --> 00:04:01,240
weik sum ati kwalepmekce unmekani,

111
00:04:01,240 --> 00:04:03,320
noutam talak akunum ubukba,

112
00:04:03,320 --> 00:04:05,540
Yesus ara anyasik biyuk.

113
00:04:05,540 --> 00:04:06,360
Ara,

114
00:04:06,360 --> 00:04:09,600
Yahudi yala nang arye Allah ati arilbalamik aik,

115
00:04:09,600 --> 00:04:11,880
weik mambul aik dam biyukce,

116
00:04:11,880 --> 00:04:14,400
deiyok koubuka peterenmok.

117
00:04:14,400 --> 00:04:16,200
Yesus arye peterenmokbuk,

118
00:04:16,200 --> 00:04:18,840
sik Yahudi yala deiyok nang kekenmekce,

119
00:04:18,840 --> 00:04:19,880
“Se,

120
00:04:19,880 --> 00:04:20,680
anye bira,

121
00:04:20,680 --> 00:04:23,360
yuk nang arye peteryamikak,

122
00:04:23,360 --> 00:04:25,720
ton kel kum bikamuk bukni,

123
00:04:25,720 --> 00:04:27,400
yata wiribuka deice arye,

124
00:04:27,400 --> 00:04:31,000
aning-aning nirya weik kel arye peterenmal do?”

125
00:04:31,000 --> 00:04:32,200
nyabuka,

126
00:04:32,200 --> 00:04:34,480
asipdanuka lukuldanmek.

127
00:04:34,480 --> 00:04:36,540
Nyabuka asipdeyikbuk,

128
00:04:36,540 --> 00:04:38,860
Yesus arye tamubuka nyabuk.

129
00:04:38,860 --> 00:04:39,820
“Kume.

130
00:04:39,820 --> 00:04:41,940
Na arye peteresunun yupu ara,

131
00:04:41,940 --> 00:04:44,980
na kanye aryuk tenebuka kum nyasunune.

132
00:04:44,980 --> 00:04:48,320
Na dopdeipnuknye Allah arye nyaniliba,

133
00:04:48,320 --> 00:04:52,340
el nyanilye touk ayupu uk na arye peteresunune.

134
00:04:52,340 --> 00:04:54,060
Yata ninye do nirya,

135
00:04:54,060 --> 00:04:54,720
sikce,

136
00:04:54,720 --> 00:04:56,180
‘Allah tenenyamsukce,

137
00:04:56,180 --> 00:04:58,280
el yupu deice nyasilye touk,

138
00:04:58,280 --> 00:05:00,820
aning uk talibuka unamabe,’

139
00:05:00,820 --> 00:05:03,580
tenebikirye dipkoprop ubicop ura,

140
00:05:03,580 --> 00:05:05,860
kel biknamak ning nyapnusine.

141
00:05:05,860 --> 00:05:07,180
Na Yesus arye,

142
00:05:07,180 --> 00:05:09,540
na kanye aryuk peterenun do?

143
00:05:09,540 --> 00:05:13,760
Na Ni Koprop Allah arye nyanilye yupu uk peterenun do?

144
00:05:13,760 --> 00:05:17,400
Ayupu dobolbanyak ninye uk kel biknamakca,”

145
00:05:17,400 --> 00:05:19,600
Yesus arye nyabuk.

146
00:05:19,600 --> 00:05:22,620
Nyabukce ayupu tonap nyabuk.

147
00:05:22,620 --> 00:05:24,360
“Yata nang do nirya,

148
00:05:24,360 --> 00:05:26,720
sik kanye aryuk peterenyak nang ara,

149
00:05:26,720 --> 00:05:28,100
‘Sik kekepsikirye,

150
00:05:28,100 --> 00:05:31,460
nun ti si erebuka ereipnamsiak’ tenen,

151
00:05:31,460 --> 00:05:32,380
wininyake.

152
00:05:32,380 --> 00:05:34,380
Aning atonun kum bukni,

153
00:05:34,380 --> 00:05:35,700
yatanye do nirya,

154
00:05:35,700 --> 00:05:37,680
‘Na ti dopdeipnuknye,

155
00:05:37,680 --> 00:05:39,540
el ti fil dopnyebuk,

156
00:05:39,540 --> 00:05:43,180
yuk nang nirya arye el tibuk si erebuka,

157
00:05:43,180 --> 00:05:45,180
el si uk erepnamake,’

158
00:05:45,180 --> 00:05:46,420
tenelinye bira,

159
00:05:46,420 --> 00:05:49,420
anye bira dib yupu uk nyalule.

160
00:05:49,420 --> 00:05:50,820
El winilul ning ap,

161
00:05:50,820 --> 00:05:53,240
el nyalye yupu ap nirya ara,

162
00:05:53,240 --> 00:05:56,420
tilila ning tonok ning babye kum winilule.

163
00:05:56,420 --> 00:05:58,120
Diksukumuk ulule,”

164
00:05:58,120 --> 00:06:00,380
Yesus arye nyabuk.

165
00:06:00,380 --> 00:06:01,620
Nyabukce,

166
00:06:01,620 --> 00:06:04,660
Yesus arye Yahudi yala nang ati nyabuk.

167
00:06:04,660 --> 00:06:05,760
“Allah arye,

168
00:06:05,760 --> 00:06:08,560
‘Aning ara wininamlume bukni,

169
00:06:08,560 --> 00:06:10,120
aning kum wininamlume,’

170
00:06:10,120 --> 00:06:11,300
nyapdeibuk ura,

171
00:06:11,300 --> 00:06:13,740
Musa arye sekeiyamsuk yupu,

172
00:06:13,740 --> 00:06:14,840
mem yupu ara,

173
00:06:14,840 --> 00:06:16,220
kum aryamsuk do?

174
00:06:16,220 --> 00:06:16,980
Kume,

175
00:06:16,980 --> 00:06:19,540
elcuk ayupu aripsuk bukni,

176
00:06:19,540 --> 00:06:21,640
anggun kan-kan noutamak arye,

177
00:06:21,640 --> 00:06:22,940
tonoknye babye,

178
00:06:22,940 --> 00:06:25,200
ayupu moubuka taliplirye,

179
00:06:25,200 --> 00:06:26,320
kum melilule.

180
00:06:26,320 --> 00:06:28,900
Anggunda yata ning deiyok ati,

181
00:06:28,900 --> 00:06:30,300
‘El optibye’ tenen,

182
00:06:30,300 --> 00:06:31,920
piripdenmanulum do?”

183
00:06:31,920 --> 00:06:34,060
Yesus arye nyabuk.

184
00:06:34,060 --> 00:06:35,380
Nyabukba,

185
00:06:35,380 --> 00:06:39,160
awekmek ninye kan-kan noutamak tonoknye birye nyabuk.

186
00:06:39,160 --> 00:06:40,120
“Kume,

187
00:06:40,120 --> 00:06:42,560
anda isa talyamuknye ulyame.

188
00:06:42,560 --> 00:06:45,640
Yata nang arye opmandanmakiakba,

189
00:06:45,640 --> 00:06:48,040
ayupu nyapmasilam do?”

190
00:06:48,040 --> 00:06:49,520
nyabuk.

191
00:06:49,520 --> 00:06:50,400
Nyabuk ura,

192
00:06:50,400 --> 00:06:52,480
Yesus arye nyabuk.

193
00:06:52,480 --> 00:06:54,160
Anggun fil dona kum sum,

194
00:06:54,160 --> 00:06:55,200
Sabat sum,

195
00:06:55,200 --> 00:06:58,480
ninye kum winipmanto ning tonok ning uk,

196
00:06:58,480 --> 00:07:00,480
ninye kweten fil dopsibuk,

197
00:07:00,480 --> 00:07:03,280
anggun nirya eibuka kel biknulumce,

198
00:07:03,280 --> 00:07:06,560
‘Elda fil atonun ning winipmale’ tenen,

199
00:07:06,560 --> 00:07:09,880
na ti lukdanuka malye tenepmanulume.

200
00:07:09,880 --> 00:07:11,160
Bukni,

201
00:07:11,160 --> 00:07:12,040
Musa arye,

202
00:07:12,040 --> 00:07:15,200
“Ninye den bola mouse ning sekenamlulume,”

203
00:07:15,200 --> 00:07:16,480
nyapdeiyamsuka ati,

204
00:07:16,480 --> 00:07:18,600
anggunce fil dona kum sum,

205
00:07:18,600 --> 00:07:20,840
Sabat sum sal mapu dobuka,

206
00:07:20,840 --> 00:07:24,240
anggun den bola mouse deice tam sekelulume.

207
00:07:24,240 --> 00:07:25,640
Winilulum ning ara,

208
00:07:25,640 --> 00:07:27,940
‘Aning ara malye wininyabe,’

209
00:07:27,940 --> 00:07:29,200
kum tenelulume.

210
00:07:29,200 --> 00:07:30,200
Ura,

211
00:07:30,200 --> 00:07:32,240
anggun ton tenipdelulume.

212
00:07:32,240 --> 00:07:33,160
Musa arye,

213
00:07:33,160 --> 00:07:34,560
“Wininamlulume,”

214
00:07:34,560 --> 00:07:35,720
nyamsuk yupu,

215
00:07:35,720 --> 00:07:37,720
‘Mem yupu kum yanipnuyab,’

216
00:07:37,720 --> 00:07:38,920
tenelulum deice arye,

217
00:07:38,920 --> 00:07:41,680
Sabat sum arye fil kum dolulume.

218
00:07:41,680 --> 00:07:42,640
Bukni,

219
00:07:42,640 --> 00:07:44,280
Sabat sum aupmatu babye,

220
00:07:44,280 --> 00:07:49,160
‘Nun mapu den bola mouse deice tam sekna teleb’ tenen,

221
00:07:49,160 --> 00:07:51,040
sekna fil uk dolulume.

222
00:07:51,040 --> 00:07:52,480
Winilulume ati ara,

223
00:07:52,480 --> 00:07:54,160
yata deiyok arye na ti,

224
00:07:54,160 --> 00:07:57,760
‘Sabat sum ninye nong nirya kwetepmo deice arye,

225
00:07:57,760 --> 00:07:59,660
fil atonun dobuk’ tenen,

226
00:07:59,660 --> 00:08:02,240
yu upsukba derepmanulum do?

227
00:08:02,240 --> 00:08:03,280
Anggunda,

228
00:08:03,280 --> 00:08:05,160
nong bol deice ninguk eibuka,

229
00:08:05,160 --> 00:08:06,880
yupu bokolilulumce,

230
00:08:06,880 --> 00:08:07,860
“Aning teleb,

231
00:08:07,860 --> 00:08:08,780
aning malye,”

232
00:08:08,780 --> 00:08:11,040
nyalulum ning ara batakmunce,

233
00:08:11,040 --> 00:08:13,540
dipkoprop noutamak ninguk tenebuka,

234
00:08:13,540 --> 00:08:16,160
diksukum yupu uk bokolinamlulume.

235
00:08:16,160 --> 00:08:18,340
Yesus arye nyabuk.

