﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:08,120
Pɨareve pe jeta yae vae jecuaeño opɨta ɨ guasu jovaicho pe.

2
00:00:08,120 --> 00:00:13,520
Oecha meteiño chalana joco pe oi ndei Jesús jemimboe reta yogüɨraja pɨpe mbove.

3
00:00:13,520 --> 00:00:18,040
Jare oicuaa Jesús mbaeti ojo chalana pe jemimboe reta ndive.

4
00:00:18,040 --> 00:00:25,460
Erei iru chalana tenta Tiberias güi yogüeru vae reta opɨta coiño ocaru ñogüɨnoia güi.

5
00:00:25,460 --> 00:00:31,500
Echa joco pe jae reta jou mbɨyape ñandeYa omee güire yasoropai Tumpa pe.

6
00:00:31,500 --> 00:00:36,660
Oicuaa reta ma Jesús jare jemimboe reta mbaeti joco pe ñogüɨnoi.

7
00:00:36,660 --> 00:00:41,840
Jayave oyeupi reta jocuae chalana reta pe jare yogüɨraja Capernaum cotɨ,

8
00:00:41,840 --> 00:00:44,080
Jesús oeca vaera.

9
00:00:44,080 --> 00:00:47,360
Ɨ guasu oasa reta ma yave,

10
00:00:47,360 --> 00:00:49,120
ovae Jesús jare jei reta chupe:

11
00:00:49,120 --> 00:00:50,020
—Rabí,

12
00:00:50,020 --> 00:00:52,520
¿quirai yave pa reyu cuae pe?

13
00:00:52,520 --> 00:00:54,140
Jayave Jesús jei chupe reta:

14
00:00:54,140 --> 00:00:55,040
—Añete che jae peve,

15
00:00:55,040 --> 00:00:59,680
pe reta chereca jocuae mbɨyape pemoɨvata vae jeco peguaño,

16
00:00:59,680 --> 00:01:04,480
mbaeti chereca jocuae mɨacañɨ pe aipota aicuauca peve vae jeco pegua —jei—.

17
00:01:04,480 --> 00:01:09,120
Agüɨye peparavɨquɨ perembiura mbaeti ɨma ondurata vae jeco peguaño.

18
00:01:09,120 --> 00:01:12,020
Erei peparavɨquɨ perembiura ameeta peve vae jeco pegua.

19
00:01:12,020 --> 00:01:17,040
Che ayeapo cuimbaera vae ameeta peve perembiura ɨma yae ondurata vae.

20
00:01:17,040 --> 00:01:20,420
Echa penoita tecove opa mbae vae.

21
00:01:20,420 --> 00:01:23,020
Echa cheRu Tumpa oicuauca ma peve chepuere ayapo jocorai —jei Jesús chupe reta.

22
00:01:23,020 --> 00:01:26,280
Jayave oparandu reta Jesús pe:

23
00:01:26,280 --> 00:01:28,080
—¿Mbae pa royapota?

24
00:01:28,080 --> 00:01:32,240
¿Quirai pa orepuere royapo mbaravɨquɨ Tumpa oipota royapo vaera vae?

25
00:01:32,240 --> 00:01:32,720
—jei reta.

26
00:01:32,720 --> 00:01:34,440
Jayave Jesús jei:

27
00:01:34,440 --> 00:01:36,360
—Perovia cheré.

28
00:01:36,360 --> 00:01:39,680
Cuae co mbaravɨquɨ Tumpa oipota peyapo vaera vae.

29
00:01:39,680 --> 00:01:41,660
Echa jae chembou —jei.

30
00:01:41,660 --> 00:01:43,600
Jayave jei reta chupe:

31
00:01:43,600 --> 00:01:46,120
—¿Mbae nunga mɨacañɨ pa reyapota,

32
00:01:46,120 --> 00:01:49,000
roecha vaera jare rogüɨrovia vaera nderé?

33
00:01:49,000 --> 00:01:53,040
¿Mbae nunga mbaravɨquɨ pa reyapota nde?

34
00:01:53,040 --> 00:01:54,040
—jei reta—.

35
00:01:54,040 --> 00:01:56,760
Ñanetenondegua reta jou maná ñuu pe.

36
00:01:56,760 --> 00:01:58,440
Echa Tumpa iñee pe oyecuatía oi:

37
00:01:58,440 --> 00:02:00,840
“Omee chupe reta jembiura ara güi jou reta vaera” —jei reta chupe.

38
00:02:00,840 --> 00:02:03,520
—Añete che jae peve —jei Jesús—,

39
00:02:03,520 --> 00:02:07,600
Moisés mbaeti co omee jembiura ara güi ou vae.

40
00:02:07,600 --> 00:02:11,840
Añave cheRu omeeta peve perembiura añetete vae ara güi ou vae —jei—.

41
00:02:11,840 --> 00:02:16,400
Echa tembíu Tumpa añave omeeta vae jocuae ara güi ou vae co.

42
00:02:16,400 --> 00:02:19,400
Jae omeeta tecove ɨvɨ pegua reta pe —jei.

43
00:02:19,400 --> 00:02:20,920
—Carai —jei reta—,

44
00:02:20,920 --> 00:02:22,200
jecuaeño emee oreve cuae nunga orerembiura.

45
00:02:22,200 --> 00:02:27,680
—Che co jae jocuae tembíu tecove omeeta vae —jei Jesús—.

46
00:02:27,680 --> 00:02:32,760
Oipotagüe cheré guɨrovia vae ngaraa ñɨmbɨaɨ,

47
00:02:32,760 --> 00:02:37,680
jare oipotagüe cheré güɨrovia vae ngaraa iyúe —jei—.

48
00:02:37,680 --> 00:02:40,360
Erei che jae ma peve corai:

49
00:02:40,360 --> 00:02:41,960
Mbaeti perovia,

50
00:02:41,960 --> 00:02:44,000
yepe tei cherecha ma.

51
00:02:44,000 --> 00:02:47,880
Opaete cheRu omee cheve vae reta güɨroviata co cheré —jei—,

52
00:02:47,880 --> 00:02:51,960
jare oipotagüe cheré güɨrovia vae ngaraa amombo.

53
00:02:51,960 --> 00:02:56,040
Echa agüeyɨ ayu ara güi ayapo vaera chembou vae jemimbota.

54
00:02:56,040 --> 00:02:59,360
Mbaeti ayu cheremimbota aeño ayapo vaera —jei Jesús—.

55
00:02:59,360 --> 00:03:04,000
Ngaraa amocañɨ metei ave opaete cheRu omee ma cheve vae reta güi.

56
00:03:04,000 --> 00:03:10,200
Echa amoingove yeta aru omanogüe vae reta ipɨte güi ara taɨcuegua pe.

57
00:03:10,200 --> 00:03:12,360
Cuae oipota chembou vae —jei—.

58
00:03:12,360 --> 00:03:18,920
Oipotagüe cherecha vae güɨnoita tecove opa mbae vae cheré güɨrovia yave,

59
00:03:18,920 --> 00:03:22,040
jare che amoingove yeta aru omanogüe vae reta ipɨte güi ara taɨcuegua pe.

60
00:03:22,040 --> 00:03:23,560
Cuae oipota cheRu —jei Jesús.

61
00:03:23,560 --> 00:03:25,440
Jayave judío reta iñeenguru oyoupe.

62
00:03:25,440 --> 00:03:26,320
Echa Jesús jei ma:

63
00:03:26,320 --> 00:03:29,220
“Che co jae tembíu ara güi ou vae”.

64
00:03:29,220 --> 00:03:30,640
Jare judío reta jei:

65
00:03:30,640 --> 00:03:32,600
—Cuae co jae Jesús.

66
00:03:32,600 --> 00:03:34,040
Jae co José taɨ.

67
00:03:34,040 --> 00:03:35,840
Yaicuaa co tu jare ichɨ.

68
00:03:35,840 --> 00:03:39,120
¿Quirai pa ipuere jei “Agüeyɨ ayu ara güi”?

69
00:03:39,120 --> 00:03:40,120
—jei reta.

70
00:03:40,120 --> 00:03:42,160
Jayave Jesús jei chupe reta:

71
00:03:42,160 --> 00:03:44,040
—Agüɨye peñeenguru oyoupe checotɨ.

72
00:03:44,040 --> 00:03:45,680
CheRu chembou —jei—.

73
00:03:45,680 --> 00:03:48,680
CheRu güɨroviauca cheré vaeño ipuere güɨrovia cheré.

74
00:03:48,680 --> 00:03:53,840
Jare che amoingove yeta aru omanogüe vae reta ipɨte güi ara taɨcuegua pe —jei chupe reta—.

75
00:03:53,840 --> 00:03:56,640
Tumpa iñee aracae omombeu vae oicuatía corai:

76
00:03:56,640 --> 00:03:59,400
“Jare Tumpa omboeta opaete vae”.

77
00:03:59,400 --> 00:04:01,240
Jocorai oicuatía —jei—.

78
00:04:01,240 --> 00:04:06,400
Oipotagüe oyeapɨsaca Tumpa re jare oñemboe Tumpa jei chupe vae re vae outa cheve —jei—.

79
00:04:06,400 --> 00:04:08,760
Mbaeti quia oecha cheRu,

80
00:04:08,760 --> 00:04:11,200
jaeño che ayu Tumpa güi vae.

81
00:04:11,200 --> 00:04:13,360
Che aecha ma co cheRu —jei Jesús—.

82
00:04:13,360 --> 00:04:15,080
Añete che jae peve,

83
00:04:15,080 --> 00:04:18,400
cheré güɨrovia vae güɨnoi tecove opa mbae vae.

84
00:04:18,400 --> 00:04:21,040
Che co jae jocuae tembíu tecove omee vae —jei—.

85
00:04:21,040 --> 00:04:25,920
Petenondegua reta jou jocuae maná ñuu pe jare omano reta ma.

86
00:04:25,920 --> 00:04:28,360
Che co jae tembíu ara güi ou vae.

87
00:04:28,360 --> 00:04:31,360
Cuae tembíu jou vae ngaraa omano —jei—.

88
00:04:31,360 --> 00:04:34,440
Che co jae tembíu tecove omee vae.

89
00:04:34,440 --> 00:04:35,760
Che agüeyɨ ayu ara güi.

90
00:04:35,760 --> 00:04:39,760
Oipotagüe cuae tembíu jou vae güɨnoita tecove opa mbae vae —jei Jesús chupe reta—.

91
00:04:39,760 --> 00:04:42,960
Jare jocuae tembíu ameeta vae cherete co.

92
00:04:42,960 --> 00:04:46,880
Ameeta cherete ɨvɨ pegua reta güɨnoi vaera tecove —jei.

93
00:04:46,880 --> 00:04:49,760
Jayave judío reta oyoaca oyoupi.

94
00:04:49,760 --> 00:04:53,200
—¿Quiraita ra ipuere cuae cuimbae omee ñandeve jete yau vaera?

95
00:04:53,200 --> 00:04:53,960
—jei reta.

96
00:04:53,960 --> 00:04:56,600
—Añete che jae peve —jei Jesús chupe reta—,

97
00:04:56,600 --> 00:04:58,680
mbaeti yave peu cherete jare cherugüɨ,

98
00:04:58,680 --> 00:05:01,640
ngaraa tecove opa mbae vae penoi.

99
00:05:01,640 --> 00:05:06,540
Che co jae cuimbaera oyeapo vae —jei—.

100
00:05:06,540 --> 00:05:10,760
Cherete jare cherugüɨ jou vae güɨnoi tecove opa mbae vae,

101
00:05:10,760 --> 00:05:14,800
jare amoingove yeta aru omanogüe vae reta ipɨte güi ara taɨcuegua pe —jei—.

102
00:05:14,800 --> 00:05:18,640
Echa cherete jare cherugüɨ tembíu añetete vae co —jei Jesús—.

103
00:05:18,640 --> 00:05:21,320
Cherete jare cherugüɨ jou vae oico che ndive jare che aico jae ndive —jei—.

104
00:05:21,320 --> 00:05:24,160
CheRu güɨnoi tecove opa mbae vae jare jae chembou,

105
00:05:24,160 --> 00:05:27,800
jare che anoi tecove opa mbae vae cheRu güi.

106
00:05:27,800 --> 00:05:32,520
Jae ramiño vi jocuae cherete jou vae güɨnoita tecove opa mbae vae chegüi —jei chupe reta—.

107
00:05:32,520 --> 00:05:35,360
Che co jae tembíu ara güi ou vae.

108
00:05:35,360 --> 00:05:40,080
Cuae tembíu mbaeti co jocuae tembíu petenondegua reta jou vae rami.

109
00:05:40,080 --> 00:05:42,800
Echa jae reta omano.

110
00:05:42,800 --> 00:05:47,960
Erei oipotagüe cuae tembíu jou vae güɨnoita tecove opa mbae vae —jei.

111
00:05:47,960 --> 00:05:51,800
Jocorai jei Jesús judío reta itupao pe,

112
00:05:51,800 --> 00:05:55,840
Capernaum pe oporomboe oi yave.

113
00:05:55,840 --> 00:05:57,560
Cuae oendu reta yave,

114
00:05:57,560 --> 00:06:00,080
jeta Jesús jemimboe reta jei oyoupe:

115
00:06:00,080 --> 00:06:01,640
—Mbaeti co icavi cuae jei vae.

116
00:06:01,640 --> 00:06:04,880
Agüɨye yayeapɨsaca cuae nunga ñee re —jei reta.

117
00:06:04,880 --> 00:06:08,720
Jesús oicuaa jemimboe reta iñeenguru co icotɨ.

118
00:06:08,720 --> 00:06:12,120
Jayave jei chupe reta:

119
00:06:12,120 --> 00:06:14,360
—¿Maera pa peñeenguru checotɨ cuae re?

120
00:06:14,360 --> 00:06:17,080
¿Mbae pa peyapota cherecha yave ayeupi aja tenonde aicoa pe?

121
00:06:17,080 --> 00:06:19,840
Che co jae cuimbaera oyeapo vae —jei—.

122
00:06:19,840 --> 00:06:22,560
Jaeño Espíritu Santo ipuere omee tecove opa mbae vae.

123
00:06:22,560 --> 00:06:26,840
Ñanderete mbaeti ipuere omee ñandeve cuae nunga tecove.

124
00:06:26,840 --> 00:06:30,680
Cuae amombeu ma peve vae mbaeti co ɨvɨ peguaño.

125
00:06:30,680 --> 00:06:32,560
Jae co tecove opa mbae vae pegua —jei Jesús—.

126
00:06:32,560 --> 00:06:36,000
Erei amogüe pe reta mbaeti perovia cheré —jei.

127
00:06:36,000 --> 00:06:43,840
Echa Jesús oicuaa iyɨpɨ güive quia reta mbaeti güɨrovia jese jare quia omoeterengata jovaicho reta pe.

128
00:06:43,840 --> 00:06:46,680
Jayave jei ye chupe reta:

129
00:06:46,680 --> 00:06:53,120
—Jae rambue amombeu ma peve quirai cheRu güɨroviauca cheré vaeño ipuere güɨrovia cheré —jei.

130
00:06:53,120 --> 00:06:57,400
Cuae jaɨcue rupi jeta jemimboe reta yogüɨraja ye Jesús güi,

131
00:06:57,400 --> 00:07:00,000
jare mbaeti ye yogüɨraja jae ndive.

132
00:07:00,000 --> 00:07:04,400
Jayave Jesús oparandu jocuae doce vae reta pe:

133
00:07:04,400 --> 00:07:06,960
—¿Peota pa chegüi pe reta vi?

134
00:07:06,960 --> 00:07:09,840
—¿Quia nunga cotɨ pa rojota,

135
00:07:09,840 --> 00:07:10,880
oreYa?

136
00:07:10,880 --> 00:07:13,080
—jei Simón Pedro chupe—.

137
00:07:13,080 --> 00:07:16,520
Nde co remombeu oreve tecove opa mbae vae regua.

138
00:07:16,520 --> 00:07:23,160
Jare rogüɨrovia ma nderé jare roicuaa ma nde co jae Tumpa oñono tee iyeupeguara vae —jei.

139
00:07:23,160 --> 00:07:24,440
Jayave Jesús jei:

140
00:07:24,440 --> 00:07:25,800
—Che poparavo.

141
00:07:25,800 --> 00:07:28,320
Pe reta co doce.

142
00:07:28,320 --> 00:07:33,040
Jare metei pepɨte pe oi vae oyeócuai aña guasu pe —jei.

143
00:07:33,040 --> 00:07:34,840
Corai imiari Judas re.

144
00:07:34,840 --> 00:07:38,040
Judas co jae Simón Iscariote taɨ.

145
00:07:38,040 --> 00:07:40,840
Echa Jesús oiparavo doce jare jae reta güi metei co jae Judas.

146
00:07:40,840 --> 00:07:46,440
Judas omoeterengata Jesús jovaicho reta pe.

