\id GAL
\h Carasiyatari
\toc1 Carasiyatari
\mt CARASIYATARI
\mt2 Que Mütivarunüꞌairi Papuru
\c 1
\s Vaürisica
\p
\v 1 Ne Papuru nenüꞌariecametütü necanixevaüritüaca.
Que nemütiuhüritüarie, teüteri mepücanesiheyenüꞌa,
tevi pücanesiꞌucaye. Quesusi Cürisitu püta caneniucayeni
nüꞌariecame nemayanicü. Que müꞌane ꞌumieriecu
menutanieritüa, Cacaüyaritütü mütaꞌuquiyari, mücü
müpaü canetiniuhüritüani.
\v 2 Taꞌivama nehamatü memuꞌuva tanaitü
tecanixevaüritüaca xeme xemeyutixexeüriva Carasiya
cuieyarisie miemete müpaü teꞌutiyuatü.
\v 3 Que müꞌane mütaꞌuquiyari Cacaüyaritütü, que
müꞌane mütiꞌaitame Quesusi Cürisitutütü, xüca ꞌaixüa
meteꞌuꞌiyarini xehesie mieme, xüca mexepitüaca
xemücaꞌuximatüariecacü yuꞌiyarisie.
\v 4 Mücü Quesusi canihücütüni que müꞌane müyuyetua,
tame ꞌaxa temüteyurie temüxünarienicü. ꞌAyumieme
pütasitavicueisitüani, hicü miemetexi ꞌaxa memüteyurie
vasata teꞌuꞌuvacacu. Müpaü catininaqueni tacacaüyari
taꞌuquiyari.
\v 5 Visi queticuxaxasivani ꞌiya hepaüsita yuheyemecü.
Müpaü xeicüa caniꞌaneni.
\s Xevitü niqui pumave ꞌaixüa manuyüne
\p
\v 6 Nepüꞌiyarixi yanetimaitü yapaucua
xemüyupatarümecü. Xenicuꞌeirieni que müꞌane
müxeꞌutaꞌini, Cürisitu ꞌaixüa tiucaꞌiyaricacu.
Xeteniuviya niuqui yücü manuyünesie püta.
\v 7 ꞌIya niuqui pücahücü ꞌaixüa manuyüne. Masi hipatü
ꞌamepuꞌuva mexexamurietü meꞌipatacutü niuqui ꞌaixüa
manuyüne Cürisitu hepaüsita.
\v 8 Sepanetü tame, sepa taheima mieme tupiri, xüca
xecuxaxatüvanique niuqui ꞌaixüa niu manuyüne, xüca
niuqui temüxecuxaxatüvacaipaü caꞌanuyünenique,
püxaniꞌerivaniqueyu ꞌiya.
\v 9 Que temutiyuanecai meripai, tavari hicü que nemaine,
xüca xevitü xecuxaxatüvani, xüca niuquieya
xemitanaquiꞌeripaü caꞌanuyüneni, quexaniꞌerivani.
\p
\v 10 Mericüte, ꞌipaü neticuxatatü, queri neticuvaune
teüteri que memünetenaquiꞌeriecacü. Cacaüyari püta que
münetinaquiꞌeriecacü nepüticuvaune. Que
netivanaquiꞌasitüamücü teüteri. Xüca
nevarunaquiꞌasitüanique teüteri hicü, Cürisitusie mieme
tiꞌuximayatame nepücahü cütüniqueyu.
\s Papuru que mütiꞌuximayacai
\p
\v 11 Neꞌivama, müpaü nepütixehecüatüaniqueyu ꞌicü
niuqui ꞌaixüa manuyüne nemücuxata hepaüsita. Mücü
niuqui tevi pücaveviyaya.
\v 12 Neri quepaucua nemitanaquiꞌeri, tevi pücanesiyetuiri.
Nepeitima tevi canetiꞌüquitüacacu. Quesusi Cürisitu
masiücütü ꞌayacu püta nenitanaquiꞌerieni.
\p
\v 13 Camüsü, xemeri xepuꞌenana que nemüticuyeicacai
meripai, Huriyusixi vayeiyarisie netiviyatü. Ne cuini mieme
nepüvataveveiyacai Cacaüyari teüterimama
memüyutixexeürivacai. Nepüvarucaꞌunacai.
\v 14 Huriyusixi vayeiyarisie netiviyatü
nepanuyehaitürüvecai yumüireme neꞌivama vahüxie nehepaü
paümeme viyari memühücai nenuivarisie miemete, masi
yemecü nenevaüriyatü netusima vayeiyaricü.
\v 15 Masi que müꞌane münesiꞌupataxü necatinuivavecacu
cuxi, que müꞌane ꞌaixüa tiucaꞌiyaritü münesiꞌutaꞌini,
mücü Cacaüyari, ꞌana ninaquecaitüni
\v 16 yunive masiücüme mayeitüanicü yanetimaicacu,
hepaüsitana nemüticuxatanicü nuivarite memücahuriyusixi
vasata. ꞌAna teüteri memüvaite memüxuriyate xeicüa
ꞌasinepücativarahüavecai.
\v 17 Müme nüꞌarisixi memühümetücai
yanecatihüritüarievecacu cuxi, müme vahesüa
nepücahetüa Querusaremesie. Masi ꞌAraviya cuieyarisie
necaneyani cuitü. ꞌArique tavari Ramasicu necaninuani.
\p
\v 18 ꞌArique haica viyari ꞌutixücu, Querusareme neneyani,
nemeitimanicü Sepaxi. Tamamata heimana ꞌauxüme tucari
nepuyuri hesüana.
\v 19 Hipame nüꞌarisixi nepücavarexei, Cacuvu xeicüa
Tiꞌaitame ꞌivaya nepexei.
\v 20 Camü, Cacaüyari hüxie, nepücatiꞌitava que
nemütixeꞌuꞌutüiri.
\p
\v 21 ꞌArique nepetüa Siriya cuieyarisie Sirisiya
cuieyarisie.
\v 22 Müme Cürisitusie meteviyatü memüyutixexeürivacai
Cureya cuieyarisie, müme mepücanesihetimaivavecai cuxi.
\v 23 Müpaü mepüteꞌenanacai xeicüa, quename vaniu, que
müꞌane mütasitaveveiyacai meripai, mücü ticuxata hicü
niuqui ꞌaixüa manuyüne tita yuri temüteꞌerie hepaüsita,
quename vaniu ticuxata tita ꞌanapai müticaꞌunamücücai
hepaüsita.
\v 24 ꞌAixüa meniutiyuanecaitüni Cacaüyari hepaüsita
necümana.
\c 2
\s Hipatü nüꞌarisixi que memüteheitima Papuru
\p
\v 1 ꞌArique tamamata heimana nauca viyari ꞌutixücu, tavari
neneyani Querusareme Verunavematü, Titu neꞌavitütü.
\v 2 Mana nepetüa Cacaüyari masiücüme mayeitüacü mana
nemümiecü. Tahücüate teꞌayetecacu mamarivavemete
vahamatü, netinivarutaxatüani niuqui ꞌaixüa manuyüne,
que nemüticuxata nuivarite memücahuriyusixi vasata, capa
xüanacüa ꞌayanicü neꞌuximayasica que nemütimie que
nemütimiecaita.
\v 3 Peru Titu, sepa nehamatü muyeicacai, sepa Cüriyecu
mühücü, pücaheuyevecai mücü müꞌinüaritüarienicü
Huriyusixi vaxitequiyacü,
\v 4 sepa memiꞌinüaritüacucai hipatü yacü ꞌivamarixi
tahepaü memüteyuniniütüva. Müme menatahaxüani tasata
que memütatehupienicü tame que temütetanüꞌa Cürisitu
Quesusisie teteviyatü. Mepütasiviyacucai vayeiyarisie
mieme temüteꞌuximayacacü.
\v 5 Müme heiva xüca tevaruꞌenienique que
memütateꞌaitüacucai, xeme xepücayuhayevaqueyu
xeheixeiyatü niuqui ꞌaixüa manuyüne, yuri que müraine.
\p
\v 6 Peru mamarivavemete, Cacaüyari yücü
mücativaxeiyacü teüteri, ꞌayumieme neta
ꞌasinepücatineꞌiyaritüa que memüꞌanenecai meripai. Müme
mamarivavemete tixaütü mepücateꞌutihüpacai neniuqui
hesie.
\v 7 Masisü müpaü metenimaicaitüni nemuhüritüariecü
niuqui ꞌaixüa manuyüne nemütivataxatüanicü müme
xitequiyacü memücaꞌinüasie, yaxeicüa Pecuru que
mütiuhüritüarie mütivataxatüanicü Hüriyusixi
xitequiya ꞌinüariyari memexeiya.
\v 8 Müpaü metenimaicaitüni, que müꞌane micuyuitüva
Pecuru mütanüꞌarienicü müme memüxitequie vahesüa,
mücüta canenicuyuitüvani ne, nuivarite memücahuriyusixi
vahesie mieme.
\p
\v 9 Müpaü metemaitü que nemütiumiquiva Cacaüyari
ꞌaixüa tiucaꞌiyaricacu, Cacuvu Sepaxi Vani, ꞌiquisaraüte
que memütemarivacai, müme mepütasiꞌumayüa ne Verunave,
temütaxevi meꞌutiyuatü, xeme nuivarite memücahuriyusixi
vahesüa xemüyehucü, tameri Huriyusixi memüxitequie
vahesüa temüyehucüta meꞌutiyuatü,
\v 10 xemüvaraꞌerivanicü xeicüa puvüresixi meꞌutiyuatü.
Nesietü ꞌaixüa ꞌiyaricü müpaü nemütiyurienenicü
nepünevaüriya.
\s Papuru que müreitati Pecuru ꞌAnutiyuquiyasie
\p
\v 11 Masi quepaucua Sepaxi munua ꞌAnutiyuquiyasie, tahüxie
teꞌutinenieretü nepeyeꞌuniecai, meuyevecaicü hesiena
mütiuhüivanicü.
\v 12 Hipatü Cacuvusüa miemete mecaꞌaxüavavecacu cuxi,
nuivarite memücahuriyusixi vahamatü pütiuticuaꞌacai. Masi
meꞌuꞌaxüacu müme, niyutiꞌimatüyani. Püyupatanecai
vaniuquixiya macatü müme xitequiya ꞌinüariyarisie
memüteviyacaicü.
\v 13 Hipatü Huriyusixi yacü mepüteꞌuyuri hepaüna.
Yaxeicüa Verunave pütiꞌirüviyarie yacü meteyuriecacu.
\v 14 Perusü quepaucua ne müpaü nemütivaruxei, taꞌaurie
meꞌaxüriecu, heiseriemecü mecaꞌuꞌuvacacu niuqui ꞌaixüa
manuyüne hepaüsita, yuri que müraine, müpaü
nepütitahüavixü Sepaxi yunaime vahüxie, ꞌEcü Huriyu
pehücütütü, xüca peꞌuyeicani nuivarite
memücahuriyusixi vahepaü peyüanetü, Huriyupaü
pecayüanetü ꞌecü, titayaricuta vaüriyarica petivapitüa
nuivarite memücahuriyusixi, Huriyusixi vahepaü
memüyüacacü.
\s Yunaime vahepaü, Huriyusixi teüteriyari yuri
meteꞌerietü xeicüa mepütavicueisitüarieni
\p
\v 15 Tame que temüteꞌununuivaxü, Huriyusixi
tecanihümetüni, nuivarite memücahuriyusixi,
yamemücateyurie ꞌinüari niuquiyari que mütiꞌaita, tame
tepücahüme.
\v 16 Peru tame müpaü tepütehetima, tevi xüca
tiyurieneni ꞌinüari niuquiyari que mütiꞌaita, mücücü
heiserie pücapitüarieni. Masi xeicüa xüca yuri tiꞌerieca
Cürisitu Quesusisie, mücücü püta heiserie
canipitüariemücü. ꞌAyumieme tameta vahepaü yuri
tepüteꞌutaꞌeri Cürisitu Quesusisie, heiserie
temüpitüarienicü yuri teteꞌerietü Cürisitusie. Xüca
yateteꞌuyurienique ꞌinüari niuquiyari que mütiꞌaita,
mücücü masi heiserie tepücapitüarieniqueyu.
ꞌUtüaricayari müpaü paine, Haquevasü heiserie
pücapitüarieni yatiyurienetü ꞌinüari niuquiyari que
mütiꞌaita.
\p
\v 17 Tameri müpaü tepütetavaüriya, heiserie
temüpitüarienicü. ꞌAyumieme Cürisitusie teteniviyani.
Mericüte, xüca müpaü tetetavaüriyani, quesü yüni
xüca vahepaü temasiücüni yatemücateyuriecü, ꞌinüari
niuquiyari que mütiꞌaita. Cürisitu ꞌaxa teyuruvamete
tarayeitüa. Pücatixaüsietü.
\v 18 Xüca tavari neꞌenuquitüanique tita
nemütiucaꞌunaxü, ꞌaxa tiyuruvamepaü
nepünehecüataniqueyu masi, tita nemüranuquitüamücü
yaxeicüa müpaü mainecü.
\v 19 Neri yanetiuyurieca que mütiꞌaita ꞌinüari
niuquiyari, neꞌicuꞌeirieca, necaniumüni. ꞌAyumieme ꞌinüari
niuquiyari tavari pücanetiꞌaitüani Cacaüyarisie mieme
püta nemayeyurinicü.
\v 20 Cürisitumatü neniumierieni curuxisie. Hicüri que
nemürayeyuri, ne necümana nepücahücü que müꞌane
mayeyuri. Cürisitu masi canihücütüni mayeyuri nehesie
tiviyatü. Que nemürayeyuri hicü nevaiyarisie, nepayeyuri
yuri netiꞌerietü Cacaüyari nuꞌayasie, que müꞌane
münesinaquiꞌerie, que müꞌane nehesie mieme müyuyetua,
mücü hesie.
\v 21 Nepücaꞌixaniꞌeri Cacaüyari ꞌaixüa que
mütiucaꞌiyari. Xüca heiserie ꞌupitüarienique
yatiyurienetü que maine ꞌinüari niuquiyari, Cürisitu
xüanacüa xeicüa canimüniqueyu.
\c 3
\s Cacaüyari ꞌIyarieya caniutanaquiꞌeriva yuri tiꞌeriecacu
\p
\v 1 Cari ꞌasixepücatemate Carasiyatari. Quepai
püxeꞌutiquevayaxü, xecunuitüatü para
yaxemücatecahunicü tita yuri mürainesie. Xeme
yaxetemaicacu, Quesusi Cürisitu putahecüasie, curuxisie
que mütiumierie.
\v 2 Mericüte, ꞌipaü xeicüa nepütixetaꞌivaviyaqueyu.
ꞌIyari xeteꞌutanaquiꞌeri yaxemüteꞌuyuricü ꞌinüari
niuquiyari que mütiꞌaita. Xepitanaquiꞌeri nusu yuri
xemüteꞌutaꞌericü que xemüteꞌuꞌenana.
\v 3 Panasi ꞌasixecatemate. ꞌIyarisie xeteviyatü,
xepisutüa yuri xeteꞌerietü. Hicü vaisie püta
xeteviyatü, que xeteꞌayeꞌaxüani.
\v 4 Cuini mieme xeteꞌuꞌitüarie, yacü xeicüa. Xüari
yacü xepücaꞌuꞌitüarie.
\v 5 Hicümüsüari, ꞌiya que müꞌane ꞌIyari müxemicua, que
müꞌane türücaüyemecü müxecuyuitüva, müpaü tiyuriene
yaxemüteꞌuyuricü ꞌinüari niuquiyari que mütiꞌaita.
Müpaü pütiyuriene nusu yuri xemüteꞌeriecü que
xemüteꞌuꞌenana.
\p
\v 6 Yaxeicüata ꞌApurahami yuri tinitaꞌeririeni Cacaüyari.
ꞌAyumieme heiserie hexeiyame caniꞌerivacaitüni.
\v 7 ꞌAyumieme müpaü xecatenimaica, müme ꞌamemuꞌuva yuri
meteꞌerietü, müme ꞌApurahami mecanixiüyarimamatüni.
\v 8 ꞌUtüaricayarisie meripai müpaü
tinimasiücücaitüni, nuivarite memücahuriyusixi yuri
metenitaꞌerieniquecaitüni, mücücü Cacaüyari heiserie
nivapitüaniquecaitüni. ꞌAyumieme niuqui ꞌaixüa manuyüne
ꞌApurahami meripaitü müpaü tiniutahüavarieni, ꞌAcümana
yunaitü nuivarite mepütemavieritüarieni.
\v 9 ꞌAyumieme müme ꞌamemuꞌuva yuri meteꞌerietü, müme
mepütemavieritüarie, que müꞌane ꞌana yuri
mütiꞌeriecaimatü ꞌApurahamimatü.
\p
\v 10 Müme püta ꞌamemuꞌuva yameteyurietü que mütiꞌaita
ꞌinüari niuquiyari, mücüsie meteviyatü, müme
mecanixaniꞌerivani. Müpaü catineꞌuca, Mecanixaniꞌerivani
yunaitü yamemücatecahu, nai que müreꞌuxa ꞌinüari
xapayarisie.
\v 11 Müpaü catinihecüaca, Cacaüyari hüxie ni xevitü
heiserie pücapitüarie ꞌinüari niuquiyarisie tiviyatü.
Müpaü püta panuyüne, Que müꞌane heiserie mupitüarie
yuri tiꞌerietü canayeyuricamücü.
\v 12 Peru que müꞌane ꞌinüari niuquiyari mexeiya, mücü
ꞌapücaꞌuyeica yuri tiꞌerietü. Müpaü panuyüne masi, Que
müꞌane yamütiyuriene que maine, mücü canayeyuricamücü
xüca yatiyurieneni.
\p
\v 13 Cürisituri cataniunaneni, cataniuxüna
temücaxaniꞌerivanicü ꞌinüari niuquiyari mainepaü. Mücü
püta caniutixaniꞌeriva tahesie mieme, que müreꞌuxa,
Yunaitü cüyesie memacavüre menixaniꞌerivani.
\v 14 Müpaüri tiniuyurieni, nuivarite memücahuriyusixi
memütaꞌaxiyarienicü hepaüna, ꞌApurahami que
mütiutahüavarie, mümeta meyutemamavietü memacünecü,
Quesusi Cürisitusie meteviyatü. Müpaüta tiniuyurieni
temitanaquiꞌerienicü ꞌIyari yuri teteꞌerietü, que
temüteꞌutahüavarie temeixeiyaniquecaicü.
\s Cacaüyari que mutayü que mütatipitüaniquecai,
ꞌinüari niuquiyari caxuavecacu cuxi
\p
\v 15 Neꞌivama nepütixetaxatüaniqueyu, que memüteyurie
teüteri neticuxatatü. Tevi xüca tiyutaꞌutüirieni, tita
türiyamama vahesie mütinaqueni ꞌutaitü, xüca ꞌaixüa
ꞌaneni que maine, xevitü masi xüanacüa pücaheyeitüani
türatuya, hesiena pücatihüpani.
\v 16 Mericüte, ꞌApurahamiri, que müꞌane hesiena
müyeyaniquecaita, que maine ꞌutüaricayari, müme müpaü
mepüteꞌutahüavarie tita vahesie mütinaqueniquecai.
Pücavaxatacai müme hesiena memüyecünequecai, yumüireme
vaxatatü. Yuxevime püta nixatacaitüni hesiena
müyeyaniquecai, Cürisitu xatatü.
\v 17 Mericüsü que nemaine, Cacaüyari türatu
niutavevieni Cürisitu hepaüsita. ꞌInüari ꞌariquemücaque
caninuani, nauca sienituyari heimana xei teviyari heimana
tamamata viyari ꞌanuyeyacu. ꞌAyumieme pücayüve xüanacüa
meyeitüanicü niuqui, Cacaüyari que mütitahüavixü
hesiena mütinaqueniquecaicü.
\v 18 Xüca hesiena tinaquenique ꞌinüari niuquiyarisie
tiviyacacu, yacü xeicüa pütitahüavequeyu quename
ꞌiminiquecai. Perusü Cacaüyari ꞌaixüa tiucaꞌiyaritü
tiniunaquisitüani ꞌApurahamisie, müpaü titahüaveca
hesiena mütinaqueniquecaicü.
\p
\v 19 Mericüsü, titayari tixuave ꞌinüari niuquiyari.
Mücü tiniuhüiyani niuquisie, mümasiücünicü teüteri
que yamemücatecahu. Niuquisie tiniuhüiyani mexi canuavecai
que ꞌane ꞌApurahamisie müyeyaniquecai, que müꞌane müpaü
mütiutahüavarie que mütimiquieniquecai. Cacaüyari
tupirisiximama mepuhüritüarie memiyetuanicü ꞌinüari.
Niucameta caniyetuiriyarieni teüteri vahesie mieme, müme
meheixeiyatü memacünecü.
\v 20 Hicü tevi xüca yücümana yüaneni, pücaheiyehüva
niucame. Peru Cacaüyari yuxevitü caniyüaneni.
\s Titayari ꞌinüari niuquiyari tixuave
\p
\v 21 Mericüte ꞌinüari niuquiyari catiyucuitüve
mücümatü, Cacaüyari que mütitahüavixü que
mütiminiquecaicü. Pücatixaüsietü. Xüca ꞌinüari
niuquiyari teꞌupitüarienique, müyüve tucari
mütasipitüanicü, xasunimecü heiserie tepexeiyaniqueyu
ꞌinüari niuquiyarisie teteviyatü.
\v 22 ꞌUtüaricayari masi nivaranutaxürüvani yunaime,
vahecüatüatü que memütexaniꞌeriva ꞌaxa memüteꞌuyuricü.
Müpaü mütivaranutaxürüvacü, ꞌayumieme neuyeveca yuri
memütetaꞌerienicü Quesusi Cürisitusie, para müme yuri
memüteꞌerie müpaü memütepitüarienicü, Cacaüyari que
mutayü que mütivaminiquecaicü.
\p
\v 23 Titasie yuri temüteꞌerie ꞌacuxi canuavecacu,
tenanutaxüriyacaitüni, ꞌinüari niuquiyari
tasiꞌüviyacacu. Tepanutanamiecai yuri temütetaꞌerienicü
ꞌarique, masiücütü mürayaniquecaicü titasie yuri
temütetaꞌerieniquecai.
\v 24 ꞌAyumieme ꞌinüari niuquiyari tiꞌuximayatamepaü
caniꞌanecaitüni, tahepaüsita mühüritüariecai mexi
tetüritücai, Cürisitusie teteviyatü temacünecü,
heiserie temüpitüarienicü yuri teteꞌerietü.
\v 25 Hicürixüa caninuani titasie yuri temüteꞌerie.
ꞌAyumieme tiꞌuximayatame ꞌari pücahüritüarie
tahepaüsita.
\p
\v 26 Yuri xecateniꞌerieca, ꞌayumieme Cacaüyari nivemama
xecanihümetüni, Cürisitu Quesusisie xeteniviyani.
\v 27 Queyupaümetü xemucaꞌüyarie Cürisitusie
xeteviyatü, xeme xecaniyupata, Cürisitupaü xeꞌanenetü
xemacünecü.
\v 28 Hicürixüa sepa mühuriyu sepa mücüriyecu, sepa
mütiꞌuximayatame sepa mütiyunüꞌavame, sepa müꞌuqui
müꞌuca, yunaitü xecaniyuxevini Cürisitu Quesusisie
xeteviyatü.
\v 29 Mericüsü, Cürisitusüa xecanimiemetetüni.
ꞌAyumieme que müꞌane ꞌApurahamisie müyeyaniquecai, xeme
xecanihümetüni. Xehesie pütiunaquixü que
mütiutahüavarie ꞌiya.
\c 4
\p
\v 1 ꞌIpaü nepaine, quiecame nuꞌaya mexi nunusitüni,
tiꞌuximayatamepaü caniꞌaneni, sepa naitü mütipinieya,
sepa hesiena mütiunaquixü.
\v 2 Hipatü masi meniꞌaitüaca mexicuxi, heiserie
menexeiyani piniteya hepaüsita. ꞌArique tucarieya
nayeꞌamücü, ꞌuquiyarieya que mutayü.
\v 3 Tameta yaxeicüa, quepaucua temütüritücai,
vaüriyarica teteniyuriecaitüni que mütatiuꞌaitüvacai
ꞌüquitüarica cuiepa mieme, hecuamete que
memüteꞌüquitüarie.
\v 4 Peru quepaucua tucari ꞌaixüa müꞌane mayeꞌa, ꞌana
Cacaüyari yunive caneyenüꞌani, ꞌucasie müyenuivaxü,
mütiꞌaitüariecai ꞌinüari niuquiyari que mütiꞌaita.
\v 5 Caneiyenüꞌani müvananenicü müme memüteꞌaitüarie
ꞌinüari niuquiyari que mütiꞌaita, vaxünaque.
Caneiyenüꞌanita, tame nivemama temacünecü.
\p
\v 6 Mücü meta, Cacaüyari yunive ꞌiyarieya neyenüꞌani,
taꞌiyarisie müyecanicü müpaü tiuhivatü, Nequemasi,
neꞌuquiyari. Mücücü canimasiücüni xemünivemamacü.
\v 7 Mericüsü hicürixüa tiꞌuximayatame pepücahücü.
Pecaninuꞌayatüni püta. Xüca penuꞌayatüni, tita
Cacaüyarisüa mütimieme catiniunaque ꞌahesie, müpaü
peꞌaneme mümasiꞌayeitüacü Cürisitu.
\s Taꞌaurie xepücaꞌaxürieni tavari
xemütetaꞌaitüarienicü
\p
\v 8 ꞌAnapai xemücaꞌimaicaicü que müꞌane mücacaüyari,
vaüriyarica xecateniyuriecaitüni que memütexeꞌaitüacai
müme memücayuricacaüyarixi.
\v 9 Hicürixüa xecaneitimani que müꞌane
müyuricacaüyari, masisü püta, Cacaüyari canixehetimani
xeme. Mericüte, titayari taꞌaurie xeteꞌaxüri, tavari
mücü ꞌüquitüaricasie xeteviyacutü, hecuamete que
memüteꞌüquitüarie, muverani, tixaütü mücarexeiya.
Titayari xeteyuvaüriya, tavari vaüriyarica
xemüteyuriecacü que mütixeꞌaitüa mücü ꞌüquitüarica.
\v 10 Cari tucari xepüvevie, semanasie, meserisie,
ꞌixüarari matineicasie, visie.
\v 11 Necanimaca, müpaü neticuꞌerivatü, xüari xüanacüa
nayani que nemütiuneꞌuxitüa xehesüa.
\p
\v 12 Neꞌivama, ꞌipaü nepütixetavavirieniqueyu. Nehepaü
xeteyurietü xequenayuyeitüa, ne xehepaü netiyurienetü
nemaneyeitüacü. Xeme ꞌaxa xepücanesiꞌuyuri.
\v 13 Masi müpaü xepütemate, quepaucua matüaripai
nemütixeꞌutaxatüa niuqui ꞌaixüa manuyüne, müpaü
nepütiuyuri nemüticuyecaicü nevaiyarisie.
\v 14 Sepa nemüxecuanivesitüa müpaü neꞌanetü
nevaiyarisie, xeme xepücanesiꞌutitaveꞌeri
xepücanesiꞌutixaniꞌeri. Xepünesiꞌutanaquiꞌeri püta,
Cacaüyari tupirieyapaü, Cürisitu Quesusipaü.
\v 15 Xeyutemamaviecame xecaniyuꞌeriecaitüni ꞌana. Queri
ꞌuyü. Ne nepütihecüata que xemüteyumaicai que
xemüteyuvaüriyacai. ꞌAsita xüca xeyüvavenique, yühüxi
xepüvatituniqueyu ꞌana, xepünesiminiqueyu.
\v 16 Xeneüquixivi neratüa, tita yuri müraine
nemütixeꞌutahecüatüacü.
\p
\v 17 Müme meniyumexüitüaca mexehiveꞌerietü, peru
müpaü que memüteyuriecü, ꞌaixüa xepücaꞌitüarieni.
Masi mepüxecunaniqueyu xemüpasienicü xevahiveꞌerietü
müme xeicüa.
\v 18 Mericüsü ꞌaixüa caniꞌaneni yuheyemecü xüca
hiveꞌerievani para ꞌaixüa müꞌitüarienicü, sepa xehesüa
nemücaheyeicanique ne.
\v 19 Xeme xepünenivema, peru xehesie mieme tavari
necatinicuineni ꞌuca mütiniverümepaü, mexi Cürisitupaü
xeꞌanenetü xetiverirüme.
\v 20 Xüca tüma xehesüa neꞌuyeicanique hicü. Xüari
yücü nepütiꞌeniüriücüniqueyu que nemaine.
ꞌAsinepücatimate que nemütiyurieni xehepaüsita.
\s Sara Hacarimatü ꞌüquisica que memüteꞌacü
\p
\v 21 Mericüte, xeme xemüyuvaüriya xemüteꞌaitüariecacü
ꞌinüari niuquiyari que mütiꞌaita, ꞌipaü xeicüa
xequeneteneutahüavi. Xecateheitimaivave ꞌinüari niuquiyari
que maine.
\v 22 Müpaü catineꞌuca, ꞌApurahami yuhutame
nivarexeiyacaitüni yunivema. Xevitü tiꞌuximayatameyasie
caniyenuiva, xevitüta müyünüꞌasie tiyenuivaxü.
\v 23 Que müꞌane tiꞌuximayatamesie müyenuivaxü, mücü
caniutinuiva teüteri que memüteꞌununuiva, vaisie xeicüa.
Que müꞌane müyünüꞌasie müyenuivaxü, mücü masi
caniutinuiya Cacaüyari müpaü mütitahüavixücü
ꞌApurahami, que mütinuivaquecaicü.
\v 24 Mericüsü, mücü naitü que mütiuyü, ꞌüquisica
canayani. ꞌUcari que mütivaxata, türatute canixatani
hutame. Xevitü türatu yemurisie catiniutaxatüarieni,
Sinahi mütitevasie. Müme mücü türatusie memüyenunuiva,
vaüriyarica teꞌuximayatamete mecanacünicuni. ꞌUca Hacari
mütitevacai canixatani.
\v 25 Mücü Hacari, yemuri canihücütünita ꞌAraviya
cuieyarisie, Sinahi mütiteva. Yaxeicüata Querusareme
canihücütüni, mücü quiecari hicü ꞌemuve. Vaüriyarica
catiniꞌuximayaca, nivemamata vaüriyarica meteniꞌuximayaca.
\v 26 Xevitü püta Querusareme taheima mieme, mücü
müyünüꞌa canihücütüni, tame canitavarusitüni.
\v 27 Müpaü catineꞌuca,
\q Queneꞌatemavieca ꞌuca pemücaniveve,
\q Türi pemücavarexeiya.
\q Queneutacuica,
\q Queneutahiva ꞌuca pemücatiucuinixü.
\q Que müꞌane türi mücavarexeiya,
\q Mücü masi yumüireme püvarexeiyani yunivema,
\q Que müꞌane mürecacüna
\q Hipame xeicüa püvarexeiyani.
\p
\v 28 Xeme taꞌivama, Cacaüyari müpaü mutayücü ꞌayumieme
xeniutinunuiva, yaxeicüa que mütiutinuivaxü ꞌIsahaqui,
Cacaüyari yamutayücü.
\v 29 Mericüsü, ꞌanapai que müꞌane mutinuivaxü que
memüteꞌununuiva teüteri xeicüa, mücü niveiyacaitüni
que müꞌane mutinuivaxü que mutayü ꞌIyari. Hicüta
yaxeicüa caniꞌaneni.
\v 30 Peru que haine ꞌutüaricayari. Müpaü paine,
Quenivarayenüꞌa tiꞌuximayatame nuꞌayamame. Tiꞌuximayatame
nuꞌayasie tixaütü pücatinaque. Müyünüꞌa nuꞌayasie
püta catininaquimücü naitü.
\v 31 ꞌAyumieme neꞌivama, tiꞌuximayatame tepücanivemama.
Müyünüꞌa püta tecaninivemamatüni.
\c 5
\s Xequeneutiꞌuti ꞌaixüa, xemuxünariecü
\p
\v 1 Cürisitu cataniuxüna temütanüꞌacacü ꞌiyapaü.
ꞌAyumieme xequeneutiꞌuti ꞌaixüa. Tavari cüye
xepücaꞌanuyetequiyarieni, vaüriyarica
xemüteꞌuximayacacü.
\p
\v 2 Camüsü ne Papuru müpaü nepütixehecüatüa, xüca
xeyuꞌinüaritüani Huriyusixi vaxitequiyacü, Cürisitu
pücaxeparevieni.
\v 3 Tavari nepüvahecüatüa yunaime teüteri memüyuꞌaita
müpaü memüteꞌinüaritüarienicü, caneuyeveca
yamemütecahunicü nai que mütiꞌaita ꞌinüari niuquiyari.
\v 4 Xeme müxenaque heiserie xemüpitüarienicü ꞌinüari
niuquiyarisie xeteviyatü, xecaniupasieni, Cürisitusie
xepücateviya. Xecanitatümaiya Cacaüyari ꞌaixüa que
mütiucaꞌiyari.
\v 5 Tame püta tetaꞌicuevatü müpaü yuri teteniꞌerieca,
tepayeꞌaxüani heiserie temüpitüarienicü xüca yuri
teteꞌerieca, ꞌIyari tasipareviecacu.
\v 6 Cürisitu Quesusisie xüca tiviyani, sepa
müꞌinüaritüarie sepa mücaꞌinüaritüarie, ꞌaixüa
caniyümücü xüca yuri tiꞌerieca xeicüa. Peru yuri que
mütiꞌerie, tiyucanaquiꞌerietü caniyüanemücü.
\p
\v 7 ꞌAixüa xepüteꞌunanausacai. Que müꞌane
püxeꞌutiquetamüraxü, que müꞌane püxeꞌucunuitüa
yaxemücatecahunicü tita yuri mürainesie.
\v 8 Müpaü yuri que xemüteꞌutaꞌeritüarie, mücü que
müꞌane müxeꞌiniesie pücamieme.
\v 9 Ticuxanariyame ꞌesipemecü niutacuxanariyarieni pa
naitü.
\v 10 Ne müpaü yuri netiniꞌerieca Tiꞌaitamesie
xehepaüsita, quename xecayupata, yaxeicüa
xemüteyumaicacü meripaipaü. Masi que müꞌane müxemuina,
tatacuri que mütipitüarie, müpaü catiniucaꞌenivamücü
sepa que müpaicü.
\p
\v 11 Neri neꞌivama, xüca müpaü cuxi neticuxatanique,
quename heuyevese müꞌinüaritüarienicü xitequiyacü
neꞌutaitü, titayari netitaveiyarieniqueyu cuxi. Niuqui
Cürisitu que mütiumierie curuxisie que manuyüne, mücü
ꞌari pücavarucununuitüvaniqueyu teüteri, xüca müpaü
neticuxatanique.
\v 12 Mecuxi memanuyuxiteni müme müpaü memütexexamurie.
\p
\v 13 Xeme neꞌivama, xeniutaꞌinierieni teyunüꞌavamete
xemacünecü. Perusü xeicüa, que xemüteyunüꞌa,
xepücaꞌipitüani yuvaiyari misutüanicü xecuyuitüvatü.
Masi xeteyucanaquiꞌerietü xequeteneꞌuximayaca yuxexuitü,
yunaime vahesie mieme.
\v 14 Caneyeꞌatüamücü ꞌinüari niuquiyari naime, xüca
xei niuquiyarisie yaticamieni. Mücü niuqui müpaü
panuyüne, Pepinaquiꞌerieca ꞌahepaü tevi, yaxeicüa que
pemütiꞌanaquiꞌerie ꞌecü.
\v 15 Masi xüca xeyucümeni, xüca xeyuticuaiximeni,
yumarima ꞌaixüa xeyutixütüani.
\s Que mütiyurieneni yuvaiyarisie tiviyatü, que
mütixuxuavereni ꞌIyari ꞌicuyuitüvacacu
\p
\v 16 ꞌIpaü nepaine, xequeneuꞌuvani ꞌIyari
xecuyuitüvacacu. Müpaü xüca xeteyurieca,
xepücaheyeꞌatüani tita xevaiyari mütihiveꞌerie.
\v 17 Tavaiyari catiniyucahiveꞌerieca mücü ꞌIyari que
mücatiyucahiveꞌerie. ꞌIyarita tiniyucahiveꞌerieca tavaiyari
que mücatiyucahiveꞌerie. Mecanayuyeꞌunieca,
yaxemücateyuriecacü que xemüteyuvaüriya.
\v 18 Perusü xüca ꞌIyari xecuvitüneni,
xepücateꞌaitüarieca ꞌinüari niuquiyari que mütiꞌaita.
\p
\v 19 Catinimasiücüni que mütiyurieneni yuvaiyarisie
tiviyatü. ꞌIpaü catiniyurienemücü tevi. Que müꞌane
mücayüꞌüya mücayücüna nivacumaüvamücü,
yacatiniyurienemücü que mücatiꞌitiya, que
mütiyucahiveꞌerie canirucuyanemücü.
\v 20 Tetexi canivarayexeiyacamücü, tiniyuquevayamücü.
Tinayuyeꞌuniecamücü, niyumienemücü,
niyumexüitüacamücü hipame vahepaüsita,
niyuhaxüatüacamücü, yuhesie mieme xeicüa
caniyüanemücü, niyuxamuriecamücü, yuxexuime vahesie
catiniviyacamücü,
\v 21 tinayuꞌivacamücü, tiniyumemivamücü,
canitavenemücü, nicuꞌixüaranemücü, müpaü ꞌaneneme
catiniyurienemücü. Mücü hepaüsita, que
nemütixecuꞌimaiyacai, yaxeicüa netinixecuꞌimaiyani, müme
müpaü memüteyurie, vahesie pücatinaqueni Cacaüyari
tivaꞌaitüvame mühücütünicü.
\p
\v 22 Peru que mütixuaveriya ꞌIyari, ꞌipaü püta
tiniyurienemücü tevi. Tiniyucanaquiꞌeriecamücü,
niyutemaviecamücü, yuꞌiyarisie pücaꞌuximatüarieca,
tiniucaꞌenivamücü, ꞌaixüa tiniucaꞌiyaricamücü, ꞌaixüa
nivayurienemücü hipame, yacatinicamiemücü que maine,
\v 23 yuꞌiyarisie tixaü pücareuyehüaca,
caniseüyecamücü tiyuꞌaitüatü. ꞌInüari pücaxuave
mixaniꞌerie, xüca müpaü tiyurieneni.
\v 24 Müme Cürisitu Quesusisüa memümiemete, müme
curuxisie mecanimieni yuvaiyari, meteꞌuhayevaca que
memüteyumaicai que memüteyucahiveꞌeriecai quepaucua
yuvaiyarisie memüteviyacai.
\v 25 Mericüsü, ꞌIyari tasicuyuitüvacacu
tecanayeyuyurini.
\p
\v 26 Yacü xeicüa tetetamaitü tepücahacüne,
tetahaxüatüatü tetehataꞌivacutü tepücahacüne.
\c 6
\s Xequeneyuparevieca
\p
\v 1 Peru neꞌivama, xüca tevi ꞌutaxeiyarieni taꞌaurie
ꞌavetü, xeme ꞌaxemuꞌuva ꞌIyarisie xeteviyatü,
xequeneheiserietüaca que müꞌane müpaü mütiuyuri,
veꞌemete xecayuxatatü yuꞌiyarisie. Queneꞌaꞌüviya masi,
capa peꞌutaꞌinierienicü ꞌaxa pemütiyurienicü ꞌecüta.
\v 2 Yuxexuitü xequenivaparevieca hipame yunaime vaꞌicacü.
Müpaü xeteyurietü xecaneyeꞌatüacuni Cürisitu
ꞌinüarieya.
\p
\v 3 Tixaü tihücütüme xüca yuꞌerieca, peru xüca
tixaütü catihücütüni masi, yücümana
niyucuamanacamücü.
\v 4 Yuxexuitü mequeyuꞌinüatani que memüteyurie.
Mücücü niyutemaviecamücü yuhepaüsita, yutaꞌinüatame
que mütiuyuri yuxaütame, hipatü que memüteꞌuyuri
yacaraꞌerivatü. 
\v 5 Yuxexuitü yuꞌica mequeꞌatücüni.
\p
\v 6 Que müꞌane mütiꞌüquitüarie niuqui hepaüsita,
mücü queyuxevini que müꞌane mütiꞌüquitüamatü, naime
ꞌaixüa mütiꞌanecü ꞌiparevietü.
\p
\v 7 Xepücateyuꞌirüviyani, Cacaüyari
pücayunanaimarinüa. Que mütiucaꞌe tevi, müpaü
pütiuꞌisana.
\v 8 Que müꞌane yuvaiyarisie xeicüa mütiucaꞌe, vaiyarieya
pitixuavitüirieni püniya, ꞌicaꞌisanayu. Que müꞌane
ꞌIyarisie mütiucaꞌe, ꞌIyari pitixuavitüirieni tucari
mücaxüve, ꞌicaꞌisanayu.
\v 9 Cümü tepücaꞌuꞌuxeni ꞌaixüa teteyurietü. Tucari
ꞌayeꞌayu tepüꞌisanani xüca tecaꞌamüni mexi cuxi
caꞌayeꞌave.
\v 10 Hicümüsüari que temüteyüvave, ꞌaixüa
tequevayurieca yunaime, masi yemecü müme Cacaüyarisüa
memüquiecatari yuri memüteꞌerie.
\s Papuru que mütiyutemaviecai heꞌerivatü que mütiumierie
Cürisitu curuxisie
\p
\v 11 Neuxei, ꞌutüaricate que mütipapa, nemamacü que
nemütixeꞌutüirie.
\v 12 Müme ꞌaixüa memütexeiyarieniqueyu herie, müme
mecanihümetüni vaüriyarica memüxepitüa
xemüꞌinüaritüarienicü xitequiyacü. Peru müpaü
meteniyurieca xeicüa, memücaheutaveiyariexüanicü
Cürisitu Quesusi curuxieya hepaüsita.
\v 13 Müme memüyuꞌaita memüꞌinüaritüarienicü
xitequiyacü, ni müme yamepücatecahu ꞌinüari niuquiyari
que mütiꞌaita. Canivanaqueni xeicüa xeme
xemüꞌinüaritüarienicü, müme mücücü
memüyutemamaviecacü, metehaꞌerivatü herie que
xemüteꞌuꞌinüaritüarie.
\v 14 Perusü ne pücatixaü, yemecü nepücanetemavieca
hipame vaücavame neraꞌerivatü. Tatiꞌaitüvame Quesusi
Cürisitu que mütiumierie curuxisie neheꞌerivatü,
mücücü xeicüa nepünetemavieca. Mücü que mütiumierie
curuxisie, tita cuiepa mütimieme pütiumierie que
nemütixeiya. Neta nepumierie ꞌanemücaꞌuyeicanicü tita
cuiepa mütimiemesie netiviyatü.
\v 15 Sepa muꞌinüaritüarie, sepa mücaꞌuꞌinüaritüarie,
xüca xeicüa hecuamecü ꞌunetüarieni yücü ꞌanemecü,
mücü xeicüa neuyeveca.
\v 16 Queyupaümetü ꞌamemuꞌuva ꞌicü ꞌinüaricü püta,
xüca mecaꞌuximatüarieca yuꞌiyarisie, xüca
menenimayasieca, müme Cacaüyari ꞌIxaherisixi
mütivaruterüva.
\p
\v 17 ꞌUxaꞌatüni varie xevitü pücanesiꞌuximatüaca.
Nevaiyarisie ꞌinüari nepexeiya Quesusi ꞌuxaya.
\p
\v 18 Tatiꞌaitüvame Quesusi Cürisitu xüca ꞌiteütani
xeꞌiyari, neꞌivama. Müpaü xeicüa.