\id EPH
\h ꞌEpesutari
\toc1 ꞌEpesutari
\mt ꞌEPESUTARI
\mt2 Que Mütivarunüꞌairi Papuru
\c 1
\s Vaürisica
\p
\v 1 Ne Papuru necanixevaüritüaca. Nüꞌariecame
necanihücütüni Cürisitu Quesusisüa mieme müpaü
mütinaquecü Cacaüyari. Cacaüyari teüterimama
nenixevaüritüaca ꞌEpesusie xemütama yuri xemüteꞌerie
Cürisitu Quesusisie xemüteviya.
\v 2 Cacaüyari mütaꞌuquiyari, Quesusi Cürisitu
mütiꞌaitameta ꞌaixüa xüca meteꞌuꞌiyarini xehesie mieme,
xüca mexepitüaca yuꞌiyarisie xemücaꞌuximatüariecacü.
\s ꞌAixüa ꞌaneneme que temüteꞌupitüarie Cürisitusie
teteviyatü, ꞌiyarisie mieme
\p
\v 3 ꞌAixüa queticuxaxasivani Cacaüyari, que müꞌane
Tatiꞌaitüvame Quesusi Cürisitu müꞌuquiyarieya.
Cürisitusie teteviyacacu mücü ꞌaixüa cataniuyurieni
tasiꞌupitüaca naime ꞌaixüa müꞌane ꞌiyarisie mieme,
muyuavisie mieme tasipitüatü.
\v 4 Cuie canetüarievecacu cuxi, Cürisitu haꞌerivatü
ꞌaixüa cataniuyurieni tasiꞌanayexeiyaca hesiena mieme
temüpasiecacü, tahesie mücarahüivanicü tasixeiyacacu.
\v 5 Tasinaquiꞌerietü, meripai yatiyücühüaveca,
pütasiꞌucayasaxü nivemama temacünecü, Quesusi Cürisitu
yatarayeitüacacu. Caninaquiꞌaca müpaü tiyurienetü.
\v 6 Cataniucayasa ꞌaixüa temutiyuanenicü hepaüsitana,
visi que mütatimicua. Müpaü pütatiumi, que müꞌane
münaquiꞌerivasie temüteviyacü.
\v 7 Mücü xuriyaya mutayeuriyacü, hesiena teteviyatü
tecaniuxünarieni. Tecateneuyehüviyarieca ꞌaxa
temüteꞌuyuri. Müpaü catatineuyehüvirieni cuini mieme
ꞌaixüa tiucaꞌiyaritü.
\v 8 Tinimüiriyacaitüni tita mütiyurienecai tahesie mieme
ꞌaixüa tiucaꞌiyaritü. Naimecü temaivavemete
catanayeitüaca catanipitüaca ꞌaixüa temütecuꞌerivanicü
naime hepaüsita,
\v 9 catatinihecüasitüaca tita mütinaque. Meripai
pücatimasiücücai tita mütinaque, peru Cürisitu
haꞌerivatü yapütiyuvaüriya mütatihecüasitüanicü.
\v 10 Müpaü catinayeꞌatüaniquecaitüni quepaucua tucari
ꞌaixüa müꞌane mayeꞌaniquecai, nitaxeviriyaquecaitüni
naime Cürisitusie tiviyacame, naime taheima mieme cuiepa
mieme.
\p
\v 11 Mücü meta, mücüsie teteviyatü
tecananayexeiyarieni. Müpaü tepüteꞌucayasarie
teüterimama temacünecü, müpaü catiniyuriemücücaitüni
meripai, müpaü tiniyücühüavecaitüni que müꞌane nai
müticuyuitüva yatiyücühüavetü que mütinaque.
\v 12 Tame meri yuri temüteꞌutaꞌeri Cürisitusie, tame
tecananayexeiyarieni ꞌaixüa temutiyuanenicü ꞌiya
hepaüsita visi que müꞌane.
\v 13 Xemeta xecaniꞌenieni niuqui yuri maine, mücü niuqui
que xemütetavicueisitüarieni maine. Hesiena yuri
xeteniutaꞌerieni. ꞌAna xepuꞌinüaritüarie, ꞌIyari
Mütiyupatacü xepuseyumarie. Cacaüyari müpaü putayü
xemeixeiyaniquecaicü mücü ꞌIyari,
\v 14 mücüta canihücütüni tita temütepitüarie hicü
mieme, mümasiücünicü tita tahesie mütinaque quepaucua
mütasitaxüna yuteüterima. ꞌAna ꞌaixüa teniutiyuanecuni
ꞌiya hepaüsita visi que müꞌane.
\s Que temüteꞌupitüarie taꞌiyarisie temütemaivavenicü
\p
\v 15 ꞌAyumieme ne neretimaica yuri que xemüteꞌerie
Tiꞌaitame Quesusisie, neꞌuꞌenaca que xemütevanaquiꞌerie
yunaime Cacaüyari teüterimama,
\v 16 nepücatihayeva pamüpariyusi neꞌipitüatü Cacaüyari
xehesie mieme. Nenenenevietü nepehüave xehesie mieme,
\v 17 müpaü netinenenevietü, Tatiꞌaitüvame Quesusi
Cürisitu Cacaüyarieya, taꞌuquiyari visi müꞌane, xüca
müpaü tixepitüaca yuꞌiyarisie xemütemaivavenicü, naitü
mütimasiücünicü xehesie mieme xeꞌimaicacu.
\v 18 Müpaüta nepütinenenevie, yuꞌiyarisie
xehecüariviyarieme xüca xeꞌimaica tita temütecuevi mücü
tasiꞌutaꞌiniecu, xemütemaicacü tita mütatipitüani,
vaüca que mütipaüme visi que mütiꞌane tita tahesie
mütinaque Cacaüyari teüterimama vahamatü,
\v 19 xemütemaicacü meta marivemecü que mütitürücaüye
tasiparevienique tame yuri temüteꞌerie. Yütürücariyacü
müpaü caniyüveni, yemecü türücaüyetü,
\v 20 yaxeicüa que mütiuyuri Cürisitusie mieme
ꞌenucuquetüatü müquite vasata, yuserieta ꞌicayetü
muyuavisie.
\v 21 Mana yunaime vaheima nacaveni teva, müme memüteꞌaita
heiserie memexeiya memütürücavi memüvaꞌuquiyarima, sepa
que memüteteteva, yunaime vaheima nacaveni, hicü miemete
vaheima, tucari ꞌumamiesie miemete vaheima.
\v 22 Müpaüta pütiuyuri naime raꞌivatü mütitaꞌaitacü.
Müpaü tinipitüani nai müticuyuitüanicü
memüyutixexeüriva vahesie mieme, tevi muꞌuya
micuyuitüvapaü yuvaiyari.
\v 23 Memüyutixexeüriva vaiyarieya mecanihümetüni. Müme
mecaniutihüniyarieni, vahüniyacacu que müꞌane nai
mütihüniya naisarie.
\c 2
\s Que temüteꞌutavicueisitüarie Cacaüyari ꞌaixüa
mütiucaꞌiyaricü
\p
\v 1 Xemeta hepaüna canixeꞌanutanieritüani sepa
xemümüquitetücai xeheuyexürietü ꞌaxa xeteyurietü.
\v 2 ꞌAnapai xeniuꞌuvacaitüni müpaü xeteyurietü que
memüteyurie hicü miemete cuiepa memütama, que
mütiyuriene que müꞌane mütivaꞌaitüa müme heiserie
memexeiya ꞌecapa memanucuneniere. Que mütiyuriene mücü
cacaüyari hicü müvacuyuitüva müme memücayuvaüriya
yamemütecahunicü, müpaü xecateniyuriecaitüni xeme.
\v 3 Müme tevanütü ꞌanapai tecaniuꞌuvacaitüni tanaitü
que temütetaꞌucahiveꞌeriecai vaisie teteviyatü. Que
mütinaquecai tavaiyari, que temütetacühüavecai,
yatecateniyuriecaitüni. Que temüꞌanenecai tacümana,
tahesie catininaquequecaitüni temühecarienicü, yaxeicüa
hipame vahepaü.
\v 4 Masi Cacaüyari vaüca cataninaquiꞌeriecaitüni,
niyutatuacaitüni tasinenimayatü.
\v 5 ꞌAyumieme sepa temümüquitetücai teheuyexürietü,
mücü Cürisitumame catananutanieritüani. ꞌAixüa
mütiucaꞌiyaricü xeputavicueisitüarie.
\v 6 Hamatüana catananucuꞌuitüani, cataniucayasa
muyuavisie Cürisitu Quesusisie teteviyacacu.
\v 7 Tucari ꞌumamiesie mütihecüatanicü que mütiyutatua
ꞌaixüa tiucaꞌiyaritü, ꞌayumieme müpaü tiniuyurieni.
Yatinihecüatamücücaitüni ꞌaixüa tasiyurienetü
Cürisitu Quesusisie temüteviyacü.
\v 8 Müpaü ꞌaixüa mütiucaꞌiyaricü, ꞌayumieme
xeputavicueisitüarie yuri xeteꞌerietü. Peru que
xemüteꞌutavicueisitüarie, yücümana
xepücaꞌutavicueisitüarie. Cacaüyari püta
yacatinixeꞌupitüani.
\v 9 Tixaütü xemüteꞌuyuricü xepücaꞌutavicueisitüarie.
ꞌIpaü nepaine capa xevitü naquiꞌacacü yücümana.
\v 10 Mücü ꞌivevarimama tecanihümetüni. Cürisitu
Quesusisie teteviyatü tecaniunetüarieni ꞌaixüa
temüteyuriecacü, Cacaüyari meripai que müticaye müpaü
teteyurietü temuꞌuvanicü.
\s Curuxisie ꞌumierieca, ꞌaixüa que mütiuyuri, ꞌaixüa
temütexeiyariecacü
\p
\v 11 ꞌAyumieme xequetenaꞌerivani xeme ꞌanapai que
xemüꞌanenecai. Xepücahuriyusixitücai herie que
xemüꞌanenecai. Müme ꞌinüasiecate memüteꞌuyuterüva,
müme mecanixetaveꞌeriecaitüni müpaü meꞌutiyuatü quename
xeme vahepaü xecaꞌinüasievave, müme yuvaiyarisie
memeixeiyacaicü Huriyusixi vaꞌinüari, mamacü que
mütiuxiteque.
\v 12 ꞌAnapai xepücaheixeiyacai Cürisitu. Xepüyupatacai
ꞌIxaherisixi teüteriyari vahepaü heiserie xecahexeiyatü.
Quiecame heiserie que mürexeiya, xeme xaüsie miemete
vahepaü xepüꞌanenecai. ꞌAsixepücatemaicai türatute
hepaüsita, Cacaüyari que mainecai que
mütivapitüaniquecai. Tixaü xepücatecueviecai, Cacaüyari
xepücahexeiyacai ꞌena cuiepa.
\v 13 Hicürixüa Cürisitu Quesusisie xeteviyatü ꞌaura
xenacüne xeme teva xemuꞌuvacai ꞌana, Cürisitu xuriyaya
mutayeuricü.
\v 14 Mücü canihücütüni que müꞌane mütasipitüa
ꞌaixüa temütetaxeiyanicü. Huriyusixi, mümeta
memücahuriyusixi, nivarutaxeviriya yunaime. Quepaucua
tematacaꞌuniecai, tesariya varita temutiꞌucapaü
tecaniꞌanenecaitüni, peru Cürisitu nenutaꞌuna tesariya.
\v 15 Que temüteꞌatacaꞌuniecai, cataniunütüani quepaucua
mumierie. ꞌInüari niuquiyari nanuyeitüani que
temüteꞌaisiecai xexuime ꞌaisicacü. Müpaü tiniuyurieni
nuivari yücü müꞌane münetüanicü, tasitaxeviriyaca tame
xeme hesiena teteviyacacu, que mütatipitüa ꞌaixüa
temütetaxeiyanicü.
\v 16 Müpaü tiniuyurieni meta Cacaüyarimatü ꞌaixüa
temütetaxeiyanicü xei vaiyari tehümetütü. Müpaü
catinayeꞌatüani curuxisie ꞌumierieca, tasinütüatü
tematacaꞌuniecaicü.
\p
\v 17 ꞌAna nuaca niuqui ꞌaixüa manuyüne
nixecuxaxatüvacaitüni, xeme tevapai xemuꞌuvacai ꞌaixüa
que xemütexeiyarie tameta ꞌaura temuꞌuvacai
catanicuxaxatüvacaitüni ꞌaixüa que temütexeiyarie.
\v 18 Müpaü mütiuyuricü, tanaitü heiserie tecanexeiyani
temayeꞌaxüanicü taꞌuquiyarisüa xei ꞌiyariyarisie
teteviyatü.
\v 19 Hicürixüa ꞌayumieme xaüsie xepücaquiecatari,
cücamete xepücahüme. Masi Cacaüyari teüterimama
vahamatü heiserie xepexeiya, Cacaüyari quie
xepüquiecatari.
\v 20 Nüꞌarisixi texaxatamete que memütecuxatacai,
tesariya quitüa miemepaü ꞌaneme mecaniutavevieni. Vahesie
xeteviyatü xecanacüne, qui que mütiveviva tesariya heima.
Cürisitu Quesusitütü canihücütüni sicurita mieme tete
ꞌamünena.
\v 21 Mücüsie tiviyatü canixeviriyarieca naitü
müveviya, Tiꞌaitamesie que mütiviya tuqui payeica
Cacaüyarisie mieme müpasie.
\v 22 Xemeta hesiena xeteviyatü xecanitiꞌuitüarieximeni
xei quiyari xemacünecü ꞌaxeicüa, Cacaüyari xetaüta
mayecanicü yuꞌiyaricü.
\c 3
\s Papuru que mütihüritüariecai teüteri
memücahuriyusixitücai vahesie mieme
\p
\v 1 ꞌAyumieme nenevieri necanipitüani Cacaüyari. Ne
Papuru necanihücütüni que müꞌane Cürisitu Quesusisie
mieme nemanutahüiya xeme xemücahuriyusixi xehesie mieme.
\v 2 Xüari xepuꞌenana que nemütiuhüritüarie, Cacaüyari
ꞌaixüa tiucaꞌiyaricacu. Müpaü nepütiupitüarie xehesie
mieme.
\v 3 Xepuꞌenana que mütiuyü quepaucua
nemütiuꞌüquitüarie tita mütiꞌaviesiecai hepaüsita.
Cacaüyari yücümana masiücüme canayeitüani. Müpaü
neꞌutaitü nepütixeꞌutaꞌutüiri ꞌesiva.
\v 4 Que nemainecai, xeꞌiterüvatü xecaniyüvaveni
xemütemaicacü que nemütimaive ꞌicü niuqui müꞌaviesiecai
Cürisitu müxata hepaüsita.
\v 5 Meripai teüteri memanuticü vavarita, ꞌana müpaü
mepücateꞌüquitüariecai teüteri, hicü masi nüꞌarisixi
memupasie Cacaüyarisie mieme, texaxatametemama meta, müme
müpaü mepüteꞌüquitüarie ꞌIyari yativahecüatüacacu.
\v 6 Müpaü mepütehetima, teüteri memücahuriyusixi
Huriyusixi vahamatü yaxeicüa vahesie pütinaque, xei
vaiyari mepacü Huriyusixi vahamatü, ꞌaxeicüa mepeixeiya
tita Huriyusixi memüteꞌutahüavarie quename
meheixeiyaniquecai müme. Cürisitu Quesusisie meteviyatü
müpaü mepuꞌitüarie niuqui ꞌaixüa manuyünecü.
\v 7 Neri mücü niuqui hepaüsita nepuhüritüarie
Cacaüyari que münetiumi ꞌaixüa tiucaꞌiyaritü,
yütürücariyacü que münetiuyuitüa.
\v 8 Mericü sepa yunaime Cacaüyari teüterimama vahepaü
nemücaveꞌeme, ꞌaixüa tiucaꞌiyaricacu müpaü
nepütiumiquie, niuqui ꞌaixüa manuyüne
nemüvacuxaxatüvanicü hipame nuivarite müpaü neꞌutaitü,
vaüca que mürexeiya Cürisitu, yatemücatemaivavepaü.
\v 9 Müpaüta nepütiumiquie, nemütivahecüasitüiyanicü
yunaime tita Cacaüyari mütiyurieniquecai. Müpaü
pücatimasiücücai, catiniꞌaviesiecaitüni masi
matüaripai. Cacaüyari nai munetüa, mücü xeicüa müpaü
catinimaicaitüni que mütiyurieniquecai.
Yacatiniꞌavietacaitüni
\v 10 masiücütü mayanicü hicü, memüyutixexeüriva
yametehecüatacacu, müme muyuavisie memüteꞌaita heiserie
memexeiya yamemütehetimanicü, müiremecü que mütimaive
Cacaüyari, tahesie yatimasiücücacu.
\v 11 Müpaü pütiyurieniquecai, yapütiyücühüavecai
meripai, müpaüta tinayeꞌatüani Tatiꞌaitüvame Cürisitu
Quesusi yatiyurienecacu.
\v 12 Mücüsie teteviyatü heiserie tecanexeiyani
temitahüavecü tetatatuatü, ꞌaixüa ꞌiyaricü
temayeꞌaxüanicü hüxiena, yuri temüteꞌeriecü hesiena.
\v 13 ꞌAyumieme nepüxetavaviri xemücavaüripiecacü
neꞌuximatüariecacu xehesie mieme. Müpaü
nemüꞌitüariecü, ꞌayumieme xepayeꞌaxüani visi xeꞌanenetü
xemacünecü.
\s Que temütetatexie tetemaitü vaüca que
mütatinaquiꞌerie
\p
\v 14 ꞌAyumieme nenititunumaqueni nenevieri neꞌipitüanique
Tatiꞌaitüvame Quesusi Cürisitu ꞌuquiyarieya.
\v 15 Mücü mehaꞌerivatü yunaitü nuivarite
yamecatenitetevaca cuiepa memütama muyuavisie memütama.
\v 16 Nepineneviya, mücü vaüca que mürexeiya visi
ꞌaneneme, müxepitüanicü yemecü xemütürücariyarienicü
yuhesie ꞌIyarieya yatixetürücariyacacu,
\v 17 mücü meta, quexepitüaca Cürisitu xeꞌiyarisie
müyecanicü yuri xeteꞌeriecacu. Xeteyucanaquiꞌerietü
xequeseiriyarieca, cüye que mütiseꞌi hananatü, qui que
mütiseꞌi tesariyasie vetü.
\v 18 Müpaü xeteyucanaquiꞌerietü ꞌaxeicüa xequeyüvaveni
xemütehetimanicü, yunaime Cacaüyari teüterimama
vahamatü, que macuyeva que meutateva que meutiteva que
meucateva Cürisitu que mütiyucanaquiꞌerie,
\v 19 xemimaicacü Cürisitu naquiꞌeriyaya, sepa tevi
müyutexie yatimaitü. Xequeꞌutihüniyarieni, hepaüna
xemüꞌanenenicü, Cacaüyari que müꞌane.
\p
\v 20 Que müꞌane müyüve masi cuini mieme
mütiyurienenicü sepa que mütitita, tame masi que
temücateꞌivavirievave que temücatetaꞌiyaritüavave,
türücariyaya que mütaticuyuitüva,
\v 21 mücü hepaüsita ꞌaixüa mequeꞌutiyuaneni
metasihaꞌerivatü tame temütatixexeüriva Cürisitu Quesusi
mehaꞌerivatü, yunaitü teüteri mexi meꞌanuticüca
yuheyemecü. Caniseꞌini ꞌicü niuqui.
\c 4
\s ꞌIyari que mütatixeviriya
\p
\v 1 ꞌAyumieme neri neꞌanutahüiyacame nemühücücü
Tiꞌaitamesie netiviyatü, vaüriyarica necanixepitüaca,
ꞌaixüa ꞌanemecü xemuꞌuvanicü, que müreuyevese
yamüticamienicü que müꞌane mutaꞌinierie que
xemüteꞌutaꞌinierie xeme.
\v 2 Tixaütü xecatehümetütü xequenayuyeitüaca
naimecü, xepücaꞌayuꞌeririyani, ꞌaxequeteneutevini
xecahaꞌatü, xequeneyunevieca masi xeyunaquiꞌerietü.
\v 3 ꞌIyari que mütatixeviriya, xequeneyumexüitüaca
xemüyuhayevacü xeyuxevitü ꞌaixüa xeteyuxeiyatü.
\v 4 Xei vaiyari tecanihümetüni, ꞌIyarita caniyuxevini.
Yaxeicüa xeme quepaucua xemutaꞌinierie, tita xetecuevietü
xemüteꞌacü, mücüta caniyuxevini.
\v 5 Tiꞌaitame caniyuxevini, xeimesie yuri tecateniꞌerieca
xeimesie teteviyatü tecaniucaꞌüyarieni.
\v 6 Cacaüyari yunaime müvaꞌuquiyari mücüta
caniyuxevini. Mücü yunaime catinivaꞌaitüaca, yunaime
canivacuyuitüvani, yunaime vahesie catiniviyani.
\p
\v 7 Masisü taxexuitü yatepütemiquie que
temüteꞌinüasiyari, Cürisitu que mütatimicua.
\v 8 ꞌAyumieme müpaü paine ꞌutüarica,
\q Vapai ꞌanutiyaca
\q Meꞌanutaxüriyacame nivarehapani yumüireme,
\q ꞌImiquiericü tinivarumini teüteri.
\p
\v 9 Mericüte tita tixata, Vapai ꞌanutiyaca haitü. Müpaü
xüari paine, peucayune meri ꞌemeucatevasie cuiepapaitü.
\v 10 Que müꞌane meucayunixü, mücü canihücütünita que
müꞌane muyuavi heima manutitüa teva, nai mühüniyanicü.
\v 11 Mücü müpaü pütivarumi, hipatü nüꞌarisixi
memacünecü, hipatüta texaxatamete, hipatü
tehecüatamete, hipatü meta teꞌüviyamete teꞌüquitamete.
\v 12 Yacatinivarumini varayeꞌatüanique yuteüterima
yamemüteꞌuximayacacü que memüteꞌuhüritüarie. Vacümana
Cürisitu vaiyarieya caniveriyariecamücü.
\v 13 Müpaü tecatenipitüarieca mexi teꞌayeꞌaxüaxime
tanaitü temütaxevinicü yuri que temüteꞌerie Cacaüyari
nuꞌayasie, que temüteꞌimate. Müpaü tecatenipitüarieca
tevi mayeꞌave temacünecü, temüseseüyenicü Cürisitu que
mürayeꞌavepaü, mücü Cürisitu taꞌinüaritücacu.
\v 14 ꞌAna tepütehayevani türi vahepaü teyüatü.
Tepücacuyuitüarivani naime ꞌüquisicacü, hamevari que
mütiuyuane ꞌecacü, teüteri que memüteyucuamana, que
memüteyuꞌiyaritüa meteꞌirümatü memeuyexürienicü.
\v 15 Masi yuri teꞌutiyuatü tetetacanaquiꞌerietü,
tecanivericuni ꞌiyapaü teꞌanenetü temacünecü naimecü.
ꞌIya canitamuꞌutüni Cürisitutütü.
\v 16 Tanaitü hesiena teteviyatü tecanitaverirümeni, tevi
vaiyarieya yumuꞌusie tiviyatü que mütivere naitü.
Vaiyarieya navütüarieni niutaxeviriyarieni, turuyari
naitü ꞌixeviriyacacu, xexuitü vaiyariteya yatiyurienecacu
que müreuyevese. Yaxeicüa tevi vaiyarieya que
mütiyuveriya yücümana, tameta tetetacanaquiꞌerietü
tecanitürücariyarieca vaiyarieya tehümetütü.
\s Yücü ꞌanemecü que mürayeyuri Cürisitusie tiviyatü
\p
\v 17 ꞌAyumieme ꞌipaü nepaine, Tiꞌaitamesie netiviyatü
ꞌipaü nepütihecüata. Xepücaꞌaꞌuvani hipatü que
memüyüa memücatateüterima. Yacü xeicüa
metenicuꞌerivani müme,
\v 18 mecaniuyüriyarieni que memüteyumate yuꞌiyarisie,
heiserie mepücahexeiya Cacaüyari tucari müvapitüanicü,
müme ꞌasimemücatematecü vaꞌiyari müseseꞌicü.
\v 19 Que memüꞌanene, müme yuꞌiyarisie
mecaniximümüanini, mepüyuyetua memürucuyatüvenicü que
memüteyucahiveꞌerie, yamemüteyuriecacü naime tita
mücatiꞌitiya yuhesie mieme metehiveꞌerietü.
\v 20 Peru xeme müpaü xepücateꞌuꞌüquitüarie Cürisitu
hepaüsita.
\v 21 Xüari hepaüsitana xepütemarie, hesiena xeteviyatü
xepüteꞌuꞌüquitüarie tita yuri müraine, Quesusisie que
mütimasiücü.
\v 22 ꞌAyumieme que xemüteꞌuꞌüquitüarie, xequenanutihüna
tita mütiyeꞌi, xequeteneuhayeva que xemüyüacai meripai.
Que müꞌane müpaü müyüane, mücü canitapünirümeni
ꞌirümari que mütihiveꞌeritüa.
\v 23 Yücü xeꞌanenetü püta xequenacüni, yuꞌiyarisie que
xemüteyücühüave.
\v 24 Xehecuariyarietü que xemüyüa hicü,
xequenanacatüqui tita yücü mütiꞌane, tita
mütiunetüarie Cacaüyaripaü ꞌanetü. Müme tita yuri
mürainesie memümiemete vahepaü heiseriemecü
yaxequetenecahuni, Cacaüyari xeꞌayexeiyatü xequeneyüaca.
\p
\v 25 ꞌAyumieme xequeteneuhayeva xeteꞌitavatü. Yuxexuitü
yuri xequeteneyutahüavi, tanaitü ꞌaxeicüa temütaxevicü
xei vaiyarisie temiemetetütü.
\p
\v 26 Xüca xehaꞌaca, ꞌaixüa pücayüni xüca ꞌaxa
xeteyurieca. ꞌAixüa pücaꞌane tau macayune
xecayunütüavavecacu.
\v 27 Mücü meta, xepücaꞌipitüaca Cauyumarie
ꞌasimütiyurienenicü.
\p
\v 28 Que müꞌane mütinavayame quetiuhayeva tinavanetü.
Queticumaüvani masi yumamacü ꞌaixüa tiyurienetü,
tixaütü mürexeiyanicü mütivamicuanicü müme
memüteheuyehüva.
\p
\v 29 Niuqui mütipünirüme xüca vayeyani xeteta, ꞌaixüa
pücayüni, masi xüca ꞌaixüa ꞌaneni xeniuqui ꞌiseiriyatü
que müꞌane meiyehüva, müpaü xequeneutiyuaneni püta,
ꞌaixüa xemüvayurienicü ꞌenamete.
\v 30 Xepücaꞌihiveritüaca Cacaüyari ꞌIyarieya
Mütiyupata. Mücü canixeseyutüni cümana xemuꞌinüasie
mexi tucari caꞌayeꞌave quepaucua temüxünarieni.
\p
\v 31 Xequeteneuhayeva xehayusiüriyatü
xeteyucaꞌuxiveꞌerietü xeyuhaxüaviyatü xeꞌutihivatü ꞌaxa
xeꞌutiyuatü. Mücü naitü quetixaniꞌerivani xehesüa,
naitü ꞌaxa mütiꞌaneta.
\v 32 ꞌAixüa xeteꞌuꞌiyaritü xequenacüni que xemüyuyurie,
xequeneyunenimayaca, xequeteneuyuyehüvirieca, Cacaüyari
que mütixeheuyehüviri xeme Cürisitusie tiviyatü.
\c 5
\s Hecüaripa miemete vahepaü xequeneyüaca
\p
\v 1 Mericüsü Cacaüyari xeꞌüquetü xequenacüni. Que
müꞌane müxenaquiꞌerie nivemama vahepaü xequeneyüaca.
\v 2 Xeteyucanaquiꞌerietü xequeneuꞌuvani, yaxeicüa
Cürisitu que mütatinaquiꞌerie, que mütiyuyetua tahesie
mieme mümierienicü. Mavaritütü caniyuyetuani ꞌixatüatü
Cacaüyari, ꞌinaquiꞌasitüatü.
\p
\v 3 Hipatü menivacumaüvani que müꞌane mücavaꞌüya
mücavacüna, mepücaꞌitiyatüca, yuhesie mieme
metenihiveꞌerieca naime. Masi que memüteyurie, mücü
xepücacuxatani xeme, meuyevesecü müme Cacaüyarisie mieme
memupasie müpaü memücateyuriecacü.
\v 4 Hipatü müpaü mecateniyurieca, que
temüteteviyasitüarieniqueyu xüca vahepaü teteyuriecaque.
Yacü xeicüa mecaniutiyuaneni, mecaniyunanaimaca ꞌaxa
müꞌanecü. ꞌAixüa pücaꞌane müpaü xemüteyuriecacü,
masi peuyevese pamüpariyusi xemipitüacacü Cacaüyari.
\v 5 Teüteri mepüvacumaüva que müꞌane mücavaꞌüya
mücavacüna, mepücaꞌitiyatüca, nai mepütehiveꞌerie
yuhesie mieme. Tita mütihiveꞌerie, mücü payexeiya
yucacaüyari. ꞌIpaü xequetenemaica, yunaitü müya
memüteyurie, müme vahesie pücatinaque memayeꞌaxüanicü
Cürisitu tivaꞌaitüvame mayanicü, Cacaüyari meta.
\v 6 Xevitü caxeꞌucuamana ꞌeca niuqui vevietü. Müya
memüteyuriecü, ꞌayumieme Cacaüyari püvaheca müme
memücayuvaüriya yamemütecahunicü.
\v 7 Mericüte, xepücayuxeviriyani vahamatü que
memüteyurie.
\p
\v 8 Meripai yüvipa xepümiemetetücai, hicürixüa masi
hecüaripa xemiemetetütü xenacüne Tiꞌaitamesie
xeteviyatü. Hecüaripa miemete vahepaü xequeneyüaca.
\v 9 Hecüariya que mütixuaveriya, ꞌipaü
catiniyurienemücü tevi. Naimecü ꞌaixüa
catiniyurienemücü, heiseriemecü yacatinicamiemücü, yuri
caniutainemücü.
\v 10 Xequeneyüꞌüviya yaxemütehetimanicü tita mütinaque
Tiꞌaitame.
\v 11 Xepücayuxeviriyani müme yüvipa mieme memüteyurie
vahamatü. Tixaü pücatitixuavere que memüteyurie. Masi
xequenivahecüatani que memüteyurie.
\v 12 ꞌAvie que memüteyurie müme, püyuteviyasitüaniqueyu
xüca ꞌicuxatanique.
\v 13 Peru mücü naitü hecüasietü, masiücütü
canayeitüarivani hecüaripa. Hecüariya canihücütüni
tita masiücüme mürayeitüa naime.
\v 14 ꞌAyumieme müpaü paine,
\q ꞌEcü pemücusu
\q Quenanutanieri,
\q Müquite vasata
\q Quenanucuquexi,
\q Cürisitu
\q Camanihecüariyamücü.
\p
\v 15 ꞌAyumieme xequeneyucuerivayurieca ꞌaixüa que
xemüteꞌuꞌuva. ꞌAsimemücatemate vahepaü xepücayüaca,
memütemaivave vahepaü xequeneyüaca püta.
\v 16 Quepaucua xemüyüvave ꞌaixüa xemüteyurienicü,
yemecü müpaü xequeteneuyuri, teüteri hicü miemete ꞌaxa
memüteyuriecü.
\v 17 ꞌAyumieme ꞌasixecateyumatepaü xepücayüaca, masi
ꞌaixüa xequetenemaica tita mütinaque Tiꞌaitame.
\v 18 Xepücatarüvetüveni vinucü. Müpaü tiyurienetü
pürucuyaneni xeicüa. Masi ꞌIyaricü xequenehüpüneni
püta.
\v 19 Quepaucua xemüteyutahüave, Cacaüyari cuicarieya
xequeneuticuica, nüavari Cacaüyari hepaüsita manuyüne,
cuicari ꞌIyarisie timieme hepaüsita manuyüne
xequeneuticuica, xeꞌinüavatü Tiꞌaitame yuꞌiyarisie.
\v 20 Yuheyemecü naimecü pamüpariyusi xequenepitüaca
Cacaüyari mütaꞌuquiyari, Tatiꞌaitüvame Quesusi
Cürisitusüa xemümiemetecü.
\s Xeyuxevitü yaxequetenecahuni
\p
\v 21 Xeyuxevitü yaxequetenecahuni xemüteheiyehüviricü
Cürisitu.
\p
\v 22 ꞌUcari yaxequetenecahuni xecünama que memaitüca,
yaxeicüa que xemütecahu Tiꞌaitame tiꞌaitacacu.
\v 23 ꞌUqui ꞌuca muꞌuya canihücütüni, yaxeicüa Cürisitu
memüyutixexeüriva vamuꞌu canihücütüni. Mücüta
canihücütüni que müꞌane yuvaiyari mutavicueisitüa.
\v 24 Memüyutixexeüriva yamecatenicahuni que mütiꞌaita
Cürisitu. Müpaürita yaxeicüa ꞌucari yamequetecahuni que
memaitüca vacünama sepa que mütitita.
\p
\v 25 Xeme ꞌuquisi xequenivanaquiꞌerieca yüꞌüitama,
Cürisitu mütivanaquiꞌeripaü memüyutixexeüriva,
müyuyetuapaü mümierienicü vahesie mieme.
\v 26 Yuhesie mieme müvapatacü müpaü tiniuyurieni,
vaꞌitietü hacü niuquicü.
\v 27 Müpau pütiuyuri yücümana, yühüxie
müvatiꞌuitüanicü memüyutixexeüriva visi meꞌaneneme,
mecaheucuyüyüvime, mecaheuviviravime, sepa tita müpaü
mütiꞌane, masi memüpasiecacü püta vahesie
mücarahüivanicü.
\v 28 Yaxeicüa neuyeveca ꞌuquisi memüvanaquiꞌeriecacü
yüꞌüitama, yuvaiyari memütenaquiꞌeriepaü. Que müꞌane
minaquiꞌerie yüꞌüya, mücü caniyunaquiꞌerieca.
\v 29 Tevi hasuacu pücaꞌiꞌuxie yuvaiyari, masi piveriya
piquemaritüa. Cürisitu yaxeicüa püvayurie
memüyutixexeüriva,
\v 30 vaiyarieya memühümecü. Vaiyarieya ꞌumeyarieya
tepühüme tame.
\v 31 Que maine, ꞌAyumieme tevi püyupata, yuquemasi
yuvarusi vahesüa püyeyani, yüꞌüyasie pütiviya.
Memüyuhutacai xei vaiyari mepacüne meyuxevitü.
\v 32 ꞌIcü niuqui masi canitürücaüyeni, sepa
müꞌaviesiecai. Cürisitu hepaüsita memüyutixexeüriva
vahepaüsita nepaine.
\v 33 Mericüte xemeta yuxexuitü yunaitü yüꞌüitama
xequenivanaquiꞌerieca xemüteyunaquiꞌeriepaü. ꞌUcari meta,
mequetevareuyehüvirieca yücünama.
\c 6
\p
\v 1 Türi xequenivaꞌenieca yuꞌuquiyarima Tiꞌaitamesie
xeteviyatü. Müpaü xüca xeteyurieca püheiserie.
\v 2 Quetinivareuyehüvirieca ꞌaquemasi ꞌavarusi que maine,
mücü ꞌaisica caniveꞌemetüni. Müpaü paineta quename
tixaütü tipitüarieni, müpaü haitü,
\v 3 Müpaü petiyurienetü ꞌaixüa pepüꞌitüarieni
ꞌepepüreutevini cuiepa, haitü.
\p
\v 4 Xemeta xemüvaꞌuquiyarima xepücavahaxüatüaca
yütüriyama. Masi xequenivaveriyani xetevaꞌüquitüatü
xevaraꞌimaiyatü que müreuyevese yamütiyurienicü
Tiꞌaitamesie tiviyatü.
\p
\v 5 Teꞌuximayatamete xequenivaꞌenieca müme
memüxecusiyarima cuiepa, xeheumamatü xeꞌutiyüyüacatü.
ꞌAixüa ꞌiyaricü xeteꞌuximayatü, Cürisitusie mieme masi
xecateniꞌuximayacacuni.
\v 6 Vahüxie xeicüa xepücateꞌuximayaca teüteri
xevanaquiꞌaritüanique. Masi Cürisitusüa miemete
teꞌuximayatamete xemühümecü, yuꞌiyaricü
yaxequeteneyurieca tita mütinaque Cacaüyari.
\v 7 Xeyuvaüriyatü xequeteneꞌuximayaca, que müꞌane
Tiꞌaitamesie mieme mütiꞌuximayapaü xeyüatü, teüteri
vahesie mieme pücatixaü.
\v 8 Müpaü xequetenemaica, yuxexuitü ꞌaixüa que
memüteyurie, müpaü mecatenipitüariecuni Tiꞌaitame
yativapitüacacu, sepa teꞌuximayatamete memühüme, sepa
memüyunüꞌa.
\p
\v 9 Xemerita xemüvacusiyarima, yaxeicüa xequenivayurieca.
Xequeteneuhayeva xevamarivecatüatü, müpaü xetemaitü,
que müꞌane müvacusiyari müxecusiyari ꞌaxeicüa, mücü
taheima pacave Tiꞌaitametütü, yücü pücativaxeiya
teüteri.
\s Cacaüyari que mütivaꞌixiparatüa yucuyaxima
\p
\v 10 ꞌImatürieca neꞌivama, Tiꞌaitamesie xeteviyatü
xequenetürücariyarieca, que müꞌane mütürücaüye
xetürücariyacacu.
\v 11 Cacaüyari que mütivaꞌixiparatüa yucuyaxima,
mücücü xequeneyucuhaꞌaritüaca cuyacü, xemüyüvavenicü
xemütiꞌucacü xecacuyuitüarietü Cauyumarie
ꞌirümarieyasata.
\v 12 Tameri teüteri tevarayeꞌunietü tepücatacuitüve.
Masi teꞌaitamete, heiserie hexeiyamete, müme memüteꞌaita
ꞌena yüvipa naisarie cuiepa, ꞌiyarite memüyucuitüve tita
ꞌaxa mütiꞌanesie mieme muyuavisie memuxuave, müme
tevarayeꞌunietü püta tepütacuitüve.
\v 13 ꞌAyumieme xequenanuꞌüi Cacaüyari cuyaximama vatepüa
naime. Mücücü xecaniyüvaveni xemeyeꞌuniecacü sepa
tucari ꞌaxa müꞌane, xecaniyüvavecuni xemütiꞌunicü
xecacuyuitüarivatü, naime xeꞌayeꞌatüame.
\v 14 ꞌAyumieme ꞌaxequenetiꞌuca ꞌaixüa. Cuya que
mürayuhüa, xemeta tita yuri müraine xequenecuxatani. Cuya
tepüa que müranacatücü yutavie capa ꞌuꞌaxienicü, xemeta
heiseriemecü yaxequetenecahuni.
\v 15 Yucacaisie que müreuquexüa, xemeta
xequeneyucuhaꞌaritüaca niuqui ꞌaixüa manuyünesie
xeteviyatü, ꞌaixüa que temütexeiyarie manuyünesie.
\v 16 Mücü meta, ꞌeyeume que müracaxuꞌu cümana
müyucunarüma, xemeta yuri xequeteneꞌerieca. Müpaü
xepüyüvaveni xemitünicü naime ꞌaxa mütiucaꞌiyari
ꞌürüteya mütaivave.
\v 17 Cuya yumuꞌusie tepüa que müranaquesa, xemeta müpaü
xequetenemaica, xemutavicueisitüariecü. ꞌIxipara que
müracueꞌe, Cacaüyari niuquieya xehexeiyatü
xequeneyucuitüveni, ꞌIyari que mütiyumiene mücücü.
\v 18 Naimecü xequeneyunenevieca xequenevavirieca.
Yuheyemecü nenevieri xequenepitüaca ꞌIyarisie xeteviyatü.
Müpaü xemüteyuriecacü, xequeneyühütüaca, yemecü
xepücatehayevani xeꞌivavirietü Cacaüyari yunaime
teüterimama vahesie mieme.
\v 19 Nehesie miemeta xequeneyunenevieca, niuqui
nemüpitüariecacü quepaucua nemütaniuni, nenetatuatü
nemihecüatanicü tita mütiꞌaviesiecai niuqui ꞌaixüa
manuyüne hepaüsita.
\v 20 Mücüsie mieme necaniniucametüni sepa tepüacü
nemanutahüiya. Xequeneyunenevieca nemünetatuanicü
niuquisie mieme, que müreuyevese nemütaniunicü.
\s Vaürisica que mütivareutanüꞌairiexüa
\p
\v 21 Yaxemütemaicacü xemeta que nemüranayemie que
nemütiyuriene, naime yacatinixetaxatüamücü Tiquicu.
Mücü canitaꞌivatüni teminaquiꞌerie. Tiparevivame
yamüticamie canihücütüni Tiꞌaitamesie mütiviya.
\p
\v 22 ꞌAyumieme xehesüa nepenunüꞌani yaxemütemaicacü que
temüteꞌanayecü, xeꞌiyari mütuicariecacü.
\p
\v 23 Cacaüyari mütaꞌuquiyari, Tiꞌaitame Quesusi
Cürisituta xüca mevapitüaca ꞌivamarixi
memücaꞌuximatüariecacü yuꞌiyarisie, xüca mevapitüaca
memüyunaquiꞌeriecacü yuri meteꞌerietü.
\v 24 ꞌAixüa mequeteꞌuꞌiyarini müme yuheyemecü
meminaquiꞌerie Tatiꞌaitüvame Quesusi Cürisitu vahesie
mieme yunaime vahesie mieme.