\id 2TI
\h 2 Timuteu
\toc1 2 Timuteu
\mt TIMUTEU
\mt2 Hutarieca Mieme Xapayari Papuru Que Mütinüꞌairi
\c 1
\s Vaürisica
\p
\v 1 Ne Papuru Cürisitu Quesusi nüꞌarieya
necanihücütüni müpaü mütinaquecü Cacaüyari, müpaü
mutayücü meripai quename tucari xuaveni Cürisitu
Quesusisie tiviyacacu.
\v 2 Nemanivaüritüaca Timuteu pemünenive
nemümasinaquiꞌerie. Cacaüyari mütaꞌuquiyari, Cürisitu
Quesusi mütatiꞌaitüvame, xüca ꞌaixüa meteꞌuꞌiyarini
ꞌahesie mieme, xüca memasinenimayaca, xüca memasipitüaca
ꞌaꞌiyarisie pemücaꞌuximatüariecacü.
\s Que mütihecüatani Cürisitu hepaüsita
\p
\v 3 Mücü Cacaüyari nepayexeiya neꞌiyari ꞌitiyacacu,
neꞌuquiyarimata que memüteheyexeiyacai. Mücü
pamüpariyusi necanipitüaca nemasihaꞌerivatü
necatihayevatü tucaricü tücaricü quepaucua
nemünenenevie.
\v 4 Yuheyemecü nepümasiheuxeiyamücü nemasihaꞌerivatü
que pemütiutasuacacai peꞌahiverietü. Xüca nemasixeiyaque,
nepünetemaviecaqueyu yemecü.
\v 5 ꞌAhepaüsita niuqui nepüꞌatüiyarie yuri que
pemütiꞌerie yacü pecaticuxatatü. Müpaü yuri
tiutaꞌerieca meri ꞌapucatei ꞌacusi Ruhira, ꞌavarusita
ꞌEunisi. Yuri nepütiꞌerie ꞌecüta vahepaü yuri
pemütiꞌeriecü.
\p
\v 6 ꞌAyumieme nepümatiꞌeritüaniqueyu
pemücaratütümaiyanicü, peꞌatatuatü yaquetineyurieneni
Cacaüyari que matiupitüa ꞌahesie neꞌutimecu.
\v 7 Cacaüyari que mütatiumi, pücatasiꞌupitüa
taꞌiyarisie temümamacacü, masi ꞌiyari pütasiꞌumi
mütürücaüye püta, tasipitüatü
temütetacanaquiꞌeriecacü temüseseüyenicü.
\v 8 ꞌAyumieme ꞌuxaꞌatüni varie pepücaꞌateviyani
petihecüatatü Tatiꞌaitüvame hepaüsita,
pepücanesiteviyani ne, sepa nemanutahüiya hesüana
nemümiemecü. Niuqui ꞌaixüa manuyünesie mieme masi
quetineucuine ꞌecüta, Cacaüyari masitürücariyacacu.
\v 9 Mücü canihücütüni que müꞌane
mütasiꞌutavicueisitüa, mütasiꞌutaꞌini temüpasiecacü
hesiena miemecü. Tita temüteyuriecai tame, mücücü
ꞌasipücatiuyuri, masi müpaü mütiyuvaüriyacaicü
yücümana, ꞌaixüa mütiucaꞌiyaricü, ꞌayumieme
pütaꞌutavicueisitüa. Müpaü tiniucaꞌiyaricaitüni tahesie
mieme tucari caxuavecacu cuxi, tasihaꞌerivatü Cürisitu
Quesusisie que temüteviyaniquecaicü.
\v 10 Hicürixüa masiücütü nayani ꞌaixüa que
mütiucaꞌiyari, munuacü tasivicueisitüvame Cürisitu
Quesusi. Mücü que mütiuyuri, taheyemecü
temücacuiꞌinicü yatiniuyurieni. Tiniutahecüatani que
temüteꞌayeyuyurini que temücatetipüne. Müpaü
catinimasiücüni niuqui ꞌaixüa manuyüne cuxasivacacu.
\p
\v 11 Ne nepucayeri mücü niuqui hepaüsita
nemüticuxatanicü, nüꞌari nuivarite tivaꞌüquitüvame
nemayanicü.
\v 12 Müpaü nemüꞌanecü, ꞌayumieme ꞌipaü
nepüꞌitüariexime hicüpaü, peru nepücaneteviya
nemimatecü que müꞌanesie yuri nemütiutaꞌerie. Yuri
necatiniꞌerieca mücü müyüvecü miꞌüviyanicü tita
münetiyetuiri ꞌiya tucari mexi caꞌayeꞌave.
\p
\v 13 Para pemimaicacü niuqui müseüye que mütivaiyacü,
tita pemütiuꞌeni yaneticuxatacacu quenexeiyani
ꞌaꞌinüaritüme, yuri petiꞌerietü petiꞌacanaquiꞌerietü
Cürisitu Quesusisie tiviyatü que mütiyüveni.
\v 14 Queneꞌüviyani tita ꞌaixüa mütiꞌane
temüteyetuiriyarie, ꞌIyari Mütiyupata tahesie müyeca
masipareviecacu.
\p
\v 15 Müpaü que pemütimate, yunaitü ꞌAsiya cuieyarisie
miemete mepünesiꞌucuꞌeirie, Piqueru Herumuquenexi
hipatüta.
\v 16 Tiꞌaitame xüca vanenimayaca ꞌUnesipuru quie
quiecatari. Mücü müixa pünesiꞌuxipitüa,
pücanesiteviyacai sepa nemanutahüiyacai,
\v 17 masi Xumasie ꞌuyeicatü püyumexüitüacai
nesicuvaunetü, pünesiꞌutaxei.
\v 18 Tiꞌaitame xüca ꞌipitüaca münenimayasiecacü ꞌiya
tucari ꞌayeꞌayu Tiꞌaitame que mütixeiyani. Naime que
mütivapareviecai ꞌEpesusie heyeicatü, ꞌecü ꞌaixüa
ꞌanemecü yapepütimate.
\c 2
\s Cuya ꞌaixüa mütiucaꞌiyaripaü yüanetü Quesusi Cürisitusie mieme que mütiyumieneni
\p
\v 1 Mericüte nenive quenetürücaüyeni Cürisitu Quesusi yamatipitüacacu ꞌaixüa mütiucaꞌiyaricü.
\v 2 Tita pemütiuꞌenie neticuxatacacu tehecüatamete yumüireme vahüxie, mücü quenivayetuirieni teüteri yamemütecahu, mümeta memüyüvavenicü müpaü memütevatiꞌüquitüanicü hipameta.
\p
\v 3 Quetineucuine ꞌecüta peꞌamienetü Cürisitu Quesusisie mieme, cuya ꞌaixüa mütiucaꞌiyaripaü peyüanetü.
\v 4 Que müꞌane mücuya pücayuviyanüa yuꞌuximayasica cuvevienetü yücümana, masi ninaquiꞌaritüamücüni que müꞌane mitahüavixü cuya mayanicü.
\v 5 Que müꞌane parecu münausame, sepa mürayuꞌivaxü nausaricü, neuyeveca ꞌinüari manuyünepaü mütananausanicü muma manutiquesiyarienicü mürayuꞌivaxücü.
\v 6 Mücü meta, que müꞌane müꞌesame mütiꞌuximaya, caneuyeveca mücü meri mütipitüarienicü tita mütitixuavere.
\v 7 Yaquetiniꞌacühüaveni que nemaine mücü hepaüsita. Tiꞌaitame pümasipitüaca pemütimaivenicü naime hepaüsita.
\p
\v 8 Quenaꞌerivani Quesusi Cürisitu. Mücü müquite vasata nanucuquetüarieni, Ravirisie niyeyani. Müpaü paine niuqui ꞌaixüa manuyüne que nemüticuxata ne.
\v 9 Müpaü nemüticuxatacü ꞌaxa nepüꞌitüariexime, ꞌasita nepanutahüiya ꞌaxa tiyuruvamepaü. Peru Cacaüyari niuquieya tixaü pücaꞌanutahüiva.
\v 10 ꞌAyumieme ne naime nepütiunevi memanayexeiyarie vahesie miemecü, mümeta memayeꞌaxüanicü memütavicueisitüarienicü Cürisitu Quesusisie meteviyatü, müpaü memütepitüariecacü meta yuheyemecü visi meꞌanenetü memacünecü.
\p
\v 11 Mücü niuqui yuricü paine,
\q Xüca hamatüana teꞌucuini
\q Hamatüanata tepayeyuyurini.
\q
\v 12 Xüca teteꞌucaꞌenivani
\q Hamatüanata tepüteꞌaitametetüni.
\q Xüca tetacuꞌimavani
\q Quename tecaꞌimate teꞌutiyuatü,
\q Mücürita püyucuꞌimavani
\q Quename catasimate ꞌutaitü.
\q
\v 13 Xüca tetehayevani yatetecahutü
\q Mücü yaticamietü ꞌapuve cayupatatü.
\q Pücayüve yamütiyurienenicü que mücatiucaꞌiyari.
\s Tiꞌuximayatame mümasiücü que mütiꞌinüasie
\p
\v 14 Mücü hepaüsita quetinivaꞌeritüaca, quenivahüritüaca Cacaüyari hüxie memücayucuitüvenicü niuqui hepaüsita. Müpaü tiyurienetü ꞌasipücayüni ꞌaixüa müꞌanecü, püvacaꞌunaxüani memüꞌenana xeicüa.
\v 15 Queneꞌamexüitüaca Cacaüyari hüxie pemümasiücünicü que pemütiꞌinüasie, tiꞌuximayatamepaü peyüanetü mücaheuyevese müyuteviyanicü ꞌaixüa mütiꞌuximayacü, heiseriemecü petiꞌüquitatü niuqui yuri maine hepaüsita.
\v 16 Yacü xeicüa que memütecuxata mecateꞌayexeiyatü, mücü hepaüsita queneꞌacuerivayurieca. Müpaü metecuxatatü masi yemecü Cacaüyari metümaiyatü mepayuyeitüaximeni xeicüa.
\v 17 Vaniuqui püyemie püniyapaü. Müpaü mepüꞌanene Himeneu Piretu.
\v 18 Müme müpaü memüyüa xaüsie meneucuyunixüani tita yuri müraine hepaüsita, müpaü memutiyuanecü quename ꞌari teꞌanucuꞌui. Hipame mepüvamuina ꞌaixüa müꞌanecü yuri memücateꞌeriecacü.
\v 19 Sepasü müpaü memüteyurie, Cacaüyari yutesariya caniutavevieni qui tutuicame. ꞌApuve seꞌitü ꞌuxaya masiücücacu müpaü manuyüne, Tiꞌaitame püvamate yuteüterima, ꞌipaü meta manuyüne, Yunaitü memehüave Tiꞌaitame mequeyucuerivayurieca tita mücatiheiserie hepaüsita.
\p
\v 20 Qui ꞌamüyevata huru pürata xacürüteyari puxuave, peru cüye haxu xacürüteyari puxuaveta. Hipatü visi müꞌanecü püꞌayumieme, hipatüta ꞌaxa müꞌanecü püꞌayumieme.
\v 21 Mericüsü xüca ꞌuyuꞌitieni müpaü memüꞌanene vahesie mücativiyanicü, xacü visi müꞌanecü müꞌayumieme payani pasietü, ꞌaixüa tinaquiꞌerivatü cusiyari quepaucua meiyehüva, haꞌarisietü ꞌaixüa mütiyurienenicü naimecü sepa que mütitita.
\p
\v 22 Queneꞌataꞌuna pemücatiꞌacahiveꞌeriecacü memühehecua vahepaü. Müpaü püta quetineꞌamexüitüaca, heiseriemecü yapemüticamienicü, que pemaine yapemütiyurienenicü, pemütiꞌacanaquiꞌeriecacü. Müme memehüave Tiꞌaitame vaꞌiyari ꞌitiyatücaicacu, müme vahamatü ꞌaxeicüa yaxequeteneyurieca ꞌaixüa xemüteyuxeiyanicü.
\v 23 Memücatemaivave niuqui que memütexüatüa ꞌasimecatemaitü, mücü quenexaniꞌerieca müpaü petimaitü, niuqui metixüatüame mepüyutacuini xeicüa.
\v 24 Caneuyeveca que müꞌane Tiꞌaitamesie mieme mütiꞌuximayatame mücayumienenicü, masi que müvayuriene yunaime carima ꞌasimücatiyurienenicü, mütiꞌüquitavenicü, minevienicü tita ꞌaxa mütiꞌane,
\v 25 ꞌiyarieya ꞌaixüa ꞌanecacu müvatiheiseriyanicü müme memeyeꞌunie. Tietüsü Cacaüyari vapitüaca memütehayevanicü que memüteyuriecai, tita yuri müraine memütehetimanicü,
\v 26 memanutahütüarienicü memütavicuenicü Cauyumarie viniyarieyasie cümana memuviyarie yamemütecahunicü que mütinaque ꞌiya.
\c 3
\s Teüteri que memüteꞌuꞌiyarini taparirümecacu
\p
\v 1 ꞌIpaü quetinemaica, tucari taparirümecacu ꞌana
cuanivemecü mepüyüaca.
\v 2 Teüteri yuhesie mieme mepütenaquiꞌerieca xeicüa,
tumini mepühiveꞌerieca, mepüyuxeümacani,
mepüyuxaniꞌerieca, mepüvaseviximani hipame ꞌaxa
meꞌutiyuatü vahepaüsita, mepücavaꞌenieni yuꞌuquiyarima,
pamüpariyusi mepücaꞌipitüani xeime, ꞌaxa mepüꞌaneneni,
\v 3 mepücayunaquiꞌerieca, mepücayuhaxüapitüaca,
mepüyuniuquimani, mepücateyuꞌaitüaca, mepayuꞌeririyani,
mepihecani tita ꞌaixüa mütiꞌane,
\v 4 mepüvayetuani hipame, mepüyuxünani,
mepühüsierietücani, mepinaquiꞌerieca tita mütivanaque
peru mepücaꞌinaquiꞌerieca Cacaüyari.
\v 5 Cacaüyari mayexeiyapaü mepüteyuhecüaca, peru
mepüyuhecüatani catürücaüyeme memüꞌeriecü tita
memüteꞌayexeiya.
\p Taꞌaurie quenavesi müya memüꞌanene vahesüa
pemücaꞌuyeicanicü.
\v 6 Hipatü müme teüteri vaquita meneutahaqueni ꞌavie
metevaꞌirüviyaque ꞌucaravesixi ꞌasimemücatemate, müme
mevaruꞌiniecu vaꞌica mahetecü ꞌaxa que memüteyuriecai,
memeuhapanietücacü naime metehiveꞌerietü.
\v 7 ꞌUcaravesixi müpaü memüꞌanene yuheyemecü
mepüteyüꞌüquitüatüve peru hasuacu mepücayüvave
memeitimanicü tita yuri müraine.
\v 8 Yaxeicüa Canesi Camüpüresi que memüteheyeꞌuniecai
Muisexi, ꞌimeta meneyeꞌunieca tita yuri müraine. ꞌIcü
teüteri mecanitipünirümeni que memüteyumate.
Mepüxaniꞌeriva yuri que memüteꞌerie, masi yuri
memücateꞌeriecü.
\v 9 Perusü masi vaücavamecü ꞌasimepücateyüvaveni.
ꞌAsimemücatematecü memasiücütü mecanacünicuni yunaime
vahüxie, meripai miemetexi memütemasiücücaipaü ꞌana.
\s Papuru Timuteu que mütiuhüritüa
\p
\v 10 ꞌEcü püta peniveiyani neꞌinüari tita
nemütiꞌüquitasie petiviyatü, que nemüticuyeica
yapetiyurienetü, que nemütiyuriemücü, que
yanemüticamie, que nemüreuterive netiucaꞌenivatü, que
nemütinecanaquiꞌerie, que nemütiucaꞌeniva,
\v 11 que nemütiuveiyarie, que nemütiucuinixü nai que
nemuꞌitüarie ꞌAnutiyuquiyasie ꞌIcuniyusie Risitürasie.
Sepa que nemütiucuinixü neꞌuveiyarietü, Tiꞌaitame
caneniutavicueisitüani naimecü.
\v 12 Siere menitaveiyariexüacuni yunaitü memüyuvaüriya
Cacaüyari meꞌayexeiyatü memuꞌuvanicü Cürisitu Quesusisie
meteviyatü.
\v 13 Teüteri ꞌaxa memüteyuricu memüteyucuamana masi
vaüca ꞌaxa meꞌanenetü mepacünirümeni meteꞌirümatü
meteꞌirüviyarietü meta.
\p
\v 14 Peru ꞌecü titasie pemütiꞌaꞌüquitüa tita
pemüretima mütiyuricü, mücüsie petiviyatü
queneꞌahayevani. Pepüvamate quehate müpaü
memateꞌüquitüacacu müpaü pemüretima,
\v 15 müpaü pepütimate nunusiyaripai pemütimaicaicü que
maine ꞌutüarica xapayari müpasie. Mücü püyüve
petimaiveme mümasiꞌayeitüanicü
pemütavicueisitüarienicü yuri petiꞌerietü, müpaü que
mütiyüve Cürisitu Quesusisie tiviyatü.
\v 16 Naitü ꞌutüarica xapayarisie müreꞌuxa Cacaüyari
ꞌinetüacu, mücü peuyevese mütiꞌüquitanicü
mütatierivanicü mütaheiseriyarienicü tiꞌüquitüarietü
mayanicü quepaü heiseriemecü yamüticamieni.
\v 17 Mücü ꞌutüaricacü Cacaüyari teviyari payeꞌani
pühaꞌarisieca ꞌaixüa mütiyurienenicü naimecü sepa que
mütitita.
\c 4
\s Niuqui quenecuxatani
\p
\v 1 Cacaüyari hüxie, Cürisitu Quesusi hüxie que müꞌane
ꞌisücametütü müvatahüaveni memayeyuyuri müquite
yunaime, mücü munuaximecü tiꞌaitametütü, müpaü
nematinihüritüaca.
\v 2 Niuqui quenecuxatani. Mücücü queneꞌayumiemetüni
penaquiꞌerivatü pecanaquiꞌerivatü. Quenivarutatiꞌa
quenivacuꞌimaiyani quenivatuicani. Naimecü ꞌequetineutevini
petiucaꞌenivatü, naimecü quetineꞌüquitani.
\v 3 Tucari nayeꞌamücü quepaucua memücaꞌinevieca
ꞌüquisica müseüye, masi que mütivanaque
mepüvaxexeürivani teꞌüquitamete, vanacate
varusicuaquivacacu.
\v 4 Taꞌaurie mepaxürieni mecaꞌiꞌeniecutü tita yuri
müraine. Xaüsie mepeucuyunixüani yüꞌüxasisie
memüteviyanicü.
\v 5 ꞌEcüsü naimecü queneꞌamaica. Quetineucanevieca sepa
ꞌaxa pemüꞌitüariene. Quetineꞌuximayaca peticuxatatü
niuqui ꞌaixüa manuyünecü. ꞌAhüritüarica quenayeꞌatüa
yemecü.
\p
\v 6 Neri mavari nepayeitüariexime. Tucari canahuraniri
nemüyemiecü.
\v 7 ꞌAixüa ꞌanemecü nenetatuatü nepünemienecai. Que
nemütinausanecai nepetaꞌa. Nepücatiuhayevaxü
yaneticamietü.
\v 8 Hicü nepeꞌusiyarie muma nemümarivacü heiseriemecü
yanemüticatüacü. Tiꞌaitame ꞌisücame canihücütüni
heiseriemecü yamüticamie. Mücü müpaü pünetipitüani
ꞌiya tucari ꞌayeꞌayu. Ne xeücüame müpaü
pücanetipitüani, masi yunaitü memünaquiꞌa münuaximecü
müpaü pütivapitüani müme.
\s Que mütiꞌaitüa
\p
\v 9 Queneꞌamexüitüaca cuitü nehesüa pemünuanicü.
\v 10 Remaxi pünesiꞌucuꞌeirie cuiepa timieme
tinaquiꞌerietü. Tesarunicapaitü neyani. Cüreseniti
Carasiya cuieyarisie petüa, Titu Tarümasiyasiepaitü
retüa.
\v 11 Rucaxi yuxaüta nehamatü puyeica. Quenavitüqui
Maricuxi, ꞌaꞌutüma queneꞌatüa. Mücü ꞌaixüa püꞌane
münesipareviecacü.
\v 12 Tiquicu nepenüꞌa ꞌEpesupaitü.
\v 13 Mücü ꞌücari Türuhasisie nemeicuꞌeirie Carüpusüa
quenahuri pemamiecü. Xapate quenahuri navi mürayeꞌutüca
masi.
\p
\v 14 Herecanituru tepüa vevivame ꞌaxa pünesiꞌuyuri
vaücava. Tiꞌaitame ꞌepürepinirieni müpaü ꞌaxa
münesiꞌuyuricü.
\v 15 ꞌEcüta queneꞌacuerivayurieca hepaüsitana. Yemecü
peyeꞌuniecai taniuqui.
\p
\v 16 Nehesie mieme neꞌutaniucacacu meri miemecü, ni
xevitü neheima pücaꞌutanua. Yunaitü mepünesiꞌucuꞌeirie.
Mericüte xüca vahesie catiuhüiyani mücücü.
\v 17 Tiꞌaitame masi neꞌaurie puvecai nesitürücariyatü
ꞌicü xasicaya yemecü mücuxaxasivanicü yaneticuxatacacu,
yunaitü nuivarite memiꞌenienicü. Neputavicueisitüarie
maye pücanesiꞌutacuai.
\v 18 Tiꞌaitame pünesitavicueisitüani sepa que
memüteyurie ꞌaxa menesiyuriecutü. ꞌAsinecaꞌitüarievecacu
pünesiꞌayeꞌatüani haque müreꞌaita muyuavisie, mana
nemayeꞌanicü. Hepaüsitana ꞌaixüa queticuxaxasivani
yuheyemecü. ꞌIcü niuqui caniseꞌini.
\s Que mütivaruvaüritüa, ꞌaixüa que mutayü ꞌaixüa
memüꞌitüarienicü
\p
\v 19 Quenivavaüritüaca Pürisira ꞌAquiramame, ꞌUnesipuru
quie quiecatari meta.
\v 20 ꞌErasitu mana peyuhayevaxü Curinitusie. Türupimu
nepecuꞌeirie Miretusie ticuyecacu.
\v 21 Queneꞌamexüitüaca pemünuanicü caꞌuhaütücacu
cuxi. ꞌEupuruxi Purenisi Rinu Cürauriya yunaitü taꞌivama
mepümasivaüritüa.
\p
\v 22 Tiꞌaitame ꞌaꞌiyari xüca masiteütani. ꞌAixüa xüca
tiucaꞌiyarini xehesie mieme.