﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:10,280
Jisas aulkena pumbei purumu wali iye mongo keri leli te molorumuna kanorumu.

2
00:00:10,280 --> 00:00:13,300
Anumuni merimu wali mongo keri lerimu.

3
00:00:13,300 --> 00:00:16,880
Yu lombili andoli iyemani yu waliko pilkolio ningei,

4
00:00:16,880 --> 00:00:18,660
“Ungu Mane Tilimu,

5
00:00:18,660 --> 00:00:26,100
narini ulu pulu keri terimumunga i iyemunga anumuni yu merimu wali mongo keri lerimuya?

6
00:00:26,100 --> 00:00:30,280
Iyemu yunu terimu molo anumu lapa taloni teringiliya?”

7
00:00:30,280 --> 00:00:31,420
ningi.

8
00:00:31,420 --> 00:00:33,220
Jisasini nimbei,

9
00:00:33,220 --> 00:00:40,140
“Iyemu yuni kape anumu lapa taloni kape ulu pulu keri te teringina yunge mongo keri naa lerimu.

10
00:00:40,140 --> 00:00:48,580
Gotenga ulu enge nili te i iyemu kinye mona wendo opili imboma pali kanangei nimbe i iyemu mongo keri lerimu.

11
00:00:48,580 --> 00:00:54,600
Kombu we tangopa ltemo wali na lipe mundurumu iyemunga kongono paa teamili lemo.

12
00:00:54,600 --> 00:00:58,600
Tumbulu toromo wali imbo teni manda kongono naa tembalo.

13
00:00:58,600 --> 00:01:00,820
Na i mai kombuna molopolio,

14
00:01:00,820 --> 00:01:04,340
na mai kombuna imbomanga pa tendelimu moro,”

15
00:01:04,340 --> 00:01:05,560
nimu.

16
00:01:05,560 --> 00:01:14,100
Aku tepa nimbelie yu maina olkambe topalie maimu kinye ambolopa topele mapele topalie iyemunga mongona kandopalie nimbei,

17
00:01:14,100 --> 00:01:18,180
“Nu no mongolu Siloam pungo kumbekerena no lepuwi,”

18
00:01:18,180 --> 00:01:19,380
nimu.

19
00:01:19,380 --> 00:01:22,560
Siloamunga ungu pulumu Lipe Munduli.

20
00:01:22,560 --> 00:01:27,100
Yu akuna pumbe kumbekerena no lerimu wali mongomu penga lerimu.

21
00:01:27,100 --> 00:01:29,360
Melema kanolipe ulkendo orumu.

22
00:01:29,360 --> 00:01:43,340
Aku wali yunge kombu imboma kinye yu kou mone tieio nimbe oi aulkena konge tepa molorumu kanoringi imboma kinye yu aku tepa orumu ulu kanokolio enoni enongano nendo yando ungu ningo waliko pilkolio ningei,

23
00:01:43,340 --> 00:01:49,080
“I iyemu oi kou mone tieio nimbe konge tepa molorumu kano iyemunje?”

24
00:01:49,080 --> 00:01:50,220
ningi.

25
00:01:50,220 --> 00:01:51,760
Mareni ningei,

26
00:01:51,760 --> 00:01:54,760
“Paimbo yu aku iyemu kau,”

27
00:01:54,760 --> 00:01:55,940
ningi.

28
00:01:55,940 --> 00:01:57,480
Mareni ningei,

29
00:01:57,480 --> 00:01:58,520
“Molo.

30
00:01:58,520 --> 00:02:02,040
Elo kumbekere tendeku tepa nalo i iyemu lupe,”

31
00:02:02,040 --> 00:02:03,160
ningi.

32
00:02:03,160 --> 00:02:06,260
Nalo iyemu yunu enge nimbelie nimbei,

33
00:02:06,260 --> 00:02:08,280
“Iye kanomu na kau,”

34
00:02:08,280 --> 00:02:09,340
nimu.

35
00:02:09,340 --> 00:02:11,460
Enoni topondokolio ningei,

36
00:02:11,460 --> 00:02:15,980
“Ambe temona nunge mongomu kinye penga ltemoya?”

37
00:02:15,980 --> 00:02:18,520
Ningi wali yuni topondopa nimbei,

38
00:02:18,520 --> 00:02:25,300
“Iye te Jisas nimele kanomuni maimu olkambe topa le oli ltendepa mongona kandopalie nimbei,

39
00:02:25,300 --> 00:02:34,280
no mongolu Siloam pungo kumbekerena no lepuwi nimu wali pumbo kumbekerena no lepundu kinye nanga mongomu makilimona kombu kando,”

40
00:02:34,280 --> 00:02:35,460
nimu.

41
00:02:35,460 --> 00:02:38,260
“Aku iyemu tena moromoya?”

42
00:02:38,260 --> 00:02:41,360
ningi wali “Na naa kanondu,”

43
00:02:41,360 --> 00:02:42,440
nimu.

44
00:02:42,440 --> 00:02:48,140
Iye oi mongo keri lerimumu imbomani Farisi iyema moloringina meko puringi.

45
00:02:48,140 --> 00:02:58,940
Jisasini le oli lipe iyemunga mongona kandopalie iyemunga mongomu altopa penga lepili nimu kano walimu Juda imboma koro moloringi wali Sabat kinye terimu.

46
00:02:58,940 --> 00:03:02,540
Akumunga Farisi iyemani kape yu waliko pilkolio ningei,

47
00:03:02,540 --> 00:03:06,020
“Ambe temona nunge mongomu penga ltemoya?”

48
00:03:06,020 --> 00:03:06,980
ningi.

49
00:03:06,980 --> 00:03:08,540
Iyemuni topondopa nimbei,

50
00:03:08,540 --> 00:03:16,140
“Nanga mongona le oli apipe kandomo wali na kumbekerena no lepolio wali mongoni kinye melema kando,”

51
00:03:16,140 --> 00:03:17,460
nimu.

52
00:03:17,460 --> 00:03:19,340
Farisi iye mareni ningei,

53
00:03:19,340 --> 00:03:23,960
“I iyemu Sabat walimu naa pilipe we andoromo,

54
00:03:23,960 --> 00:03:29,280
aku tepa ulu pulu keri teremomunga Goteni yu naa lipe mundurumu lepamo,”

55
00:03:29,280 --> 00:03:30,200
ningi.

56
00:03:30,200 --> 00:03:32,020
Nalo mareni ningei,

57
00:03:32,020 --> 00:03:33,160
“Ango kame,

58
00:03:33,160 --> 00:03:37,320
ulu keri te teli iyemuni i tepa ulu manda tembaloya?”

59
00:03:37,320 --> 00:03:38,260
ningi.

60
00:03:38,260 --> 00:03:40,680
Akumunga eno mokemake leringi.

61
00:03:40,680 --> 00:03:45,980
Akumunga mongo oi keri lerimu iyemu altoko kanoko waliko pilkolio ningei,

62
00:03:45,980 --> 00:03:53,560
“Kano iyemuni nunge mongomu tepa penga tendemo akumunga nuni yu ambele iyemu konopu ltenoya?”

63
00:03:53,560 --> 00:03:54,540
ningi.

64
00:03:54,540 --> 00:03:56,800
Iyemuni topondopalie nimbei,

65
00:03:56,800 --> 00:03:59,000
“Yu Gotenga iye profet te,”

66
00:03:59,000 --> 00:04:00,280
nimu.

67
00:04:00,280 --> 00:04:10,080
Nalo Juda iye awilimani i iyemu oi yunge mongomu paa paimbo keri lerimu nalo kinye penga ltemo nimbo paimbo ltemo we naa nimolo.

68
00:04:10,080 --> 00:04:15,980
Yu lino kanopo imbi naa tirimolo kani anumu lapa talo walipo pilemili walio ningi.

69
00:04:15,980 --> 00:04:18,180
Anumu lapa talo oringili wali,

70
00:04:18,180 --> 00:04:19,900
waliko pilkolio ningei,

71
00:04:19,900 --> 00:04:22,360
“I iyemu elonga marenaya?

72
00:04:22,360 --> 00:04:27,620
Meringili wali mongomu keri lerimu nimbele kano iyemupe imuya?

73
00:04:27,620 --> 00:04:28,960
Aku lemo,

74
00:04:28,960 --> 00:04:32,040
kinye mongoni ambe tepalie karomoya?”

75
00:04:32,040 --> 00:04:33,300
ningi.

76
00:04:33,300 --> 00:04:36,080
Anumu lapa taloni topondoko ningilindo,

77
00:04:36,080 --> 00:04:38,560
“Yu paimbo iltonga malo,

78
00:04:38,560 --> 00:04:43,380
merimbulu wali mongo keri lelimu merimbulu lipo manjirimbolo.

79
00:04:43,380 --> 00:04:50,000
Nalo kinye yunge mongomu penga ltemomu ambe tepa temonje ilto naa lipo manjirimbolo.

80
00:04:50,000 --> 00:04:55,620
Yu narini mongomu tepa makinjimonje akumu kape ilto naa lipo manjirimbolo.

81
00:04:55,620 --> 00:05:01,720
Yu iyemu moromo kani yu temo mele yunu nimbe tipili yu waliko pileio,”

82
00:05:01,720 --> 00:05:03,140
ningili.

83
00:05:03,140 --> 00:05:07,640
Anumu lapa talo Juda iye awilima pipili kolkolio aku teko ningili.

84
00:05:07,640 --> 00:05:08,700
Ambe telka,

85
00:05:08,700 --> 00:05:11,560
Juda iye awilimani oi ningo panjikolio ningei,

86
00:05:11,560 --> 00:05:26,820
“Imbo teni Jisas yu paimbo Goteni lipe mundurumu iye nomi Kraist nimo lemo aku imbomu ulke maku topo Gotenga ungu pilipo yu kapi nimolo ulkemanga naa opili kamukumu makoromolo,”

87
00:05:26,820 --> 00:05:28,020
ningi.

88
00:05:28,020 --> 00:05:36,260
Oi iye awilimani aku teko ningo panjiringimunga anumu lapa talo pilkolio yu iyemu kani yunu nipili waliko pileio ningili.

89
00:05:36,260 --> 00:05:43,340
Juda iye awilimani altoko talo tiko oi mongo keri lerimu iyemu owi ningolio yundo ningei,

90
00:05:43,340 --> 00:05:46,720
“Nuni Gote pilipe moromo ningo kolo naa toko,

91
00:05:46,720 --> 00:05:50,840
nu temo mele tumbi tiko lino pilemili ningo tiwi!

92
00:05:50,840 --> 00:05:55,220
Lino Gotenga ungumu wambo pimolo iyemani pilipo,

93
00:05:55,220 --> 00:06:01,600
nunge mongo tepa makinjimo nino iyemu yu ulu pulu keri teli iyemu nimbo piltimolo,”

94
00:06:01,600 --> 00:06:02,840
ningi.

95
00:06:02,840 --> 00:06:05,120
Yuni enondo topondopa nimbei,

96
00:06:05,120 --> 00:06:09,440
“Nanga mongo talo tepa makinjimo iyemu ulu pulu keri teli iyemunje,

97
00:06:09,440 --> 00:06:10,880
na naa lipo manjiro.

98
00:06:10,880 --> 00:06:14,340
Nalo na kumbe tundu mongo lipo manjiro ulu imu,

99
00:06:14,340 --> 00:06:19,080
oi na mongo taloni melema naa kanoru nalo kinye kanopo imbi tiro,”

100
00:06:19,080 --> 00:06:20,380
nimu.

101
00:06:20,380 --> 00:06:23,320
Altoko enoni yu waliko pilkolio ningei,

102
00:06:23,320 --> 00:06:25,560
“Yuni nu ambe temoya?

103
00:06:25,560 --> 00:06:29,400
Ulu ambelemu temo wali nunge mongomu makinjimoya?”

104
00:06:29,400 --> 00:06:31,000
ningi.

105
00:06:31,000 --> 00:06:32,580
Yuni topondopa nimbei,

106
00:06:32,580 --> 00:06:38,960
“Nani eno oi nimbo tindu nalo naa pilingeindo ungu nindumu liko tui tinge kanomu.

107
00:06:38,960 --> 00:06:41,920
Ambele ungu nemboi ningolio nando niwi kau nimeleya?

108
00:06:41,920 --> 00:06:45,520
Eno kape yu lombili pungeindo waltindirimeleya?”

109
00:06:45,520 --> 00:06:46,980
nimu.

110
00:06:46,980 --> 00:06:50,760
Aku wali enoni yu kinye mumindili kolko iri tokolio ningei,

111
00:06:50,760 --> 00:06:57,700
“Nu aku iye kerimunga lombili andolimu nalo lino Mosesinga lombili andolima.

112
00:06:57,700 --> 00:07:12,420
Goteni paimbo Moses kinye ungu nimu nimbo pilipolio Moses Gotenga iye awilimu konopu lepo moromolo nalo i iye kerimu yu terenga molopa orumunje lino naa lipo manjirimolo,”

113
00:07:12,420 --> 00:07:13,540
ningi.

114
00:07:13,540 --> 00:07:15,120
Iyemuni topondopa nimbei,

115
00:07:15,120 --> 00:07:25,800
“I iyemuni nanga mongomu tepa makinjimo nalo yu tena molopa orumunje eno Gotenga ungumu wamongo pimele iyemani naa liko manjirimele akumu paa ulu te lupe.

116
00:07:25,800 --> 00:07:27,760
Lino i tepo pimolo.

117
00:07:27,760 --> 00:07:34,140
Ulu pulu keri teremele imboma Goteni konge teko liko tapowi nimele unguma naa pimo.

118
00:07:34,140 --> 00:07:38,740
Imbo te Gotenga imbimu olandopa molopili nimbe uluma tenge tipe molopa,

119
00:07:38,740 --> 00:07:46,780
yuni tewi nimo mele pilipe teremo imbomu Goteni konge tepa liko tapowi nimo unguma pimo akumu lino pimolo.

120
00:07:46,780 --> 00:08:00,140
Oi Goteni mulu mai talo terimu wali kape yandopa kape imbo te anumuni merimu wali mongo keri lerimu imbomunga mongomu imbo teni tepa makinjirimu ningo temane kolte kape oi teni naa toringi,

121
00:08:00,140 --> 00:08:01,640
oi naa pilerimulu.

122
00:08:01,640 --> 00:08:07,860
Goteni i iyemu lipe naa mundulkanje yuni aku tepa ulu enge nili te manda naa telka,”

123
00:08:07,860 --> 00:08:08,680
nimu.

124
00:08:08,680 --> 00:08:12,160
Aku nimu ungu pilkolio enoni topondoko ningei,

125
00:08:12,160 --> 00:08:17,820
“Nu aminyeni merimu wali ulu pulu keri awini pepili merimu.

126
00:08:17,820 --> 00:08:21,340
Kinye nuni lino mane timbo konopu lekolio ninoya?”

127
00:08:21,340 --> 00:08:22,600
ningi.

128
00:08:22,600 --> 00:08:27,360
Aku ningolio yu Gotenga ungu pileringi ulkena kamukumu makororingi.

129
00:08:27,360 --> 00:08:36,580
Jisasini mongo makinjirimu iyemu Juda iye awilimani Gotenga ungu pileringi ulkena kamukumu makororingi Jisas yu pilipelie nimumuni,

130
00:08:36,580 --> 00:08:38,720
yu pumbe kanopalie nimbei,

131
00:08:38,720 --> 00:08:44,720
“Nu Iyemunga Malo Yu paimbo Goteni lipe mundurumu ningo ipuki tirinoya?”

132
00:08:44,720 --> 00:08:45,900
nimu.

133
00:08:45,900 --> 00:08:49,020
Aku iyemuni Jisas walipe pilipelie nimbei,

134
00:08:49,020 --> 00:08:50,460
“Iye Awilimu,

135
00:08:50,460 --> 00:08:52,620
iye nino akumupe nariya?

136
00:08:52,620 --> 00:08:55,180
Nani yu ipuki timbo kani ningo tiwi!”

137
00:08:55,180 --> 00:08:56,340
nimu.

138
00:08:56,340 --> 00:08:58,200
Jisasini nimbei,

139
00:08:58,200 --> 00:09:01,660
“I ungu nimbele nu kandono iye imu,”

140
00:09:01,660 --> 00:09:02,800
nimu.

141
00:09:02,800 --> 00:09:04,860
Aku wali iyemuni nimbei,

142
00:09:04,860 --> 00:09:06,120
“Awilimu,

143
00:09:06,120 --> 00:09:09,840
kinye nu aku iyemu paimbo lepamo nimbo pilto,”

144
00:09:09,840 --> 00:09:13,760
nimbelie Jisasinga imbi lipe ola mundupe yu kapi nimu.

145
00:09:13,760 --> 00:09:15,700
Jisasini nimbei,

146
00:09:15,700 --> 00:09:22,700
“Na imboma ulu pulu keri teko moromele mele mona lepili pilengei nimbo mai kombuna oru.

147
00:09:22,700 --> 00:09:27,540
Imbo mongo keri lemoma mongoni melema kanoko,

148
00:09:27,540 --> 00:09:32,580
mongo penga lemoma mongoni melema naa kanangei nimbo mai kombuna oru,”

149
00:09:32,580 --> 00:09:33,660
nimu

150
00:09:33,660 --> 00:09:40,500
Farisi iye yu kinye waye moloringi mareni yuni aku nimu ungu pilkolio yu waliko pilkolio ningei,

151
00:09:40,500 --> 00:09:44,700
“Lino kape mongo keri leli iyema konopu lekolio ninoya?”

152
00:09:44,700 --> 00:09:45,860
ningi.

153
00:09:45,860 --> 00:09:47,660
Jisasini nimbei,

154
00:09:47,660 --> 00:09:55,900
“Enonga mongoma keri lekanje enonga ulu pulu keri teremelema naa kanoko naa liko manjilimala.

155
00:09:55,900 --> 00:10:03,460
Nalo mongoni melema karomolo nimelemunga enonga ulu pulu kerima konopuna we pepili moromele,”

156
00:10:03,460 --> 00:10:06,460
nimu.

