﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:14,500
Herot kombu Judia distrik imbomanga iye nomi king molorumu wali Betlehem nimbe kombu taun te lerimu akuna Mariani Jisas merimu.

2
00:00:14,500 --> 00:00:24,400
Aku walimanga ena oromondo kombu kandiyema lipe manjili peli iye mare moloringima kombu awili Jerusalem ongolio waliko pilko ningei,

3
00:00:24,400 --> 00:00:29,760
“Juda imbomanga iye nomi king molombalo ungulu meringimu tena moromoya?

4
00:00:29,760 --> 00:00:39,680
Lino ena oromondo kombuna molopolio iye te iye nomi king molombalo meringimu lipe ondoli kombukandiye te pulu polopa wendo omba angilimona kanopolio,

5
00:00:39,680 --> 00:00:43,420
yu kapi nimbo imbi lipo ola mundumilindo oromolo,”

6
00:00:43,420 --> 00:00:44,700
ningi.

7
00:00:44,700 --> 00:00:53,740
Iye nomi king Herot i ungumu pilipelie iye te yu kolo wangopa king molombalo lepamo nimbe pilipelie yu mini lterimu.

8
00:00:53,740 --> 00:00:57,500
Jerusalem imboma pali konopu awini leringi.

9
00:00:57,500 --> 00:01:11,460
Kano wali yuni Juda imbomanga Gote popo tondoringi iye awilima pali kinye Gotenga ungu manemanga puluma pilko mane tiringi iyema wayendo tukundo waio nimbelie eno walipe pilipelie nimbei,

10
00:01:11,460 --> 00:01:22,320
“Goteni eno nokopa kondombalo iye te lipo mundumbo nimbe kanopa ltimu iye nomi Kraist te kombuna mengeya?”

11
00:01:22,320 --> 00:01:23,620
nimu.

12
00:01:23,620 --> 00:01:25,980
Enoni yundo ningei,

13
00:01:25,980 --> 00:01:30,140
“Kombu Judia tukundo Betlehem taunona yu menge.

14
00:01:30,140 --> 00:01:39,620
Gotenga nimbe munduli ungu nili iye profet teni pele aku tepa wendo ombalomundo oi nimbe buk torumu akuna moromo kanomu.

15
00:01:39,620 --> 00:01:41,580
Yuni nimbei,

16
00:01:41,580 --> 00:01:42,520
Betlehem,

17
00:01:42,520 --> 00:01:44,800
kombu Juda ltemo kombu te,

18
00:01:44,800 --> 00:01:50,620
yu kombu Juda tukundo kombu awilimanga yu kombu mainye te molo.

19
00:01:50,620 --> 00:01:54,560
Yunge tukundo iye nomi awili te wendo ombalo,

20
00:01:54,560 --> 00:02:01,060
akumuni nanga Israel imbomanga sipsip tapu iyemu molopa eno nokombalo,

21
00:02:01,060 --> 00:02:02,360
nimu kanomu,”

22
00:02:02,360 --> 00:02:03,660
ningi.

23
00:02:03,660 --> 00:02:17,140
Kano wali imbo lupema naa kanoko naa pilko molangei Heroteni lipe manjili peli iyema waio nimbe kombu kandiyemu pulu polopa wendo omba angilerimu walimu walipe pilerimu wali,

24
00:02:17,140 --> 00:02:19,080
yundo ningo tiringi kinye

25
00:02:19,080 --> 00:02:21,600
pilipelie enondo nimbei,

26
00:02:21,600 --> 00:02:25,740
“Eno Betlehem pungo ungulumu wamongo koro paio!

27
00:02:25,740 --> 00:02:30,260
Kanoko ltendekolio yando ongo na ningo tieio.

28
00:02:30,260 --> 00:02:35,620
Nani kape yu ombo kapi nimbo imbi lipo ola mundumbo,”

29
00:02:35,620 --> 00:02:36,720
nimu.

30
00:02:36,720 --> 00:02:41,500
Kingimuni aku tepa nimu ungu pilkolio eno kelko pungo kano puringi.

31
00:02:41,500 --> 00:02:53,160
Kano kinye ena oromondo kombuna molkolio kombukandiye kanoringimu eno puringina kumbe lepa pumbei pumbelie ungulumu molorumu ulke tulepena pumbe ola angilerimu.

32
00:02:53,160 --> 00:02:57,160
Enoni kombukandiyemu kanokolio paa tono koloringi.

33
00:02:57,160 --> 00:03:04,060
Ulkena tukundo pungolio ungulumu kinye anumu Maria kinye moloringili pungo kanoko ltenderingi.

34
00:03:04,060 --> 00:03:12,600
Kanokolio ungulumunga kumbekerena komongo toko pondoko mai kanokolio yu kapi ningo imbi liko ola munduringi.

35
00:03:12,600 --> 00:03:19,420
Mundukolio eno wale penga meko oringima apiko mele pengama wendo liko yu tiringi.

36
00:03:19,420 --> 00:03:20,780
Kou gol kinye,

37
00:03:20,780 --> 00:03:24,640
paura karomele kinye mune toli paura te kinye,

38
00:03:24,640 --> 00:03:27,080
kopongo wel mune toli te kinye,

39
00:03:27,080 --> 00:03:28,820
aku melema yu tiringi.

40
00:03:28,820 --> 00:03:33,780
Kano kinye Goteni eno uru kumbu tipelie enondo nimbei,

41
00:03:33,780 --> 00:03:36,360
eno Herot moromondo naa paio,

42
00:03:36,360 --> 00:03:41,620
molo nimu kinye pilkolio eno aulke tenga lupe ongolio ulkendo puringi.

43
00:03:41,620 --> 00:03:49,680
Kano kinye lipe manjili peli iyema kelko puringi wali Awilimunga ensel teni Josep uru kumbu tipelie nimbei,

44
00:03:49,680 --> 00:04:03,520
“Iye nomi king Heroteni yunge ami iyemando ungulumu koroko toko kondopaio nimbei teremo kani nu ola molkolio ungulumu anungolo liko meko kombu Isipindo kowa pungo molopaio.

45
00:04:03,520 --> 00:04:07,280
Altopo nani yando waio nimbo wali wangei,”

46
00:04:07,280 --> 00:04:08,540
nimu.

47
00:04:08,540 --> 00:04:15,300
Aku nimu ungu pilipelie Josep makilipelie ipu leli anungolo talo lipe mepa Isipindo purumu.

48
00:04:15,300 --> 00:04:21,020
Herot kolombalo kinye kelepo ulkendo pumolo ningo oi Isip anjo moloringi.

49
00:04:21,020 --> 00:04:32,340
Aku ulu teringimu Gotenga nimbe munduli ungu altopa tembaloma imboma nimbe tirimu iye profet teni ulu te pele wendo omba oi nimu mele muli torumu.

50
00:04:32,340 --> 00:04:34,280
Akumu i tepa:

51
00:04:34,280 --> 00:04:35,900
Goteni nimbei,

52
00:04:35,900 --> 00:04:40,360
Nanga ungulumundo kombu Isip tiye kolko wendo owi niu,

53
00:04:40,360 --> 00:04:41,580
nimu.

54
00:04:41,580 --> 00:04:46,100
Kano wali anumu lapa talo Jisas peya Isip pungo molangei,

55
00:04:46,100 --> 00:04:53,860
lipe manjili peli iyemani Herot yu kili tiringi Herot yuni pilipelie mumindili paa awili tepa kolorumu.

56
00:04:53,860 --> 00:04:57,620
Mumindili kolopalie ami iye marendo nimbei,

57
00:04:57,620 --> 00:05:11,220
“Betlehem taun kinye Betlehem nondopa ltemo kombuma kinye kanomanga pungo poinye talo omba puli unguluma kinye poinye talo naa pora nili unguluma kinye koroko toko kondopaio!”

58
00:05:11,220 --> 00:05:12,620
nimu.

59
00:05:12,620 --> 00:05:26,140
Kombukandiye kanoko lipe manjili peli iyemani kombukandiyemu pulu polopa wendo omba angilerimu walimu yundo ningo tiringi mele pilipelie poinye aku tepa peli unguluma topa kondombaindo nimu.

60
00:05:26,140 --> 00:05:35,140
Aku tepa terimumunga koro oi Gotenga iye profet Jeremaiani ulu te pele wendo ombalo nimbe nimu mele wendo orumu.

61
00:05:35,140 --> 00:05:36,960
Yuni nimbei,

62
00:05:36,960 --> 00:05:40,580
Eno kombu Rama tuku ungu te pileringi,

63
00:05:40,580 --> 00:05:42,600
kola teringi pilko,

64
00:05:42,600 --> 00:05:48,400
imbo koromele kinye kola teremele mele kola aku teko teringina pileringi.

65
00:05:48,400 --> 00:05:52,760
Ambo Reseleni yunge bakulumanga kola terimu.

66
00:05:52,760 --> 00:06:01,060
Yu konopu u nipili ningolio teringi nalo yunge bakuluma naa moloringina yu kondo kolopa kau molorumu,

67
00:06:01,060 --> 00:06:04,180
nimbe Jeremaiani oi aku nimu.

68
00:06:04,180 --> 00:06:11,680
Altopa Herot kolorumu kinye Awilimunga ensel teni Josep Isip molopili uru kumbu tipelie nimbei,

69
00:06:11,680 --> 00:06:20,140
“Ungulumu tongei tenge imboma koloringi kani ola molko anumu malo talo liko meko kombu Israelendo kelko puwi,”

70
00:06:20,140 --> 00:06:21,280
nimu.

71
00:06:21,280 --> 00:06:27,460
Aku ungu pilipelie yu ola molopa anumu malo talo lipe mepa Israelendo purumu.

72
00:06:27,460 --> 00:06:38,940
Nalo Arkelaus yunge lapa Herot kolo wangopa iye nomi kingimu molopa kombu Judia distrik nokorumu pilipelie Josep yu kanona altopa pumbeindo pipili kolorumu.

73
00:06:38,940 --> 00:06:46,580
Kano wali Goteni uru kumbu tipelie yundo lepi lepi torumu kinye yu kelepa kombu Galili distrik pumbe,

74
00:06:46,580 --> 00:07:00,120
akuna lerimu Nasaret taunona pumbe molorumu kala Gotenga nimbe munduli ungu imboma ningo tiringi profet iyemani Jisas kinye ulu te altopa wendo ombalo oi ningi mele paa wendo orumu.

75
00:07:00,120 --> 00:07:01,800
Enoni ningei,

76
00:07:01,800 --> 00:07:04,720
Imbomani Yu Nasaret taun iye te ninge,

77
00:07:04,720 --> 00:07:07,700
ningi.

