﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:09,600
Mpes tjowelepj ca jas majamacj Pablo Roma ntꞌa Italia poꞌó.

2
00:00:09,600 --> 00:00:11,880
Ca jas majamacj barco mpes.

3
00:00:11,880 --> 00:00:13,080
Tjum Pablo lal.

4
00:00:13,080 --> 00:00:17,560
La pꞌa wa cawilta moꞌo játjatsja sin tjajam ꞌotsꞌipj.

5
00:00:17,560 --> 00:00:22,440
Tjowelepj militar jepa lal ꞌüsüs way ca jis majamas pjü,

6
00:00:22,440 --> 00:00:23,920
Pablo ꞌotsꞌipj.

7
00:00:23,920 --> 00:00:26,760
Niná jepa militar Julio lotsja.

8
00:00:26,760 --> 00:00:30,000
Jupj jépatsja militar cien witjacj jilal.

9
00:00:30,000 --> 00:00:32,600
Jepa romano militarpan waytsja yupj.

10
00:00:32,600 --> 00:00:34,760
Barco pjaní neꞌaj tjacꞌ,

11
00:00:34,760 --> 00:00:37,960
nawajaꞌa Adramitio mpe.

12
00:00:37,960 --> 00:00:41,600
Barco niná quelel jámatsja la pꞌa ntꞌa patja ntꞌa,

13
00:00:41,600 --> 00:00:44,920
ꞌüsǘ la ntꞌa Asia poꞌó.

14
00:00:44,920 --> 00:00:48,360
Mpes cupj wama tjeleque barco niná moꞌó,

15
00:00:48,360 --> 00:00:49,920
tjeleque Cesarea mpe.

16
00:00:49,920 --> 00:00:52,520
Aristarco tjemey cupj lal.

17
00:00:52,520 --> 00:00:54,800
Jupj Tesalónica mpe ꞌesepj,

18
00:00:54,800 --> 00:00:58,960
Tesalónica ntꞌa pülücj patja Macedonia poꞌó.

19
00:00:58,960 --> 00:01:01,840
Yaya neꞌas tjeleque Sidón ntꞌa.

20
00:01:01,840 --> 00:01:04,400
Julio ꞌüsüs way la tjiji Pablo lal.

21
00:01:04,400 --> 00:01:08,200
Tjevele ꞌücj pjeꞌá la winin la nuc jomicapan neꞌaj.

22
00:01:08,200 --> 00:01:10,320
Tjemey na jomicapan cus tjapꞌacj.

23
00:01:10,320 --> 00:01:12,960
Tjeleque niswá barco mpes.

24
00:01:12,960 --> 00:01:14,600
Wola mpe jactsja lüpjǘ,

25
00:01:14,600 --> 00:01:16,840
ne ma ꞌüsüs polel léquetsja.

26
00:01:16,840 --> 00:01:19,120
Mpes tjeleque Chipre liꞌinyampe.

27
00:01:19,120 --> 00:01:21,840
Lüpjǘ ma wola mpe tjacꞌ neꞌaj,

28
00:01:21,840 --> 00:01:23,200
mpes ꞌücj tjeleque.

29
00:01:23,200 --> 00:01:26,080
Chipre ꞌamá ꞌüsǘ tꞌasiyú.

30
00:01:26,080 --> 00:01:27,680
Cilicia jin tjeleque,

31
00:01:27,680 --> 00:01:29,880
Panfilia jin tjeleque ꞌotsꞌipj.

32
00:01:29,880 --> 00:01:32,240
Ma qjuis tyantaná neꞌaj.

33
00:01:32,240 --> 00:01:34,040
Mira ntꞌa neꞌas tjeleque,

34
00:01:34,040 --> 00:01:35,840
neꞌaj qjuis tyantaná.

35
00:01:35,840 --> 00:01:39,520
Mira ntꞌa pülücj patja Licia poꞌó.

36
00:01:39,520 --> 00:01:41,080
Pjeꞌá tjiquilaca barco mpe.

37
00:01:41,080 --> 00:01:44,280
Jepa militar barco pꞌa wa jus tjinyuca.

38
00:01:44,280 --> 00:01:46,360
Niná tjacꞌ Alejandría mpe.

39
00:01:46,360 --> 00:01:49,040
Quina quelel jámatsja Italia ntꞌa.

40
00:01:49,040 --> 00:01:53,560
Jepa militar tjijyüꞌta wama ca nlaca barco niná moꞌó.

41
00:01:53,560 --> 00:01:56,320
Mpes tjeleque niswá barco mpes.

42
00:01:56,320 --> 00:01:57,480
Lüpjǘ wola mpe,

43
00:01:57,480 --> 00:01:59,320
tꞌem mpe tjactsja,

44
00:01:59,320 --> 00:02:02,640
mpes ma len̈ way polel léquetsja.

45
00:02:02,640 --> 00:02:04,240
Püs way tepyala na,

46
00:02:04,240 --> 00:02:07,680
tjeleque neꞌaj way pꞌin Gnido mpe.

47
00:02:07,680 --> 00:02:09,680
Lüpjǘ pünetsja custjay,

48
00:02:09,680 --> 00:02:10,640
wola mpe,

49
00:02:10,640 --> 00:02:12,920
tꞌem mpe jactsja custjay,

50
00:02:12,920 --> 00:02:15,120
ne ma ꞌüsüs polel léquetsja.

51
00:02:15,120 --> 00:02:17,120
Mpes tjeleque Creta ntꞌa.

52
00:02:17,120 --> 00:02:19,240
ꞌÜcj polel léquetsja neꞌaj;

53
00:02:19,240 --> 00:02:21,480
lüpjǘ tjactsja barco cjüipepé,

54
00:02:21,480 --> 00:02:22,440
tꞌem mpe.

55
00:02:22,440 --> 00:02:24,840
Creta ꞌamá ꞌüsǘ tꞌasiyú.

56
00:02:24,840 --> 00:02:27,360
Creta nancupwepe tjeleque.

57
00:02:27,360 --> 00:02:29,400
Lüpjǘ ma pünetsja neꞌaj.

58
00:02:29,400 --> 00:02:32,600
Mwalá way Salmón jin tjeleque Creta poꞌó,

59
00:02:32,600 --> 00:02:35,760
ma qjuis tyantaná neꞌaj.

60
00:02:35,760 --> 00:02:39,040
ꞌÜsǘ la ntꞌa neꞌaj way pꞌin mpe tjeleque.

61
00:02:39,040 --> 00:02:42,440
Lüpjǘ barco wola mpe tjactsja niswá,

62
00:02:42,440 --> 00:02:44,400
mpes tülü way tjeléquetsja.

63
00:02:44,400 --> 00:02:46,880
Buenos Puertos neꞌas tjeleque.

64
00:02:46,880 --> 00:02:49,960
Neꞌaj way pꞌin pülücj patja ntꞌa,

65
00:02:49,960 --> 00:02:51,680
Lasea ló neꞌaj.

66
00:02:51,680 --> 00:02:54,040
Tsꞌacꞌ pülücj tülü way tjeléquetsja.

67
00:02:54,040 --> 00:02:56,720
Mpes año quelel cyawájatsja quinam.

68
00:02:56,720 --> 00:02:59,560
Tꞌücꞌ tepyala tsꞌacꞌ judiopan ma jalá.

69
00:02:59,560 --> 00:03:02,680
Mpes tꞌücꞌ way año len̈ way quelel cyawájatsja.

70
00:03:02,680 --> 00:03:05,360
Mpes malala barco mim quinam;

71
00:03:05,360 --> 00:03:07,560
lüpjǘ pajal püné mpalas ca,

72
00:03:07,560 --> 00:03:09,200
ꞌüsǘ yümücj mim ca.

73
00:03:09,200 --> 00:03:13,920
Pablo tjevele yupj jilal más ꞌücj ma jil quinam barco mpes.

74
00:03:13,920 --> 00:03:14,400
Tjevele:

75
00:03:14,400 --> 00:03:17,320
“Napj quelel velé nun jilal.

76
00:03:17,320 --> 00:03:21,200
Malala nin cupj leque quinam barco mpes.

77
00:03:21,200 --> 00:03:24,040
Napj nola malala ca qjuis mpalas.

78
00:03:24,040 --> 00:03:28,120
Barco moꞌo jatja pjü ncawajas ca.

79
00:03:28,120 --> 00:03:31,280
Malala ca mpalas wa barco lal.

80
00:03:31,280 --> 00:03:33,600
Cupj pjü ca ncaꞌlequecj ca nacj.

81
00:03:33,600 --> 00:03:36,000
Mpes más ꞌücj ma leque quinam”,

82
00:03:36,000 --> 00:03:36,760
tjevele Pablo.

83
00:03:36,760 --> 00:03:40,080
Militar jepa ma quelel la tjíjitsja Pablo tjevele jin.

84
00:03:40,080 --> 00:03:43,200
Barco jutsꞌaꞌá pꞌa casá tjevele,

85
00:03:43,200 --> 00:03:44,880
jepa ꞌotsꞌipj barco mpes,

86
00:03:44,880 --> 00:03:46,680
pꞌa casá tjevele wa.

87
00:03:46,680 --> 00:03:50,040
Militar jepa quelel la tjíjitsja yupj tjowelepj jin.

88
00:03:50,040 --> 00:03:54,480
Buenos Puertos ntꞌa malala barco mpüꞌüm neꞌaj jive na.

89
00:03:54,480 --> 00:03:57,640
Pasal yümücj jas nlapjünüs ca,

90
00:03:57,640 --> 00:04:00,480
pasal pülücj majawus ca neꞌaj.

91
00:04:00,480 --> 00:04:04,320
Pülücj way nin yólatsja más ꞌüctsja jil pꞌa ntꞌa.

92
00:04:04,320 --> 00:04:08,960
Fenice ntꞌa pülücj patja ntꞌa Creta poꞌo polel jiltsja ca nacj,

93
00:04:08,960 --> 00:04:10,360
nin yólatsja yupj.

94
00:04:10,360 --> 00:04:14,320
Fenice ntꞌa ma yümücj si lapjüna neꞌaj.

95
00:04:14,320 --> 00:04:17,000
Mpes ꞌücj barco mpüꞌüm neꞌaj jive na.

96
00:04:17,000 --> 00:04:18,720
Nin yólatsja yupj.

97
00:04:18,720 --> 00:04:21,160
ꞌÜsǘ mpe tsjicj way jas tjelyapjünǘ.

98
00:04:21,160 --> 00:04:23,080
ꞌAmá ntꞌa jas tjelyapjünǘ.

99
00:04:23,080 --> 00:04:26,400
Mpes ꞌüctsja yupj jilal yupj ca mal quinam.

100
00:04:26,400 --> 00:04:29,040
Mpes fierro püné viyá la tjolocjocj,

101
00:04:29,040 --> 00:04:29,960
barco casá tjoꞌonsopj,

102
00:04:29,960 --> 00:04:31,640
ne tjeleque.

103
00:04:31,640 --> 00:04:35,000
ꞌÜsǘ la ntꞌa neꞌaj way pꞌin mpe tjeleque.

104
00:04:35,000 --> 00:04:38,240
Len̈ way ꞌamá mpe yümücj jas tjelyapjünǘ.

105
00:04:38,240 --> 00:04:41,440
ꞌAmá mpe liꞌinyampé tjacꞌ lüpjüs.

106
00:04:41,440 --> 00:04:44,200
Pasal yümücj jas tjelyapjünǘ barco poꞌó.

107
00:04:44,200 --> 00:04:48,800
ꞌÜsǘ la ntꞌa neꞌaj way pꞌin mpe quelel léquetsja custjay,

108
00:04:48,800 --> 00:04:50,360
mopꞌin ma polel tjeleque neꞌaj.

109
00:04:50,360 --> 00:04:54,000
Pasal yümücj jas tjelyapjünǘ barco poꞌó ꞌamá mpe.

110
00:04:54,000 --> 00:04:56,360
Mpes cupj qjuis barco la tjijyuꞌyuctsja,

111
00:04:56,360 --> 00:05:01,240
barco cjüipꞌaꞌa mpe yümücj jas tjelyapjünǘ quinam.

112
00:05:01,240 --> 00:05:05,320
Campa tjeleque ꞌamá mpe yümücj jas tjelyapjünǘ mpes.

113
00:05:05,320 --> 00:05:09,080
Yacjaya ꞌamá pꞌa wa neꞌaj way pꞌin tjeleque.

114
00:05:09,080 --> 00:05:11,520
ꞌAmá niná Cauda ló.

115
00:05:11,520 --> 00:05:12,280
ꞌÜsǘ tꞌasiyú jupj.

116
00:05:12,280 --> 00:05:14,640
Cauda nancupwepe tjeleque.

117
00:05:14,640 --> 00:05:18,400
Neꞌaj ma pasal yümücj si lapjǘnatsja,

118
00:05:18,400 --> 00:05:21,280
ꞌotsꞌotsꞌ way yümücj si lapjǘnatsja.

119
00:05:21,280 --> 00:05:24,160
Barco lovin la tjelyóꞌcjatsja barco tsjicj way.

120
00:05:24,160 --> 00:05:27,000
Quina viyá quelel le locjoctsja niná,

121
00:05:27,000 --> 00:05:29,240
barco casá ca moꞌonsocj.

122
00:05:29,240 --> 00:05:30,400
Nin la tjijicj.

123
00:05:30,400 --> 00:05:31,960
Costa way viyá la tjelyoꞌcjocj,

124
00:05:31,960 --> 00:05:32,160
tjeꞌyonsocj.

125
00:05:32,160 --> 00:05:33,240
Nin la tjijicj na,

126
00:05:33,240 --> 00:05:38,880
barco tꞌasiyú tsupapj ꞌüpǘ püné mpes.

127
00:05:38,880 --> 00:05:42,000
Yólatsja ma lo lepta quinam barcas.

128
00:05:42,000 --> 00:05:44,960
Lacj tjeyaptsja barco ca mim Sirte ntꞌa.

129
00:05:44,960 --> 00:05:48,760
Neꞌaj ꞌüsǘ campwila tulucj sus mpes.

130
00:05:48,760 --> 00:05:51,720
Lacj tjeyaptsja barco ca po ntsjacas,

131
00:05:51,720 --> 00:05:54,040
tantan mpalas sus mpes.

132
00:05:54,040 --> 00:05:57,920
Mpes barco cjüipꞌaꞌa yo püné ꞌüsǘ moꞌo tjoꞌonsopj,

133
00:05:57,920 --> 00:05:59,720
ne ma wü jámatsja quinam,

134
00:05:59,720 --> 00:06:00,920
barcas.

135
00:06:00,920 --> 00:06:03,200
Nin la tjijicj ne tjeleque quinam;

136
00:06:03,200 --> 00:06:06,400
barco cjüipepé jas tjelyapjünǘ custjay.

137
00:06:06,400 --> 00:06:09,320
Yaya yümücj jas tjelyapjünǘ custjay,

138
00:06:09,320 --> 00:06:11,880
ꞌüsǘ pajal yümücj jámatsja.

139
00:06:11,880 --> 00:06:13,880
Barco moꞌo tjajam popa,

140
00:06:13,880 --> 00:06:16,000
pülücj ꞌüsüs moꞌo la tocoy.

141
00:06:16,000 --> 00:06:18,160
Mpes barco más ꞌin jampjaptsja quinam,

142
00:06:18,160 --> 00:06:21,400
ma ca campwila mim quinam ca nacj.

143
00:06:21,400 --> 00:06:24,360
Yaya pꞌa wa ꞌüsǘ moꞌo la tocoy.

144
00:06:24,360 --> 00:06:25,720
ꞌÜpǘ la tocoy wa.

145
00:06:25,720 --> 00:06:28,200
Pülül püné velan̈ barco moꞌó,

146
00:06:28,200 --> 00:06:30,040
mpes si lapjüna na,

147
00:06:30,040 --> 00:06:31,680
ꞌücj jama barcas.

148
00:06:31,680 --> 00:06:35,440
Pülül nenem nepenowá la tocoy wa ꞌüsǘ moꞌó.

149
00:06:35,440 --> 00:06:39,800
Yo matꞌe pülül la valas palá la tocoy wa ꞌüsǘ moꞌó.

150
00:06:39,800 --> 00:06:42,680
Tsꞌacꞌ pülücj mpes te tón̈catsja.

151
00:06:42,680 --> 00:06:46,160
Püste pülücj mpes ma polel nyucuctsja pjulacj.

152
00:06:46,160 --> 00:06:47,680
Pasal püné tjive.

153
00:06:47,680 --> 00:06:50,000
Pasal yümücj jas tjelyapjünǘ.

154
00:06:50,000 --> 00:06:52,520
Pasal yümücj tjemeytsja ꞌüsǘ.

155
00:06:52,520 --> 00:06:55,200
Qjuiyólatsja pjü cupj ncaꞌlequecj ca.

156
00:06:55,200 --> 00:06:58,560
Tsꞌacꞌ pülücj ma tjalá barco moꞌo tsjiꞌ la tjajay.

157
00:06:58,560 --> 00:07:02,920
Mpes Pablo quina jin niꞌisa la veles yupj jilal.

158
00:07:02,920 --> 00:07:03,640
Tjevele:

159
00:07:03,640 --> 00:07:06,200
“Quelel velé nun jilal.

160
00:07:06,200 --> 00:07:11,600
Nawajaꞌa nun jilal tjevelé más ꞌücj ma leque Creta mpe.

161
00:07:11,600 --> 00:07:13,760
Ma la tjüjí napj tjevelé jin.

162
00:07:13,760 --> 00:07:16,600
Mpes malala tepyala barco lal.

163
00:07:16,600 --> 00:07:21,200
Barco moꞌo tjajam popa ꞌüsǘ moꞌo la tocoyé.

164
00:07:21,200 --> 00:07:22,640
Malala nin.

165
00:07:22,640 --> 00:07:25,760
Najas ma pajal nin nujola nsem.

166
00:07:25,760 --> 00:07:29,160
Pasal malala mpalas ca barco lal.

167
00:07:29,160 --> 00:07:30,880
Ncawajas ca jupj.

168
00:07:30,880 --> 00:07:33,680
Mopꞌin ma ncaꞌliqué ca nun.

169
00:07:33,680 --> 00:07:35,920
Pjü way mpatjaqué.

170
00:07:35,920 --> 00:07:37,560
Napj Dios popa.

171
00:07:37,560 --> 00:07:39,560
Tsjiꞌ lejay Dios mpes.

172
00:07:39,560 --> 00:07:42,760
Püste jupj ángel pjaní tjacꞌ napj ntꞌa,

173
00:07:42,760 --> 00:07:44,520
tjevele napj lal.

174
00:07:44,520 --> 00:07:46,080
Niná tjevele:

175
00:07:46,080 --> 00:07:47,840
‘Po ma lecj tjeyá.

176
00:07:47,840 --> 00:07:51,600
Dios jos jipj ca mim jepa ntꞌa Roma ntꞌa.

177
00:07:51,600 --> 00:07:55,280
Mpes Dios ca nu majamas nun pjü way.

178
00:07:55,280 --> 00:07:57,800
Ma ca mya patsꞌ;

179
00:07:57,800 --> 00:07:59,880
cyapj jacon̈ ma wa ncaꞌlin̈ ca’,

180
00:07:59,880 --> 00:08:02,240
jupj nin tjevele napj lal.

181
00:08:02,240 --> 00:08:04,720
Mpes ma nujola tꞌas nun.

182
00:08:04,720 --> 00:08:06,280
Napj pyon Dios lal.

183
00:08:06,280 --> 00:08:07,880
Ángel tjevele,

184
00:08:07,880 --> 00:08:09,760
tꞌücꞌ way nin ca mpalas,

185
00:08:09,760 --> 00:08:11,720
nin pyon napj.

186
00:08:11,720 --> 00:08:12,160
Nin pꞌin,

187
00:08:12,160 --> 00:08:16,120
lüpjǘ mpes barco yümücj mim ca ꞌamá ntꞌa,

188
00:08:16,120 --> 00:08:19,640
ca po ntsjacas ꞌamá ꞌüsǘ tꞌasiyú ntꞌa”,

189
00:08:19,640 --> 00:08:20,760
Pablo nin tjevele.

190
00:08:20,760 --> 00:08:24,400
Semana matꞌe nas pasal yümücj jas tjelyapjünütsja,

191
00:08:24,400 --> 00:08:26,280
yümücj jámatsja ꞌüsǘ.

192
00:08:26,280 --> 00:08:27,720
Newa ꞌüsǘ moꞌo tjeleque,

193
00:08:27,720 --> 00:08:30,960
niná ꞌüsǘ Adriático ló.

194
00:08:30,960 --> 00:08:35,120
Pasal yümücj jas tjelyapjünǘ custjay barco cjüipepé.

195
00:08:35,120 --> 00:08:37,320
Püste culupwen ntꞌa tjáꞌasa na,

196
00:08:37,320 --> 00:08:40,440
barco moꞌo tsjiꞌ lajaytsja yólatsja neꞌaj way pꞌin momas.

197
00:08:40,440 --> 00:08:40,880
ꞌÜpǘ,

198
00:08:40,880 --> 00:08:43,160
acero tü lal tsyuꞌpa,

199
00:08:43,160 --> 00:08:46,880
ꞌüsǘ moꞌo la tsꞌi tjuvú,

200
00:08:46,880 --> 00:08:50,560
tjunuc ncu campwila ꞌüsǘ.

201
00:08:50,560 --> 00:08:51,320
Campwílatsja,

202
00:08:51,320 --> 00:08:53,720
treinta y seis metros campwílatsja jupj.

203
00:08:53,720 --> 00:08:55,800
Tsjicj way tjil na,

204
00:08:55,800 --> 00:08:57,200
tjuvú niswá.

205
00:08:57,200 --> 00:09:00,440
Veintisiete metros campwílatsja ꞌüsüs.

206
00:09:00,440 --> 00:09:02,640
Más ꞌin pja waytsja.

207
00:09:02,640 --> 00:09:05,880
Yólatsja barco pe püné mpes ca ntsjacas.

208
00:09:05,880 --> 00:09:10,520
Mpes barco cjüipꞌaꞌa ntꞌa fierro püné yulupjana ꞌüsüma la tsꞌi,

209
00:09:10,520 --> 00:09:12,520
ꞌüpǘ mpes tsupapj yupj.

210
00:09:12,520 --> 00:09:14,040
Campwila tjil,

211
00:09:14,040 --> 00:09:18,560
barco ma ca mim quinam yupj pajal tü way mpes.

212
00:09:18,560 --> 00:09:21,160
Yupj po jisastsja len̈ way majawaques,

213
00:09:21,160 --> 00:09:22,640
ca ꞌücj nucucj.

214
00:09:22,640 --> 00:09:26,840
Barco moꞌo tsjiꞌ lajaytsja po quelel jiltsja ꞌamá niná ntꞌa.

215
00:09:26,840 --> 00:09:34,320
Barco wola ntꞌa barco tsjicj palá tjoꞌonsopj ꞌüsǘ moꞌó ꞌüpǘ mpes.

216
00:09:34,320 --> 00:09:38,200
Tjowelepj pꞌa fierro püné ꞌüsüma palá ntsꞌiyacj.

217
00:09:38,200 --> 00:09:39,640
Nin lajaytsja tulucj.

218
00:09:39,640 --> 00:09:42,520
Quelel jiltsja ꞌamá ntꞌa barco tsjicj mpes.

219
00:09:42,520 --> 00:09:45,040
Pablo tjevele militar jepa lal,

220
00:09:45,040 --> 00:09:47,480
militarpan jilal ꞌotsꞌipj.

221
00:09:47,480 --> 00:09:48,360
Tjevele:

222
00:09:48,360 --> 00:09:50,960
“Niyom nenem quelel jil ꞌamá ntꞌa.

223
00:09:50,960 --> 00:09:52,200
Yupj jil,

224
00:09:52,200 --> 00:09:53,400
ncaꞌliqué ca nun.

225
00:09:53,400 --> 00:09:55,200
Más ꞌücj ma jil.”

226
00:09:55,200 --> 00:09:59,160
Mpes militarpan tꞌü barco tsjicj tsyuꞌpatsjé,

227
00:09:59,160 --> 00:10:00,760
ne tjemey barcas.

228
00:10:00,760 --> 00:10:01,800
Quina quelel jyáwcatsja.

229
00:10:01,800 --> 00:10:06,160
Pablo yupj jilal tjevele más ꞌücj ca nlajacj yupj pjü.

230
00:10:06,160 --> 00:10:06,560
Tjevele:

231
00:10:06,560 --> 00:10:10,720
“Tsꞌacꞌ catorce mpes po nujólatsja nun,

232
00:10:10,720 --> 00:10:11,960
ne ma tjalajá.

233
00:10:11,960 --> 00:10:14,480
Mpes po najas quina lojá.

234
00:10:14,480 --> 00:10:16,320
Nusin napnapj tepyala.

235
00:10:16,320 --> 00:10:17,760
Mpes tjalajá nun,

236
00:10:17,760 --> 00:10:18,400
ne ma ncaꞌliqué.

237
00:10:18,400 --> 00:10:22,280
Ma malala nyuca nu mpalas ca nun”,

238
00:10:22,280 --> 00:10:25,160
Pablo nin tjevele yupj jilal.

239
00:10:25,160 --> 00:10:26,400
Nin tjevele na,

240
00:10:26,400 --> 00:10:27,560
ntꞌya pansas.

241
00:10:27,560 --> 00:10:29,720
Tjüwüiꞌi Dios lal pansas mpes,

242
00:10:29,720 --> 00:10:31,440
pjü neꞌaj tjepjyacan̈.

243
00:10:31,440 --> 00:10:32,800
Pan tjelepta,

244
00:10:32,800 --> 00:10:33,800
tjelyaja.

245
00:10:33,800 --> 00:10:37,360
Pjü yupj ꞌücj jisas tepyala Pablo tjevele mpes.

246
00:10:37,360 --> 00:10:38,480
Mpes tjalá wa yupj.

247
00:10:38,480 --> 00:10:43,680
Cupj cjay dos cientos setenta y seis jyatjaquectsja barco moꞌó.

248
00:10:43,680 --> 00:10:45,040
Tꞌücꞌ tjalá na,

249
00:10:45,040 --> 00:10:48,040
barco más ꞌin jampjapj la tjajay niswá.

250
00:10:48,040 --> 00:10:51,360
Trigo barco moꞌo tjajam la tocoy ꞌüsǘ moꞌó,

251
00:10:51,360 --> 00:10:53,480
mpes más jampjapj tepyala.

252
00:10:53,480 --> 00:10:56,400
Tjejyawca na ꞌamá tjunuc yupj.

253
00:10:56,400 --> 00:10:58,760
Ma salejeptsja tsjan momas niná.

254
00:10:58,760 --> 00:11:01,120
ꞌÜsǘ la ntꞌa yumal tjunuc,

255
00:11:01,120 --> 00:11:03,000
sus pꞌintsja neꞌaj,

256
00:11:03,000 --> 00:11:05,480
ma yümücj jámatsja ꞌüsǘ neꞌaj.

257
00:11:05,480 --> 00:11:06,440
Mpes tjowelepj:

258
00:11:06,440 --> 00:11:08,600
“ꞌÜcj leque neꞌaj ca nacj,

259
00:11:08,600 --> 00:11:11,840
ꞌücj barco ca po ntsjacas sus neꞌaj.”

260
00:11:11,840 --> 00:11:15,520
Mpes ꞌüpǘ tꞌü fierro püné poꞌo tsyúꞌpatsja.

261
00:11:15,520 --> 00:11:17,600
Fierro püné ma jisastsja quinam.

262
00:11:17,600 --> 00:11:22,200
Ma jisastsja wa yo püné barco cjüipꞌaꞌa tón̈catsja.

263
00:11:22,200 --> 00:11:24,960
Yo püné nenem tsupapj tón̈catsja,

264
00:11:24,960 --> 00:11:26,320
quina soc yupj.

265
00:11:26,320 --> 00:11:27,400
Nin la tjajay na,

266
00:11:27,400 --> 00:11:30,760
pülül püné tjovalapj barco wolapꞌaꞌá,

267
00:11:30,760 --> 00:11:34,440
mpes jas tjelyapjünǘ pülül moꞌó quinam ne barco tjemey.

268
00:11:34,440 --> 00:11:36,480
Mpes ꞌücj tjeléquetsja quinam,

269
00:11:36,480 --> 00:11:39,560
quelel léquetsja ꞌüsǘ la ntꞌa.

270
00:11:39,560 --> 00:11:40,680
Ma neꞌas tjeleque.

271
00:11:40,680 --> 00:11:43,320
ꞌÜsǘ campwila tuluctsja sus mpes.

272
00:11:43,320 --> 00:11:45,960
Ma tjinyucucj sus niná.

273
00:11:45,960 --> 00:11:48,520
Mpes barco wola tsjyaca sus mpes,

274
00:11:48,520 --> 00:11:50,760
ne ma polel jámatsja.

275
00:11:50,760 --> 00:11:51,560
ꞌÜsǘ la tjepjetpjetsꞌé,

276
00:11:51,560 --> 00:11:55,400
newa yümücj tjemey barco casá,

277
00:11:55,400 --> 00:11:58,120
mpes barco la tjuꞌúꞌnatsja.

278
00:11:58,120 --> 00:12:00,720
Niyom nepénowa cawilta poꞌo tjatja,

279
00:12:00,720 --> 00:12:02,960
militarpan tjajamaptsja yupj custjay.

280
00:12:02,960 --> 00:12:06,080
Quina militarpan quelel jaꞌünantsja yupj,

281
00:12:06,080 --> 00:12:07,960
Pablo quelel jaꞌünantsja ꞌotsꞌipj,

282
00:12:07,960 --> 00:12:10,000
yupj ma ca naꞌaj ntolon̈,

283
00:12:10,000 --> 00:12:12,120
ma ca mal ꞌamá ntꞌa.

284
00:12:12,120 --> 00:12:13,840
Ma jisastsja ntsꞌequenen̈ yupj.

285
00:12:13,840 --> 00:12:15,680
Mopꞌin ma jis tjüꞌünan.

286
00:12:15,680 --> 00:12:19,520
Militar jepa tjijyüꞌta ma müꞌüꞌnacj yupj.

287
00:12:19,520 --> 00:12:21,880
Jostsja Pablo ma peꞌe.

288
00:12:21,880 --> 00:12:22,880
Tꞌücꞌ tjijyüꞌta na,

289
00:12:22,880 --> 00:12:23,480
tjevele:

290
00:12:23,480 --> 00:12:26,800
“Nepénowa ꞌücj ꞌüsüma la may jil.

291
00:12:26,800 --> 00:12:28,920
Mpes ꞌüsǘ ntꞌa ntoloqué nun,

292
00:12:28,920 --> 00:12:30,200
lowa ꞌamá ntꞌa.

293
00:12:30,200 --> 00:12:31,840
La pꞌa ma polel la may,

294
00:12:31,840 --> 00:12:33,040
cjüil ca mal,

295
00:12:33,040 --> 00:12:35,120
nepénowa tabla casá ca mal,

296
00:12:35,120 --> 00:12:39,160
nepénowa barco la tjuꞌuꞌna casá ca mal”,

297
00:12:39,160 --> 00:12:40,120
nin tjevele jupj.

298
00:12:40,120 --> 00:12:46,000
Mpes pjü way cupj ꞌücj neꞌas tjeleque ꞌamá ntꞌa.

299
00:12:46,000 --> 00:12:50,400
Pjü way cupj ꞌücj neꞌas tjeleque neꞌaj ꞌamá ntꞌa.

300
00:12:50,400 --> 00:12:53,480
Qjuisin tjiꞌyüsa Malta lotsja momas.

301
00:12:53,480 --> 00:12:56,160
Malta ꞌüsǘ tꞌasiyú püꞌü.

302
00:12:56,160 --> 00:12:59,040
Neꞌaj tapatja ꞌüsüs la tjajay cupj mpes.

303
00:12:59,040 --> 00:13:00,440
Pajal jívetsja,

304
00:13:00,440 --> 00:13:02,160
pajal tsjojósetsja,

305
00:13:02,160 --> 00:13:05,080
mpes ꞌawa jus tꞌol qjuis la sis.

306
00:13:05,080 --> 00:13:06,560
Pablo yo pjwel tequeꞌe,

307
00:13:06,560 --> 00:13:09,160
ꞌowus moꞌo tepyaꞌta.

308
00:13:09,160 --> 00:13:10,560
Nin la tjiji na,

309
00:13:10,560 --> 00:13:13,640
latsj tjacꞌ ꞌawa mpe ꞌyawa mpes.

310
00:13:13,640 --> 00:13:15,280
Tjelyaja Pablo mos,

311
00:13:15,280 --> 00:13:17,120
mos poꞌo jálatsja.

312
00:13:17,120 --> 00:13:21,400
Neꞌaj tapatja tjunuc latsj jupj mos poꞌo jálatsja,

313
00:13:21,400 --> 00:13:22,040
tjowelepj:

314
00:13:22,040 --> 00:13:26,760
“Tꞌücꞌ way yom niná tjiꞌyüꞌna la pꞌa,

315
00:13:26,760 --> 00:13:28,480
mpes nin tepyala.

316
00:13:28,480 --> 00:13:30,560
Ma tepeꞌe ꞌüsǘ moꞌó.

317
00:13:30,560 --> 00:13:34,280
Mpes ꞌücj cupj dios lal jupj peꞌe quinam,

318
00:13:34,280 --> 00:13:36,080
malala la tjiji mpes”,

319
00:13:36,080 --> 00:13:36,920
nin tjowelepj.

320
00:13:36,920 --> 00:13:38,120
Nin tuluctsja.

321
00:13:38,120 --> 00:13:39,840
Pablo latsj la syüpjünǘ,

322
00:13:39,840 --> 00:13:41,400
ꞌawa moꞌo la tsꞌiya.

323
00:13:41,400 --> 00:13:43,840
Ma malala tepyala Pablo lal,

324
00:13:43,840 --> 00:13:45,040
ꞌüctsja jupj.

325
00:13:45,040 --> 00:13:48,960
Neꞌaj tapatja yólatsja Pablo ca ntꞌüntꞌünüs ca nacj.

326
00:13:48,960 --> 00:13:50,720
Len̈ way mpaꞌis ca nacj,

327
00:13:50,720 --> 00:13:51,640
nin topon.

328
00:13:51,640 --> 00:13:52,720
ꞌÜctsja jupj.

329
00:13:52,720 --> 00:13:53,920
Püs tepyala na,

330
00:13:53,920 --> 00:13:54,560
newa ma tꞌyüntꞌünǘ,

331
00:13:54,560 --> 00:13:57,200
ꞌücj tjuwine jupj.

332
00:13:57,200 --> 00:13:59,600
Mpes pꞌa casá yólatsja quinam.

333
00:13:59,600 --> 00:14:03,360
Tjowelepj diospan popa pjaní jupj.

334
00:14:03,360 --> 00:14:04,760
Jepa Malta poꞌó,

335
00:14:04,760 --> 00:14:06,800
Publio lotsja.

336
00:14:06,800 --> 00:14:10,400
ꞌAmá tyáꞌatsja jupj neꞌaj way pꞌin cupj tepyatjaquecj ntꞌa.

337
00:14:10,400 --> 00:14:13,280
Jostsja cupj ca nlaca jupj wo ntꞌa.

338
00:14:13,280 --> 00:14:14,320
Mpes tjeleque.

339
00:14:14,320 --> 00:14:16,800
Tsꞌacꞌ contꞌe tepyatjaquecj neꞌaj.

340
00:14:16,800 --> 00:14:18,840
ꞌÜsüs way la tjiji cupj mpes.

341
00:14:18,840 --> 00:14:21,320
Publio popay malala jostsja.

342
00:14:21,320 --> 00:14:23,440
Cjonicj casaꞌá pǘꞌütsja.

343
00:14:23,440 --> 00:14:24,760
Si ꞌáwatsja jupj,

344
00:14:24,760 --> 00:14:26,280
ꞌüsǘ pwéꞌetsja wa.

345
00:14:26,280 --> 00:14:28,600
Pablo tjemey jus la nuc.

346
00:14:28,600 --> 00:14:31,720
Dios lal tjevele jupj mpes.

347
00:14:31,720 --> 00:14:33,000
Jay pjucj po la tjeꞌyotꞌa,

348
00:14:33,000 --> 00:14:33,100
tjiꞌyüꞌsa jupj.

349
00:14:33,100 --> 00:14:34,760
Tjiꞌyüꞌsa na,

350
00:14:34,760 --> 00:14:39,680
malala jisas pjü way Malta poꞌo tapatja tjiquil wa Pablo ntꞌa.

351
00:14:39,680 --> 00:14:42,400
Jis tjiꞌyüꞌsa la tjiji wa.

352
00:14:42,400 --> 00:14:45,120
Yupj pasal ꞌüsüs way la tjajay cupj mpes.

353
00:14:45,120 --> 00:14:47,760
Pꞌa jawasa tjeleque na pꞌa barco mpes,

354
00:14:47,760 --> 00:14:50,840
qjuis tjaꞌayapj pjü way cupj qjuisastsja.

