﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:08,760
Jun li wiinq aj Lázaro xkꞌabꞌaꞌ kiyajer.

2
00:00:08,760 --> 00:00:10,440
Betania xtenamit.

3
00:00:10,440 --> 00:00:13,000
Ut aran ajwiꞌ wankebꞌ li ranabꞌ wibꞌ,

4
00:00:13,000 --> 00:00:14,640
lix Marta ut lix María.

5
00:00:14,640 --> 00:00:15,720
(Lix María,

6
00:00:15,720 --> 00:00:21,720
aꞌan li kikꞌehok re li sununkil bꞌan chiru roq li Jesús ut kixmes rikꞌin rismal xjolom.)

7
00:00:21,720 --> 00:00:24,240
Ebꞌ li ranabꞌ keꞌxtaqla xyebꞌal re li Jesús:

8
00:00:24,240 --> 00:00:27,080
—Qaawaꞌ,

9
00:00:27,080 --> 00:00:29,480
laj Lázaro li nakara yaj.—

10
00:00:29,480 --> 00:00:32,120
Li Jesús kirabꞌi naq yaj laj Lázaro,

11
00:00:32,120 --> 00:00:33,000
ut kixye:

12
00:00:33,000 --> 00:00:37,920
—Laj Lázaro inkꞌaꞌ taakaamq chi junaj wa xbꞌan li yajel aꞌan.

13
00:00:37,920 --> 00:00:45,080
Li yajel aꞌan yal re naq taakꞌeheqꞌ xloqꞌal li Dios ut taakꞌeheqꞌ ajwiꞌ inloqꞌal laaꞌin li Ralal li Dios,

14
00:00:45,080 --> 00:00:46,240
chan.

15
00:00:46,240 --> 00:00:51,040
Li Jesús naxrahebꞌ lix María ut lix Marta joꞌ ajwiꞌ laj Lázaro.

16
00:00:51,040 --> 00:00:54,480
Abꞌanan inkꞌaꞌ koo chirilbꞌal chi junpaat,

17
00:00:54,480 --> 00:00:57,640
usta kirabꞌi naq nim xyajel laj Lázaro.

18
00:00:57,640 --> 00:01:01,440
Toj kikana bꞌan wibꞌ kutan chik saꞌ li naꞌajej li wan wiꞌ.

19
00:01:01,440 --> 00:01:03,840
Naq ak xnumeꞌ li wibꞌ kutan,

20
00:01:03,840 --> 00:01:06,320
li Jesús kixye rehebꞌ li xtzolom:

21
00:01:06,320 --> 00:01:07,800
—Yoꞌqebꞌ wiꞌchik Judea,

22
00:01:07,800 --> 00:01:08,100
chan.

23
00:01:08,100 --> 00:01:10,440
Li xtzolom keꞌchaqꞌok ut keꞌxye:

24
00:01:10,440 --> 00:01:12,120
—At tzolonel,

25
00:01:12,120 --> 00:01:13,680
naq wanko aran,

26
00:01:13,680 --> 00:01:17,720
ebꞌ laj judío li wankebꞌ aran keꞌraj raj aakamsinkil chi pek.

27
00:01:17,720 --> 00:01:19,320
¿Ma toxik wiꞌchik aran?

28
00:01:19,320 --> 00:01:19,440
chankebꞌ.

29
00:01:19,440 --> 00:01:22,040
Li Jesús kixye rehebꞌ:

30
00:01:22,040 --> 00:01:24,800
—¿Ma inkꞌaꞌ ta bꞌiꞌ kabꞌlaju oor ru li jun kutan?

31
00:01:24,800 --> 00:01:30,280
Li ani nabꞌeek chi kutan inkꞌaꞌ naxtich ribꞌ xbꞌan naq kutan.

32
00:01:30,280 --> 00:01:33,160
Abꞌanan li ani nabꞌeek chiru qꞌojyiin,

33
00:01:33,160 --> 00:01:38,080
naxtich ribꞌ xbꞌan naq maakꞌaꞌ li kutan saqen rikꞌin.

34
00:01:38,080 --> 00:01:44,760
Li ani naxbꞌaanu joꞌ naraj li Dios inkꞌaꞌ teꞌxkamsi chi toj maajiꞌ nawulak xqꞌehil.—

35
00:01:44,760 --> 00:01:45,800
Naq ak xye aꞌin,

36
00:01:45,800 --> 00:01:47,440
li Jesús kixye rehebꞌ li xtzolom:

37
00:01:47,440 --> 00:01:50,760
—Laj Lázaro li naqara,

38
00:01:50,760 --> 00:01:52,000
yoo chi waark.

39
00:01:52,000 --> 00:01:54,040
Abꞌanan laaꞌin xik we chirajsinkil,

40
00:01:54,040 --> 00:01:54,280
chan.

41
00:01:54,280 --> 00:01:57,320
Ebꞌ li xtzolom keꞌxye:

42
00:01:57,320 --> 00:01:58,400
—Qaawaꞌ,

43
00:01:58,400 --> 00:01:59,960
wi yoo chi waark,

44
00:01:59,960 --> 00:02:02,440
aꞌan retalil naq taakꞌiraaq,

45
00:02:02,440 --> 00:02:02,540
chankebꞌ.

46
00:02:02,540 --> 00:02:08,360
Ebꞌ aꞌan inkꞌaꞌ keꞌxtaw ru naq li Jesús kixye naq kamenaq chik laj Lázaro.

47
00:02:08,360 --> 00:02:11,840
Saꞌ xchꞌoolebꞌ aꞌan naq yaal naq yal waark yoo.

48
00:02:11,840 --> 00:02:14,760
Tojoꞌnaq li Jesús kixye chi tzꞌaqal rehebꞌ:

49
00:02:14,760 --> 00:02:17,720
—Laj Lázaro kamenaq chik.

50
00:02:17,720 --> 00:02:24,760
Abꞌanan nasahoꞌ saꞌ inchꞌool naq maa anihin chaq aran naq xkam re naq laaꞌex teepaabꞌ naq wan inwankil.

51
00:02:24,760 --> 00:02:25,800
Yoꞌqebꞌ rikꞌin,

52
00:02:25,800 --> 00:02:27,600
chan li Jesús.

53
00:02:27,600 --> 00:02:28,360
Laj Tomás,

54
00:02:28,360 --> 00:02:29,560
li nekeꞌxye lut re,

55
00:02:29,560 --> 00:02:31,320
kixye rehebꞌ li rech aj tzolonelil:

56
00:02:31,320 --> 00:02:37,480
—Yoꞌqebꞌ ajwiꞌ laaꞌo usta tokamsiiq qochbꞌen laj tzolonel,

57
00:02:37,480 --> 00:02:38,360
chan.

58
00:02:38,360 --> 00:02:40,600
Naq kiwulak li Jesús aran Betania,

59
00:02:40,600 --> 00:02:44,640
ak wan chik kaahibꞌ kutan xmuqbꞌal laj Lázaro.

60
00:02:44,640 --> 00:02:48,280
Li tenamit Betania nachꞌ wan rikꞌin Jerusalén,

61
00:02:48,280 --> 00:02:50,560
mero legua tana xnajtil.

62
00:02:50,560 --> 00:02:56,920
Nabꞌalebꞌ laj judío keꞌchal chixkꞌojobꞌankil xchꞌoolebꞌ lix María ut lix Marta xbꞌan naq ak xkam li rasebꞌ.

63
00:02:56,920 --> 00:02:59,680
Keꞌrabꞌi naq yoo chi chaalk li Jesús,

64
00:02:59,680 --> 00:03:02,160
ut lix Marta koo chixkꞌulbꞌal.

65
00:03:02,160 --> 00:03:04,640
Abꞌanan lix María kikana saꞌ kabꞌ.

66
00:03:04,640 --> 00:03:06,440
Lix Marta kixye re li Jesús:

67
00:03:06,440 --> 00:03:08,320
—Qaawaꞌ,

68
00:03:08,320 --> 00:03:09,680
wi ta wankat arin,

69
00:03:09,680 --> 00:03:12,160
inkꞌaꞌ raj xkam li was.

70
00:03:12,160 --> 00:03:17,320
Abꞌanan laaꞌin ninnaw naq chixjunil li kꞌaꞌru taatzꞌaama chiru li Dios,

71
00:03:17,320 --> 00:03:18,400
aꞌan tixkꞌe aawe,

72
00:03:18,400 --> 00:03:19,720
chan lix Marta.

73
00:03:19,720 --> 00:03:20,920
Li Jesús kixye re:

74
00:03:20,920 --> 00:03:25,000
—Laawas taawakliiq wiꞌchik chi yoꞌyo,

75
00:03:25,000 --> 00:03:25,760
chan.

76
00:03:25,760 --> 00:03:28,040
Ut lix Marta kixye:

77
00:03:28,040 --> 00:03:34,960
—Laaꞌin ninnaw naq taawakliiq wiꞌchik chi yoꞌyo naq teꞌwakliiq li kamenaq saꞌ rosoꞌjikebꞌ li kutan,

78
00:03:34,960 --> 00:03:36,400
chan.

79
00:03:36,400 --> 00:03:37,880
Ut li Jesús kixye re:

80
00:03:37,880 --> 00:03:42,200
—Laaꞌin li ninwaklesin rehebꞌ li kamenaq chi yoꞌyo.

81
00:03:42,200 --> 00:03:44,800
Laaꞌin li ninkꞌehok junelik yuꞌam.

82
00:03:44,800 --> 00:03:49,920
Li ani napaabꞌan we laaꞌin taawaanq xyuꞌam chi junelik usta nakam.

83
00:03:49,920 --> 00:03:53,480
Ut li ani wan xyuꞌam ut nikinixpaabꞌ,

84
00:03:53,480 --> 00:03:55,320
inkꞌaꞌ taakaamq chi junaj wa.

85
00:03:55,320 --> 00:03:57,640
Waanq bꞌan xyuꞌam chi junelik.

86
00:03:57,640 --> 00:03:59,640
¿Ma nakapaabꞌ aꞌin?

87
00:03:59,640 --> 00:04:00,120
chan li Jesús.

88
00:04:00,120 --> 00:04:01,760
Kichaqꞌok lix Marta ut kixye:

89
00:04:01,760 --> 00:04:04,480
—Ninpaabꞌ,

90
00:04:04,480 --> 00:04:06,040
Qaawaꞌ.

91
00:04:06,040 --> 00:04:10,160
Laaꞌin ninnaw naq laaꞌat li Cristo li Ralal li Dios li yooko chiroybꞌeninkil,

92
00:04:10,160 --> 00:04:11,240
chan lix Marta.

93
00:04:11,240 --> 00:04:12,800
Naq ak xye aꞌin,

94
00:04:12,800 --> 00:04:16,800
lix Marta koo saꞌ rochoch chixbꞌoqbꞌal lix María li riitzꞌin.

95
00:04:16,800 --> 00:04:20,880
Ut kixye re chi timil re naq inkꞌaꞌ teꞌrabꞌi chixjunilebꞌ:

96
00:04:20,880 --> 00:04:24,480
—Xkꞌulun laj tzolonel ut taaraj aatinak aawikꞌin,

97
00:04:24,480 --> 00:04:25,440
chan re.

98
00:04:25,440 --> 00:04:28,640
Naq lix María kirabꞌi naq ak xkꞌulun li Jesús,

99
00:04:28,640 --> 00:04:31,040
koo saꞌ junpaat chixkꞌulbꞌal.

100
00:04:31,040 --> 00:04:33,680
Li Jesús toj maajiꞌ naꞌok saꞌ li tenamit.

101
00:04:33,680 --> 00:04:37,640
Toj wan chaq saꞌ li naꞌajej bꞌar kikꞌuleꞌ wiꞌ xbꞌan lix Marta.

102
00:04:37,640 --> 00:04:43,640
Nabꞌalebꞌ laj judío li wankebꞌ saꞌ li rochoch yookebꞌ chixkꞌojobꞌankil xchꞌool lix María.

103
00:04:43,640 --> 00:04:46,040
Keꞌril naq koo saꞌ junpaat.

104
00:04:46,040 --> 00:04:51,960
Keꞌxtaaqe xbꞌan naq ebꞌ aꞌan keꞌxkꞌoxla naq lix María koo chi yaabꞌak saꞌ li muqlebꞌaal.

105
00:04:51,960 --> 00:04:54,240
Lix María kiwulak wan wiꞌ li Jesús.

106
00:04:54,240 --> 00:04:55,640
Naq kiril ru,

107
00:04:55,640 --> 00:04:59,160
kixwiqꞌibꞌ ribꞌ chiru ut kixye re:

108
00:04:59,160 --> 00:05:02,080
—Qaawaꞌ,

109
00:05:02,080 --> 00:05:03,360
wi ta wankat arin,

110
00:05:03,360 --> 00:05:04,840
inkꞌaꞌ raj xkam li was,

111
00:05:04,840 --> 00:05:05,360
chan re.

112
00:05:05,360 --> 00:05:10,880
Li Jesús kiril naq yoo chi yaabꞌak ut yookebꞌ ajwiꞌ chi yaabꞌak li wankebꞌ rochbꞌen.

113
00:05:10,880 --> 00:05:13,200
Kꞌajoꞌ naq kiyotꞌeꞌ xchꞌool chi rilbꞌal.

114
00:05:13,200 --> 00:05:15,080
Ut kixye rehebꞌ:

115
00:05:15,080 --> 00:05:16,600
—¿Bꞌar xemuq?

116
00:05:16,600 --> 00:05:17,480
— Keꞌxye re:

117
00:05:17,480 --> 00:05:20,520
—Yoꞌo re taawil bꞌar xqamuq,

118
00:05:20,520 --> 00:05:20,760
chankebꞌ.

119
00:05:20,760 --> 00:05:24,860
Ut li Jesús kiyaabꞌak xbꞌan xrahil xchꞌool.

120
00:05:24,860 --> 00:05:27,000
Wankebꞌ aran keꞌxye:

121
00:05:27,000 --> 00:05:30,000
—Ilomaq kꞌajoꞌ naq kixra li kamenaq,

122
00:05:30,000 --> 00:05:30,700
chankebꞌ.

123
00:05:30,700 --> 00:05:32,560
Ut wankebꞌ wiꞌchik li keꞌxye:

124
00:05:32,560 --> 00:05:35,280
—Aꞌan kixkꞌe chi ilok li mutzꞌ.

125
00:05:35,280 --> 00:05:38,880
¿Ma inkꞌaꞌ raj xru kixkol laj Lázaro chiru li kaamk?

126
00:05:38,880 --> 00:05:38,980
chankebꞌ.

127
00:05:38,980 --> 00:05:41,440
Ut kiyotꞌeꞌ wiꞌchik xchꞌool li Jesús.

128
00:05:41,440 --> 00:05:45,320
Koo aran wan wiꞌ li muqlebꞌaal yiibꞌanbꞌil saꞌ jun ochoch pek.

129
00:05:45,320 --> 00:05:48,720
Li muqlebꞌaal tzꞌaptzꞌo rikꞌin jun nimla pek.

130
00:05:48,720 --> 00:05:50,080
Kixye li Jesús:

131
00:05:50,080 --> 00:05:52,320
—Isihomaq li pek.

132
00:05:52,320 --> 00:05:53,960
— Lix Marta,

133
00:05:53,960 --> 00:05:56,480
li ranabꞌ li kamenaq kixye re:

134
00:05:56,480 --> 00:05:58,360
—Qaawaꞌ,

135
00:05:58,360 --> 00:05:58,800
ak xchuhoꞌ.

136
00:05:58,800 --> 00:06:02,080
Wan chik kaahibꞌ kutan xmuqbꞌal,

137
00:06:02,080 --> 00:06:03,520
chan.

138
00:06:03,520 --> 00:06:04,880
Kixye li Jesús re:

139
00:06:04,880 --> 00:06:08,400
—¿Ma inkꞌaꞌ xinye aawe naq wi taapaabꞌ,

140
00:06:08,400 --> 00:06:10,440
taawil xwankilal li Dios?

141
00:06:10,440 --> 00:06:11,200
chan.

142
00:06:11,200 --> 00:06:15,960
Ut keꞌrisi li pek chire li muqlebꞌaal li keꞌxkꞌe wiꞌ li kamenaq.

143
00:06:15,960 --> 00:06:18,560
Li Jesús kiꞌilok taqekꞌ ut kitijok.

144
00:06:18,560 --> 00:06:19,040
Kixye:

145
00:06:19,040 --> 00:06:21,400
—At inYuwaꞌ,

146
00:06:21,400 --> 00:06:25,640
ninbꞌantioxi chaawu naq nakawabꞌi li kꞌaꞌru nintzꞌaama chaawu.

147
00:06:25,640 --> 00:06:28,720
Laaꞌin ninnaw naq junelik nikinaawabꞌi.

148
00:06:28,720 --> 00:06:37,800
Abꞌanan ninye aawe aꞌin re naq ebꞌ li wankebꞌ arin teꞌril li kꞌaꞌru tinbꞌaanu ut teꞌxpaabꞌ naq laaꞌat xattaqlan chaq we,

149
00:06:37,800 --> 00:06:37,900
chan li Jesús naq kitijok.

150
00:06:37,900 --> 00:06:40,800
Naq kiraqeꞌ chi tijok,

151
00:06:40,800 --> 00:06:42,840
li Jesús kixye chi kaw xyaabꞌ xkux:

152
00:06:42,840 --> 00:06:44,200
—At Lázaro,

153
00:06:44,200 --> 00:06:46,320
waklin chaq ut kim arin,

154
00:06:46,320 --> 00:06:48,200
chan.

155
00:06:48,200 --> 00:06:51,400
Ut laj Lázaro li kikam kiꞌel chaq.

156
00:06:51,400 --> 00:06:56,000
Lanlo saꞌ jun tꞌikr joꞌ kꞌaynaqebꞌ chixbꞌaanunkil rehebꞌ li kamenaq.

157
00:06:56,000 --> 00:07:01,640
Li ru lanlo ajwiꞌ saꞌ tꞌikr ut bꞌakꞌbꞌo li roq ut bꞌakꞌbꞌo li ruqꞌ.

158
00:07:01,640 --> 00:07:03,520
Li Jesús kixye rehebꞌ:

159
00:07:03,520 --> 00:07:06,680
—Hitomaq ut kanabꞌomaq chi bꞌeek,

160
00:07:06,680 --> 00:07:07,120
chan.

161
00:07:07,120 --> 00:07:14,840
Ut nabꞌalebꞌ laj judío li wankebꞌ rochbꞌen lix María keꞌxpaabꞌ li Jesús naq keꞌril li milagro li kixbꞌaanu.

162
00:07:14,840 --> 00:07:22,160
Abꞌanan wankebꞌ ajwiꞌ li keꞌkoohebꞌ rikꞌinebꞌ laj fariseo ut keꞌxye rehebꞌ chixjunil li kixbꞌaanu li Jesús.

163
00:07:22,160 --> 00:07:31,480
Ut ebꞌ laj fariseo rochbꞌenebꞌ li xbꞌeenil aj tij keꞌxchꞌutubꞌ ribꞌebꞌ rikꞌinebꞌ li nekeꞌtaqlan saꞌ xyaanqebꞌ laj judío ut keꞌxye rehebꞌ:

164
00:07:31,480 --> 00:07:32,800
—¿Kꞌaꞌru taqabꞌaanu?

165
00:07:32,800 --> 00:07:35,960
Li wiinq aꞌin nabꞌal li milagro yoo chixbꞌaanunkil.

166
00:07:35,960 --> 00:07:38,240
Wi taqakanabꞌ chi joꞌkan,

167
00:07:38,240 --> 00:07:40,960
chixjunilebꞌ li tenamit teꞌpaabꞌaanq re.

168
00:07:40,960 --> 00:07:44,120
Ut teꞌjosqꞌoqꞌ qikꞌin ebꞌ laj Roma li nekeꞌtaqlan saꞌ qabꞌeen.

169
00:07:44,120 --> 00:07:47,720
Teꞌxjukꞌ li qatemplo ut teꞌxsach li qatenamit,

170
00:07:47,720 --> 00:07:47,920
chankebꞌ.

171
00:07:47,920 --> 00:07:50,160
Jun li wiinq aj Caifás xkꞌabꞌaꞌ,

172
00:07:50,160 --> 00:07:53,040
aꞌan li xyuwaꞌil aj tij saꞌ li chihabꞌ aꞌan.

173
00:07:53,040 --> 00:07:53,800
Kixye rehebꞌ:

174
00:07:53,800 --> 00:07:56,320
—Laaꞌex maakꞌaꞌ eenaꞌlebꞌ.

175
00:07:56,320 --> 00:08:06,360
¿Ma inkꞌaꞌ nekekꞌoxla naq qꞌaxal us raj naq taakaamq jun chi wiinq saꞌ xkꞌabꞌaꞌebꞌ li tenamit chiru naq taasacheqꞌ qu chiqajunilo laaꞌo aj judío xbꞌanebꞌ laj Roma?

176
00:08:06,360 --> 00:08:07,120
chan.

177
00:08:07,120 --> 00:08:08,080
Laj Caifás,

178
00:08:08,080 --> 00:08:12,160
aꞌan li xyuwaꞌil aj tij saꞌ li chihabꞌ aꞌan.

179
00:08:12,160 --> 00:08:15,360
Ut li kꞌaꞌru kixye inkꞌaꞌ kixye yal xjunes.

180
00:08:15,360 --> 00:08:19,360
Kixye bꞌan xbꞌan naq li Dios kikꞌutuk chiru li kꞌaꞌru tixye.

181
00:08:19,360 --> 00:08:24,120
Joꞌkan naq kixye naq li Jesús taakaamq saꞌ xkꞌabꞌaꞌebꞌ laj judío.

182
00:08:24,120 --> 00:08:28,040
Ut maawaꞌ kaꞌaj wiꞌ saꞌ xkꞌabꞌaꞌebꞌ aꞌan naq taakaamq li Jesús.

183
00:08:28,040 --> 00:08:35,080
Re aj bꞌan wiꞌ naq junajaqebꞌ chik ru chixjunilebꞌ li ralal xkꞌajol li wankebꞌ saꞌ chixjunil li ruchichꞌochꞌ.

184
00:08:35,080 --> 00:08:37,400
Ut chalen saꞌ li kutan aꞌan,

185
00:08:37,400 --> 00:08:44,360
ebꞌ li nekeꞌtaqlan saꞌ xyaanqebꞌ laj judío keꞌok xkꞌuubꞌankil ru saꞌ komonil chanru naq teꞌxkamsi li Jesús.

186
00:08:44,360 --> 00:08:46,960
Xbꞌan naq keꞌraj xkamsinkil li Jesús,

187
00:08:46,960 --> 00:08:50,920
inkꞌaꞌ chik kiraj xkꞌutbꞌal ribꞌ chiruhebꞌ laj judío.

188
00:08:50,920 --> 00:08:56,560
Kiꞌel aran ut koo saꞌ li tenamit Efraín li wan nachꞌ rikꞌin li chaqi chꞌochꞌ.

189
00:08:56,560 --> 00:08:58,920
Ut aran kikana rochbꞌenebꞌ li xtzolom.

190
00:08:58,920 --> 00:09:01,680
Naq yoo chi wulak xqꞌehil li ninqꞌe Pascua,

191
00:09:01,680 --> 00:09:11,200
nabꞌalebꞌ li kristian koohebꞌ Jerusalén chixchꞌajobꞌresinkil ribꞌebꞌ joꞌ kꞌaynaqebꞌ chixbꞌaanunkil re xtzꞌaamankil xkuybꞌal xmaakebꞌ chiru li Dios.

192
00:09:11,200 --> 00:09:15,720
Tento teꞌxbꞌaanu aꞌan re naq taaruuq teꞌokeenq saꞌ li ninqꞌe.

193
00:09:15,720 --> 00:09:19,920
Yookebꞌ chixsikꞌbꞌal li Jesús naq keꞌxchꞌutubꞌ ribꞌebꞌ saꞌ li templo.

194
00:09:19,920 --> 00:09:21,200
Keꞌxye chi ribꞌilebꞌ ribꞌ:

195
00:09:21,200 --> 00:09:23,920
—¿Kꞌaꞌru nekekꞌoxla laaꞌex?

196
00:09:23,920 --> 00:09:26,600
¿Ma taachaalq ta wiꞌ saꞌ li ninqꞌe li wiinq aꞌan?—

197
00:09:26,600 --> 00:09:35,280
Ebꞌ li xbꞌeenil aj tij ut ebꞌ laj fariseo keꞌxye rehebꞌ li tenamit naq wi ani taaꞌabꞌiinq resil bꞌar wan li Jesús,

198
00:09:35,280 --> 00:09:37,000
tento teꞌxye resil,

199
00:09:37,000 --> 00:09:41,880
re naq taaruuq teꞌxtaqla xchapbꞌal.

