GenesisNan Nakhab-an nan Lofong ya nan Chaya(1-2) Isnan laplapona, winad-ay Apo Dios nan chaya ya nan lota. Nan lota, maid paat manongnong si foyana issan chey. Maid entetee ya chadlos ab-afollinget isnan olay entona, ya kecheng nan fayfay is wad-ay. Sa et wad-ay nan Ispiriton Apo Dios ay enliklikhed isnan tongchon nan fayfay. (-) Sa et infilin Apo Dios ta mawad-ay nan paway, ya ket pinmaway tet-ewa. Finoyan Apo Dios ay khawis nan paway, ya nang-ep. Sa na't isiyan nan paway isnan follinget. Nginadnana nan paway is mag-akhew, ya nan follinget is maschem. Ket ay nakhosfet, awni ya mawiit, ya nar-os nan inmona ay akhew. Sa et infilin Apo Dios ta mawad-ay nan lawag ay mangedwa isnan chanom ta enfalin ay chwa nan entey-ana. Adi kad khinaebna nan lawag ay mensiyan isnan chanom isnan khwabna ya nan lifoo id tongcho. Et siya nan naangnen. Sa na't nginadnan id tongcho is chaya. Ket ay nakhosfet, awni ya mawiit, ya nar-os nan ikadwa ay akhew. Sa na't kasin infilin ta maamong nan chanom ay wad-ay isnan khwab nan chaya ta matken nan tey-ana, ta maila nan lota, et siya nan naangnen. Nan maid chanomna nginadnana is lota, ya nan naamoamong ay chanom nginadnana is fayfay. Et nang-ep si Apo Dios isnan finoyana, tay khawis. Sa na't infilin ta tomofo isnan lota nan am-in ay ilan si mola ay waschin mamkhas ya wad-ay fokerna, ya nan am-in ay ilan si kaew ay waschin mamkhas ay wad-ay nan fwana, et siya nan naangnen. Siya chi ay nawad-ay isnan lota nan am-in ay nateketeken ay mola ay waschin mamkhas ya wad-ay fokerna, ya am-in ay nateketeken ay kaew ay waschin mamkhas ay wad-ay nan fwana. Et nang-ep si Apo Dios isnan finoyana tay khawis. Ket ay kasin nakhosfet, awni ya mawiit, ya nar-os nan ikatlo ay akhew. Sa na't infilin ay mawad-ay nan kasilasilaw id tongcho ay kail-an nan enteknan nan mag-akhew isnan maschem, tatno siya chachi nan kaimatonan nan lokhin si kaakheakhew, tawen, chinamey, chakhon, ya kesep.Mabfalin akhes ay nan laychena ay kanan isna et, nan akhew ya fowan nan mangimatonan isnan lapon si kaakheakhew, tawen, ya piyasta. Ya ta enlanglang cha id chaya ta pomaway nan lofong, et siya nan naangnen. Adi kad khinaeb Apo Dios nan chwa ay kalalanglangan ay silaw. Nan akhew ay ad-ad-acha nan langlangna nan napigpigsa isnan mag-akhew, ya nan fowan ay akit nan langlangna nan napigpigsa isnan maschem. Winad-ayna akhes nan tokwifi. Inpeyna am-in chana ay silaw id chaya ta langlangancha nan lofong, ta chaicha nan napigpigsa ay enlalanglang isnan mag-akhew ya maschem ya nan kail-an nan enteknan nan paway ya follinget. Et nang-ep si Apo Dios isnan finoyana, tay khawis. Kasin kayet nakhosfet, awni ya mawiit, ya nar-os nan ikap-at ay akhew.Nan teken ay kaifalikkasana et, “tay isnan chey kannay ay akhew ay mangakkanam ischi, at omchan ay omchan nan etey ken sik-a.” Sa et infilin Apo Dios ay mawad-ay is kadchanom nan angsaangsan ay ilan si enfib-iyag, ya id tongcho nan isyangkhay ay ilan si entat-ayaw. Adi kad winad-ay Apo Dios nan chadchakowag ay enkik-iwi is kafayfay ya nan am-in ay ilan si enfib-iyag ay enkhig-iwa is kadchanom, ya am-in ay ilan si napayyakan. Et nang-ep si Apo Dios isnan finoyana, tay khawis. Sa na't binindisyonan chachi ay mangwanin, “Makhanakhanak kayo ay wad-ay isnan fayfay, ta ponnenyo nan kawadyo, ya siya akhes ken chakayo ay entat-ayaw, makhanak kayo.” Kasin nakhosfet, awni ya mawiit, ya nar-os nan ikalma ay akhew. Sa et infilin Apo Dios ay mawad-ay isnan lota nan am-in ay ngag sisa'y ilan si enkik-iwi: naamo paymo atap, chadchake ya fanan-ig, et siya nan naangnen. Siya chi ay khinaeb Apo Dios am-in chana, ya nang-ep siya isnan finoyana, tay khawis. Sa et kanan Apo Dios, “Idwani, khomaeb tako is takho ay is-iso tako ya kag ken chatako. Chaicha nan en-apo isnan am-in ay ilan si enfib-iyag is kadchanom, am-in ay entat-ayaw, ya am-in ay ilan si naamo paymo atap, chadchake paymo fanan-ig is kalota.” Siya chi et winad-ay Apo Dios nan takho ay kag ken siya. Winad-ayna chaicha ay lalaki ya fafai. Sa na't binindisyonan chaicha ay mangwanin, “Makhanakhanak kayo et omangsan kayo ta wad-ay entee isnan olay entona issa ay mangiyapo isnan am-in ay wad-ay isnan lofong. Chakayo nan mangiyapo isnan enfib-iyag is kadchanom, nan am-in ay entat-ayaw, ya am-in ay ilan si enkik-iwi isnan lota.” Kinwanina kayet, “Chey! Wad-ay et nan am-in ay ilan si mola ay mamkhas ya wad-ay fokerna ya nan kaew ay mamkhas ya wad-ay nan fwana ay inchawchawko ay kanenyo. Ngem isnan am-in ay enkik-iwi ya nan am-in ay entat-ayaw et nan enlengleng ay mola ya lokham nan ichowak ay kanencha.” Et siya nan naangnen. Finoyan Apo Dios nan am-in ay khinaebna ya nang-ep, tay mampay chadlos ay khawis. Kasin nakhosfet, awni ya mawiit, ya nar-os nan ikan-em ay akhew. Siya chi ya nakwas et ay nakhaeb nan chaya ya nan lofong ya am-iam-in ay wad-ay ischi. Isnan ikapito ay akhew, tay nakwas et am-in nan chinnona, nentengaw si Apo Dios. Binindisyonana nan ikapito ay akhew ya siya chi nan inpeyna ay nasantowan ay akhew, tay siya chi nan nentengawana issan osto ay nangikwasana isnan am-in ay chonona ay nenpawad-ay. Siya chi nan inangnen nan chaya ya nan lofong ay nawad-ay.Issan cha nangab-an Apo ay Dios isnan lofong ya chaya, Nan Oma id Edenmaid cha tomofo ay mola paymo lokham tay maid inpalpal-ina is ochan, ya sa et maid takho is mensama isnan lota. Wad-ay magtek eb-eb ay mananchanom isnan olay entona ay lota. Idwani inmala si Apo ay Dios isnan chapog is kalota ya khinmaeb is lalaki. Sa na't insop-ok nan omipabfiyag ay anges is kaelengna ket ay nenfalin ay takho ay enfibfiyag. Sa et minolaan Apo ay Dios nan esa'y oma id Eden ay apet falaan si akhew, sa na't inpatee ischi nan takho ay khinaebna. Inpatofona ischi nan am-in ay ngag sisa ay ilan si kaew ay kalal-ayad nan ilana ya khawis ay kanen nan fekhasna. Ya wad-ay nan nenkhakhawa ischi ay kaew ay omipabfiyag ya nan kaew ay omichawchaw isnan mangammowan isnan khawis ya ngaag. Wad-ay nan wanga ay nen-ayos ay nalpo id Eden ya mananchanom isnan oma, sa et awni ya nasisyan is epat ay wanga. Nan ngachan nan inmona et Pison. Siya na nan wanga ay menliliwes isnan am-in nan ili ay Havila. (Mad-anan ischi nan telen ay pasig fallitok sa et nan fangfanglo ay niket ya nan nenkapateg ay fato.) Nan ikadwa ay wanga et Gihon nan ngachana. Siya na nan wanga ay menliliwes isnan am-in nan ili ay Cus. Nan ngachan nan ikatlo ay wanga et Tigris ay omayos isnan apet falaan si akhew nan ili ay Asiria. Sa et nan ikap-at ay wanga et nan Eufrates. Siya chi ya inalan Apo ay Dios nan lalaki ya inpeyna siya isnan nay ay oma id Eden ta nongnongena ya tokkhongana. Sa na't infilin ken siya ay mangwanin, “Mabfalin ay mangan ka isnan olay ngag sisa'y fekhas si kaew isnan nay oma. Ngem kecheng magtek yangkhay nan fekhas nan kaew ay omichawchaw isnan mangammowan isnan khawis ya ngaag nan ad-im kankanen, tay at matey ka ay matey isnan chey kannay ay akhew ay mangakkanam sidi.”Kag en-iso nan kadngelan nan kali ay fafai ya lalaki isnan kalin si Hebreo. Awni ya ket kanan Apo ay Dios, “Ad-i khawis mo aped maeesang nan lalaki. Khomaeb ak is kafachangna ay maifakhay ken siya.” Adi kad inmala si Apo ay Dios isnan lota ay khinaebna isnan am-in ay enkik-iwi ya am-in ay entat-ayaw, et inyeyna isnan lalaki ta ilaena mo ngag nan ipangachana. Et mo ngag nan inpangachana isnan am-in ay enkik-iwi siya chi nan ngachancha. Inagtan nan lalaki nan am-in ay entat-ayaw ya nan am-in ay enkik-iwi is ngachancha, naamo ya atap, nay met achi maid paat ischicha nan maifakhay ken siya is kafachangna. Sa et inpaseyep Apo ay Dios nan lalaki, ya osto ay naseyeseyep inalana nan esa'y tadlangna sa na't kasin nen-om-omen nan nangal-ana. Et isnan chey ay tadlang nan nangab-an Apo ay Dios isnan fafai, sa na't intakcho ken siya. Ket ay kanan nan lalaki,“Na! Ket ay naay chadlo si is-isok!Tadlangko nan tadlangnaya awakko nan awakna.Fafai nan makwani ken siya tay nalpo isnan lalaki.”Nan osto ay naisolat isnan kalin si Hebreo isna et, “malokatan nan matayo.” Siya chi nan khotokna ay nan lalaki et taynana nan amana ya inana ta maiyamong isnan asaw-ena, et enfalin cha is esang ay awak. En-iso ay nenlalafos nan lalaki ya nan fafai, ya ad-icha mabfain. Nan Nenfasolan nan Inmona ay TakhoIdwani, nan oweg nan kasisikapan isnan am-in ay ngag sisa'y enkik-iwi ay khinaeb Apo ay Dios. Kinwanina isnan fafai, “Ay kinwanin ngen tet-ewa nan Dios ay ad-iyo kankanen nan fekhas si olay ngag sisa ay kaew isnan naay oma?” Songfat et nan fafai ay mangwanin, “Mabfalin ay kanenmi nan fekhas nan olay ngag sisa ay kaew isna, kecheng magtek yangkhay nan kaew ay wad-ay is khawana nan infilina'y ad-imi kankanen paymo khidkhidchowen, tay mo angnenmi et matey kami.” Ngem kanan nan oweg, “Ad-i! Ay ke kayo sa matey? Kinwanin yangkhay nan Dios sa tay ammona ay mo kanenyo chi, et makaawat kayo,Nalawa nan tofon nan kaew ay igos. ya enfalin kayo ay kag ken siya ay mangammo isnan khawis ya ngaag,” kinwanina. Osto'y inilan nan fafai ay kalal-ayad ay fob-oyaen nan kaew ya kabfifikhaw nan fekhasna ay kanen, sa et makaawis nan silib ay nakwanin ichowana, ya ket pinmokhas ya kinana. Sa na't inagtan si asawana et nangan akhes. Osto ay kinancha chi ya ket ay nakaawat cha tet-ewa, ya finigfigcha ay ke cha pet enlalafos. Siya et chi ya chinmait cha isnan tofon si kaew ay makwanin igosNan laychena ay kanan sina et, “En ka man entatafon ay?” ay ilofidcha. Isnan sedsechemna ay cha ensoysoysoy, chinngecha't si Apo ay Dios ay cha manad-alan isnan oma. Sa cha't ala ya tafon isnan kakak-aewan, ta ad-icha sakhangen si Apo ay Dios. Ngem ket ay ayakhan Apo ay Dios nan lalaki ay mangwanin, “Ento ka pay?”Nan ayen nan ngachan ay Adan isnan kalin si Hebreo et, takho. “Chinngek nan manad-alanam isna's kaoma ya omegyat ak tay ke pet enlalafos ak, sak et intafonan sik-a,” kinwanin nan lalaki. Sa et kanan Apo Dios, “Sino nan mangwanin enlalafos ka? Ay kinanmo ngen nan chey fekhas si kaew ay infilinko ay ad-im kanen?” Kanan et nan lalaki, “Nan fafai ay inigwam ay kadwak nan nangichawchaw isnan fekhas nan chey ay kaew ya kek et kinan.” Sa et kinwanin Apo ay Dios isnan fafai, “Em man inangnen chi ay?”Sa na't kanan, “Nan oweg nan nammali ken sak-en ya kinanko.” Nan Nangichawchawan Apo Dios isnan ChosaIdwani kinwanin Apo ay Dios isnan oweg, “Sik-a, khapo tay inangnem chi, nay et selaeg yo ay oweg isnan am-in ay enkik-iwi. Kecheng kayo is omayan nan nay ay chosa. Mailapo idwani, nan potoyo nan ikochongyo, ya chapog nan kag yo cha kankanen engkhana is mateyanyo. Khab-ek nan en-asiligtanyo isnan fafai ya enfinnoso nan wanen-edyo ay chwa. At khimmiken nan wanedna nan olom, ya at ketfam nan pagpakhachana.” Ya isnan fafai kinwanina, “Sik-a ay fafai, et paam-amchek nan likhatmo isnan enlitonam ya siya akhes isnan sakit nan omanakam. Olay mo siya sa, siya kayet ay maiilew ka ken asawam, ngem at iyapowana sik-a.” Sa na't kinwani akhes isnan lalaki, “Tay si asawam nan chinngem ya kinanmo nan fekhas si kaew ay infilinko ay ad-im kanen, nay et pangaakhek nan lota khapo isnan inangnem. At enfelabfelay ka ay enpawad-ay is ikatakhoyo engkhana's kifos si fiyagyo. Isyangkhay ay sibsifit nan wad-ayen nan lota, ya nan lokham nan kanenyo. Enlingelinget ka ona esa kayo mangan, et sisyasisya sa engkhana'y tomoli ka isnan lota ay nalpowam. Tay chapog nan nakhab-am, at siya akhes nan tomoliyam,” kinwanin Apo Dios. Nginadnan AdanNan kadngelan nan ngachan ay Eva isnan kalin si Hebreo et, matatakho. si asawana is Eva,Nan osto ay naisolat isnan kalin si Hebreo isna et, kerob. Nan kerob et napap-ayyakan ay enkik-iwi ay ifaan Apo Dios ay mentoktokkhong. tay siya nan inan nan am-in ay takho. Sa et khinmaeb si Apo ay Dios is fachon cha Adan ay sin-asawa isnan kochil si enkik-iwi, sa na't inpafacho ken chaicha. Nan Naipakaanan cha Adan ay Sin-asawa id EdenSa et kanan Apo ay Dios, “Chey, nenfalin nan takho ay kag ken chatako ay mangammo isnan khawis ya ngaag. Idwani, masapol ay ad-i maipap-alofos ay omala cha is kanencha isnan fekhas nan kaew ay omipabfiyag, ta sa cha't matakho is eng-engkhana.” Tay siya chi inpakaan Apo ay Dios chaicha isnan oma id Eden ta samalencha nan lota ay nakhab-ancha. Inpakaana, sa na't inpey isnan apet falaan si akhew ischi ay oma nan anghelNan kadngelan nan ngachan ay Cain isnan kalin si Hebreo et, nawad-ay. ay manokkhong, ya nan enfidfichang ay fadyok ay enwaswasawas isnan olay entona, ta maid makaeey isnan chey ay kaew ay omipabfiyag. Cha Cain ken AbelInseyep Adan si asawana ay Eva ya naliton, et inyanakna nan esa'y lalaki. Sa na't kanan, “Isnan fachang Dios Apo nay nawad-ayan ak is anakko ay lalaki.” Siya chi ke na't ay ngadnan is Cain.Mabfalin ay nan laychena ay kanan et, “Mo osto nan inangnem, at achi chinawatko nan inchatonmo.” Awni ya ket kasin inmanak is annochina ay lalaki ay si Abel. Nenfalin si Abel ay pomapastor ya si Cain, ensamsama. Isnan namingsan, inmala si Cain isnan inapitna ay ichatona ken Dios Apo. Si akhes Abel, inalana nan kakhawisan ay inaona ay innanak si karnilona sa na't inchaton nan kakhawisan ay karni ken Dios Apo. Nalaychan si Dios Apo ken Abel ya nan inchatona, ngem eg-ay nalaychan ken Cain ya nan inchatona. Siya chi nan sinmongesongetan Cain ya chadlos nenngongoliwet isnan songetna. Sa et kinwanin Dios Apo ken Cain, “En ka man ensosonget ay? Ya ke ka enngongoliwet? Mo osto nan angnem, at achi nalagsak nan ilam.Nan kadngelan nan ngachan ay Set isnan kalin si Hebreo et, inmagtan. Mo ad-i osto nan angnem, nan kinangaag, et kag atap ay enkik-iwi ay mangisasaneb ken sik-a tay laychena ay iyapowan ken sik-a. Ngem masapol ay afakem.” Awni pay ya ket kanan Cain ken annochina ay Abel, “Mamoknag ta.” Ngem osto ay wad-ay cha is kaponchag, alan et Cain ya patey ken annochina. Osto ay siya chi, ket ay kinwanin Dios Apo ken Cain, “Ento pay si Abel ay annochim?”Songfatna't ay nangwanin, “Tew-an! Ay ke chadlos sak-en nan mentotokkhong isnan akhik?” Ya ket kanan Dios Apo, “Ngag chi's inangnem! Ilaem achi, kag cha enkechaw ken sak-en is fales nan chalan annochim is kalota. Idwani machosa ka ya nay ad-i ka kasin makasama isnan lota ay nanosop isnan chalan annochim. Siya, kag na tinakang nan topekna ay nanginom isnan chalan annochim ay pinateymo. Olay mo ipapatim ay ensama, ad-i lomweb nan lota. At ad-i ka tomke ay aped entafotafon ya enlikhelikhed isnan lota.” Sa et kanan Cain ken Dios Apo, “Ad-i ak makaikatpe isnan chadlos chad-ama ay chosam ken sak-en. Ilam kay ya! Ipawam nan lota ken sak-en idwani, ya matlad ak ken sik-a. Sak et ad-i paat tomke ya aped ak enlikhelikhed isnan lota, ya mo sino issa nan omila et pomatey cha.” Sa et kanan Dios Apo, “Ad-i. Mo wad-ay mamatey ken sik-a at maminpito ay maifales.” Et pinay-an Dios Apo si Cain is matona ta mo wad-ay manab-at ken siya et ad-i cha pateyen. Tinaynan et Cain si Dios Apo ya en nentee isnan apet falaan si akhew nan Eden isnan makwanin Fafadchoyan. Nan Wanen-ed CainAwni ya ket naliton nan inasawan Cain, ya inyanakna nan lalaki ay nginadnancha is Enoc. Sa et khinmaeb si Cain is ilina ay nginadnana isnan ngachan nan anakna. Awni ya ket winad-ay Enoc nan lalaki ay si Irad, ya si Irad winad-ayna si Mehujael ay nenwad-ay ken Metusael ay aman Lamec. Chwa nan asawan Lamec ay cha Ada ken Zilla. Inyanak Ada nan lalaki ay si Jabal ay naiwanchan nan tomatalaken isnan enkik-iwi ya en-ab-afong isnan torcha. Etadna si Jubal ay naiwanchan nan komokotengteng ya nan komakalleleng. Si Zilla, inyanakna si Tubal Cain ay fomebfesa isnan folinsi ya lanchok ya nangaeb isnan am-in ay ilan si laminta. Si Naama nan fafai ay etad Tubal Cain. Idwani ket ay kinwanin Lamec isnan cheycha'y asaswana,“Ada ken Zilla'y asaswak,chengngenyo et nan nay kanak.Nan tinmapak ay fab-alo,ay sinmokhat pinateyko. Mo nan falesna ay omnoikit ay Cain et pito,nan falesko ay os-ostoet piton poo ya pito.” Idwani nawad-ayan kasin cha Adan ay sin-asawa is anakcha ay lalaki. Sa et kanan Eva, “Nay inmagtan si Apo Dios is esang ay lalaki ay sokat Abel ay pinatey Cain.” Siya chi ya ket ay nginadnana is Set.Nan kadngelan nan ngachan ay Noe isnan kalin si Hebreo et, enpayap-ew. Awni ya ket winad-ay Set nan esa'y lalaki ay nginadnana is Enos. Siya chi nan lapon nan nanad-ayawan nan takho ken Dios Apo ay mangayag ken siya isnan ngachana. Nan Tonton nan Wanen-ed AdanSiya chana nan naisolat ay katontonan nan wanen-ed Adan. (Issan nenwad-ayan Apo Dios isnan takho, khinaebna chaicha ay kag ken siya. Winad-ayna chaicha ay lalaki ya fafai. Binindisyonana chaicha ya nginadnana chaicha is takho.) Osto ay nentawen si Adan is sinkhasot ya tolon poo, winad-ayna nan lalaki ay kag paat ken siya ya nginadnana is Set. Sa et natakhotakho kayet is walon khasot ay tawen, ya wad-ay nan tapina ay cha na kayet winad-ay ay an-akna ay lallalaki ya fabfafai. Siyam khasot ya tolon poo nan tawen Adan issan nateyana. Osto ay nentawen si Set is sinkhasot ya lima, winad-ayna nan lalaki ay si Enos. Sa et natakhotakho kayet is walon khasot ya pito ay tawen, ya wad-ay nan tapina ay cha na kayet winad-ay ay an-akna. Siyam khasot ya sinpoo ya chwa nan tawen Set issan nateyana. Osto ay nentawen si Enos is siyam poo, winad-ayna nan lalaki ay si Kenan. Sa et natakhotakho kayet is walon khasot ya sinpoo ya lima ay tawen, ya wad-ay nan tapina ay cha na kayet winad-ay ay an-akna. Siyam khasot ya lima nan tawen Enos issan nateyana. Osto ay nentawen si Kenan is piton poo, winad-ayna nan lalaki ay si Mahalalel. Sa et natakhotakho kayet is walon khasot ya epat poo ay tawen, ya wad-ay nan tapina ay cha na kayet winad-ay ay an-akna. Siyam khasot ya sinpoo nan tawen Kenan issan nateyana. Osto ay nentawen si Mahalalel is enem poo ya lima, winad-ayna nan lalaki ay si Jared. Sa et natakhotakho kayet is walon khasot ya tolon poo ay tawen, ya wad-ay nan tapina ay cha na kayet winad-ay ay an-akna. Walon khasot ya siyam poo ya lima nan tawen Mahalalel issan nateyana. Osto ay nentawen si Jared is sinkhasot ya enem poo ya chwa, winad-ayna nan lalaki ay si Enoc. Sa et natakhotakho kayet is walon khasot ay tawen, ya wad-ay nan tapina ay cha na kayet winad-ay ay an-akna. Siyam khasot ya enem poo ya chwa nan tawen Jared issan nateyana. Osto ay nentawen si Enoc is enem poo ya lima, winad-ayna nan lalaki ay si Matusalem. Sa et natakhotakho ya kad-in naiyoornos ken Apo Dios is tolon khasot ay tawen, ya wad-ay nan tapina kayet ay cha na winad-ay ay an-akna. Tolon khasot ya enem poo ya lima ay tawen nan natatakhowan Enoc. Natakhotakho siya ay naiyoornos ken Apo Dios ya ket awni ya namaid tay inayakhan Apo Dios. Osto ay nentawen si Matusalem is sinkhasot ya walon poo ya pito, winad-ayna nan lalaki ay si Lamec. Sa et natakhotakho kayet is piton khasot ya walon poo ya chwa ay tawen, ya wad-ay nan tapina ay cha na kayet winad-ay ay an-akna. Siyam khasot ya enem poo ya siyam nan tawen Matusalem issan nateyana. Osto ay nentawen si Lamec is sinkhasot ya walon poo ya chwa, winad-ayna nan lalaki ay nginadnana is Noe.Nan ayen nan ngachan ay Peleg et, siyan. Sa na't kanan, “At si tona nan mangipayap-ew isnan felay ya chadlos chad-ama ay likhat si chono migkhapo isnan lota ay inpangaag Apo Dios.” Sa et natakhotakho kayet si Lamec is liman khasot ya siyam poo ya lima ay tawen, ya wad-ay nan tapina ay cha na kayet winad-ay ay an-akna. Piton khasot ya piton poo ya pito nan tawena issan nateyana. Nentawen si Noe is liman khasot, sa na winad-ay nan tolo ay lallalaki ay cha Sem, Ham ya si Jafet. Nan Kinangaag nan TakhoIsnan inmangsaangsanan nan takho ya naiwalasancha isnan olay entona isnan lofong, angsan nan cha naiyanak ay fabfafai. Ya ket wad-ay cha nan nalpo id chaya ay nangila ay kalal-ayad nan fabfafain si fakinlolota, sa cha't nenpili is inasawacha. Osto ay siya chi kinwanin et Dios Apo, “Ad-ik ipalofos ay sa matakho is engkhana nan takho, tay takho cha yangkhay et matey cha ay matey. At ad-i enlafes is sinkhasot ya chwan poo nan tawencha.” Issan chey ay timpo ya olay isnan cha kayet naitoptop ay tawen ay cha nar-os, wad-ay cha nan at-atakchag ay takho ay an-ak nan fabfafain si fakinlolota isnan nalpo id chaya. Chaicha nan kafibfikasan ya machamchamag ay takho id sangad-om. Isnan nangil-an Dios Apo ay maid paat khawis ay takho isnan lota ya ngaag yangkhay nan semsemken ya pangkhepcha, chadlos ay ensakit nan semekna ya nenfafawi ay nangaeb ya nangipatee ken chaicha isnan lota. Sa na't kanan, “Amasek nan takho ay winad-ayko ta mamaid cha isnan lota, ya itapik nan enkik-iwi ya entat-ayaw, tay enfafawi ak ay nangaeb ken chaicha.” Kecheng magtek yangkhay si Noe is nalaychan Dios Apo. Nan Kaokhochan Noe(9-10) Idwani siya na nan kaokhochan Noe. Tolo nan an-ak Noe ay cha Sem, Ham ya si Jafet. Siya nan takho ay nalenteg ya maid naknakwaniyana issan timpona, ya kad-in naiyornos ken Apo Dios. (-) Ngem am-in nan tapina ay takho et ngaag cha isnan sakhang Apo Dios ya kholo yangkhay nan kwacha isnan olay entona ay kawadcha. Inoschongan Apo Dios nan lota ya chey, nafang-es nan semek nan am-in ay takho, tay chad-ama ay ngaag ay ik-ikkancha. Sa et kanan Apo Dios ken Noe, “Sinmekko ay amasen ay amasen nan am-in ay takho, tay kholo yangkhay nan wad-ay ken chaicha isnan olay entona ay kawadcha. Nay et pakawasek tet-ewa chaicha ya nan am-in ay wad-ay isnan lota. Khomaeb ka is chakchakowag ay fangka isnan khawis ya pasig saeng. Kwartokwartowem ya ispartowam isnan chaem ya falana. Siya na nan angnem ay mangaeb: Khab-em is sinkhasot ya tolon poo ya tolo ay mitro nan kaanchona, ya chwan poo ya chwa ay mitro nan kalawana, sa et sinpoo ya tolo ay mitro nan katakchagna. Atepam ya khab-em is khedwan si esa'y mitro nan enfet-akan nan chingching isnan atepna. Khomaeb ka is eneb is kasikigna ya khomaeb ka is ikadwa ya ikatlo ay grado. Siya chi nan angnem tay chey, at posngek nan lota ta mapakawas nan am-in ay matatakho. At matey am-iam-in nan olay ngag sisa ay matatakho isnan lota. Ngem siya na nan kanak ay entolakhanta: Somkhep kayo is kafangka, sik-a, si asawam, nan an-akmo ya iinnapom. (19-20) Omiskhep kayo akhes is sin-as-asaswa isnan am-in ay ilan si enkik-iwi, manad-alan, enkadkachap paymo enkodkochong, ya am-in ay ilan si entat-ayaw, ta matakho cha. (-) En-ipenpen kayo akhes is kafangka si isyangkhay sisa ay makakan ya nan kanen nan enkik-iwi.” Et siya chi ya inangnen Noe am-in nan infilin Apo Dios ken siya. Nan LifogIdwani, kinwanin Dios Apo ken Noe, “Itapim nan am-in ay pangafongmo ay somkhep is kafangka, tay inilak ay kecheng ka is nalenteg isnan am-in ay takho idwani. Omiskhep ka is sinpipto ay sin-as-asaswa isnan am-in ay ilan si masibfan ay enkik-iwi, ngem sin-es-a'y sin-as-asaswa isnan ilan si enkik-iwi ay maipawa ay masibfan. Omiskhep ka akhes is sinpipto ay sin-as-asaswa isnan am-in ay ilan si ay-ayam. Siya sa nan angnem ta am-in ay ilan si enkik-iwi et matakho cha ay kasin makhanak isnan lofong. Tay pito ay akhew mailapo idwani ya at paodchanek is epat poo ay akhew ya maschem, ta amasek isnan lota nan am-in ay matatakho ay khinaebko.” Inangnen Noe am-in nan infilin Dios Apo ken siya. Enem khasot nan tawen Noe isnan nalifokhan nan lofong. Idwani sinomkhep et cha Noe ay sin-asawa, nan an-ak ya iinnapocha is kafangka ta maikasiw cha isnan lifog. Am-in ay ilan si sin-as-asaswa ay enkik-iwi ya entat-ayaw, masibfan paymo maipawa ay masibfan, et nakiskhep cha am-in ay sinchodwachodwa ken Noe ay maiyafoloy isnan infilin Apo Dios ken siya. Nakwas pay nan pito ay akhew ya ket ay malifog nan lofong. Osto ay enem khasot nan tawen Noe, isnan ikasinpoo ya pito ay akhew isnan maikadwa ay fowan, ket ay inmasyak nan am-in ay eb-eb isnan chaem nan lota, sa et kag wad-ay naikhowang ay kaaneanewang id chaya. Et nen-ochaochan is epat poo ay akhew ya maschem. Siya kannay chi ay akhew nan sinomkhepan cha Noe ya nan lallalaki ay an-akna ay cha Sem, Ham ya si Jafet, nan asawana ya nan tolo ay iinnapocha is kafangka. Ya nakiskhep ken chaicha nan am-in ay ilan si enkik-iwi, nan amo ya atap, chadchake ya fanan-ig, manad-alan, enkadkachap ya enkodkochong, ya nan am-in ay ilan si entat-ayaw. Sin-as-asaswa isnan am-in ay ila ay wad-ay fiyagna nan nakiskhep is kafangka ken Noe maiyafoloy isnan infilin Apo Dios. Et wad-ay cha am-in ay ilan si matatakho, laki ya fai, sa et intangeb Dios Apo nan fangka. Cha et fomikas nan lifog isnan lofong isnan las-od si epat poo ay akhew. Chadlos inmad-achaem nan chanom engkhana ay cha et tomongcho ya tomafog nan fangka. Cha kayet omad-achaem nan chanom engkhana'y manalan nan fangka is kadchanom. Inmad-achaem kayet nan chanom ya linin-ebna nan am-in ay kaat-atakchakhan ay filig. Sa et tinmongchotongcho kayet engkhana'y pito ay mitro nan kachaemna isnan katoktok nan filig. Et natey am-in nan matatakho isnan lofong: nan am-in ay entat-ayaw, enkik-iwi ya takho. Siya, am-in ay enfibfiyag isnan lota et natey cha. Inamas Apo Dios nan am-in ay matatakho isnan lota: nan takho, nan enkik-iwi ya nan entat-ayaw. Kecheng cha Noe ay sinpangafong ya nan wad-ay ken siya is kafangka nan natakho. Sinkhasot ya liman poo ay akhew ya sisya kayet nan lifog. Nan Napengpengan nan LifogEg-ay magtek nalichongan Apo Dios si Noe ya nan am-in ay enkik-iwi ay nakitee ken siya is kafangka. Ke na't ay inpal-i nan chakhem ya cha khomwab nan chanom. Apchas na pintot nan am-in ay fomab-ala ay chanom isnan lota ya id tongcho, ya tinomke nan ochan. Sa et inlonloney nan chanom ay khomwab. Isnan osto ay sinkhasot ya liman poo ay akhew, cha kayet khomwab nan chanom engkhana ay inompa nan fangka isnan filig id Ararat isnan ikasinpoo ya pito ay akhew isnan ikapito ay fowan. Intot-oloy nan chanom ay cha khomwab, ya isnan omona ay akhew isnan maikapoo'y fowan ket ay maila nan toktok nan kafilifilig. Osto ay nakwas nan epat poo ay akhew kayet, tinekwafan Noe nan fintana ay khinaebna isnan fangka. Sa na't inpatayaw nan khayang, ngem aped yangkhay nentayatayaw ay nen-atoaton engkhana ay nakwas nan lifog. Awni ya ket patayawen Noe nan kalopati ta mangammowana mo natchok nan chanom isnan lota. Ngem maid inchanan nan kalopati is ompaana, tay sisya ay malilifog kayet am-in nan lota. Sa et tinmoli is kafangka. Inchawawan Noe nan limana et pinmatong nan kalopati sa na't iniskhep. Nensaed kayet si Noe is pito ay akhew, sa na't pafalaen kasin nan kalopati. Osto ay tinmoli isnan sedsechemna, ket ay sinisipitna isnan topkayna nan enlengleng ay tofon si kaew ay olibo. Siya chi nan nangammowana ay natchok et nan chanom. Sin-edna kasin nan pito ay akhew, sa na't inpatayaw kasin san kalopati, ngem eg-ay et tinmot-oli. Osto ay nentawen si Noe is enem khasot ya esa, isnan omona ay akhew isnan omona ay fowan, nakwanakwas nan lifog. Sa na't kinaan nan atep nan fangka, nenmonaang, ya inilana ay cha maschok nan chanom isnan lota. Isnan maikachwan poo ya pito ay akhew isnan maikadwa ay fowan, ket ay naschok ay osto nan chanom isnan lota. Sa et kanan Apo Dios ken Noe, “Fomala kayo am-in is kafangka, chakayo ay sin-asawa, ya nan an-akyo ya nan iinnapoyo, am-in kayo ay sinpangafong. Pabfalaenyo akhes nan am-iam-in ay enkik-iwi, manad-alan, enkadkachap, enkodkochong ya entat-ayaw, ta kasin cha makhanakhanak ya omangsaangsan isnan lofong,” kinwanina. Et finmala cha Noe ay sin-asawa, nan an-akcha ya iinnapocha, am-in cha ay sinpangafong. Ya nasonson ay finmala akhes nan waschin sinpamoweg ay ilan si enkik-iwi, manad-alan, enkadkachap, enkodkochong ya entat-ayaw, ay nalpo is kafangka. Nan Nenchatonan NoeSa et nentoping si Noe is altar ay enchad-ayawan ken Dios Apo. Ya inmala is sin-es-ang isnan masibfan ay enkik-iwi ya ay-ayam, sa na't pinoowan ay mafobfoker is kaaltar engkhana ay chomapo ay nangichoo ken Apo Dios. Nalaychalaychan si Dios Apo isnan sinongsongna ay seng-ew nan inchaton Noe. Sa na't kanan isnan semekna, “Idwani, ad-ik kasin pangaakhen nan lota khapo isnan angnen nan takho. Ammok ay mailapo is kaongacha et ngaag am-in nan semekcha. Olay siya chi ad-ik kasin pakpakawasen nan am-in ay matatakho ay kag isnan inangnek idwani. Mo sisya kayet nan lofong, mabfalin nan enmola ya en-ani, wad-ay nan atong ya lateng, chinamey, chakhon, ya kesep, akhew ya maschem, et ad-i tomtomke,” kanan Apo Dios. Nan Nakitolakhan Apo Dios ken NoeBinindisyonan Apo Dios si Noe ya nan an-akna ay lallalaki ya kinwanina, “Makhanakhanak kayo ta omangsan kayo ya entee kayo isnan olay entona issa isnan lofong. Am-in ay ilan si enkik-iwi, manad-alan, enkadkachap, enkodkochong, entat-ayaw ya enkik-iyat, et chadlos cha omegyat ken chakayo. Inchowak am-in chana ay iyapowanyo. Sikhod ay inchowak nan enlengleng ay mola ay kanenyo, idwani mabfalin akhes nan am-in ay enkik-iwi ay sibfanyo. Ngem esang magtek yangkhay nan masapol ay ad-iyo kanen. Siya chi nan karni ay sisya'y enchachala. Maipawa chi tay nan chala et siya nan fiyag. Mo wad-ay mangala isnan fiyag si takho, et fiyagna akhes kannay nan somongfat ken sak-en. Am-in ay enkik-iwi ay mamatey isnan takho, et maala. Siya akhes isnan takho ay mamatey isnan ib-ana. Tay nan takho et nakhaeb cha ay kag ken sak-en ay Dios, nay et mo sino nan enpatey, siya akhes ay mapatey isnan ib-ana ay takho. “Chakayo, masapol ay makhanakhanak kayo ya omangsan kayo ta wad-ay entee isnan olay entona isnan lofong.” Sa et kinwanin Apo Dios ken Noe ya nan an-akna ay lallalaki, “Chey, en-ikali ak ken chakayo ya nan wanen-edyo, ya isnan am-in ay matatakho, am-in ay entat-ayaw ya am-in ay enkik-iwi, am-iam-in ay nakifala ken chakayo is kafangka. Ikkalik ay at mam-aid kasin maamasan nan am-in ay matatakho khapo isnan lifog. Siya, mam-aid kasin omali ay lifog ay mamakawas isnan lofong.” Sa na't kanan, “Siya na nan maton ay kail-il-an nan maid pengpengna ay inkalik ken chakayo ya isnan am-in ay matatakho ay wad-ay ken chakayo, ya isnan am-in akhes ay matatakho ay cha kayet mawad-ay. Ippeyko nan fongakhanko is kalifoo. Siya chi nan maton nan inkalik isnan am-in ay wad-ay isnan lofong. Et mo ap-apak nan chaya isnan lifoo ya sa et wad-ay nan maila ay fongakhan, sesemkek nan inkalik ken chakayo ya nan am-iam-in ay matatakho, ya at ad-i kasin maliblifog nan chanom ay mamakawas isnan am-in ay matatakho. Mo wad-ay nan fongakhan is kalifoo et ilaek ya sesemkek nan maid pengpengna ay inkalik isnan am-iam-in ay matatakho ay wad-ay is kalofong.” Sa na't kanan ken Noe, “Siya chi nan maton nan inkalik isnan am-iam-in ay matatakho isnan lofong.” Cha Noe ay Sin-am-aSiya chana nan an-ak Noe ay lallalaki ay finmala is kafangka: cha Sem, Ham ya si Jafet. (Si Ham nan aman Canaan.) Nan naycha ay tolo ay an-ak Noe nan ikik-it nan am-in ay takho. Esa'y ensamsama si Noe, ya siya nan nang-ona ay takho ay nen-imola isnan makwanin ofas. Awni ya ket ay nafoteng siya isnan nanginomana isnan fayas si ofasna, sa et nenlalafos ya naseyep is kaafongna ay torcha. Isnan nangil-an Ham ay aman Canaan nan nenlalafosan amana, et aped na yangkhay infakha isnan cheycha'y chwa ay et-adna is chela. Sa et inmala cha Sem ken Jafet is kakhay sa cha't ineegnan ay pinadchokog is kapokecha, sa cha't nenchodchokog kayet ay sinomkhep ay en nangap-ap ken amacha, ya egay cha nensagsakhong ken amacha ta ad-icha ilaen nan enlalafos ay awakna. Isnan naimonawan Noe ya inammowana nan inangnen nan alilis ay anakna ay si Ham ken siya, kinwanina,“Selaeg Canaan isnan inangnena!At enfalin siya ay mid filangna ay faan nan aag-ina.” Kinwanina kayet,“Machad-ayaw si Dios Apo ay Dios Sem!At sa enfaan Sem si Canaan. Paanwaen Apo Dios nan sakop nan kwan nan waned Jafet,ya makitee cha isnan wanen-ed Sem!At sa enfaan Jafet si Canaan.” Kakwasan nan lifog, natakhotakho kayet si Noe is tolon khasot ya liman poo ay tawen, ya siyam khasot ya liman poo nan tawena issan nateyana. Nan Wanen-ed nan An-ak Noe(1 Cronicas 1:5-23)Siya chana nan katontonan nan wanen-ed nan lallalaki ay an-ak Noe ay cha Sem, Ham ya si Jafet. Kakwasan nan lifog winad-aycha nan an-akcha ay lallalaki. Naaycha nan lallalaki ay an-ak Jafet: cha Gomer, Magog, Madai, Javan, Tubal, Mesec ya Tiras. Chaicha nan ikik-it nan cheycha'y nangingachan isnan ngadngachancha. Nan wanen-ed Gomer et chaicha nan takho id Askenaz, Rifat ya Togarma. Nan wanen-ed Javan et chaicha nan takho id Elisa, Tarsis, Cyprus ya Rodes. Chaicha nan ikik-it nan cheycha'y entetee isnan kailit nan fayfay. Adi kad siya am-in chachi nan wanen-ed Jafet ay wad-ay nan waschin cha pangafong, tribo, ya kali, ya naiwalas cha ay nentee isnan teketeken ay lota. Idwani, naaycha akhes nan lallalaki ay an-ak Ham: cha Cus, Egipto, Put ya Canaan. Siya chana akhes nan ikik-it nan cheycha'y nangingachan isnan ngadngachancha. Nan wanen-ed Cus et chaicha nan takho id Seba, Havila, Sabta, Raama ya Sabteca. Nan wanen-ed Raama et chaicha nan takho id Seba ya Dedan. Wad-ay nan anak Cus ay lalaki ay nenngachan si Nimrod. Siya nan kaoonaan ay kafibfikasan ay takho isnan lofong. Nenfalin siya ay nalaing ay omaanop khapo isnan fachang Dios Apo. Siya nan khotok nan mangmangwaniyan nan takho, “Khab-en koma Dios Apo sik-a ay nalaing ay omaanop ay kag ken Nimrod!” Nan inmona ay nen-ap-apowana et nan ili ay Babel, Erek ya Akkad. Siya chana nan sakop nan ili ay Babilonia. Nalpo siya ischi sa et nenpaAsiria ay nangab-ana isnan ili ay Nineve, Rehobot-ir, Cala ya Resen, ay wad-ay isnan nenfet-akan nan Nineve ya nan wadwad-ay ay ili ay Cala. Nan akhes wanen-ed Egipto et chaicha nan takho id Lydia, Anam, Lehab, Naftu, Patros, Caslu ya Caftor ay nalpowan nan Filisteo. Nan an-ak Canaan ay lallalaki et si Sidon ay inaona ya si Het. Siya chana nan ikik-it nan cheycha'y nangingachan isnan ngadngachancha. Si Canaan kayet nan ikit nan cheycha'y makwanin Jebuseo, Amorreo, Gergeseo, Heveo, Arkeo, Sineo, Arvadeo, Zemareo ya nan cheycha'y Hamateo. Siya chana nan natkenatken ay tribo ay nalpo ken Canaan ay awni ya naiwalas engkhana ay nan fedcheng nan ilicha et mailapo id Sidon ay wad-ay isnan amyanan engkhana id Gerar ay sag-en nan Gaza ay wad-ay isnan ambagatan, sa et isnan apet falaan si akhew ay maitapi nan Sodoma, Gomorra, Adma ya Zeboiim, engkhana isnan maisasag-en ay ili ay Lasa. Siya am-in chachi nan wanen-ed Ham, ay wad-ay nan waschin cha pangafong, tribo ya kali, ya naiwalas cha ay nentee isnan teketeken ay lota. Si akhes Sem ay yon-an Jafet et siya nan ikit nan am-in ay Hebreo. Naaycha nan lallalaki ay an-ak Sem: Elam, Assur, Arpaksad, Lud ya Aram. Siya chana nan ikik-it nan cheycha'y nangingachan isnan ngadngachancha. Nan wanen-ed Aram et chaicha nan takho id Uz, Hul, Geter, ya Mesek. Si Arpaksad nan aman Sela, ya nan anak Sela et si Eber. Chwa cha nan an-ak Eber. Esang nan nangachanan is PelegNan kadngelan nan ngachan ay Babel isnan kalin si Hebreo et, nakorkor. mo ke tay nasisyasisyan cha nan takho issan timpona. Nan naipangachan isnan akhina et Joktan. Nan wanen-ed Joktan et chaicha nan takho id Almodad, Selef, Hasarmavet, Jera, Hadoram, Uzal, Dikla, Obal, Abimael, Seba, Ofir, Havila, ya Jobab. Nalpo am-in chana ken Joktan. Nan ilicha et sakopena id Mesa engkhana id Sefar ay wad-ay isnan nafib-ilikhana ay apet falaan si akhew. Siya am-in chana nan wanen-ed Sem, ay wad-ay nan waschin cha pangafong, tribo ya kali, ya naiwalas cha ay nentee isnan teketeken ay lota. Siya am-in chana nan katontonan nan wanen-ed Noe ay nenfalin ay kailiili. Am-in ay takho ay nawad-ay ya naiwalas isnan lofong kakwasan nan lifog et naiwaned cha am-in isnan an-ak Noe. Nan Nanopingancha isnan Tori id BabelIssan lapona, es-esang nan kalin nan am-in ay takho isnan lofong, et mismis-o nan kalicha. Isnan cha khomeg-echan nan takho is apet falaan si akhew, ket ay inomchan cha isnan cheta id Babilonia ya inmili cha ischi. Awni pay ke cha't natotya ay mangwanin, “Ali kayo! Khomaeb tako is madchalilyo ay poowan tako ay osto.” Siya na nan kanancha ay itopingcha sa cha't ispartowan am-in nan nenfetfet-akancha. Kinwanicha't, “Aye! Tomoping tako is ili ya nan tori ay at-atakchag ay omchan engkhana id chaya, ta machamchamag nan ngachan tako ya at ad-i tako masisyan isnan olay entona isnan lota.” Osto'y siya chi ket ay pinmanad si Dios Apo ay nangila isnan ili ya nan tori ay tinoping si takho. Sa na't kanan, “Chey, esang chana ay takho ya esang nan kalicha, ya laplapona yangkhay na isnan semsemkencha'y angnen. Awni't makaangnen cha isnan isyangkhay sisa ay laychencha. Khomwab tako et ta tekneteknen tako nan kalicha ta ad-i cha enkasiawatan.” Et siya chi ay sinisyasisyan Dios Apo chaicha ay nangiwalas ken chaicha isnan olay entona issa isnan lofong. Ya egay et natoloy san toptopingencha ay ili. Nangadnan nan chey ay ili is BabelMabfalin akhes ay siya na nan laychena ay kanan: Am-in ay kailiili isnan olay entona, et komchaw cha ken sak-en is khomawisancha ay kag nan angnek ay menbindisyon ken sik-a ya nan wanen-edmo. mo ke tay ischi nan naneknateknan Dios Apo isnan kalin nan am-in ay takho, ya nailapo ischi nan nangsisyanana ay nangiwalasana ken chaicha isnan olay entona issa isnan lofong. Nan Wanen-ed Sem(1 Cronicas 1:24-27)Naay nan katontonan nan wanen-ed Sem. Nar-os nan chwa ay tawen kakwasan nan lifog et sinkhasot nan tawen Sem ya winad-ayna nan anakna ay lalaki ay si Arpaksad. Sa et natakhotakho kayet is liman khasot ay tawen ya wad-ay nan tapina ay cha na kayet winad-ay ay an-akna. Osto ay nentawen si Arpaksad is tolon poo ya lima, winad-ayna nan anakna ay lalaki ay si Sela. Sa et natakhotakho kayet is epat khasot ya tolo ay tawen ya wad-ay nan tapina ay cha na kayet winad-ay ay an-akna. Osto ay nentawen si Sela is tolon poo, winad-ayna nan anakna ay lalaki ay si Eber. Sa et natakhotakho kayet is epat khasot ya tolo ay tawen ya wad-ay nan tapina ay cha na kayet winad-ay ay an-akna. Osto ay nentawen si Eber is tolon poo ya epat, winad-ayna nan anakna ay lalaki ay si Peleg. Sa et natakhotakho kayet is epat khasot ya tolon poo ay tawen ya wad-ay nan tapina ay cha na kayet winad-ay ay an-akna. Osto ay nentawen si Peleg is tolon poo, winad-ayna nan anakna ay lalaki ay si Reu. Sa et natakhotakho kayet is chowan khasot ya siyam ay tawen ya wad-ay nan tapina ay cha na kayet winad-ay ay an-akna. Osto ay nentawen si Reu is tolon poo ya chwa, winad-ayna nan anakna ay lalaki ay si Serug. Sa et natakhotakho kayet is chwan khasot ya pito ay tawen ya wad-ay nan tapina ay cha na kayet winad-ay ay an-akna. Osto ay nentawen si Serug is tolon poo, winad-ayna nan anakna ay lalaki ay si Nahor. Sa et natakhotakho kayet is chwan khasot ay tawen ya wad-ay nan tapina ay cha na kayet winad-ay ay an-akna. Osto ay nentawen si Nahor is chwan poo ya siyam, winad-ayna nan anakna ay lalaki ay si Tera. Sa et natakhotakho kayet is sinkhasot ya sinpoo ya siyam ay tawen ya wad-ay nan tapina ay cha na kayet winad-ay ay an-akna. Nentawen si Tera is piton poo, esa na wad-ayen cha Abram, Nahor ya si Haran. Nan Wanen-ed TeraNaaycha nan wanen-ed Tera ay aman cha Abram, Nahor ya si Haran. Si Haran nan aman Lot. Natey si Haran ischi id Ur id Babilonia ay naiyanakana isnan sisya'y matatakhowan amana. Inmasawa cha Abram ken Nahor. Nan ngachan nan asawan Abram et Sarai, ya nan ngachan nan asawan Nahor et Milca ay anak Haran ay aman akhes Isca. Maid anak Sarai tay nakot-eg. Idwani, inayakhan Tera nan anakna ay si Abram, ya si Lot ay apona ay anak Haran, ya nan innapona ay si Sarai ay asawan Abram, sa cha't tinaynan ischi id Ur id Babilonia ta omey cha isnan ili ay Canaan. Ngem issan inomchanancha id Haran ket ay ischi nan nentey-ancha. Ischi nan nateyan Tera issan osto ay nentawen is chwan khasot ya lima. Nan Nangayakhan Apo Dios ken AbramIdwani, kinwanin et Dios Apo ken Abram, “Taynam nan ilim, nan aag-im, ya nan papangafong amam ta omey ka isnan ili ay itchok ken sik-a. At agtak sik-a is angsaangsan ay wanen-edmo ya at enfalin cha is chakchakowag ay ili. Bindisyonak sik-a ya et madngemadnge nan ngachanmo isnan olay entona, ta mabindisyonan nan tapina maichalan ken sik-a. Bindisyonak nan cheycha'y mamindisyon ken sik-a ya chosaek nan cheycha'y mangamsiw ken sik-a. Ya am-in ay takho isnan lofong et mabindisyonan cha maichalan ken sik-a.”Isnan ili ay Canaan isnan timpon Abram, angsan cha nan tribo ay omili ischi: nan Perezeo (Genesis 13:7; 34:30); nan Heteo (Genesis 10:15; 23:10); nan Amorreo (Genesis 10:16; 15:21); nan Jebuseo (Genesis 10:16; 15:21); nan Heveo (Genesis 10:17; 34:2); nan Cananeo (Genesis 13:7; 15:21) ya nan tapina kayet. Adi kad tinaynan Abram nan ilina ay Haran tay siya nan infilin Dios Apo, et naifoweg nan kaanakana ay si Lot ken siya. Piton poo ya lima nan tawen Abram issan kinmaanana ischi. Intakin Abram si asawana ay Sarai ya si Lot, ya nan am-in ay kwacha ya faacha ay cha cha inamong id Haran, ya nenchawes cha ay omey id Canaan.Awni ya ket inomchan cha isnan ili ay Canaan, sa cha't nenfab-aat engkhana ay inomchan cha isnan kag alimmos ay kaew More id Sikem. Issan chey ay timpo, sisya ay omiili cha nan Cananeo ischi.Nan osto ay naisolat isna et, “nan oman Dios Apo.” Idwani, nenpaila si Dios Apo ken Abram ya kinwanina, “Siya na nan lota ay ichowak isnan cheycha'y wanen-edmo.” Adi kad tinmoping si Abram is altar ay nenchatonana ken Dios Apo ay nenpaila ken siya. Awni ya nen-aton ya nentee isnan filig ay nenfet-akan nan Betel ya Ai. Betel nan ili ay wad-ay is apet kalonokhan si akhew ya Ai nan wad-ay is apet falaan si akhew. Et ischi nan nangipatakchekhana isnan torchana ya nan nentopingana isnan altar ay nenchatonana ya nenchayawana ken Dios Apo. Sa cha't nen-atoaton ay omey isnan ponchag id Canaan ay apetna id Egipto. Nan Inmayan cha Abram id EgiptoAwni ya ket ay wad-ay nan chad-ama ay fitil id Canaan. Tay siya chi nen-eseg cha Abram id Egipto ta kanatee cha ischi. Isnan nganngani ay omchanancha id Egipto, kinwanin Abram ken asawana'y Sarai, “Sik-a nan esang ay khag-awis nan ilana ay fafai. Mo ilan nan iyEgipto sik-a, at kananchan, ‘Naay nan asawana,’ ya awnin et pomatey cha, ngem at takhowencha sik-a. Kanam et yangkhay ay sin-akhi ta, tatno khawis nan ipailacha ken sak-en, sa cha't ad-i pomatey chomalat ken sik-a.” Awni pay, isnan inomchanancha id Egipto, inilan tet-ewa nan iyEgipto ay khag-awis nan ilan asawan Abram. Osto ay inilan nan takhon nan ali si Sarai, inpaammocha nan ilana isnan ali et inpaayagna siya is kapalasyona. Khawis nan inpailan nan ali ken Abram khapo ken Sarai, ya inmangsaangsan nan karnilo, faka, dangki, kamelio ya faana. Idwani tay inalan san ali si Sarai, chinosan Dios Apo siya ya nan pangafongna isnan cheycha'y chad-ama ay sakit. Sa et inpaayag nan ali si Abram sa na't sinosonget ay mangwanin, “Ngag man na's inangnem ken sak-en! Em man egay infaag ay asawam siya ay? Aped mo kinwanin akhim siya ya inpalofosmo ay alaek ay asaw-en siya! Nay et chadlo si asawam, ayakham ta komaan kayo!” Tay siya chi, finilin nan ali nan cheycha'y takhona ta ipangocha ay mangikaan ken cha Abram ay sin-asawa ya nan am-in ay kwana. Nan Nensiyanan cha Abram ken LotNenpaCanaan cha Abram ken asawana ya nan am-in ay wad-ay ken siya isnan kinmaanancha id Egipto, ya naifoweg akhes cha Lot. Sa cha't inomchan isnan malalango ay ponchag id Canaan. Finmaknafaknang si Abram. Angsan nan talakena, am-amed nan karnilo, karching, ya fakana, ya angsan akhes nan siping ya fallitokna. (3-4) Awni ya ke cha't kinmaan ischi ya nen-atoaton cha ay nenpaBetel ampon cha inomchan isnan sikhod ay nentetey-ancha ya nanopingana isnan altar ay nenfet-akan nan Betel ya Ai. Et nenchad-ayaw ken Dios Apo ischi. (-) Angsan akhes nan faan Lot ay naifoweg ken cha Abram, tay angsan nan karnilo, karching, ya fakana. Et nay ad-i et omanay nan en-anglochan nan enkik-iwiyen cha Abram ken Lot isnan maaamongancha tay ayaka cha. Siya chi nan khotok si kad-in masosmaan nan cheycha'y papaspastolencha. Esang pay, issan chey ay timpo sisya ay omiili nan Cananeo ya Perezeo ischi. Ya ket kanan Abram ken Lot, “Sin-ama ta. Ad-i somya mo masossosma nan takhota, ya olay chaita. Ensiyan ta man et. Piliyem nan olay entona ay lota ay laychem. Mo omey ka is apetna's chi, omey ak is apetna's na. Ngem mo omey ka is apetna's na, et omey ak is apetna's chi.” Nenmonaang si Lot et inilana ay angsan nan chanom isnan cheta ay ensag-en isnan wanga ay Jordan engkhana isnan ili ay Soar ay kag isnan oma ay EdenNan ayen nan ngachan ay Ismael isnan kalin si Hebreo et, chengngen Apo Dios. ya nan lota id Egipto. (Siya na nan kasasaad nan lota issan sisya'y egay namakawasan Dios Apo isnan Sodoma ya Gomorra.) Pinilin Lot nan am-in ay lota ay ensag-en isnan wanga ay Jordan, et inmey isnan apet falaan si akhew. Siya na nan inangnen nan sin-ama ay nensiyan. Nentee cha Abram id Canaan ya nentee cha Lot isnan sag-en nan Jordan ay kawad nan tapin nan ili. Inpatakchegna nan afongna ay torcha isnan sag-en nan Sodoma, ay kawad nan cheycha'y ngaangaag ay takho ay chad-ama nan fasolcha ken Dios Apo. Nan Inmayan cha Abram id HebronKakwasan nan kinmaanan cha Lot, kinwanin Dios Apo ken Abram, “Enmonaang ka ta ilaem isnan olay entona issa. Ichowak ken sik-a ya isnan wanen-edmo nan am-in ay lota ay iilaem, et sa yo enkwa is eng-engkhana. At pagkhanakek nan wanen-edmo ta kag cha isnan kaangsan nan chapog nan lota, et mo way makafilang isnan chapog nan lota, et siya akhes isnan wanen-edmo. Aye, maligwat ka ta en ka likchen am-in nan lota tay at ichowak am-in ken sik-a.” Adi kad inyatoaton Abram nan kampona et nentee isnan sag-en nan cheycha'y kag alimmos ay kaew Mamre id Hebron. Nentoping ischi is altar ay enchatonana ken Dios Apo. Nan Nentilewan cha Kedorlaomer ken cha LotAwni ya ket wad-ay nan khofat isnan timpon Amrafel ay ali id Babilonia, si Arioc ay ali id Elasar, si Kedorlaomer ay ali id Elam ya si Tidal ay ali id Goiim. Naamong nan naycha'y epat ay ali ta en cha khobfaten nan lima ay ali ay cha Bera ay ali id Sodoma, Birsa ay ali id Gomorra, Sinab ay ali id Adma, Semeber ay ali id Zeboiim, ya nan ali nan ili ay Bela paymo Soar. Nentotolag nan naycha'y lima'y ali ta amongencha am-in nan sorchachocha isnan cheta ay Siddim ay siya nan kawad nan fayfay idwani ay makwanin Natey ay Fayfay. Siya chana nan lima ay ali ay tinetengngel Kedorlaomer isnan nar-os ay sinpoo ya chwa ay tawen, ngem isnan ikasinpoo ya tolo'y tawen, khinolacha siya. Isnan mikasinpoo ya epat ay tawen, ya ket naligwat cha Kedorlaomer ya nan tolo'y ib-ana ay ali ay nangifoweg isnan sorchachocha ay en namaloknit isnan cheycha'y nateketekan ay ili. Inafakcha nan cheycha'y Refaim id Asterot Karnaim, nan cheycha'y Zuzim id Ham, nan cheycha'y Emim isnan cheta ay Kiriataim, ya nan cheycha'y Horeo isnan kafib-ilikhan nan Edom. Inatikocha chaicha engkhana id Elparan ay sag-en nan malalango ay lota. Sa cha't sinmakhong ya inmey cha id Kades (ay makwanin Enmispat id kasin). Inafakcha am-in nan nen-ili isnan awni't en-iliyan nan cheycha'y Amalekita ya inafakcha akhes nan cheycha'y Amorreo ay omili id Hazazon Tamar. Ya ket inamong nan cheycha'y ali id Sodoma, Gomorra, Adma, Zeboiim ya id Bela nan sorchachocha isnan cheta ay Siddim, ta faloknitencha nan cheycha'y ali ay nalpo'd Elam, Goiim, Babilonia ya Elasar. Lima ay ali nan mamaloknit isnan epat ay ali. Nan chey ay cheta ay nenfaloknitancha, et angsan nan fitona ay napno is isparto, et isnan lomayawan nan cheycha'y alin nan Sodoma ya Gomorra, nabfitowan cha, ngem nan cheycha'y tapina ay tolo'y ali et linmayaw cha is kafilig. Inalan nan epat ay ali nan am-in ay wad-ay id Sodoma ya Gomorra, olay nan makakan, sa cha't kinmaan. Intapicha akhes si Lot ay kaanakan Abram, ay inmili id Sodoma, ya nan kwana. Nay met achi wad-ay nan esang ay nakalayaw et inokhodna ken Abram ay Hebreo nan am-in ay inmat. Nenkakampo cha Abram isnan sag-en nan cheycha'y kag alimmos ay kaew Mamre ay Amorreo, ya nakikadwa ken cha Mamre, Escol ya si Aner ay masinpapangib-a. Isnan nangammowan Abram ay chinpapcha nan kaanakana, inamongna am-in nan fomafaloknit ay lallalaki ay naiyanak ay takhona kannay, ya tolon khasot ya sinpoo ya walo cha. Sa na't inpangpango chaicha ya ala cha ya onoonod isnan cheycha'y epat ay ali engkhana id Dan. Khinedwana ischi nan cheycha'y takhona is chwan pamoweg, ya chinokloscha nan cheycha'y kafosocha isnan lafi, et inafakcha chaicha. Inatikocha chaicha engkhana'd Hoba ay chemang nan Damasco. Et inalan cha Abram nan am-in ay kinamkam san epat ay ali. Insaana akhes si Lot ay kaanakana ya nan am-in ay kwana, nan cheycha'y fabfafai ya nan tap-in nan falod. Nan Namindisyonan Melkisedec ken AbramIsnan tinmoliyan Abram isnan kakwasan san nangafakana ken Kedorlaomer ya nan cheycha'y ib-ana ay ali, ya ket sinab-at nan alin nan Sodoma isnan cheta ay Save (ay makwani akhes en chetan si Ali). Siya akhes ken Melkisedec ay ali id Salem, ya pachin akhes nan Katongchowan ay Dios, et inomyey si tinapay ya fayas ken Abram. Binindisyonana si Abram ay mangwanin, “Asop ya si Apo Dios ay Katongchowan ay nangaeb isnan chaya ya nan lota et bindisyonana sik-a Abram! Machad-ayaw nan Katongchowan ay Dios ay nangigwa isnan sinomyaam ay nangafakam isnan cheycha'y kafosom.” Inchowan Abram nan pagkapoon nan am-in ay kinamkamna. Sa et kinwanin nan alin nan Sodoma ken Abram, “Alaem am-in nan ngag sisa, ngem isoblim magtek nan takhok.” Ngem insongfat Abram, “Isapatak isnan Apo ay Katongchowan ay Dios, ay nenwad-ay isnan chaya ya nan lota, ay ad-i ak en-ig-igto isnan olay ngag sisa'y kwam, olay paat sinolid yangkhay paymo taked nan pallokam. Ta ad-im kanan, ‘Sak-en nan nangipafaknang ken Abram.’ Tet-ewa, maid alaek ay ensilfi ken sak-en, mod-i ket nan yangkhay kinan nan takhok ya nan chatag nan kakadwak ay cha Aner, Escol ya Mamre ay naifoweg ken sak-en.” Nan Inkalin Apo Dios ken AbramAwni pay ya ket nen-ikali si Dios Apo ken Abram isnan kag na it-itaw. Kinwanina, “Ad-i ka omegyat Abram. Saknifak sik-a isnan am-in ay kakaegyat, ya sobfalitak sik-a is ad-acha.” Nay met achi kinwanin Abram, “Diosko ay Apok, ngag kay nan silfin nan iseg-angmo ken sak-en mo sisya'y maid anakko? Si met yangkhay Eliezer ay iDamasco nan wad-ay ay manawid isnan kwak. Maid met inchowam si anakko, et nay esang isnan naycha'y faak nan manawid isnan kwak.” Nakwas chi ya ket ay kasin nenkali si Dios Apo ay mangwanin, “Ad-i. Faken nan faam nan manawid isnan kwam, mod-i ket nan anakmo kannay.” Sa et infalan Apo Dios si Abram, sa na't kanan, “Entangad ka ta filangem nan cheycha'y tokwifi mo makafilang ka, et kag nan filangcha nan wanen-edmo.” Namati si Abram ken Dios Apo et nay infilangna siya ay nalenteg. Sa et kinwanin Dios Apo ken siya, “Sak-en si Dios Apo ay nangifala ken sik-a id Ur ischi id Babilonia ta ichowak nan nay ay lota ken sik-a ta enkwam.” Kinwanin magtek Abram, “Ngag kay Apo nan sak mangammowan ay at enkwak nan nay ay lota?” Insongfat Dios Apo ay mangwanin, “Omyali ka is fai ay faka ya karching, ya laki ay karnilo ay waschin entawen si tolo, esa'y kalopati ya esa'y anak si falog.” Inyey Abram ken Apo Dios nan cheycha'y enkik-iwi, sa na't khedwaen ay nangekhed isnan awakcha, sa na't nensasakhangen ay nangisaad ischicha, ngem nan wad-ay payakcha et egayna khinedwa. Nen-epas nan cheycha'y lafaan isnan cheycha'y enkik-iwi ay finekfekna, ngem inafona chachi. Isnan cha malonokhan nan akhew, naseyeseyep si Abram ya ket kag nafollingetan ya inmegyaegyat ya nafegyafegyas. Kinwanin et Dios Apo ken siya, “Siya na nan maangnen ay maangnen: At mangmangili cha yangkhay nan cheycha'y wanen-edmo isnan teken ay ili ay omayancha, et enfalin cha'y faa sa cha't maipap-alikhat is epat khasot ay tawen. Nay met achi at chosaek nan chey ay ili ay mamab-aa ken chaicha, ya at angsan nan itakincha ay ifaknangcha mo komaan cha. Ngem sik-a, at malakalakay ka ya oompa ka isnan mateyam ya khawis nan kaikaofam. At lomaos nan epat ay kaapo esa chadlo somakhong sina nan cheycha'y wanen-edmo, tay at ad-ik pakpakaanen nan cheycha'y Amorreo engkhana ay chad-ama nan kinangaagcha ya masapol ay machosa cha.” Isnan nalonokhan et nan akhew ya finmollinget, ya ket wad-ay nan omas-asok ay fanga ya enfidfichang ay silew ay linmaos isnan nenfet-akan nan cheycha'y nakhedwakhedwa ay karni. Et isnan siya chi kannay ay akhew tinot-oyan Dios Apo si Abram ay mangwanin, “Ikkalik ay mangichowa isnan cheycha'y wanen-edmo nan nay ay lota, mailapo isnan fedcheng nan Egipto engkhana isnan chakchake ay wanga ay Eufrates. Maitapi nan chey lotan nan cheycha'y Kineo, nan cheycha'y Kenezeo ya nan cheycha'y Kadmoneo, nan cheycha'y Heteo, nan cheycha'y Perezeo, nan cheycha'y Refaim, nan cheycha'y Amorreo, nan cheycha'y Cananeo, nan cheycha'y Gergeseo, ya nan cheycha'y Jebuseo.” Cha Agar ken IsmaelSi Sarai ay asawan Abram, maid anakna, ngem wad-ay nan faana ay iyEgipto ay fafai ay nenngachan si Agar. Ket ay kinwanin Sarai ken Abram, “Chey! Inyad-in Dios Apo nan omanakak. Iseyepmo man et nan faak ta asop ya way enfalin ay anakko ken siya.” Adi kad tinan-oyan Abram nan infaag asawana, et inchowan Sarai nan iyEgipto ay faana ay si Agar ken Abram ta enfalin ay asawana. (Siya na nan inmat kakwasan nan sinpoo ay tawen ay nentetey-an cha Abram id Canaan.) Inseyep Abram si Agar et naliton. Osto'y madlaw Agar ay maliton siya, ke na't ay ibfafan-ig nan apona ay si Sarai isnan teken ay pinang-ilana ken siya. Kinwanin et Sarai ken Abram, “Fasolmo nan omibfafan-ikhan Agar isnan teken ay pinang-ilana ken sak-en. Sak-en ay chadlos nan nangichowa ken siya ken sik-a, et engkhana issan nangammowana ay maliton siya ya ket ay omang-ango. Si Dios Apo koma nan mangokom ken chaita mo sino nan osto.” Kinwanin et Abram, “Faam met si Agar ya sik-a nan manetengngel ken siya, ikhad ka achi's angnem ken siya.” Siya chi ya ket inpalikhat Sarai nan faana engkhana'y linmayaw. Inchanan nan anghel Dios Apo si Agar isnan eb-eb is kamalalango ay ponchag isnan chalan ay omey id Sur. Sa na't kanan, “Agar ay faan Sarai, ento man nan nalpowam, ya ento nan omayam?”“Chak ilayawan nan apok,” insongfat Agar. Kinwanin et nan anghel, “Tomoli ka isnan apom ya maiyornos ka ken siya.” Sa na't kayet kanan, “At agtak sik-a's angsaangsan ay wanen-edmo, ya maid makafilang ken chaicha. Et chey! Lalaki nan sam iyanak, ay at pangadnem si Ismael,Nan ayen nan ngachan ay Abram isnan kalin si Hebreo et, machad-ayaw ay ama. tay chinngen Dios Apo nan akham isnan chadlos ay enliglikhatam. Nay met achi at kag atap ay dangki nan anakmo. At kholaena nan olay sino ya siya akhes at kholaencha siya. Ya maid kananan ib-ana.” Sa et kanan Agar is semekna, “Ay tet-ewa ngen ay inilak nan Dios ya khechangna'y matatakho ak kayet?” Tay siya chi, nginadnana nan Dios Apo ay nanot-oya ken siya is, Nan Dios ay Omil-ila. Siya et na nan chomalat ay nangadnan nan chey ay fofon ay wad-ay isnan nenfet-akan nan Kades ya Bered is, “Nan Fofon nan Enfibfiyag ay cha Omil-ila.” Et inyanak Agar nan winad-ay Abram ay lalaki, ya nginadnan Abram si Ismael. Walon poo ya enem nan tawen Abram issan nangiyanakan Agar ken Ismael. Nan Nanegyatan Abram isnan Takhona ay Mangilasinan isnan Tolag Apo Dios ken chaichaIsnan nentawenan Abram is siyam poo ya siyam nenpaila si Dios Apo ken siya ay mangwanin, “Sak-en nan Dios ay Makabfalin isnan Am-in. Maiyornos ka ken sak-en ya angnem yangkhay nan nalenteg. Ipatet-ewak nan inkalik ay at sak pagkhanagkhanaken sik-a.” Nenfalintomeng ay nentowad si Abram issan cha kayet manot-oyyan Apo Dios ay mangwanin, “Ilaem, siya na nan kanak ay entolakhanta: Ikkalik ay sik-a nan at enfalin ay aman nan katakhotakho isnan angsan ay kailiili. Faken et AbramNan kadngelan nan ngachan ay Abraham et, aman nan kailiili. nan ngachanmo mod-i ket Abraham,Nan ayen nan ngachan ay Isaac isnan kalin si Hebreo et, mang-ango siya. tay enfalinek sik-a is aman nan katakhotakho isnan angsan ay kailiili. Siya, pagkhanagkhanakek sik-a, ya khab-ek nan wanen-edmo is kailiili, ya ali nan tapina ken chaicha. “Et nan chey ay inkalik, et sak ilaen ta siya's maangnen ken sik-a ya isnan omon-onod ay kawanewanedmo. Et makitolag ak ken sik-a ya isnan wanen-edmo ta sak-en nan enDiosyo is eng-engkhana. Et nan nay ay lota ay kawadmo ay mangmangili ka yangkhay et ichawchawko ken sik-a ya nan wanen-edmo ta enkwayo is eng-engkhana. Wen, am-in ay lota isnan Canaan et enkwacha is eng-engkhana ya sak-en nan Dioscha.” Kinwanin kasin Apo Dios ken Abraham, “Idwanin, sik-a ya nan omon-onod ay wanen-edmo et masapol ay angnenyo nan kanak ay entolakhanta. Masapol ay abfoloyanyo isnan wanen-edmo ta masegyatan am-in nan lallalaki ken chakayo. (11-12) Mailapo idwani, masapol ay masegyatan nan ong-onga'y lalaki ay walo et nan akhewna. Maitapi nan faa ay naiyanak isnan afongyo, ya nan cheycha'y faa ay linakwam isnan cheycha'y mangili. Siya na nan mangipaila ay sik-a ya nan wanen-edmo et tan-oyanyo nan nentolakhanta. (-) Masapol ay waschin masegyatan, ta wad-ay maton isnan awakyo ay mangipaila ay maid pengpeng nan nentolakhanta. Olay sino issa ay lalaki ay eg-ay nasegyatan et matlad isnan kakailiyana, tay eg-ayna inangnen nan nentolakhanta.” Kinwanin kayet Apo Dios ken Abraham, “Faken et Sarai nan kanam ken asawam. Mailapo idwani, Sara et nan ngachana. At bindisyonak siya ya at agtak sik-a is lalaki ay anakmo ken siya. Bindisyonak siya ta siya nan inan nan katakhotakho isnan kailiili. Ya at wad-ay cha nan ali isnan wanen-edna.” Nenlokfob si Abraham, ngem ya ket ay mang-ango isnan semekna ay mangwanin, “Ay sa pet makawad-ay is anak nan am-ama ay sinkhasot et nan tawena? Ya kag akhes ken Sara, sa mampet omanak olay mo siyam poo et nan tawena?” Sa na't inseg-ang ken Apo Dios ay mangwanin, “Mo sa achi koma ya figfikhem si Ismael.” Nay met achi kinwanin Apo Dios, “Ad-i, at omanak si Sara is lalaki et sam pangadnen si Isaac.Nan ayen nan Soar isnan kalin si Hebreo et, fan-ig. Et sak patet-ewaen ken siya ya isnan wanen-edna san inkalik, tay mid pengpeng nan tolakhan tako. Chinngek nan laychem ay kedchawen maipoon ken Ismael et chey, sak bindisyonan ya pagkhanagkhanakek siya ta omangsaangsan nan wanen-edna. At siya nan en-aman nan sinpoo ya chwa ay pangolo, et sak enfalinen is chakchakowag ay ili nan wanen-edna. Nay met achi nan chey ay inkalik, et sak angnen ken Isaac ay anakmo ay iyanak Sara isnan kag tona ay timpo is omali ay tawen.” Sa et kinmaan si Apo Dios kakwasan nan nakitot-oyyana ken Abraham. Isnan chey kannay ay akhew, inafolot Abraham si Apo Dios, et sinegyatana si Ismael ay anakna ya nan am-in ay lallalaki isnan afongna. Intapina akhes nan faa ay naiyanak isnan afongna ya nan cheycha'y linakwana. Siyam poo ya siyam nan tawen Abraham issan nasegyatana, ya sinpoo ya tolo akhes nan tawen Ismael. Nasegyatan cha'y sin-ama isnan chey kannay ay akhew, ya naitapi akhes ay nasegyatan nan am-in ay faan Abraham. Nan Nangikaliyan Apo Dios ay Maiyanak si IsaacAwni ya ket nenpaila si Dios Apo ken Abraham isnan kawadna isnan kag alimmos ay kaew Mamre, isnan osto ay tomotokchowana isnan pantew nan afongna ay torcha isnan misoyaw ay kachad-amaan nan atong. Isnan nenmonaangana, ya ke na't inila nan tolo ay lallalaki ay tinmatakcheg isnan adchawi is akit. Ala na't ya ligwat ya tagtag ay en nanab-at ken chaicha, sa et nenfalintomeng ay nentowad isnan sakhangcha. Ke na't kinwanin, “Apo, pangngaasiyo ta ad-iyo laosan nan afongko, tay naay ak ay mangipachag-os ken chakayo. Mo mabfalin ta maiyali nan chanom ay iyowasyo isnan sikiyo. Omilleng kayo isnan sanacha'y poon si kaew. Sak et omiyali is akit ay tinapay ta way ifikasyo ay mangitoloy isnan faatyo. Khawis tay chinmag-os kayo”.Sa cha't kanan, “Siya man.” Alan et Abraham ya sekhep is kaafongna ay torcha, sa na't kanan ken Sara, “Kamowem! Omala ka's tolo ay labfa ay kakhawisan ay alina ta omoto ka's tinapay.” Sa et natanagtag is kakawad nan cheycha'y enkik-iwiyena, sa et pinmili isnan enlaplapog ay innanak si faka, et inchowana isnan cheycha'y faana ay nangikakamo ay nangisakhana ay nangoto. Inmala si Abraham is naipapakheeng ay khatas, khatas ya watwat, sa na't inyey isnan cheycha'y mangilina is kapoon nan kaew, et inpasangona ken chaicha. Sa et naitatakcho ta cha na ikhaowan chaicha. Sa cha't kanan, “Ento kay si Sara ay asawam?”“Wad-ay is afong,” kinwanina. Kinwanin et nan esang ken chaicha, “At somakhong ak ay somakhong isnan siya na ay timpo is omali ay tawen, et omanak si asawam ay Sara is lalaki.”Idwani, wad-ay si Sara is kachokogna is kapantew nan torcha ay afong ay mamannge ken chaicha. Chadlos nalakay cha Abraham ay sin-asawa ya tinomke et nan kachawyan Sara. Isonga naango siya isnan semekna ay mangwanin, “Idwani ay nalakalakay kami't ay sin-asawa ya maid et kachawyanko, ay kek ngen kasin khanasen?” Sa et kanan Dios Apo ken Abraham, “En man naango si Sara ay nangwanin, ‘Ay tet-ewa ngen ay sak omanak si apchas ak et nalakay?’ Ay ke way ad-i mabfalin ay angnen Dios Apo? Kag sinan kinwanik ay at ensakhong ak isnan siya na ay timpo is omali ay tawen, et sa omanak si Sara is lalaki.” Idwani, tay inmegyat si Sara, nen-engag ay mangwanin, “Ay ke ak nen-ango?”“Wen, nen-ango ka,” kinwanin nan mangili. Nan Nangiseg-angan Abraham isnan Ili ay Sodoma ken Apo DiosNaligwat et nan cheycha'y lallalaki ay komaan, sa cha't sinakhang is apet Sodoma. Naifoweg si Abraham ta ipangona chaicha isnan chalancha. Sa et kanan Dios Apo is semekna, “Ad-ik koma itafon ken Abraham nan sinmekko ay angnen. Tay at enfalin nan wanen-edna is chakchakowag ya mafikas ay ili, ya maichalan ken siya et sak bindisyonan nan am-in ay omili isnan olay entona ay ili isnan lofong. Ya sak et pinili siya ta sa na ifilin isnan an-ak ya isnan wanen-edna ta pomati cha ya angnencha nan khawis ya nalenteg. Mo angnencha na, at angnek ken chaicha am-in nan inkalik ken siya.” Sa et kinwanin Dios Apo ken Abraham, “Chad-ama nan cha maipabfasolan nan Sodoma ya Gomorra. Chad-ama nan fasolcha. Pomanad ak ta ilaek mo tet-ewa paymo ad-i nan cha cha maipabfasolan ay chak chengngen. Laychek ay ammowen.” Adi kad nenchadchawes nan chwa ay lalaki id Sodoma, ngem sisya si Dios Apo ay nanatakcho ken Abraham. Sa et sinmag-en si Abraham ken Apo Dios ay nangwanin, “Ay kem tet-ewa sa itapi ay mamakawas isnan cheycha'y nalenteg isnan nakafasol? Ngag kay mo wad-ay liman poo ay nalenteg isnan chey ay ili, at ngen pakawasem kayet? Ay kem ad-i isalakan nan ili ta maikasiw nan cheycha'y liman poo? Ad-i mabfalin ay itapim ay mamatey isnan cheycha'y nalenteg isnan nakafasol. Ad-ik patiyen ay angnem chi, tay mo siya sa nan angnem et pay en-iso cha ay machosa. Ammok ay ad-im angnen chi, tay sik-a ay mangokom isnan am-in ay lofong et nalenteg yangkhay nan angnem.” Sinmongfat si Dios Apo ay nangwanin, “Mo ilaek ya wad-ay id Sodoma nan liman poo ay nalenteg ay takho, et isalakak am-in nan chey ay ili khapo ken chaicha.” Kinwanin et kasin Abraham, “Asop achi ya ad-im ngaakhen nan menpoopootak ken sik-a Apo. Tay takho ak yangkhay ya maid kalentekhak ay cha enkak-ali si isyangkhay ken sik-a. Ngem mo kay nget wad-ay epat poo ya lima ay takho's nalenteg at ngen sam pakawasen kayet, tay kolang si lima?”“Ad-ik pakawasen nan ili mo way ilaek is epat poo ya lima ay takho ay nalenteg,” kinwanin Apo Dios. Kinwanin kasin Abraham, “Mo kay epat poo?”“Ad-ik pakawasen mo wad-ay epat poo cha.” Kinwanin kayet Abraham, “Asop ya ad-i ka somonget Apo, isnan kedchawek kasin. Mo pay way tolon poo yangkhay?”“Ad-ik pakawasen mo way tolon poo ischi,” insongfat Apo Dios. Sa et kanan Abraham, “Pangngaasim Apo ta ad-im law-en nan kinatoledko ay enkechakechaw. Mo pay way chwan poo yangkhay is mad-anam?”“Ad-ik pakawasen sa ay ili mo wad-ay chwan poo is mad-anak,” kinwanin Apo Dios. Kinwanin kayet Abraham, “Pangngaasim Apo ta ad-i ka somonget. Siya et na nan omochi ay kedchawek. Mo pay sinpoo yangkhay nan mad-anan?”Kinwanin nan Apo, “Ad-ik pakawasen nan chey ili mo wad-ay sinpoo.” Kakwasan nan nakikaliyan Dios Apo ken siya, kinmaan, et sinmaa akhes si Abraham. Nan Enfasofasolan nan Ili ay SodomaSedsechemna et isnan inomchanan san chwa ay anghel id Sodoma, ya sisya'y tomotokcho si Lot isnan pantew nan ili. Osto ay inilana chaicha, naligwat ay en nanab-at ken chaicha. Nenfalintomeng ay nentowad isnan sakhangcha ay nangwanin, “Apo, naay ak ay ensilfi ken chakayo. Pangngaasiyo ta chomag-os kayo is afongko. Mabfalin ay owasanyo nan sikiyo ya omyan kayo. Is wakas et mabfalin ay mamikhat kayo ay omey isnan omayanyo.”Ngem kananchan, “Ad-i. Olay omyan kami is kapalasaan.” Inpapatina kayet ay mangipakod ken chaicha engkhana'y inawisna chaicha, sa cha't nakisaa ken siya. Sa et inpaoton Lot nan tinapay ay mid fofodna ya nan khawis ay makakan ta isangona ken chaicha. Sa cha't nangan. Osto ay maseyep koma nan cheycha'y mangilina ya ket liniwes nan am-in ay lallalakin si iSodoma nan afong Lot, amam-a's ongang-a. Sa cha't finokhawan si Lot ay mangwanin, “Ento nan cheycha'y lallalaki ay inpachag-osmo idwani? Pafal-em chaicha!” Laychen nan lallalakin si iSodoma ay makiseyep ken chaicha. Finmala si Lot ya inenfana nan pantew. Sa na't kinwani ken chaicha, “Kakakyong, chadlos kalologkhitan nan semsemkenyo ay angnen. Pangngaasiyo ta ad-iyo angnen. Chey na! Wad-ay met nan chwa ay mamagkitko ay sisya'y eg-ay kakapkappos na. Ifalak chaicha, et angnenyo nan laychenyo ay angnen ken chaicha. Ngem ngag ngotoyo isnan naycha'y lallalaki. Mangilik chaicha et isalakak chaicha.” Ngem kinwanicha, “Komasiw ka, sik-a ay mangmangili. Sino ka ay aped mangifaag isnan angnenmi? Ad-i ka enselat tay eleg et ya am-am-amed nan angnenmi ken sik-a mo ken chaicha.” Intolodcha si Lot sa cha't sinmag-en ay en mamakawas isnan eneb. Nay met achi alan et nan cheycha'y minangilin Lot ya khoyod ken siya ay nangiskhep is afong, sa cha't inenfan. Sa cha't kinolap nan cheycha'y wad-ay is chela ay amam-a's ongang-a, ta olay enkapokapokap cha et ad-i cha makaanap isnan eneb. Nan Linmayawan cha Lot isnan Ili ay SodomaSa et kinwanin nan chwa ay lalaki ken Lot, “Mo wad-ay kayet tapina'y an-akmo, innapom, paymo olay sino issa ay pangafongmo isna ay ili, et ikaanmo chaicha, tay nay et pakawasenmi nan nay ay ili. Chinngen Dios Apo nan chad-ama ay cha maipabfasolan nan omili isna, et finaana chakami ay mamakawas isna.” Alan et Lot ya eey isnan cheycha'y lallalaki ay naitoya ay sa mangasawa isnan an-akna sa na't kanan, “Kamowenyo ay komaan sina! Nay pakawasen et Dios Apo nan nay ay ili.” Ngem kananchan mo aped en-ot-otyok si Lot. Osto pay ay talan-o, chinagchag nan cheycha'y angheles si Lot. “Kamowem!” kinwanicha. “Ayakham si asawam ya nan chwa'y an-akmo ta komaan kayo, ta ad-i kayo maitapi ay machosa mo mapakawas nan nay ay ili.” Nentontotonto si Lot, ngem khechangna'y naseg-ang kayet si Dios Apo ken siya. Et khinoyod nan mangilina siya, si asawana ya nan chwa'y an-akna sa cha't infala chaicha isnan ili ay Sodoma. Sa et kinwanin nan esang, “Lomayaw kayo't. Isalakanyo nan awakyo. Ad-i kayo ensagsakhong, ya ad-i kayo omil-illeng is kadcheta. Enchadchawes kayo is kafilig ta ad-i kayo matey.” Ngem ya ket ay kinwanin Lot, “Pangngaasim Apo ta chengngem sak-en. Ilaem achi, chadlos chachama nan inpailam ay seg-angmo ken sak-en isnan inmisalakam. Nay met achi ad-ik kafaelan tay ad-adchawiyan nan cheycha'y filig, ya et khechangna'y edchanan nan pomakawas sak-en ya at matey ak isnan sisya'y ad-ik omchanan sid-i. Cheey sidi is ensagsag-en ay ili ay fan-ig, pangngaasim ta ipalofosmo ay ischi ak et yangkhay ay enpasalak. Mailam met ay fan-ig sa yangkhay ay ili et sa ak matakho ischi.” “Mo siya sa nan kanam, aye ad-ik pakawasen nan sana'y ili. Kamowenyo et mampay. Itagtagyo! Ad-i ak makapakawas isnan ngag sisa engkhana ay omchan kayo ischi.”Idwani tay fan-ig nan kinwanin Lot isnan chey ay ili, nay et nangadnan is Soar.Nan osto ay inigwana et sinlifo ay pidaso ay siping ay silver. Nan falor nan esang ay pidaso et silcho isnan sinpoo ay akhew. Nan Napakawasan nan Sodoma ya nan GomorraCha et matan-ang nan akhew isnan inomchanan cha Lot id Soar. Ya ket ay nen-ipaochan Dios Apo isnan ili ay Sodoma ya Gomorra nan omap-apey ay asufre. Et pinakawasna nan cheycha'y ili ya am-in nan nenlilwes ay cheta, et naitapi am-in nan cheycha'y takho, ya am-in ay tomobtofo ischi. Nay met achi ya ket ay nensakhong si asawan Lot ya nenfalin is tinagtakho ay asin. Isnan wiiwiit isnan kawaksana, inmey si Abraham isnan tinmatakchekhancha ken Dios Apo issan chey. Nen-oschong isnan apet id Sodoma ya Gomorra ya minonaangna nan am-in ay chetana, et asok yangkhay ay tomongtongcho nan inilana ay kag asok nan chakchakowag ay enlonlonakhan sinan lanchok. Adi kad issan namakawasan Apo Dios isnan cheycha'y ili ay liniliwes nan cheta, sisinmekna si Abraham et inpalayawna si Lot ta ad-i maitapi isnan menpakawasana isnan cheycha ay ili. Nan Nalpowan nan cheycha'y Moabita ya nan AmmonitaIdwani tay omegyat si Lot ay entee id Saor, inayakhana't nan chwa ay magmagkitna ya linmamag cha is kafilig et nentee cha is kaliyang. Awni pay ya ket kinwanin nan yon-a isnan annochina, “Nay et cha malakay si ama ya maid paat lalaki isnan olay entona ta mabfalin ay omasawa ta ya omanak ta ay kag isnan ekhad si takho. Fotengenta't achi si ama, ta mabfalin ay idchipata ta mawad-ayan ta is waned ken siya.” Adi kad isnan chey kannay ay lafi, finotengcha si amacha ya inseyep san yon-a. Et tay chachama san foteng amacha, et eg-ayna't inammowan san inmat. Isnan kawaksana kinwanina isnan annochina, “Chey! Nakiseyep ak ken ama id kofab. Kasin ta fotngen idwani ay lafi ta sik-a akhes, et en-iso ta ay mawad-ayan si anak ken siya.” Et siya chi ay finotengcha kasin si amacha, sa et inseyep nan annochi. Et tay nafotefoteng si Lot, eg-ayna't akhes kayet inammowan ay inchipana pet nan anakna. Adi kad en-iso et ay naliton nan an-ak Lot ay winad-ay kannay amacha. Idwanin inmanak nan yon-a is lalaki et nginadnana's Moab. Siya nan nalpowan nan naycha'y Moabita idwani. Inmanak akhes nan annochi et nginadnana's Benammi. Siya nan nalpowan nan naycha'y Ammonita idwani. Cha Abraham ken AbimelecAwni pay ya ket kinmaan si Abraham id Mamre et inmey isnan ponchag ay nentee isnan nenfet-akan nan Kades ya Sur. Sa et nentee is sin-ak-itan id Gerar. Ya ket si Abimelec ay ali id Gerar, inalana si Sara tay aped kanan Abraham en akhina. Ngem ket ay nenpaila si Apo Dios ken Abimelec isnan it-itawna isnan lafi et kinwanina, “Matey ka'y matey tay inalam nan nay fafai ay apchas wad-ay nan asawana.” Idwani tay egay inchipchipan Abimelec si Sara, kinwanina, “Apo, ay kem pakawasen nan maid fasolna? Kinwanina met kannay ay sin-akhi cha. Ya olay nan fafai, siya akhes kayet nan kanana. Et siya chi nan khotokna ay khawis nan semekko ay nangala ken siya. Maid met ammok si inangnek ay ngaag.” Sa et sinongfatan Apo Dios siya isnan it-itawna ay nangwanin, “Wen, ammok ay inangnem na isnan khawis ay semekmo, et egayko inpalofos ay kapposem ta ad-i ka makafasol ken sak-en. Idwani magtek isoblim siya. Et tay mamadto nan asawana, at ilowalowana sik-a ta ad-i ka matey. Ngem mo ad-im isakhong siya et nay kanak ken sik-a ay at matey ka ay matey, sik-a ya nan am-in ay takhom.” Wiit pay ya ket alan Abimelec ya among isnan am-in ay natangad ay takhona, sa na't infaag nan am-in ay inmat, et inmegyaegyat cha. Inayakhana't si Abraham ay nangwanin, “Ngag man na's inangnem ken chakami? Ay ke way fasolko ken sik-a ta ipaiyaim nan nay chad-ama'y kangaakhan ken sak-en ya nan en-aliyak? Ay ke man somya nan nay inangnem ken sak-en? Ngag nan nangagkhalaam ay nangangnen sina?” Ket kanan Abraham, “Tay man kanak en mo maid paat takho isna is mangiyegyat ken Apo Dios. Ya kanak en ta ket lang wad-ay pomatey ta alaencha's asawak. Ngem tet-ewa man ay sin-akhi kami tay esang nan amami ngem teken nan in-ami, ya nen-asawa kami. Adi kad issan nangiyadchawiyan Apo Dios ken sak-en isnan pangafong ama ay omey isnan teken ay ili, kinwanik ken asawak, ‘Siya na nan angnem ay mangipaila ay tet-ewa ka ken sak-en: Ibfakham ay sin-akhi ta isnan olay entona ay omayanta.’ ” Siya chi't inagtan Abimelec si Abraham isnan cheycha'y karnilo, faka, ya faa, ya insoblina si Sara. Kinwanina akhes ken Abraham, “Ilaem, lotak am-in chana. Piliyem nan olay entona ay laychem ay entey-an.” Sa na't akhes kanan ken Sara, “Nay agtak nan akhim is sinlifo ay pidaso ay nabfalor ay sipingNan ayen nan kali ay Beerseba isnan kalin si Hebreo et, fofon si pito, paymo, fofon si sapata. ay mangipaila isnan olay sino ay wad-ay ken chakayo ay maid makwaniyam. Et ammowen am-in nan takho ay mid ngaag si inangnem.” (17-18) Idwani khapo tay siya chi ay inalan Abimelec si Sara, ya ket am-in ay fabfafai isnan afongna et ad-i makaanak tay egay inpalofos Dios Apo. Adi kad inlowalowan Abraham si Abimelec et khinmawis cha. Inpagkhawis Apo Dios siya, si asawana ya nan cheycha'y fabfafai ay faana ta makaanak cha. (-) Nan Naiyanakan IsaacSa et inpagkhawis Dios Apo si Sara ay maiyafoloy isnan inkalina. Naliton et chadlo siya et inmanak is lalaki, olay mo chadlos nalakay si asawana ay Abraham. Naiyanak nan ong-onga isnan siya chadlos ay timpo ay initchon Apo Dios ay kaiyanakana, ya Isaac nan inpangachan Abraham ken siya. Osto ay walo et ay akhew nan ong-onga, sinegyatan Abraham ta maangnen nan infilin Apo Dios ken siya. Entawen is sinkhasot si Abraham issan naiyanakan Isaac. Kinwanin Sara, “Inmagtan si Apo Dios is khotokna's en-angowak. At akhes makiang-ango ken sak-en nan am-in ay mannge isna.” Kinwanina akhes, “Ay ke way nakakwani ken Abraham issan chey ay at enpasoso si Sara? Ngem nay met khechangna'y nakaiyanak ak is anakna isnan nalakayana.” Naengngan nan ong-onga, ya isnan akhew ay napsowana nenpapiyasta si Abraham. Nan Naipakaanan cha Agar ken IsmaelIsnan namingsan, si Ismael ay anak cha Abraham ken Agar ay iyEgipto et cha na ang-angowen si Isaac ay anak Sara. Isnan nangil-an Sara ken chaicha kanana't ken Abraham, “Pakaanem et nan nay faa ya nan anakna. Ad-ik laychen ay makitawid nan anak si faa isnan tawichen koma Isaac ay anakko.” Siya et na nan nen-akhalan nan nemnem Abraham, tay anakna met akhes si Ismael. Nay met achi kinwanin Apo Dios ken Abraham, “Ad-i ka madchanakhan isnan ong-onga ya nan faam ay si Agar. Angnem am-in nan ifaag Sara, tay at si Isaac nan malpowan nan wanen-edmo ay inkalik. At akhes pagkhanakek nan anak si faa ya enfalin cha'y chakchake akhes ay ili, tay anakmo akhes siya.” Osto pay ay nawiit, ya ket inpaawit Abraham ken Agar nan senget ya nan lalat ay napno is chanom. Sa na't inchowa nan ong-onga ya inpaligwatna chaicha ay sin-ina ay komaan. Kinmaan cha't ya nenliklikhed cha isnan ponchag id Beerseba. Isnan naangkhayan nan chanom, ya ke na't ay tinaynan nan anakna is kapoon nan chapong, sa et en tinmokcho is away sinkhasot ay mitro nan kaadchawina tay kananan, “Aye pay na! Ya ke ak ad-i makaikatpe ay mangiila isnan mateyan nan anakko.” Ya cha enngegngeg. Idwani, chinngen Apo Dios nan akhan nan ong-onga, ya ket nenfokhaw id chaya nan anghelna ay mangwani ken Agar, “Ngag man nan chadlos kakorkolan nan semekmo Agar? Ad-i ka omegyat tay chinngen Apo Dios nan anakmo'y en-ag-akha. Iligwatmo ta en ka akwaen nan ong-onga ta liwliw-em. Tay at khab-ek nan wanen-edna is chakchakowag ay ili.” Sa et inpailan Apo Dios ken siya nan fofon ya en na pinno nan lalat is chanom et inpainomna nan anakna. Tinatakchon Apo Dios nan ong-onga isnan cha na mengnganan. Ya isnan ponchag id Paran nan en na nentetey-an et nenfalin ay pomapantolay. Inpaasawan inana siya isnan iyEgipto. Nan Tolakhan cha Abraham ken AbimelecIdwani isnan chey ay timpo inmey cha Abimelec ya si Ficol ay kapitan nan sorchachona ken Abraham ay nangwanin, “Wad-ay si Apo Dios ken sik-a isnan am-in ay cham ang-angnen. Isapatam et isnan sakhangna ay ad-im fab-aliyan sak-en, paymo nan an-akko ya nan wanen-edko. Inpailak yangkhay nan kinatet-ewak ken sik-a, et idwani kedchawek ta ipailam akhes nan kinatet-ewam ken sak-en ya nan nay ay ili ay entetey-am.” Tinan-oyan Abraham ay mangwanin, “Wen, isapatak.” Nay met achi inlilina ken Abimelec nan mipoon isnan chey fofon ay inokat nan cheycha'y faan Abimelec. Kinwanin Abimelec, “Ad-ik ammo nan nangangnen sina. Eg-aymo met infab-aag na ya idwani yangkhay nan nangammowak.” Sa et inchowan Abraham nan tapin nan karnilo ya fakana ken Abimelec et khinaebcha nan pechen. Tinlad akhes Abraham nan pito ay fai ay innanak si karnilona. Sa et kanan Abimelec, “Em man telachen chachi ay?” Ya ket kinwanin Abraham, “Ichawchawko chachi ken sik-a. Alaem ay mangipatet-ewa ay figfikhem ay sak-en nan nangaob isnan nay ay fofon.” Adi kad nangadnan et nan chey ay fofon is BeersebaNan teken ay ngachan nan Hebron et Kiriat Arba. tay ischi nan nensapataan nan chwa ay cheycha. Kakwasan nan nentolakhancha id Beerseba, naligwat cha Abimelec ken Ficol ya nensakhong cha isnan kawadcha ay sakop nan Filistia. Et siya chi ay nen-imola si Abraham is kaew ay salamakhi ischi id Beerseba, sa et nenchayaw ken Dios Apo ay Eng-engkhana ay Dios. Et inmannong ay inmili si Abraham ischi id Filistia. Nan Nangichoowan Abraham ken IsaacAwni pay ya tinpeng Apo Dios si Abraham. “Abraham!” kinwanina.“Wen, naay ak,” insongfat Abraham. “Alaem si Isaac ay kedkecheng ay anakmo, ay chadlos mo laylaychen ta omey kayo id Moria. Ischi isnan filig ay itchok, poowam siya ay mangichaton ken sak-en,” kinwanin Apo Dios. Adi kad isnan kawiitana, chinmomet si Abraham is kaew ay at ipoona isnan anakna ay ichatona, sa na't inpaawit isnan dangki. Intakina si Isaac ya nan chwa'y faana, sa cha't nenligwat ay omey isnan chey filig ay kinwanin Apo Dios ken siya. Isnan mikatlo'y akhew isnan sisya'y kawad cha isnan adchawi, sinakhang et Abraham nan chey omayancha ay filig. Sa na't kanan sinan cheycha'y faana, “Som-ed kayo ya nan dangki isna, ta omey kami ay sin-ama ischi ay enchayaw sa kami't tomoli.” Inpasakfat Abraham ken Isaac nan kaew ay at ipoona, sa na't inawit nan khipan ya nan khomakhangat ay oling. Isnan nenfobfowekhancha, kinwanin Isaac, “Ama.”Sinfat Abraham ay nangwanin, “Wen, anakko.” Sa et kanan Isaac, “Ya ke wad-ay nan apey ya kaew, ya ento kay nan mapoowan ay innanak si karnilo mo?” Kinwanin et Abraham, “At kikhad si Apo Dios isnan maichoo.” Sa cha't nanad-alan kayet. Isnan inomchanancha isnan inpitchon Apo Dios, tinmoping si Abraham si altar sa na't innongnong nan kaew isnan kaosona. Ala na't ya taked isnan anakna sa na't inyoson isnan cheycha'y innongnongna ay kaew is kaaltar. Sa na't ala ya kaw-ed isnan khipan ay mamatey isnan anakna. Nay met achi ya ket nenfokhaw id chaya nan anghel Dios Apo ay mangwani ken siya, “Abraham, Abraham!”“Wen, naay ak sina,” insongfatna. Kinwanin nan anghel, “Ad-im sokhaten nan anakmo paymo angnen nan ngag sisa ken siya. Idwanin, ammok ay pawadwad-em si Apo Dios tay olay nan kedkecheng ay anakmo et eg-aymo inyad-i ken siya.” Osto'y nensakhong si Abraham ke na't inila nan laki ay karnilo ay naisakhod nan sakkhodna is kachapong. Inmey et inalana ya siya et chi nan pinoowana engkhana ay chinmapo ay mangichoo ken Apo Dios ya faken et san anakna. Osto ay siya chi, nginadnan et Abraham nan chey ay filig is, Si Dios Apo nan enpawad-ay. Engkhana idwani sisya'y cha kayet kanan nan takho en, “Isnan filig Dios Apo siya nan enpawad-ay.” Kasin nenkali id chaya nan anghel Dios Apo. Kinwanina, “Siya na nan kanan Dios Apo: Isapatak isnan ngachanko kannay ay at bindisyonak ay bindisyonan sik-a mo ke tay isnan nay ay inangnem ay eg-ay nangiyad-i isnan es-esang ay anakmo ken sak-en. Ikkalik ay agtak sik-a is angsaangsan ay wanen-edmo ay kag nan kaangsan nan tokwifi id chaya paymo nan ofod is kailit nan fayfay. At afaken nan wanen-edmo nan kafosocha. Ya am-in ay kailiili isnan olay entona, et komchaw cha ken sak-en is khomawisancha ay kag nan angnek ay menbindisyon isnan wanen-edmo, tay inangnem nan filinko.” Osto'y siya chi sinmakhong cha Abraham isnan kawad nan faana, et nafobweg cha am-in ay inmey id Beerseba ay nentey-ancha. Nan Wanen-ed NahorNawnawnin ya ket ay chinngen Abraham ay walo cha nan an-ak Milca ken asawana ay si Nahor ay akhina. Si Uz nan yon-a, misned nan lallalaki ay cha Buz, Kemuel ay aman Aram, Kesed, Hazo, Pildas, Jidlaf ya si Betuel. (Si Betuel nan aman Rebecca.) Siya chana nan walo ay lallalaki ay inyanak Milca ken Nahor ay akhin Abraham. Si akhes Reuma ay fafain Nahor et inyanakna cha Teba, Gaham, Taaz ya si Maaca. Nan Nateyan SaraNatakhotakho si Sara et nentawen siya is sinkhasot ya chowan poo ya pito. Natey id HebronNan osto ay kinwanin Efron et epat khasot ay pidaso ay siping ay silver. Nan falor nan esang ay pidaso et silcho isnan sinpoo ay akhew. isnan ili ay Canaan, et inachokhan cha Abraham. Awni pay ya ket naligwat ay en nanot-oya isnan cheycha'y Heteo ay omili ischi. Kinwanina, “Kakakyong, mangmangili ak yangkhay isna ay makitetee ken chakayo. Pangngaasiyo achi ta omilako kayo is akit ay lotayo ta way mangipay-ak ken asawak.” Kanan et nan cheycha'y Heteo, “Chengngem ona nan laychenmi ay kanan ken sik-a. Figfikhenmi ay sik-a et matangad ka ay pangolo isnan ilimi. Malaychan nan olay sino ken chakami ay mangichowa ken sik-a is kakaofan ay mangikaofam ken asawam. Aye, ippeymo siya isnan kakhawisan ay kakaofanmi!” Nentakcheg si Abraham ya nenyongyong isnan sakhangcha, ya kinwanina, “Mo ipalofosyo ay ikaobko isna si asawak et pangngaasiyo ta chengngenyo nan kanak. Kedchawenyo koma ken Efron ay anak Zohar, ta ilakona ken sak-en nan liyang id Macpela ay wad-ay is kailit nan lotana. Fayachak nan osto ay falorna ken siya isnan sakhangyo am-in, ta wad-ay akhes enkwak ay sak en-ikak-aofan.” Idwani, wad-ay kannay ischi si Efron ay makitotokcho isnan chey ib-ana ay Heteo isnan kaam-amongancha ay pantew nan ili. Ke na't kanan isnan sakhangcha am-in, “Siya na nan kanak ken sik-a, apo. Ichowak ay libli ken sik-a am-in nan chey ay oma mitapi nan liyang ay wad-ay ischi ta way mangikaofam ken asawam. Siya na nan kanak isnan kakawad nan naycha'y kakailiyak: Iseg-angko chi ken sik-a.” Nay met achi nenfalintomeng si Abraham isnan sakhang nan omili. Sa na't kanan ken Efron isnan mamanngelancha am-in, “Pangngaasim ta chengngem sak-en. Lakwak am-in nan lota. Chawatem koma nan fayadna ta sak et ikaob ischi si asawak.” Sa et kanan Efron, “Chengngem apo. Ay kem mang-ey fayachan nan lota ay epat khasot ay pidaso yangkhay nan falorna?Nan kadngelan nan ngachan ay Esau isnan kalin si Hebreo et, chotchotan. Ikaobmo et yangkhay sid-i si asawam.” Tinan-oyan Abraham nan epat khasot ay pidaso ay nabfalor ay siping ay infaag Efron isnan mamanngelancha am-in et siya chi nan tinimfang Abraham ay maiyafoloy isnan os-osalen nan cheycha'y en-ilaklako. Siya na nan inangnen Abraham ay nangala isnan lotan Efron id Macpela isnan apet falaan si akhew id Mamre. Maitapi ischi nan oma, nan liyang, ya nan am-in ay kaew ay wad-ay ischi. Et finigfig am-in nan Heteo ay wad-ay ischi ay kwan et Abraham nan chey ay lota. Adi kad inkaob et Abraham si asawana isnan chey liyang id Canaan. Et siya chi nenfalin et ay kwan Abraham ay en-ikak-aofana nan oma ya liyang ay sikhod ay kwan si Heteo. Nan Asaw-en IsaacChadlos nalakalakay et si Abraham ya binindisyonan am-in Dios Apo nan cha na inang-angnen. Idwani kinwanina isnan kaam-amaan ay faana, ay nenfiyang isnan am-in ay kwana, “Ippeymo nan limam isnan enfet-akan nan chwa'y opok ta ensapata ka. Ipasapatak sik-a ken Dios Apo, ay Dios isnan lota ya chaya ta ad-i ka omal-ala isnan fafai isna id Canaan is asaw-en nan anakko. Omey ka magtek isnan ili ay nalpowak, ta pomili ka isnan cheycha'y papangafongko is asaw-en Isaac ay anakko.” “Mo pay ad-i laychen nan fafai ay makisaa ken sak-en isna?” kinwanin nan faa. “Sak ngen ifoweg nan anakmo ay omey ischi?” “Ad-i! Ilaem ta ad-im ifob-oweg nan anakko ischi,” insongfat Abraham. “Tay nan Dios Apo, ay Dios id chaya et infalana sak-en isnan afong ama ya isnan ili ay nalpowanmi ay sinpapangafong, sa na't insapata ay ichowana ken sak-en ya isnan wanen-edko nan nay ay ili. At mamangpango nan anghelna ischi ta makaala ka is asawan nan anakko. Mo en-ad-i nan fafai ay makiali ken sik-a, at mawayaan ka isnan nay ay sapata. Nay met achi, olay ngag nan om-omat, ad-im iyey nan anakko ischi.” Et siya chi ay inpey san faa nan limana isnan enfet-akan nan chwa'y opon Abraham ay apona, ya insapatana ay angnena nan naifilin ken siya. Sa et insakhanan nan chey ay faa nan sinpoo ay kamelio ya nan angsan ay ilan si kakhawisan ay ilayad Abraham ay apona, et nenligwat ay omey isnan ili ay nentetey-an Nahor id Mesopotamia. Osto ay inomchan cha ischi, inpafalintomengna nan cheycha'y kamelio is kawad-an nan fofon isnan ilit nan ili. Nisakhilip et nan akhew ya timpon si manakchowan nan fabfafai. Sa et nenlowalo, “Dios Apo, ay Dios nan apok ay si Abraham, omagtan ka is somyaan nan inalik idwani, ya ipailam nan kinagkhawismo isnan apok ay si Abraham. Chey, naay ak et isnan fofon ay manaksakchowan si mamamagkit isnan nay ay ili. Idwani, fomachang ka ta mo sak kanan isnan esang ken chaicha, ‘Pangngaasim ta eppasem nan fangam ta ominom ak,’ ya sa na't kanan, ‘Wen, ominom ka, ta sak et akhes somakcho si inomen nan kameliom,’ et siya chi nan mangammowak ay siya nan pinilim ay en-asawan nan faam ay si Isaac. Ya siya akhes nan mangammowak ay inpailam nan kinagkhawismo ken Abraham ay apok.” Sisya'y cha kayet enlowalo, ya ket inomchan si Rebecca ay manasakfat isnan fangana. Siya nan anak Betuel ay anak cha Milca ken Nahor ay akhin Abraham. Nan nay ay magmagkit et chadlos ay khawis nan ilana ay fafai ya sisya'y egay kakapkappos. Pinmanad is kafofon ay namno isnan fangana sa et kasin linmamag. Alan et san faa ya kamakam ay nanab-at ken siya sa na't kanan, “Ay ad-i ngen mabfalin ta ominom ak isnan sana ay sinakchom?” “Mabfalin apo,” kinwanin Rebecca. Chag-as na't ya epas isnan fangana ay nangipainom ken siya. Kakwasan nan inminoman san faa kinwanin et nan magmagkit, “Painomek akhes nan kameliom engkhana'y makainoman cha.” Ala na't ya koyag isnan chanom is kaomin-inoman si enkik-iwi sa na't kasin pinay-an. Siya chi nan inangnena engkhana'y inpainomna am-in nan cheycha'y kameliona. Khinmigkhinek san faa ay mamob-oya ken Rebecca ta ilaena mo tet-ewa'y agtan Dios Apo is somyaan nan naibfaalana. Osto ay inpainom Rebecca nan cheycha'y kamelio, ya ket inpafalan san faa nan nangina ay singsing ay fallitok, sa na't inpey is kaeleng nan magmagkit. Inpeyna akhes nan chwa ay chadchake ay fallitok ay khaching isnan chwa'y limana. Sa na't kanan, “Ibfakham man mo sino nan amam? Ay wad-ay ngen mabfalin ay omyananmi is afongyo?” “Si Betuel nan amak ay anak nan cha ikit ay Milca ken Nahor,” kinwanin nan fafai. “Angsan nan chakhami ya nan tapina ay kanen si kamelio is afongmi ya wad-ay akhes nan omyananyo.” Nenyongyong et san faa ay nenchayaw ken Dios Apo. Kinwanina, “Machad-ayaw nan Dios Apo ay Dios Abraham ay apok, tay ipailana'y ipaila nan kinagkhawis ya kinamatalekna isnan apok. Inmipango isnan afong nan aag-in nan apok.” Nentatagtag et san magmagkit ay sinmaa is kawad cha inana, et inokhodna am-in nan inmat. (29-30) Wad-ay ischi nan lalaki ay akhin Rebecca ay enngachan si Laban. Osto ay inilana nan singsing is kaeleng Rebecca, ya nan khaching is kalimana, ya sa na't chinnge nan infaagna ay kinwanin nan faa ken siya, ala na't ya tagtag is kafofon ay kawad-an san faan Abraham. Osto ay inomchan ischi, ya ket ay inilana san faa ay tinmatakcheg isnan sag-en nan kamelio is kafofon. (-) Sa na't kanan, “Apo ay binindisyonan Dios Apo, ali ka ta somaa ta. Ay ke ka aped entetee isna? Wad-ay nan naisakhana ay omyananyo is afongmi, ya wad-ay akhes nan entey-an nan kameliom.” Sa et insaan Laban siya, sa na't eppasen nan awit nan cheycha'y kamelio ya inagtana is chakhami ya nan tapina'y kanen si kamelio. Inagtana akhes nan faan Abraham ya nan cheycha'y iib-ana is chanom ay iyowascha isnan sikicha. Isnan nakhaowan nan kanencha, kinwanin san faa, “Ibfakhak ona nan khakhalak esa ak pay mangan.”“Ibfakham et achi,” kinwanin Laban. “Sak-en nan faan Abraham,” kinwanina. “Chachama nan namindisyonan Dios Apo isnan apok. Inpafaknangna. Inagtana siya is angsan ay karnilo, karching, faka, siping, fallitok, lallalaki ya fabfafai ay faa, kamelio ya dangki. Nalakay et si Sara ay asawan nan apok isnan nangikimenana isnan anakcha ay lalaki. Et siya nan naigwaan nan am-in ay kwan nan apok. Inpasapatan nan apok sak-en ta angnek nan infilina ay nangwanin, ‘Ad-i ka omal-ala is fafai isna id Canaan is asaw-en nan anakko. Omey ka magtek isnan cheycha'y papangafong ama ta ischi nan omal-am.’ Sak et pinoot isnan apok mo ngag nan angnek mo en-ad-i nan fafai ay makisaa, ya kinwanina, ‘Si Dios Apo ay omichad-alan et sa na ifaa nan anghelna ay mangifoweg ken sik-a ta somya nan omayam. Ya at makaala ka is asawan nan anakko isnan cheycha'y papangafong ama. Et sa ka yangkhay mawayaan isnan insapatam mo ad-iyencha sik-a isnan omayam isnan papangafongko. Ya et maid maipabfasolam.’ “Issan inomchanak is kafofon id kawni, nenseg-ang ak ken Apo Dios ta mo ke fomachang. Kinwanik, ‘Dios Apo ay Dios nan apok ay si Abraham, mo sa ya omagtan ka is somyaan nan khakhalak ay nenfaatan idwani. Chey, naay ak isnan nay fofon. Mo sak kanan isnan magmagkit ay omali ay manakcho en, “Pangngaasim ta omagtan ka is akit si inomek isnan sana'y sinakchom,” ya sa na't kanan, “Wen, ominom ka, ta sak et somakcho akhes si inomen nan kameliom,” et asop ya siya chi nan mangammowak ay siya nan pinilim ay en-asawan nan anak nan apok.’ Sisya'y cha ak enlowalo isnan semekko, ya ket inomchan si Rebecca ay manasakfat isnan fanga ay isakchowana. Pinmanad is kafofon, nanakcho ya linmamag, ya sak et kinomchaw is inomek. Chag-as na't ya epas isnan fangana sa na't kanan, ‘Mabfalin apo. Ominom ka ya sak et akhes painomen nan sanacha'y kameliom.’ Siya chi et inminom ak sa na't akhes inpainom nan cheycha'y kameliok. Sinalodsodko mo sino nan amana et kinwaninan si Betuel ay anak cha Nahor ken Milca. Sak et inpey nan singsing is kaelengna, ya nan chwa'y khaching isnan chwa'y limana. Sak et nenyongyong ay nenchayaw ken Dios Apo, ay Dios Abraham ay nenfaa ken sak-en. Chinayawko siya ay nangipango ken sak-en isnan afong nan aag-in nan apok ay nangchanak isnan magmagkit ay asaw-en nan anak nan apok. Idwani, laychek akhes ay chengngen ken chakayo, mo ipailayo nan kinagkhawis ya kinamatalekyo isnan apok paymo ad-i. Ibfakhayo ta ammok nan angnek.” Sinmongfat cha Laban ken Betuel ay nangwanin, “Idwani, tay si Dios Apo nan nangitcho isnan nay ay maangnen, maid kasin mi kanan. Naay si Rebecca. Ayakham et ta itakinmo ta siya's en-asawan nan anak nan apom ta maangnen nan initchon Dios Apo.” Isnan nanngelan nan faan Abraham isna, nenfalintomeng ay nenyongyong ay nenchayaw ken Dios Apo. Sa na't inpafala nan lopot, ya akon ay nakhaeb isnan fallitok ya nabfalor ay siping et inchowana ken Rebecca. Sa na't inchowa akhes nan nenkangina ay ilayadna isnan etad Rebecca ay lalaki ya nan inana. Nangan ya inminom nan faan Abraham ya nan cheycha'y fowegna sa cha't inomyan ischi. Osto ay fomangon isnan wiit, ke na't kedchawen ay mangwanin, “Somaa kami't achi ay omey isnan apok.” Ngem ya ket ay inpakod nan sin-ina chaicha ay mangwanin, “Entee kayo kayet isna is esa'y chomingkho paymo sinpoo ay akhew, esa kayo't chadlo omey.” Ngem kinwanin nan faa, “Ad-i kayo koma omipakod tay nay inmagtan si Dios Apo is somyaan nan inmaliyak isna. Siya mo tomoli kami et isnan apok.” “Tot-oyyen tako't yangkhay nan magmagkit mo ngag nan kanana,” insongfatcha. Siya chi et inayakhan cha siya, sa cha't kanan, “Ay laychem ay maitakin kannay ken tona?”“Wen, maitakin ak,” kinwanina. Adi kad inpalofoscha't si Rebecca ya nan in-ina ay faa ay sikhod ay nangab-afa ken siya ta maitakin cha isnan chey faan Abraham ya nan takhona. Sa et binindisyonan cha Laban si Rebecca ay nangwanin,“Asop ya sik-a ay kafabfaiyak et makhanakhanak kata enfalin ka ay inan si kalifolifo.Asop ya nan wanen-edmo et afakenchaya kowaencha nan ilin nan kafosocha!” Sa et nenligwat cha Rebecca ya nan fabfafai ay faana, sa cha't nenlokhan isnan kamelio ay omon-onod isnan faan Abraham ay somaa. Idwani si akhes Isaac et nen-aton ya en nentee isnan malalango ay ponchag isnan apet nan Canaan isnan fofon ay makwanin, “Fofon si Enfibfiyag ay Omiila.” Isnan nakhosfetana et finmala is kaponchag ay en nanad-alan, ke na't inila nan cheycha'y kamelio ay omal-ali. Osto ay nenmonaang si Rebecca inilana't si Isaac ya nen-epas is kakamelio. Sa na't salodsochen isnan faan Abraham ay mangwanin, “Sino man nan nay omal-ali ay manab-at ken chatako?”“Siya chi nan apok,” kinwanina. Osto'y siya chi ya ket alan et Rebecca ya ap-ap isnan kamesna isnan apongotna. Idwani inokhod nan faa ken Isaac nan am-in ay inangnena. Siya chi et inyey Isaac si Rebecca isnan sikhod ay torcha ay afong ay nentey-an inana, et inasawana. Chadlos nan layad Isaac ken Rebecca et naliwliwa olay mo natey si inana. Nan Tap-ina ay Wanen-ed Abraham(1 Cronicas 1:32-33)Inmasawa kasin si Abraham is enngachan si Ketura. Et inyanakna cha Zimran, Jocsan, Medan, Midian, Isbak ya si Sua. Si Jocsan nan aman cha Seba ken Dedan. Si Dedan nan nalpowan nan cheycha'y makwanin Assurim, Letusim ya nan cheycha'y Leummim. Nan lallalaki ay an-ak Midian et cha Efa, Efer, Hanoc, Abida ya si Eldaa. Nalpo am-in chana ken Ketura. Am-in ay kwan Abraham, inpatawidna ken Isaac. Ngem issan sisya'y matatakhowana, wad-ay akhes nan cha na inlayad isnan cheycha'y tap-ina ay an-akna ay lallalaki isnan kasina inasawa. Sa na't inpaeey chaicha is apet falaan si akhew ay en cha entey-an ta maiyadchawi cha ken Isaac. Nan Nateyan Abraham(7-8) Natakhotakho si Abraham engkhana'y nentawen is sinkhasot ya piton poo ya lima, sa et natey. Khawis nan eteyna tay nalakalakay. (-) Inkaob cha Isaac ken Ismael ay an-akna siya isnan liyang id Macpela isnan oma ay apet falaan si akhew id Mamre, ay sikhod ay kwan Efron ay anak Zohar ay Heteo. Siya chi san oma ay linakwan Abraham ken siya. Ischi nan naikaofan cha Abraham ay sin-asawa. Natey et si Abraham, ya si Isaac nentee isnan sag-en nan makwanin, “Fofon si Enfibfiyag ay Omiila.” Et binindisyonan Apo Dios siya. Nan Wanen-ed Ismael(1 Cronicas 1:28-31)Idwani, siya chana nan wanen-ed Ismael ay anak Abraham ken Agar ay iyEgipto ay faan asawana'y Sara. Siya chana nan lallalaki ay an-ak Ismael: Si Nebayot nan yon-a, misned si Kedar, sa et cha Adbeel, Mibsam, Misma, Duma, Masa, Hadad, Tema, Jetur, Nafis, ya si Kedema ay alilis. Siya chana nan nalpowan nan sinpoo ya chwa ay pangapo, et nan kannay ngachancha nan naingachan isnan ili ay wad-ayancha ya nan enkakampowancha. Natakhotakho si Ismael engkhana'y nentawen is sinkhasot ya tolon poo ya pito, sa et natey. Inmili nan cheycha'y wanen-ed Ismael isnan lota ay nenfet-akan nan Havila ya nan Sur, is apet falaan si akhew id Egipto, isnan chalan ay enpaAsiria. Sinmiyan cha isnan inmiliyan nan tap-in nan wanen-ed Abraham. Nan Naiyanakan cha Esau ken JacobNaay nan kaokhochan Isaac ay anak Abraham. Entawen si Isaac is epat poo isnan nangasaw-ana ken Rebecca ay akhin Laban ya anak Betuel (ay Arameo ay iMesopotamia). Tay ad-i omanak si Rebecca, nenseg-aseg-ang si Isaac ken Dios Apo maipoon ken siya. Sineg-angan Dios Apo si Isaac et naliton si Rebecca. Apik nan inlitona, ya isnan naililitonancha kag cha cha en-onong is kapotona. Sa et kanan Rebecca, “En man chadlos maangnen na ken sak-en ay?” Sa et en nensalodsod ken Dios Apo. Kinwanin et Dios Apo ken siya,“Enchwa ay ili nan ilillitonmo.Et sam ikimen nan chwa ay takhoay at enkhinnola nan wanen-edcha.At mafikfikas nan wanen-ed nan annochi.Siya, nan yon-a et iyapowan nan annochina.” Awni ya inomchan nan enkimenan Rebecca, ya ke na't inyanak nan apik ay lallalaki. Enkilat nan yon-a ya nachotchotan nan am-in ay awakna. Isonga nangadnan si Esau.Nan kadngelan nan ngachan ay Jacob isnan kalin si Hebreo et, pagpakhachan. Sa et fomala nan annochi ay mangeegnan isnan pagpakhachan nan yon-a, et nay nangadnan si Jacob.Nan kadngelan nan ngachan ay Edom isnan kalin si Hebreo et, enkilat. Entawen si Isaac is enem poo issan naiyanakan nan naycha'y apik. Nan Nangilakwan Esau isnan Kalentekhana ay Yon-aNaengngan et nan sin-akhi. Nenfalin ay omaanop si Esau ya is kaponchag nan kad-in nentey-ana. Nay met achi si Jacob et nan kakhigkhinek ay fiyag nan laychena, ya is kakampocha nan kad-in enchonowana. Laylaychen Isaac si Esau tay khankhanasena ay manifo isnan an-anopana. Ngem si Rebecca et si Jacob nan laylaychena. Isnan namingsan, cha entanek si Jacob isnan kotilas. Ket ay sinmaa si Esau ay naowaowat ay namoknag. Kinwanina et ken Jacob, “Chadlos ak naowaowat. Omagtan ka man isnan sana'y enkilat ay cham lay-aken.” (Siya na nan khotokna is nangadnan si Esau is Edom.Mabfalin akhes ay siya na nan laychena ay kanan: “Am-in ay kailiili isnan olay entona, et komchaw ken sak-en is khomawisancha ay kag nan angnek ay mamindisyon ken sik-a ya nan wanen-edmo.”) Ket ay kanan Jacob, “Agtak sik-a mo kem et isokat nan kalentekham ay yon-a ay anak.” “Siya man et tay ke ak chadlos matmatey isnan owatko. Ngag kay nan silfin nan kalentekhak ay enyon-a?” kinwanin Esau. Sa et kanan Jacob, “Isapatam achi ona ay ichowam ken sak-en nan kalentekham.”Siya chi't ya nensapata si Esau, et inchowana nan kalentekhana ay kinayon-a ken Jacob. Inagtan et Jacob isnan tinapay ya nan linay-akna. Nangan ya inminom si Esau, sa et komaan. Eg-ayna finalor nan pateg nan kalentekhana ay yon-a ay anak. Nan Inmiliyan Isaac id GerarIdwani wad-ay nan fitil ay inomchan id Canaan ya teken mo nan inomchan ay fitil issan matatakhowan Abraham. Adi kad inmey si Isaac id Gerar ken Abimelec ay alin nan Filisteo. Siya sa tay apchas nenpaila si Dios Apo ken siya ay nangwanin, “Ad-i ka omey id Egipto, mod-i ket itot-oloymo ay entee isna'd Canaan isnan olay entona ay ifaagko ken sik-a. Wen, entee ka isna, et wad-ay ak ay manatakcho ken sik-a ya bindisyonak sik-a. Et ichowak am-in chana ay ili ken sik-a ya isnan cheycha'y wanen-edmo. Angnek ay angnen nan insapatak ken amam ay Abraham. Pagkhanagkhanakek nan wanen-edmo ta kag cha isnan kaangsan nan tokwifi id chaya, ya at ichowak ken chaicha am-in nan nay ay lota. Ya am-in ay takho isnan lofong et mabindisyonan cha maichalan ken sik-a.Nan ayen nan Seba isnan kalin si Hebreo et, sapata, isonga nan ngachan nan fofon et, fofon si sapata. Bindisyonak sik-a tay pinatin Abraham nan kinwanik ya inangnena am-in nan lenteg ya filinko.” Adi kad nentee si Isaac id Gerar. Idwani isnan nensalodsochan nan lallalaki ischi mipoon ken asawana, aped na kinwanin akhina si Rebecca, tay omegyat. Kanana en mo ibfakhana ay asawana siya, et mabfalin ay at pateyencha siya ta alaencha si Rebecca, tay khag-awis nan ilana ay fafai. Isnan inmannongancha ischi ya ket osto ay cha entamtam-aw si Abimelec, inilana ay ya ke pet en-asilayad cha Isaac ken Rebecca. Sa na't inpaayag si Isaac ay nangwanin, “Asawam pet siya ya! Em man kinwanin sin-akhi kayo ay?”Ke na't insongfat ay nangwanin, “Kanak man en ta ket lang ya mapatey ak mo ifaagko ay asawak siya.” “Ngag kan na is inangnem ken chakami?” kinwanin Abimelec. “To! at achi koma malanoy nan aped mangiseypan nan esa'y takhok ken asawam mo san ya! Ya et sik-a nan khotok nan enfasolanmi!” Siya chi ya ket finagfag-an Abimelec am-in nan takhona: “Olay sino issa nan mangis-isik ken chaton-a ay sin-asawa et maipapatey.” Isnan kawad cha Isaac isnan chey ay ili, cha cha nensama, ya isnan chey ay tawen ad-acha nan inanina tay maminkhasot nan kaad-achana isnan chey inis-ekcha, tay binindisyonan Dios Apo. Nentot-oloy nan sinomyaan nan fiyagna ya finmaknafaknang. Tay angsaangsan nan karnilo, faka ya faana, inmapal et nan cheycha'y Filisteo ken siya. Et khinab-onancha nan am-in ay fofon ay sikhod ay kinaofan nan cheycha'y faan amana ay Abraham issan natatakhowana. Ya ket kinwanin Abimelec ken Isaac, “Komaan ka et isnan ilimi, tay nay nenfalin kayo ay mafikfikas mo chakami.” Siya chi ya ket nen-aton cha Isaac isnan kadchalolog id Gerar, et ischi nan nentey-ancha. sKasin inpakaobna nan cheycha'y fofon ay nakaofan issan sisya'y matatakhowan Abraham, ngem issan nateyana awni ya ket khinab-onan kasin nan cheycha'y Filisteo. Et khechangna'y inpangachan Isaac nan inpangachan amana isnan cheycha'y fofon. Kinmaob kasin nan cheycha'y faan Isaac is fofon isnan chalolog ay kawadcha, et wad-ay nan inchanancha ay chanom. Ngem awni ya ket ay nakisoma nan cheycha'y enpaspastor ay iGerar isnan cheycha'y papaspastolen Isaac. Kinwanicha, “Nan nay ay chanom et chanommi na!” Tay siya chi, nginadnan et Isaac nan chey ay fofon is Soma. Kasin kinmaob nan cheycha'y takhon Isaac is teken ay fofon, nay met achi finmala kasin nan soma. Siya akhes chi nan nenngadnan Isaac ischi is Khola. Khinmeg-ed kasin cha Isaac ya kinmaob kasin is teken ay fofon. Maid chadlo finmala is sosma isnan nangaofancha ischi, nay et inpangachan Isaac chi is Wayawaya. Kinwanina, “Nay et inagtan Dios Apo chatako is nawaya ay entey-an chadlo isnan nay ay lota. At enkhagkhawis tako isna.” Awni ya ket nen-aton cha Isaac et inmey cha id Beerseba. Isnan chey kannay ay lafi nenpaila si Dios Apo ken siya ay nangwanin, “Sak-en nan Dios amam ay Abraham. Ad-i ka omegyat, tay wad-ay ak ken sik-a. At bindisyonak sik-a ya at pagkhanagkhanakek nan wanen-edmo khapo isnan inkalik ken Abraham ay faak.” Tinmoping si Isaac ischi si altar et nenchayaw ken Dios Apo. Khinmaeb is nenkampowancha, sa et kinmaob nan faana is fofon ischi. Nan Pechen cha Isaac ken AbimelecAwni ya ket inmey si Abimelec ay nalpo id Gerar ay mangila ken Isaac. Kadwana si Ahuzzat ay manogtokhon ken siya ya si Ficol ay apon nan sorchachona. Kinwanin et Isaac, “En kayo man inmali ay? Ya ngag man mo lomilikhet kayo ya inmipakaan kayo isnan iliyo?” Sa cha't kanan, “Idwanin ammomi ay wad-ay si Dios Apo ken sik-a, ya kananmi ay khawis koma mo matotya tako ta khab-en tako nan pechen. Laychenmi ay ikkalim ta sa ka ad-i omis-isik ay kag akhes isnan inangnenmi ay egay nangis-isik ken sik-a. Khinagkhawismi sik-a ya inpaligwatmi sik-a ay enkhagkhawis. Idwanin, chadlos maiila ay binindisyonan Dios Apo sik-a.” Sa et inpiyastaan Isaac chaicha, et nangan ya inminom cha. Isnan kawiitana waschin et nangisapata isnan inkalina. Kakwasana, inpaligwat Isaac chaicha et nasisyan cha ya wad-ay et ornoscha. Isnan chey ay akhew, inomchan nan faan Isaac ay nangifaag mipoon isnan kinaofancha ay fofon. Kinwanicha, “Wad-ay nan inchananmi ay chanom.” Idwani nginadnan Isaac nan chey fofon is Seba. Siya na nan inangnen nan ili ay BeersebaNan fayascha issan chey et nakhaeb isnan ofas. ay nangadnan. Nan Mangmangili ay Asawan EsauIsnan nentawenan Esau is epat poo inasawana nan chwa'y mamagkit ay Heteo: si Judit ay anak Beeri ya si Basemat ay anak Elon. Chaicha nan maikhapowan nan ensikhafan nan semek cha Isaac ken Rebecca ay katokhangancha. Nan Mamindisyonan Isaac ken JacobNalakalakay et si Isaac ya ad-i makaila. Idwani inpaayagna si Esau ay yon-a isnan an-akna sa na't kanan, “Anak.”“Naay ak, ama,” insongfat Esau. Kinwanin Isaac, “Ilaem, nalakay ak et ya ad-i kaammowan nan mateyak. Alaem nan pantolaymo ta en ka manganop. Sam et otowen isnan mam-is ay oto ay laylaychek, sam et khaowen ta kanek. Et mo nakakkanan ak sak et bindisyonan sik-a isnan sisya'y matatakhowak.” Idwani wad-ay pet si Rebecca ay mamannge isnan cha kanan Isaac ken Esau. Ya isnan en nanganopan Esau, kinwanin Rebecca ken Jacob, “Chinngek nan kinwanin amam isnan yon-am. Kinwanina, ‘En ka manganop si otowem is mam-is ay sibfak. Et mo makakanan ak sak et bindisyonan sik-a isnan sakhang Dios Apo isnan sisya'y matatakhowak.’ Idwanin, anakko, chengngem nan kanak ya angnem nan ifaagko. En ka isnan kawad nan cheycha'y karching ta piliyem nan chwa'y alaalarmes ay innanak ta otowek isnan mam-is ay oto ay laylaychen amam, sam et iyey ta sibfana ta sa na't bindisyonan sik-a isnan sisya'y matatakhowana.” Nay met achi kinwanin Jacob ken inana, “Ya ke nanginchochotchot si Esau ya! Ngem maid chotchot nan kopkopko. Mo komappos si ama ya maammowana ay chak pet fab-aliyan siya, at faken et nan mabindisyonak is pad-anek, mod-i ket nan madchosaak.” Sa et kanan inana, “Ngag ngotom ta sak-en nan somakhongan nan chosa, anakko. Angnem et yangkhay nan ifaagko. En ka't alaen nan cheycha'y innanak si karching.” Et en inalan Jacob nan cheycha'y karching, sa na't inyey ken inana ay nangoto isnan mam-is ay oto ay laylaychen Isaac. Sa et alaen Rebecca nan cheycha'y kakhawisan ay fachon Esau ay yon-a ay iniigtona ya inpafachona ken Jacob ay annochi. Sa na't inpey nan kochil san karching isnan liman Jacob ya is kafakhangna ay maid chotchot. Sa na't inchowa ken Jacob nan khinaona ay mam-is ay ischa ya nan tinapay ay inotona. Sa et alan Jacob ya eey ken amana. Sa na't kanan, “Ama.”“Ay?” insongfat Isaac. “Sino ka anakko?” “Sak-en si Esau. Nan yon-a isnan an-akmo,” insongfat Jacob. “Inangnek nan infilinmo. Fomangon ka et man, tay naay nan inotok ay inanopak. Mangan ka ta sa ka't bomindisyon.” “Ya ke sin-ak-itan yangkhay nan en ka nanganopan ya ke ka't sa na'y sinmaa kannay anakko?” kinwanin Isaac.“Finmachang si Dios Apo ay Diosmo,” insongfat Jacob. “Somag-en ka ed ta kapokapek sik-a. Sik-a ngen tet-ewa si Esau?” kinwanin Isaac. Sinmag-en tet-ewa si Jacob ken amana, et kinapokap Isaac nan anakna ay nangwanin, “Kag kalin Jacob nan kalim, ngem ya ke liman pet Esau nan limam.” Eg-ayna finigfig ay si Jacob chi tay nanginchochotchot nan limana ay kag ken Esau. Isnan nganngani bindisyonana si Jacob, kasina't sinalodsod ay nangwanin, “Ay tet-ewa ngen ay si Esau ka?”“Wen, sak-en,” insongfat Jacob. Kinwanin et Isaac, “Yaim et nan inotom ay inanopam, ta mangan ak sak et bindisyonan sik-a.” Sa et inyey Jacob et nangan, ya inchoona akhes nan fayas ya inminom. Kinwanin amana, “Somag-en ka anakko ta fomisito ka.” Isnan sinmag-enan Jacob ay namisito ken amana, sinongsong et Isaac nan akhob nan fachona ke na't ay bindisyonan ay nangwanin,“Nan khag-awis ay sayongosong nan anakkoet kag isnan sayongosong nan ponchagay binindisyonan Dios Apo. Asop ya kad-in ebfen Apo Dios nan lotam isnan ormoay malpo id chaya ya igwana ken sik-a nan malweb ay lota!Asop ya pafegkhasena nan isamamya ta lomifas nan fayasmo.Nan kadngelan nan ngachan Jacob isnan kalin si Hebreo et, fab-ali. Asop ya ichowana nan takho isnan kailiiliay ensilfi ken sik-a.Asop ya enfalintomeng cha am-in ay mangipailaay naiyornos cha ken sik-a.Iyapowam nan iib-am.Asop ya nan wanen-ed inam et enfalintomeng chaay mangipaila ay patpatiyencha sik-a.Machosa koma nan cheycha'y mangamsiw ken sik-a,ya mabindisyonan nan cheycha'y mamindisyon ken sik-a!” Nan Komchawan Esau is Bindisyon ken AmanaKinmaan et si Jacob isnan kakwasan nan namindisyonan Isaac ken siya. Ket ay osto ay kakak-aan si Jacob ya sa na et si Esau ay kasas-aa ay nanganop. Sa et akhes inmoto is mam-is ay oto sa na't ala ya eey ken amana ay nangwanin, “Fomangon ka et man, tay naay nan inotok ay inanopak. Mangan ka ta sa ka't bomindisyon.” “Sino ka mampet?” sinalodsod Isaac.“Si Esau ak. Nan yon-a isnan an-akmo,” kinwanin Esau. Ya ket ay chadlos enpap-ayegpeg si Isaac ay nangwanin, “Sino mampet nan nangiyali isnan inanopana ay apchas ko sinibfan, awni ya ke ka't wad-ay? Apchas ko et achi inchawchaw ken siya nan bindisyon, ya nay maangnen ay maangnen ken siya.” Isnan nanngelan Esau isna, ke na't inpapangekhe ay nen-akha ya chadlos nenngegngeg ay nangwanin, “Bomindisyon ka achi akhes ama!” “Inmali nan annochim ay sinmailo, et apchas na inala nan ento mo ichowak ken sik-a ay bindisyon,” kinwanin Isaac. “Maikadwa et na is lomokwalokwana. Amfoyakas pet si JacobNan osto ay naisolat isnan Hebreo isna et, “at kaanem nan sallongna isnan fakhangmo.” nan ngachana. Inalana nan kalentekhak ay enyon-a. Ya chey, inalana kayet nan kabindisyonak. Maid ngen paat nakhayad is ichawchawmo ay bindisyon ken sak-en, ama?” Sinmongfat si Isaac ay mangwanin, “Apchas ko't pay inpey siya ay mangiyapo ken sik-a, ya nenfalinek ay faana nan am-in ay iib-ana. Inchowak et ken siya nan lomwefan nan molana ya nan lomifasan nan fayasna. Maid et achi mabfalin ay ichawchawko ken sik-a, anakko!” Intoloy Esau ay nenseg-aseg-ang ken amana ay nangwanin, “Ay ke es-esang ngen yangkhay nan mabfalin ay ichawchawmo ay bindisyon? Bindisyonam akhes sak-en achi ama!” kinwanina ay nangipapangekhe ay en-akha. Kinwanin et Isaac ken siya,“Chey, ilam. At adchawi nan entey-am isnan malweb ay lota.Ya at maid ormo ay malpo'd chaya is mangfe isnan lotam. At nan fadyok nan ikatakhomya at enfaan nan annochim sik-a.Nay met achi mo iyangam ay mangonong ken siya,et mabfalin ay maikasiw ka isnan kamabfalina.”Mabfalin akhes ay siya na nan laychena ay kanan: “Am-in ay kailiili isnan olay entona, et komchaw cha ken sak-en is khomawisancha ay kag nan angnek ay menbindisyon ken sik-a ya nan wanen-edmo.” Liligten et Esau nan annochina tay isnan bindisyon ay inchowan amacha ken Jacob. Kinwanin Esau, “Ad-i fali tay nganngani et ay matey si ama. Et sak pateyen si Jacob.” Nay met achi naifaag ken Rebecca nan semsemken Esau, ya inpaayagna si Jacob ay mangwanin, “Anak. Chey, liwliw-en Esau nan semekna ay mangwanin pateyena sik-a. Idwani mampay anakko, angnem nan ifaagko. Enligwat ka ta lomayaw ka kannay ay omey id Haran is ken Laban ay etadko. Kanatee ka ken siya engkhana ay mafaew nan songet nan yon-am. At awni't khechangna'y malichongana nan inangnem ken siya. Et sak komwani is en mangayag ken sik-a. Ad-ik laychen ay mamaid kayo ay chwa ay an-akko isnan esa'y akhew.” Nan Nangipaligwatan Isaac ken Jacob ay Omey ken LabanSa et kinwanin Rebecca ken Isaac, “Ke ak chadlo maoma isnan mangmangili ay asaswan Esau. Mo mangasawa akhes si Jacob isnan esang isnan naycha'y fabfafai ay Heteo, ngag et nan fongaek ay matatakho?” Sa et inayakhan Isaac si Jacob sa na't binindisyonan ya infilina ken siya ay mangwanin, “Ad-im as-asaw-en nan iCanaan. Enligwat ka et ta omey ka id Mesopotamia ken ikitmo ay Betuel ta siya's mangasaw-am isnan esa isnan cheycha'y an-ak alitaom ay Laban. Asop ya si Apo Dios ay Makabfalin Am-in et bindisyonana sik-a ya pagkhanagkhanakena sik-a ta enfalin ka ay aman nan katakhotakho isnan angsan ay ili! Asop ya bindisyonana sik-a ya nan wanen-edmo ay kag isnan namindisyonana ken Abraham, ta sam enkwa nan nay ay lota ay nentetey-am ya inchowan Apo Dios ken Abraham!” Siya chi et inpaligwat Isaac si Jacob ay omey id Mesopotamia ken Laban ay anak Betuel ay Arameo ya akhin Rebecca ay inan cha Jacob ken Esau. Nan Kasin Inmasaw-an EsauIdwani ket ay inammowan Esau nan namindisyonan Isaac ken Jacob ya nan nangipaligwatana ken siya ay omey id Mesopotamia ay en omanap sid-i is asawaena. Inammowana akhes ay issan namindisyonana ken Jacob, et infilina akhes kannay ta ad-i mangas-asawa isnan iCanaan. Inammowana ay pinatin Jacob cha amana ken inana ya inmey id Mesopotamia. Naawatan Esau ay ad-i pet laychen Isaac nan fabfafain si iCanaan, et nay inmey ken Ismael ay anak Abraham, ya inmasawa is esang kayet ay si Mahalat, ay akhin Nebayot ay anak Ismael. Nan It-itaw Jacob id BetelTinaynan Jacob id Beerseba ya nenligwat ay omey id Haran. Ya isnan nalonokhan nan akhew ket ay inomyan isnan inomchanana. Inmala is fato ischi ay nenponganana ya naseyep. Nen-it-itaw si Jacob et inilana nan agchan ay enpatikid id chaya, ya ket wad-ay nan angheles ay cha manikid ya cha pomanad ischi. Ya wad-ay akhes si Dios Apo ay manatakcho ken siya. Kinwanina, “Sak-en nan Apo ay Dios Abraham ya si Isaac. Nan nay ay lota ay maseseypam et ichowak ken sik-a ya isnan wanen-edmo. At kag chapog isnan lota nan kaangsan nan cheycha'y wanen-edmo ya maiwalas cha isnan olay entona issa, ya at bindisyonak nan am-in ay ili maichalan ken sik-a ya nan wanen-edmo.Nan ayen nan ngachan ay Betel isnan kalin si Hebreo et, afong Apo Dios. Sesemkem ay at wad-ay ak ken sik-a ya isas-alakak sik-a isnan am-in ay omayam. At isakhongko sik-a isnan nay ay lota. Ad-ik og-ogkhayen sik-a mod-i ket tatakchowek sik-a ay mangangnen isnan am-in ay inkalik ken sik-a.” Ket ay nenlikna si Jacob sa na't kanan, “To! Wad-ay pet nan Dios Apo isna! Ke pet wad-ay siya isna ya ad-ik am-ammo!” Inmegyat sa na't kanan, “Ya ke pet kakaegyat na's lota ay! Maid kasin teken ay nen-afong sina mod-i ket si Apo Dios ya siya na nan segpan ay omey id chaya!” Sa et isnan nawiitana finmangon si Jacob. Inalana san fato ay pinonganana sa na't tinood ay panemsemkana. Sa na't finokfokan isnan lana ta ichoona ken Apo Dios. Et nginadnana nan chey ay lota is Betel.Mabfalin akhes ay nan laychena ay kanan et tekteken nan ilan nan matana. (Luz nan sikhod ay ngachan nan ili ay sag-en san inomyanana.) Sa et insapatan Jacob ken Apo Dios ay nangwanin, “Mo wawawawad-ay ka ken sak-en ay omisas-alak isnan nay ay chak enfaatan, ya sa ka't pomakan ya fomacho, ya pasakhongem sak-en ay enkhagkhawis isnan afong ama, et sik-a Dios Apo nan enDiosko. Nan nay fato ay tinoodko ay panemsemkan et siya nan enchad-ayawan ay afongmo, ya at ichowak ken sik-a nan pagkapoon nan am-in ay cham ichowa ken sak-en.” Nan Inomchanan Jacob isnan Afong LabanIntoloy Jacob ay nenfaat et inmey isnan ili ay apet falaan si akhew. Ya ket ay inilana nan fofon is kaponchag ay kawad nan tolo'y pangfon si karnilo ay inoomfon isnan lilwes nan fofon. Siya chi nan maipain-inoman nan karnilo, et wad-ay nan chakchakowag ay fato ay tangebna. Et mo naamoamong cha't am-in nan cheycha'y karnilo ischi, omey cha nan enpaspastor ay mangolin isnan fato ta painomencha nan karnilocha, sa cha't kasin tangfan. “Ento man nan iliyo ay kakakyong?” sinalodsod Jacob isnan cheycha'y enpaspastor.“iHaran kami,” insongfatcha. “Ay ammoyo ngen si Laban ay anak Nahor?” kinwanina.“Wen, ammomi,” kanancha. “Ay enkhagkhawis ngen?”“Wen enkhagkhawis,” kinwanicha. “Ilaem, naay nan magmagkitna ay si Raquel ay mangiyali isnan karnilocha.” Kinwanin Jacob, “Ya ke masapa ay? Misoyaw ya! Aw-awni sa yo aponen nan karnilo. En yo man et ad-i painomen chaicha ta sa yo't en paanglochen kasin chaicha ay?” Sa cha't kanan, “Ad-i achi mabfalin tay engkhana ona ay wad-ay am-in nan enpaspastor ya nan karnilocha isna, esa pay maolin nan tangeb nan fofon ya sa mi't painomen chaicha.” Sisya'y cha kayet makitot-oya si Jacob ya ket wad-ay et si Raquel ay mangiyali isnan karnilocha ay ipaspastorna. Osto ay inilan Jacob nan kafabfaiyana ay si Raquel ya nan karnilon alitaona ay Laban, ya ket inmey is kafofon ay nangolin isnan tangebna ya inpainomna nan cheycha'y karnilo. Sa na't fisitowen si Raquel ya nen-akha isnan lagsakna. Kinwanina, “Sak-en nan kaanakan amam, ya anak Rebecca.”Alan et Raquel ya tagtag ay en nangifaag ken amana. Et issan nanngelan amana mipoon ken Jacob ay kaanakana, natanagtag ay en manab-at ken siya, sa na't ala ya kawe ya fisito ken siya, sa na't isaa. Isnan nangokhochan Jacob isnan am-in ay inmat, kinwanin Laban, “Wen, tet-ewa, chadlos ta sinpangib-a. Awakko ya chalak sik-a.” Et nentee si Jacob ischi is esa'y fowan. Nan Nangnen Jacob ay Nangasawa isnan Anak LabanKinwanin Laban ken Jacob, “Ad-i khapo tay sin-ama ta ya aped ka enchonchono ken sak-en ay maid lagfom. Kaat pay nan laychem ay lagfom?” Idwanin, wad-ay nan chwa ay magmagkit Laban: si Lea ay yon-a ya si Raquel ay annochi. Khag-awisNan kadngelan nan ngachan ay Ruben isnan kalin si Hebreo et, Ilaem nan anak ay lalaki, paymo, Inilana nan makorkolak. nan matan Lea ngem khag-awis nan awak Raquel ya kalal-ayad. Tay chachama nan layad Jacob ken Raquel, kinwanina, “Enchono ak is pito'y tawen ken sik-a mo ichowam si Raquel ay en-asawak.” Sinmongfat si Laban ay nangwanin, “Khagkhag-awis mo sik-a's mangipaasaw-ak ken siya mo nan teken. Makitee ka't ken sak-en.” Sa et nenchono si Jacob is pito ay tawen ta mangasaw-ana ken Raquel, et kag yangkhay akit ay akhew chi ken siya tay isnan chadlos ay layadna ken siya. Awni ya ket ay kinwanin Jacob ken Laban, “Nay et nakwas nan pito'y tawen. Asaw-ek et achi nan anakmo!” Adi kad nenpakasar et si Laban ya inayakhana am-in nan omili ischi. Nay met achi isnan chey ay lafi, ento mo si Raquel ya ket ay si Lea nan inyey Laban ken Jacob. Et inchipan Jacob siya. (Inchowan akhes Laban nan faana ay si Zilpa ken Lea ta enkafachangna.) Eg-ay inam-ammowan Jacob ay ya ke pet si Lea nan inchipana engkhana'y nawiit. Ala na't ya eey ken Laban ay nangwanin, “Ngag man chi's inangnem ken sak-en? Nenchono ak ta asaw-ek si Raquel ya ke ka't ay linmoko?” Kinwanin et Laban, “Wen, tay isnan ekhad isna, ad-i mabfalin ay mang-ona nan annochi ay paafongen nan ama esa pay nan yon-a. Awni ta makwas ona nan nay ay chomingkho ay am-among sak et ichowa si Raquel, mo kasin ka enchono ken sak-en is pito kayet ay tawen.” Tinan-oyan Jacob chi et isnan nakwasan san chomingkho ay am-among si kasar, inchowan Laban si Raquel ken Jacob ta en-asawana. (Inchowan akhes Laban nan faana ay si Bilha ken Raquel ta enkafachangna.) Adi kad idwanin, inseyep et akhes Jacob si Raquel, et wadwad-ay ay linaylayadna siya mo si Lea. Sa et nenchono kasin ken Laban is pito kayet ay tawen. Nan Anan-ak ay Winad-ay JacobIsnan nangil-an Dios Apo ay akit nan layad Jacob ken Lea, inpakhanakna siya. Ngem si Raquel maid paat anakna. Naliton si Lea et inmanak is lalaki. Ke na't kanan, “Inilan Dios Apo nan likhatko, et idwanin at lomaylayad chadlo si asawak.” Siya na nan khotokna ay nginadnana nan anakna is Ruben.Nan kadngelan nan Simeon isnan kalin si Hebreo et, chengngen. Naliton kasin si Lea ya inmanak kayet is lalaki. “Inchowan kayet Dios Apo nan nay anakko tay chinngena ay ad-i ak malal-ayad,” kinwanina. Adi kad nginadnana't is Simeon.Nan kadngelan nan ngachan ay Levi isnan kalin si Hebreo et, nakapet. Kasin kayet naliton, et lalaki kayet nan inyanakna, sa na't kanan, “Idwani at nakapet si asawak ken sak-en tay tolo et ay lallalaki nan inyanakko ken siya.” Isonga nginadnana is Levi.Nan kadngelan nan ngachan ay Juda isnan kalin si Hebreo et, chayaw. Naliton kasin ya inyanakna nan ikap-at ay lalaki, sa na't kanan, “Idwani ichad-ayawko si Dios Apo.” Khapo tay siya chi nginadnana nan onga is Juda.Nan kadngelan nan ngachan ay Dan isnan kalin si Hebreo et, Inmagtan si kalentekhak. Awni pay ya ket tinmoyeng nan en-anakana. Isnan nangil-an Raquel ay maid anakcha ken Jacob ya ket inmapal ken yon-ana. Kinwanina't ken Jacob, “Omagtan ka is anakko. Tay mo ad-i ka et matey ak.” Sinmonget si Jacob ken Raquel sa na't kanan, “Ay ke ak man Dios? Siya met nan nangiyad-i isnan enlitonam.” Kinwanin Raquel, “Naay si Bilha ay faak. Idchipam ta way anakko ay malpo ken siya. Ta siya chi ay makwani ak ay ina maichalan ken siya.” Adi kad inchowana si Bilha ken Jacob et inseyepna. Naliton si Bilha et inyanakna nan esa'y lalaki ay winad-ay Jacob. Kinwanin et Raquel, “Nay et chadlo inmagtan si Apo Dios is kalentekhak, et chinngena nan segseg-angko ya nay et inmagtan is anakko ay lalaki.” Siya chi nan khotokna ay nginadnana nan chey ay onga is Dan.Nan kadngelan nan ngachan ay Neftali isnan kalin si Hebreo et, apes. Naliton kasin si Bilha et inyanakna kasin nan esang kayet ay lalaki ay anakna ken Jacob. Kinwanin Raquel, “Nakiapes ak ay ostoosto ken yon-ak et nay nangafak ak.” Isonga nginadnana is Neftali.Nan ayen nan ngachan ay Gad isnan kalin si Hebreo et, naoney. Isnan nangil-an Lea ay tinmoyeng et nan en-anakana, inchowana't nan faana ay si Zilpa ken Jacob ta asaw-ena. Sa et inmanak si Zilpa is lalaki. Ya ket kinwanin Lea, “Naoney ak mampet!” Siya chi't nginadnana nan onga is Gad.Nan ayen nan ngachan ay Aser isnan kalin si Hebreo et, nalagsak. Inmanak kasin si Zilpa is lalaki ay anakna ken Jacob sa et kanan Lea, “Aye pay nan lagsakko! Idwanin at kanan nan fabfafai ken sak-en, nalagsak ak.” Siya chi et nginadnana nan onga is Aser.Nan kanan nan takho ischi et nan fekhas nan mola ay mandragoras et omigwa is khanak. Awni ya isnan timpon si ani finmoknag si Ruben ya ket ay wad-ay nan inchasana ay mandragorasNan kadngelan nan ngachan ay Issacar isnan kalin si Hebreo et, nan mabfayachan ay lalaki, paymo, wad-ay nan fonga. sa na't insaa ken inana ay Lea. Kinwanin et Raquel ken yon-ana, “Omagtan ka man isnan mandragoras nan anakmo?” Ket ay kanan Lea, “Ay ad-i ngen omanay nan nangokatam ken asawak? Idwani akhes ya laychem kayet ay alaen nan mandragoras nan anakko!”Kinwanin et Raquel, “Mo ichowam nan mandragoras nan anakmo et ipalofosko ay makiseyep ka ken Jacob is maschem.” Osto'y sedsechemna ay cha somaalan Jacob ay namoknag, en sinab-at et Lea ay mangwanin, “Makiseyep ka ken sak-en idwani ay maschem, tay finayachak sik-a ken Raquel isnan mandragoras nan anakko.” Et siya chi ay inseyep Jacob si Lea issan chey ay lafi. Chinngen Apo Dios nan segseg-ang Lea et naliton ya inkimena nan ikalima ay anakna ay lalaki. Kinwanin et Lea, “Siya na nan finongak ken Apo Dios tay inchowak nan faak ken asawak.” Tay siya chi nginadnana't nan onga is Issacar.Nan kadngelan nan ngachan ay Zabulon isnan kalin si Hebreo et, chawaten, paymo, likhalo. Naliton kasin si Lea et inkimena nan lalaki kayet ay mikan-em ay anakna ken Jacob. Sa na't kinwanin, “Khag-awis nan inlayad Apo Dios ken sak-en. Idwani, et chadlo patkhen asawak sak-en tay nay enem et ay lallalaki nan inyanakko ken siya.” Et nginadnana is ZabulonNan kadngelan nan ngachan ay Jose isnan kalin si Hebreo et, chad-omana, paymo, kinaana. nan mikan-em ay anakna. Awni pay ya ke na't ikimen nan esa'y fafai ay nginadnana is Dina. Sa et sisinmek akhes Apo Dios si Raquel ya chinngena nan lowalona et inpalofosna ay mawad-ayan si anakna. Adi kad naliton et inyanakna nan lalaki, sa na't kanan, “Kinaan chadlo Apo Dios nan kaang-angowak isnan inmagtanana is anakko. Asop ya omagtan kayet is anakko ay lalaki.” Adi kad nginadnan et Raquel nan anakna is Jose.Nan laychena ay kanan isna et, nangang-angsan. Nan Nanikapan Jacob ken LabanIssan naiyanakan Jose, kinwanin et Jacob ken Laban, “Mo kem palofosen sak-en ta somaa ak isnan chadlos ko ili. Ipalofosmo koma ay itakinko nan an-akko ya nan asaswak ay finayachak isnan chak nenchonchonowan ken sik-a, ta sa kami't omey. Ammom met ay khawis nan inangnek ay nenchono ken sik-a.” Sa et kinwanin Laban, “Chengngem koma nan nay kanak. Inammowak isnan cheycha'y en-ila ay binindisyonan Dios Apo sak-en khapo ken sik-a. Isonga ifaagmo et nan laychem ay lagfom et sak ichowa.” Insongfat Jacob ay nangwanin, “Ammom mo ngag nan kasasaad nan chonok ken sik-a, ya inilam nan inmang-angsanan nan enkik-iwiyem isnan chak nangipaspastolan. Akit nan kwam issan inmaliyak, ket ay idwani ya ke cha't chadlos inmangsaangsan, tay binindisyonan Dios Apo sik-a isnan am-in ay chak inang-angnen. Idwani, timpo na't ay siya mo anapek et akhes nan khomawisanmi ay sinpangafong.” “Ngag nan ilagfok ken sik-a?” kinwanin Laban.“Faken lagfo is kedchawek. Itoloyko ay talaknen nan enkik-iwiyem mo abfoloyam nan laychek. Ipalofosmo ta omey ak idwani ay akhew isnan cheycha'y enkik-iwiyem ta isiyanko nan am-in ay inngitit ay innanak si karnilo ya nan am-in ay nalablabfangan paymo namatmatikan ay innanak si karching, ta kecheng chachi is kedchawek ay lagfok. Et is tap-in at nalaka nan mangammowam mo tet-ewa ay osto ak. Et mo omali ka ay mangila isnan lagfok ya way faken lafang paymo namatmatikan ay karching paymo ad-i inngitit ay karnilo, at ammom ay inakewko chachi.” “Siya achi! Mo siya sa's kanam ay angnenta et siya.” Nay met achi isnan chey kannay ay akhew alan et cha Laban ay sin-am-a ya pilipili isnan cheycha'y laki ay karching ay nenkakhag-alitan paymo lafang, ya nan am-in ay fai ay karching ay namatmatikan ya lafang paymo nan wad-ay pokpokawna, ya nan am-in ay inngitit ay karnilo, sa na't inpatokkhong chachi isnan an-akna ay lallalaki. Sa cha't nen-ikaan chana ay nangiyadchawi ken Jacob. Et inyeycha isnan ad-adchawi ay tolo ay akhew nan machad-alan. Et tinalaken Jacob nan nataynan ay karnilo ya karching Laban. Inmala si Jacob isnan al-alangta ay sangan si kaew ay makwanin alamo, almendras, ya kastano, sa na't kinoskosan nan tapin nan sipsipna ta kag nakhag-alitan nan ilacha. Sa na't inpadsek nan naycha'y kag nakhag-alitan ay sanga is kasakhang nan omin-inoman nan karnilo ya karching, tay ischi nan en-edchamancha mo en cha ominom. Adi kad mo en-echam nan karching isnan sakhang nan cheycha'y sanga et nenkakhag-alitan, namatmatikan ya nalablabfangan nan iyanakcha. Ngem nan cheycha'y karnilo, et tinlad Jacob isnan cheycha'y karching, tatno isnan en-edchaman cha et ipasakhangna chaicha isnan kawad nan nakhag-alitan paymo inngitit ay enkik-iwiyen Laban. Siya na nan inangnena ay nangipaangsan isnan cheycha'y karnilo ya karchingna. Sa na't insiyan chachi isnan cheycha'y kwan Laban. Sa et akhes mo cha manini nan cheycha'y enkekedse ay talaken, inpey Jacob nan cheycha'y nakhag-alitan ay sanga isnan omin-inomancha ta isnan sakhang nan sanga nan en-edchamancha. Ngem faken chi is inangnena isnan cheycha'y nakoyyot ay talaken. Awni pay ya ket ay nenkwan et Laban nan am-in ay nenkakoyyot, ya nenkwan et akhes Jacob nan am-in ay komekedse. Et kag tona nan inangnen Jacob ay finmaknafaknang. Angsan nan karnilo, karching, faa, kamelio ya dangki. Nan Linmayawan cha JacobAwni ya ket chinngen Jacob ay cha kankanan nan lallalaki ay an-ak Laban, “Inalan Jacob nan am-in ay kwan amami. Nalpo ken ama nan am-in ay infaknangna.” Nadlaw akhes Jacob ay tinmeken si Laban ken siya, tay ad-i et khawis nan pinang-ilana ken siya. Kinwanin et Dios Apo ken siya, “Somakhong ka et chadlo isnan nalpowam ay ilin nan am-ayo ya isnan cheycha'y papangafongmo. At wad-ay ak ay manatakcho ken sik-a.” Adi kad finmaa et si Jacob is en mangwani ken cha Raquel ken Lea ta ilaencha siya is kaponchag ay cha na enpaspastolan. Kinwanina ken chaicha, “Nadlawko ay nenfaliw si amayo, ya ad-i et khawis nan pinang-ilana ken sak-en. Nay met achi nan Dios amak et wawawawad-ay ken sak-en. Ammoyo met ay inpeyko am-in nan kafaelak ay nensilfi ken amayo. Ngem linmoko ya naminsinpoo ay finalibfaliwana nan lagfok.Nan ayen nan kali ay Jegar-Sahaduta isnan Arameo ay kalin Laban et, toping ay panemsemkan. Egay magtek yangkhay inpap-alofos Apo Dios siya ay omisik. Issan nangwaniyan amayo ay nan cheycha'y namatmatikan ay karching nan lagfok, siya et am-in nan inyanak nan cheycha'y karching. Awni ya mo kanana kasin ay nan cheycha'y nakhag-alitan nan lagfok, siya et akhes am-in nan naiyanak. Siya achi chi nan inangnen Apo Dios ay nangala isnan enkik-iwiyen amayo ay nangichowa ken sak-en.” Intoloy Jacob ay nangwanin, “Issan timpon nan pinag-eecham nan cheycha'y enkik-iwi, init-itawko nan karching ay cha mangcham isnan fai, et nakhag-alitan, lafang, ya namatmatikan cha. Sa et nenkali nan anghel Apo Dios ken sak-en isnan it-itawko. Kinwanina, ‘Jacob.’‘Wen,’ kinwanik ay nanongfat. ‘Ilaem! Am-in nan laki ay karching ay cha en-echam et nakhag-alitan, lafang, ya namatmatikan. Siya nan inischok ay maangnen, tay inilak nan am-in ay cha inang-angnen Laban ken sik-a. Sak-en nan Dios ay nenpaila ken sik-a id Betel, ay nannoocham isnan fato ay nangifokfokam isnan lana ay olibo ta panemsemkam. Ya ischi akhes nan nensapataam ken sak-en. Idwani, enligwat ka ta somakhong ka isnan ili ay naiposkham.’ ” Sinmongfat cha Raquel ken Lea ay nangwanin, “Ay ke way nakhayad is tawichenmi ken ama? Infilangna chakami ay kag mangmangili. Inlakona chakami sa na't finosfos am-in nan siping ay fayadmi. Am-in nan kinafaknang amami ay inalan Apo Dios ay nangiyaton ken sik-a, et kwami isnan an-akmi. Angnem et achi am-in nan infaag Apo Dios ken sik-a.” (17-18) Siya chi ya alan et cha Jacob ya ligwat ay somaa ken amana ay Isaac id Canaan. Inpasakayna nan cheycha'y an-akna ya nan asaswana isnan kamelio. Sa na't inafo ay inpaon-ona nan am-in ay enkik-iwiyena ya intakina nan am-in ay kwana ay cha na chinakhop id Mesopotamia. (-) Maid si Laban isnan kinmaanancha tay inmey ay en namokis isnan cheycha'y karnilona. Si akhes Raquel, inmey ay nangakew isnan tinagtakho ay ap-aped ay dios amana. Sinikapan Jacob si Laban tay inliwetna ay kinmaan. Inalana am-in nan kwana sa cha't ala ya layaw. Khinchangcha nan wanga'y Eufrates sa cha't chinnawes nan nafib-ilikhana id Galaad. Nan Mangonochan Laban ken JacobKakwasan nan tolo ay akhew, naifaag ken Laban ay linmayaw si Jacob. Osto'y siya chi alan et Laban ya ligwat ya nan cheycha'y ib-ana, sa cha't inonod ay nangamakam ken Jacob engkhana'y inchanancha siya isnan maikapito ay akhew isnan nafib-ilikhana id Galaad. Ngem apchas et nenpaila si Apo Dios ken Laban isnan it-itawna isnan lafi ay nangwanin, “Ilaem ta mey-am nan kanam ken Jacob ta ad-im pap-aegyaten.” Idwani, nenkakampo cha Jacob isnan nafib-ilikhana id Galaad ya siya akhes nan nenkampowan cha Laban. Sa et kinwanin Laban ken Jacob, “En ka man sinmailo ay? Aped mo inkaan nan an-akko ay kag cha's nadpap is kafaloknitan. Em man sinikapan sak-en sam et iliwet nan kinmaanam ay? Mo sa ya infaagmo, et inpaligwatko koma sik-a ay wad-ay nan laglagsak ya chagchag-ay ay migkhisan isnan tokar ya pandereta ya arpa. Eg-ay ka pay paat inmagtan is wayak ay mamisito isnan aap-ok ya nan an-akko ay mangipaligwat ken chaicha. Linilewlew nan inangnem. Kafaelak achi ay mangisik ken sik-a, ngem issan lafi finmagfakha nan Dios cha amam ay mangwanin mey-ak nan kankanak ta ad-ik pap-aegyaten sik-a. Ammok ay kinmaan ka tay chadlos ay mailew ka isnan pangafong amam, ngem em man inakew nan diosko isnan afongko ay?” Sa et kinwanin Jacob, “Inmegyat ak tay kanak en ta ket lang khoyochem ay mangipakod isnan an-akmo. Ngem mo mipoon isnan diosmo, et mo achi way edchanam isna is nangitafon, et maipapatey. Aye! Anapem isnan sakhang nan naycha'y iib-a tako, ta mo wad-ay isyangkhay ay kwam ken chakami, alaem.” (Ad-i ammon Jacob ay inakew pet Raquel nan cheycha'y dios amana.) Adi kad nen-anaanap si Laban is katorcha ay afong Jacob. Sa et inmey isnan torcha ay afong Lea ya isnan torcha'y afong nan chwa'y faa ay inasawan Jacob, ngem maid inchasana isnan cheycha'y diosna. Sa et inmey isnan torcha'y afong Raquel. Intafon Raquel nan cheycha'y ap-aped dios isnan montola ay maip-ippey is kaecheg nan kamelio ay entokchowan, et tinotokchowana chi is kaafongna. Nen-anaanap kasin si Laban et maid inchasana. Kinwanin et Raquel ken amana, “Ad-i ka koma somonget ama isnan ad-ik tomakchekhan isnan wad-ayam tay inomchan nan enkachawyanak.” Nen-anaanap si Laban isnan afongna ngem mid nad-anana isnan cheycha'y diosna. Sinmonget et si Jacob ay nangwani ken Laban, “Ngag mampet nan ngaag ay inangnek? Ngag nan fasolko ta aped ka omali ay chadlos omanoanop? Idwani tay nen-anaanap ka et isnan am-in ay kwak, ngag nan inchasam ay naakew isnan afongmo? Ifalam et isna ta ilaen am-in nan iib-a tako ya fanakhencha mo sino ken chaita nan osto. Chwan poo ay tawen nan nentey-ak ken sik-a. Ya maid paat egay nagkhanakan nan karnilom ya karchingmo. Maid akhes paat ko khinegkhekhed isnan laki ay enkik-iwiyem ay maipalofos ay masibfan. Ya mo wad-ay nan cha khineslay si atap ay enkik-iwi et sak-en kannay nan mangikalo ischi. Egayko kasin insas-aa ken sik-a ay mangipaila ta maammowan ay faken ko fasol. Inpilitmo ay sokatak si khawis nan cha maakew isnan maschem paymo mag-akhew. Selaeg ko ay kad-in maakheakhewan ya maskamaskaw isnan lafi. Ya maid paat seyepek. Et siyassiya sa issan chwan poo'y tawen ay nakitetey-ak ken sik-a. Sinpoo ya epat ay tawen nan nenchonowak ay sokat nan chwa ay an-akmo ay inasawak. Ya enem ay tawen nan nenfelabfellayak ay namaspastor isnan enkik-iwiyem. Ya khechangna ay siya kayet ay naminsinpoo ay finalibfaliwam nan lagfok. Mo maid ken sak-en nan Dios ikitko ay Abraham ay siya nan Dios ay iyeegyat ama'y Isaac, et away inpakaanmo sak-en ay maid paat alaek. Nay met achi inilan Apo Dios nan likhatko ya nan chinnok, et id kofab inpailana ken sik-a nan kalentekhak.” Nan Tolakhan cha Jacob ken LabanSa et kinwanin Laban, “An-akko chana ay fabfafai, ya kwak akhes nan an-akcha. Siya akhes ay kwak am-in nan naycha ay enkik-iwi. Isnan kinatet-ewana, am-in nan naycha'y wad-ay ay iilaem isna, et kwak am-in. Ngem maid mabfalin si angnek ay mangipakod isnan an-akko ya ap-ok. Ayet ta entolag ta. Sa ta't tomoping is kaskasmekan nan entolakhanta.” Siya chi, et inmala si Jacob is fato et tinoodna chi ay kag panemsemkan. Infaagna isnan cheycha'y takhona ta omamong cha is fato sa cha't topingen. Sa cha't nangan isnan sag-en nan cheycha'y fato ay natoping. Nan inpangachan Laban ischi et Jegar-Sahaduta,Nan ayen nan kali ay Galed isnan Hebreo ay kalin Jacob et, toping ay panemsemkan. ya GaledNan kadngelan nan kali ay Mizpa isnan kalin si Hebreo et, oschongan. nan inpangachan akhes Jacob. Sa et kinwanin Laban, “Nan nay ay natoping ay fato et panemsemkan na ken chaita.” Siya na nan khotokna ay nangadnan chi is Galed. Kinwanin kayet Laban, “Si Apo Dios nan mangiila isnan ang-angnenta isnan ensiyananta.” Isonga nangadnan kayet chi is Mizpa.Nan ayen nan ngachan ay Mahanaim isnan kalin si Hebreo et, chwa ay kampo. Sa na't kanan, “Mo ngaag nan ang-angnem isnan naycha'y an-akko paymo omasawa ka is teken olay mo ad-ik ammo, sesemkem yangkhay ay wad-ay si Apo Dios ay omiila. Naay nan tinopingko ay fato ay maniyan ken chaita, ya naay akhes nan fato ay panemsemkan. Nan nay ay natoping ya nan nay natood ay fato et en-iso chana ay panemsemkan. At olay kaatna ad-i ak fomasfas-ang isnan nay natoping ay fato ay manoklos ken sik-a, ya masapol ay ad-i ka akhes fomas-ang isna paymo isnan nay panemsemkan ay fato ay manoklos ken sak-en. At yangkhay nan Dios Abraham ya nan Dios Nahor ay Dios amacha nan mangokom ken chaita.”Adi kad insapatan Jacob isnan ngachan Apo Dios ay iyeegyat Isaac ay amana, ta angnena nan inkalina. Sa et pinmarki isnan enkik-iwi ay inchoona ay chaton ken Apo Dios isnan chey ay filig, et inayakhana nan takhona ay nangan. Et ischi kannay nan inomyanan cha. Osto ay nawiit, isnan naligwatan Laban ay somaa, finisitona nan ap-ona ya nan an-akna. Sa na't binindisyonan chaicha ya kinmaan. Nan Nensagkhanaan Jacob isnan Manab-atana ken EsauIsnan nangitot-oloyan Jacob isnan faatna, wad-ay cha et nan kaangheangheles Apo Dios ay nanab-at ken siya. Sa na't kanan issan nangil-ana ken chaicha en, “Siya pet na nan kampon Apo Dios!” Et siya chi ay nginadnana chi is Mahanaim.Nan kadngelan nan ngachan ay Israel isnan kalin si Hebreo et, nakidpap ken Apo Dios, paymo, nakidpap si Apo Dios. Idwani infaan Jacob nan takhona ay inpaon-onana ken Esau ay yon-ana id Edom ay makwani akhes en Seir. Sa na't kanan ken chaicha, “Siya na nan kananyo isnan yon-ak, ‘Si Jacob ay ab-afaa ay faam, et laychena ay ipaammo ken sik-a ay apona ay Esau, ay inmannong ay nakitetee siya ken Laban ya nay inawniawnina nan tomoliyana engkhana idwani. Wad-ay cha nan fakana, dangki, karnilo, karching ya faana akhes. Et infaana chakami ay omali ay mangila ken sik-a apo, ta asop ya malaychan ka ken siya.’ ” Isnan tinmoliyan san cheycha'y finaan Jacob, kinwanicha, “Inmey kami ken Esau ay yon-am ya nay wad-ay et sinan chalan ay omal-ali ay manab-at ken sik-a. Fowegna nan epat khasot ay lallalaki.” Chadlos inmegyat et si Jacob ya nadchanakhan. Ala na't ya khedwa isnan takhona is chwan pamoweg. Siya akhes isnan cheycha'y enkik-iwiyena. Tay kanana is semekna ay, “Mo choklosen Esau nan inmona ay sinpamoweg at mabfalin nget ay makalayaw nan esang.” Nenlowalo et si Jacob ay nangwanin, “Apo ay Dios ikit ay Abraham ya si ama ay Isaac, chengngem koma sak-en. Infaagmo Dios Apo ay somakhong ak isnan ilik ya papangafongko, et angnem nan am-in ay somyaan nan fiyagko. Ad-i ak maikali isnan am-in ay inpailam ay kinagkhawis ya kinatalekmo ken sak-en ay faam. Khinchangko nan wanga ay Jordan ay aped ensosokod, ay maid paat ineegnak. Ya nay idwani ay somakhong ak et wad-ay nan naycha'y chwan pamoweg. Kedchawek ta omisalak ka isnan yon-ak ay si Esau. Omegyat ak tay ta ket lang ya omali ay chomoklos ya pomatey ken chakami am-in, olay nan in-a ya nan an-akcha. Sesemkem koma nan inkalim ay at omipagkhawis ka. Inkalim ay paangsanem nan cheycha'y wanen-edko ay kag nan kaangsan nan ofod is kailit nan fayfay ay maid makafib-ilang.” Inomyan si Jacob ischi, ya isnan kawaksana, nenpili isnan cheycha'y talakena is ilayadna isnan yon-ana: chwan khasot ay fai ay karching ya chwan poo ay laki; chwan khasot ay fai ay karnilo ya chwan poo ay laki; tolon poo ay enpasoso ay kamelio ya nan innanakcha; epat poo ay fai ay faka ya sinpoo ay laki; ya chwan poo ay fai ay dangki ya sinpoo ay laki. Sa na't tinketinken nan enkik-iwiyena ya sa na't inkakcheng isnan faana ay waschin menfiyang isnan sin-es-ang ay pangfon. Kinwanina ken chaicha, “Ipangpangoyo. Ilaenyo magtek ta en-inadchawi nan waschin esa'y pangfon.” Infilina isnan namangpango ay faana, “Mo abten nan yon-ak ay si Esau sik-a ya salodsochena mo sino nan apom, mo ento nan omayam, ya mo sino nan nenkwa isnan naycha'y talaken ay cham okochen, et siya na nan masapol ay isfatmo: ‘Kwan nan faam ay si Jacob chana. Inpaiyalina chana ay ilayadna ken apona ay Esau. Wad-ay siya akhes ay cha omon-onod ken chakami.’ ” Siya na akhes nan infilina isnan mikadwa, mikatlo, ya nan am-in kayet ay faa ay nangipakarkhowana isnan cheycha'y enkik-iwiyena. Kinwanina, “Siya na nan masapol ay ifaagyo am-in ken Esau mo abtenyo. Kananyo kayet, ‘Omon-onod ken chakami si Jacob ay faam.’ ” Isnan semek Jacob kankanana, “Et asop nget ya maawisko si yon-ak isnan naycha'y ilayadko ay ipaon-onak ken siya. Et isnan manab-atak ken siya asop ya pomakawan.” Adi kad inpaiyon-onana nan ilayadna ay cheycha, ngem siya, inomyan is kakampona isnan chey ay lafi. Nan Nakidpapan Jacob id PenielIsnan siya kannay chi ay lafi finmangon si Jacob ya intakina nan chwa'y asawana, nan chwa'y fabfafai ay faa ay inasawana ya nan cheycha'y sinpoo ya esang ay an-akna, et khinchangcha nan wanga ay Jabbok. Osto'y khinomchang cha, inpagchangna akhes nan am-in ay kwana. Sa et nakhayad siya ay es-esang is chemangna.Ya ket ay inmali nan esa'y lalaki ay nakidpap ken siya engkhana ay nganngani ay napat-a. Isnan nangil-an nan lalaki ay ad-i makaafak siya ken Jacob, ala na't ya tampak isnan tip-ay Jacob et nenkabsiw nan pangom-oman nan ingit si tip-ay. Kinwanin nan lalaki, “Omipalofos ka tay nay cha et mapat-a.”“Ad-ik palofosen sik-a engkhana ay bomindisyon ka,” kinwanin Jacob. “Ngag man nan ngachanmo?” sinalodsod san lalaki.“Jacob,” kinwanina. Kinwanin et nan lalaki, “Faken et Jacob nan ngachanmo, tay nakidpakidpap ka ken Apo Dios ya isnan takho, et nay nangafak ka, IsraelNan kadngelan nan ngachan ay Peniel isnan kalin si Hebreo et, kames Apo Dios. et nan ngachanmo.” “Ibfakham ed nan ngachanmo,” kinwanin Jacob.Sa na't kanan, “Ay kem masapol salodsochen nan ngachanko?” Sa na't binindisyonan si Jacob ischi kannay. Sa et kinwanin Jacob, “Inilak si Apo Dios ay sangosango ya nay khechangna ay matatakho ak pet kayet.” Siya na nan khotokna ay nangipangadnana ischi is Peniel.Nan ayen nan kali ay Succot isnan kalin si Hebreo et, ab-afong. Cha mamatok nan akhew issan cha komaanan Jacob id Peniel et nen-ak-akilla tay naikabsiw nan pangom-oman nan tip-ayna. Isonga engkhana idwani ad-i sibfan nan cheycha'y wanen-ed Israel nan fekhas ay wad-ay isnan pangom-oman nan ingit si tip-ay, tay siya chi nan natampak ken Jacob. Nan Nen-abtan cha Jacob ken EsauAwni pay ya sinakhang Jacob ay ke pet cha omal-ali cha Esau ya nan epat khasot ay lallalaki. Tay siya chi inamongna nan cheycha'y sin-in-in-a ay cha Lea ya nan an-akna, si Raquel ya nan anakna, ya nan chwa'y faana ay inasawana ya nan an-akcha, ya tinketinkena chaicha. Inpaon-onana nan chwa'y faa ya nan an-akcha, sa et cha Lea ay sin-in-a, awni ya cha Raquel ken Jose ay sin-ina ay inpakotitna. Namangpango si Jacob et isnan cha na somag-enan ken yon-ana naminpito ay cha nenfalintomeng ay nentowad. Ngem alan Esau ya tagtag ay en nanab-at ken siya, sa na't ala ya kawe ya fisito. Et waschin nen-akha. Osto'y nenmonaang si Esau ya ke na't ilan nan fabfafai ya nan ongang-a, sa na't kanan, “Sino man nan naycha'y fowegmo?”“Chaicha nan anan-ak ay inseg-ang Apo Dios ken sak-en ay faam,” kinwanin Jacob. Idwani sinmag-en nan cheycha'y faa ay inasawana ya nan an-akcha sa cha't nenyongyong ken Esau. Sinmag-en akhes cha Lea ay sin-in-a sa et nan kakotitan ay cha Jose ken Raquel ay sin-ina, et nenyongyong cha akhes. Ket ay sinalodsod Esau ay nangwanin, “Ngag man nan laychena ay kanan nan cheycha'y teken ay sinpamoweg ay sinab-atko?”“Siya man chachi apo, nan kanak ay ilayadko koma ken sik-a ta asop ya malaychan ka ken sak-en,” kinwanin Jacob. Nay met achi kinwanin Esau, “Omanay et nan wad-ay ken sak-en annochik. Olay alaem nan sanacha'y kwam.” “Ad-i,” kinwanin Jacob. “Tay mo tet-ewa ay khawis nan liknam ken sak-en, et pangngaasim ta chawatem nan nay ilayadko. Nan nay ay kasin ko mangil-an ken sik-a, et kag si Apo Dios nan sasakhangek tay nay enlal-ayad ka ay manawat ken sak-en. Pangngaasim ta chawatem nan inyalik ay ilayadko ken sik-a. Naanos si Apo Dios ken sak-en et inchowana am-in nan masapolko.” Eg-ay tinomke si Jacob engkhana'y chinawat Esau chachi. Awni pay sa et kanan Esau, “Maligwat kayo et ta en tako, ta ipangpangok.” Sa et kinwanin Jacob, “Da! Ilaem achi nan naycha'y ongang-a ay sisya'y malallachaan, ya masapol akhes ay ilaek nan naycha'y enpasoso ay talaken ya nan innanakcha. Ad-i mabfalin ay chadlos maikakamo ay maokod chana isnan sin-akhew yangkhay, tay et lang malektat cha'y matey. Olay man et mang-ona ka apo ta sa mi cha ilonloney ay omon-onod maiyafoloy isnan kafaelan nan enkik-iwi ya ongang-a. Et sak edchanan sik-a id Edom isnan naycha'y talaken ya an-akko.” “Mo siya sa, et omikhayad ak et achi isnan tapin nan takhok ay mangifoweg ken chakayo mo laychem,” kinwanin Esau.Nay met achi kinwanin Jacob, “Ad-i fali, tay omanay et nan inpailam ay khawis ay liknam ken sak-en.” Siya chi et nenligwat si Esau ay sinmakhong id Edom. Ngem si Jacob et id Succot nan chinnawesna. Nenpatakcheg ischi's en-afongancha ya ab-afong nan cheycha'y enkik-iwiyena. Siya chi nan khotokna ay nangadnan sidi is Succot.Nan ayen nan ngachan ay Betel isnan kalin si Hebreo et, afong Apo Dios. Awni pay ya ket intot-oloy cha Jacob ay nenfaat, ya enkhagkhawis cha ay inomchan id Canaan isnan ili ay Sikem issan nalpowancha id Mesopotamia. Nenkampo isnan sag-en nan ili. Linakwana nan chey ay nenkampowana isnan cheycha'y an-ak Hamor ay aman Sikem is sinkhasot ay ilan si siping. Nentoping ischi is esang ay altar et nginadnana is El ay Dios nan Israel. Nan Naal-an nan Kinabfafain DinaIssan namingsan inmey si Dina ay magmagkit nan cha Lea ken Jacob ay nakilil-iwid isnan fabfafain si iCanaan. Ya ket ay isnan nangil-an Sikem ay anak Hamor ay Heveo ay ap-apo ischi, khinoyodna ay namilit ken siya. Ngem awni ya ket ay chadlos chachama nan layadna ken siya. Sa na't inpey nan kafaelana ay mangaloalok ken siya. Sa na't kinwani ken amana, “Laychek ay alaem nan nay ay magmagkit is en-asawak.” Inammowan Jacob ay naipabfain nan anakna, ngem khapo tay finmoknag nan an-akna ay en nangipastor isnan enkik-iwiyencha, khinmigkhinek siya engkhana ay sinmaa cha. Idwani, finmala si Hamor ay aman Sikem ay nakitoya ken Jacob, isnan chadlos osto ay sinmaalan nan an-ak Jacob ay namoknag. Osto ay chinngecha nan inmat, ke cha't ay nenkalilingad ya en-al-alifotfot nan songetcha isnan kakaisew ay inangnen Sikem ken chaicha ay Israelitas isnan namilitana isnan akhicha ay anak Jacob. Sa et kinwanin Hamor ken cha Jacob, “Chachama nan layad nan anakko ay si Sikem isnan magmagkitmo. Pangngaasim ta ipalofosmo ay en-asawa cha. Khawis koma mo entotolag tako ay maasaswa nan an-ak tako ta nawaya kayo ay makiili ken chakami, ya mabfalin ay entee kayo akhes isnan olay entona issa ay laychenyo, ya nawaya kayo kayet ay enkomerso ya makakwa isnan lota.” Sa et nenseg-ang akhes si Sikem isnan aman ya et-ad Dina ay mangwanin, “Pangngaasiyo ta chengngenyo nan kanak, et sak ichowa am-in nan laychenyo. Ifaagyo mo ngag nan laychenyo ay isab-ongko ay ichowak ken chakayo, ya mo kaat nan kananyo ay falorna ta sak et ichowa, olay kaat sisa. Ichowak nan am-in ay ngag sisa ay kedchawenyo, mo ket ipaasawayo siya ken sak-en.” Idwani, khapo isnan nangipafainan Sikem isnan etadcha ay si Dina, sinikapan et nan an-ak Jacob nan sin-ama. Kinwanicha, “Ad-imi mabfalin ay ipaasawa nan akhimi isnan naloyyopan. At siya sa nan kaifafainanmi. Omafoloy kami yangkhay mo kag kayo ken chakami ay masegyatan am-in nan lallalaki. Mo angnenyo na et mabfalin ay maasaswa tako. At makitee kami ken chakayo ta maesang tako. Nay met achi mo ad-i kayo, et alaenmi si Dina sa kami't komaan.” Tinan-oyan cha Hamor ken Sikem tay kanancha en mo khawis chi. Et eg-ay nentontotonto nan fab-alo ay nangangnen isnan nakwani mo ke tay isnan layadna isnan magmagkit Jacob. Et khapo tay siya nan chadlos ay napateg isnan pangafongna, inmey cha't ay sin-ama isnan kamatottotyaan nan amam-a is kapantew nan ilicha et nakitot-oya cha ken chaicha. Kinwanicha, “Khawis nan semek chatona ay mangili ken chatako. Khawis koma mo makiili cha ken chatako ya nawaya cha ay enkomerso. Annawa met nan lota tako. Makiasaswa tako't achi ken chaicha. Nay met achi tan-oyancha yangkhay ay makitee ay makies-esa ken chatako mo pasegyat ona nan am-in ay lallalaki tako ay kag ken chaicha. Ad-i ngen khawis chi tay et sa tako enkwa am-in nan enkik-iwiyencha ya nan am-in ay wad-ay ken chaicha? Isonga itan-oy tako't mampay ay makiili cha ken chatako.” Adi kad tinan-oyan nan omili ischi nan kinwanin nan sin-ama ay cha Hamor ken Sikem, et nasegyatan am-in nan lallalakicha. Kakwasan nan tolo'y akhew, isnan sisya'y ensakit nan segyat nan lallalaki isnan chey ay ili, alan et nan chwa'y yoyon-an Dina ay an-ak Jacob ay cha Simeon ken Levi ya ala isnan fadyokcha, sa cha't inmey isnan ilin Hamor, et maid nakaammo isnan pangkhepcha, sa cha't pinatey am-in nan lallalaki ischi. Intapicha ay namatey isnan sin-ama ay cha Hamor ken Sikem. Sa cha't inala si Dina is afong Sikem ya kinmaan cha. Kakwasan nan nenpateyancha, alan et akhes nan tapin nan an-ak Jacob ay en nangamkam isnan am-in ay wad-ay isnan chey ay ili ta ifalescha nan naifafainan nan akhicha. Inalacha nan am-in ay karnilo, karching, faka, dangki ya am-in ay wad-ay isnan ili ya is kaponchag. Inalacha nan am-in ay maifaknang ischi. Chinpapcha nan fabfafai ya nan ongang-a ya inkaancha am-in nan wad-ay isnan kaafoafong. Kinwanin et Jacob ken cha Simeon ken Levi, “Kinmorkor kayo't ken sak-en. Idwanin kag ak et ang-angallot sina ya at lomilikhet et nan naycha'y Cananeo, Perezeo, ya nan am-in ay omili isna id Canaan. Ay ke way angsan si takhok? Mo maamong cha am-in nan takho isna ta chomoklos cha et mapatey tako am-in ay masinpapangafong.” Nay met achi kinwanicha, “Ay ke mi aped iilan nan akhimi ay khab-encha's kag asi ay fafai?” Nan Namindisyonan Apo Dios ken Jacob id BetelIdwani, kinwanin Apo Dios ken Jacob, “Enligwat ka ta omey ka id Betel ya kanatee ka ischi. Tomoping ka is altar sid-i ay enchad-ayawam ken sak-en ay Dios ay nenpaila ken sik-a issan chey ay ilaylayawam si yon-am ay Esau.” Sa et kinwanin Jacob isnan pangafongna ya isnan am-in ay takhona, “Kaanenyo nan teketeken ay chiosyo. Pakhawisenyo nan okhaliyo ya chalosanyo nan fachoyo. Ta taynan tako isna ta omey tako id Betel, ay manoppingak isnan altar ay enchayawan tako ken Apo Dios ay finmachang isnan likhatko ya wawawawad-ay isnan am-in ay inay-ayak.” Et siya chi ay inchowacha am-in ken Jacob nan cheycha'y teketeken ay ap-aped ay dioscha ay wad-ay ken chaicha, ya sa et nan singsing nan kowengcha. Et inkaob Jacob am-in chana is kapoon nan kaew ay kag alimmos ay maisasag-en id Sikem. Isnan naligwatan cha Jacob ya nan an-akcha ay komaan, inpaegyat Apo Dios nan cheycha'y omili isnan maisasag-en ay ili, et eg-aycha inonod chaicha. Inomchan cha Jacob ya nan am-in ay takhona id Luz ay siya nan makwani ay Betel idwani, id Canaan. Tinmoping is altar sid-i sa na't nginadnan is, “Nan enchad-ayawan isnan Dios nan Betel,” tay ischi nan nenpail-an Apo Dios ken siya issan cha na ilayawan si yon-ana. Isnan akhes kawadcha ischi ya ket ay natey nan in-ina ay kafachang Rebecca ay si Debora, ya inkaobcha siya is kapoon nan kaew is apet ambagatan id Betel. Et nginadnan Jacob akhes ischi is Kaew si Akha. Idwani ay sinmakhong et si Jacob ay nalpo id Mesopotamia, nenpaila kasin si Apo Dios ay namindisyon ken siya. Kinwanin Apo Dios,“Milapo idwani faken et Jacob nan ngachanmomod-i ket Israel.”Et siya chi ay nginadnan Apo Dios siya is Israel. Kinwanin Apo Dios,“Sak-en nan Dios ay Makabfalin Am-in.Makhanakhanak ka,et maiwaned ken sik-a nan takho isnan angsan ay ili,et sik-a nan ikit si kaaliali. At ichowak ken sik-a nan lotaay inchowak ken cha Abraham ken Isaac,ya ichowak akhes isnan cheycha'y wanen-edmo.” Sa et tinmongcho si Apo Dios ay nanaynan ken Jacob isnan chey ay nanot-oyyana ken siya. Adi kad ischi kannay ay chadlos nanot-oyyan Apo Dios ken siya nan nangtoochana isnan fato ay panemsemkan, sa na't finokfokan si fayas ya lana ay nangichoo ken Apo Dios. Siya chi et nginadnana is BetelNan ayen nan ngachan ay Benoni isnan kalin si Hebreo et, anakko is likhat. nan chey ay nanot-oyyan Apo Dios ken siya. Nan Nateyan Raquel ya Naiyanakan BenjaminAwni ya ket tinaynan cha Jacob ay sinpangafong id Betel ta enpaEfrata cha. Sisya'y adchawi cha ischi, ya ket inomchan nan timpo ay omanakan Raquel et chachama nan nensikhafana isnan cha na enpasikalan. Isnan chadlos ensakitan nan cha na enpaspasikalan, kinwanin et nan enpaan-anak ken siya, “Ad-i ka omegyat Raquel tay nay lalaki kayet na!” Ngem matmatey et si Raquel. Isnan matmateyana nginadnana nan anakna is Benoni.Nan ayen nan ngachan ay Benjamin isnan kalin si Hebreo et, naoney ay anak. Ngem ket ay nginadnan amana nan onga is Benjamin.Nan sipingcha et silver ay nabfalor ay kag fallitok. Ilaenyo nan Genesis 45:22. Issan nateyan Raquel, naikaob siya isnan ilit nan karsa ay omey id Efrata, ay makwanin Betlehem idwanin. Tinmood si Jacob is fato ay manemsemkan ischi, et sisya'y wad-ay ischi ay maton nan pantiyong Raquel engkhana idwani ay akhew. Intoloy Israel ay nenfaat sa et nenkampo isnan chemang nan at-atakchag ay toping ay enfeb-elewan Eder. Nan An-ak Jacob ay Lallalaki(1 Cronicas 2:1-2)Isnan nenkakampowan cha Israel ischi, ket ay inseyep Ruben si Bilha ay esa isnan asawan Israel ay amana. Isnan nanngelan amana ischi, chachama nan songetna.Sinpoo ya chwa nan an-ak Jacob ay lallalaki. Nan an-akna ken Lea, et si Ruben (ay yon-a isnan an-ak Jacob), sa et cha Simeon, Levi, Juda, Issacar ya si Zabulon. Nan an-akna ken Raquel et cha Jose ken Benjamin. Nan an-akna ken Bilha ay faan Raquel et cha Dan ken Neftali. Ya nan an-akna ken Zilpa ay faan Lea et cha Gad ken Aser. Naiyanak chana id Mesopotamia. Nan Nateyan IsaacAwni ya ket sinmaa si Jacob ken amana ay enkakampo id Mamre ay sag-en nan Hebron, ay sikhod ay nenkakampowan san si ikitna ay Abraham ya si amana ay Isaac. Natakhotakho si Isaac et nentawen is sinkhasot ya walon poo, et natey ay chadlos nalakalakay. Inkaob nan an-akna ay cha Jacob ken Esau. Nan Wanen-ed Esau(1 Cronicas 1:34-37)Siya chana nan wanen-ed Esau ay makwani akhes en Edom. Fabfafain si iCanaan nan cha inasawan Esau ay cha Ada ay anak Elon ay Heteo, si Oholibama ay anak Ana. Nan aman Ana et si Zibeon ay Heveo. Asawana akhes si Basemat ay anak Ismael ya akhin Nebayot. Nan anakna ken Ada et si Elifaz; ya nan anak Basemat et si Reuel; nan an-akna akhes ken Oholibama et cha Jeus, Jaalam ya si Kora. Siya chana nan an-ak Esau, ay naiyanak id Canaan. Idwani inkaan Esau nan pangafongna, am-in nan cheycha'y nakitetee ken siya, ya nan am-in ay talakena ya kwana ay cha na inala id Canaan et naisiyan ken annochina ay Jacob. Inmey isnan teken ay ili tay ad-i et omanay nan ponchag ischi ay manakho ken chaicha ay sin-akhi. Angsaangsan nan enkik-iwiyencha ya nay ad-i cha et mabfalin ay maaamong. Et inmey nentee si Esau ay nangadnan is Edom isnan nafib-ilikhana id Seir. Siya chana nan wanen-ed Esau ay ikit nan makwanin Edomita ay nentee isnan nafib-ilikhana id Seir. (10-13) Nan anak Esau ken Ada et es-esa'y lalaki ay si Elifaz. Ya si Elifaz, lima nan an-akna ay lallalaki: cha Teman, Omar, Zefo, Gatam ya si Kenaz. Isnan esang kayet ay asawan Elifaz ay si Timna wad-ay nan esa'y anakna'y lalaki ay si Amalek.Esang nan anak Esau ken Basemat, ay si Reuel. Et si Reuel, epat nan an-akna ay lallalaki: cha Nahat, Zera, Samma ya si Mizza. (-) (-) (-) Tolo akhes ay lallalaki nan an-akna ken Oholibama: cha Jeus, Jaalam ya si Kora. Nan aman Oholibama et si Ana ay anak Zibeon. Siya chana nan tribo ay naiwaned ken Esau. Si Elifaz ay yon-a isnan an-akna, et siya nan nalpowan nan naycha ay tribo: nan tribo cha Teman, Omar, Zefo, Kenaz, Kora, Gatam ya si Amalek. Siya chana nan naiwaned ken Esau ay sin-asawa ken Ada id Edom. Si Reuel ay anak Esau, et siya nan nalpowan nan naycha ay tribo: nan tribon cha Nahat, Zera, Saama ya si Mizza. Siya chana nan naiwaned ken Esau ay sin-asawa ken Basemat id Edom. Siya chana nan tribo ay naiwaned ken cha Esau ay sin-asawa ken Oholibama ay anak Ana: nan tribo cha Jeus, Jaalam ya si Kora. Am-in nan naycha ay tribo et naiwaned cha ken Esau ay makwani akhes ay Edom. Nan Wanen-ed Seir(1 Cronicas 1:38-42)(20-21) Nan sikhod ay nen-ili id Edom et nateketeken cha ay tribo. Nan naiwanchan nan naycha et isnan wanen-ed Seir ay esa ay Horeo. Et siya chana nan an-ak Seir: cha Lotan, Sobal, Zibeon, Ana, Dison, Ezer ya Disan. (-) Si Lotan nan aman cha Hori ya si Heman. (Wad-ay nan fafai ay akhin Lotan ay enngachan si Timna.) Si Sobal nan aman cha Alban, Manahat, Ebal, Sefo ya si Onam. Chwa nan lalaki ay an-ak Zibeon: cha Aya ken Ana. (Siya na si Ana ay nangchan isnan en-at-atong ay eb-eb isnan ponchag isnan nangipaspastolana isnan dangkin amana.) (25-26) Si Ana nan aman Dison ay aman cha Hemdan, Esban, Itran ya si Keran. Wad-ay akhes nan anak Ana ay fafai ay enngachan si Oholibama. (-) Si Ezer nan aman cha Bilhan, Zaavan ya si Akan. Si Disan nan aman cha Uz ken Aran. (29-30) Et siya mampay chana nan cheycha'y tribon nan cheycha'y Horeo id Edom: cha Lotan, Sobal, Zibeon, Ana, Dison, Ezer ya si Disan. (-) Nan Cheycha'y Ali id Edom(31-39) Siya chana nan ali ay nasonsosonson ay nen-ap-apo id Edom esa wad-ay ali isnan Israel:si Bela ay anak Beor ay nangaeb isnan matangtangad ay ilina ay Dinhaba,si Jobab ay anak Zera ay iBozra,si Husam ay iTeman,si Hadad ay anak Bedad ay nangaeb is matangtangad ay ilina ay Avit (Inafakna nan Midianita isnan faloknitcha id Moab.),si Samla ay iMasrecca,si Saul ay iRehobot is kawanga,si Baal Hanan ay anak Akbor, yasi Hadad ay nangaeb is matangtangad ay ilina ay Pau. (Si Mehetabel nan asawana. Inan Mehetabel si Matred ya inan Matred si Mezaab.) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (40-43) Si Esau nan nalpowan nan naycha'y Edomita ay tribo: cha Timna, Alva, Jetet, Oholibama, Ela, Pinon, Kenaz, Teman, Mibzar, Magdiel ya Iram. Nan nentetey-an nan waschin esa isnan naycha'y tribo et ili ay nangadnan isnan ngadngachancha kannay. (-) (-) (-) Si Jose ya nan Aag-inaIntot-oloy cha Jacob ay nentee id Canaan ay nentetey-an san si amana. Idwani, siya na nan kaokhochan nan pangafong Jacob.Finmab-alo et si Jose ay entawen si sinpoo ya pito, ya finadfachangana nan yoyon-ana ay nangipastor isnan cheycha'y karching ya karnilo. Naitaktakin isnan yoyon-ana ay an-ak cha Bilha ken Zilpa ay iyaafong amacha, ya intiktikna ken amana nan ngaag ay ang-angnen nan yoyon-ana. Isnan am-in ay an-ak Israel, si Jose nan chadlos na laylaychen tay nawad-ay issan apchas na nalakayan. Siya nan inkhab-an amana is an-ancho ay kakhay ay ancho akhes nan palimaana. Isnan nangil-an nan yoyon-an Jose ay wadwad-ay nan layad amacha ken siya mo ken chaicha, chad-ama et nan likhetcha ken siya, et maid paat khawis si manot-oyyancha. Isnan namingsan, nen-it-itaw si Jose sa na't okhochen isnan cheycha'y yoyon-ana. Siya et chi ya ket ay onanig cha linilikhet. Kinwanina, “Chengngenyo kay nan it-itawko ya! Cha tako maachi en-ani, ya isnan cha tako mametkan isnan nakompay ay naani, ya ket ay tomakcheg nan awitko. Idwani, alan et nan awityo ya liwes isnan awitko, sa cha't waschin yoyongyong ischi.” “Na! Ay kem kanan ay sa ka en-ali ken chakami ta iyapowam chakami?” kinwanin nan ag-ina. Et onanig cha liligten siya mo ke tay isnan it-itawna ya isnan kinwanina. Kasin nen-it-itaw si Jose, sa na't kayet inokhod isnan aag-ina ay mangwanin, “Ilaenyo kay ya! Wad-ay kasin nan teken ay init-itawko, ay kek et ay inila nan akhew, fowan ya nan cheycha'y sinpoo ya esa'y tokwifi ay waschin yoyongyong ken sak-en.” Infaag akhes Jose nan nay ay it-itawna ken amana, sa et yangyangan amana ay mangwanin, “Ngag man ay it-itaw sa? Ay kanam ngen ay et sa enfalintomeng ay entowad si inam, nan aag-im ya sak-en ken sik-a?” Inmapal nan aag-in Jose ken siya, ngem si amana sinmesinmekna nan mipoon ischicha. Nan Mailakwan Jose ya nan Maiyeyana id EgiptoIsnan namingsan, inmey nan yoyon-an Jose id Sikem ay en nangipastor isnan cheycha'y talaken amacha. Awni ya ket kinwanin Israel ken Jose, “Omey ka id Sikem ay cha mangipastolan nan yoyon-am isnan talaken.”“Wen ama, nakasakhana ak.” Kinwanin amana, “En ka ilaen nan yoyon-am mo khawis cha ya nan chey paspastolancha. Sa ka't somaa ay mangifaag.” Et inpaligwat amana is kadchetan nan Hebron.Awni pay ya ket inomchan si Jose id Sikem. Ya isnan cha na enlikchan is kaponchag, ya ket inilan nan esa'y lalaki ay nangwanin, “Ngag man nan cham an-anapen?” “Chak man anapen nan yoyon-ak ay enpaspastor,” kinwanina. “Ay way ngen inil-ilam ken chaicha?” Kinwanin et nan chey lalaki, “Kinmaan cha et achi? Chinngek ay cha cha kanan en omey cha id Dotan.”Et siya chi inonod Jose nan yoyon-ana, ya inchanana chaicha id Dotan. Adchawi is akit si Jose isnan nangil-an nan eet-adna ken siya. Et isnan sisya'y eg-ayna inomchanan isnan kawadcha, natotya nan yoyon-ana ay mamatey ken siya. “Naay nan am-itawen,” kinwanicha. “Aye ta pateyen tako, ta sa tako't ekchakhen nan awakna isnan esa isnan naycha'y naschok ay fofon, sa tako't ifaag ay inischan si atap ay enkik-iwi. Ilan tako ed mo sa way enfanakhan san cheycha'y it-itawna!” Chinngen nan yon-acha'y si Ruben nan kinwanicha et laychena ay isalakan si Jose. Kinwanina't, “Ad-i tako pateyen. Ekchakhen tako't yangkhay siya isnan esa'y naschok ay fofon isna is kaponchag. Ad-iyo sogsokhaten siya.” Kinwanina chi tay laychena'y matakho si Jose ta sa na't ipasaa chadlo ken amacha. Isnan inomchanan Jose ken chaicha, ala cha't ya lokpos isnan chey ay ancho nan palimaana ay kakhayna. Et inekchagcha siya isnan esa'y naschok ay fofon. Isnan cha cha manganan ya ket inilacha nan sinpamoweg ay Ismaelita ay komersiyanti ay nalpo id Galaad. Et kalikalikacho ya nafanglo ay niket nan inaawit nan kameliocha ay iyeycha id Egipto. Kinwanin et Juda isnan cheycha'y eet-adna, “Ngag man nan sa tako maala mo pateyen tako nan akhi tako sa tako't itabtafon? Ilako tako't achi yangkhay siya isnan naycha'y Ismaelita. Ad-i tako mang-ey sokhaten siya. Tay annochi tako met siya ay awak ya chala tako kannay.” Siya chi et tinan-oyan nan et-adna nan kinwanin Juda. Adi kad isnan osto'y lomaosan nan cheycha'y komersiyanti ay makwani akhes en Midianita, khinoyod et nan cheycha'y et-adna si Jose is kafofon sa cha't inlako isnan cheycha'y Ismaelita is chwan poo ay sipingNan ayen nan ngachan ay Perez isnan kalin si Hebreo et, pomortot. ay silver. Et inyeycha siya id Egipto. Awni ya ket tinmoli si Ruben is kafofon ya ket maid inchanana ken Jose. Ket ay chadlos nensasanga, ya ala na't ya peskhat isnan fachona. Sa et tinmoli isnan cheycha'y et-adna ay cha mangwanin, “Ya ket maid nan fab-alo ischi! Ngag et kay nan angnek?” Sa cha't pinarki is esa'y karching ya nan chalana nan nangitapekancha isnan fachon Jose. Sa cha't insaa chi ken amacha ya kinwanicha, “Ay faken na's kakhay nan anakmo? Inchananmi pay na.” Inmatonana chi ke na't kanan, “Wen, tet-ewa'y kakhayna na! Da! Ya ke pinatey si atap ay enkik-iwi. Ya ke cha pet khinislakhislay nan awak Jose ay anakko!” Ket chachama'y ensasanga si Jacob ay nameskhapeskhat isnan fachona sa et nenfacho is sako. Et inmannoannong nan nangisasangaana ken siya. Inmey am-in nan an-akna ay nangay-ayew ken siya ngem inad-ina nan menliwliw-ancha ken siya. Kinwanina, “At olay engkhana's mateyak ya mitapi ak ken siya isnan kawad nan nenkatey et sisya'y ensasanga ak kayet.” Et siya chi ay insangasangana nan anakna ay si Jose. Idwani, inomchan et nan cheycha'y Midianita id Egipto, sa cha't inlako si Jose ken Potifar ay esa'y takhon nan ali ya kapitan nan am-in ay khwarchiyana. Cha Juda ken Innapona ay TamarNakwas chi ya ket tinaynan Juda nan et-adna ya inmey ay nakisag-en ken Hira ay iyAdullam. Ischi et nan nanab-atana isnan inasawana ay Cananeo ay anak Sua. Naliton si asawana ya inmanak is lalaki ay nginadnan Juda is Er. Kasin pay naliton ya inmanak kayet is lalaki ya nginadnan nan fafai is Onan. Kasin kayet inmanak is lalaki ya nginadnana is Sela. Wad-ay si Juda id Akzib issan naiyanakan Sela. Awni ya ket inpaasawan Juda nan yon-a ay anakna ay si Er ken Tamar. Ngem ngaag nan okhalin Er ya egay nalaychan si Dios Apo ken siya, isonga inalana. Sa et kinwanin Juda ken Onan ay annochin Er, “En ka iyamong nan nailekkasan ay asawan yon-am, ta angnem nan lebfengmo ay angnen ken siya ta womad-ay ka is enwanen-ed nan natey ay yon-am.” Ngem ammon Onan ay et khechangna'y fakena enkwa nan sa na wad-ayen, isonga mo iseyepna nan chey ay nailekkasan, iwasitna nan kisitna ta maid ngomachan ay enfalin is anak san yon-ana. Nan inangnen Onan et inpasongetna si Dios Apo ya ke na't ay inala akhes siya. Ket ay kanan Juda isnan innapona ay Tamar, “Somakhong ka't is afong cha amam ya ad-i ka mangas-asawa engkhana'y maengngan nan anakko ay si Sela.” Siya chi nan kinwanina tay omegyat tay ta ket lang ya mapatey si Sela ay kag isnan yoyon-ana. Sa et sinmaa si Tamar ken cha amana. Awni pay ya ket natey nan asawan Juda. Kakwasan nan naliwliwaana, inmey cha ken Hira ay ib-ana ay iyAdullam id Timnat ay mapokpokisan nan karnilona. Ket ay wad-ay nan nangifaag ken Tamar ay omey si katokhangana id Timnat ay en mamokis isnan cheycha'y karnilona. Ala na't ya kaan isnan panesna ya nensokat, sa na't inap-apan nan kamesna isnan apongotna, ya inmey tinmotokcho isnan pantew nan ili ay omey id Enaim ay malaosan isnan omayan id Timnat. Siya chi tay ammona ay naengngan et nan kasaodna ay si Sela ngem ket ay eg-ay naiyasawa ken siya. Idwani, isnan nangil-an Juda ken siya, kanana't mo esa'y asi ay fafai tay naaap-apan nan kamesna. Sa et sinmag-en isnan kawadna is kailit nan karsa sa na't kanan, “Ayet! Kaat pay nan kanam?” (Tay eg-ayna inmatonan ay innapona pet siya.)Ket ay kanan Tamar, “Ngag kay nan ichowam ken sak-en?” “At omipaiyali ak ken sik-a is innanak si karching ay talakenko.”Kinwanin et Tamar, “Siya achi, mo omagtan ka is iigtok ay kag sarchan nan chey karching engkhana'y ipaiyalim.” “Ngag kay nan ichowak ay kag na sarcha?” kinwanina.“Nan sana'y matonmo ay iyoowaymo ya nan sokodmo ay eegnam,” kinwanina. Et siya chi ay inchowana chana ken siya, sa na't inseyep, et naliton si Tamar. Sinmaa et si Tamar sa na't kinaan nan inyaap-apna ya kasin nenpanes. Idwani, osto'y inpaiyey Juda isnan ib-ana ay si Hira nan chey innanak si karching isnan chey fafai ta sa na't alaen nan cheycha'y insarchana ken siya, ya ket maid inchanan Hira ken siya. Sa et nensalodsod isnan cheycha'y lallalaki ischi ay iyEnain ay mangwanin, “Ento pay san asi ay fafai ay entotototokcho isna's ilit si karsa?”“Ay ke man wad-ay paat asi's fafai isna?” kinwanicha. Sa et sinmakhong ken Juda ay mangwanin, “Ya ke maid inchanak ken siya mo! Sa et kanan nan cheycha'y lallalaki ischi en maid kano paat asi ay fafai ischi.” “Ngag ngotom ta igtona chachi. Ad-ik laychen ay maang-ango ta isnan takho. Olay ket pinachasko ay mamayad ken siya. Kanak ta fayachak siya, ngem nay met egay ka nakad-an ken siya.” Nakwas pay nan tolo ay fowan, ya ket wad-ay nan nangifaag ken Juda ay nangwanin, “Nen-angnen pet is asi nan innapom ay si Tamar, tay nay ya ket aped la maliton.”Infilin et Juda ay mangwanin, “Ifalayo siya ta mapoowan.” Isnan cha maipafal-an Tamar, inpaifaagna ken katokhangana ay mangwanin, “Naliton ak isnan lalaki ay nenkwa isnan naycha. Isin-engmo achi ta ilaem mo sino nan nenkwa isnan naycha ay maton ay oway ya sokod.” Inmatonan Juda nan cheycha'y kwana ke na't kanan, “Sak-en pet nan nakafasol. Nalenlenteg siya mo sak-en tay egayko tinongpal nan lebfengko ay angnen ay mangipaasawa isnan anakko ay si Sela ken siya.” Isnan inomchanan nan nenkimenan Tamar nadlaw et ay apik nan ilillitona. Et isnan cha na omanakan, inpafalan nan esang nan limana, sa et inalan nan enpaan-anak ya tinakedna is sinolid ay enkilat sa na't kanan, “Siya na nan omon-ona ay maiyanak.” Nay met achi kasina innenat san limana ya ket ay nan kaapikna et nan nang-ona ay finmala. Sa et kinwanin nan enpaan-anak, “Ke pet kag tona nan ikkam ay pomortot!” Isonga nangadnan is Perez.Nan ayen nan ngachan ay Zera isnan kalin si Hebreo et, enkilat. Sa et inmonod ay naiyanak nan kaapikna ay natakchan is enkilat ay sinolid nan limana ya nangadnan is Zera.Nan lokham ay sag-en nan wanga id Egipto et kag fololong nan ilana. Cha Jose ken Asawan PotifarIdwani inyey et nan cheycha'y Ismaelita si Jose id Egipto, ya inlakocha ken Potifar ay esa isnan cheycha'y takhon nan ali ya kapitan nan khwarchiya isnan palasyona. Wawawawad-ay si Dios Apo ken Jose et sinomya nan am-in ay inang-angnena. Nakitee siya isnan afong nan apona ay iyEgipto et finigfig nan apona ay tatakchowen Dios Apo siya ya nay et sinomya am-in nan inang-angnena. Adi kad nalaychalaychan et si Potifar ken Jose sa na't inpey siya ay fokfokodna ay faa. Et siya nan nangipakarkhowana isnan am-in ay cha maang-angnen isnan afongna ya nan am-in ay kwana. Et mailapo ischi, khapo ken Jose, ket ay binindisyonan Dios Apo nan pangafong Potifar ya nan kwana: am-in nan wad-ay is afongna, id ilit, ya nan am-in ay molana. Siya, inpakarkhona nan am-in ay kwana ken Jose, ya maid kasina chonnen ischi mod-i ket mangan yangkhay.Si Jose, makneg ya khawis nan ilana. Awni pay ya ket ay fikhawen nan asawan nan apona siya sa na't awiawisen ay maseyep cha. Ngem nen-ad-i si Jose ay nangwanin, “Ilaem achi, intalek asawam ay apok ken sak-en nan am-in ay isyangkhay isnan afongna, ya maid chadlos na makibfiyangan tay wad-ay ak ay nangipakarkhowana isnan ngonon. Wad-ay nan kalebfengak isnan nay ay afong ay kag isnan kalebfengana, et maid paat inyen-enatna is olay ngag sisa mod-i sik-a yangkhay, tay asawana sik-a. Ngag kay nan aped ko mangangnenan isnan kag tosa ay kangangngaakhan ya fomasol ak et yangkhay ken Apo Dios?” Et olay inaloalokna si Jose isnan winakas ta maseyep cha, ngem khechangna ay inad-in kayet Jose, ya olay nan paat na maisag-enan yangkhay ken siya. Ngem isnan namingsan ay sinomkhepan Jose is afong ay en na enchonowan, ya maichan nan cheycha'y faa, alan et asawan Potifar ya lokpos isnan fachona ay mangwanin, “En ta maseyep!” Ngem ke na't ala ya layaw et nataynan nan fachona is kalimana. Osto ay inilana ay tinaynan Jose nan fachona ya linmayaw, ala na't ya wakis ya fokhaw isnan cheycha'y faana ay mangwanin, “Ilaenyo kay ya! Inyalin asawak nan Hebreo isna ta lomokloko ken chatako. Inmali is kakwartok ay pomilit, ngem alak ya fokhafokhaw. Osto'y chinngena ay nenfokhaw ak, ala na't akhes ya layaw, et nataynan nan nay fachona is kakawadko.” Sa na't inigto nan facho engkhana'y sinmaa si asawana ay apon Jose. Ya siya kayet chi nan inokhodna ken asawana. Kinwanina, “Nan chey Hebreo ay faa ay inyalim et sinkhepna nan kwartok ay pomilit. Ngem kek et ala ya fokhaw sa na't ala akhes ya layaw, et tinaynana nan nay fachona isnan kawadko.” Sinmongesonget nan apon Jose isnan nanngelana isnan nangwaniyan asawana en, “Siya chi nan inikkan nan faam ken sak-en!” Ke na't inpatilew si Jose, sa cha't inpokok is kaipokpokokan nan falod si ali, ya ischi et nan nentetey-ana. Ngem wad-ay si Dios Apo ay nanegseg-ang ken Jose, nay et nalaychalaychan nan apo isnan fabfalochan ken siya. Ke na't ippey ay siya nan kikhad isnan am-in ay ib-ana ay falod ya menfiyang isnan am-in ay maang-angnen is kafabfalochan. Adi kad maid et kasin masapol makibfiyangan san apo isnan fabfalochan isnan inpakarkhona ken Jose tay wad-ay si Dios Apo ken siya, nay et sinomya nan am-in ay inang-angnena. Nan Nangilawlawakhan Jose isnan Ayen nan It-itaw nan Chwa ay FalodAwni pay ya ket nan en-ap-apag isnan inomen nan alin si iyEgipto ya nan ap-apon si en-ot-oto isnan tinapay et inpasongetcha nan ali. Sinosongetna nan naycha ay chwa ay takhona, ke na't inpapokok chaicha is afong nan kapitan si khwarchiya isnan fabfalochan ay naipokokan Jose. Pinilin nan kapitan si Jose ay ensilfi ken chaicha, ya inmannong nan naipokokancha. Isnan esa'y maschem, nen-it-itaw san en-ap-apag ya san ap-apon si en-ot-oto, et teken nan ayen nan init-itaw nan waschin esang ken chaicha is kafabfalochan. Isnan nawiitana ay en nangil-an Jose ken chaicha inilana ay kag makokorkor nan semekcha. Sa na't kanan, “En man chadlos makokoloklot nan kitongyo idwani ay?” “To! Wad-ay man nan init-itawmi ya nay maid makaipaawat mo ngag nan laychencha'y kanan,” kinwanicha.“Si yangkhay achi Apo Dios nan makabfalin ay mangifallikas isnan laychen nan it-itaw ay kanan,” kinwanin Jose. “Okhochenyo ed ken sak-en nan init-itawyo.” Sa et inokhod san en-ap-apag nan it-itawna ay mangwanin, “Isnan it-itawko, wad-ay nan kinmawat ay wakan si ofas ay sasakhangek, ya tolo nan pingina. Isnan osto'y finmalaan nan tofona ya ket ay sinmafong sa et finomkhas is ofas ya ket ay nenkakaom. Idwani, eegnak nan tasan nan ali, sak et inala nan fekhasna ya pinsitko is katasa ya inchowak ken siya.” Kanan et Jose, “Siya na nan laychena ay kanan: nan chey tolo ay pingi et tolo ay akhew. Isnan maikatlo ay akhew mailapo idwani at patongchowen nan ali sik-a, ya patoliyena sik-a isnan sikhod ay saadmo. Ta sam kasin ichad-awat nan tasana ay kag sinan sikhod ay cham ang-angnen id kasin ay sik-a nan pala ap-apagna. Ngem pangngaasim ta sosommek ka mo somya nan esam ikakkan. Et pangngaasim achi ta maseg-ang ka ta way paat kanam isnan ali maipoon ken sak-en, ya fachangam sak-en ay lomofos isna is kafabfalochan. Tay nan kinatet-ewana, et inalacha sak-en ay nangikaan isnan ilin si Hebreo, ya olay pay isna id Egipto et maid inang-angnek is khotokna is aped ko maibfalochan.” Osto'y chinngen nan ap-apon si en-ot-oto ay khawis pet nan ayen san it-itaw nan pala ap-apag, kinwanina ken Jose, “Wad-ay akhes nan it-itawko. Aagtowek nan tolo'y nenkhakhat-on ay malalabfa ay tinapay. Isnan nen-oson ay labfa, wad-ay nan am-in ay nateketeken ay ila ay oton si tinapay ay pala isnan ali, ngem ya ket ay wad-ay nan ay-ayam ay cha mannopek isnan wad-ay ischi.” Sa et kanan Jose, “Siya na nan laychena ay kanan: nan tolo ay labfa et tolo ay akhew. Isnan maikatlo ay akhew mailapo idwani at ipatongchon nan ali sik-a, ta papotlongna nan olom! Sa na't isabfot nan awakmo isnan tokod ya at topken nan ay-ayam nan fekhas nan awakmo.” Awni ya ket isnan maikatlo ay akhew, nenpapiyasta nan ali ay manemsemkana isnan naiyanakana, et inayakhana am-in nan cheycha'y takhona. Inpalofosna san chwa ay falod ay san pala ap-apag ya san ap-apo ay pala ot-oto, sa na't inyey chaicha isnan sakhang nan cheycha'y takhona. Insoblina san pala ap-apag isnan sikhod ay saadna, ya kasin en-ap-apag pala isnan ali ngem inpaisabfotna nan chey ap-apon si en-ot-oto. Et naangnen am-in tet-ewa nan infaag Jose. Nay met achi egay et sinsinmek san pala ap-apag si Jose. Nalichongana siya. Nan Nangilawlawakhan Jose isnan Ayen nan It-itaw nan AliIsnan nakwasan nan chwa'y tawen init-itaw nan ali ay tinmatakcheg siya is kailit nan wanga ay Nile. Ya inilana isnan it-itawna ay wad-ay nan pito ay alaalarmes ya khanag-awis ay faka ay chinmaka ay nalpo's kadchanom, sa cha't nen-ang-anglod isnan lokham.Nan nay facho, nakhaeb is linen, ay esang ay khag-awis ay lopot. Awni ya ket akhes chinmaka nan pito ay faka ay nenkafikhot ya nenkakig-angan. Sa cha't inmey naidchipa isnan inmona ay pito ay faka is kailit nan wanga. Ya ket ay kinan san nenkafikhot ay faka san alaalarmes ay faka. Sa et finmangon nan ali. Osto'y kasin naseyep, ya ket nen-it-itaw kasin, ya inilana nan pito ay lowey ay cha ensechang ya fegfekhasan ay tinmofo isnan esang ay sanga. Sa et wad-ay kayet nan pito ay lowey ay inilana ay nenkakpit ya linoyaw si chakhem ay nalpo's kamalalango ay lota. Ket ay inokmon nan nenkakpit nan chey nenkaptong. Siya chi ya ket ay finmangon san ali, ya ke pet it-itawna kayet chi. Nadchanadchanakhan et nan ali isnan chey ay wiit, sa na't inpaayag am-in nan cheycha'y ensop-ok ya nan cheycha'y mammasilib ay takho id Egipto. Inokhodna nan init-itawna ken chaicha, ngem maid paat makaipaawat isnan ayen nan it-itawna. Kinwanin et san en-ap-apag isnan ali, “Naipasmek idwani nan nenkamaliyak. Issan namingsan sinmonget ka apo ken chakami ay chwa isnan chey ap-apon si pala ot-oto, sam et inpafalod chakami isnan afong nan kapitan si khwarchiya. Ke kami't nen-iitaw isnan esa'y maschem ya teken nan waschin ayen san init-itawmi. Idwani, wad-ay nan esa'y ib-ami ischi ay esa'y fab-alo ay Hebreo ay faan nan kapitan, ya inokhodmi ken siya nan init-itawmi sa na't inpaawat nan waschin ayen nan it-itawmi. Ket ay tinmet-ewa san kinwanina. Insoblim sak-en isnan sikhod ay saadko ya inpaisabfotmo san pala ot-oto is tinapay.” Ket ay inpaayag nan ali si Jose sa cha't inpafala siya is kafabfalochan. Nenpapokis ya nensokat, sa et inmey isnan sakhang nan ali. Kanan et nan ali ken Jose, “Wad-ay nan init-itawko ngem maid makailawlawag isnan ayena. Chinngek ay mo chengngem nan it-itaw makaipaawat ka isnan ayena.” Sa et kinwanin Jose, “Maid mabfalinko apo, ngem si Apo Dios nan makaipaawat isnan ayena ay enkhawisan nan ali.” Kanan et nan ali ken Jose, “Init-itawko maachi ay tinmatakcheg ak is kailit nan wanga ay Nile. Ya ket chinmaka ay nalpo is kadchanom nan pito ay faka ay alaalarmes ya khanag-awis, sa cha't cha en-anglod isnan lokham. Mawnin pay ya ket akhes chinmaka nan pito ay nenkafikhot ya nenkakig-angan ay faka. Kecheng cha is inilak ay kag tod-i isnan olay entona isna id Egipto. Idwani, ya ket kinan nan nenkafikhot ay faka nan cheycha'y alaalarmes ay faka. Ngem maid makadlaw ay kinancha nan alaalarmes ay faka, tay khechangna'y sisya kayet ay nenkafikhot cha ay kag isnan sikhod. Sak et fomangon. Wad-ay akhes nan init-itawko ay nensechang ay pito ay lowey ay fegfekhasan ay tinmofo isnan esa'y sanga. Awni pay ya ket wad-ay kayet nan pito ay nenkakpit ay lowey ay linoyaw si chakhem ay malpo's kamalalango ay lota. Sa et inokmon nan nenkakpit ay lowey san pito ay nenkaptong. Inokhodko nan naycha'y init-itawko isnan cheycha'y ensop-ok, ngem maid paat makaipaawat ken sak-en mo ngag nan ayencha.” Sinongfatan Jose nan ali ay mangwanin, “En-iso nan ayen nan chwa ay it-itawmo. Inpaammon Apo Dios nan nganngani ay angnena. Nan pito'y alaalarmes ay faka et pito ay tawen nan ayena. Siya akhes isnan pito ay fegfekhasan ay lowey. En-iso nan ayencha. Nan pito ay nenkafikhot ay faka ay inmod-ochi ay chinmaka ay nalpo's kadchanom, ya nan pito ay nenkakpit ay lowey ay linoyaw si chakhem, et pito ay tawen ay fitil. Kag sinan apchas ko infakha ken sik-a apo, inpailan Apo Dios nan sa na angnen. At wad-ay nan pito ay tawen ay omaw-awas nan ngonon isnan olay entona isna id Egipto. Ngem kakwasana sa et omchan akhes nan pito ay tawen ay fitil. Ya at malichongan nan nar-os ay pito ay khanag-awis ay tawen tay at pakawasen nan fitil nan ili. Siya, nan cheycha'y tawen ay omaw-awas nan makakan et chadlos malichongan, tay at chad-ama nan fitil ay omchan. Nan laychen nan kasin napidwaan nan it-itawmo ay kanan et kinedchengan Apo Dios nan angnena, et siya chi nan angnena ay angnen isnan ad-i omannong. “Idwani, khawis koma mo pomili ka is lalaki ay masilib ya makaawat ta ippeymo siya ay mangichalan isnan am-in ay ili isnan Egipto. Pomili ka akhes apo si tapina ay en-apo, ay mangal-ala isnan pagkalma isnan am-in ay maani isnan timpon nan pito'y tawen ay omaw-awas nan maani. Filinem chaicha ay manakhop isnan am-in ay maala ay makakan isnan chey khawis ay tawen ay omali, ya agtam chaicha is lebfengcha ay mangigto isnan maani isnan maipaypay-ana isnan chadchake ay ili sa cha't tokkhongan. Nan naycha ay makakan ay cha maigto nan sa maipafala isnan pito'y tawen ay fitil ay omchan isnan Egipto, ta maid matey is owat.” Nan Madchotokan Jose ay Enkhofernachor id EgiptoIdwanin, tinan-oyan nan ali ya am-in nan faana nan infaag Jose. Sa et kanan nan ali, “Ay ke tako makaanap is khagkhag-awis mo si Jose, ay wad-ayan nan Ispiriton nan Dios?” Sa na't kanan ken Jose, “Tay inpailan nan Dios am-in na ken sik-a, nalatak ay wadwad-ay nan silib ya pinang-awatmo mo nan olay sino issa. Idwani ippeyko sik-a ay matangtangad isnan am-in ay iyap-apowak, et am-in ay takhok et sa cha patiyen nan filinmo. At maikadwa ka ken sak-en ay enlebfeng. Nay chotokak et sik-a ay khofernachor isnan olay entona issa isna id Egipto.” Sa et kinaan nan ali nan alitosna ay namatonan isnan maton si ali sa na't inpey is kalecheng Jose. Inpafachona nan napateg ay fachoMabfalin akhes ay nan nakwani et, “Ikasiwyo! Ikasiwyo!” ken siya, sa na't inpaoway nan fallitok. Sa na't inpalokhan isnan ikadwa ay kalisan si ali ya namangpango nan takhona ay mangifogfokhaw en, “Enfalintomeng kayo! Enfalintomeng kayo!”Nan osto ay inpaigton Jose et nan pagkalman nan am-in ay naani id Egipto isnan chey ay pito ay tawen. Ilaenyo nan Genesis 41:34. Adi kad nadchotokan si Jose ay enkhofernachor isnan am-in ay ili id Egipto. Kinwanin akhes nan ali ken siya, “Sak-en nan ali, ya ipatengngelko am-in ken sik-a nan takho isnan olay entona isnan am-in isna id Egipto, ta ad-icha paat igkhiwa nan lima paymo sikicha mo ad-im ipalofos.” (45-46) Sa na't nginadnan si Jose is Zafenat Panea, sa na't agtan siya's asaw-ena ay si Asenat ay anak Potifera ay pachi isnan ili ay Heliopolis.Tolon poo nan tawen Jose issan lapona ay nensilfiyana isnan ali id Egipto. Tinaynana nan kawad nan ali sa na't finaat ay en nangila isnan olay entona ischi ay ili. (-) Isnan timpon nan pito'y tawen ay inmaw-awas nan makakan, inpatofon nan lota nan nawadwad ay maani ya cha inpaamong Jose nan chatag sa na't inpaigto isnan kaallaallang nan am-in ay ili.Si Potifera ay aman Asenat nan katongchowan ay pachi isnan ili ay On paymo Heliopolis, ay naamongan nan iyEgipto ay manad-ayaw isnan akhew, tay nan akhew nan dioscha. Adi kad inpaigtona isnan waschin ili nan naani isnan cheycha'y nenlilwes ay payew ischi kannay ay ili. Chadlos omawas ay kag ofod is kafayfay nan cheycha'y naani ay inigtona, ya eg-ay et kasin sinas-alop Jose tay ad-i kasalop. Isnan sisya'y eg-ay inomchanan nan fitil, chwa et nan an-ak Jose ay lallalaki ay inyanak AsenatNan kadngelan nan ngachan ay Manases isnan kalin si Hebreo et, inmipalichong. ay asawana. Kinwanina, “Finachangan Apo Dios sak-en ay menlichong isnan am-in ay likhatko ya nan ilewko isnan am-in ay pangafong ama.” Siya chi't ya nginadnana nan inmona ay anakna is Manases.Nan kadngelan nan ngachan ay Efraim isnan kalin si Hebreo et, inmipakhanak. Awni pay ya kasin inmanak, ya nginadnan Jose nan nay ay maikadwa ay anakna is EfraimNan osto ay naisolat isna et, “is katopek nan sakona.” ay nangwanin, “Siya sa nan ngachana tay inpakhanak Apo Dios sak-en isnan ili ay nensikhafak.” Awni pay ya ket nakwas nan pito ay tawen id Egipto ay inmaw-awas nan makakan. Mailapo et nan pito ay tawen ay fitil, kag isnan kinwanin Jose. Wad-ay akhes nan fitil isnan am-in nan tapina ay ili, ngem id Egipto wad-ay nan naiigto ay makakan isnan olay entona ischi. Isnan inomchanan et nan maowatan nan am-in id Egipto, ke cha't inmey ay nenseg-ang isnan ali is kanencha. Et infilina ay omey cha ken Jose ya angnencha nan ifaagna. Osto'y chachama et nan fitil ya inmam-amed isnan olay entona ay ili id Egipto, tinekwafan Jose nan am-in ay allang et cha na inlako nan makakan isnan cheycha'y iyEgipto. Ya wad-ay akhes nan angsaangsan ay takho ay nalpo isnan olay entona ay ili ay inmey id Egipto ay lomako isnan makakan ken Jose, tay chad-ama nan fitil isnan olay entona. Nan en Lomakwan nan Et-ad Jose is Makakan id EgiptoIsnan nanngelan Jacob ay wad-ay nan makakan id Egipto, kinwanina isnan an-akna, “En kayo man aped yangkhay en-asiilaila ay? Kek cha chengngen ay wad-ay pet nan makakan id Egipto ya! En kayo et achi lomako ta ad-i tako matey pangkhep si owat.” Sa et inmey nan sinpoo ay et-ad Jose ay lomako is makakan id Egipto. Ngem eg-ay inpalofos Jacob ay maitakin si Benjamin ay chadlos etad Jose, tay omegyat tay ta ket lang ya way maangnen ken siya. Adi kad khapo tay nabfitil akhes id Canaan, naitapi et nan an-ak Jacob isnan cheycha'y cha omey lomako is makakan id Egipto. Et si Jose kannay nan khofernachor ischi, ay mangil-ila isnan cha mailako ay makakan isnan omili. Adi kad inmey cha nan yoyon-ana ay nenfalintomeng ay nentowad isnan sakhangna. Isnan nangil-an Jose ken chaicha, inmatonana chaicha, ngem inpailana ay kag na ad-i ammo chaicha. Finogtakana chaicha ay mangwanin, “Ento nan nalpowanyo?”“Apo, nalpo kami id Canaan, et inmali kami isna ay lomako is makakan,” insongfatcha. Olay mo naimatonan Jose san eet-adna ngem chaicha eg-ay cha paat nakaimaton ken siya. Sisinmekna san cha na init-itaw maipoon ken chaicha, sa na't kanan, “Inmali kayo yangkhay ay en-as-as! Inmali kayo ay mangila mo ento nan enkapsotan nan nay ilimi!” “Ad-i apo,” insongfatcha. “Inmali kami ay faam ay lomako yangkhay is makakan. Sin-anag-i kami am-in. Egay kami inmali ay en-as-as, apo. Nalenteg kami ay takho.” Kanan kayet Jose ken chaicha, “Ad-i! Nan enkapsotan nan ilimi nan inaliyo!” Ke cha't kanan, “Apo, sinpoo ya chwa kami ay lallalaki ay sin-anag-i. Es-esang ay ama nan nalpowanmi ay wad-ay ischi id Canaan. Namaid nan esang ay annochimi ya chey ay wad-ay nan alilismi ken ama.” “Kanak chadlo ya! Inmali kayo ay en-as-as,” kinwanin kayet Jose. “Ngem kag tona nan katepnganyo: Isapatak isnan ngachan nan ali ay ad-i kayo makakak-aan sina engkhana ay omali nan alilisyo isna. Ifaayo nan esang ken chakayo ay en mangala ken siya. Magkhwarchiyaan isna nan tapina engkhana ay matet-ewaan nan kinwaniyo. Tay mo ad-i, tet-ewa nan insapatak isnan ngachan nan ali ay chakayo et inmali kayo ay en-as-as.” Siya chi ya infalodna't chaicha am-in is tolo ay akhew. Isnan mikatlo ay akhew, kinwanin Jose ken chaicha, “Sak-en nan esang ay mangiyegyat ken Apo Dios, et takhowek chakayo mo ket angnenyo nan esang yangkhay ay kanak. Ta matet-ewaan ay nalenteg kayo, makhayad nan esang ken chakayo isna is kafabfalochan. Nan tapina mabfalin ay somaa cha ta iyeycha nan makakan isnan cheycha'y papangafongyo ay maoowat. Sa et masapol ay iyaliyo nan alilisyo ken sak-en. Siya na nan mangipaila ay tet-ewa nan kankananyo, ya at ad-ik ipapatey chakayo.”Et siya chi ay tinan-oyancha chi. Ngem cha cha kankanan, “Chey, idwani selaeg tako et ay maipap-alikhat sinan inangnen tako isnan annochi tako. Inila tako nan chadlos likhatna issan cha na nenseg-angan ken chatako ngem ad-i tako chengchengngen. Isonga chatako et idwani nan enliglikhat.” Kanan et Ruben, “Kanak chadlo en ad-iyo oy-oyongen siya ya! Ngem ad-iyo met chengngen. Nay et maifales ken chatako nan chalana.” Ad-icha ammo ay ke pet naawatan Jose am-in nan kankanancha, tay nan inikkana ay nakitot-oya ken chaicha et maichalan isnan takho ay cha mangifallikas isnan kalin si iyEgipto. Sa et tinaynan Jose chaicha ya inmey nen-akha. Sa et kasin tinmoli ken chaicha isnan kasina makakaliyan, sa na't pinili si Simeon ay maitaked isnan sakhangcha. Nan Somakhongan nan Eet-ad Jose id CanaanInfilin et Jose ay ponnencha am-in nan sakon nan et-adna isnan makakan ya maisobli nan sipingcha is kasakocha, ya sa cha't maagtan is sengetcha. Et siya chi nan naangnen. Adi kad inkarkhan nan et-adna is kadangkicha nan kasakosako ay makakan ay linakwancha, sa cha't nenligwat. Isnan inomyanancha is kachalan, finadfad nan esang ken chaicha nan taked nan sakona ta pakanena nan dangkina, ke na't inchanan nan sipingna is kasakona.Nan osto ay inchowan Jose ken Benjamin et tolon khasot ay shekel ay silver ay kag falor si fallitok nan falorna. Nan infayad nan Ismaelita ay lakon Jose issan chey et chwan poo ay shekel ay silver. Ilaenyo nan Genesis 37:28. Kinwanina't, “Da! Ya ke nay nan sipingko ay naisobli isna? Naay sina's kasakok,” kinwanina. Ke cha't nginmaya ya chad-ama nan egyatcha ay nen-iinnila ay mangwanin, “Ngag mampet na's inangnen Apo Dios ken chatako?” Isnan sinmaalancha ken amacha ay Jacob id Canaan, infaagcha nan am-in ay naang-angnen ken chaicha. “Finogtakan nan khofernachor id Egipto chakami, sa na't pabfasolen chakami ay mangwanin inmey kami kano ay en-as-as isnan ilina. Kinwanimi ay nalenteg kami ya egay kami inmey ay en-as-as. Ya infaagmi ay sinpoo ya chwa kami am-in ay sin-et-ad ay lallalaki, ya es-esang nan ama ay nalpowanmi. Namaid nan esang, ngem sisya nan alilis, ya wad-ay isna id Canaan ken sik-a ay amami. Ke na't kinwani ken chakami, ‘Naay nan sak mangammowan mo tet-ewa ay nalenteg kayo. Mataynan ken sak-en nan esang. Isaayo ay tapina nan makakan isnan maoowat ay papangafongyo, sa yo't iyai ken sak-en magtek nan alilisyo. Siya sa nan mangammowak ay egay kayo inmali ay en-as-as isnan ilimi, mod-i ket tet-ewa kayo. Et sak isobli nan etadyo ken chakayo ya nawaya kayo ay enkomerso isna.’ ” Idwani waschin et nangipakfo isnan wad-ay isnan sakona ya ket ay waschin nangila isnan masosopot ay sipingna. Isnan nangil-ancha isnan siping chachama et nan egyatcha, olay si amacha ay Jacob. Kanan et amacha ken chaicha, “Ay laychenyo ngen ay madchongaw am-in nan an-akko? Maid si Jose ya sa et si Simeon, ya idwanin nay laychenyo ay ikaan akhes si Benjamin! Sak-en et nan maamongan am-in nan naycha ay likhat.” Kanan et Ruben ken amana, “Mo ad-ik maisaa si Benjamin, mabfalin ay pateyem nan chwa'y an-akko. Ipakarkhom siya ken sak-en, et sak itoli siya ken sik-a.” Ngem kanan Jacob, “Ad-i maifoweg nan anakko, tay natey nan chadlos na akhi ya siya yangkhay nan nataynan. Am-ama ak et, ya mo itakinyo siya sa et wad-ay maangnen isnan chalan, at matey ak ay chadlos ensasanga isnan inangnenyo.” Nan Nangifowekhan nan Et-ad Jose ken Benjamin id EgiptoSisya'y chachama nan fitil id Canaan. Et isnan nangkhayan nan kanen nan pangafong Jacob ay linakwancha id Egipto, kinwanina isnan an-akna, “Tomoli kayo ay en lomako is akit ay kanen tako.” Ya ket kanan Juda ken amana, “Chadlos finag-an nan chey lalaki chakami ay nangwanin ad-ina chawaten chakami mo ad-i mi itakin nan annochimi. Mo ipalofosmo ay makieey ken chakami nan annochimi, et omey kami ay lomako is kanem. Ngem mo iyad-im, et ad-i kami, tay kinwanin nan lalaki ay ad-ina chawaten chakami mo ad-imi itakin nan annochimi.” Kanan et Israel, “En kayo man chadlos omipalikhat isnan en kayo nangifag-an isnan lalaki ay wad-ay teken si akhiyo ay?” Kinwanicha'y sinmongfat, “Siya man tay maid ad-i na salodsodchen maipoon ken chakami ya nan pangafong tako. Sinalodsodna mo sisya'y matatakho ka ay amami, ya mo wad-ay teken si etadmi ay lalaki. Et masapol ay sebfatenmi nan salodsodna. Ay ke mi ammo ay sa na pet ipaayag nan annochimi?” Kinwanin Juda ken amana, “Ipalofosmo ta ifowegko nan annochimi ta sa kami't maligwat kannay, ta chakami, sik-a, ya nan anan-ak, et matakho cha ya maid matey si owat. Sak-en nan somongfat isnan fiyagna. Et sak kikhad ken siya. Mo ad-ik isakhong siya ay enkhagkhawis at sak-en nan chadlos kawad si fasol is eng-engkhana. Mo sa egay kami inmannong ay nensasaed, et away ikapidwa na is tinmoliyanmi.” Kinwanin et amacha, “Mo siya sa nan masapol ay maangnen, angnenyo na: Ipenpenyo isnan sakoyo nan kakhawisan ay winad-ay nan lota isna id Canaan, ta en yo ilayad isnan khofernachor ischi. Omiyey kayo is akit ay akhas ay nalpo isnan kaew, akit ay itlog si yokan, astragalo, laudano, piniones ya almendras. Ya pidwaenyo nan kaad-achan si siping ay itakinyo, tay masapol ay isakhongyo nan inchananyo ay siping isnan sakoyo. Away nget nenkammali cha. Itakinyo nan annochiyo sa kayo't omey ay manakhang ken siya. Asop ya si Apo Dios ay Makabfalin isnan Am-in nan wad-ay isnan chey ay lalaki ta seg-angana chakayo, ya isakhongna si Benjamin ya nan etadyo ay si Simeon ken chakayo. Ngem mo mamaid nan an-akko, et olay siya.” Adi kad inalan et nan cheycha'y sin-et-ad nan ilayadcha ya nan mamidwa ay kaad-achan si siping, sa cha't naligwat ay omey id Egipto. Infowegcha si Benjamin sa cha't inmey ay nanakhang ken Jose. Isnan nangil-an Jose ken Benjamin ay fowegcha, kinwanina isnan faana ay mangil-ila isnan afongna en, “Ipangom nan naycha'y lallalaki is afongko, et sa cha makikan ken sak-en isnan alas chosi. Pomarki ka sam et nongnongen.” Inangnen nan faa nan naifilin et inyeyna nan cheycha'y sin-anag-i is afong Jose. Isnan cha cha maipangowan is kaafong Jose, omeegyat cha sa cha't kanan, “Inyalicha chatako isna maipoon isnan siping ay naisobli is kasako tako issan laplapona. Sa cha't chepapen chatako sa cha't alaen nan dangki tako ya khab-ena chatako is faa.” Isnan inomchanancha ala cha ya eey isnan chey faa ay mangil-ila isnan afong ay wad-ay is kapantew ya kinwanicha, “Pangngaasim apo ta chengngem chakami, tay issan laplapona inmali kami ay linmako is makakan, ngem isnan inomyananmi is kachalan isnan cha mi somaalan, inokfayanmi nan sakomi ya ket waschin nangchan isnan sipingna isnan sakona ya egay kakok-olangan. Nay et inyalimi ta isoblimi ken sik-a. Inmitakin kami akhes isnan tap-in si siping ay ilakomi kasin is kanenmi. Ad-imi ammo mo sino nan nangippey isnan sipingmi is kasakomi.” Kinwanin et san faa, “Ad-i kayo madchanakhan. Ad-i kayo omegyat. Nan Diosyo ay Dios amayo nan nangisakhong nget isnan sipingyo is kasakoyo ta enkwayo. Chinawatko san infayadyo.” Sa na't infala si Simeon ken chaicha. Sa et inpaskhep san faa nan cheycha'y sin-anag-i is afong Jose. Inagtana chaicha's chanom ay iyowascha isnan sikicha, sa na't pinangan nan dangkicha. Sa cha't insakhana nan cheycha'y igwacha ken Jose mo omchan isnan alas chosi, tay naifaag ken chaicha ay at makikan cha ken siya. Isnan sinmaalan Jose, iniskhepcha is afong nan chey ichowacha ken siya, sa cha't nenfalintomeng ay nentowad isnan sakhangna. Sinalodsodna mo enkhagkhawis cha, sa na't kanan, “Infaagyo issan chey nan maipoon ken amayo ay nalakay. Ay khawis ngen siya? Ay matatakho ngen ya sisya'y enkhagkhawis?” Sa cha't kanan, “Wen, nan faam ay amami et sisya'y matatakho ya enkhagkhawis.” Sa cha't nentowad ay nenchayaw ken siya. Isnan nangil-an Jose ken Benjamin ay chadlos na annochi kinwanina, “Adi kad si tona nan alilisyo ay infaagyo ken sak-en. Si Apo Dios nan mamachang ken sik-a anakko.” Alan et Jose ya kaan tay chadlos ay ad-i makaikatpe isnan liknana ken annochina, ya chadlos ay makaag-akha. Isonga ya ket ay sinomkhep is kakwartona et ischi nan nen-akhalana. Ala na't ya chilam-os, sa et finmala ay chadlos nangikakatpe isnan liknana, sa na't infilin ay isangocha et nan makakan. Teken nan lamisaan Jose ay nangisangowancha isnan kanena, ya teken akhes ay lamisaan nan nangisangowancha isnan kanen nan et-adna. Teken kayet nan lamisaan nan iyEgipto ay mangmangan ischi, tay ngaakhen nan iyEgipto ay makikan isnan Hebreo. Naiyornos nan inangnencha ay nangipatokcho isnan sin-ag-i mailapo isnan yon-a engkhana isnan annochi isnan sakhang Jose. Isnan nangil-ancha isnan naikkan ken chaicha'y naipatokcho, nen-asiila cha ay cha mataa. Nalpo is kalamisaan Jose nan naisango ken chaicha, sa et si Benjamin, maminlima nan kaad-achan nan khinaocha ay kanena mo nan et-adna. Et nangan cha ya nakiinom cha ken Jose engkhana'y nafotfotngan cha. Nan Namaichan nan Tasan JoseSa et infilin Jose isnan chey faa ay mangil-ila isnan afongna en, “Ponnem ay osto nan sakocha, ya ippeymo nan siping nan waschin esa isnan topek nan sakona. Iyosonmo akhes nan silver ay tasak is kasakon nan alilis sa et nan sipingna ay lakon nan makakan.” Et siya chi inangnena nan naifilin ken siya. Osto ay wiiwiit naipaligwat cha isnan dangkicha ay somaa. Isnan nakaadchawi cha is akit isnan ili, ya ket kinwanin Jose isnan chey faana, “Kamowem ta kamakamem chachi, et mo edchanam chaicha kanam, ‘En man ngaag nan isofalityo isnan khawis ay? En yo man inakew nan silver ay tasan nan apok ay? Ke siya chi nan en-in-inomana ya! Siya chi nan os-osalena ay en-ipadto. Chachama nan fasol ay inangnenyo!’ ” Isnan nangchanan san faa ken chaicha, infaagna nan kinwanin Jose ken siya. Sa cha't kanan, “Apo, ngag nan laychem ay kanan isnan kinwanim? Ay ke mi maangnen nan kag tosa? Ammom met ay nan siping ay inchananmi isnan sakomi et inyalpomi id Canaan ay mangisakhong ken sik-a. En mi man akewen nan pilak paymo fallitok isnan afong nan apom ay? Apo, mo maanapan ya way esang ken chakami is kawadna at maipapatey, ya enfalin kami ay tapina is faam.” Sa na't kanan, “Siya achi. Ngem kecheng nan mad-asan nan tasa is enfaak. Et mabfalin ay mapalofosan nan tapina ken chakayo.” Adi kad waschin et kannay nangepas isnan sakona ay nangokfay ischi. Mineymey-an nan faan Jose ay nen-anap. Inlapona isnan yon-a engkhana isnan annochi, et naanapan nan tasa is kasakon Benjamin. Alan et nan yoyon-ana ya peskhat isnan fachocha ay enngongoyos. Kasin cha inkarkha chachi isnan dangkicha, sa cha't tinmoli. Isnan inomchanan cha Juda ya nan et-adna is afong Jose, sisya ischi siya. Sa cha't nenfalintomeng ay nentowad isnan sakhangna. Sa et kinwanin Jose, “Ngag man chi's inangnenyo? Ad-iyo ngen ammo nan kafaelak? Tay olay sino ay wad-ay isnan nay ay saadko et kafaelana ay en-ila?” “Apo, ngag kay nan kasin mi kanan?” kinwanin Juda. “Ento nan ikkanmi ay kasin makilinnawag? Ngag nan ikkanmi ay mangipatet-ewa ay mid fasolmi? Si Apo Dios nan nangipafala isnan fasolmi. Enfaam et achi am-in chakami ta faken yangkhay nan chey nad-asan ay kawad nan tasa.” Kinwanin et Jose, “Na! Ad-i! Ad-ik maangnen sa. Kecheng nan nad-asan nan tasak is enfaak. Somakhong kayo am-in ay tapina ay enkhagkhawis ken amayo.” Nan Nangiseg-angan Juda ken BenjaminIdwani, sinmag-en si Juda ken Jose ay nenseg-ang. Kinwanina, “Pangngaasim apo ta makikali ak ken sik-a. Et asop ya ad-i ka somonget tay kag ka met laeng ken Faraon ay ali. Apo, sinalodsodmo ken chakami mo sisya si amami ya mo way teken ay etadmi. Et infaagmi ken sik-a ay sisya si amami ay nalakay, ya wad-ay nan annochimi ay nawad-ay isnan nalakayana. Natey nan chadlos etadna ay lalaki et kecheng siya is nakhayad ken chaicha ay chodchodwa ay sin-akhi. Chad-ama nan layad ama ken siya. Sa et apo, infakham ay iyalimi siya isna tatno ilaem. Sa mi't infakha ken sik-a ay ad-i mabfalin ay taynana nan am-ama tay et siya nan kateyana. Ya kem et kanan en ad-i ka chomawat mo ad-i mi itakin nan alilismi. “Adi kad idwani issan tinmoliyanmi ken ama ay faam, infaagmi san infakham apo. Issan kasina fomaalan ken chakami ay lomako is akit ay makakan, kinwanimi ay ad-i kami makaali tay at ad-i ka chomawat mo maid nan alilismi ay ifowegmi. Kinwanimi ay mabfalin yangkhay ay makaali kami mo maifoweg nan alilismi. Kanan et ama ken chakami, ‘Ammoyo met ay si Raquel ay asawak et chodchodwa cha nan inpafalana ay an-akko, ya namaid nan esang ken chaicha. Away khinislakhislay si atap ay enkik-iwi tay egayko kasin inil-ila siya engkhana issan kinmaanana. Et mo ikaanyo nan nay akhina idwanin ya wad-ay maangnen ken siya, at matey ak ay chadlos ensasanga isnan inangnenyo tay nalakay ak et,’ kinwanin ama. (30-31) “Isonga idwanin apo, mo aped ak somaa isnan faam ay si ama ya maid nan annochi, at matey mo ilaena ay maid siya. Tay nan fiyag tosa ay annochimi nan manatakho ken siya, ya tay chadlos nalakalakay, et omanay nan mangipangoyosanmi ken siya is kateyana. (-) Esang kayet, apchas ko insapata nan fiyagko ken ama pala isnan annochimi. Infaagko ken siya ay mo ad-ik isakhong siya ken ama at sak-en nan chadlos kawad si fasol engkhana ay matey ak. Isonga idwani apo, sak-en et yangkhay si enfaam mo ket ipalofosmo ay makitaoli siya isnan aag-ik. Tay ngag kay nan ikkak ay somaa ken ama mo maid nan annochik ay fowegko? At ad-i ak makaikatpe ay mangila isnan enliglikhatan ama,” kinwanin Juda. Nan Nangipaammowan Jose isnan Awakna isnan Et-adnaSa et tay ad-i et makaikatpe si Jose isnan liknana isnan kawadna isnan cheycha'y faana, infilina't ta komaan cha. Adi kad maid et teken is ib-ana isnan nangipaammowana isnan awakna isnan et-adna. Et tay chadlos na inpapangekhe nan akhana, chinngen nan cheycha'y iyEgipto ampon inomchan nan chamag is kapalasyon nan ali. Kinwanin et Jose isnan et-adna, “Sak-en si Jose! Ay matatakho ngen kayet si ama?” Ngem isnan nanngelan nan et-adna ischi naegyaegyatan cha ya ad-i cha makasefat. Ket ay kanan Jose ken chaicha, “Somagsag-en kayo ken sak-en.” Sinmag-en cha, sa na't kanan, “Sak-en si Jose ay etadyo ay inlakoyo, ya naiyali ak isna id Egipto. Idwani, ad-i kayo koma chadlos madchanakhan paymo sosongten nan awakyo isnan nangilakwanyo ken sak-en isna, tay tet-ewa ay si Apo Dios nan nangipaona ken sak-en isna ta matakho kayo ya nan tapina ay takho. Maikadwa yangkhay ay tawen na isnan fitil isnan lota. Sisya nan lima ay tawen kayet ay maid ensamsama ya en-an-ani. Et inpaonan mampay Apo Dios sak-en mo chakayo ta matakho kayo ay matakho ya nan wanen-edyo ta ad-i kayo mamaid isnan lofong. Adi kad nan kinatet-ewana et faken chakayo nan nangipaiyali ken sak-en sina mod-i ket si Apo Dios. Sa na't inpey sak-en ay mamagfakha isnan ali, ya katotongchowan ay takhona ay enlebfeng isnan am-in. Ya chak iyap-apowan nan am-in ay ili isna id Egipto. “Idwanin, kamowenyo ay somaa ken ama ya kananyo ken siya, ‘Siya na nan kanan Jose ay anakmo: Inpey Apo Dios sak-en ay en-ap-apo isnan am-in ay ili id Egipto. Omali ka ay omali kannay. Ad-i kayo en-enaenat. Mabfalin ay entee kayo id Gosen ay maisasag-en ken sak-en: sik-a, nan an-akmo, nan apop-om, nan karnilom, karchingmo, nan fakam ya nan am-in ay kwam. Mo wad-ay kayo id Gosen, mabfalin ay nonongnongek chakayo, tay sisya kayet ay chaan nan lima ay tawen ay fitil. Tay ad-ik laychen ay wad-ay enkolangam, nan pangafongmo, ya nan enkik-iwiyem.’ ” Kinwanina kayet, “Idwani, am-in kayo ya olay sik-a Benjamin et nay iilaenyo ay tet-ewa ay sak-en na ay si Jose ay manot-oya ken chakayo. Ifaagyo ken ama nan am-in ay kamabfalinko isna id Egipto, ya ifaagyo am-in nan inil-ilayo isna, sa yo't kamowen ay mangifoweg ken siya isna.” Ala na't ya kawe ken Benjamin ay etadna sa et nen-akha. Cha akhes en-akha si Benjamin ay mangawe ken yon-ana. Sisya ay cha en-akha si Jose isnan nangawwelana ya namisitowana isnan waschin esa isnan et-adna. Osto'y siya chi ya ket chadlo tinot-oyan nan et-adna siya. Isnan inomchanan nan chamag is kapalasyo ay wad-ay cha nan et-ad Jose, ket ay nalaychalaychan nan ali ya nan takhona. Kinwanin et nan ali ken Jose, “Ifaagmo isnan et-admo ta karkhaancha nan dangkicha ta sa cha't somakhong id Canaan. Kanam ta iyalicha isna si amayo ya nan papangafongcha. Et sak ichowa ken chaicha nan kakhawisan ay lota isna id Egipto ya nan kakhawisan ay wad-ayen nan lota nan kanencha. Ifilinmo akhes ay mo somaa cha et omitakin cha isnan kalison ay malpo isna ay enlokhanan nan ongang-a, nan asaswacha ya si amayo ay ifowegcha isna. Ya ta ad-i cha kasin semkesemken nan mataynan ay kwacha, tay at kowaencha nan kakhawisan isna id Egipto.” Adi kad inangnen nan an-ak Jacob nan naifilin ken chaicha. Inagtan Jose chaicha is kalison ay infilin nan ali sa na't sinengtan chaicha. Inagtana akhes nan waschin esang ken chaicha is kakhawisan ay ensokatancha, ngem si Benjamin, tolon khasot ay silver ay sipingIsrael nan inpangachan nan anghel ken Jacob issan nakidpapana ken siya. Ilaenyo nan Genesis 32:25-32. ya lima ay kakhawisan ay ensokatana ay facho nan inchowana ken siya. Inpaiyeyna ken amana nan sinpoo ay laki ay dangki ay nakarkhaan isnan kakhawisan ay wad-ay id Egipto, ya nan sinpoo ay fai ay dangki ay nakarkhaan is ilik, tinapay, ya nan tapina kayet ay senget. Adi kad inpaligwatna't nan et-adna, ya isnan komaanancha, finag-ana chaicha ta ad-i cha masossosma is kachalan. Siya chi't tinaynancha id Egipto et sinmakhong cha ken amacha ay Jacob id Canaan. Kinwanicha ken siya, “Sisya pet ay matatakho si Jose! Siya nan ap-apo isnan am-in ay ili id Egipto!” Natakag si Jacob ya ad-i mamati ken chaicha. Ngem isnan nangifag-ancha isnan am-in ay infaag Jose ken chaicha, ya isnan nangil-ana isnan kalison ay inpaiyey Jose ta enlokhanana koma ay omey id Egipto, ya ket ay naimosngan. Kinwanina, “Sisya pet ay matatakho si Jose ay anakko! Maid et kasik kedchawen! Masapol yangkhay ay ek ilaen siya isnan sisya ay matatakhowak.” Nan Omayan cha Jacob id EgiptoInpenpen et cha IsraelNan teken ay kaifalikkasana et, “engkhana isnan omaliyan nan nenkwa.” am-in nan kwacha, sa cha't inmey id Beerseba ya nenchaton ischi ken Apo Dios ay Dios amana ay Isaac. Idwani nenkali si Apo Dios ken siya isnan maschem isnan kag it-itawna ay nangwanin, “Jacob, Jacob!”“Wen Apo, naay ak,” insongfatna. “Sak-en si Apo Dios ay Dios amam,” kinwanina. “Ad-i ka omegyat ay omey id Egipto tay at pagkhanakek nan wanen-edmo ischi ta enfalin cha ay chakchake ay ili. Wawawawad-ay ak ay mangifofoweg ken sik-a id Egipto ya et sak isakhong nan wanen-edmo isna. At wad-ay si Jose ay mangimit isnan matam isnan mateyam.” Adi kad nenligwat cha Jacob id Beerseba. Et inpalokhan nan an-akna siya, nan ongang-a ay ap-ona, ya nan asaswacha isnan kalison ay inpaiyey nan ali. Intakincha akhes nan cheycha'y talakencha ya nan cha cha chinakhop ay kwacha id Canaan, sa cha't inmey id Egipto. Intakin Jacob am-in nan pangafongna: am-in nan an-akna ya apop-ona. Siya chana nan pangafong Israel ay naitakin ken siya id Egipto: nan yon-a ay anakna ay si Ruben, ya nan an-akna ay lallalaki ay cha Hanoc, Pallu, Hezron ya si Carmi; si Simeon ya nan an-akna ay lallalaki ay cha Jemuel, Jamin, Ohad, Jakin, Zohar, ya si Saul ay anakna isnan fafai ay Cananeo; si Levi ya nan an-akna ay lallalaki ay cha Gerson, Cohat ya si Merari; si Juda ya nan an-akna ay lallalaki ay cha Sela, Perez ya si Zera. (Natey nan chwa ay an-akna ay cha Er ken Onan id Canaan.) Nan an-ak Perez ay lallalaki et cha Hezron ken Hamul; si Issacar ya nan an-akna ay lallalaki ay cha Tola, Pua, Yob ya si Simron; si Zabulon ya nan an-akna ay lallalaki ay cha Sered, Elon ya si Jaleel. Siya chana nan an-ak cha Lea ken Jacob ay lallalaki id Mesopotamia sa et nan anakcha'y fafai ay si Dina. Am-in nan wanedna ay nalpo ken Lea et tolon poo ya tolo. Siya chana kayet nan tapina ay pangafongna: si Gad ya nan an-akna ay lallalaki ay cha Zifion, Aggi, Suni, Ezbon, Eri, Arodi ya si Areli; si Aser ya nan an-akna ay lallalaki ay cha Jimna, Isva, Isvi, Beria, ya nan fafaicha ay si Sera. Nan an-ak Beria ay lallalaki et cha Heber ken Malkiel. Siya chana nan sinpoo ya enem ay waned Jacob isnan faa ay si Zilpa, ay inchowan Laban ay kafachang nan anakna ay si Lea. Nan an-ak Jacob ken asawana ay Raquel et cha Jose ken Benjamin. Si akhes Jose et winad-ayna ken Asenat nan chwa ay lallalaki ay cha Manases ken Efraim id Egipto. Si Asenat nan anak Potifera ay pachi id Heliopolis. Nan an-ak Benjamin ay lallalaki et cha Bela, Beker, Asbel, Gera, Naaman, Ehi, Ros, Muppim, Huppim ya si Ard. Siya chana nan sinpoo ya epat ay waned Jacob ken Raquel. Nan tapina kayet ay pangafongna et siya chana: si Dan ya nan anakna ay lalaki ay si Husim; si Neftali ya nan an-akna ay lallalaki ay cha Jazeel, Guni, Jeser ya si Sillem. Siya chana nan pito ay waned Jacob isnan faa ay si Bilha ay inchowan Laban ay kafachang nan anakna ay si Raquel. Nan filang am-in nan chadlos pangafong Jacob ay inmey id Egipto et enem poo ya enem. Ad-i maitapi nan iinnapona ay fabfafai. Sa et wad-ay nan chwa ay an-ak Jose ay naiyanak id Egipto. Adi kad issan inmayan cha Jacob id Egipto nenpiton poo et si among nan pangafongna ischi. Nan Inomchanan nan Pangafong Jacob id EgiptoIdwani inpaon-onan Jacob si Juda ay en mangwani ken Jose ta sab-atena chaicha id Gosen. Adi kad isnan inomchanancha id Gosen, nenligwat si Jose ya nenlokhan isnan kalisana ay omey id Gosen ay en manab-at ken amana. Isnan nen-asiil-an cha, alan et Jose ya kawe isnan fakhang amana sa et nen-akhaakha. Sa et kanan Israel, “Idwani olay et matey ak, tay nay inilak chadlo sik-a ya nay ammok ay sisya'y matatakho ka.” Sa et kinwanin Jose isnan eet-adna ya nan tapin nan papangafong amana, “Masapol ay ennak ibfakha isnan ali ay inmali kayo ay et-adko ya am-in nan papangafong ama ay nalpo id Canaan. Ifaagko ken siya ay enpaspastor kayo ya intakinyo am-in nan talakenyo ay karnilo, karching, ya faka, ya am-in ay kwayo. Mo paayag nan ali chakayo ya salodsochena nan chonoyo, masapol ay kananyo ay mangwanin, ‘Chakami ay faam, et enpaspastor kami. Siya nan sikhod ay chonomi ay kag nan chonon nan ikik-itmi.’ Mo siya sa nan kananyo, et pailiyena chakayo id Gosen. Siya chi tay mid ngoton nan iyEgipto isnan enpaspastor tay law-en chi ay chono.” (1-2) Idwani inmey cha Jose ya nan lima isnan et-adna ay en nangila isnan ali. Sa et kanan Jose, “Inmali cha ama ya nan et-adko ay nalpo id Canaan. Intakincha nan talakencha ya nan am-in ay kwacha. Et nay wad-ay cha id Gosen.” Sa na't inyam-ammo nan et-adna isnan ali. (-) Sinalodsod nan ali mo ngag nan chonocha.Sa cha't kanan, “Apo, enpaspastor kami ay faam ay kag nan sikhod ay chonon nan ikik-itmi. Inmali kami ay kanatee isna tay chad-ama nan fitil id Canaan et maid mabfalin si en-anglochan nan talakenmi. Pangngaasim koma ta ipalofosmo ay entee kami id Gosen.” Ket ay kanan nan ali ken Jose, “Idwani ay inmali si amam ya nan et-admo, kwacha et nan Egipto. Ifowegmo chaicha id Gosen ay kakhawisan isnan am-in nan ili isna, ta ischi nan entey-ancha. Et mo wad-ay makabfaer ken chaicha, ipakarkhom ken chaicha nan talakenko.” Sa et infoweg Jose si amana isnan kawad nan ali, ya binindisyonan Jacob nan ali. Sa et sinalodsod nan ali ay mangwanin, “Kaat nan tawenmo?” Kanan et Jacob, “Sinkhasot ya tolon poo ay tawen nan natatakhowak ay ek nenlikchalikchan. Akit yangkhay chachi ay tawen ya nalikhat, ad-i kag nan inmannong ay tawen ay cha nenliklikchan san cheycha'y ikik-itko.” Binindisyonan kasin Jacob nan ali sa et kinmaan. Adi kad inpateen Jose cha amana ya nan et-adna id Egipto, et inischona ken chaicha nan kakhawisan ay lota ay sag-en nan ili ay Rameses ta enkwacha, tay siya chi nan infilin nan ali. Et si Jose nan namangpangan ken amana, nan et-adna, ya am-in nan papangafong amana maiyafoloy isnan filangcha am-in nan ongang-a. Nan FitilChadlos chad-ama nan fitil, et maid paat makakan isnan olay entona. Et kinmapsokapsot cha nan iyEgipto ya iCanaan maipoon isnan owatcha. Et si Jose, cha na tinopog am-in nan sipingcha ay lakon nan makakan ay cha cha lakwan, sa na't cha inyey is kaafong nan ali. Isnan nangkhayan et nan siping nan iyEgipto ya iCanaan, inmey cha nan iyEgipto ken Jose ay mangmangwanin, “Omagtan ka is kanenmi. Ay ke kami aped matey isnan sakhangmo? Tay nangkhay et am-in nan sipingmi.” Sinmongfat si Jose ay mangwanin, “Yaiyo nan talakenyo ta sokatak is makakan mo nangkhay nan sipingyo.” Sa cha't inyey nan talakencha ken Jose et inagtana chaicha's makakan ay sokat nan kafaryocha, karnilo, karching, faka, ya dangkicha. Isnan chey ay tawen inagtana chaicha is makakan ay sokat nan cheycha'y talakencha. Isnan maisned ay tawen, inmey cha kasin ken Jose ay nangwanin, “Ad-imi itafon nan kinatet-ewana ken sik-a apo. Nangkhay et nan sipingmi, ya inalam et am-in nan talakenmi. Maid et kasin nakhayad si igwami ken sik-a, kecheng yangkhay nan awakmi ya nan lotami. Selaeg mi ay aped matey ya maiwayang nan lotami. Lakwam et chakami ya nan lotami mo ket mangan kami. Olay sa kami enpafab-aa isnan ali ya enkwana nan lotami, mo ket agtam yangkhay chakami is kanenmi ta ad-i kami matey ya ta way imolami, ta ad-i maiwayang nan lotami.” Linakwan et Jose nan am-in ay lota id Egipto ay enkwan nan ali. Waschin esa ken chaicha ay iyEgipto et napilit ay nangilako isnan lotana tay chadlos chad-ama nan fitil, et nenkwan nan ali nan am-in ay lota id Egipto. Nenfalinen akhes Jose nan takho isnan am-in ay ili id Egipto ay enfaan nan ali. Kecheng yangkhay nan lotan nan papachi is eg-ayna linakwan. Ad-i cha masapol ilako nan lotacha tay nan papachi, wad-ay ay wad-ay nan cha ichowan nan ali ay ikatakhocha. Kinwanin Jose isnan katakhotakho, “Ilaenyo kay ya! Nay linakwak chakayo ya nan lotayo ay enkwan nan ali. Alaenyo et nan nay esek ta wad-ay is-ekyo. Et mo en-ani kayo, ichowayo nan pagkalma isnan ali. Mabfalin ay osalenyo nan tapina ay pala esek ya kanen nan papangafongyo.” Sa cha't kanan, “Tinakhom chakami. Khinmagkhawis ka ken chakami apo, et sa kami enfaan nan ali.” Idwani khinmaeb si Jose is lenteg id Egipto ay masapol ay enkwan nan ali nan pagkalma isnan maani. Ya sisya kayet ay maang-angnen na ay lenteg engkhana idwani. Kecheng magtek nan lotan nan papachi is eg-ay nenkwan nan ali. Nentee nan Israelitas id Gosen ay sakop nan Egipto ya finmaknafaknang ya nakhanakhanak cha. Et sinpoo ya pito ay tawen nan nentetey-an Jacob id Egipto engkhana'y sinkhasot ya epat poo ya pito nan tawena. Issan nganngani ay mateyana, inayakhana nan anakna ay si Jose, sa na't kanan, “Pangngaasim ta ikkam nan nay ay kedchawek, ya ippeymo nan limam isnan enfet-akan nan chwa'y opok, sam et isapata ay tet-ewa ya osto ka ken sak-en. Ad-im ikaob sak-en isna id Egipto, mod-i ket omikaob kayo isnan naikaofan ikitko ya si ama. Ikaanmo nan awakko isna id Egipto ta ikaobmo sak-en isnan naikaofancha.”“Wen, at angnek nan kinwanim,” insongfat Jose. Sa et kinwanin Israel, “Isapatam ay angnem ay angnen chi.” Nensapata si Jose ken Israel ay wad-ay isnan kaseypana, ya nenyaman si Israel ken Apo Dios. Nan Namindisyonan Jacob ken cha Efraim ken ManasesAwni pay ya naifaag ken Jose ay masasakit si amana. Ke na't iyey nan an-akna ay cha Manases ken Efraim ta en cha am-in ilaen siya. Osto ay naifaag ken Jacob ay inmali nan anakna ay si Jose ay mangila ken siya, inpeyna nan kafaelana ay tinmokcho is maseyseypana. Kinwanin Jacob ken Jose, “Nenpaila si Apo Dios ay Makabfalin Am-in ken sak-en id Luz id Canaan, sa et binmindisyon. Kinwanina, ‘Chey! pagkhanagkhanakek sik-a ta enfalin ay angsan ay ili nan wanen-edmo. Ichowak nan nay ay lota isnan wanen-edmo ay sa cha enkwa is eng-engkhana.’ ” Kinwanin kayet Jacob, “Sik-a Jose, et ifilangko ay osto ay an-akko nan sanacha ay chwa ay an-akmo ay naiyanak isna id Egipto issan sisya'y egayko inmaliyan. Siya, cha Efraim ken Manases et ifilangko ay an-akko chaicha ay kag met laeng ken cha Ruben ken Simeon. Mo way kasin cham wad-ayen is lallalaki, et ad-i cha maikwani ay an-akko mod-i ket ap-ok. Nan at tawichencha ay enkwa et malpo ken cha Efraim ken Manases. Angnek na khapo ken inam ay Raquel. Chadlos ko insanga nan nateyana id Canaan ay ensag-en id Efrata issan chak tomoliyan ay nalpo id Mesopotamia. Et inkaobko siya isnan ilit nan karsa ay enpaEfrata.” (Betlehem nan ngachan nan Efrata idwani.) Isnan nangil-an Israel isnan an-ak Jose, kinwanina, “Sino pay chana?” “An-akko chana ay inchowan Apo Dios ken sak-en isna id Egipto,” kinwanina.“Yaim chaicha isna ta bindisyonak chaicha,” kinwanin Israel. Idwani, tay ad-i makaila ay khawis si Israel tay nalakay et, inchoon Jose nan an-akna ken amana et finisitona ya kinnawena chaicha. Kinwanin Israel ken Jose, “Kanak man mo ad-ik kasin ilaen sik-a, ngem nay pet inpalofos Apo Dios ay ilaek sik-a olay nan an-akmo.” Sa et inyadchawin Jose nan an-akna isnan manatakchowancha ken ikitcha ay Israel sa et nenfalintomeng ay nentowad si Jose isnan sakhangna. Sa et insag-en Jose si Efraim is kakannikhid amana ay Israel, ya si Manases ay yon-a insag-ena is kakannawana. Ngem ket ay nen-akpilen Israel nan limana ya inpatangna nan kannawana ken Efraim olay mo siya nan annochi, ya nan kannikhidna ken Manases ay yon-a. Sa na't binindisyonan si Jose ay nangwanin,“Asop ya si Apo Diosay insilsilfiyan ikit ay Abraham ya si ama ay Isaacet bindisyonana chaton-a ay fafallo!Asop ya si Apo Diosay nangipangpango ken sak-en engkhana idwani ay akhewet bindisyonana chaicha! Asop ya nan anghel ay nangisas-alak ken sak-en isnan am-inay ngaag,et bindisyonana chaicha!Asop ya maitot-oloy ken chaton-a ay fafallonan ngachanko ya ngachan ikit ay Abraham ya si ama ay Isaac.Asop ya makhanakhanak cha ya omangsan nan wanen-edcha isnanlofong!” Eg-ay linayad Jose nan nangil-ana isnan nangipay-an amana isnan kannawan ay limana is kaolon Efraim ay annochi, idwani inalana nan chey ay liman amana ta iyatona koma is kaolon Manases. Kinwanina ken amana, “Faken sa's angnem ama, si ton-a nan yon-a. Ipatangmo nan kannawanmo isnan olona.” Ngem inad-in amana ay nangwanin, “Ammok anakko. At khechangna'y makhanakhanak akhes nan wanen-ed Manases ya machamchamag siya, ngem at wadwad-ay nan annochi mo nan yon-a, ya nan wanen-edna et enfalin cha ay angsan ay chadchake ay ili.” Et binindisyonana chaicha isnan chey ay akhew ay mangwanin, “At osalen nan Israelitas nan ngachanyo ay mamindisyon isnan tapina. Kanan cha, ‘Asop ya khab-en Apo Dios chakayo ay kag ken cha Efraim ya si Manases.’ ” Kag todi nan inikkan Israel ay nangippey ken Efraim ay inmon-ona mo si Manases. Sa et kinwanin Israel ken Jose, “Iilaem ay nganngani ak ay matey, ngem at wawawawad-ay si Apo Dios ken chakayo ya at isakhongna chakayo isnan ilin nan ikik-ityo. Sik-a, ya faken nan et-admo nan mangigwaak isnan ponchag id Sikem ay inalak isnan Amorreo isnan fadyokko ya nan pantolayko.” Nan Omanongos ay Kalin JacobInayakhan Jacob nan an-akna ay mangwanin, “Lomikob kayo ta ifaagko nan sa omat ay enfalinanyo is tap-in akhew. “Omali kayo am-in ay an-ak Jacob. Maamong kayo ta chengngenyo sak-en ay amayo ay Israel. “Sik-a Ruben ay inaona, sik-a nan fikasko ya inmona ay anakko isnan kafikfikasko. Sik-a nan kadchayewan ya kawad-ayan nan kamabfalin isnan am-in ay an-akko. Kag ka isnan chanom ay ad-i maipap-a, faken sik-a nan kapapatekhan mo ke tay inseyepmo nan fafai ay iyaafongko et linogkhitam nan kaseypak. “En-iso cha Simeon ken Levi ay sin-akhi. Osalencha nan natadman ay enkholo. Ad-i ak maitaptapi isnan itabtafoncha ay en cha tibfitibfiyen paymo isnan am-amongcha, tay pateyencha nan takho isnan songetcha, sa cha't pilayen nan laki ay faka ay siya nan enlagsakancha. Machosa cha isnan songetcha tay ayaka, ya nan fongetcha tay maisik. At paapokek chaicha isnan olay entona id Israel, ta makiili cha isnan teketeken ay ili id Israel. “Sik-a Juda, at chayawen nan et-admo sik-a. At sam cha pen seket nan fosom. At enyongyong nan et-admo ken sik-a. Siya, kag anak si layon si Juda. Pateyena nan chepapena sa et tomoli isnan afongna ay en-oyad, ya enchaolag. Ay ke way makaitoled ay manangaw ken siya? At eeeegnan Juda nan sokod si kinaali, ya en-apo nan wanen-edna is eng-engkhana. At enfowis nan tapina ay ili ken siya,Nan teken ay kaifalikkasana et, “Si Jose et kag atap ay dangki is kaeb-eb, ya kag atap ay innanak si dangki is kafilig.” ya siya nan isilfiyan nan kailiili. At itakedna nan innanak si dangkina olay isnan kakhawisan ay wakan si ofas. Ya olay nan fachona, et kag na cha lab-an isnan kag chala ay fayas. Komikilat nan matana isnan fayas ay in-inomena. Ya pomopokaw nan fab-ana isnan khatas. “Si Zabulon akhes et is kailit nan fayfay nan entetey-ana. At omap-aponan si fangka ay ilit si fayfay nan kawadna. At omchan engkhana id Sidon nan sakopen nan ilina. “Si Issacar, et kag dangki ay aped enchaolag isnan tengan nan ento mo awitna. Ngem osto ay ilaena ay khawis pet nan iillengan ya kalal-ayad nan entetey-ana, et olay pikotena nan echegna ay enfelay, ya ket enfalin ay faa ay mapilit ay enchono. “Si Dan et en-apo isnan takhona ay kag isnan tap-in nan tribon nan Israel. At kag oweg siya is kailit nan karsa. Siya, kag khiwachay ay oweg ay wad-ay is kailit nan chalan ay maninget isnan sikin nan kafaryo tatno mabfalintowag nan ensasakay. “Sad-ek nan omisalakam Dios Apo. “At choklosen si mangaakew si Gad, ngem at somakhong ay mangonod ken chaicha. “At patofowen nan lotan Aser nan kagkhakhawisan ay makakan. At pafal-ena nan osto ay kanen si ali. “Si Neftali et kag ogsa ay nawaya ay entagtatagtag, ya kalal-ayad cha nan an-akna. “Si Jose et kag ab-abfekhas ay kaew isnan sag-en nan eb-eb, ay cha fomas-ang nan sangana isnan natoping ay alad.Nan kadngelan nan ngachan ay Abel Mizraim isnan kalin si Hebreo et, achog si iyEgipto. Kakaegyat nan ikkan nan fosona ay manoklos ken siya, ya chad-ama nan likhetcha ay mamapantolay ay mangat-atiko ken siya. Ngem khechangna'y eegnana kayet nan pantolayna ya fomifikas nan limana isnan kamabfalin nan Dios Jacob. Siya, fomifikas siya maigkhapo isnan Pastor ay kag Pegnad Israel. Siya nan Dios amayo ay mamadfachang ken chakayo. Siya si Apo Dios ay Makabfalin Am-in ay mamindisyon ken chakayo. Ichawchawna nan ochan ay malpo id tongcho, ya chanom ay malpo is chaem nan lota. Pagkhanakena nan asaswa ya talakenyo, Ya bindisyonana nan apityo ya nan sabsafong, sa et akhes nan enkhawisan ay malpo isnan kafilifilig ay maid pengpengna. Asop ya oompa chana ay bindisyon isnan olon Jose. Tet-ewa, siya chana nan omchan is kakitong Jose ay naischo ay maisiyan isnan et-adna. “At kag atap ay aso si Benjamin. Winiit ya minaschem ay enpatepatey si ischaena.” Siya chachi nan sinpoo ya chwa ay tribon Israel ya siya chachi nan inyanongosna ay kinwani ay maifakhay isnan waschin esa ken chaicha isnan nganngani mateyana. Nan Nateyan ya Naikaofan JacobSa et infilin Jacob isnan an-akna ay mangwanin, “Idwani tay nay et nganngani ak ay en maiyamong isnan ikik-itko ay cha nang-ona, omikaob kayo isnan naikaofancha ay liyang ay wad-ay isnan ponchag Efron ay Heteo, id Macpela ay apet falaan si akhew id Mamre ischi id Canaan. Linakwan Abraham chi ay liyang ya ponchag ken Efron ay en-ikak-aofancha. Et ischi nan nangikaofancha ken Abraham ya si asawana ay Sara. Ischi nan nangikaofancha ken ama'y Isaac ya si inak ay Rebecca, ya ischi akhes nan nangikaofak ken Lea. Nalakwan nan chey ay ponchag ya liyang ay wad-ay ischi isnan cheycha'y Heteo. Ikaobyo sak-en ischi.” Isnan nakwasan nan filin Jacob ket ay nensachag ya natey, ya naiyamong isnan ikik-itna. Alan et Jose ya kawe ken amana ya cha enngegngeg ay cha mamisito isnan kames amana. Ket ay infilin Jose isnan faana ay en-ag-akhas ta barsamalencha nan awak amana. Et epat poo ay akhew nan nabarsamalan nan awakna tay siya chi nan ekhadcha ay enbarsamar ischi ay ili. Inachokhan nan iyEgipto siya is piton poo ay akhew. Isnan nakwasan san achogna, kinwanin Jose isnan cheycha'y takhon nan ali en, “Pangngaasiyo ta en kayo ifaag nan nay ay kanak isnan ali: ‘Issan nganngani matey si ama, inpasapatana sak-en. Kinwanina, “Nganngani ak ay matey. At sa ka omikaob isnan pantiyong ay insakhanak isnan awakko id Canaan.” Isonga pangngaasim ta ek ikaob siya ischi, sak et chadlo tomoli.’ ” Sa et kinwanin nan ali, “Engka ta ikaobmo si amam, tay siya met nan inpasapatana ay angnem.” Adi kad inmey si Jose ay nangikaob ken amana. Nakieey ken siya nan am-in nan takhon nan ali, nan nenkapateg ay takhona ya nan am-in ay aap-apo id Egipto. Nakieey cha akhes am-in ken siya nan pangafongna: nan ag-ina ya am-in nan pangafong amana. Kecheng nan ongang-a ya nan karnilocha, karchingcha ya fakacha nan nataynan id Gosen. Wad-ay nan nenkalisa ya nenkafaryo ay inmey ay naitakin ken siya. Ad-achowan cha nan nakieey. Isnan inomchanancha isnan illikan id Atad ay apet falaan si akhew isnan wanga ay Jordan, ke cha't inpapangekhe ay nen-akha ay nen-achog ay inmannong, ya pito ay akhew nan cha nangiyangnenan Jose isnan ekhad si achogna. Isnan nangil-an nan iCanaan isnan cheycha'y cha en-achog isnan iillikan id Atad, kinwanicha, “Aye! Ke pet chad-ama nan angnen nan iyEgipto ay en-achog!” Isonga nangadnan ischi ay chemang nan Jordan is Abel Mizraim.Nan chawes nan kali ay Abel Mizraim isnan kalin si Hebreo et, achog si iyEgipto. Sa et inangnen nan an-ak Jacob nan infilina ken chaicha. Inyeycha nan awakna id Canaan ay nangikaob is kaliyang id Macpela ay apet falaan si akhew nan Mamre, isnan ponchag ay linakwan Abraham ken Efron ay Heteo ay en-ikak-aofancha. Issan nakwasan san nangikaofan Jose ken amana, tinmoli cha ay sin-anag-i ya am-in nan cheycha'y naitakin ken siya ay nakikaob, id Egipto. Nan Nangipafikasan Jose isnan Et-adnaIsnan nakwasan nan nateyan amacha, kinwanin nan et-ad Jose, “Ngag kay mo sisya nan songet Jose ken chatako ya semkena'y ifales am-in nan ngaag ay inangnen tako ken siya?” Sa cha't nen-ifaa is omey ken Jose ay mangwanin, “Issan sisya'y matatakhowan ama, infilina ken chakami ta ifaagmi ken sik-a ay pangngaasim koma ta pakawanem nan fasol ay inangnen nan et-admo ken sik-a. Idwani pangngaasim ta pakawanem nan ad-i osto ay inangnenmi, ay faan nan Dios amam.” Nen-akha si Jose isnan nanngelana ischi. Osto'y siya chi ya ket ay inmey cha nan et-adna et nenfalintomeng cha ken siya ay nangwanin, “Naay kami isnan sakhangmo ay enfaam,” kinwanicha. Ngem kinwanin Jose ken chaicha, “Ad-i kayo omegyat. Ay ke ak Dios? Tet-ewa ay ngaag nan sinsinmekyo ay angnen ken sak-en, ngem nenfalinen Apo Dios is khawis ta matakho nan angsan ay takho ay wad-ay idwani. Idwani ad-i kayo omegyat. At sak nonongnongen chakayo ya nan an-akyo.” Siya chi nan inangnena ay nangipafikas ay nangay-ayew ken chaicha. Natey si JoseSa et nentee cha Jose ya nan papangafong amana id Egipto, et natakhotakho engkhana ay nentawen is sinkhasot ya sinpoo. Natakhotakho ay nangila isnan an-ak ya apop-on Efraim. Ya wad-ay siya ay nanawat ay nangakwa isnan kafab-ala ay anak Makir ay anak Manases. Kinwanina isnan et-adna, “Nganngani ak ay matey, ngem wad-ay si Apo Dios ay mangil-ila ken chakayo engkhana'y ifalana chakayo id Egipto ay mangiyey ken chakayo isnan chey ili ay insapatana ken Abraham, Isaac ya Jacob.” Sa et inpasapatan Jose nan pangafongna ay an-ak Israel ay mangwanin, “Isapatayo ken sak-en ay mo ipangon Apo Dios chakayo ischi ay ili, et sa yo itakin nan awakko.” Et siya chi natey si Jose ay nentawen is sinkhasot ya sinpoo. Binarsamarcha nan awakna sa cha't inlongon ischi id Egipto. (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) (-) Nan Ebanghelyo ay Insolat MateoNan Katontonan Jesu Cristo(Lucas 3:23-38)Siya na nan katontonan Jesu Cristo ay nalpo isnan kaapon David ay naiwaned ken Abraham. Si Abraham nan aman Isaac; si Isaac nan aman Jacob; ya si Jacob nan aman cha Juda ay sin-ag-i. Si Juda nan aman cha Fares ken Zara (si Tamar nan inacha); si Fares nan aman Esrom; ya si akhes Esrom nan aman Aram. Si Aram nan aman Aminadab; si Aminadab nan aman Naason; ya si Naason nan aman Salmon. Si Salmon nan aman Boaz (nan inana si Rahab); si Boaz nan aman Obed (nan inana si Ruth); si Obed nan aman Jesse; ya si Jesse nan aman David ay ali.Si David nan aman Solomon (nan inana et san sikhod ay asawan Urias); si Solomon nan aman Roboam; si Roboam nan aman Abias; ya si Abias nan aman Asa. Si Asa nan aman Josafat; si Josafat nan aman Joram; ya si Joram nan aman Ozias. Si Ozias nan aman Joatam; si Joatam nan aman Acaz; ya si Acaz nan aman Ezekias. Si Esekias nan aman Manases; si Manases nan aman Amon; ya si Amon nan aman Josias. Si Josias nan aman cha Jeconias ay sin-ag-i. Siya chi san timpon san naikaanan nan Israelita ay naiyey id Babilonia. Kakwasan nan naiyeyancha id Babilonia, naiyanak si Salatiel, et si Jeconias nan amana. Si Salatiel nan aman Zorobabel; si Zorobabel nan aman Abiud; si Abiud nan aman Eliakim; si Eliakim nan aman Azor; si Azor nan aman Sadoc; si Sadoc nan aman Akim; si Akim nan aman Eliud; si Eliud nan aman Eleazar; si Eleazar nan aman Matan; si Matan nan aman Jacob; ya si Jacob nan aman Jose ay asawan Maria. Et si Maria nan inan Jesus ay makwanin Cristo. Isnan nay ay tonton, sinpoo ya epat nan en-oonod ay sin-am-a mailapo ken Abraham engkhana ken David. Sinpoo ya epat akhes nan en-oonod ay sin-am-a mailapo ken David engkhana isnan naiyeyan nan cheycha'y Israelita ischi'd Babilonia. Ya sinpoo ya epat kayet nan en-oonod ay sin-am-a mailapo isnan naiyeyancha id Babilonia engkhana isnan naiyanakan Cristo. Nan Naiyanakan Jesu Cristo(Lucas 2:1-7)Siya na nan kaokhochan nan naiyanakan Jesu Cristo. Naikwani si Maria ay inana ay maiyasawa ken Jose, ngem issan sisya ay egaycha nen-amongan, ket ay naammowan ay maliton siya maipoon isnan kamabfalin nan Ispirito Santo. Idwani, nalenteg ay takho si Jose ay naitot-oyana, ya ad-ina laychen ay pafainen si Maria isnan sakhang nan takho.Isnan ekhad nan Judio, mo maliton nan fafai ay naikwani isnan esang ay lalaki, ya faken siya nan aman nan ilillitona, iyeyna siya isnan pachi ay mangipaila ay asi nan okhali nan fafai. Adi kad mamaid nan sikhod ay tolakhancha. Tay siya chi nay et sinmekna ay mangad-i et issan tolagcha ken Maria ay ad-i ammon nan katakhotakho. Ngem issan sisya'y cha na manemsemkan isna, nenpaila ken siya nan anghel nan Apo isnan it-itawna ay mangwanin, “Jose ay waned David, ad-i ka omegyat ay mangasawa ken Maria, tay nan wad-ay ay ilillitona et naangnen isnan kamabfalin nan Ispirito Santo. At iyanakna nan lalaki ay pangadnem si Jesus, tay at isalakana nan takhona isnan fasolcha.” Naangnen am-in chana ta tomet-ewa san inpaifaag Apo Dios isnan mamadtona ay nangwanin, “At maliton nan esa'y birhen,Nan laychen nan birhen ay kanan et, magmagkit ay eg-ay nakapkappos. ya at ikimena nan lalaki, ay sa mangadnan is Emmanuel.”Ilaenyo nan Isaias 7:14 (Nan ayen nan ngachana et wad-ay si Apo Dios ken chatako.) Issan finmangonan Jose, inangnena et san infakhan san anghel, ya insaana si Maria ay en-asawana. Eg-ayna magtek inchipchipa si Maria issan sisya ay eg-ay nangikimenan Maria isnan anakna ay lalaki, ay nginadnan Jose is Jesus. Nan Inmayan nan Mamasilib ay Mangila isnan Kaiyan-anak ay AliNaiyanak si Jesus isnan ili ay Betlehem id Judea issan sisya'y ali si Herodes. Awni pay ya ket wad-ay cha nan mamasilib ay lallalaki ay nalpo isnan falaan si akhew ay mangad-achal maipoon isnan tokwifi. Inmey cha id Jerusalem ay nensalodsod ay nangwanin, “Ento nan kaiyan-anak ay Alin si Judio? Tay inilami nan tokwifi ischi's falaan si akhew ay nangischo isnan naiyanakana,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “inilami nan tokwifina ischi's falaan si akhew” et nay inmali kami ay enchayaw ken siya.” Adi kad issan nanngelan ali Herodes ischi, inmegyat. Olay akhes nan omili id Jerusalem inmegyat cha. Sa na't inpaayag am-in nan cheycha'y aap-apon si papachi ya nan mimistolon si lenteg, ta pootena mo entona nan maiyanakan nan Cristo. “Isnan ili ay Betlehem id Judea,” insongfatcha. “Tay kanana isnan insolat nan mamadton Apo Dios id Sangad-om, ‘Sik-a ay ili ay Betlehem ay wad-ay id Judea, faken met sik-a nan kaakkitan nan pategna isnan cheycha'y ili ay matangad isnan Probinsiya ay Judea, tay at malpo ken sik-a nan en-apo ay mangichalan isnan takhok ay Israel.’ ”Ilaenyo nan Mikias 5:2 Sa et inpaayag Herodes nan cheycha'y mamasilib, ta makekecheng cha ay matotya. Sa na't pinoot ken chaicha mo kaatna nan nenpail-an san tokwifi. Siya chi et inpaligwatna chaicha ay omey id Betlehem ya kanana, “Engkayo ya estenyo ay manganap isnan ong-onga. Et mo mad-ananyo, ipaammoyo ken sak-en ta ennak akhes enchad-ayaw ken siya.” Osto'y chinngecha nan kinwanin nan ali, inmey cha. Ya ket wad-ay san tokwifi ay inilacha is falaan si akhew ay nangipango ken chaicha engkhana ay tinomke isnan totongchowen nan kawad nan ong-onga. Chachama san lagsakcha issan nangil-ancha issan tokwifi. Sinomkhep cha isnan afong, et inilacha nan ong-onga ya si Maria ay inana. Sa cha't ala ya falintomeng ay nenchad-ayaw ken Jesus. Tinekwafancha nan faorcha ay nangipafala isnan ilayadcha ken siya ay fallitok, insinso ya mirra.Nan insinso ay inyeycha et nalpo isnan chapong ay makwanin frankincense. Nan makwanin mirra, et esa'y ilan si niket ay nafanglo. Idwanin, tay inpaammon Apo Dios ken chaicha isnan it-itaw ay ad-icha kasin tomoli ken Herodes, teken et ay chalan nan inikwancha ay sinmaa is ilicha. Nan Linmayawan cha Jose ay Inmayancha id EgiptoIssan kinmaanan san cheycha'y mamasilib, nenpaila nan anghel Apo Dios ken Jose isnan it-itawna ay nangwanin, “Ifangonmo. Itakinmo nan sin-ina ta lomayaw kayo id Egipto, ta ischi nan entey-anyo engkhana is kasik mangwaniyan ken chakayo, tay at paanap Herodes nan ong-onga ta ipapateyna.” Ala na't ya fangon, sa na't intakin nan sin-ina ay naligwat isnan chey ay lafi, ay omey id Egipto. Et ischi nan nentey-ancha engkhana ay natey si Herodes.Siya chi nan inmat ta tomet-ewa san inpaifaag Apo Dios isnan mamadtona ay nangwanin, “Inayakhak nan Anakko ay nalpo id Egipto.” Nan Nangipapateyan Herodes isnan Ongang-aIssan nangammowan Herodes ay sinikapan nan cheycha'y mamasilib siya, chad-ama nan songetna. Sa na't infilin ay mapatey nan am-in ay ongang-a'y lallalaki ay entawen si chwa ya nan kolang si chwa nan tawencha isnan Betlehem ya nan am-in ay sakopna. Siya chi ta maitapi ay mapatey nan am-in ay naiyanak mailapo issan nangil-an nan cheycha'y mamasilib isnan tokwifi, ay kag isnan inammowana ken chaicha. Adi kad tinmet-ewa nan kinwanin nan mamadto ay si Jeremias ay nangwanin, “Wad-ay kakainge ay nadnadnge id Rama,cha cha enngegngeg ya chad-ama nan akhacha.Cha akhalan RaquelSi Raquel ay asawan Jacob nan inan Benjamin id sangad-om. Betlehem ay naiyanakan Jesus nan esang ay ilin Benjamin. Olay nan ili ay Rama, esang ay ilin Benjamin. Tay siya chi, nay et nakwani isna en, “Nan fabfafai isnan ilin Benjamin, nenngegngeg cha, tay natey nan an-akcha.” Siya na nan inpadton Jeremias issan inmey ay enem khasot ay tawen, ay sisya ay eg-ay inaliyan Jesus. Ilaenyo nan Jeremias 31:15. nan an-akna.Ad-ina paat laychen ay maliwliwatay nay et maid cha.” Nan Somaalan cha Jose ay Nalpo id EgiptoAwni ya ket natey si Herodes, ya ket kasin nenpaila nan anghel Apo Dios ken Jose id Egipto isnan it-itawna. “Ifangonmo,” kinwanina. “Itakinmo nan sin-ina ta tomoli kayo chadlo id Israel, tay natey et nan cheycha'y menlayad ay mamatey isnan ong-onga.” Finmangon, et intakina nan sin-ina ya tinmoli cha id Israel. Nay met achi issan nanngelan Jose ay si pet Arkelao nan cha en-apo id Judea, ay namanes ken amana ay Herodes, inmegyat et ay omey ischi. Ya khapo tay finag-an Apo Dios siya isnan it-itawna, naligwat cha ay nenpaGalilea isnan ili ay makwani en Nazaret. Et ischi nan inmiliyancha. Siya chi ta tomet-ewa nan kinwanin nan cheycha'y mamadto ay nangwanin, “At makwani siya ay iNazaret.” Nan Palawag Juan Bautista(Marcos 1:1-8; Lucas 3:1-18; Juan 1:19-28)Issan chey ay timpo, wad-ay si Juan Bautista isnan ponchag id Judea ay nangipap-alawag, “Ibfafawiyo nan fasolyo, tay nganngani et nan en-ap-apowan Apo Dios.” Si Juan san chey cha kankanan nan mamadton Apo Dios ay si Isaias ay nangwanin,“Wad-ay isnan ponchag nan mangifogfokhaw ay mangwanin,‘Isakhanayo nan chalan nan Apo,enletkhenyo nan ikwana.’ ” Si Juan, innafe ay chotchot si kamelio nan fachona, ya nenfabfalikes is kochil. Sa et chochon ya itlog si aleg nan cha na inkatakho. Et nakhogkhog-oy cha nan takho ay inmey ken siya, ay nalpo id Jerusalem ya isnan am-in ay sakop nan Judea, ya isnan am-in nan ili ay mangakhawa isnan wanga ay Jordan. Nenfafawi cha ay cha mangibfakha isnan fasolcha, et finonyakhan Juan chaicha isnan wanga ay Jordan. Issan magtek nangil-ana isnan angsan ay FariseoNan Fariseo et esa'y oryon ay kag pachi ay chadlos mamati isnan lenteg Moises. Olay akhes nan teken ay lenteg ay intoptop nan am-acha, et siya akhes nan pawadwad-encha. ya SaduceoNan Saduceo, chaicha nan cha nangab-afolot isnan inmona ay lima ay liblo isnan Biblia, ay insolat Moises, ngem inad-icha nan tapina ay inpasolat Apo Dios ay liblo. Teken nan tap-in nan pammaticha isnan pammatin nan Fariseo. ay omey enpafonyag ken siya, kinwanina't ken chaicha, “Chakayo ay kag an-ak si oweg! Ay ke yo mailayawan nan omal-ali ay songet Apo Dios isnan ap-aped ay fafawiyo? Angnenyo magtek nan okhali ay mangipaila'y chinokokhanyo nan fasolyo! Ya ad-iyo aped kankanan isnan semekyo en, ‘Osto kami tay si Abraham nan amami,’ tay kanak ken chakayo, ay mabfalin met ay aped yangkhay alaen Apo Dios nan naycha'y fato ya enfalinena is an-ak Abraham! Maiyalig kayo isnan kaew ay wad-ay nan naisasakhana ay wasay is kapooncha. Et am-in nan kaew ay maid khawis si fekhascha et masipo ya maiwasit is kaapey. “Sak-en, fonyakhak chakayo isnan chanom ta kail-an nan nenfabfawiyanyo. Nay met achi, nan omali ay maisokat ken sak-en, fonyakhana chakayo isnan Ispirito Santo ya apey. Wadwad-ay chadlos nan kamabfalina mo sak-en, ya ad-i ak maikali ay olay mangngawit yangkhay isnan pallokana. At sisyanena nan takho. Kag wad-ay lig-ona ay mannaep isnan ilik, sa na't igto is kaallang nan naptong ay ilik, ya poowana nan nakpit ay ilik ya olot is kaapey ay ad-i kaad-achep.” Nan Nafonyakhan Jesus(Marcos 1:9-11; Lucas 3:21-22)Awni ya ket inomchan isnan wanga ay Jordan si Jesus ay nalpo id Galilea, et en nenpafonyag ken Juan. Nay met achi laychena'y ipawa ay mangwanin, “Apo, lebfengna ay sak-en koma nan fonyakham ya ket sik-a nan inmali ken sak-en?” Ngem kinwanin Jesus ay sinmongfat, “Olay siya's ikkanta na idwani ta maangnen am-in nan laychen Apo Dios ay maangnen.” Sa et intan-oy Juan. Kakwasan nan nafonyakhan Jesus, finmala is kadchanom, ket ay nenkaookang nan chaya ya inilana nan Ispiriton Apo Dios ay khomkhomwab ay kag kalopati ay inompa ken siya. Ya ket id chaya wad-ay nan nenkali ay mangwanin, “Si tona nan laylaychek ay Anakko. Malaylaychan ak ken siya.” Nan Nanas-ailowan Satanas ken Jesus(Marcos 1:12-13; Lucas 4:1-13)Sa et inpangon nan Ispirito Santo si Jesus isnan ponchag ta sas-ailowan nan chimonyo.Isnan nay ay okhod, si Satanas et makwani en nan ensas-ailo, nan Chimonyo, ya si Satanas. Ya nentiptipe siya isnan epat poo ay akhew ya lafi, kakwasana ya ket ay naowaowat. Sa et sinmag-en si Satanas ay nangwanin, “Mo sik-a nan Anak nan Dios, ayed, filinem ed nan naycha'y fato ta enfalin cha's tinapay.” Sinfat magtek Jesus ay nangwanin, “Kanan nan naisolat ay kalin Apo Dios,‘Faken yangkhay nan tinapay nan maikatakho, mod-i ket kasapolan nan am-in ay cha ifaag Apo Dios.’ ” Inpangon et nan chimonyo si Jesus id JerusalemNan osto ay naisolat et, “Inpangon et nan chimonyo isnan nasantowan ay ili” Nan Jerusalem et siya nan makwanin nasantowan ay ili tay siya nan kawad nan Timplo. sa na't iyey is katoktok nan Timplo, ya kinwanina ken siya, “Mo sik-a nan Anak nan Dios, ayed lomabtok ka. Tay kanan nan naisolat ay kalin nan Dios en,‘At filinena nan anghelesna ay mamachang ken sik-a,’ ya,‘At salapaencha sik-a ta ad-i maisogto nan sikim is kafato.’ ” Sa et kinwanin Jesus, “Wen, ngem kanan met akhes nan naisolat ay kalin Apo Dios en,‘Ad-im padpachasen/teptepngen nan Apo ay Diosmo.’ ” Inpangon et kasin nan chimonyo si Jesus isnan at-atakchag ay filig, sa na't inpaila ken siya nan am-in ay en-ap-apowan isnan lofong, ya nan kachad-ayawancha. Sa na't kinwani ken siya, “Am-in chana et ichowak ken sik-a, mo enlokfob ka ay manayaw ken sak-en.” Sa et kinwanin Jesus ken siya, “Komaan ka Satanas! Tay naisolat isnan kalin Apo Dios,‘Chayawem nan Apo ay Diosmo, et siya yangkhay nan ensilfiyam.’ ” Siya chi et tinaynan chadlo nan chimonyo, ya ket ay inmali nan angheles ay namachang ken siya. Ilapon Jesus nan Chonona id Galilea(Marcos 1:14-15; Lucas 4:14-15)Issan nanngelan Jesus ay naifalod si Juan, tinmoli id Galilea. Egay magtek nawni id Nazaret, mod-i ket inmey ay nentee id Capernaum ay ili is ilit nan fayfay, isnan sakop nan ili ay Zabulon ya Neftali.Si Zabulon ya si Neftali nan chwa isnan an-ak Jacob id sangad-om. Issan inmayan nan angsaangsan ay takho ay naiwaned ken Jacob id Canaan issan timpon Moises, pinilin nan kaapon Zabulon ya Neftali nan lota ay sag-en nan fayfay id Galilea, ya ischi nan inmiliyancha. Nay met achi, isnan timpon Jesus, angsaangsan cha nan faken Judio ay inmili isnan sakop nan Zabulon ya Neftali. Siya chi nan inmat ta tomet-ewa nan kinwanin nan mamadto ay si Isaias ay nangwanin, “Nan ilin Zabulon ya nan ilin Neftali, ay ilit si fayfay ya chechemangen nan wanga ay Jordan, siya nan Galilea ay ilin si faken Judio. Nan takho ay maiyalig ay follinget nan pinangsemekcha, nakaila cha et chadlo isnan enlalanglang ay silaw.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Nan takho ay tomotokcho isnan follinget, et inilacha nan enlalanglang ay silaw.”Wen, nan cheycha'y entetee isnan ili ay aalin-ewan si etey, et nasilawan cha.” Siya chi san nangilapowan Jesus ay nen-ipap-alawakhan ay nangwanin, “Chokokhanyo nan fasolyo, tay nganngani et nan en-ap-apowan Apo Dios.” Nan Nangaayakhan Jesus isnan Inmona ay Disipolosna(Marcos 1:16-20; Lucas 5:1-11)Issan nanad-alanan Jesus is kailit nan fayfay id Galilea, inilana nan chwa ay sin-akhi ay cha Simon ay mangadnan si Pedro ya si Andres. Cha cha isabsabwag nan tafokorcha is kafayfay, tay siya nan chonocha. Sa na't kinwani ken chaicha, “Maifoweg kayo ken sak-en, et isolok nan angnenyo'y mangamong isnan takho ken sak-en.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Maifoweg kayo ken sak-en, ya enfalinek chakayo is khomagkhachiw si takho.” Chag-as cha't ya taynan isnan tafokorcha ya naifoweg cha ken siya. Intot-oloy Jesus ay nanad-alan ya ke na't ilaen nan teken kayet ay sin-akhi, ay cha Santiago ken Juan ay an-ak Zebedeo. Wad-ay cha ay sin-am-a is kafangka ay cha manginongnong isnan sichokcha, sa na't ayakhan chaicha. Chag-as cha't ya taynan isnan fangka ya si amacha, ya naifoweg cha ken Jesus. Nan Nen-isos-olowan, Nenpap-alawakhan, ya Nen-ag-akhasan Jesus(Lucas 6:17-19)Liniwes Jesus am-in nan Galilea ay en nen-isos-olo isnan sinagogacha,Nan makwani ay sinagoga et kag sinfaan. Ischi nan maamongan nan Judio ay manad-ayawan ken Apo Dios isnan Sabfacho ay tengawcha. Tengawcha kayet nan mangad-achalancha isnan lenteg Apo Dios issan timpon Jesus. ya nangipap-alawag isnan khawis ay okhod maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios, ya inag-akhasana nan am-in ay kateketeken ay sakit ya sakew si takho. Nadnadnge siya isnan am-in ay ili id Siria, nay et cha cha inyey ken siya nan am-in ay nenkasakit, am-in nan enliglikhat isnan kateketeken ay sakit ya peteg si awak, nan naan-anitowan, nan cheycha'y enkechas,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan linewlew si fowan.” ya nan ad-i makagkhiwa, et inpagkhawisna am-in chaicha. Angsan cha nan katakhotakho ay inmon-onod ken siya ay nalpo id Galilea, nan makwanin Nan Sinpoo ay Ili, Jerusalem, Judea ya nan ili ay chechemangen nan wanga ay Jordan. Nan Nen-isos-olowan Jesus is Kafilig(Lucas 6:20-23)Issan nangil-an Jesus isnan katakhotakho, nanikid is kafilig sa na't intokcho. Sinmag-en nan disipolosna ken siya, sa na't insolowan chaicha ay nangwanin, “Naoney nan cheycha'y mamigfig isnan kinakolangcha isnan nalenteg ay okhali, tay at maifilang cha isnan en-ap-apowan Apo Dios!Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Naoney nan posi nan leng-agcha, tay at kwacha nan en-ap-apowan Apo Dios.” Naoney nan cheycha'y ensakit nan semekcha khapo isnan fasol, tay at palin-awaen Apo Dios chaicha! Naoney nan cheycha'y naoya, tay at tawichencha nan kakhawisan ay inkalin Apo Dios! Naoney nan cheycha'y maeew-ew ya mamikhaw isnan kinalenteg Apo Dios, tay at mang-ep cha! Naoney nan cheycha'y maseg-ang isnan ib-acha, tay at seg-angan akhes Apo Dios chaicha! Naoney nan cheycha'y nadchalos nan semekcha, tay at ilaencha si Apo Dios! Naoney nan cheycha'y mangipaornos isnan ib-acha'y takho, tay at ifilang Apo Dios chaicha ay an-akna! Naoney nan cheycha'y maipap-alikhat khapo isnan mangiyangnenancha isnan laychen Apo Dios,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et “maipap-alikhat khapo isnan kinalenteg.” tay at maitapi cha isnan en-ap-apowan Apo Dios. “Naoney kayo mo amsiwencha, palikhatencha, ya is yangkhay nan kankanancha ay mangipangaag ken chakayo midkakay ken sak-en. Enlal-ayad kayo ya enlagsak kayo kayet, tay chakchake nan fongaenyo id chaya. Siya akhes nan inikkancha ay nangipalikhat isnan cheycha'y mamadto ay cha nang-ona mo chakayo.” Nan Nangiyalikhan Jesus isnan Asin ya Silaw(Marcos 9:50; Lucas 14:34-35)“Chakayo nan maiyalig ay asin isnan am-in ay takho. Ngem mo mamaid nan aklitna, kecheng, ad-i kasin enfalin is asin.Isnan ilin nan Judio ad-i kag sinan asin isna nan asincha, tay nailaok isnan tapina ay maid aklitna. Tay siya sa et mo mamingsan mamaid nan aklit nan asincha. Sa cha't aped iwasit tay maid lamana. Maid et enkhawisana, mod-i ket maiwasit ya makhatkhatinan et yangkhay. “Chakayo akhes nan maiyalig ay silaw isnan am-in ay takho isnan lofong. Nan ili is katoktok nan filig et ad-i maitafon. Siya akhes ay maid mamaskhed isnan silaw sa na't tangfan isnan salop, mod-i ket ippeyna isnan osto ay kaipatpatangana, ta silawana nan am-in ay wad-ay isnan afong. Siya akhes ken chakayo, masapol ay ipailayo nan maiyalig ay silawyo isnan ib-ayo ay takho, ta ilaencha nan khawis ay angnenyo ya chayawencha's Amayo id chaya.” Nan Insolon Jesus Maipoon isnan Lenteg Moises“Ad-iyo kanan en inmali ak ay mangamas isnan lenteg Moises ya nan insos-olon nan mamadto. Egay ak inmali ay mangamas sidi mod-i ket ta iyangnek chachi. Tay tet-ewa nan kanak ken chakayo: olay engkhana'y maamas nan chaya ya nan lota, ad-i mabfalin ay mamaid nan olay kabfafan-ikhan ay okhes paymo tornek isnan lenteg, engkhana'y maangnen am-in nan at maangnen. Adi kad mo sino nan mangiwayang isnan olay esa'y kayap-ewan ay lenteg, ya isolowana nan ib-ana ay manon-od ken siya, at maifilang siya ay kafan-ikhan isnan en-ap-apowan Apo Dios. Nay met achi mo sino nan mangangnen isnan lenteg, ya mangisolo isnan ib-ana ta patiyencha chi, maifilang akhes siya ay mapatpateg isnan en-ap-apowan Apo Dios. Tay kanak ken chakayo ay mo nan kinakapetyo isnan kinalenteg Apo Dios et ad-ina apsan nan nakapsot ay kinalenteg nan Fafariseo ya mimistolon si lenteg, et ad-i kayo maitapi isnan en-ap-apowan Apo Dios.” Nan Tokhon Jesus Maipoon isnan Songet“Chinngeyo et nan cha naitokhon isnan takho id sangad-om ay kag tona: ‘Ad-i ka enpatey. Et mo sino nan enpatey at songfatana isnan okom.’ Siya na magtek nan kanak ken chakayo idwani, ‘Mo sino nan menlilikhet isnan ib-ana, at songfatana isnan okom. Mo sino nan manopis isnan ib-ana, songfatana isnan maam-amongan nan amam-a, ya mo sino kayet nan mangwani isnan ib-ana en, “Wasit ka'y takho!” at machosa isnan apey id inferno.’ Adi kad mo wad-ay em ichoo ay ilayad ken Apo Dios is kaaltar, ya kem et nensemek ischi ay wad-ay sinaktam ay ib-am, ogkhayem et ischi's kasakhang nan altar nan ilayadmo, ta en ka ona maiyornos isnan ib-am, esam pay chadlo en ichoo nan chey ay ilayadmo ken Apo Dios. “Mo wad-ay nangidchalom ken sik-a, ya omali ay mangayag ken sik-a, kamowem ay makiornos ken siya isnan sisya ay ad-iyo omchanan is kaokom, ta ad-ina apchas isakhang sik-a is kaokom, ay at akhes mangichowa ken sik-a isnan polis, ay en mangifalod ken sik-a. Tet-ewa kanak ken sik-a, at ad-i ka makafab-ala engkhana'y fayacham nan mortam engkhana isnan kaanongosan ay sintimos.” Nan Infaag Jesus Maipoon isnan Menchwadchwaan isnan Pantew“Chinngeyo akhes san naitokhon ay kag tona: ‘Ad-iyo chwadchwaen nan pantewyo.’ Nay met achi kanak ken chakayo, ay mo sino yangkhay nan mamigfikhaw isnan olay sino ay fafai, et maifilang ay apchas na chinwa nan pantewna isnan semekna. Idwani, mo nan kannawan ay matam nan khotok nan makabfasolam, pen loknatam ta iwasitmo. Khap-esna't si mamaid nan tapin nan awakmo, mo nan wad-ay am-in ya khechangna'y maiwasit ka id inferno. Ya mo nan kannawan ay limam nan khotok nan makabfasolam, pen potlongmo ta iwasitmo, tay khap-es na't si mamaid nan esa'y tapin si awakmo, mo nan maiwasitan nan khag-awisan ay awakmo id inferno.” Nan Infaag Jesus Maipoon isnan Ichang(Mateo 19:9; Marcos 10:11-12; Lucas 16:18)“Wad-ay akhes nan naitokhon ay kag tona: ‘Mo sino ka issa ay lalaki ay mangichang ken asawam, agtam nan kaichangmo is kasolatan.’ Nay met achi kanak ken chakayo idwani, ‘Mo nan lalaki ya ichangena nan asawana ay maid inang-angnena is asi, et lag-ena'y makilalaki nan kaichangna mo makiasawa kasin. Ya olay nan lalaki ay mangasawa ken siya, et siya akhes ay chwaena nan pantewna.’” Nan Infaag Jesus Maipoon isnan Sapata“Chinngeyo kayet san naitokhon ken chaicha id sangad-om ay kag tona: ‘Ad-im iwayang nan insapatam, ngem angnem ay angnen nan insapatam ken Apo Dios.’ Kanak magtek ken chakayo en, ‘Ad-i kayo ensapsapata. Ad-iyo ngadngadnan nan chaya isnan ensapataanyo, tay siya nan tomotokchowan Apo Dios, paymo nan lota, tay siya nan enkhagkhatinana, olay pay nan Jerusalem, tay siya nan ilin nan Katotongchowan ay Ali. Ad-im akhes isapsapata nan awakmo,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Ad-im akhes isapsapata nan olom.” tay ay ke sik-a nan kawad nan kamabfalin isnan awakmo? Maid kamabfalinmo ay mangipapokaw paymo mangipangitit isnan olay esang isnan fookmo.’ Kananyo magtek yangkhay en, ‘Wen,’ mo wen, ya ‘Ad-i,’ mo ad-i. Tay mo ngag nan itoptopmo kasin isnacha, et malpo chi ken Satanas.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et “malpo isnan ngaag.” Nan ngaag, et siya nan esa'y ngachan Satanas. Nan Tokhon Jesus Maipoon isnan Fales(Lucas 6:29-30)“Chinngeyo kayet nan naitokhon ay kag tona: ‘Mo mata, at mata akhes nan falesna, ya mo fab-a, at fab-a akhes.’ Kanak magtek ken chakayo, ‘Ad-i kayo en-ifab-ales.Mabfalin ay nan laychena'y kanan isna et, “Ad-im onongen nan ngaag ay takho.” Mo way manodpak isnan kannawan ay ipingmo, ichoom nan topakna. Kag akhes mo wad-ay mangidchalom ken sik-a, ta alaena nan kamasitam, ngag ngotom ta alaena kayet nan kakhaymo. Mo wad-ay mamilit ken sik-a ay mangipasakfat isnan awitna is esa'y kilomitro, sakfatem engkhana'y olay chwa'y kilomitro. Agtam nan olay sino ay komchaw ken sik-a, ya pabfolocham nan fomolod ken sik-a, ad-im chokokhan.’” Nan Fagfakhan Jesus Maipoon isnan Foso(Lucas 6:27-28, 32-36)“Chinngeyo akhes nan naitokhon ay kag tona: ‘Laychem nan sagkhongmo ya kholaem nan fosom.’ Kanak magtek ken chakayo, ‘Laychenyo nan fosoyo, ya ilowalowanyo nan cheycha'y mamap-alikhat ken chakayo.’ Tay mo siya sa nan angnenyo, ipailayo ay chakayo, et tet-ewa ay an-ak Ama id chaya. Tay si Apo Dios, paakhewena nan akhew isnan ngaag ya khawis ay takho, ya ekchakhena nan ochan isnan nalenteg ya nan ad-i. Tay mo nan yangkhay cheycha'y menlal-ayad ken chakayo nan laylaychenyo, ay ke yo kanan en way sa yo fongaen ken Apo Dios? Ad-i ngen siya akhes sa nan angnen nan natotokong ay enkorkortais? Ya mo nan yangkhay cheycha'y ib-ayo nan tot-oyyenyo ay khawis, wadwad-ay ngen nan inangnenyo? Tay olay nan maid ammocha maipoon ken Apo Dios et angnencha chi. Adi kad chakayo et masapol ay ad-i enkolong nan layadyo, ay kag ken Amayo id chaya ay maid paat enkolangana.” Nan Ikkan ay Mamachang isnan Kaseseg-angKinwanin kayet Jesus, “Ilaenyo ta ad-iyo ipafoya isnan takho nan khawis ay ikkanyo ay kaidchayawan ken Apo Dios. Tay mo siya sa, at maid fongaenyo ken Amayo id chaya. “Adi kad mo wad-ay ichowam ay ilayadmo isnan kaseseg-ang, ad-im ipafoya isnan takho, ay kag isnan angnen nan cheycha'y kakas-okas-on. Pen pakaliyencha nan trompeta, ya somkhep cha is kasinagoga paymo fomala cha is kakammalin, ta maichayaw cha isnan takho. Tet-ewa kanak ken chakayo, apchas cha't inala nan fongaencha. Nay met achi, mo wad-ay em ichowa ay ilayad, angnem isnan ad-i maila, ta olay nan aloyosmo, et ad-ina ammo nan cham angnen. Siya sa ta kecheng ka is mangammo, et nan Amayo id chaya ay mangammo am-in isnan ad-i maila, et siya nan mensofalit ken sik-a.” Nan Insolon Jesus Maipoon isnan Lowalo“Mo akhes enlowalo kayo, ad-iyo ikkan nan angnen nan kakas-okas-on, ay en mentatatatakcheg is kasinagoga ya is kakhawan nan ili ay enlowalo, ta mafob-oya cha isnan takho. Tet-ewa kanak ken chakayo, apchas cha't inala nan fongaencha. Mo magtek enlowalo ka, somkhep ka chadlo isnan kwartom, sam et enfan, ya ischi nan makitot-oyam ken Ama'y Dios ay ad-i kaila. Et si Ama ay mangiila isnan ad-i kaila, et sobfalitana sik-a ay osto.” Nan Lowalo ay Songfatan Apo Dios(Lucas 11:2-4)“Isnan enlowalowanyo, ilaenyo ta ad-i yangkhay angsan ay apat ay mapidwapidwa, ay kag isnan ekhad nan Gentil, tay kanancha mo chengngen Apo Dios chaicha isnan angsan ay apatcha. Ad-iyo tonton-ochen chaicha tay si Amayo, ammona nan kasapolanyo olay mo sisya'y egayyo infaag ken siya. Kag tona nan kananyo ay enlowalo:‘Ama id chaya, machad-ayaw nan ngachanmo. Omali nan en-ap-apowam.Maangnen nan nemnemmo isnan lofong ay kag id chaya. Ichowam nan kanenmi isnan kawakawakas. Pakawanem nan fasolmi,tay pinakawanmi akhes nan finmasol ken chakami. Ad-im ogkhayen chakami isnan maawisanmi ay enfasol,Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “Ad-im ipalofos ay en kami mateptepeng.”mod-i ket isas-alakam chakami isnan ngaag.’ ” Sa na't kinwanin, “Tay mo pakawanenyo nan finmasol ken chakayo, at akhes pakawanen Amayo id chaya chakayo. Nay met achi mo ad-iyo pakawanen nan finmasolancha, et akhes ad-i pakawanen Amayo nan fasolyo.” Nan Ad-i Manganan ta Enchayawan ken Apo DiosIntoloy Jesus ay nangwanin, “Mo entipe kayo, ad-i kayo kas-on enngongoyos, ay kag isnan cheycha'y kakas-okas-on ay mamab-aliw isnan kamescha, ta mangammowan nan takho ay cha cha entipe. Tet-ewa kanak ken chakayo, apchas cha't inala nan fongaencha. Adi kad mo entipe kayo, nongnongenyo chadlo nan oloyo, ya enchilam-os kayo, ta maid mangammo ay cha kayo entipe, mod-i yangkhay si Ama ay ad-i kaila. Et si Ama tako ay mangiila isnan ad-i kaila, et sobfalitana chakayo ay osto.” Nan Tet-ewa ay Kinafaknang(Lucas 12:33-34)“Ad-i kayo en-ipenpen isnan maifaknang ay wad-ay isnan lofong. Tay isna, maaney, enlati, ya segpen si mangakew ay mangilayaw. Amongenyo magtek id chaya nan kag yo akon. Tay ischi, maid aney, ad-i enlati, ya ad-i segpen si mangakew ay mangilayaw ischi. Tay mo ento nan kawad nan ifaknangyo, siya akhes nan kawad nan semekyo.” Nan Mata nan Kag Mangipasilaw isnan Semek nan Takho(Lucas 11:34-36)Kinwanin kayet Jesus, “Maiyalig nan mata ay silaw si awak, tay mo nalatak nan angnen ay en-ila, kag masisilawan nan semek ya khawis nan enfanakhana isnan am-in ay katatakhoyo. Nay met achi mo ngaag nan pinang-ilayo, at kag akhes enpapanget nan semekyo. Adi kad ento mo silaw nan manangkhew ken chakayo, ya ket ay follinget nan wad-ay ken chakayo, et chachama ay ab-afollinget nan katatakhoyo.” Maid Makadno Kannay isnan Chwa, nan Dios ya nan Kinafaknang(Lucas 16:13)“Maid enpafab-aa isnan chwa ay apo, tay at liligtena nan esang ya laylaychena nan esang. Tet-ewa, nakapet isnan esang ya chilawena nan esang. Ad-i mabfalin ay chwa nan omayan nan semekmo, nan Dios ya nan siping.” Si Apo Dios Yangkhay nan Matalek(Lucas 12:22-31)Intoloy Jesus ay nangwanin, “Kanak et mampay ken chakayo, ad-i kayo man madchanakhan isnan fiyagyo. Ad-i kayo madchanakhan mo ngag nan kanen ya inomenyo. Ad-i kayo madchanakhan isnan awakyo, mo ngag nan ifachoyo. Ad-i ngen wadwad-ay nan fiyag mo nan makakan, ya nan awak mo nan facho? Ilaenyo nan ay-ayam id tongcho, ad-i cha met enmola, ad-i cha en-ani paymo en-ipenpen is kaallang. Ngem ya ke cha kayet panganen Amayo id chaya chaicha mo! Ay ke kayo ad-i napatpateg is solit mo chaicha? Sino ken chakayo nan makaipaancho is akit isnan fiyagnaNan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “Ya sino ken chakayo nan makaipaancho isnan katakchagna is chowa'y changan, isnan en na enchanadchanakhan?” mo enchanachanag? “Ya kag akhes isnan ifachoyo. En kayo man chadlos madchanakhan ay? Ilaenyo achi nan sabsafong is kafilig. Aped cha cha mengngan, ya ad-i cha met enchono paymo en-afe. Nay met achi kanak ken chakayo ay, olay si ali Solomon isnan am-in ay chayawna, et egay nabfachowan isnan kakhawisan ay kag nan sanacha'y sabsafong. Et mo kag tosa nan angnen Apo Dios ay mamacho isnan mola, ay wad-ay ay tomobtofo idwani, ya is wakas et maittongo is kaapey, ad-ina ngen am-amed fachowan chakayo? Akiakit paat nan pammatiyo! “Ad-i kayo et mampay madchanakhan ay mangwanin, ‘Ngag nan kanenmi?’ ya ‘Ngag nan inomenmi?’ ya ‘Ngag nan ifachomi?’ Tay nan cheycha'y maid pammaticha, siya am-in chana nan an-anapencha. Ngem chakayo, ammon et Amayo id chaya ay am-in chana et masapolyo. Nan magtek angnenyo et mang-ona'y mang-ona ay pawadwad-ayenyo nan en-ap-apowan Apo Dios, ta somya nan kinalentegna, et ichawchawna akhes nan am-in ay masapolyo. “Ad-i kayo et mampay madchanakhan isnan maipoon is wakas, tay kikhad nan mawaksana mo ngag nan fatokhena. Omanay et nan likhat ay wad-ay idwani, is wakas teken akhes.” Ad-i tako Okomen nan Ib-a tako ay Takho(Lucas 6:37-38, 41-42)Kinwanin kayet Jesus, “Ad-iyo okomen nan ib-ayo ta ad-i kayo maokom. Tay nan angnenyo ay mangokom isnan ib-ayo, et siya akhes nan angnen Apo Dios ay mangokom ken chakayo. Ya mo ngag nan angnenyo ay menlokod isnan ib-ayo, et siya akhes nan angnena ken chakayo. Em man isin-eng nan khertab isnan matan nan ib-am, ya okhay nan sinlanges ay manasalak isnan matam? Ay kem aped kanan isnan ib-am en, ‘Ay ta kaanek nan sana'y khertab isnan matam,’ mo sisya nan sinlanges ay manasalak isnan matam? Sik-a ay kakas-okas-on! Kaanem pay ona nan sinlanges ay manasalak isnan matam, ta nalatak nan mangil-am isnan khertab ay cham kaanen isnan matan nan ib-am.” Ad-i Maichowa nan Nasantowan isnan Ad-i Mangipateg Ischi“Ad-iyo ichowa nan maifilang ay nasantowan isnan cheycha'y maiyalig ay aso, tay ta ket lang somakhong cha'y mangetfan ken chakayo. Ad-iyo akhes ibkas nan akon isnan cheycha'y maiyalig ay fotog, tay at khatigkhatinancha yangkhay chi.” Nan Lowalo ay Wad-ay Ikifekna(Lucas 11:9-13)Intoloy Jesus ay nangwanin, “Komchaw kayo et maagtan kayo. En-anap kayo et makad-an kayo. Enkogkog kayo et matekwafan nan eneb ken chakayo. Tay mo sino nan komchaw at maagtan, ya nan en-anap makad-an, ya isnan enkogkog, et matekwafan nan eneb ken siya. Ken chakayo ay am-a, ay ke wad-ay ken chakayo nan mangichowa is fato isnan fab-alona, mo komchaw is kanena? Kag akhes mo komchaw si sibfana is khachiw, ay ke yo aped ichowa nan oweg? Olay ngaag kayo, et ammoyo ay en-ichowa isnan enkhawisan nan an-akyo. Ad-i ngen chadlos wadwad-ay nan ikkan Amayo id chaya, ay mangichawchaw isnan enkhawisan nan cheycha'y komchaw ken siya? “Adi kad angnenyo et mampay isnan ib-ayo nan ngag issa ay laychenyo akhes ay angnencha ken chakayo. Tay siya sa nan ayen nan sos-olon nan lenteg Moises, ya nan insolat nan cheycha'y mamadton Apo Dios.” Nan Segpan ay Somkhepan isnan Fiyag ay Eng-engkhana(Lucas 13:24)“Somkhep kayo isnan nasopit ay segpan, faken nan an-annawa, tay annawa nan segpan ya malanoy nan chalan ay omiyey id inferno,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “annawa nan segpan ya malanoy nan chalan ay omyey isnan kapakawasan, ya ang-angsan cha nan somsomkhep ischi.” ya ang-angsan cha nan somsomkhep ischi. Ngem nasopit nan segpan ya sikhab nan chalan ay omiyey isnan fiyag ay eng-engkhana, ya akit cha nan cheycha'y mangchan ischi.” Nan Faken Tet-ewa ay Mamadto(Lucas 6:43-44)“En-annad kayo isnan cheycha'y ad-i tet-ewa'y mamadto. Ipailacha'y naanos cha ay kag cha karnilo, ya ke pet kag cha atap ay aso ay enpakawas. At imatonanyo chaicha isnan ang-angnencha. Kag isnan mola, ay ke mapokhas nan ofas is kasibsifit, paymo nan higos is kapagpakhat? Kag akhes isnan kaew. Mo al-alay-eng nan kaew, khawis nan fekhasna, ngem nan ngaag ay kaew, ngaag nan fekhasna. Ad-i mabfalin ay mamkhas nan al-alay-eng ay kaew is ngaag, paymo nan ngaag ay kaew is khawis ay fekhas. Am-in ay kaew ay ad-i mamkhas si khawis et masipo ya maittongo. Siya akhes ken chaicha, imatonanyo chaicha isnan ang-angnencha.” Nan Angnen Tako ay Mamati(Lucas 13:25-27)Kinwanin kayet Jesus, “Ad-i am-in ay mangwani ken sak-en en, ‘Apo, Apo,’ et maitapi cha isnan en-ap-apowan Apo Dios. Nan magtek cheycha'y mangangnen isnan nemnem Ama'y wad-ay id chaya, et chaicha nan somkhep. At angsan cha nan mangwani ken sak-en isnan tosa ay akhew en, ‘Apo, Apo, ay kem egay inila chakami ay nen-ipadpadto isnan ngachanmo, ya nen-ipakpakaan si anito isnan ngachanmo, ya nen-angnen si angsan ay katataa ay chono isnan ngachanmo?’ Et siya na nan at ifaagko ken chaicha, ‘Maid ammok paat ken chakayo. Komaan kayo, chakayo ay ngaag nan chonona!’ ” Nan Okhod Jesus maipoon isnan Masilib ya nan Nalewlew ay Takho ay Nenpatakcheg is Afong(Lucas 6:47-49)“Siya mampay na nan mangwaniyak, ay mo sino ka ay mannge isnan naycha ay kalik ya angnem et is-isom nan masilib ay takho ay nangipatakcheg isnan afongna is kafato. Issan nenlemlemana ay nen-anewangana ya nenchagmana, et egay natokang nan afong tay fato nan naikhab-ana. “Ngem mo sino ka akhes issa ay mannge isnan nay ay kalik ya ad-im angnen, is-isom nan ad-i ensemsemek ay takho ay nangipatakcheg isnan afongna is kalakhan. Nay met achi issan nenlemlemana ay nen-anewangana ya nenchagmana, ya ket ay nenkatotokang nan afong. Chadlos chachama nan naifasfasana.” Kakwasan san nangwaniyan Jesus am-in ischicha, ket ay nataataa nan katakhotakho ken siya, tay isnan ikkana ay en-isolo, tay wad-ay kalebfengana ay en-isolo, ad-i kag isnan mimistolon si lentegcha. Nan Nangakhasan Jesus isnan Nakolit(Marcos 1:40-45; Lucas 5:12-16)Issan pinmanachan Jesus ay nalpo is kafilig, inonod si katakhotakho siya. Sinmag-en ken siya nan esa'y nakolit, sa et nenfalintomeng ay nangwanin, “Apo, mo sa ya laychem, et mabfalin ay pakhawisem sak-en.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “sik-a nan makadchalos ken sak-en.” Isnan ekhad nan Judio, mo nakolit nan takho, en-aafig, ya ad-i makiam-among isnan omili, olay nan pangafongna. Mo makaan nan maab-afikhana tay khinmawis, kanancha en chinmalos. Kinappos Jesus nan nakolit ay nangwanin, “Laychek, khomawis ka.” Ya ket nakhannawis nan kolitna. Sa et finilin Jesus siya ay nangwanin, “Ilaem ta ad-im ifab-aag isnan olay sino. Engka't magtek paila isnan pachi, sam et en ichoo nan chaton ken Apo Dios ay kag nan infilin Moises, ta mangipaila isnan takho ay tet-ewa ay khinmawis ka.”Ilaenyo nan Levitico 14:10-32. Nan Nangakhasan Jesus isnan Faan nan Kapitan si iRoma(Lucas 7:1-10)Issan sinomkhepan Jesus id Capernaum, wad-ay nan esa'y kapitan si sorchacho ay inmey nangila ken siya. Ya nenseg-ang ay nangwanin, “Apo, wad-ay nan faak is afong ay maseseyep tay ad-i makagkhiwa, ya chad-ama nan likhatna.” Kinwanin et Jesus ken siya, “Wen, omali ak ay mangipagkhawis ken siya.” Sinomfat et nan kapitan ay nangwanin, “Apo, ad-i ak pay maikali ken sik-a, ta chadlos ka somkhep isnan afongko. Infilinmo koma et yangkhay, et omanay chi ay mangipagkhawis isnan faak. Maawatak sa tay sak-en akhes, wad-ay nan entongtongcho mo sak-en, ya wad-ay cha akhes nan iyap-apowak ay sorchachok. Et kanak yangkhay isnan esang, ‘Omey ka ischi,’ et omey. Sa et isnan esang kayet kanak, ‘Omali ka,’ ya omali. Ya isnan faak kanak, ‘Angnem na,’ et angnena. Isonga ammok ay kafaelam.” Osto'y chinngen Jesus chi, nataa, sa na't kanan isnan cheycha'y inmonod ken siya en, “Tet-ewa kanak ken chakayo, ay maid paat inilak is kag tona ay pammati isnan olay sino isna id Israel. Kanak ken chakayo, at ang-angsan nan faken Judio ay malpo is falaan ya kalonokhan si akhew, ay en makikan ken cha Abraham, Isaac ya si Jacob isnan en-ap-apowan Apo Dios. Ngem chaicha ay makwani en maitapi koma isnan en-ap-apowan Apo Dios, ya ket ay chaicha et nan maiwasit isnan enfollinget, ay kawad nan ngegngeg ya kaletket si fab-a.” Sa et kinwanin Jesus isnan kapitan, “Somaa ka, et maangnen nan sana ay pinatim.”Et siya kannay chi ay olas nan khinmawisan nan faana. Nan cha Nangag-akhasan Jesus isnan Angsan ay Takho(Marcos 1:29-34; Lucas 4:38-41)Sa et sinomkhep si Jesus is afong cha Pedro, ya inilana nan katokhangan Pedro ay fafai ay maseseyep tay enpodpochot. Inegnan et Jesus nan limana, ya ket nenkamamaid nan pochotna. Sa et finmangon ya pinnakana si Jesus. Awni pay ya isnan sedsechemna, inyeycha ken siya nan angsan ay naan-anitowan. Et cha nen-ipafalan am-in Jesus isnan kalina yangkhay nan cheycha'y anito, ya inpagkhawisna am-in nan nenkasakit. Naangnen am-in chana ta maangnen nan infaag nan mamadto ay si Isaias ay nangwanin, “Kinaana nan am-in ay sakew ya sakit tako.” Nan Enlikhatan nan Mamatiyan ken Jesus(Lucas 9:57-62)Idwani issan nangil-an Jesus isnan katakhotakho ay nangalifongfong ken siya, kinwanina isnan cheycha'y disipolosna, “Khomchang tako.” Ya ket wad-ay nan mistolon si lenteg ay inmey ken Jesus, ay nangwanin, “Mistolo, maifoweg ak ken sik-a isnan olay entona ay omayam.” Kinwanin et Jesus ken siya, “Nan silay, wad-ay tekawcha, ya siya akhes isnan ay-ayam, wad-ay nan khafancha. Ngem sak-en ay Anak si Takho et maid osto is maseypak.” Wad-ay kayet nan esa'y disipolos ay nangwanin, “Aw-awni Apo, ta ennak ed ona ikaob si ama.” Ngem kinwanin Jesus ken siya, “Maifoweg ka ket ya! Ngag ngotom ta nan natey nan en mangikaob isnan ib-acha ay natey.” Nan Nangipatkelan Jesus isnan Lemlem(Marcos 4:35-41; Lucas 8:22-25)Sa et inmey si Jesus is kafangka ya naifoweg nan cheycha'y disipolosna ken siya. Awni ya ket naanali nan ab-afikas ay lemlem is kafayfay, nasepyatan nan fangka isnan talipyakew et cha mapsong, ngem si Jesus naseseyep. Ala cha't ya fangon ken Jesus. “Omisalak ka Apo! Nay malin-eb tako!” kinwanicha. Ya ket kanan Jesus ken chaicha, “Ya ke kayo omegyat ay? Akiakit paat nan pammatiyo.” Sa et finmangon ay nangipatke isnan chakhem ya nan fayfay, ya ket nenfalin ay kakhigkhinek am-in chadlo. Nataataa et nan cheycha'y takhona ay cha mangwanin, “Ngag man nan katakhon tona, tay ya ke olay nan chakhem ya nan fayfay ya patiyencha siya?” Nan Nangipakaanan Jesus isnan Anito isnan iGadara(Marcos 5:1-20; Lucas 8:26-39)Khinomchang cha pay isnan ilin nan iGadara, ya ket sinab-at nan chwa ay lalaki ay naan-anitowan, ay nalpo isnan liyang si natey. Kakaegyat cha, ya maid makatoled ay lomaos ischi. Ala cha't ya wakis ay nangwanin, “Ngag nan fiyangmo ken chakami, sik-a ay Anak si Dios? Ay ke ka kannay omaali ay mangipalikhat ken chakami isnan fakena timpo?” Idwani, wad-ay isnan adchawi is akit nan maam-among ay kafotofotog ay cha en-anglod. Nenseg-ang et nan kaanianito ken Jesus ay nangwanin, “Mo pafal-em chakami, ippeymo et yangkhay chakami isnan cheycha'y fotog.” Sa na't nenkanan ken chaicha, “En kayo!” Ke cha't nabfanala ya kasi cha sesekhep isnan cheycha'y kafotofotog, sa cha't ala ya tagtag is katoy-ob ay enchadchawes is kafayfay, sa cha't natey am-in. Linmayaw et nan cheycha'y nangipaspastor ischicha, ya en cha inog-okhod is kaili nan am-in ay inmat, ya nan naangnen isnan cheycha'y naan-anitowan. Siya chi ya ket naligwat nan omili ay en nangila ken Jesus. Osto'y inomchan cha ken siya, nenseg-ang cha ta komaan siya isnan ilicha. Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Ad-i Makagkhiwa(Marcos 2:1-12; Lucas 5:17-26)Nenfangka si Jesus ya kasin khinomchang isnan ilina chadlo. Ya ket ay wad-ay cha nan nangiyey ken siya isnan lalaki ay ad-i makagkhiwa ay maiyaamaka. Issan nangilasinan Jesus isnan pammaticha, kinwanina isnan chey ad-i makagkhiwa, “Anak, pabfikasem yangkhay nan semekmo. Napakawan et nan fasolmo.” Sa et wad-ay nan tapina ay mistolon si lenteg ay cha mangwani is semekcha en, “To! Am-amsiwen tona si Apo Dios!” Ngem tay ammon Jesus nan semsemkencha, kinwanina, “Ya ke ngaag nan wad-ay isnan semekyo ay? Ngag pet nan malanlanoy ay kanan, ‘Napakawan et nan fasolmo,’ paymo, ‘Fomangon ka ya manalan ka’? Nay met achi ipailak ta mangammowanyo ay wad-ay kalebfengak ay Anak si Takho isnan kalota ay mamakawan isnan fasol.” Sa na't kanan isnan chey ad-i makagkhiwa, “Ifangonmo! Alaem nan kaseypam ta somaa ka't.” Sa et finmangon ya somaa. Issan nangil-an nan katakhotakho nan todi ay inmat, inmegyat cha ya chinad-ayawcha si Apo Dios ay nangichowa isnan kag tod-i ay kamabfalin sinan takho. Nan Nangayakhan Jesus ken Mateo ay Endisipolosna(Marcos 2:13-17; Lucas 5:27-32)Kinmaan si Jesus ischi ya issan cha na manad-alanan, inilana nan esa'y lalaki ay enngachan si Mateo, ay tomotokcho is kaenfob-owisana. Kinwanina't ken siya, “Maifoweg ka ken sak-en.” Sa et naligwat si Mateo ay naifoweg. Issan cha manganan cha Jesus ya nan disipolosna isnan afong Mateo, inmali nan angsan ay enkorkortais ya nan cheycha'y makwanin wasit ay takhoNan kanan nan Fariseo en wasit ay takho, et fomafasol cha isnan pinang-ilan nan Fariseo, tay kanencha nan naipawa ken chaicha, paymo makifob-oweg cha isnan faken cha ib-a'y Judio. Machid-ilaw cha isnan kakailiyancha, ya maipawa nan somkhepancha isnan Timplo ay en makichad-ayaw. Nadchilaw akhes si Jesus maipoon isnan nakiam-amongana ken chaicha. ay en nakikan ken chaicha. Ya ket issan nangil-an nan cheycha'y Fariseo isnan chey takho, kinwanicha isnan cheycha'y disipolos Jesus, “En man cha pet makikan nan mistoloyo isnan sanacha'y enkorkortais ya wasit ay takho ay?” Chinngen et Jesus chi sa na't kanan, “Faken nan takho ay komekedse nan makasapol isnan choktor mod-i ket nan nasakit. En kayo et ta achaachalenyo nan ayen nan nay ay kinwanin Apo Dios, ‘Nan maneg-anganyo isnan ib-ayo nan laychek, faken nan enkik-iwi ay cha yo ichoo.’ Tay egay ak inmali ay mangayag isnan nalenteg, mod-i ket nan cheycha'y fomafasol.” Nan Salodsod Maipoon isnan Ad-i Manganan ta Enlowalo et Yangkhay(Marcos 2:18-22; Lucas 5:33-39)Awni ya ket inmey ken Jesus nan cheycha'y disipolos Juan ay nangwanin, “En man chakami ya nan cheycha'y Fariseo et entipe kami, sa et nan disipolosmo ya ad-icha?” Sa et kinwanin Jesus, “Ay ke mabfalin ay aped ensasanga nan lilwid nan kaab-afong ay lalaki, mo sisya kayet siya ken chaicha? Ngem at omali nan akhew ay maal-ana ken chaicha, et siya chi ay akhew nan ad-i cha mangmanganan. “Kanak akhes en, maid mangidchokop isnan egay kinomsen ay lopot isnan lokhak ay facho, tay mo malab-an et peskhatena nan lokhak, ya omam-amed et nan fakasna. Siya akhes isnan fayas, maid mangippey isnan kakhag-aeb ay fayas isnan chaan ay kochil ay entey-an si fayas, tay at pen paptokena chi ya maiwasit nan fayas ya kecheng mapakawas cha't ay chwa. Nan magtek falo ay fayas, et maippey koma isnan falo ay kochil ay entey-an si fayas, ta at en-iso chana ay maigto ya ad-i mapakpakawas.”Nan laychen Jesus ay kanan isnan bersikolo 16-17 et, ad-i maifakhay nan chaan ay sos-olon nan Fariseo isnan falo ay sos-olona. Isnan ekhad nan Judio, mo enkhaeb cha is fayas, ippeycha nan kag-aeb ay fayas ay sisya'y egay linomwag isnan falo ay kochil si karnilo paymo karching, ay nakhaeb is enfayyasan. Sa cha't erteerten nan tangebna. Idwani mo lomwag, ad-i maiwasit tay sisya'y enyam-es nan falo ay kochil ya mawanwanat. Mo magtek chomaan et nan kochil, kecheng komenteg ya ad-i kasin mawanat. Siya sa nan khotokna ay mo nan kag-aeb ay fayas ay egay pay linomwag, ya maippey is kachaan ay kochil sa et mal-emal-et, at awni't pomtok mo lomwag nan fayas, tay apchas kinmenteg nan kochil ya ad-i mawanat. Nan Nanakhowan Jesus isnan Anak Jairo ya nan Fafai ay Nanikchod isnan Fachona(Marcos 5:21-43; Lucas 8:40-56)Issan sisya'y enkak-aliyan Jesus, wad-ay nan ap-apo ay inmey ken siya. Ala na't ya falintomeng ay mangwanin, “Apo, kaet-etey nan anakko ay fafai, ngem mo omali ka ta ipatangmo nan limam ken siya, et ammok ay at matakho kasin.” Naligwat cha Jesus ya nan disipolosna ay naifoweg ken siya. Issan cha cha omayan, wad-ay nan fafai ay nenchad-ala is sinpoo ya chwa ay tawen. Sinmag-en is kadchokog Jesus ay nanikchod isnan khayachan nan fachona. Tay kanana is semekna en, “Olay sikchochek yangkhay nan fachona, et maipagkhawis ak.” Nensakhong si Jesus, ke na't inila siya. Sa na't kanan, “Anak, pabfikasem nan semekmo! Nay inpagkhawis nan pammatim sik-a.” Chag-asna ya ket khinmawis san fafai. Issan inomchanan Jesus is afong san chey ap-apo, inilana nan cheycha'y mangak-allelengIsnan ekhad nan Judio, mo maamong cha ay makiachog paymo makilagsak, mangakalleleng cha. ya nan katakhotakho ay ngomannganawngaw, sa na't kanan, “Komaan kayo, tay egay natey nan magmagkit, mamaseyep yangkhay.”Ya ke cha't inang-ango siya. Ngem isnan naipafal-an nan cheycha'y takho, sinomkhep si Jesus sa na't inegnan nan liman nan ong-onga, ya ket ay finmangon. Et siya na nan nadnadnge isnan am-in ay sakop nan chey ay ili. Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Ad-i MakailaKinmaan si Jesus ischi ya issan nanad-alanana, inonod si chwa ay lallalaki ay ad-i makaila, ay nangifogfokhaw ken siya en, “Anak David, seg-angam chakami.” Issan sinomkhepan Jesus is afong, inmey cha ken siya. Sa et kinwanin Jesus, “Patiyenyo ngen ay makaikkan ak isna?”Kinwanicha't, “Wen, Apo.” Kinappos et Jesus nan matacha ay nangwanin, “Mo siya sa, maangnen et kannay na ken chakayo ay kag isnan pammatiyo.” Ke cha't makaila chadlo. Sa et chadlos infilin Jesus ken chaicha ay nangwanin, “Ilaenyo ta maid mangifagfag-anyo.” Nay met achi, issan kinmaanancha, en cha't inokhookhod nan maipoon ken siya isnan am-in ay sakop nan chey ay ili. Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Nginengek si AnitoIssan naligwatancha, wad-ay et nan naiyey ken Jesus ay nginengek si anito. Osto ay inpakaan Jesus nan anito ken siya, ya ket ay nakakkali chadlo. Nataataa nan katakhotakho ay cha mangwanin, “Maid man paat kag tona is nail-ila isna id Israel.” Ngem kinwanin nan cheycha'y Fariseo en, “Da! Cha na achi pafal-en nan anito isnan fachang kannay nan ap-apon si anito.”Angsan nan ngachan Satanas is kaBiblia: Satanas, ap-apon si anito, Chimonyo, Beelzebub, Beliar apon si etey, nan ensas-ailo ya nan ngaag. Nan Naneg-angan Jesus isnan Enliglikhat ay TakhoInmey si Jesus isnan kailiili ya am-in ay kabfakhaang ay cha nen-isos-olo isnan sinagogacha, ya nangipap-alawag maipoon isnan khawis ay okhod nan en-ap-apowan Apo Dios. Et cha na kinaan nan am-in ay ilan si sakit sa na't inpakedse nan am-in ay nenkasakew. Issan nangil-ana isnan katakhotakho, naseg-aseg-ang tay chadlos cha nginmayangaya ya maid mabmabfalincha, ay kag cha san naiwayang ay karnilo ay maid mangitokkhong ken chaicha. Sa na't kinwani isnan disipolosna, “Ang-angsan tet-ewa nan maani, ngem akit cha nan en-ani. Enlowalo kayo et mampay isnan Nenkwa isnan maani ta omifaa is omey en-ani.”Nan laychen Jesus ay kanan isna et, angsan nan takho ay nensasakhana ay mannge isnan kalin Apo Dios, nay met achi akit cha nan nakasakhana ay omey mangifaag ischi. Nan Nangayakhan Jesus isnan Sinpoo ya Chwa ay Disipolosna(Marcos 3:13-19; Lucas 6:12-16)Inayakhan Jesus nan sinpoo ya chwa ay disipolosna, sa na't inchowa ken chaicha nan kalebfengancha ay mangipafala isnan anito, ya mangaan isnan am-in ay ilan si sakit, ya mangipakedse isnan am-in ay nenkasakew. Naaycha nan ngachan nan sinpoo ya chwa ay apostolesna:Nan ayen nan kali ay apostoles isnan kali ay Griego et en-iso isnan faa. Nan sinpoo ya chwa ay lallalaki ay apostoles Jesus, et infaana chaicha ay en men-isolo isnan Khawis ay Chamag maipoon ken siya. Isonga apostoles nan kinwanina ken chaicha. omona, si Simon ay nenngachan is Pedro, sa et nan akhina ay si Andres; cha Santiago ken Juan ay sin-akhi ay an-ak Zebedeo; cha Felipe ken Bartolome; si Tomas ya nan enkorkortais ay si Mateo; si Santiago ay anak Alfeo, ya si Tadeo; si SimonIsnan sisya ay egay naitapiyan Simon ken Jesus, siya nan esa'y liwid nan cheycha'y takho ay nangad-i isnan en-ap-apowan nan iRoma isnan ilicha ay Israel. ay mangitaktakcheg isnan mawayaan nan ilina, ya si Judas Iscariote, ay awni't mangitiktik ken Jesus. Nan Nangifaalan Jesus isnan Apostolesna(Marcos 6:7-13; Lucas 9:1-6)Siya chachi nan sinpoo ya chwa ay infaan Jesus, ya finilina ay nangwanin, “Ad-i kayo omey isnan ilin si Gentil, paymo somkhep isnan kailiili id Samaria. Omey kayo magtek isnan maiyalig ay nadchongaw ay karnilo isnan pangafong Israel. En kayo ipalawag ay mangwanin, ‘Naay et ay inmali nan en-ap-apowan Apo Dios!’ Pakhawisenyo nan nasakit, takhowenyo nan natey, pakhawisenyo nan nakolit, ya pakaanenyo nan anito isnan naan-anitowan. Tay mampay maid fayad nan chinawatyo ay enkhawisan, ichowayo akhes ay maid fayadna. Ad-i kayo en-itaktakin si fallitok, paymo ngag issa ay pilak ay ikog-ityo. Ad-i kayo en-itakin si sopot, sokod, ya ensokatanyo ay facho paymo palloka isnan enfaatanyo. Tay nan enchono et lebfengna ay maagtan is ikatakhona.” “Mo omchan kayo isnan ngag sisa'y ili, pootenyo ay khawis mo sino nan maikali ay manawat ken chakayo ischi, ta siya nan enchagsanyo engkhana ay komaan kayo. Et mo somkhep kayo isnan chey ay afong, kananyo isnan nen-afong en, ‘Mawawawawad-ay koma ken chakayo nan talna ay malpo ken Apo Dios.’ Et mo nan takho isnan chey ay afong et tan-oyancha ay manawat ken chakayo, at omey ken chaicha nan enkhawisan ay iskhepyo. Ngem mo ad-icha chawaten chakayo at chadlo tomoli ken chakayo nan chey ay enkhawisan ay ento mo iskhepyo. Mo wad-ay ad-i manawat ken chakayo paymo mannge isnan kananyo, pagpakhenyo nan sikiyo ta makaan nan pinomket ay chapog ta kag tokhon ken chaicha,Pagpakhen nan Judio nan sikicha ta makaan nan pinomket ay chapog ta ipailacha ay ad-icha figfikhen nan pangafong paymo omili ischi. Ipailacha ay ifilangcha ay lawa nan angnen nan takho ischi ya en-iso cha isnan pagano ay maid pammaticha ken Apo Dios. mo taynanyo isnan chey ay afong paymo ili. Tet-ewa kanak ken chakayo ay isnan chey ay akhew ay en-okoman Apo Dios, at enyapyap-ew nan ichowana ay chosan nan iSodoma ya iGomorraNan chwa'y ili ay Sodoma ya Gomorra, et pinoowan Apo Dios id sangad-om issan timpon Abraham, mo ke tay isnan chachama ay fasolcha. Ilaenyo nan okhod maipoon ken cha Abraham, isnan liblo ay Genesis, capitolo 19. Ilaenyo akhes nan Roma 9:29, 2 Pedro 2:6, Judas 7, ya Lucas 10:12. mo nan ichowana isnan cheycha'y takho isnan chey ay ili.” Nan Mapap-alikhatan nan Disipolos Jesus(Marcos 13:9-13; Lucas 21:12-17)Kinwanin kayet Jesus, “Semkenyo na. Ifaak chakayo ay kag naamo ay karnilo isnan kawad nan kakaegyat ay atap ay aso, et masapol ay masilib kayo koma ay kag nan oweg, ya naanos kayo koma ay kag kalopati. Mey-anyo nan awakyo isnan takho, tay at ichowacha chakayo is kaokom, ya at saplitencha chakayo is kasinagogacha. Sa cha't khoyochen chakayo, ay mangiyey isnan cheycha'y khofernachor ya ali midkakay ken sak-en. Et siya sa kannay nan mangitet-ewaanyo maipoon ken sak-en isnan kasakhangcha, ya isnan cheycha'y Gentil. Et mo iyeycha chakayo ay mangidchalom, ad-i kayo madchanakhan isnan sa yo kanan paymo nan angnenyo ay ensefat, tay at isolon Apo Dios nan kananyo isnan osto ay timpona. Tay at faken chakayo nan enkali, mod-i ket nan Ispiriton Apo Dios ay Amayo nan enkali ay maichalan ken chakayo. “Siya akhes chana nan timpo ay mangipapateyan nan etad isnan akhina kannay, nan ama isnan anakna kannay, ya nan an-ak, at ipapateycha akhes kannay nan chakek-echa. Ya at liligten am-in nan takho chakayo, khapo ken sak-en. Nay met achi mo sino ka issa ay makakatpe isnacha engkhana'y kifos, et maisalakan ka. Mo palikhatencha chakayo isnan esa'y ili, lomayaw kayo isnan teken. Tet-ewa nan kanak ken chakayo, tay at ad-i kayo makadchapos ay mangikwas isnan inpadnok ken chakayo isnan am-in ay ili id Israel, ya et kasin ak omali ay Anak si Takho. “Maid disipolos is entongtongcho mo nan mistolona. Siya akhes isnan faa, ad-i entongtongcho mo nan apona. Omanay et isnan esa'y disipolos ay enfalin ay kag isnan mistolona, ya nan faa kag isnan apona. Siya akhes ken chakayo, mo apon si engagNan tet-ewa ay nakwani et, Beelzebub, ay siya nan esa'y ngachan Satanas ay poon si kinangaag. Nan laychen ay kanan nan Beelzebub et apon si engag. nan ipangachancha ken sak-en ay apo isnan pangafong, at am-amed nan kanancha ken chakayo ay pangafongko.” Nan Osto ay Iyegyat Tako(Lucas 12:2-7)“Ad-i kayo et mampay omeg-egyat ken chaicha, tay maid masasalakan ay at ad-i maipaila, ya maid maitatafon ay at ad-i maipaammo. Nan infagfakhak ken chakayo ay maid nakadnge, et masapol ay ipaammoyo isnan katakhotakho. Et nan ifab-aagko ken chakayo isnan makekedchengan tako, ipalawagyo isnan katakhotakho.Nan osto ay infaag Jesus et, “Nan ibfakhak ken chakayo isnan ab-afollinget, et ibfakhayo isnan mag-akhew. Ya nan chengngenyo ay maitibtifi, et ipalawagyo is kaatep nan afong.” Nan atep nan afob-ong si Judio et nadchata, ya ischi nan omay-ayancha ay enliwliwchan kakwasan nan chonocha isnan misoyaw. Ischi akhes nan nanogtokhonan Jesus isnan disipolosna ta en cha ipalawag nan Khawis ay Chamag ay insos-olona ken chaicha. Ad-i kayo omegyat isnan menpatey isnan awak, ay ad-i makapatey isnan leng-ag, mod-i ket egyatenyo nan Dios ay wad-ay kamabfalina ay mamakawas isnan leng-ag ya awak id inferno. Ad-i ngen tantanso nan lakon si chwa'y chekchekchek? Nay met achi maid olay esang ay mekchag ken chaicha isnan lota, mo ad-i ona ipalofos Amayo id chaya. Am-amed ken chakayo, tay ammona chakayo, olay nan kabfifilang nan fookyo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Ngem olay nan fook nan oloyo et nabfifilang cha am-in.” Ad-i kayo mampay omeg-egyat, tay napatpateg kayo mo nan angsan ay chekchekchek.” Nan Kasasaad nan Mangitakcheg ya nan Mangad-i ken Jesus(Lucas 12:8-9)“Mo sino nan mangifaag isnan sakhang nan katakhotakho ay takhok siya, at siya akhes nan angnek ken siya isnan sakhang Ama id chaya. Ngem mo sino nan mangisaot ay takhok siya isnan sakhang nan katakhotakho, at siya akhes nan angnek ken siya isnan sakhang Ama id chaya.” Kinwanin Jesus ay at Magkholo nan Sinpangafong Midkakay ken Siya(Lucas 12:51-53; 14:26-27)“Ad-iyo kanan en ornos nan enfanakhan nan inmaliyak isnan lota. Faken ornos nan enfanakhana, mod-i ket kholo.Nan tet-ewa ay kinwanin Jesus et, “Inyalik nan fadyok.” Tay inmali ak ay mangipawad-ay isnan en-asigkholaan nan sin-ama, nan sin-ina, ya nan innapo ay fafai isnan katokhangana ay fafai. Nan foson nan esa'y lalaki, et maid teken mod-i nan pangafongna kannay. “Mo sino nan mangipawadwad-ay isnan layadna ken cha amana ya inana mo nan layadna ken sak-en, et ad-i maikali ken sak-en. Ya mo sino nan mangipawadwad-ay isnan layadna isnan anakna mo nan layadna ken sak-en, et ad-i maikali ken sak-en. Mo sino akhes nan ad-i mangekwat isnan kolosnaIssan timpon Jesus id sangad-om ay inmaliyana isnan lofong ilansacha nan ngangngaag ay takho is kakaew ta pateyencha chaicha. Nan laychen Jesus ay kanan isnan kinwanina et, masapol ay chatako, nakasakhana tako ay maipalikhat khapo ken siya, olay pay mo siya's ikateyan tako. ya omonod ken sak-en, et ad-i maikali ken sak-en. Mo sino nan ad-i mangayyew isnan fiyagna ta olay matey midkakay ken sak-en, at maisalakan, ngem nan takho ay chadlos mangisalak isnan fiyagna kannay at khechangna ay amasena.” Ifaag Jesus nan Lagfon nan Menmangili isnan Takhona(Marcos 9:41)“Mo sino nan manawat ken chakayo, sak-en nan chinawatcha. Ya mo sino nan manawat ken sak-en, chawatena nan nangifaa ken sak-en. Mo sino nan manawat isnan faan Apo Dios tay ammona ay faana at chawatena akhes nan isofalit Apo Dios isnan faana, ya mo sino nan manawat isnan nalenteg ay takho tay ammona ay nalenteg nan chey ay takho, at chawatena nan maisofalit isnan nalenteg ay takho. Et mo sino nan mangichowa is olay sintastasa ay entengnin ay chanomIsnan ekhad nan Judio, mo kanancha en, “Inchowana nan sintasa ay entengnin ay chanom,” nan laychencha'y kanan et wad-ay nan akit ay infachangna. isnan esang isnan naycha'y fan-ig ay disipolosko tay disipolosko siya, et tet-ewa kanak en at masobfalitan ay masobfalitan siya.” Nan Nangifaalan Juan isnan Disipolosna ken Jesus(Lucas 7:18-30)Kakwasan nan namilinan Jesus isnan sinpoo ya chwa ay disipolosna, kinmaan ischi ta en men-isolo ya en-ipalawag akhes isnan cheycha'y ili ay sasag-ena. Idwani inomchan ken Juan ay maibfafalod nan okhod maipoon isnan chonon Cristo. Sa et finmaa isnan disipolosna is omey ay manalodsod ken Jesus isnan kag tona, “Faken ngen sik-a san nakwani ay at omali, paymo som-ed kami ngen si teken?” Songfat et Jesus ay nangwanin, “Tomoli kayo ya ifaagyo ken Juan nan cha yo chengchengngen ya il-ilaen: nan nakolap, makaila cha kasin, nan napilay, makachalan cha, naipagkhawis nan nakolit, ya makadnge nan natoweng, takhowena kasin nan natey, ya cha maipalawag nan Khawis ay Chamag isnan posi. Naoney yangkhay nan takho ay ad-i enchwadchwa ken sak-en!” Issan kinmaanan nan disipolos Juan, inokhod Jesus isnan katakhotakho nan maipoon ken Juan. Kinwanina, “Ngag kay nan kananyo ay katatakhon nan en yo inila is kaponchag? Kag ngen isnan fololong ay khig-iwwen si chakhem?Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Ngag nan en yo inila is kaponchag? Nan ngen fololong ay khig-iwwen si chakhem?” Ngag nan paat yo inmayan sidi? Ay ke yo en inila nan takho ay enfafacho is khawigkhawis ay enchangchangnge ay lopot? Nan enfafacho is kag todi et wad-ay cha isnan afong si ali. Ngag mampay nan inmayanyo ischi? Ay ke yo egay en inila nan esa'y mamadto? Wen. Ya kanak ken chakayo ay wadwad-ay pay mo nan mamadto nan inilayo. Tay si Juan nan nakwani isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin,‘Chey, at faalek nan faak ay mang-ona mo sik-a, ta isakhanana nan kew-am.’Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Chey, faalek nan faak isnan sakhang nan kamesmo ay at mangisakhana isnan ikwam isnan sakhangmo.” Ilaenyo nan Malakias 3:1. Tet-ewa kanak ken chakayo en, isnan am-in ay naiyanak, maid finmala ay entongtongcho mo si Juan Bautista. Nay met achi olay siya sa, maifilang kayet ay naon-oney mo siya nan kafan-ikhan ay takho ay maitapi isnan en-ap-apowan Apo Dios. Mailapo issan timpon Juan Bautista engkhana idwani, wad-ay ay wad-ay nan kholo isnan wad-ayan nan en-ap-apowan Apo Dios, ya wad-ay cha nan makedse ay mangipapilit ay maitapi ischi.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “wad-ay cha nan makedse ay mangipapilit ay kwaen chi.” Siya sa tay am-in nan mamadto ya nan lenteg Moises, inpadtocha nan maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios engkhana ay inmali si Juan. Et mo mamati kayo, si Juan nan nakwanin Elias ay at omali.Si Elias nan esang ay mamadton Apo Dios id sangad-om, ay nakwanin omali ay mangisakhana isnan omaliyan Jesus. Ilaenyo nan Malakias 3:1; 4:5. Chengngenyo et na mo wad-ay kowengyo ay mannge.” Sinoplan Jesus nan cheycha'y Kakailiyana(Lucas 7:31-35)“Ngag mampay nan is-ison nan naycha ay takho idwanin? Kag cha ongang-a is kamarkitan ay maid paat pasiyat-encha. Aped cha en-asifokhafokhaw ay mangwanin, ‘Mamattong kami ya ad-i kayo manayaw.Ilapomi ay mangantoway ya ad-i kayo makiachog.’ Tay issan inmaliyan Juan ay cha na nentiptipelan ya egayna nakiin-inoman, kinwanicha en, ‘Naan-anitowan siya.’ Sak et inmali akhes ay Anak si Takho ay nangnangan ya nakiin-inom, ya ke cha't kanan, ‘Ilaenyo kay ya nan sana'y oklongan ya amfotngan, ay liwid si enkorkortais ya wasit ay takho!’ Nay met achi olay mo siya sa, matet-ewaan kayet nan silib Apo Dios isnan enfanakhana.” Nan Chosan nan cheycha'y Ili ay Nangad-i ken Jesus(Lucas 10:13-15)Yinangyangan Jesus nan cheycha'y omili isnan kailiili ay cha na nangangnenan isnan kaangsanan ay kamabfalina, tay egaycha chinokokhan nan fasolcha. Kinwanina, “Selaeg yo ay iCorazin ya ken chakayo akhes ay iBetsaida! Tay mo sa ya inangnek id Tiro ya SidonTiro ya Sidon nan chwa'y ili ay egay inmay-ayan Jesus, ya egay nannge isnan sos-olona, ya egay nangil-ila isnan katataa ay inangnena. nan cheycha'y kamabfalin ay chak inangnen ken chakayo, at chinokokhancha issan chey nan fasolcha, ya at enfachocha is sako, sa cha't logkhitan nan olocha is chapo ay mangipaila isnan fafawicha. Et siya na nan kanak ken chakayo, at enyapyap-ew nan chosan nan iTiro ya iSidon mo nan chosayo isnan akhew ay en-okoman Apo Dios. Ya chakayo ay iCapernaum, ay ke yo kanan en at matangad kayo id chaya? At maiwasit kayo id inferno!Nan osto'y naisolat isnan Griego isna et, “At pomanad kayo engkhana id Hades.” Isnan kalin si Judio ya Griego, wad-ay nan teketeken ay ngachan nan omayan si natey. Wad-ay nan makwani en Hades, Gehenna, paymo Sheol. Tay mo sa ya naangnen id SodomaSodoma ya Gomorra nan chwa'y ili isnan timpon Abraham id sangad-om ay asi nan okhalin nan omili ischicha. Mo ke tay siya chi, pinoowan Apo Dios nan ilicha, ya natey cha am-in. Ilaenyo nan Genesis 10:19, Roma 9:29. nan cheycha'y kamabfalin ay inang-angnek ken chakayo, at sisya'y wad-ay kayet idwanin nan chey ay ili. Nay et kanak ken chakayo, at enyapyap-ew nan chosan nan iSodoma mo nan chosa ay omchan ken chakayo, isnan akhew ay en-okoman Apo Dios.” Nan Nangipaammowan Jesus ken Amana(Lucas 10:21-22)Issan chey ay timpo kinwanin Jesus, “Enyaman ak ken sik-a Ama ay Apon nan chaya ya nan lota, tay inpailam isnan cheycha ay egay nakaacharNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “tay inpailam isnan ongang-a” nan egaymo inpaam-ammo isnan mamasilib ya nan cheycha'y makaawat. Tet-ewa Ama, siya sa nan inangnem tay siya nan khawis ay mangipalal-ayad ken sik-a.” Sa na't kinwanin, “Si Ama, inchowana nan am-in ken sak-en. Maid mangammo ken sak-en ay Anakna, mo faken yangkhay si Ama. Ya maid akhes mangammo ken Ama mo faken yangkhay sak-en ay Anakna, ya nan cheycha'y laychek ay mangipaammowan ken siya.” Nan Kasasaad nan Maiyornos ken JesusIntoptop Jesus ay nangwanin, “Omali kayo ken sak-en, am-in kayo ay mamablay ya madchacham-etan isnan likhat, ta paillengek chakayo. Wanchenyo nan sos-olok ya ensolo kayo ken sak-en,Nan tet-ewa ay naisolat isnan Griego isna et, “Omali ka ta isallongta nan sallongko.” Isnan ilin Jesus, makhaeb nan sallong ay chwa nan pagsallongana, ay pala isnan chwa ay faka paymo dangki. Siya nan nangwaniyan Jesus en, “Isallongta ay chwa nan sallongko.” Laychena ay kanan en madchwa kayo ken Jesus ay enfoweg ay enchono. Et inyaligna nan sos-olona isnan sallong. Laychena'y kanan en masapol ay maitapi tako ken Jesus ya wanchen tako nan sos-olona. tay naoya ya naanos ak, et khomawis nan semekyo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “tay naoya ak, ya nabfafa nan posok, ya at edchananyo nan mawayaan nan leng-agyo/fiyagyo.” Nan laychena ay kanan et, tay napakawan nan fasol tako khomawis nan semek tako ya wad-ay fiyag tako ay maid pengpengna. Tay ad-ik ipaawit ken chakayo nan ad-iyo kafaelan.”Nan osto ay naisolat et, “Tay malanoy nan ipasallongko ya inyap-ew nan ipaawitko.” Nan laychen Jesus ay kanan isna et ad-i sikhab nan sos-olona ay solowen paymo patiyen. Nan Maipoon isnan Tengaw nan Judio(Marcos 2:23-28; Lucas 6:1-5)Isnan esa'y Sabfacho ay tengaw nanad-alan cha Jesus ya nan disipolosna is kapayew. Idwani tay naowat nan cheycha'y disipolos Jesus, inmala cha is cha cha kotkotimen. Ngem isnan nangil-an nan Fariseo ischi, kinwanicha, “Ilaem kay ya, cha angnen nan disipolosmo nan maipawa isnan tengaw ay Sabfacho.” Sa et kinwanin Jesus ken chaicha, “Egayyo ngen finasa nan inikkan cha David ya nan cheycha'y fowegna issan naowatancha? Si David sinomkhep isnan afong Apo Dios, ya kinmakan cha isnan tinapay ay naichoo ken Apo Dios.Siya sa nan naangnen isnan linmayawan David ken katokhangana ay si Saul ay ali, ay menlayad ay mamatey ken siya. Ilaenyo nan 1 Samuel 21:1-6. Maipawa met chi ken siya ya isnan cheycha'y fowegna, tay kwan yangkhay nan papachi chi. Ay ke yo akhes egay finasa isnan lenteg Moises ay nan papachi, et isnan enchonowancha is kaTimplo isnan Sabfacho, ongosancha nan tengaw ngem maid naknakwaniyancha? Kanak ken chakayo, wad-ay ken chakayo isna nan napatpateg mo nan Timplo. Wad-ay nan kinwanin Apo Dios en, ‘Faken nan enkik-iwi ay ichooyo ken sak-en nan laychek, mod-i ket nan maneg-anganyo isnan ib-ayo.’ Mo sa ya maawatanyo nan laychen nan nay ay kanan, ad-iyo pabfasolen nan maid fasolna, tay sak-en ay Anak si Takho nan mangiyapo isnan tengaw.” Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Nasakew nan Limana(Marcos 3:1-6; Lucas 6:6-11)Kinmaan si Jesus ischi ya inmey is kasinagogacha. Wad-ay et ischi nan lalaki ay nasakew nan limana. Sa et kasalosalodsod nan cheycha'y takho ken Jesus tay laychencha'y wad-ay mangipabfasolancha ken siya. Kinwanicha, “Ipalofos ngen nan lenteg tako nan en-akhasan isnan tengaw ay Sabfacho?” Sa na't kinwanin, “Ayed ta mo sa ya wad-ay ken chakayo nan mekchag is kafito nan esa'y karnilona isnan tengaw, ay ke na ad-i en palot-ayen chi? Ad-i ngen wadwad-ay is solit nan takho mo nan karnilo? Nalenteg et achi mampay nan en-ikkan is khawis sinan tengaw ay Sabfacho.” Sa na't kinwani isnan lalaki, “Oyachem nan limam.”Inoyadna nan limana ya ket nakhannawis kasin ay kag isnan esang ay limana. Nay met achi nan cheycha'y Fariseo, kinmaan cha ay en natotya maipoon isnan angnencha ay mangipapatey ken Jesus. Si Jesus nan Napili ay Faan Apo DiosIdwani, tay ammon Jesus nan semsemken nan Fariseo, kinmaan ischi. Ya inon-onod si katakhotakho ya cha na inpagkhawis nan am-in ay masasakit ken chaicha. Sa na't infilin ken chaicha ta mid mangifagfag-ancha isnan maipoon ken siya, ta maangnen nan infaag Apo Dios maichalan ken Isaias ay mamadto issan nangwaniyanan, “Naay nan faak ay pinilik,nan laylaychek ay chadlos kaay-ayewak.Ichowak nan Leng-agko ken siya, ya at ipaammona nan tet-ewa ay kinalentegkoisnan am-in ay takho. At ad-i makisomasoma paymo enfokhafokhawya ad-i madmadnge nan kalina is kakarsa. Pabfikasena nan nginmayaya pabfikasena akhes nan enchwadchwa nan pammatina.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “At ad-ina petnen nan napikot ay lolo, paymo achepen nan enkimkimkim ay silaw engkhana'y pangafakena nan kinalenteg.” Nan laychen ay kanan Jesus isnan napikot ay lolo, et nan takho ay cha ngomaya, ya nan laychena ay kanan isnan enkimkimkim ay silaw et nan takho ay enchwadchwa isnan pammatina.Siya na nan ikkana engkhana'y pangafakena nan kinalenteg. Ya siya nan at namnamaen nan am-in ay takho.” Si Jesus ya si BeelzebubBeelzebub nan esang ay ipangachan nan Judio ken Satanas. Laychena ay kanan ay si Satanas siya nan kaam-amechan isnan anito.(Marcos 3:20-30; Lucas 11:14-23)Sa et inyeycha ken Jesus nan lalaki ay kinolap ya nginengek si anito ay wad-ay ken siya. Et inpagkhawis Jesus ya ket nakakkali ya nakaila chadlo. Nataataa am-in san cheycha'y takho sa cha't kanan, “Ay ke siya nan Mesias ay Anak David?”Nan tet-ewa ay naisolat isnan Griego isna et, “Ay ke siya nan anak David?” Si David nan kapatekhan ay alin nan Judio id sangad-om. Inkalin Apo Dios ay omifaa isnan matangtangad ay alicha ay waned David, ay at mangisalak ken chaicha isnan fosocha. Siya nan kananchan Mesias paymo Cristo. Nay met achi issan nanngelan nan cheycha'y Fariseo ischi, kinwanicha, “Da! Nan kamabfalin maachi yangkhay Beelzebub ay ap-apon si anito nan mangipakpakaanan tosa isnan anito.” Tay ammon Jesus nan semsemkencha kinwanina, “Olay ngag ay en-ap-apowan ay en-asibfaloknit kannay, et mapakawas. Ya maid omannong is ili paymo sinpangafong mo maon-onon-ong. Adi kad mo si Satanas et pakaanena kannay nan anito, kholaena kannay nan awakna. Ngag et pay nan ikkan nan en-ap-apowana ay omannong mo siya chi? Mo kananyo en chak pakaanen nan anito isnan kamabfalin Beelzebub, ngag akhes ay kamabfalin nan cha osalen nan takhoyo ay enpakaan? Ay ke teken? Nay et chaicha kannay nan mangokom isnan nenkamaliyanyo. Ngem tay pakaanek nan anito maichalan isnan kamabfalin nan Ispiriton Apo Dios, siya nan mangipaila ay inomchan et nan en-ap-apowan Apo Dios ken chakayo. “Maiyalig si Beelzebub isnan mafikas ay takho. Maid makaskhep isnan afongna ay mangikaan isnan kwana, mo ad-ina ona itaked siya ta sa et nawaya ay mangakew isnan wad-ay ischi. “Mo sino nan maid ken sak-en, chaicha nan mangad-i ken sak-en. Ya nan ad-i mamachang ken sak-en ay en-iyapon, chaicha nan cha enfoka. Kanak et mampay ken chakayo ay at mapakawan nan takho ay mangipangaag ken Apo Dios, ya mapakawan akhes nan am-in ay ila ay fasol. Ngem nan mangipangaag isnan Ispirito Santo, et ad-i mapakpakawan. Mabfalin akhes ay mapakawan nan mangipangaag ken sak-en ay Anak si Takho. Ngem nan mangipangaag isnan Ispirito Santo, et ad-i kapakpakawan isnan kawadyo isnan nay ay lofong, paymo isnan kasin omali ay fiyag.”Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “ad-i kapakpakawan idwani paymo is eng-engkhana.” Iyalig Jesus nan cheycha'y Fariseo isnan Kaew(Lucas 6:43-45)“Mo nan kaew et khawis, khawis akhes nan fekhasna. Ngem mo ngaag nan kaew, siya akhes isnan fekhasna. Tay maammowan nan kaew isnan fekhasna. Chakayo ay napapasig ay kag ap-on si oweg! Ay ke mabfalin ay chakayo ay ngaag et khawis nan kananyo? Tay nan wad-ay ay mimigto isnan semek si takho, siya akhes chi nan fomala isnan topekna. Nan takho ay khawis nan pinenpepenpena is kasemekna, et khawis nan pafal-ena. Nan akhes takho ay ngaag nan pinenpepenpena is kasemekna, et ngaag akhes nan pafal-ena. “Siya na nan kanak ken chakayo, isnan akhew ay maokoman, at waschin manongfat isnan am-in ay kinkinwanina ay maid enkhawisana. Tay nan kananyo, et siya chi kannay nan mangipawaya ken chakayo paymo mangipachosa ken chakayo.” Nan Katataa ay Kaimatonan Jesus(Marcos 8:11-12; Lucas 11:29-32)Sa et wad-ay cha nan mimistolon si lenteg ya Fafariseo ay nangwanin, “Mistolo, laychenmi ay omipaila ka ken chakami is katataa ay kaimatonam.” Sinfat Jesus chaicha ay nangwanin, “Chakayo ay ngaag ay takho ay ad-i katatalek ken Apo Dios, enkechakechaw kayo is katataa ay sinyal, ngem maid paat maipaila ken chakayo, mo faken yangkhay kecheng nan sinyal ay naila ken Jonas ay mamadto.Si Jonas nan esang ay mamadton Apo Dios ay infaana ay omey mangifaag maipoon isnan fasol nan iNineve. Ad-ina laychen ay omey, nay et nenfangka ay kinmaan. Siya chi nan awni ya ket nangipalemleman Apo Dios, sa cha't inibkas siya is kafayfay. Ya ket inokmon si chakchake ay ikan ya tolo ay akhewna is kapoton nan ikan. Osto'y inyotan nan ikan is kailit nan fayfay ya ket inmey chadlo id Nineve ay nangipalawag isnan infaag Apo Dios. Tay si Jonas, tolo ay akhew ya lafina is kapoton nan chakchakowag ay ikan, et siya akhes ken sak-en ay Anak si Takho, at tolo ay akhew ya lafik isnan chaem nan lota ay maikakaob. Is omali ay akhew ay en-okoman Apo Dios, at tomakcheg cha nan iNineve ay mangisaklang isnan naycha ay takho idwani, tay chaicha et chinokokhancha kannay nan fasolcha issan nanngelancha isnan inpalawag Jonas. Ngem ilaenyo, olay mo wad-ay isna nan entongtongcho mo si Jonas. Siya akhes sa isnan ReynaNan reyna ay nay, siya nan fafai ay enap-apo isnan chakchake ay ili id Africa isnan timpon Solomon. ay nalpo isnan kaambagatan ay ili, at tomakcheg ay mangisaklang isnan naycha ay takho isnan at en-okoman Apo Dios. Tay paat nenfaat ay nalpo isnan pengpeng nan lota ta en na chengngen nan silib Solomon. Ngem ilaenyo, wad-ay isna nan entongtongcho mo si Solomon.” Nan Kasasaad nan Takho paymo Ili ay Makaanan nan Anito(Lucas 11:24-26)“Mo komaan nan anito isnan takho, enfaat isnan filig ay omanap is omillengana. Et mo maid maanapana, kanana et isnan nemnemna, ‘Somakhong ak et chadlo isnan nenteytey-ak.’ Ket ay tomoli ya edchanana san tinaynana ay maid entetee, sa et nachalochalosan ya nanongnonongnong. Omey et omayag is pito kayet ay ib-ana'y anito, ay am-am-amed ay ngaag mo siya, sa cha't somkhep ay entee ischi. Adi kad am-am-amed nan enfanakhan nan chey ay takho mo san chey nang-ona ay kasasaadna. Siya sa nan omat akhes isnan naycha ay ngaag ay takho idwani.” Nan Ifilang Jesus ay Ib-ana(Marcos 3:31-35; Lucas 8:19-21)Sisya ay cha enkak-ali si Jesus isnan cheycha'y takho, isnan inomchanan cha inana ya nan aag-ina.Nan wad-ay isnan kalin si Griego isna et, adelfos. Nan osto ay ayen nan adelfos et nalpo isnan esa'y poto, ngem tay nalpo nan makakyong isnan poton ikitcha, adelfos nan mabfalin ay kanan nan Judio isnan kayongna ya olay isnan kakailiyana. Ilaenyo akhes nan Mateo 13:55; Marcos 3:31-34; 6:3; Lucas 8:19-21; Juan 2:12; 7:3-10; Nan Inik-ikkan nan Apostoles 1:14; 1 Corinto 9:5; Galacia 1:19 ya Judas 1. Wad-ay cha is kadchela ya laychencha'y makitot-oya ken siya. Sa et wad-ay nangwani ken siya, “Anen, wad-ay cha inam ya nan aag-im ay entatakcheg is kadchela. Laychencha ay tot-oyyen sik-a.” Ya ket kanan Jesus ken siya, “Sino nan kanam en inak ya aag-ik?” Sa et inpitchon Jesus nan cheycha'y disipolosna ay nangwanin, “Naaycha nan inak ya nan aag-ik! Tay mo sino nan mangikkan isnan nemnem Ama id chaya, chaicha nan aag-ik ya inak.” Nan Al-alig Maipoon isnan En-isapsapowak(Marcos 4:1-9; Lucas 8:4-8)Isnan chey kannay ay akhew, kinmaan si Jesus is kaafong ya inmey nentokcho is kailit nan fayfay ay en-isolo. Ngem tay angsan nan katakhotakho ay nangal-alifongfong ken siya, nen-aton is kafangka, ya ischi nan nentokchowana ay nangisos-olowan isnan cheycha'y katakhotakho ay tinmatakcheg is kailit nan fayfay. Angsan nan insos-olona ken chaicha ay cha na inyal-alig.Kinwanina, “Wad-ay nan inmey ay nen-isapowak is esek. Isnan cha na nangisapowakan, wad-ay nan cha nap-as is kachalan, ya cha tinopek si ay-ayam. Cha akhes nap-as nan tapina isnan lota ay cheppas nan enchaem. Tay entapew nan lota ischi, et sang-oyan ya ket tinmofo. Nay met achi osto'y finmala nan akhew, ya ke cha't ay naatongan ya naloyaw tay egaycha nenlamot ay khawis. Nan tapina et cha cha nap-as is kasibsifitan, ya osto'y tinmofo nan sibsifit, sinolincha et nan cha tomofo ay esek. Nan akhes tapina, nap-as cha isnan khawis ay lota, ya cha cha tinmofo ay khawis, ya wad-ay nan nenfekhas si sinkhagsot, sin-en-em poo ya nan tapina kayet sintotlon poo.” Sa na't kanan, “Chengngenyo et mampay chana, mo wad-ay kowengyo.” Nan Khotok nan Al-alig(Marcos 4:10-12; Lucas 8:9-10)Nawnawni ya ket sinmag-en nan disipolos Jesus ken siya ay en nangwanin, “En man al-alig nan ikkam ay enkali ken chaicha ay?” Sa et kinwanin Jesus ken chaicha, “Chakayo nan naipaammowan nan sikhod ay egay naammowan maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios. Ngem egay naipaammo chana ken chaicha. Tay nan mangidno isnan wad-ay ken siya, at maagtan kayet ta onanig omad-acha. Ngem nan maiyalig ay maid mabfalina ay ad-i mangidno isnan wad-ay ken siya, olay nan akit ay wad-ay ken siya, et makaan.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Tay nan wad-ay kafalinana maagtan kayet, ya at omawas nan wad-ay ken siya. Ngem nan maid kafalinana, olay nan wad-ay ken siya, et makaan.” Siya akhes sa isnan sos-olok. Siya na nan khotokna ay ngag ko alig ay enkali ken chaicha. Tay iilaencha ngem pakebtencha ay ad-i mangila, ya chechengngencha ngem ad-i cha paskhepen isnan kowengcha ya ad-icha maawatan. Chaicha tet-ewa nan naangnenan nan inpadton Isaias ay mangwanin,‘At enchengedchenge kayo yangkhay,ngem ad-i kayo paat makaawat.Ya at en-ilaila kayo,nay met achi ad-i kayo kayet makaimaton. Siya sa tay nan takho ay sanacha,et kinmenteg nan semekcha,ya kag mapopolat-an nan kowengcha,sa cha't kikimiten akhes nan matacha.Tay eleg ya makafigfig chaya makadnge cha chadlo ya makaawat cha,sa cha't somakhong ken sak-en ta pakhawisek chaicha,’kanan Apo Dios.Ilaenyo nan Isaias 6:9,10. “Nay met achi chakayo, naoney kayo tay nan matayo makaimaton, ya nan kowengyo makadnge. Tet-ewa kanak ken chakayo, angsan cha nan mamadton Apo Dios ya nan cheycha'y nalenteg ay takho, ay chadlos nenlayad ay mangila isnan ilaenyo, ngem egaycha inila. Lalaychencha ay mannge isnan cha yo chengngen, ngem egaycha chinnge.” Ilatlatak Jesus nan Al-alig Maipoon isnan Ensapsapowak(Marcos 4:13-20; Lucas 8:11-15)“Chengngenyo et mampay nan ayen nan al-alig maipoon isnan en-isapsapowak. Mo sino nan mannge isnan okhod maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios, sa cha't ad-i maawatan, chaicha nan kaiyalikhan nan chalan ay nap-asan nan esek. Omali si SatanasIsnan nay ay okhod, nan naipangachan ken Satanas et, nan ngaag. ya ikaana nan chey ay sos-olo ay naimola is kasemekcha. Nan akhes lota ay cheppas nan chaemna ay nap-asan nan esek, chaicha nan takho ay mannge isnan kalin Apo Dios sa cha't ala ya chawat ay mangilayalayad. Ngem tay egay linmamot isnan semekcha, sin-ak-itan yangkhay nan pammaticha. Isonga mo omali nan sikhab paymo maipalikhatancha maipoon isnan kalin Apo Dios, at ipeg-anancha kannay nan pammaticha. Nan akhes kasibsifitan ay nap-asan nan esek, chaicha nan mannge isnan kalin Apo Dios, ngem nan ayaka ay chanagcha isnan fiyagcha is kalota ya nan layadcha isnan kinafaknang nan nanolin isnan chinngecha ya ad-i mamkhas. Nan akhes khawis ay lota ay nap-asan nan esek, chaicha nan mannge isnan kalin Apo Dios ya maawatancha. Chaicha mampay nan mamkhas is sinkhagsot, paymo sin-en-em poo, paymo sintotlon poo.” Nan Al-alig Maipoon isnan LokhamWad-ay nan teken ay al-alig ay inokhod Jesus ken chaicha. Kinwanina, “Nan en-ap-apowan Apo Dios, maiyalig isnan esa'y takho ay en nen-isapowak is khawis ay esek isnan omana. Ngem ket ay isnan lafi ay naseyeseyep cha am-in, inmey nan chey fosona, ay en nangimola isnan lokham isnan chey ay oma, sa et kinmaan. Awni, ya isnan cha tomofowan nan mola ya namkhasancha, naitapi nan cheycha'y lokham ay nakiengngan ya chadlos cha mamaila. Inmey et nan cheycha'y faan san nen-imola ya kinwanicha ken siya, ‘Apo, ad-i ngen khawis nan inmolam is kaomam? Tay ya ke angsan nan lokhamna mo?’ Sa na't kinwani ken chaicha, ‘Fosok nan nangangnen issa.’ Kinwanin kayet san cheycha'y faana en, ‘En kami ngen lokhaman?’ ‘Ad-i, tay eleg ya maitapi nan mola ay makhafot,’ kinwanina. ‘Ogkhayenyo ta makhigsan cha ay mengngan engkhana ay ani, ta at ifaagko isnan cheycha'y en men-ani, ta onaencha'y mangafot isnan cheycha'y lokham ay mamtek ta maipoo. Sa cha't ipenpen is kaallangko nan maani.’” Nan Al-alig Maipoon isnan Kabfafan-ikhan ay Esek(Marcos 4:30-32; Lucas 13:18-19)Wad-ay kayet nan teken ay al-alig ay inokhod Jesus ken chaicha. Kinwanina, “Nan en-ap-apowan Apo Dios maiyalig isnan kabfafan-ikhan ay esek ay makwanin mostasa,Teken ay mola nan mostasa isnan ilin Jesus, et kag chapong ay fan-ifan-ig nan fokerna. ay inmolan nan esa'y takho is kaomana. Kabfafan-ikhan chi isnan am-in ay esek, ngem isnan tomofowana, at siya nan kaaanchowan isnan cheycha'y chapong ay omancho ay kag kaew. Ya at enkhafanan si ay-ayam nan pangana.” Nan Al-alig Maipoon isnan Fofod(Lucas 13:20-21)Inokhod kayet Jesus nan teken ay al-alig. “Nan en-ap-apowan Apo Dios, kag isnan fofod ay inlaok nan esa'y fafai isnan tolo ay salop ay alina ay awni ya ket ay finomlad am-in.” Nan Khotok nan Nangosalan Jesus isnan Al-alig(Marcos 4:33-34)Am-in ay infab-aag Jesus isnan katakhotakho, et inchalana isnan al-alig. Maid kinkinwanina ken chaicha ay egayna inyal-alig. Et siya na nan inangnena ta tomet-ewa nan kinwanin nan mamadto ay nangwanin,“At ichalanko isnan al-alig nan kanak,ya ifaagko nan naitatafon mailapo issan nakhab-an nan lofong.” Inlawlawag Jesus nan Ayen nan Al-alig Maipoon isnan LokhamTinaynan Jesus nan katakhotakho, ya sinomkhep is kaafong. Sa et sinmag-en nan cheycha'y disipolosna ay nangwanin, “Ngag man nan ayen nan kinwanim ay al-alig maipoon isnan lokham is kaoma?” Kinwanin Jesus ay sinmongfat, “Nan chey nangimola isnan khawis ay esek, et sak-en ay Anak si Takho. Nan chey oma, siya nan lofong. Et nan khawis ay esek, siya chachi nan takho ay naitapi isnan en-ap-apowan Apo Dios. Sa et nan lokham, chaicha akhes nan takho ay naitapi isnan en-ap-apowan Satanas.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan an-ak nan ngaag.” Isnan nay ay okhod si Satanas et siya nan chey makwani en nan ngaag, paymo nan chimonyo. Nan foso ay nangimola isnan lokham, siya si Satanas. Nan ani, siya nan pengpeng si lofong, sa et nan en-ani, chaicha nan angheles. At kag isnan naangnen isnan lokham ay nakhafot sa et naamong ay naipoo nan sa omat is mapengpengan nan lofong. At faalek ay Anak si Takho nan anghelesko ay en mangamong ay mangifala is kaenap-apowak, nan am-in ay chomalatan nan kinangaag ya nan am-in ay ngaag ay takho. Sa et iwasit nan angheles chaicha isnan enfidfichang ay apey ay kawad nan ngegngeg ya kaletket si fab-a. Sa et nan cheycha'y takhon Apo Dios, at wad-ay cha ay enlalanglang ay kag akhew isnan en-ap-apowan Amacha. Chengngenyo et mampay na, mo wad-ay kowengyo.” Nan Al-alig Maipoon isnan Naaspowan ay Fab-alolen ay Akon“Maiyalig nan en-ap-apowan Apo Dios isnan akon ay nakhakhab-onan is kapayew, ay ya ket edchanan nan esa'y takho. Ala na't ya khab-on ischi, ya isnan layadna en na't inlako nan am-in ay kwana, sa na't en lakwan nan chey ay payew.” Nan Al-alig Maipoon isnan Kapapatekhan ay Nad-anan“Kasin akhes maiyalig nan en-ap-apowan Apo Dios isnan inikkan nan komersiyanti, ay en nen-an-anap isnan khag-awis ya fab-alolen ay perlas.Nan makwanin perlas, siya nan enpokaw ay nalimlim-o ay kag fato, ay mo mamingsan et mad-anan is kachaem nan tikam. Siya chi nan mabfalin ay khab-encha is oway paymo apongey. Sin-es-es-ang yangkhay chi ay mad-anan ya nanginangina. Issan nangchanana isnan esa'y kapapatekhan ay perlas, ke na't inlako nan am-in ay kwana, sa na't en lakwan chi.” Nan Al-alig Maipoon isnan Sichok“Maiyalig kayet nan en-ap-apowan Apo Dios isnan sichok ay naisichok is kafayfay, ya nenkena isnan teketeken ay ilan si enkik-iwi is kadchanom. Osto'y napno nan sichok, inpachakacha is kailitna, sa cha't tinmokcho ay nankenanken ischi. Nan cheycha'y khawis tinkencha isnan khakwan, ya nan ngaag inwasitcha. Siya akhes na nan maangnen isnan mapengpengan nan lofong. Omali nan cheycha'y angheles ay manken isnan ngaag ya nan nalenteg ay takho. Nan cheycha'y ngaag, at maiwasit cha isnan enfidfichang ay apey, ay kawad nan ngegngeg ya kaletket si fab-a.” Inyalig Jesus nan Sos-olona isnan Kaal-ala ay Akon, ya nan Naiwaned ay Sos-olon Moises isnan Naitawid ay Akon“Naawatanyo ngen am-in?” kinwanin Jesus.“Wen,” insongfatcha. Sa na't kanan ken chaicha, “Mo sino nan mangisos-olo isnan naitawid ay lenteg, ya enfalin ay disipolosko isnan en-ap-apowan Apo Dios, et kag isnan wad-ay afongna ay makaipafala isnan chowa'y ilan si akon: nan falo ya nan naitawid akhes.” Nan Naad-iyan Jesus id Nazaret(Marcos 6:1-6; Lucas 4:16-30)Infaafaag am-in Jesus nan cheycha ay al-alig, sa et kinmaan isnan chey ay ili. Isnan inomchanana isnan ilina, nen-isos-olo isnan sinagogacha. Ya ket nataataa nan kakailiyana ay cha mangwanin, “Ento man nan nangal-an tona isnan silibna ya nan katataa ay kamabfalina? Ay ke faken na san anak si kalapantilo? Faken ngen si Maria nan inana? Ad-i ngen cha Santiago, si Jose, si Simon ya si Judas nan aag-ina?Ilaenyo nan Mateo 12:46. Ad-i ngen sanacha ken chatako nan kafabfaiyana? Ento achi nan nangal-ana isnan am-in ay wad-ay ay kafaelana?” Sa cha't inad-i siya.Ngem kinwanin Jesus ken chaicha, “Maichad-ayaw nan mamadto isnan entona issa, nay met achi isnan osto ay ilina ya pangafongna kannay, maid filangna.” Et maid inangnena's angsan ay kail-an nan kamabfalina ischi, tay maid pammaticha ken siya. Nan Nateyan Juan Bautista(Marcos 6:14-29; Lucas 9:7-9)Issan chey ay timpo, chinngen Herodes ay khofernachor id GalileaNan tet-ewa ay naisolat et Herodes ay makwani en Tetrarch. Angsan cha nan Herodes, khofernachor nan tapina ya ali nan tapina. Nan laychen ay kanan nan tetrarch et ap-apon si pagkap-at nan ili. Nan nay ay Herodes, et si Herodes Antipas ay khofernachor si chwa ay probinsiya, Galilea ya Perea. nan maog-okhod maipoon ken Jesus, sa na't kinwani isnan faana, “Siya na si Juan Bautista, ay kasin finmangon isnan etey. Siya na nan khotokna ay wad-ay kamabfalina ay mangangnen isnan naycha ay katataa.” Kinwanin Herodes chi tay siya san nangipakhoyod ken Juan issan chey, sa na't inpataked ya inpafalod siya, midkakay ken Herodias ay asawan nan etadna ay si Felipe. Tay kanakanan Juan ken siya en, “Lawa nan mangiyamongam isnan asawan nan akhim.” Laychen Herodes ay mangipapatey ken Juan ngem omegyat isnan Judio, tay ifilangcha ay si Juan et esa'y mamadto. Osto'y pitsan nan akhew ay naiyanakan Herodes, inmey nan magmagkit Herodias ay nensalasala isnan sakhang nan cheycha'y naam-among ay makilaglagsak ken siya. Ya tay nalaychalaychan si Herodes, inkalina ken siya ay nangwanin, “Isapatak ay ichowa ken sik-a nan olay ngag sisa ay kedchawem!” Et isnan sogsog inana, kinwanin et nan magmagkit, “Ichowam kannay ken sak-en isna nan mapapalato ay olon Juan Bautista.” Nenfafawi si ali Herodes, ngem khapo isnan chey insapatana sa et tay wad-ay cha nan fisitana, infilina ay maala nan olon Juan. Ket ay finaana nan inmey ay namotlong isnan olon Juan is kafabfalochan, sa cha't palatowen ya naichowa isnan magmagkit, ay nangiyey ken Herodias ay inana. Ya ket inmey nan cheycha'y disipolos Juan ay nangala isnan awakna ay en nangikaob. Ya inmey cha infaag ken Jesus. Nan Namangnganan Jesus isnan Liman Lifo ay Takho(Marcos 6:30-44; Lucas 9:10-17; Juan 6:1-14)Osto'y chinngen Jesus nan naangnen ken Juan, nakekecheng cha ay nenfangka ay kinmaan, ya inmey isnan kawad nan maid tagtakhowan. Nay met achi issan nangammowan nan katakhotakho, tinaynancha nan ilicha ya inchad-alan cha ay nangonod ken siya. Issan chinmakalan Jesus, inilana nan angsaangsan ay takho ya chadlos naseg-ang ken chaicha. Et cha na inakhasan nan nasakit ken chaicha. Osto'y sedsechemna, inmey nan disipolosna ken siya ay nangwanin, “Nay fomollinget et ya ponchag na. Kanam et achi isnan katakhotakho ta omey cha isnan sanacha ay ili ta lomako cha is kanencha.” Sa et kinwanin Jesus, “Ad-icha mang-ey komaan. Panganenyo magtek chaicha.” Kinwanicha't ken Jesus, “Kedkecheng paat nan lima ay tinapay ya chwa ay filis nan wad-ay ya!” Kinwanin Jesus, “Iyaiyo isna.” Inpatokchona nan katakhotakho is kaponchag, sa na't inala nan lima ay tinapay ya chwa ay filis ya nentangad id chaya ay nenyaman, sa na't pinet-apet-ang ya inchowa isnan disipolosna ta iwalascha isnan cheycha'y takho. Nangan cha't am-in ya negsan cha. Ya nan nakhayad ay tinapay ay cha chinakhop nan disipolosna et sinpoo ya chwa ay nenkapno ay labfa. Inmey si liman lifo ay lallalaki nan nangan, ay egay naitapi ay naifilang nan fabfafai ya nan ongang-a. Nan Nanalanan Jesus is Kaoson nan Chanom(Marcos 6:45-52; Juan 6:15-21)Osto'y siya chi inpaon-onan Jesus nan disipolosna is kafangka, ta omey cha is chemangna, sa na't inpasaa akhes nan katakhotakho. Inpasaana chaicha ya kedkecheng et siya is nanikid is kafilig, ay en nenlowalo. Naes-esang si Jesus ischi engkhana ay sedsechemna, ya adchawi et nan fangka ay cha mapalikhatan isnan talipyakew, tay ab-afikas nan chakhem ay manabsab-at ischi. Cha matalan-o, ya ket wad-ay si Jesus ay manad-alan is kaoson nan chanom ay somagsag-en ken chaicha. Issan nangil-an nan disipolosna ken siya ay cha manad-alan isnan oson nan fayfay, nenkabfefegyas cha ay mangwanin, “Cheey! Nay si anito!” Et khapo isnan egyatcha ke cha't ay nenwakis. Ngem nenkanan kannay Jesus ken chaicha, “Pabfikasenyo nan semekyo, tay sak-en na. Ad-i kayo omegyat.” Sa et kinwanin Pedro ken siya, “Apo, tay sik-a pet sa, omayag ka ed ken sak-en ta manalan ak akhes is kadchanom ay omali ken sik-a.” “Omali ka,” kinwanin Jesus. Nentaynana et nan fangka ya nanalan is kaoson nan chanom ay inmey ken siya. Nay met achi issan nangippengana isnan ab-afikas ay chakhem, ya ket ay inmegyat, ya cha et malin-eb. Infokhawna't ay mangwanin, “Apo, isalakam sak-en.” Nen-egnan Jesus si Pedro ay nangwanin, “Na! Ke pet akiakit nan pammatim mo! Ya ke ka enchwadchwa ay?” Linmokhan cha pay is kafangka ya ket ay tinomke kannay san chakhem. Chaicha akhes ay wad-ay is kafangka chinad-ayawcha siya ay mangwanin, “Tet-ewa pet ay sik-a nan Anak Apo Dios.” Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Nasakit id Genesaret(Marcos 6:53-56)Intot-oloy cha ay inmey is kadchemangna ya inomchan cha isnan ili ay Genesaret. Inmatonan et nan takho ischi si Jesus, sa cha't inmey ay nangifab-aag isnan am-in ay kailiili, ya cha cha inyey ken siya nan am-in ay nenkasakit. Nenseg-ang cha ken siya ta sikchochencha olay paat yangkhay nan khayachan nan fachona. Et am-in ay nanikchod ischi et naipagkhawis cha. Nan Maiyegyatan nan Ekhad nan Fariseo(Marcos 7:1-13)Idwani, wad-ay cha nan tapina'y Fariseo ya nan mistolon si lenteg ay nalpo id Jerusalem ay inmey ken Jesus. Kinwanicha, “En man ad-i patiyen nan disipolosmo nan mawanwaned ay ekhad nan ikik-it tako ay? Tay ya ke cha ad-i enfolo ay mangaan ona isnan afig, esa cha mangan?” Sinomfat si Jesus ay nangwanin, “Ya chakayo pay, ke yo chokokhan nan filin Apo Dios ta nan et ekhadyo nan en yo pawadwad-en mo? Tay infilin Apo Dios ay mangwanin, ‘Patkhenyo nan amayo ya inayo,’ ya, ‘Mo sino nan mangipangaag isnan amana paymo inana, et masapol ay maipapatey.’ Nay met achi nan kananyo et ad-i mang-ey fomachang isnan amana paymo inana nan takho ay mangwanin, ‘Chey, apchas ko inchowa ken Apo Dios nan ento mo ifachangko ken chakayo.’ Et khapo isnan sana ay ekhadyo, maichenyo et nan kalin Apo Dios. Chakayo ay kakas-okas-on! Tet-ewa san inpadton Isaias maipoon ken chakayo issan nangwaniyana en, ‘Siya na nan kanan Apo Dios:“Nan naycha ay takho etchad-ayawencha sak-en isnan topekcha yangkhay,ngem adchawi nan semekcha ken sak-en. Ongar yangkhay nan chomad-ayawancha,tay en cha isos-olo nan lenteg si takhoay siya kano chi nan sos-olon Apo Dios.” ’ ” Nan Tet-ewa ay Mangipallawa isnan Takho(Marcos 7:14-23)Inayakhan Jesus nan katakhotakho ya kinwanina ken chaicha, “Chengngenyo na ta maawatanyo. Faken nan ikamil nan takho is katopekcha nan mangipallawa ken chaicha, mod-i ket nan fomala isnan topekcha.” Inmey et ken Jesus nan cheycha'y disipolosna ay nangwanin, “Ammom ngen ay ensakit nan semek nan cheycha'y Fariseo khapo isnan kinwanim?” Inyalig Jesus ay nangwanin, “Am-in ay mola ay egay inmolan Ama id chaya, at makhafot. Ngag ngotoyo ken chaicha. Tay kag cha nakolap ay en-ipangpango. Et mo nakolap nan mangipango isnan ib-ana ay nakolap akhes, et mekyag cha'y chwa is kafito.” Sa et kinwanin Pedro ken siya, “Ilatlatakmo ed nan ayen nan sana ay al-alig ken chakami.” Sa et kinwanin Jesus, “Ad-i kayo ngen akhes kayet makaawat? Ay ke yo ad-i paat maawatan ay am-in ay maikamil is katopek et omey is kapoto sa et fomala? Ngem mo ngag nan fomala isnan topek, siya nan wad-ay isnan nemnem,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “siya nan nalpo isnan poso.” ya siya nan mangipangaag isnan takho. Tay malpo isnan nemnem nan ngaag ay semek, nan enpatey, nan menchwadchwa isnan pantewna, nan asi ay okhali, nan akew, nan mangisapata isnan ineengag, ya nan enpangaag. Siya chana nan mangipallawa isnan takho, ya faken nan ad-i enfolowan isnan manganan.” Nan Pammatin nan Fafai ay Faken Judio(Marcos 7:24-30)Kinmaan si Jesus ischi ya inmey isnan sakop nan ili ay Tiro ya Sidon. Ya ket inmey ken siya nan esa'y fafai ay Cananeo ay nakiiili ischi. Ya nenfogfokhaw ken Jesus ay nangwanin, “Seg-angam sak-en, Apo, ay Anak David. Tay naan-anitowan nan anakko ay fafai ya chad-ama nan likhatna.” Ngem aped na yangkhay inkhigkhinek. Sa et inmey nan cheycha'y disipolosna ken siya ay nangwanin, “Pakaanem achi siya, tay ke omon-on-onod ay fomokhafokhaw ken chatako!” Sinmongfat et si Jesus ay nangwanin, “Naifaa ak ay mamachang yangkhay isnan pangafong Israel, ay maiyalig ay nadchongaw ay karnilo.” Ngem inmey kayet nan chey fafai ay nenfalintomeng ken siya ay cha kayet mangwanin, “Apo, fomachang ka ed ay.” Kinwanin et Jesus, “Ad-i osto ay alaen nan kanen nan an-ak sa et ibkas isnan aso.”Mo mamingsan, nan kanan nan cheycha'y Judio isnan faken Judio, et aso. Nay et naawatan kannay nan nay ay fafai nan inyal-alig Jesus. Sa et inyal-alig kayet nan fafai ken Jesus ay nenseg-ang ken siya. Kinwanin kayet san fafai, “Tet-ewa nan kanam Apo, ngem olay kag todi, siya kayet ay kanen nan aso nan cha mekchag isnan lamisaan nan apona.” Tay siya chi kinwanin Jesus ken siya, “Sik-a'y ina, mailak ay chachama nan pammatim! Maangnen et nan laychem.” Ya ket nakhannawis nan magmagkit ay anakna. Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Ang-angsan ay TakhoTinaynan Jesus nan chey ay ili sa na't laosan nan fayfay id Galilea. Linmamag is kafilig sa et tinmokcho ischi. Ya ket inmey nan angsan ay katakhotakho ken siya ay nangiyey isnan napilay, nakolap, nenkatormochan, nangengek ya nan angsan pay ay tapina. Et insaadcha am-in chaicha isnan sakhang Jesus, ya inpagkhawisna chaicha. Nataataa nan cheycha'y takho, sa cha't chinad-ayaw nan Dios nan IsraelDios nan Israel nan nakwani tay away faken Judio nan naycha ay takho, et finigfigcha nan kamabfalin nan Dios nan Judio. issan nangil-ancha ay nan nangengek et makakkali chadlo, ya nan nenkatormochan et naipagkhawis cha, nan napilay makachalan cha, ya nan nakolap makaila cha. Nan Namangnganan Jesus isnan Epat Lifo ay Takho(Marcos 8:1-10)Inayakhan et Jesus san cheycha'y disipolosna ay nangwanin, “Maseg-ang ak isnan naycha'y katakhotakho, tay tolo et ay akhewcha ken sak-en, ya maid et kanencha. Ad-ik laychen ay pasaalen chaicha ay maoowat, tay eleg ya maolaw cha isnan chalan.” Sa et kinwanin nan disipolosna, “Ento pay nan omanapan tako isna is kaponchag si omanay ay ipakan isnan naycha'y angsan ay katakhotakho?” Kinwanin et Jesus ken chaicha, “Kaat nan wad-ay ay tinapay sisa?”Sa cha't kinwanin, “Pito, sa et nan akit ay filis.” Inpatokchon et Jesus nan angsan ay takho is kalota. Inalana nan pito ay tinapay ya nan filis, ya osto ay nenyaman ken Apo Dios, pinetpet-angna sa na't inchowa isnan disipolosna, ya inwalascha isnan takho. Nangan cha't am-in ya negsan cha, ya nan nakhayad ay tinapay ay chinakhop nan disipolosna et pito ay nenkapno ay labfa. Epat lifo nan nangan ay lallalaki, ay egay naitapi ay naifilang nan fabfafai ya nan ongang-a. Sa et inpasaan Jesus nan katakhotakho, ya nenfangka ay inmey isnan sakop nan Magadan. Nan Katataa ay Kaimatonan Jesus(Marcos 8:11-13; Lucas 12:54-56)Isnan namingsan wad-ay nan Fariseo ya Saduceo ay inmey naneptepeng ken Jesus, ta en-ipaila is maton ay malpo id chaya. Kinwanin et Jesus ken chaicha, “Mo sedsechemna kananyo en, ‘At maekhew is wakas tay mamab-ayas.’ Ya mo ilaenyo nan chaya isnan wiit, kananyo, ‘Da! At enlemlem na tay mamab-ayas, ya inngitit nan lifoo!’ Ammoyo pet ay mangifaag isnan ayen nan ilan nan chaya, ngem ya ke kayo ad-i makaawat isnan ayen nan maton nan cha maang-angnen mo! Chad-ama chadlo nan kinangaag nan takho idwani, ya ad-i katatalek ken Apo Dios. Ya ke sinyal nan kedchakedchawenyo ken sak-en ay? Ngem maid ipailak ken chakayo mod-i kecheng nan sinyal ay naangnen ken Jonas.”Si Jonas, wad-ay isnan poton nan chakchakowag ay ikan is tolo ay akhew. Ilaenyo nan Jonas 1:11-17. Siya akhes ken Jesus, tolo ay akhewna is kalota ay naikaob, sa et finmangon kasin isnan etey.Sa et tinaynan Jesus chaicha ya kinmaan. Inyalig Jesus nan Sos-olon nan Fariseo ya Saduceo isnan Fofod(Marcos 8:14-21)Issan inmayan nan cheycha'y disipolos is kadchemangna, nalichongancha nan sengetcha'y tinapay. “Ilaenyo ta meymey-anyo nan awakyo isnan fofod nan Fariseo ya Saduceo,” kinwanin Jesus ken chaicha. Sa et natotya nan disipolosna ay mangwanin, “Kanana chi tay egay tako nen-itakin si tinapay.” Tay ammon Jesus nan cha cha kankanan, kinwanina, “Ngag man nan kasin yo kanakanan isnan egayyo nanngetan? En man akiakit nan pammatiyo ay? Ad-iyo ngen kayet maawatan? Ay ke yo ad-i semken san lima ay tinapay ay naikakcheng isnan liman lifo ay takho, sa et nan kaat ay labfa nan pinnoyo isnan cha nakhayad? Ad-iyo ngen semken san pito ay tinapay ay naikakcheng isnan epat lifo, ya nan kaat ay labfa ay pinnoyo? En yo man ad-i paat maawatan ay faken tinapay nan laychek ay kanan ay? Kanak ay en-annad kayo isnan fofod nan cheycha'y Fariseo ya Saduceo.” Sa cha't chadlo naawatan ay faken pet nan fofod ay maiyoto isnan tinapay nan kankanan Jesus, mod-i ket nan sos-olon nan Fariseo ya nan Saduceo. Nan Kinwanin Pedro Maipoon ken Jesus(Marcos 8:27-30; Lucas 9:18-21)Issan inomchanan Jesus isnan sakop nan Cesarea Filipos, kinwanina isnan cheycha'y disipolosna, “Isnan semek si takho, sino ak ay Anak si Takho?” Sa cha't kinwanin, “Kanan nan tapina ay sik-a si Juan Bautista, nan tapina kanancha ay sik-a si Elias, ya wad-ay kayet nan mangwanin sik-a si Jeremias paymo esang ka isnan tapina ay mamadto.” Sa na't kanan, “Chakayo kay, ngag nan kananyo? Sino ak?” Sinomfat et si Simon Pedro ay nangwanin, “Sik-a si Cristo ay Anak nan matatakho ay Dios.” Sa et kinwanin Jesus, “Naoney ka Simon ay anak Jonas, tay faken takhoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “tay faken fekhas ya chala nan nangipaammo ken sik-a” nan nangipaammo issa ken sik-a mod-i ket si Ama id chaya. Idwanin, siya na nan kanak ken sik-a, fato ka Pedro, ya isnan nay fato nan mamangonak isnan sinfaanko. Et maid kamabfalin nan olay etey ay mangafak isnan cheycha'y mamati ken sak-en. Ichowak ken sik-a nan torfek nan en-ap-apowan id chaya, et mo ngag issa nan ipawam isnan lota at maipawa akhes id chaya. Ya am-in nan ipalofosmo isnan lota, siya akhes chi nan maipalofos id chaya.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “et mo ngag issa nan fetkem is kalota et mabtek id chaya, ya am-in ay fadfachem is kalota et mafadfad akhes id chaya.” Sa na't chadlos infilin isnan disipolosna, ta ad-icha ifab-aag isnan olay sino ay siya nan Cristo. Nan Nangifag-an Jesus Maipoon isnan Likhat ya Eteyna(Marcos 8:31–9:1; Lucas 9:22-27)Nailapo ischi, cha inpaawat Jesus isnan cheycha'y disipolosna ay mangwanin, “Masapol ay omey ak id Jerusalem, ay at maipap-alikhatak isnan amam-an si Judio ya aap-apon si papachi, ya nan mimistolon si lenteg. Sak et maipapatey, ya isnan maikatlo ay akhew maipatakho ak.” Sa et inik-ak Pedro si Jesus ya yinangyangana siya ay nangwanin, “Apo, ad-i koma ipalofos Apo Dios chi. Ad-i mabfalin ay maangnen chi ken sik-a!” Sinakhong et Jesus si Pedro ay nangwanin, “Komaan ka, Satanas! Omisasakhaw ka yangkhay. Tay faken nan nemnem Apo Dios nan semsemkem mod-i nan nemnem si takho.” Sa et kinwanin Jesus isnan disipolosna, “Mo sino nan menlayad ay maifoweg ken sak-en, masapol ay faken nan awakna is pawadwad-ena, awitena nan kolosna, ya maifoweg ken sak-en.Isnan ilin Jesus, mo sakfaten nan takho nan kolosna, laychena'y kanan en omey siya ay mapatey. Tay mo sino nan ad-i mangayyew isnan fiyagna ta olay matey midkakay ken sak-en, at maisalakan. Ngem nan takho ay chadlos mangisalak isnan fiyagna at khechangna ay amasena. Ay ke wad-ay fongaen nan takho olay mo kowaena am-in nan wad-ay isnan lofong, ngem maid fiyagna ay eng-engkhana? Maid kasin mabfalin ay isakan nan takho isnan naamas ay fiyagna. Tay isnan kamabfalin Ama at omali ak ay Anak si Takho ay mangifoweg isnan anghelesko. Sak et esaesangen ay sobfalitan nan takho isnan maifakhay isnan inang-angnena. Tet-ewa kanak ken chakayo, wad-ay ken chakayo isna nan at ad-i mangippeng isnan eteyNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “wad-ay nan tapina ay tomatakcheg isna ay ad-i menlaman isnan etey engkhana ay ilaencha” engkhana ay ilaencha nan omaliyak ay Anak si Takho ay en-ap-apo.” Nan Nateknan nan Ilan Jesus(Marcos 9:2-13; Lucas 9:28-36)Kakwasan nan enem ay akhew intakin Jesus si Pedro ya cha Santiago ken Juan ay sin-akhi, ya nakekecheng cha ay nanikid isnan esang ay at-atakchag ay filig. Ya ket tinmeken nan ilan Jesus isnan sakhangcha. Al-alanglang nan kamesna ay kag sinan akhew, ya somili nan fachona ay kag silaw. Faagna ke cha't inila cha Moises ken Elias, ay cha makitot-oya ken Jesus. Sa et kinwanin Pedro ken siya, “Apo, khawis pet nan wad-ayan tako isna, et mo laychem, khomaeb ak is tolo ay ab-afong isna, et enkwam nan esang, ya kwan Moises nan esang, sa et kwan akhes Elias nan esang.” Sisya ay enkak-ali si Pedro ya ket wad-ay nan somili ay lifoo ay nangap-ap ken chaicha, sa cha't chinnge nan kali ay nalpo is kalifoo ay mangwanin, “Siya na nan laylaychek ay Anakko. Malaylaychan ak ken siya. Chengngenyo siya!” Issan nanngelan nan cheycha'y disipolosna isna, naneng cha't ya lokfob isnan chad-ama ay egyatcha. Inmey et si Jesus ay nanikchod ken chaicha ay nangwanin, “Fomangon kayo. Ad-i kayo omegyat!” Et osto'y nenmonaang cha, maid inilacha, mod-i ket kecheng si Jesus. Issan cha cha khomwafan is kafilig, infilin Jesus ken chaicha ay nangwanin, “Ad-iyo ifab-aag isnan olay sino nan inilayo, engkhana ay maipatakho ak ay Anak si Takho isnan etey.” Sinalodsod et nan disipolosna, “En man kanan nan mimistolon si lenteg ay masapol ay mang-ona ay omali si Elias ay?”Si Elias nan esang ay mamadton Apo Dios id sangad-om, ay eg-ay natey tay inalan Apo Dios siya, ya linmamag isnan kalisan Apo Dios id chaya. Kinwanin nan mamadto ay si Malakias ay mang-ona si Elias ay mangisakhana isnan omaliyan nan Mesias ay siya si Jesus. Nan ayen nan Mesias paymo Cristo, et nan pinilin Apo Dios ay en-apo. Ilaenyo nan Malakias 3:1; 4:5. Kinwanin et Jesus, “Tet-ewa'y mang-ona si Elias ay mennongnong isnan am-in. Ngem kanak ken chakayo ay apchas et inmali si Elias, ya egaycha naimatonan siya, et kangnon nan linayadcha ay inang-angnen ken siya. Siya akhes nan angnencha ken sak-en ay Anak si Takho, at palikhalikhatencha sak-en.” Naawatan et nan cheycha'y disipolosna ay si Juan Bautista nan kankanana. Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Fab-alo ay Naan-anitowan(Marcos 9:14-29; Lucas 9:37-43)Issan tinmoliyan cha Jesus isnan katakhotakho, sinmag-en nan esa'y lalaki ken siya, ya nenfalintomeng isnan sakhangna ay nangwanin, “Apo, seg-angam nan fab-alok! Tay enkechas ya chad-ama nan likhatna. Kad-in maisakhaw is kaapey ya is kadchanom. Inyeyko siya isnan cheycha'y disipolosmo, ngem ad-i cha makaipagkhawis.” Kinwanin et Jesus, “Chakayo ay maid pammatina ya naikfis nan akkhona! Ay kek sa makitetetetee ken chakayo? Kaatna pan nan sak mangan-an-anosan ken chakayo? Yaiyo siya isna.” Nenyangyangan Jesus nan chey anito ya nabfanala isnan chey fab-alo, ya ket kannay khinmawis. Awni ya ket nakekecheng cha nan disipolosna ay inmey ken Jesus ya kinwanicha, “En kami man ad-i tet-ewa'y makaipafala ay?” Sa na't kanan, “Siya sa tay kolang nan pammatiyo. Tet-ewa kanak ken chakayo, mo sa wad-ay pammatiyo ay olay kag isnan kafan-ig nan esek si mostasa, at mabfalin ay kananyo isnan nay ay filig, ‘En-aton ka,’ et en-aton tet-ewa. Ya maid ad-i mabfalin ken chakayo! ( Ngem maid makaipafala isnan kag tona ay ilan si anito, mo ad-i esten ay enlowalo ya entipe.)” Kasin Infaag Jesus nan Maipoon isnan Eteyna(Marcos 9:30-32; Lucas 9:43-45)Isnan namingsan ay naamongan cha Jesus ya nan disipolosna id Galilea, kinwanin Jesus ken chaicha, “Nay at maichowa ak ay Anak si Takho isnan kamabfalin nan takho, ay at mamatey ken sak-en. Ya isnan ikatlo ay akhew at kasin takhowen Apo Dios sak-en.” Sa cha't nenngongoyos issan nanngelancha ischi. Nan Infayad Jesus ay Fowis pala isnan TimploIssan inomchanan cha Jesus id Capernaum, sinmag-en ken Pedro nan cheycha'y enchagchakhop si fowis ay omey isnan Timplo.Nan tet-ewa'y naisolat isnan Griego isna et, “Nan cheycha'y manad-awat isnan chwa'y drakma.” Olay sino ay Judio ay solok si chwan poo nan tawena, et masapol ay enfowis si chwa ay drakma isnan tinnawen, ta fomachang isnan khastos nan Timplo id Jerusalem. Sa cha't kinwani ken siya, “Ad-i ngen enfab-ayad nan mistoloyo isnan fowis?” Sinmongfat si Pedro ay nangwanin, “Wen pay.”Issan sinomkhepan Pedro is afong, inonnaan Jesus ay nangwanin, “Ngag nan semekmo Simon? Isnan cheycha'y ali isnan lofong, sino nan mangal-ancha isnan fowis? Isnan kailiyancha ngen paymo isnan teken?” “Isnan teken achi,” insongfat Pedro.“Mo siya et mampay sa,” kinwanin Jesus, “ad-i et masapol ay enfayad nan kailiyancha. Ngem ta maid somongtan nan naycha, engka't mamanniit is kafayfay. Et nan mang-ona ay fanniitam, alaem ya takangem nan topekna, et edchasam nan siping.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “et edchasam nan stater.” Nan makwanin stater ay siping, et epat ay drakma ay nakhaeb si silver, ya enfalor si away nget chwan poo ay pisos. Siya chi nan alaem ay em ibfowis pala ken chaita ay chwa.” Nan Kapapatekhan isnan En-ap-apowan Apo Dios(Marcos 9:33-37; Lucas 9:46-48)Osto'y siya chi, inmey nan disipolos Jesus ken siya ay nensalodsod, “Sino nan katongchowan isnan en-ap-apowan Apo Dios?” Inayakhan Jesus nan esang ay ong-onga, sa na't inpatakcheg isnan sakhangcha. Sa na't kanan, “Tet-ewa kanak ken chakayo, sok-ed kayo ona enfaliw, ta kag kayo isnan ongang-a, esa kayo pay makaskhep isnan en-ap-apowan Apo Dios. Mo sino et mampay nan mangifan-ig isnan awakna ay kag isnan nay ay ong-onga, siya nan katongchowan isnan en-ap-apowan Apo Dios. Ya mo sino nan manawat isnan esa'y ong-onga ay kag ken tona maigkhapo ken sak-en,Nan osto ay naisolat et, “maipoon isnan ngachanko.” et sak-en nan chawatena.” Nan Chosan nan Takho ay Chomalatan nan Enfasolan(Marcos 9:42-48; Lucas 17:1-2)“Mo sino nan enkhapowan nan enfasolan nan olay esang isnan naycha'y ongang-a ay mamati ken sak-en, et khagkhag-awis yangkhay mo maitaked is kafakhangna nan chakchake ay losong ay fato, sa et maiparneng is kaad-achaem ay fayfay. Selaeg nan katakhotakho isnan lofong, tay wad-ay cha nan manaisailo ken chaicha. Tet-ewa ay wad-ay ay wad-ay nan maawisan ay enfasolan, ngem selaeg nan takho ay kalpowan nan naycha ay makabfasolan. “Et mo nan sana ay limam paymo nan sikim nan khotokna's enfasolam, khap-esna't si pen potlongmo ta iwasitmo. Khagkhag-awis si natormochan ka paymo napilay ka, mo ket maagtan ka is fiyag ay eng-engkhana, mo nan sisya nan chwa'y limam paymo sikim, ngem maiwasit ka isnan apey ay eng-engkhana. Ya mo nan sana ay matam nan khotokna's enfasolam, pen loknatam sam et iwasit. Khagkhag-awis si olay esang nan matam mo ket maagtan ka is fiyag ay eng-engkhana, mo nan sisya'y chwa nan matam ya maiwasit ka isnan apey id inferno.” Nan Al-alig Maipoon isnan Nadchongaw ay Karnilo(Lucas 15:3-7)“Ilaenyo ta ad-iyo am-amsiwen nan olay esang isnan naycha'y ongang-a. Tay kanak ken chakayo, wad-ay anghelescha id chaya ay wawawawad-ay isnan sakhang Ama id chaya.Nan laychen ay kanan “nan anghelescha id chaya ay wawawawad-ay isnan sakhang Ama,” et mo wad-ay maangnen ken chaicha, wad-ay nan anghelescha ay mangifaag ken Apo Dios. Ilaenyo nan solat isnan Hebreo 1:14. (Tay inmali ak ay Anak si Takho ay mangisalak isnan cheycha'y nadchongaw.) “Ngag nan kananyo? Mo nan esa'y takho ya wad-ay sinkhasot ay karnilona, sa et nadchongaw nan esang, ad-ina ngen taynan nan siyam poo ya siyam is kafilig, ta en na anapen nan chey ay esang ay nadchongaw? Tet-ewa kanak ken chakayo ay mo edchasana, at wadwad-ay nan lagsakna isnan nay ay es-esang, mo isnan siyam poo ya siyam ay egay nadchongaw. Siya akhes ken Ama id chaya, ad-ina laychen ay wad-ay maamas is olay esang sinan naycha'y ongang-a.” Isolon Jesus ay Masapol ay Enkaawatan nan Chwa ay En-asikhola“Mo makafasol ken sik-a nan ib-am, engka ken siya ta ifaagmo nan finmasolana. Angnem magtek na isnan machodchwaanyo yangkhay. Et mo chengngena sik-a, inyornosmo kasin siya ken sik-a. Nay met achi mo ad-ina chengngen sik-a, omayag ka is esang paymo chwa ay takho ay mangila ya mannge isnan am-in nan angnem.Id solit infilin Apo Dios ay mo wad-ay finmasol, ad-i omanay nan esang yangkhay ay mangwanin nangila ischi. Ad-i mabfalin ay makwanin nakafasol siya mo egay inilan si olay chwa, et ad-i mabfalin ay pabfasolen ta machosa. Ilaenyo nan Deuteronomio 19:15. Et mo ad-ina kayet chengngen chaicha, ifaagmo isnan kaam-amonganyo ay mamati. Mo ad-ina kayet chengngen chaicha, telachenyo siya ay kag pagano paymo enkorkortais.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Ifilangyo siya ay Gentil paymo esang ay fomobfowis.” Issan timpon Jesus, nan cheycha'y Gentil maid pammaticha ken Apo Dios, ya ad-i cha maitapi isnan pangafong Apo Dios. Nan akhes fomobfowis, olay mo Judio cha, tokotokongencha nan ib-acha ay Judio, et liligten nan Judio chaicha ya ifilangcha chaicha ay wasit ay takho. Nan Lebfeng nan Takhon Jesus“Tet-ewa kanak ken chakayo, ay mo ngag issa nan ipawayo isnan nay ay lota, at maipawa akhes chi id chaya. Ya mo ngag nan ipalofosyo isnan nay ay lota, at siya akhes chi id chaya.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “mo ngag issa nan takchenyo isnan lota, mataked id chaya.” “Naay kayet nan kanak ken chakayo, ay mo wad-ay chwa ken chakayo isna is kalota ay mayoyomyom nan semekcha ay komchaw isnan ngag issa, at ichowan Ama id chaya ken chakayo. Tay isnan kaam-amongan nan chwa paymo tolo khapo ken sak-en, wad-ay ak ay maitatakcho ken chaicha.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Tay isnan kaam-amongan nan chwa paymo tolo isnan ngachanko, wad-ay ak ay maitatakcho ken chaicha.” Sos-olo Maipoon isnan Pinangpakawan isnan Ib-aSa et sinmag-en si Pedro ken Jesus ay nangwanin, “Apo, mangngat kay ay pakawanek nan ib-ak ay finmasol ken sak-en? Maminpito ngen?” Kinwanin Jesus, “Ad-ik kanan en maminpito yangkhay, mod-i ket maminpito ay piton poo.” Nan Al-alig Maipoon isnan Ad-i Mamakawan isnan Ib-ana“Idwani et mampay, mabfalin ay maiyalig nan en-ap-apowan Apo Dios isnan esa'y ali, ay menlayad ay mangonto isnan inpakhawatna isnan cheycha'y takhona. Nan inmona ay inpaayagna, et nan chey nen-otang ken siya is sinpoo ay lifo ay talenton.Nan esang ay talenton, et enfalor si sinkhasot ya liman poo ay lifo'y pisos. Adi kad, mo sinpoo ay lifo'y talenton, omey is sinlifo ya liman khasot ay lifo ay lifo ay pisos (P1,500,000,000). Idwani tay ad-i kafaelan nan nay ay takhona ay mamayad isnan inotangna, infilin et nan apona ta mailako siya, nan asawana, ya nan an-akna, ta enfalin cha ay faa, sa et akhes nan am-in ay kwana, ta siya nan maifayad isnan otangna.Isnan ekhad nan takho id solit, ilakocha nan takho ta enfalin si faa ay maid kak-alebfengana. Nan kag tona ay faa, masapol ay enpafaa isnan apona engkhana ay matey, ya siya kayet isnan an-akna engkhana'y wad-ay sipingna is mangipawaya isnan pangafongna. Sa na't ala ya falintomeng ay nenseg-ang ay nangwanin, ‘Apo, asop ya anosam sak-en, ta at chadlo fayachak am-in nan inotangko ken sik-a.’ Naseg-ang nan apona, sa na't kinaan am-in nan otangna ya winayaana siya. “Nay met achi osto'y tinaynana nan afong san ali, inchanana't nan ib-ana ay nakaotang is sinkhasot ay denaryoNan falor si esa'y denaryo et silcho isnan esa'y akhew. Adi kad omey et si chwan lifo'y pisos nan nay otangna. ken siya. Sa na't pen seket ay mangwanin, ‘Ala! Fayacham et nan otangmo ken sak-en!’ Nenfalintomeng et nan chey ay ib-ana, ay nenseg-ang ken siya ay mangwanin, ‘Asop ya anosam sak-en, ta at chadlo fayachak nan inotangko!’ Ngem inkekedsena kayet, sa na't inpafalod engkhana ay fayachana am-in nan inotangna. Idwani issan nangil-an nan ib-ana ay takhon si ali nan am-in ay naangnen, ensakit nan semekcha, ya inmey cha insodsod am-in isnan apocha. Sa et inpaayag nan apona san chey ay takhona, ya kinwanina, ‘Ngaag ka pet ay takho. Kinaanko am-in nan otangmo tay nenseg-ang ka ken sak-en. Seg-angam koma akhes achi nan ib-am, ay kag isnan naneg-angak ken sik-a!’ Et tay chad-ama nan songet nan apona, ya ke na't nen-ipafalod siya, ta engkhana ay fayachana am-in san otangna.” Sa et kanan Jesus, “Siya akhes sa nan angnen Ama id chaya isnan waschin esa ken chakayo, mo maid seg-angyo ay mamakawan isnan ib-ayo.”Nan osto'y naisolat isnan Griego isna et, “mo ad-iyo pakawanen nan ib-ayo ay malpo isnan posoyo.” Nan Sos-olon Jesus Maipoon isnan Ichang(Marcos 10:1-12)Kakwasan nan cheycha'y infab-aag Jesus, kinmaan id Galilea ya inmey isnan sakop nan Judea ay chemang nan wanga ay Jordan. Ya inon-onod nan katakhotakho siya, et inag-akhasana chaicha ischi. Sa et wad-ay cha nan Fariseo ay sinmag-en ay naneptepeng ken Jesus ay nangwanin, “Ay ipalofos ngen nan lenteg tako ay ichangen nan lalaki nan asawana maipoon isnan ngag sisa'y chomalat?” Sinmongfat si Jesus ay nangwanin, “Egayyo ngen finasa ay issan laplapona, khinaeb Apo Dios nan takho ay lalaki ya fafai, sa na't kanan, ‘Tay siya sa, masapol ay taynan nan lalaki nan amana ya inana, ta en maiyamong isnan asaw-ena, ta enfalin cha ay esang ay awak’?Ilaenyo nan Genesis 2:24. Adi kad, faken cha et chwa mod-i ket es-esang cha. Nan et mampay nen-amongen Apo Dios, maid kalebfengan nan takho ay mangipaichang ken chaicha.” Sa cha't kinwani ken Jesus, “Mo siya sa, en man infilin Moises ay mo ichangen nan lalaki nan asawana, et khab-ena ona nan kasolatan maipoon isnan en-ichangancha, ta sa na't ipakaan siya mo?” Kinwanina ken chaicha, “Wen, inpalofos Moises nan mangichanganyo isnan asawayo tay nan kinaweweyo, ngem faken kag tosa issan laplapona. Kanak ken chakayo: Mo wad-ay lalaki is mangichang isnan asawana ay faken chomalat isnan asi ay inikkana, sa et omasawa is teken, et chwadchwaena nan pantewna.”Isnan tapin nan kalin Apo Dios isnan Griego wad-ay kayet toloyna: “Ya nan lalaki ay mangasawa isnan nakiichang ay fafai, siya akhes ay chwadchwaena nan pantewna.” Kinwanin et nan cheycha'y disipolosna, “Mo siya sa nan kasasaad pet nan sin-asawa, khagkhag-awis et yangkhay si ad-i ta't omasawa.” Ket ay kinwanina ken chaicha, “Ad-i kafaelan nan am-in ay takho isnan nay ay sos-olo, kecheng yangkhay nan nangigwalan Apo Dios. Tay wad-ay cha nan lallalaki ay ad-i chadlo makaasawa, tay wad-ay kolangcha mailapo isnan naiyanakancha. Wad-ay cha akhes nan lallalaki ay ad-i makaasawa tay napaat cha ay nafitliyan. Sa et wad-ay nan tapina ay linayadcha chadlo ay ad-i omasawa, maigkhapo isnan en-ap-apowan Apo Dios. Mo sino nan makaawat isnan nay ay sos-olo, siya chi ta angnena.” Nan Nangipakedselan Jesus isnan Ongang-a(Marcos 10:13-16; Lucas 18:15-17)Sa et wad-ay cha nan tapina ay nangiyey isnan ongang-a ken Jesus ta egnana ya ilowalowana chaicha, ngem sinosonget nan cheycha'y disipolosna chaicha. Kinwanin et Jesus, “Ogkhayenyo nan ongang-a ay omali ken sak-en. Ad-iyo ipap-awa chaicha, tay nan kag tosacha ay takho nan maitapi isnan en-ap-apowan Apo Dios.” Inpatang Jesus nan limana ken chaicha sa et kinmaan. Nan Nafaknang ay Mangan-anap isnan Fiyag ay Maid Pengpengna(Marcos 10:17-31; Lucas 18:18-30)Awni ya ket wad-ay nan fab-alo ay inmey nensalodsod ken Jesus ay nangwanin, “Mistolo,“Isnantapin nan naisolat ay kalin Apo Dios isnan Griego, wad-ay nan Mistolo, ya Khawis ay Mistolo isnan tapina. ngag nan khawis ay masapol ay angnek ta wad-ay fiyagko Khawis ay maid pengpengna?” Kinwanin Jesus, “Ngag nan khotok nan manalodsocham ken sak-en maipoon isnan khawis! Maid kasin teken si khawis mod-i yangkhay si Apo Dios. Mo laychem ay maitapi isnan fiyag ay eng-engkhana, angnem nan cheycha'y filina.” “Ngag ay filin?” kinwanina.Sa et kinwanin Jesus, “Ad-i ka enpatey, ad-im chwadchwaen nan pantewmo, ad-i ka mangakew, ad-i ka en-engag ay enpangaag isnan ib-am. Patkhem cha amam ken inam, ya laylaychem nan ib-am ay takho kag isnan menlaycham isnan awakmo.” Kinwanin et nan chey fab-alo,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, fab-alo, ngem away nget tolon poo paymo epat poo nan tawena. “Inangnek met am-in chana, ngag kay kayet nan kolangko?” Sa et kinwanin Jesus ken siya, “Ta maid enkolangam engka ilako nan kwam, ta sam et iwalas nan lakona isnan maid mabfalincha, ya at wad-ay akonmo id chaya. Sa ka't omali ya omonod ka et chadlo ken sak-en.” Issan nanngelan nan chey ay fab-alo isnan infaag Jesus, kinmaan ay nenngongoyos, tay faknafaknang. Sa et kinwanin Jesus isnan disipolosna, “Tet-ewa kanak ken chakayo, ay sikhab nan somkhepan nan faknang isnan en-ap-apowan Apo Dios. Kasik kanan ken chakayo, ay malanlanoy et pay nan somkhepan nan kamelio isnan lokaw si kachayom, mo nan somkhepan nan faknang isnan en-ap-apowan Apo Dios.” Issan nanngelan nan disipolosna isna, nataataa cha ay nangwanin, “Sino mampet nan maisalakan?” Sa et insisin-eng Jesus chaicha ay nangwanin, “Maid kafaelan nan takho, ngem kafaelan Apo Dios am-in.” Kanan et Pedro, “Ngag nan maalami, tay nay tinaynanmi nan am-in ta onochenmi sik-a?” Kinwanin Jesus ken chaicha, “Tet-ewa kanak ken chakayo, isnan mangipafalowan Apo Dios isnan am-iam-in, ya wad-ay ak et ay Anak si Takho isnan matangtangad ay tronok, chakayo ay sinpoo ya chwa ay inmon-onod ken sak-en, at wad-ay kayo akhes isnan sinpoo ya chwa ay tronoyo, ay mangokom isnan sinpoo ya chwa ay tribon Israel. Tay olay sino ay manaynan isnan afongna, aag-ina, amana, inana, an-akna paymo lotana midkakay ken sak-en, et maminkhasot ay masobfalitan, ya teken kayet nan tawichena ay fiyag ay maid pengpengna. Ngem angsan cha nan omon-ona idwani, ay at enkotit. Ya angsan nan kotit ay at omon-ona.” Nan Al-alig Maipoon isnan Nenmadno isnan OmaKinwanin kayet Jesus, “Kag tona nan kaiyalikhan nan en-ap-apowan Apo Dios. Kag isnan takho ay namikhat ay en nen-ayag si padnowena isnan omana.Nan nay oma, et kaob-ofasan, ay mamolaan isnan ilan si waka ay mamkhas is makwanin ofas. Et wad-ay cha nan nakitolakhana ay lagfowena isnan sin-es-a ay denaryo nan sin-akhew. Sa na't inpadno chaicha is kaomana. Kasin finmala isnan alas nowibi,Nan osto'y naisolat isnan Griego isnan nay ay og-okhod et, “finmala isnan ikatlo ay olas,… finmala isnan ikan-em ay olas, ya isnan ikasiyam ay olas… Sa et isnan ikasinpoo ya esang ay olas.” Tay isnan angnen nan Judio ay mamilang isnan olas, nan fomal-an si akhew, siya nan lapon si akhew. Adi kad, nan ikan-em ay olas, siya nan alas chosi. ya ke na't inila nan tapin si lallalaki ay aped entaktakcheg isnan katinchaan. Sa na't kanan ken chaicha, ‘En kayo akhes is kaomak ay enmadno, et ichowak nan lebfengna ay lagfoyo.’ Sa cha't inmey. Kasin kayet finmala isnan alas chosi ya isnan alas tris isnan misoyaw, ya siya kayet nan inangnena. Nganngani ay alas singko ya kasin finmala, ya inilana kayet nan tapina ay aped entaktakcheg. Sa na't kanan ken chaicha, ‘En yo man aped sangsangawen nan akhewyo issa ay?’ Sefatcha ay nangwanin, ‘Maid mangipadno ken chakami ya!’ Sa na't kanan, ‘En kayo et akhes enchono is kaomak.’ “Osto pay ay sedsechemna, finilin et san nen-oma nan chey ap-apon nan faana ay nangwanin, ‘Engka ayakhan am-in nan inpadnok is omak ta silchowam chaicha. Ilapom ay manilcho isnan inmod-ochi engkhana isnan inmona.’ Et inmali nan cheycha'y naayakhan ay nenmadno isnan alas singko, ya waschin nangala is esa'y denaryo. Idwani, issan inmayan akhes nan cheycha'y nang-ona ay nenchono, kananchan mo ad-acha nan chawatencha, nay met achi khechangna'y nasilchowancha is sin-es-a ay denaryo. Ya ket issan nanawatancha isnan silchocha, nen-amoamoto cha isnan nangipadno ken chaicha, ay mangwanin, ‘Ya ke es-esang yangkhay ay olas nan nenchonnan nan cheycha'y inmod-ochi, ya kem et inkis-o nan lagfocha ken chakami, ay nangiyag-akhew ay nablanablay, ya nangikakatpe isnan chad-ama'y atong?’ Sefatna't ay nangwani isnan esang ken chaicha, ‘Kayong, maid ngaag si inangnek ken sik-a. Ay ke ta egay nentolakhan nan sin-es-a ay denaryo nan sin-akhew? Alaem magtek nan lagfom ta omey ka. Tay laychek chadlo ay ichowa isnan naycha'y naod-ochi nan kag isnan inchowak ken sik-a. Ay ke ak ad-i kikhad isnan angnek isnan kwak? Paymo omapar ka ngen tay al-allayad ak ay en-igwa?’ ” Sa et kinwanin Jesus, “Adi kad nan kotit, at omona cha ya nan omon-ona, at chaicha nan kotit.”Isnan tapina ay naisolat ay kalin Apo Dios, wad-ay nan naitoptop ay kag tona: “Tay angsan cha nan maayakhan ngem akit nan napili.” Infaag kasin Jesus nan at Mateyana(Marcos 10:32-34; Lucas 18:31-34)Nenfaat cha Jesus id Jerusalem, ya isnan cha cha manalanan, inik-akna nan sinpoo ya chwa ay disipolosna ay nangwanin, “Nay manikid tako id Jerusalem, ay at maichawchawak ay Anak si Takho isnan aap-apon si papachi ya nan mimistolo si lenteg. Ya at kedchengancha sak-en ay mangipapatey. Sa cha't ichowa sak-en isnan Gentil ay mangipaam-amsiw ya mangipasaplisaplit ya mangilansa is kakolos, ya isnan maikatlo ay akhew at maipatakho ak isnan etey.” Nan Kinchaw nan Inan cha Santiago ken Juan ken Jesus(Marcos 10:35-40)Sa et sinmag-en ken Jesus nan asawan Zebedeo ay nangifofoweg isnan an-akna, ya nenfalintomeng isnan sakhangna ay nenseg-ang ken siya. “Ngag nan laychem?” kinwanin Jesus.“Apo, mo sa ya ikkalim ta nan naycha'y chwa ay an-akko, et tomokcho cha is kakannawan ya kakannikhidmo isnan enap-apowam.” Ket ay kinwanin Jesus, “Ad-iyo ammo nan cha yo kedkedchawen. Makaikatpe kayo ngen isnan omali ay chad-ama'y likhatko?”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Kafaelanyo ngen ay inomen nan tasa ay sak inomen?”“Wen, makaikatpe kami,” insongfatcha. Sa na't kinwani ken chaicha, “Tet-ewa, at inaagyo nan chad-ama'y likhat ay kag ken sak-en, ngem faken sak-en nan mangichowa isnan kalebfenganyo ay tomokcho is kakannawanko ya kakannikhidko, tay wad-ay et nan cheycha'y apchas nangisagkhanaan Ama ischi.” Nan Okhali nan Mangichalan isnan Mamati(Marcos 10:41-45)Osto ay chinngen nan sinpoo ay disipolos nan maipoon sidi, linilikhetcha nan chwa'y sin-akhi. Adi kad inayakhan et Jesus chaicha ay nangwanin, “Ammoyo nan okhali nan cheycha'y apop-on si Gentil, palikhatencha nan iyap-apowancha. Olay nan cheycha'y okomcha, et ipip-ilitcha nan kalebfengancha. Faken siya sa ken chakayo, mod-i ket mo sino ken chakayo nan menlayad ay enap-apo, et siya koma nan ensilfi ken chakayo. Mo sino nan menlayad ay siya nan katongchowan, siya koma nan mafab-aa, ay kag ken sak-en ay Anak si Takho. Egay ak inmali ay masilfiyan, mod-i ket ta ensilfi ak isnan takho, ya ta ichowak nan fiyagko ay mensaka isnan ang-angsan.” Inpagkhawis Jesus nan Chwa ay Nakolap(Marcos 10:46-52; Lucas 18:35-43)Issan cha komaanan cha Jesus id Jerico, inon-onod nan katakhotakho. Et wad-ay nan chwa ay lalaki ay nakolap, ay nentotokcho is kailit nan chalan. Chinngecha ay lomal-aos si Jesus, ya ke cha't ala ya fokhaw ay nangwanin, “Anak David,Nan laychen ay kanan nan nakwani en, “Anak David,” et nan Mesias paymo Cristo ay naiwaned ken David ay nadnadnge ay alin si Judio. seg-angam chakami!” Yinangyangan nan katakhotakho chaicha ay cha mangipagkhinek, ngem onanig cha kayet nenfokhaw ay nangwanin, “Apo, ay Anak David, seg-angam chakami!” Tinomke si Jesus sa na't ayakhan chaicha ay nangwanin, “Ngag nan laychenyo ay ikkak ken chakayo?” Kinwanicha ken siya, “Apo, seg-angam chakami ta makaila kami.”Nan osto'y naisolat isnan Griego isna et, “Apo, ipafongagmo nan matami.” Naseg-ang si Jesus ken chaicha, ya kinapposna nan matacha, ya ket nakaila cha kannay ya inmonod cha ken siya. Nan Sinomkhepan nan MesiasNan ayen nan kali ay Mesias isnan kalin si Judio, et nan nalanaan. Siya akhes nan ayen nan kali ay Cristo isnan kalin si Griego. Isnan ekhad nan Judio, lanaancha nan olon nan pinilicha ay ali. Kinwanin Apo Dios id sangad-om ay at ifaana nan Mesias ay in-apo isnan takhona. Siya si Jesus, ay Anakna. ay si Jesus id Jerusalem(Marcos 11:1-11; Lucas 19:28-40; Juan 12:12-19)Awni pay ya ket nganngani ay omchan et cha Jesus id Jerusalem, ya wad-ay cha isnan ili ay Betfage isnan filig ay Olivo. Sa et finaan Jesus nan chwa ay disipolosna ay nangwanin, “En kayo isnan sasakhangenyo ay ili, et ilaenyo kannay ischi nan dangki ya nan anakna ay maitattaked. Fadfachenyo ta yaiyo ken sak-en. Et mo way mangwani is ngag sisa ken chakayo, kananyo en, ‘Masapol nan Apo chana,’ ya at ipalofosna kannay.” Naangnen na ta tomet-ewa san infaag nan mamadto ay nangwanin, “Ifaagyo isnan iJerusalemNan osto'y naisolat isnan Griego isna et, “Nan an-ak Sion.” Sion nan esa isnan filig id Jerusalem. Et nan kanancha isnan omiili id Jerusalem et an-ak Sion. en,‘Naay et ay omal-ali nan Aliyo.Naanos siya ay Ali,ya ensasakay isnan dangki.Wen, ensasakay isnan koyaw, ay anak si dangki.’ ” Inmey et san disipolos Jesus ya inangnencha nan naifilin ken chaicha. Inyaicha nan dangki ya nan anakna, sa cha't inyap-ap nan kakhaycha et nensakay si Jesus. Et ang-angsan cha nan nangiyaplag isnan kakhaycha is kachalan. Nan akhes tapina sinmipling cha isnan tofon si kaew, sa cha't inyaplag isnan chalan. Sa et nan katakhotakho ay namangpango ya inmon-onod ken Jesus, et infogfokhawcha, “Machad-ayaw kaNan teken ay kaifalikkasana et, “Omisalak ka” ay Anak ali David! Bindisyonan Apo Dios sik-a ay omali ay mangitakcheg ken siya.Nan osto ay naisolat isnan Griego, isna et, “Mabindisyonan si tona ay omali isnan ngachan nan Apo.” Machad-ayaw nan Dios ay Katotongchowan.” Osto'y sinomkhep si Jesus id Jerusalem, ya ket nen-al-alifotfot nan omili ay mangwanin, “Sino man na?” Kinwanin et nan katakhotakho, “Siya na si Jesus ay mamadto ay iNazaret id Galilea.” Nan Nangipakaanan Jesus isnan Komersiyanti is kaTimplo(Marcos 11:15-19; Lucas 19:45-48; Juan 2:13-22)Sinomkhep si Jesus is kaawwichan nan Timplo, sa na't ala ya soyog isnan am-in ay wad-ay ischi ay en-ilaklako ya nan cha lomaklako. Finalintowagna nan lamisaan nan cheycha'y ensoksokat si siping,Ta makafayad nan Judio isnan ichatoncha is kaTimplo, masapol ay isokatcha nan sipingcha'y siping si iRoma isnan sipingcha ay Judio. Nan akhes tinnawen ay fab-ayachancha is kaTimplo, masapol akhes ay ipasokatcha isnan cheycha'y ensoksokat isnan siping, et siya nan ad-acha ay enkhalansiyaan nan cheycha'y ensoksokat si siping. ya nan tokchowan nan cheycha'y en-ilaklako isnan kalopati.Cha cha en-ilaklako isnan kalopati isnan cheycha'y posi ay mensapol isnan ichatoncha ken Apo Dios. Et ad-acha nan magkhalansiyacha. Kinwanina ken chaicha, “Naisolat isnan kalin Apo Dios, ‘Nan afongko, et makwanin afong ay enlol-owalowan,’ ngem khinaebyo ay afong si mangaakew.” Wad-ay et nan sinmag-en ken Jesus is kaawwichan nan Timplo ay nenkakolap ya nenkapilay, ya inpagkhawisna chaicha. Ya ket peteg nan songet nan aap-apon si papachi ya nan mimistolon si lenteg isnan nangil-ancha isnan katataa ay inangnena, ya nan ongang-a ay enfogfokhaw is kaawwichan nan Timplo ay mangmangwanin, “Machad-ayaw ka ay Anak ali David!” Sa cha't kinwani ken Jesus, “Chechengngem ngen nan kankanan nan naycha?”Sa na't kanan, “Siya. Ay egayyo ngen paat finasa nan naisolat ay nangwanin,‘Olay isnan topek nan ongang-a ya nan ensossoso,et inchowam nan angnencha'y mangifallikasisnan chayawmo’?” Sa na't tinaynan chaicha, ya kinmaan isnan ili et inmey id Betania ya inomyan ischi. Nan Nangipail-an Jesus isnan Kinafikas nan Pammati ya Lowalo(Marcos 11:12-14, 20-24)Kawiitana tinmoli si Jesus id Jerusalem, ya ket naowat isnan chalan. Inilana nan kaew ay higos is kailit nan chalan, sa et sinmag-en ngem maid paat inilana is fekhasna mod-i ket tofona yangkhay nan angsan. Sa na't nenkanan, “Olay kaatna, at ad-i ka kasin mammamkhas!” Ya ket nenkaloloyaw kannay chi. Issan nangil-an nan disipolosna isnan chey ay naangnen, nataataa cha ya kinwanicha, “Ngag man nan inangnen nan chey kaew ay higos ay aped nenkaloloyaw?” Sinmongfat si Jesus ay nangwanin, “Tet-ewa kanak ken chakayo, mo wad-ay pammatiyo ya ad-i kayo enchwadchwa, at faken yangkhay nan inilayo ay naangnen isnan nay kaew ay higos nan mabfalin ay angnenyo, mod-i ket olay pay mo kananyo isnan nay ay filig en, ‘Matan-ang ka ta maibkas ka is kafayfay,’ et siya nan at maikkan. Mo wad-ay pammatiyo, at chawatenyo nan ngag issa ay kedchawenyo ken Apo Dios isnan enlowalowanyo.” Pinoot nan cheycha'y Judio Maipoon isnan Kalebfengan Jesus(Marcos 11:27-33; Lucas 20:1-8)Tinmoli si Jesus is kaawwichan nan Timplo, ya isnan cha na en-isos-olowan, sinmag-en nan aap-apon si papachi ya nan amam-an si Judio ay nangwani ken siya en, “Ngag nan kalebfengam ay mangik-ikkan isnacha? Sino nan nangichowa isnan nay ay kalebfengam?” Kinwanin et Jesus ay sinmongfat, “Ensalodsod ak akhes ken chakayo ta songfatanyo. Mo ifaagyo nan songfatna, at ifaagko akhes nan nalpowan nan kalebfengak ay mangangnen isnacha. Siya na nan salodsodko: ‘Sino nan nalpowan nan kalebfengan Juan ay mamonyag? Nalpo ngen ken Apo Dios paymo isnan takho?’ ”Sa cha't kanan ay natotya, “Mo kanan tako en, ‘Nalpo ken Apo Dios,’ at kananan, ‘Ya ke yo mampay ad-i patpatiyen siya mo?’ Ngem mo akhes kanan tako en, ‘Nalpo isnan takho,’ omegyat tako met akhes isnan at angnen nan katakhotakho, tay ifilangcha am-in ay mamadto si Juan.” Adi kad kinwanicha't ken Jesus, “Ad-imi ammo.”Sinmongfat et akhes si Jesus ay nangwanin, “Ad-ik et akhes ifaag ken chakayo mo ngag nan kalebfengak ay mangangnen isnacha.” Inokhod Jesus isnan Apop-on si Judio nan Al-alig Maipoon sinan Sin-akhi ay Fafallo“Ngag nan semekyo isna? Wad-ay nan ama ay chwa nan an-akna ay fafallo. Kinwanina isnan yon-a, ‘Anak, en ka is kaofasanNan ofas, siya nan fonga ay ipalangocha ay makhaeb si pasas. Ofas akhes nan khab-en si Judio is fayascha. ay enchono idwani.’ Sefatna't ay nangwanin, ‘Ad-i ak!’ Ngem nawni is akit, ya ket nenfaliw nan semekna ya khechangna'y inmey. Sa et inmey akhes san ama isnan annochi et en-iso nan kinwanina ken siya. ‘Wen ama, omey ak,’ insongfatna. Nay met achi egay pet inmey. Idwani, sino et isnan chwa ay an-akna nan nangangnen isnan laychen amana?” sinalodsod Jesus.Sa cha't kanan, “Nan achi yon-a.”Kinwanin et Jesus ken chaicha, “Tet-ewa kanak ken chakayo, at mamangpango mo chakayo ay omey isnan en-ap-apowan Apo Dios nan cheycha'y enkorkortais ya nan asi ay fabfafai. Siya sa tay egayyo pinati nan insos-olon Juan maipoon isnan nalenteg ay angnen ay enfiyag.Nan osto'y naisolat isnan Griego isna et, “Isnan nalenteg ay chalan.” Nalenteg nan okhalin Juan, ya nalenteg nan sos-olona, nay met achi inyad-in nan apop-on si Judio siya. Ngem nan enkorkortais ya nan asi ay fabfafai, et namati cha isnan infab-aagna. Chakayo, olay issan nangil-anyo isnan inangnencha, egayyo finaliwan nan semekyo ta mamati kayo.” Okhochen Jesus nan Al-alig isnan Aap-apon si papachi ya nan Fafariseo Maipoon isnan Payew ay Naipanongnong(Marcos 12:1-12; Lucas 20:9-19)“Chengngenyo kayet nan nay esa'y al-alig,” kinwanin Jesus. “Wad-ay nan esa'y takho ay nenmola is ofas is kaomana, sa na't inalachan. Khinmaeb akhes is falliwes,Isnan ekhad nan Judio, ofas nan khab-encha is fayas. Kaongancha nan fato sa cha't lokawan. Sa cha't khatigkhatinan nan ofas ay naippey isnan kinaongancha ay falliwesan, ay mangala isnan chanomna ay khab-encha is fayas. sa et nan ab-afongIsnan ekhad nan Judio, mo khomaeb cha is enfeb-elewan, tomoping cha is at-atakchag ta maila ay khawis nan felewancha. ay entey-an nan enfelew. Sa na't inpasama ya nenfaat isnan teken ay ili. Isnan namkhasan nan naimola, finaana nan cheycha'y faana ay en mangala isnan chatagna isnan cheycha'y nangipasamalana. Nay met achi issan inmayancha, khinoyodcha nan faana, sa cha't finaig nan esang, pinateycha nan esang, ya finaofaogcha nan esang. Awni ya ket wad-ay kayet nan finaana ay ang-angsan mo nan inmona, ngem siya kayet chi nan inangnencha. Awni pay ya ke na't ifaa nan anakna tay kananan, ‘At chadlo ibfaincha nan anakko.’ Ngem osto'y inilacha ay anakna nan infaana, kanancha't ay natotya, ‘Naay nan at manawid. En tako pateyen ta enkwa tako nan tawidna.’ Ke cha't nenkhoyakhoy ay nangibkas is kailitna, sa cha't pinatey. “Ad-i kad idwani, ngag et nan angnen nan nenkwa isnan oma isnan cheycha'y nangipasamalana mo omali?” Sa cha't kanan, “At kakaegyat nan angnena ay mamatey ken chatod-i ay ngaag ay takho. Sa na't ipasama nan omana isnan teken ay at mangichowa ken siya isnan osto'y chatagna isnan mamkhasana.” Kinwanin et Jesus ken chaicha, “Ay egayyo ngen paat finasa nan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin,‘Nan chadlos fato ay inad-in nan tomottoping, et siya nan nenfalin ay kapapatekhan ay fato isnan pegnadna.Siya sa nan chonon Apo Dios ya katataa ken chatako.’Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “katataa isnan mata tako.” Ilaenyo nan Salmo 118:22-23; nan Inik-ikkan nan Apostoles 4:11; 1 Pedro 2:7. “Kanak et mampay ken chakayo: Siya chi nan chomalat isnan maikaanan nan en-ap-apowan Apo Dios ken chakayo, ya maichowa isnan ili ay mangipafala isnan osto ay fekhasna. (Et mo sino nan mekchag isnan nay ay fato, at mamekmek. Ya mo sino nan mekchakhan nan nay ay fato, at matomek.)” Chinngen nan aap-apon si papachi ya nan Fafariseo nan al-alig Jesus, et ammocha ay chaicha nan kankanana. Ad-i pay inanapcha nan ikkancha'y maniliw ken siya, ngem omegyat cha'y mangikkan tay infilang nan katakhotakho siya ay mamadto. Nan Al-alig Maipoon isnan Chomno(Lucas 14:15-24)Inyal-alig kayet Jesus isnan katakhotakho ay mangwanin, “Nan en-ap-apowan Apo Dios, et kag isnan esa'y ali ay nangipachomno isnan anakna ay lalaki. Idwani, finaana nan cheycha'y faana ay en-awil, nay met achi nan cheycha'y naayakhan, nen-ad-i cha. Kasin kayet finmaa is teken ay faana ay mangwani ken chaicha en, ‘Ifaagyo isnan cheycha'y naayakhan ay nakhekhed et nan fakak ya nan alaalarmes ay paamok, et naisakhana et am-in. Kananyo et ta omali cha'y makichomno.’ Nay met achi inog-okhay nan naayakhan, ya waschin et inmey isnan omayana. Wad-ay nan esang ay inmey nangoma, ya nan esang inmey nenkomerso. Nan tapina kayet, khinoyodcha nan cheycha'y faa, sa cha't inisiisik ya pinateycha chaicha. Chad-ama et nan songet nan chey ali, sa na't ala ya fetad isnan kasorchasorchachona ay en mamatey isnan cheycha'y nenpatey, ya sa cha't pinoowan nan ilicha. Sa na't kinwani isnan cheycha'y faana, ‘Nay nanongnong et nan am-in isnan chomno, ngem nan cheycha'y naayakhan et ad-i cha pet maikali. En kayo et issacha is kachalan, ta awisenyo nan olay sino ay ilaenyo ta omali cha'y makichomno. Sa et inmey nan cheycha'y faa is kachalan ya inayakhancha nan olay sino ay inilacha, ngaag ya khawis ay takho, et napno nan chomnowan isnan makichomno. “Nay met achi issan inmayan nan ali ay nanam-aw isnan cheycha'y nadkat, inilana't nan esa'y lalaki ay egay nenfacho isnan maifakhay isnan chomno.Isnan ekhad nan Judio, nan enpachomno nan mangichowa isnan facho ay ifachon nan makichomno. Kinwanina et ken siya, ‘Anen, ngag nan inangnem ay aped nakaskhep isna ay egay nenfacho isnan maifakhay isnan chomno?’ Sa et egay nakakkali nan chey ay takho. Nenkanan et nan ali isnan cheycha'y faana, ‘Takchenyo nan lima ya sikina ta ibkasyo is kaab-afollinget ay kawad nan ngegngeg ya kaletket si fab-a.’ ” Sa et kinwanin Jesus, “Siya sa, tay angsan tet-ewa nan naayakhan, ngem akit cha yangkhay nan napili.” Nan Maipoon isnan Enfayachan isnan Fowis(Marcos 12:13-17; Lucas 20:20-26)Sa et kinmaan nan Fafariseo ay en natotya, mo ento nan ikkancha ay mensikap ay maniliw ken Jesus isnan kankanana. Sa cha't inpaeey ken Jesus nan disipoloscha ya nan tapina ay makwanin Herodiano,Nan makwani en Herodiano, chaicha nan liwid nan pangafong Herodes ay khofernachor issan timpon Jesus. Ya semsemkencha mo ngag nan angnencha ay kasin mamangon isnan en-ap-apowan nan pangafong Herodes. ta en cha ifaag ken Jesus nan kag tona: “Mistolo, ammomi ay osto ka, ya tet-ewa ay isos-olom nan okhali ay laychen Apo Dios. Ad-i ka mangiyoya isnan kankanan nan takho, ya maid pawadwad-em tay faken nan wad-ay isnan takho nan il-ilaem. Ibfakham ed ken chakami nan semekmo isnan tona: ipalofos ngen nan lenteg tako'y Judio nan enfayachan isnan fowis ken Cesar, paymo ad-i?” Si Jesus magtek ammona et nan sikapcha. Sa na't kanan, “Kakas-okas-on kayo! Ya ke kayo chadlos pomadpachas/tomeptepeng ay? Ipailayo nan siping ay ifab-ayadyo isnan fowis.”Sa cha't inyey ken siya nan siping. Sa na't kanan, “Sino nan nenkames ya nenngachan isnan wad-ay isna?” “Si Cesar,” kinwanicha.Sa na't kanan, “Ichowayo et mampay ken Cesar nan lebfengna'y enkwa, ya ken Apo Dios nan lebfengna akhes ay enkwa.” Ya ke cha't nataataa issan nanngelancha ischi. Sa cha't kinmaan. Nan Maipoon isnan Kasin Matakhowan nan Natey(Marcos 12:18-27; Lucas 20:27-40)Issan siya chi kannay ay akhew inmey nan cheycha'y makwanin Saduceo,Isnan ilin si Judio, wad-ay nan epat cha ay gropon si kag pachi ken chaicha. Nan esang, mapapasig cha ay Fariseo. Imanmamanman cha'y mangiyangnen isnan lenteg Moises ya nan tapina kayet ay lenteg ay winanedcha isnan ik-itcha. Sa et wad-ay cha akhes nan makwani en Levita. Chaicha nan fomadfachang isnan chonon si pachi is kaTimplo. Wad-ay pay kayet nan makwani akhes en Saduceo ay mangmangwani en, nan yangkhay omona ay lima'y liblo ay kalin Apo Dios ay insolat Moises nan wad-ay pategna. Chaicha nan maid pammaticha isnan kasin matakhowan nan natey. Akit yangkhay ken chaicha nan faken pachi. Sa et wad-ay nan mimistolon si lenteg. Chaicha nan mangisos-olo isnan kalin Apo Dios, amed nan omona ay lima'y liblo ay insolat Moises. ay en nangila akhes ken Jesus. (Chaicha nan ad-i mamati isnan kasin matakhowan nan matey.) Nensalodsodcha ken Jesus ay nangwanin, “Mistolo, wad-ay san kinwanin Moises issan chey ay, ‘Mo nan esa'y lalaki ya matey ay maid anakna, masapol ay asawaen nan akhina nan chey ay nailekkasan, ta enpawad-ay is anak nan akhina ay natey.’ Idwani, wad-ay isna ay ilimi nan pito ay sin-ag-i ay lallalaki. Inmasawa nan inaona, ya ket natey ay maid winad-ayna. Ket ay siya kayet nan naangnen isnan misned ay lalaki ay nangasawa isnan chey ay nailekkasan, ya olay isnan ikatlo engkhana isnan ikapito. Awni pay ya ket natey akhes nan chey ay nailekkasan. Idwani isnan chey ay akhew ay kasin matakhowan nan natey, sino et isnan pito nan osto ay asawana? Tay inasawacha am-in siya!” Sinomfat si Jesus ay nangwanin, “Nenkammali kayo, tay ad-iyo ammo nan kalin Apo Dios paymo nan kamabfalina. Tay isnan kasin matakhowan nan natey, at maid maasaswa paymo maipaasawa, mod-i ket kag cha isnan angheles id chaya. Ya mo maipoon isnan matakhowan nan natey, egayyo ngen finasa nan kinwanin Apo Dios ken chakayo? Kinwanina, ‘Sak-en nan Dios cha Abraham, Isaac, ya Jacob.’ Laychena'y kanan en faken siya nan Dios si natey, mod-i ket Dios si matatakho.”Olay mo natey cha Abraham id solit, kinwanin kayet Apo Dios en, “Sak-en nan Dios cha Abraham, Isaac ya Jacob.” Isnan sana ay kinwanina, ipailana ay matatakho kayet cha Abraham, olay mo natey cha isnan kalota. Siya koma sa nan mangipaila isnan Saduceo ay naiksaw cha, tay nan kanancha, mo matey nan takho, et kecheng. Issan nanngelan nan katakhotakho isnan chey, nataataa cha isnan chey ay sos-olona. Nan Kapapatekhan ay Filin isnan Lenteg(Marcos 12:28-34; Lucas 10:25-28)Issan magtek nanngelan nan Fafariseo isnan nangipabtokhan Jesus isnan cheycha'y Saduceo, nakhog-oy cha't ay inmey akhes ken siya. Sa et tineptepeng nan esa'y mistolon si lenteg ay ib-acha si Jesus ay nensalodsod ken siya, “Mistolo, ngag nan kapapatekhan ay filin isnan lenteg?” kinwanina. Sinfat et Jesus ay nangwanin, “Masapol ay laylaychem nan Apo ay Diosmo isnan am-in ay wad-ay ken sik-a: nan posom, nan leng-agmo, ya nan semekmo. Siya na nan kapapatekhan ya kawedwedchaan ay filin. Nan ikadwa ay kapapatekhan ay filin et kag isnan inmona, ‘Masapol ay laylaychem nan ib-am ay takho ay kag isnan menlaycham isnan awakmo.’ Nan nay ay chwa ay filin, siya nan malpowan nan am-in ay lenteg ya nan insos-olon nan cheycha'y mamadto.” Nan Salodsod Maipoon isnan Kaapo ay Nalpowan nan Cristo(Marcos 12:35-37; Lucas 20:41-44)Idwani, issan sisya'y naaamongan nan cheycha'y Fariseo, nensalodsod si Jesus ken chaicha ay nangwanin, “Ngag nan semekyo maipoon isnan Cristo? Sino ay kaapo nan kalpowana?”“Isnan waned David,” insongfatcha. Ya ket kinwanina ken chaicha, “Mo siya sa, ento kayet nan inangnen nan Ispirito Santo ay nangischo ken David ay mangwani isnan Cristo en, Apo? Tay kinwanin David, ‘Kinwanin nan Dios Apo isnan Apok en,“Itokchom is kakannawanko engkhana ayippeyko nan fosom ay enkhatkhatinam.” ’ Idwanin, mo Apo nan kinwanin David ken siya ay Cristo, ngag kay nan ikkana ay anak David siya?” Et maid paat nakaskasfat ken Jesus. Ya engkhana ischi ay akhew maid nakatoled ay nensalodsod ken siya. Nan Kinwanin Jesus Maipoon isnan Fafariseo ya nan Mimistolon si Lenteg(Marcos 12:38-39; Lucas 11:43, 46; 20:45-46)Sa et infaag Jesus isnan katakhotakho ya isnan cheycha'y disipolosna, “Nan mimistolon si lenteg ya nan Fafariseo, et wad-ay nan kalebfengancha ay mangilawag isnan lenteg Moises. Adi kad masapol ay ton-ochenyo ya iyangnenyo am-in nan ifaagcha ken chakayo, ngem ad-iyo tonton-ochen nan okhalicha, tay ad-icha iyangnen nan isos-olocha. Takchetakchencha nan ad-acham-et ay awit, ay ipasakfatcha isnan ib-acha'y takho, ngem ad-icha paat oyachen nan olay esa'y lechengcha'y mamachang ken chaicha. “Am-in ay ang-angnencha et angnencha yangkhay ta fob-oyaen si takho chaicha, kag isnan chey maitaktaked isnan lima ya kitong ay mangig-igtowan isnan naisolat ay lenteg.Id solit, kinwanin Apo Dios isnan takhona ta itakedcha nan lentegna isnan kitong ya limacha. Nan laychena ay kanan et siya mo nenemnemencha ay khawis nan lentegna ya iyangnencha. Ngem nan cheycha'y Fariseo, insolatcha nan tapin nan lenteg, sa cha't intaked isnan lima ya kitongcha. Kinwanin akhes Apo Dios en, ippeycha nan makhaymay isnan fachocha ay manemsemkancha isnan lentegna. Inpaan-anchon nan cheycha'y Fariseo nan ipay nan an-ancho ay fachocha, ta ipailacha ay amed cha chad-ayawen si Apo Dios. Siya na nan okhalicha. Paatencha'y mangipaanwa ta maiila, ya paanchoanchowencha akhes nan ipay nan fachocha. Sa et mo maayakhan cha ay makikan, laychencha'y maichayaw isnan kakhawisan ay tokchowan, ya siya akhes is kasinagoga. Laychencha ay maichad-ayaw is kamarkitan, ya laychencha akhes ay makmakwani en Mistolo. “Ken chakayo magtek, ad-iyo itan-oy nan mangwaniyan nan takho en Mistolo ken chakayo. Tay masin-ag-i kayo am-in, ya esang yangkhay nan Mistoloyo. Ad-iyo kankanan en Ama isnan olay sino ay takho isnan nay lota. Tay esang yangkhay nan Amayo, et siya nan Entotongcho ay wad-ay ad chaya. Ad-iyo akhes ipalofos ay kanancha en Apo ken chakayo. Tay es-esang nan Apoyo ay siya nan Cristo. Nan mangifan-ig isnan awakna ay enpafab-aa ken chakayo, et siya nan katongchowan ken chakayo. Ya mo sino nan mangipatongcho isnan awakna, at maifan-ig siya. Ya mo sino nan mangibfafan-ig isnan awakna, at maipatongcho.” Nan Nensoplaan Jesus isnan Enkas-okas-onan nan Fafariseo ya Mimistolon si Lenteg(Marcos 12:40; Lucas 11:39-42, 44, 52; 20:47)“Selaeg yo ay mimistolon si lenteg ya chakayo ay Fariseo! Kas-okas-on kayo! Tay ipawayo nan somkhepan nan takho isnan en-ap-apowan Apo Dios.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Tay ifotiyo nan pantew nan en-ap-apowan nan chaya isnan takho.” Ad-i kayo somkhep ischi ya ipawayo akhes nan cheycha'y cha koma somkhep. ( Selaeg yo ay mimistolon si lenteg ya Fafariseo! Kakas-okas-on kayo! Maid ad-iyo angnen ay en mensikasikap isnan cheycha'y nailekkasan ta mangal-anyo isnan afongcha. Sa yo't anchoanchowen nan lowaloyo ta mafob-oya kayo. Tay siya sa at kadchacham-etan nan chosayo!) “Selaeg yo, chakayo ay mistolon si lenteg ya Fariseo! Kakas-okas-on kayo! Khedchangenyo nan fayfay, ya faatenyo nan kailiili ay en men-awiawis is olay esa's endisipolosyo. Maifakhay kayo ay omey id inferno, ya mo wad-ay naawis, khab-enyo et chaicha ay am-amed maifakhay ay omey id inferno.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “khab-enyo siya's mamidwa'y kaam-amechan ay anak si inferno mo chakayo.” “Selaeg yo kayet ay kag isnan nakolap ay mangipango isnan ib-ana, tay kananyo ay mo nan esa'y takho et ensapata ay maichalan isnan Timplo, et ad-i fali chi. Ngem mo maichalan isnan fallitok nan Timplo, kananyo et en masapol ay angnena ay angnen nan insapatana. Chakayo ay nalewlew ay kag nakolap! Ay ke wadwad-ay nan fallitok nan Timplo mo nan chey Timplo kannay, ay nangipasanto isnan fallitok? Kananyo pay kayet ay mo wad-ay takho ay ensapata ay maichalan isnan altar, et ad-i fali chi. Ngem mo ensapata ay maichalan isnan naichoo ay nailayad ischi, et masapol ay angnena ay angnen nan insapatana. Chakayo ay nakolap! Ay ke wadwad-ay nan naichoo ay nailayad, mo nan altar ay nangipasanto ischicha? Idwani et mampay, mo sino nan ensapata ay maichalan isnan altar, siya akhes ay nensapata isnan am-in ay wad-ay ischi. Ya mo sino akhes nan ensapata isnan Timplo, siya akhes ay nensapata kannay ken Apo Dios ay entetee ischi. Ya mo sino nan ensapata isnan chaya, siya akhes ay ensapata isnan tronon Apo Dios, ya ken Apo Dios kannay ay tomotokcho ischi. “Selaeg yo, chakayo ay mistolon si lenteg ya Fariseo! Kakas-okas-on kayo! Khawis tay ichowayo olay nan pagkapoon nan am-in ay ilan si likacho ay aniyenyo,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “tay ichowayo nan pagkapoon nan ag-akhob, nan dill ya nan cummin” Siya chana nan likachon si Judio. ngem nenkammali kayo tay iwayangyo nan napatpateg ay lenteg, tay ad-i nalenteg nan ikkanyo ay en-okom, maid seg-angyo, ya ad-i kayo katatalek. Mang-ona koma chana ay angnenyo, esa pay nan tapina. Kag kayo nakolap ay mangipangpango isnan ib-ayo. Pawadwad-ayenyo nan enyap-ew ay lenteg, ngem iwayangyo nan chadlos napateg ay lenteg.Nan osto ay naisolat ay aligna, et kananan, “Sakhatenyo nan komaw isnan inomenyo, ngem okmonenyo nan kamelio.” Chakchakchake nan kamelio mo nan nowang. “Selaeg yo ay mistolon si lenteg ya chakayo ay Fariseo! Kakas-okas-on kayo! Maiyalig kayo isnan tasa ya palato. Chalochalosanyo nan falana ya ke pet nalokhilokhit nan chaemna tay tokong ya oklong nan wad-ay. Chakayo ay Fariseo ay kag nakolap, chalosanyo nan chaem nan tasa ya palato, ya at machalosan nan ngonon, maitapi nan falana. “Selaeg yo ay mistolon si lenteg ya chakayo ay Fariseo! Kakas-okas-on kayo! Tay kag kayo tongon pantiyong ay napintolan is enpokaw, ay khag-awis nan foyana isnan falana, ngem nan chaemna et napno is ingit si natey ya nan isyangkhay ay ilan si lokhit. Siya akhes ken chakayo. Kas-on kayo nalenteg isnan falana, ngem isnan chaemna, et ngaag kayo ya kakas-okas-on kayo yangkhay.”Nan osto'y naisolat isnan Griego isna et, “Siya akhes ken chakayo, at ipailayo isnan chela ay nalenteg kayo isnan takho ngem isnan chaemyo, napno is kinakas-on ya kinangaag.” Nan Chosan nan Mimistolon si Lenteg ya nan Fafariseo(Lucas 11:47-51)“Selaeg yo ay mistolon si lenteg ya Fariseo! Kas-okas-on kayo! Tay khab-enyo nan pantiyong nan cheycha'y mamadto, sa yo't en arkoarkosan nan liyangMabfalin akhes ay nan kaifalikkasana et monyominto. ay naipay-an nan napatey ay nenkalenteg ay takho. Ya kankananyo, ‘Mo sa ya wad-ay kami issan timpon san ikik-itmi, et egay kami naitachon ken chaicha ay namatey isnan cheycha ay mamadto.’ Ilaenyo! Isnan apatyo kannay ay sana, et cha yo kannay wenwenan ay chakayo nan an-ak nan cheycha'y namatpatey isnan mamadton Apo Dios. Engkayo't achi ikwas chadlo nan ngaag ay inlapon nan ikik-ityo. Chakayo ay nasisikap ay kag oweg. Wen, an-ak kayo is oweg!Nan tet-ewa ay naisolat isnan Griego isna et, “Chakayo ay oweg. Chakayo ay ay an-ak si oweg.” Ay ke kayo sa makakasiw isnan madchosaanyo id inferno? Siya sa nan khapona ay at faalek ken chakayo nan cheycha'y mamadto, ya nan mamasilib ay takho, ya nan mangisolo ken chakayo, ya at pateyenyo nan tapina ya ilansayo is kakolos nan tapina, sa yo't akhes saplisapliten nan tapina is kasinagogayo, ya pakaanenyo chaicha isnan olay entona ay ili ay omayancha. Khapo tay siya sa, at machosa kayo maipoon nan napateyan nan am-in ay nalenteg ay takho isnan nay ay lota, mailapo ken Abel ay nalenteg ay takho,Si Abel nan inmon-ona ay takho ay napatey. Ilaenyo nan Genesis 4:8. engkhana ken Zacarias ay anak Barakias,Si Zacarias nan na inmochi ay takho ay naisolat isnan chaan ay tolakhan Apo Dios ay napatey. Ilaenyo nan Cronicas 24:20-21. ay pinateyyo isnan nenfet-akan nan Timplo ya nan altar. Tet-ewa kanak, chakayo ay wad-ay idwani nan machosa ay machosa khapo isnan am-in ay cheycha ay naang-angnen.” Inpailan Jesus nan Layadna isnan Ili ay Jerusalem(Lucas 13:34-35)“Chakayo ay iJerusalem, aped yo pateyen nan cheycha'y mamadto ya faokhenyo nan infaan Apo Dios ken chakayo! Nangngat chadlo ay laychek ay yomyomen chakayo, ay kag nan angnen nan mangalak ay mensakoong isnan impasna, ngem inmad-i kayo! Idwani, kikhad kayo et tay chey, inwayang Apo Dios nan kawadyo. Tay kanak ken chakayo, at ad-iyo kasin il-ilaen sak-en, engkhana ay sok-ed yo kanan en, ‘Machad-ayaw nan omali ay finaan Apo Dios ya mangitakcheg ken siya.’ ” Ipadton Jesus nan Kapakawasan nan Timplo(Marcos 13:1-2; Lucas 21:5-6)Tinaynan Jesus nan Timplo ya issan cha na komaanan sinmag-en nan cheycha'y disipolosna ay mangipaila ken siya isnan khag-awis ay foyan nan nateketeken ay afong ay tapin nan Timplo. Ya ket kinwanin Jesus ken chaicha, “Siya man, isin-engyo kayet! Tet-ewa kanak ken chakayo, at maid paat olay esang is entotoon ay fato tay at maikoob cha am-iam-in.” Nan Omali ay Kholo ya Likhat(Marcos 13:3-13; Lucas 21:7-19)Nawni ya ket isnan tomotokchowan Jesus isnan filig ay makwani en Olivo, nakekecheng nan cheycha'y disipolosna ay sinmag-en ken siya, sa cha't kanan, “Ibfakham ed ken chakami mo kaatna nan sa kaommatan nan sanacha. Ngag nan kaimatonan nan kasim omaliyan ya nan mapengpengan nan lofong?” Sa et kanan Jesus, “Ilaenyo mampay ta ad-i kayo masas-ailowan. Tay at angsan cha nan fomala ay mangosar isnan ngachanko ay Cristo ay cha mangwanin, ‘Sak-en nan Cristo,’ ya at angsan nan sailowancha. Awni't chengngenyo nan ensag-en ay khofat ya nan chamag maipoon isnan khofat ay wad-ay isnan ad-adchawi. Ngem ilaenyo ta ad-i kayo omeg-egyat, tay siya chadlo sa nan maangnen ay maangnen, ngem faken kayet sa nan mapengpengan nan lofong. Tay at enfifinnaloknit ona nan kailiili, ya enkhogkhofat cha nan kaaliali, ya at wad-ay nan fitil ya nan yekha isnan olay entona ay lota. Et siya am-in chasa nan omat, ay kag isnan lapon nan ensikhafan nan fafai ay omaanak. “Sa cha't alaen chakayo ay en mangipap-alikhat is kaokom. Sa cha't pateyen nan tapina ken chakayo. Et ligten nan takho isnan olay entona ay ili chakayo, midkakay ken sak-en. Sa et angsan nan mangipeg-an isnan pammaticha. Ya nan esang, at en na itiktik nan ib-ana ay mamati, ya at enlilinnikhet cha. Angsan akhes nan fomala ay ad-i tet-ewa ay mamadto, ay manailo isnan angsan ay takho. Et mampay tay kag tosa ay cha et omam-amed ngomaag nan katakhotakho, angsan cha nan tomamnay nan layadna isnan ib-ana. Ngem mo sino magtek nan makakatpe engkhana isnan omochi, et siya chadlo nan maisalakan. Nan nay ay khawis ay okhod maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios isnan takho, et maipalawag isnan am-in ay ili isnan lofong, ta chengngen nan am-in ay takho nan tet-ewa, esa chadlo mapengpeng nan lofong.” Tinokhon Jesus nan Takhona ay Enfakwit(Marcos 13:14-23; Lucas 21:20-24)“At ilaenyo nan kafokkawan nan nasantowan ay kawad Apo Dios khapo isnan kakkaisiw ay sinomkhep ischi, ay kag isnan kinwanin nan mamadto ay si Daniel ay maangnen. (Chakayo ay mamasa isna, et maawatanyo koma na.) Sa et chakayo ay wad-ay isna id Judea, lomayaw kayo is kafilig. Nan wad-ay is kaatep nan afongna,Isnan ilin nan Judio, khab-encha nan atep nan afongcha ay nadchata. Ya ischi nan en cha omil-illengan ya malillilwichan mo kinwascha nan chonocha ya malonlonog et nan akhew. ad-i koma kasin khomwab ay en mangilayaw isnan wad-ay isnan afongna. Ya nan namoknag, ad-i kasin somaa ay en mangilayaw isnan nataynan ay fachona. Selaeg nan cheycha'y maliton ya nan enpasoso isnan tosacha ay akhew! Ilol-owaloyo et mampay ta nan enfakwitanyo, et ad-i maigkhisan isnan lemlem paymo isnan tengaw. Tay siya chasa ay akhew nan kaommatan nan likhat ay eg-ay kaila engkhana issan lapon nan lofong engkhana idwani. Et olay kaatna, at ad-i kasin maangnen nan kag tona. Si Apo Dios, inaptikna nan filang nan cha omali ay akhew khapo isnan takhona ay pinilina. Tay mo ad-i, at maid paat makhayad si matatakho. “Sa et mo wad-ay mangwani ken chakayo en, ‘Chey, naay et nan Cristo!’ paymo kananchan, ‘Chey, wad-ay siya ischi!’ ad-iyo patpatiyen. Tay at wad-ay cha ay wad-ay nan fomala ay ad-i tet-ewa ay Cristo, ya nan ad-i tet-ewa ay mamadto, ya en-ipaila cha is mafob-oya ay maton ya katataa, ta mo mabfalin et masailowan olay pay nan takhon Apo Dios ay pinilina. Chey ilaenyo, tay nay fagfag-ak ona chakayo. “Et mampay mo kananchan, ‘Wad-ay siya is kamalalango ay ponchag!’ ad-i kayo omey. Mo kananchan, ‘Wad-ay ay entabtafon!’ ad-iyo patpatiyen. Tay nan omaliyak ay Anak si Takho, et kag isnan koryapyap ay malpo's falaan si akhew ay menlanglang engkhana isnan kalonokhana. “Kag akhes isnan nay, mo ento nan kawad nan naisaad ay awak, ischi nan maam-amongan nan kalafalafaan.” Nan Nangifag-an Jesus Maipoon isnan Kasina Aliyan(Marcos 13:24-27; Lucas 21:25-28)“Kakwasan kannay nan naycha ay kalilikhatan ay timpo, at mamaid nan silaw nan akhew. Nan fowan et mamaid nan langlangna, ya mekchag cha nan tokwifi. Ya at maid manongnong isnan wad-ay id tongcho tay at maiwegwewegweg cha. Sa et maila id chaya nan matonko ay Anak si Takho, ya at enngegngeg nan am-in ay takho isnan lota, sa cha't ilaen sak-en ay Anak si Takho ay omal-ali isnan lifoo isnan kamabfalinko ya nan chadlos ay kinalanglang nan chayawko. Et isnan khanges nan trompeta, at ifaak nan anghelesko isnan olay entona isnan lofong, ta en cha amongen nan pinilin Apo Dios ay takhona isnan olay entona issa ay kawadcha.” Nan Al-alig Maipoon isnan Kasin Omaliyan Jesus(Marcos 13:28-31; Lucas 21:29-33)“Sesemkenyo nan wad-ay ay maachar isnan kaew ay makwanin higos. Mo chakhos somingi ya fomala nan tofona, ammoyo ay nganngani et nan chakhon. Kag akhes mo ilaenyo ay maang-angnen am-in chana, ammoyo et ay nganngani nan omaliyak, ay kag ak et wad-ay is kapantew. Tet-ewa kanak ken chakayo, at maangnen ay maangnen ona am-in chana esa pay mal-os nan takho ay wad-ay idwani. Mamaid nan chaya ya nan lota, ngem nan kankanak et sisya is eng-engkhana ya ad-i enfab-aliw.” Ensakhana tako tay Maid Mangammo isnan Kasin Aliyan Jesus(Marcos 13:32-37; Lucas 17:26-30, 34-36)Kinwanin kayet Jesus, “Ngem mo maipoon isnan omchanan nan chey ay akhew paymo olas, et maid mangammo, olay pay nan angheles id chaya paymo sak-en ay Anak, tay nan Dios Ama yangkhay nan mangammo ischi. Nan kasik omaliyan ay Anak si Takho et kag isnan inmat isnan timpon Noe. Tay issan chey ay timpo, ay sisya'y egay nalifokhan nan lota, cha cha mangmangan ya omin-inom nan takho ya cha cha maasaswa, engkhana isnan chey kannay ay akhew ay sinomkhepan cha Noe isnan chakchakowag ay fangka. Tay maid semsemekcha isnan at maangnen, engkhana ay naanali nan lifog ay nangiyanod am-in ken chaicha. Siya akhes sa nan kasasaad nan takho isnan omaliyak ay Anak si Takho. At wad-ay isnan chey ay timpo nan chwa ay lalaki ay cha ensama, ya at menkaaala nan esang ya makhayad nan esang. At wad-ay akhes enkhig-iling ay chwa ay fafai, ya ket menkaaala nan esang ya makhayad nan esang. “Tay siya chi masapol ay ensasakhana kayo, tay ad-iyo ammo nan akhew ay omaliyan kasin nan Apoyo. Sesemkenyo na: mo nan nenkwa isnan afong ya aammona mo ngag ay olas isnan lafi nan omchanan nan mangaakew is afongna, at ad-i maseyep ay manokkhong isnan afongna, ta ad-i maskhep. Tay siya sa, masapol ay kad-in kayo ensasakhana, tay at omali ak ay Anak si Takho isnan olas ay ad-iyo ammo.” Nan Kaaafolot ay Faa(Lucas 12:41-48)“Sino et mampay nan makwani en katatalek ya masilib ay faa? Siya nan ippey nan apona ay mangila isnan kafaafaana, ya mangichowa isnan chatagcha isnan osto ay timpo. Naoney nan chey faa ay mo somaa nan apona et edchanana siya ay okhay ay cha manno isnan chonona. Tet-ewa kanak ken chakayo, at ippey nan apona siya ay mangila isnan am-in ay kok-owana. Ngem mo ngaag siya ay faa, at kanana isnan semekna, ‘A, mawni pet nan apok,’ ya ke na't ala ya faifaig isnan ib-ana ay faa, ya en et yangkhay makikkikan ya makifotfoteng. Anono et ya naanali nan apona isnan akhew ay ad-ina ammo, ya isnan olas ay ad-ina am-ammo. Et siya chi nan chad-ama ay manosaanNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “et khekhechena ay mangedwa ken siya.” nan apona, sa na't iwasit siya ay maitapi isnan kakas-okas-on isnan kawad nan ngegngeg ya kaletket si fab-a.” Nan Al-alig Jesus Maipoon isnan Sinpoo ay Mamagkit“Nan maitapiyan isnan en-ap-apowan Apo Dios isnan omochi, et maiyalig isnan sinpoo ay mamagkit ay waschin inmala is silawna ta encha abten nan kaab-afong ay lalaki. Lima ken chaicha nan masilib, ya lima nan ad-i ensemsemek. Nan cheycha'y ad-i ensemsemek, inawitcha nan silawcha, nay met achi maid intakincha is tapin nan lana ay maosar isnan silawcha. Nan magtek cheycha'y masilib, nen-itakin cha is mafobfotilya ay lana pala isnan silawcha. Idwani, khapo tay chadlos inmannong nan sadsad-encha ay kaab-afong, naitom-e cha engkhana ay naseyep cha. “Tengan et si lafi nan nafalakhaancha isnan cha enfokhaw ay mangwanin, ‘Naay et nan kaab-afong ay lalaki! Ali kayo ta abtenyo siya!’ Naneng cha't ya ligwat san sinpoo ay mamagkit, ya waschin nangisakhana isnan silawna. Nenkanan et nan cheycha'y ad-i ensemsemek en, ‘Omagtan kayo man is lana tay nay maad-achep nan silawmi,’ kinwanicha isnan masilib ay kakadwacha. Sinmongfat et san cheycha'y masilib ay nangwanin, ‘En kayo't yangkhay lomako, tay ta ket lang ya ad-i omanay is osalen tako am-in.’ Ala cha't ya eey, ya issan nal-osancha, naanali et san kaab-afong ay lalaki, et siya chi ay nan cheycha'y nensasakhana, chaicha et nan nakiskhep ken siya ay nakikan. Sa et naifoti nan eneb. “Awni ya ket wad-ay akhes san cheycha'y mamagkit ay mangwanin, ‘Apo, tekwafam nan eneb tay naay kami.’ Ngem ket ay kinwanin nan kaab-afong en, ‘Ay kek ammo chakayo?’ ” Sa et kinwanin Jesus, “Ensasakhana kayo et mampay tay ad-iyo ammo nan akhew paymo olas ay omaliyak.” Nan Al-alig Maipoon isnan Ensasagkhanaan isnan Omaliyan Jesus(Lucas 19:11-27)“Maiyalig kayet nan en-ap-apowan Apo Dios isnan takho ay nganngani ay enfaat. Issan osto ay komaanana, inayakhana nan cheycha'y faana, ya intalekna ken chaicha nan sipingna. Inwalasna nan sipingna isnan waschin esang ay maifakhay isnan kafaelana. Inchowana nan liman lifoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Inchowana nan lima ay talenton isnan esang, chwa'y talenton isnan esang, ya esa'y talenton isnan esang.” Nan esang ay talenton, et enfalor si sinkhasot ya liman poo ay lifo'y pisos. isnan esang, chwa'y lifo isnan esang, ya esa'y lifo isnan esang. Sa et kinmaan ay enfaat. Idwani, nan chey faa ay nanawat issan liman lifo, inmey kannay ay nangikomerso isnan siping, ya ket nenpidwa nan kaad-achana. Siya akhes chi nan inangnen nan naagtan si chwa'y lifo, pinidwana nan kaad-achan nan sipingna. Ngem san faa ay nanawat isnan sinlifo, et en na inkaob nan siping nan apona. “Osto'y nawnawni sinmaa nan apocha ya ninongnongna nan sipingna ay inpaegnana isnan cheycha'y faana. Inmona ay inmey ken siya nan faa ay nanawat isnan liman lifo, ya inyeyna nan sinpoo ay lifo. Sa na't kanan, ‘Naay apo nan liman lifom, ya nan liman lifo akhes ay anakna.’ “Sa et kanan nan apona, ‘Khawis nan inangnem. Khawis ya katatalek ka ay faa. Idwani tay matalek ka isnan olay akit, nay et italekko ken sik-a nan ad-ad-acha kayet. Omali ka ta makilaglagsak ka ken sak-en.’ “Sa et inmey akhes nan faa ay naagtan si chwa'y lifo, sa na't kanan, ‘Naay apo nan chwa'y lifom ay pinidwak nan kaad-achana.’ “Sa et kanan nan apona, ‘Khawis nan inangnem. Khawis ya kaaafolot ka ay faa. Idwani tay matalek ka isnan olay akit, nay et ipaegnanko ken sik-a nan ad-ad-acha kayet. Omali ka ta makilaglagsak ka ken sak-en.’ “Isnan omochi, inmey nan faa ay nanawat isnan sinlifo, sa na't kanan, ‘Apo, ammok ay sikhab ka ay takho, tay aniyem nan egaymo inmola, ya pokhasem nan egaymo inyesek. Khapo tay siya sa, nay et inmegyat ak, sak et en inkaob nan sipingmo. Nay et chadlo isoblik nan osto ay sipingmo.’ “Sa et nenkanan nan apona, ‘Ngaag ka ya sangaan ka ay faa! Siya sa pet ay ammom ay aniyek nan egayko inmola, ya pokhasek nan egayko inis-ek ya egaymo et yangkhay inyey is kabangko, ta isnan nay ay sinmaalak ya alaek nan sipingko ya nan porsintona?’ “Sa na't kanan, ‘Alaenyo et nan siping ken siya, ta ichowayo isnan faa ay kawad nan sinpoo ay lifo. Tay mo sino nan mangidno isnan wad-ay ken siya, at maagtan kayet ta onanig omad-acha nan wad-ay ken siya. Ngem nan maiyalig ay maid mabfalina ay ad-i mangidno isnan wad-ay ken siya, et olay nan akit ay wad-ay ken siya, et makaan.Nan tet-ewa ay naisolat isnan Griego et, “Tay isnan olay sino ay wad-ayan, maagtan kayet ta onanig omad-acha ken siya, ngem isnan maid kafalinana, olay nan wad-ay ken siya, et makaan.” Ibkasyo nan nay maid silfina ay faa is kaab-afollinget, ay kawad nan ngegngeg ya kaletket si fab-a.’ ” Nan En-okoman Jesus isnan Omochi ay Akhew“Isnan omaliyak ay Anak si Takho ay Ali, ya am-in nan angheles ay omifofoweg, at sak tomokcho isnan matangtangad ay tronok ay en-okom. At maamong is kasakhangko nan am-in ay takho isnan entona ay ili, sak et tekneteknen chaicha ay kag isnan angnen nan enpaspastor ay manken isnan karnilo ya karching. Ya at ippeyko nan karnilo is kakannawanko, ya nan karching is kakannikhidko. “Et sak kananNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Sa et kanan nan Ali” isnan wad-ay is kakannawanko, ‘Omali kayo ay binindisyonan Ama, ta tawichenyo nan en-ap-apowan ay naisakhana pala ken chakayo mailapo issan nakhab-an nan lofong. Tay issan naowatak et pinmangan kayo, naew-ew ak ya inmipainom kayo. Inmali ak ay mangmangili et minangiliyo sak-en. Maid osto is fachok ya finachowanyo sak-en.Nan teken ay kaifalikkasana et, “Nenlalafos ak ya finmacho kayo.” Nensakit ak et inmali kayo ay tinmam-aw, ya siya akhes issan naibfalochak, inmali kayo ay nangila ken sak-en.’ “Sa et kanan nan cheycha'y nalenteg en, ‘Apo, kaatna mampet nan nangil-anmi ken sik-a ay naowatam ya pinanganmi sik-a, paymo naew-ewam ya inpainommi sik-a? Kaatna nan nangil-anmi ken sik-a ya minangilimi sik-a, ya nan namachowanmi ken sik-a issan maid osto is infafachom? Kaatna akhes nan nangil-anmi ken sik-a ay nasakit paymo nafalod ya inmey kami ay nanam-aw ken sik-a?’ “Et kanak ay Ali, ‘Tet-ewa kanak ken chakayo, tay siya na nan inang-angnenyo isnan aag-ik ay makwanin kafafan-ikhan, nay et inangnenyo ken sak-en!’ “Sak et akhes kanan isnan wad-ay is kakannikhidko en, ‘Komaan kayo ken sak-en, chakayo ay chosaen Apo Dios! Omey kayo isnan apey ay maid pengpengna, ay naisasakhana ken Satanas ya nan anghelesna. Tay issan naowatak, et egay kayo pinmangan. Naew-ew ak ya egay kayo inmipainom. Egay kayo minangili sak-en issan inmil-anyo, maid osto is fachok ya inmookhay kayo, nensakit ak ya naifalod ak ya egay kayo tinmamtam-aw.’ “Et sebfatencha ay mangwanin, ‘Apo, kaatna nan nangil-anmi ken sik-a ay naowat, naew-ew, mangili, maid osto is fachom, nensakit paymo naifalod, ya egaymi fachangan sik-a?’ “Ya sak-en ay Ali et sebfatek chaicha ay mangwanin, ‘Tet-ewa kanak ken chakayo, issan egayyo namachangan isnan esang ay aag-ik ay makwanin kafan-ikhan, et eg-ay kayo finmachang.’ “Chatona nan omey isnan madchosaancha is eng-engkhana, ngem nan cheycha'y nalenteg omey cha isnan eng-engkhana ay matatakhowancha.” Nan Infaag Jesus Maipoon isnan Eteyna(Marcos 14:1-2; Lucas 22:1-2; Juan 11:45-53)Kakwasan nan cheycha ay infab-aag Jesus, kinwanina isnan disipolosna, “Ammoyo ay chwa et yangkhay ay akhew nan chaan, sa et am-among isnan Paskua.Nan Paskua, siya nan Piyastan nan Judio ay manemsemkancha isnan inangnen Apo Dios id sangad-om ay nangisalak ken chaicha issan nentetey-an nan ikik-itcha id Egipto. Inyad-in nan ali id Egipto nan komaanan nan Israelitas ta omey cha id Canaan, et nay kinwanin Apo Dios ay ipapateyna nan iyon-a ay an-akcha. Infilin Apo Dios isnan Israelitas ta waschin cha pomarki is karnilo ta imarkacha nan chalana isnan segpancha tatno mo omey nan Enpatpatey ay anghel et aped na laosan nan an-akcha. Nan ayen nan kali ay Paskua et laosan. Ilaenyo nan Exodo 12. Et siya nan maal-ak ay Anak si Takho ta en cha omilansa is kakolos.” Idwani, wad-ay nan aap-apon si papachi ya nan amam-a ay naam-among is kapalasyonNan osto ay naamongancha et isnan awwichan nan chakchake ay afong Caifas ay palasyona. Caifas ay katongchowan ay pachi. Cha cha matotya mo ngag nan angnencha ay mangisikap ay maniliw ken Jesus, ta sa cha't ipapatey.Nan teken ay kaifalikkasana et, “mo ngag nan angnencha ay mangisiksikap ay maniliw ken Jesus ta sa cha't ipapatey.” Kananchan, “Masapol ay faken isnan piyasta ay nay tay ta ket lang magkholo nan takho.” Nan Nalanaan Jesus id Betania(Marcos 14:3-9; Juan 12:1-8)Awni pay ya wad-ay et cha Jesus id Betania isnan afong nan nakolit ay enngachan is Simon. Et isnan mangmanganan cha Jesus, inmali nan fafai ay nangitakin isnan fotilya ay alabastro ay entetey-an nan nafanglofanglo ya chadlos kafalolan ay lana, ya infokfokna is kaolon Jesus. Nay met achi isnan nangil-an nan disipolos Jesus, asi cha momolotomot ay nangwanin, “Ay ke ad-i ayyew chi? Ilako pay chi et ayaka ay siping nan maichowa isnan posi.” Tay ammon Jesus nan kankanancha, kinwanina, “Ngag en yo man pangayaen siya ay? Khag-awis nan inangnena ken sak-en. Tay wawawawad-ay cha nan posi ken chakayo, ngem sak-en, ad-i ak eng-engkhana ken chakayo. Nan nay ay inangnena ay nenlana isnan awakko, et isagsakhanana sak-en isnan sak maikaofan. Tet-ewa kanak ken chakayo, olay entona issa isnan lofong nan maipalawakhan nan khawis ay okhod, at maitapi ay maog-okhod akhes nan nay ay inangnena ay at kaskasmekana.” Nan Nangitiktikan Judas ken Jesus(Marcos 14:10-11; Lucas 22:3-6)Sa et inmey isnan aap-apon si papachi si Judas Iscariote ay esang isnan sinpoo ya chwa'y disipolos Jesus. Sa na't kanan, “Ngag nan igwayo ken sak-en mo ichowak siya ken chakayo?” Sa cha't finayachan siya is tolon poo ay silver ay pilak.Nan nay ay siping ay nakhaeb is silver et nanginangina nan falorna mo nan pisos. Et nailapo ischi, inyan-anapna nan ikkana ay mangitiktik ken Jesus. Nan Nakikanan Jesus isnan Disipolosna isnan Paskua(Marcos 14:12-21; Lucas 22:7-14, 21-23; Juan 13:21-30)Isnan omona ay akhew nan Piyastan si Tinapay ay Egay Kabfofochan, sinmag-en nan disipolos Jesus ken siya ay mangwanin, “Ento nan laychem ay omisagkhanaanmi isnan manganan tako isnan am-among ay Paskua?” Sa et kinwanin Jesus, “En kayo isnan ili et ilaenyo ischi nan esa'y takho. Kananyo ken siya, ‘Kanan nan Mistolo ay nganngani et nan olasna,Nan laychen Jesus ay kanan isnan kinwanina en, “Nganngani et nan olasko,” et nan nganngani ay mailansaana is kakolos ay mateyana, paymo nan olas ay makikkanana isnan Paskua. ya isnan afongmo nan mangiyofongana isnan disipolosna isnan Paskua.’ ” Inangnen nan cheycha'y disipolosna nan am-in ay infilin Jesus, ya insakhanacha nan manganancha isnan am-among ay Paskua. Naschem pay ya nangan cha Jesus ya nan sinpoo ya chwa ay disipolosna. Sa et kinwanin Jesus isnan cha cha manganan, “Tet-ewa kanak ken chakayo, at esang ken chakayo nan mangitiktik ken sak-en.” Ya ke cha't nenngongoyos ya waschin nangisonson ay mangwani ken siya, “Apo, faken achi sak-en ad-i ngen?” Kinwanin et Jesus, “Nan chadlos makisiwsiw ken sak-en isnan malokong, siya kannay nan mangisipsip ken sak-en. Awni't matey ak ay Anak si Takho maiyafoloy isnan naisolat ay kalin Apo Dios, ngem selaeg nan takho ay mangitiktik ken sak-en. Khap-esna't si egay naiyanak nan chey ay takho.” Sa et kinwanin Judas ay at mangitiktik ken siya, “Mistolo faken achi sak-en ad-i ngen?”Kinwanin et Jesus, “Sik-a kannay nan nangwani.” Nan Kakan ay Kaskasmekan Jesus(Marcos 14:22-26; Lucas 22:15-20; 1 Corinto 11:23-25)Issan cha cha manganan, inalan Jesus nan tinapay sa et nenyaman ken Apo Dios ya pinetpet-angna. Sa na't inchowa isnan disipolosna ay nangwanin, “Nay, alaenyo na ta kanenyo. Siya na nan awakko.” Inalana akhes nan matatasa ay fayas, ya nenyaman. Sa na't inchowa ken chaicha'y nangwanin, “Nay, ominom kayo am-in isna. Tay siya na nan chalak ay mangaeb isnan tolagIsnan tapina ay naisolat ay kalin Apo Dios et “falo ay tolag” nan wad-ay. Apo Dios, ay omayos pala isnan angsan ay takho ta mapakawan nan fasol. Siya na nan kanak ken chakayo, at ad-ik kasin in-inomen nan kag tona ay fayas,Nan osto'y naisolat et, “isnan fekhas nan enkawat” Laychena'y kanan en, nan fayas ay nakhaeb isnan fekhas nan enkawat ay mola ay makwani en ofas. engkhana isnan akhew ay inomek nan falo ay fayas isnan enkadwaan tako id chaya ay en-ap-apowan Ama.” Nenchag-ay cha ay nanad-ayaw ken Apo Dios, sa cha't nanikid is kafilig ay makwanin Olivo. Infaag Jesus nan at Mangisaotan Pedro ken Siya(Marcos 14:27-31; Lucas 22:31-34; Juan 13:36-38)Osto'y awni ya ket ay kinwanin Jesus ken chaicha, “Idwani ay lafi at lomayaw kayo am-in ay tomaynan.Mabfalin akhes ay nan laychen Jesus ay kanan et, “Idwani ay lafi at ipeg-ananyo am-in nan pammatiyo khapo ken sak-en.” Tay kinwanin Apo Dios isnan naisolat ay kalina en, ‘At alaek nan enpaspastor ya at omapok nan karnilo.’ Nay met achi isnan kasina manakhowan ken sak-en isnan etey, at mang-ona ak mo chakayo ay omey id Galilea.” Ket ay kanan Pedro, “At ad-ik taytaynan sik-a Apo, olay mo taynancha am-in sik-a!”Mabfalin akhes ay nan laychen Pedro ay kanan et, “Olay mo ipeg-anancha am-in nan pammaticha khapo ken sik-a Apo, at ad-ik ipegpeg-anan nan pammatik.” Sa et kinwanin Jesus ken siya, “Tet-ewa kanak ken sik-a, idwani kannay ay lafi, at sisya ay ad-i enkokook nan kawitan isnan talan-o, ya at omisaot ka is mamitlo ay mangwanin ad-im ammo sak-en.” “Olay maitapi ak ken sik-a ay matey, at ad-ik paat isas-aot sik-a,” kinwanin Pedro. Siya kayet akhes nan kinwanicha am-in ay disipolosna. Nenlowalo si Jesus isnan Oma ay Makwanin Getsemani(Marcos 14:32-42; Lucas 22:39-46)Sa et infoweg Jesus nan disipolosna isnan oma ay makwanin Getsemani. Kinwanina ken chaicha, “Itoktokchoyo isna ta khomegkheg-ed ak si akit ay en menlowalo.” Intakina cha Pedro ya nan chwa'y an-ak Zebedeo. Sa et chadlos enngongoyos ya ad-i tomke nan semekna, ya kinwanina, “Chachama ay enseseg-ang nan semekko et nay kag ak matey. Isna kayo ya makisasakhana kayo ken sak-en.” Sa et inmadchawi is akit ya nenlokfob ay nangilowalo, “Ama, mo sa ya mabfalin ta ikasiwmo sak-en isnan nay ay chadlos ay likhat.Nan osto'y naisolat isnan Griego isna et, “ta palaosem nan nay ay tasa ken sak-en.” Nay met achi faken nan nemnemko mod-i ket nan nemnemmo nan maangnen.” Issan tinmoliyana is kakawad san tolo ay disipolosna, inaspowana chaicha ay cha mitom-e. Kinwanina't ken Pedro, “Na! Ad-i kayo ngen paat makaikatpe is esa'y olas ay makisasakhana ken sak-en? Ensasakhana kayo ya enlowalo kayo achi, ta ad-i kayo maafak isnan sailo. Tet-ewa ay enfifikas nan semekyo ngem nakapsot nan awakyo.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Laychen nan leng-ag, ngem nakapsot nan fekhas.” Inmadchawi kasin si Jesus ay en nenlowalo. Kinwanina, “Ama, mo nan nay ay chadlos ay sikhab ya ad-i mabfalin ay makaan engkhana'y itopegko, maangnen et achi nan nemnemmo.” Isnan kasina sinmakhongan, inaspowana chaicha ay cha mitom-e, tay makases-eyep cha. Ya ket ay tinaynana kasin chaicha ya inmey nenlowalo isnan ikatlo, ya siya kayet nan kinwanina. Sa et nensobli ya kinwanina isnan cheycha'y disipolosna, “Maseseyep kayo ngen kayet ya omil-illeng kayo? Olas et ya! Ya nay et alaencha sak-en ay Anak si Takho, ay naitiktik isnan cheycha'y fomafasol. Fomangon kayo! Tay nay, omal-ali nan inmitiktik. En tako't abten.” Nan Natiliwan Jesus(Marcos 14:43-50; Lucas 22:47-53; Juan 18:3-12)Sisya'y cha enkak-ali si Jesus ya ket naannali si Judas, ay esang isnan sinpoo ya chwa ay disipolosna, ya infofowegna nan angsan ay takho ay mamebfeneng ya enpapak-o, ay finaan nan aap-apon si papachi ya nan amam-a. Idwani siya na nan kinwanin Judas ay mangimatonancha: “Nan takho ay fisitowek, siya nan khoyochenyo,” kinwanina. Sa na't chinadchawes si Jesus ay nangwanin, “Wad-ay kami, Mistolo!” Sa na't finisito.Isnan ekhad si Judio, mo abtencha nan ib-acha ay egaycha inil-ila, enfisito cha. Sa et kinwanin Jesus ken siya, “Kayong, angnem et achi nan pangkhepmo ay inmaliyan isna.”Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “Kayong, ngag nan pangkhepmo ay inmaliyan isna?” Ya ket sinmag-en nan cheycha'y takho ya khinoyodcha si Jesus ay naniliw ken siya. Osto'y siya chi, inokfos nan esang ay foweg Jesus nan fadyokna, sa na't ala ya fakag isnan faan nan katongchowan ay pachi ya ket ay nan koweng nan chey ay faa nan nalongochan. Ket ay kinwanin Jesus, “Isiklangmo kasin nan fadyokmo, tay nan takho ay enfakag et fadyok akhes nan mangala ken siya. Ay kem ad-i ammo ay mabfalin ak ay enpafachang ken Ama, ya at kannay pen paaliyena nan liniblifo ay anghelesna ay fomachang? Nay met achi mo siya sa nan maangnen, ento pay nan kaiyangnenan nan kinwanin Apo Dios isnan naisolat ay kalina ay masapol ay siya na nan maangnen?” Sa et kinwanin Jesus isnan katakhotakho, “Ay ke ak mangaakew ya kakaegyat, ta omali kayo ay enfafadyok ya enpapak-o ay tomiliw? Inakhew ay itoktokchok is kaTimplo ay nen-isos-olo, et en yo man egay tiniliw sak-en mo? Maangnen magtek chadlo am-in chana ta matongpal nan insolat nan cheycha'y mamadton Apo Dios.”Osto'y kinwanin Jesus chi, ya ket tinaynan am-in nan disipolosna siya ya linmayaw cha. Inokom nan Papangolon nan Judio si Jesus(Marcos 14:53-65; Lucas 22:54-55, 63-71; Juan 18:13-14, 19-24)Nan cheycha'y naniliw ken Jesus, et inyeycha siya isnan afong Caifas ay katongchowan ay pachi ay naamongan nan mimistolon si lenteg ya nan amam-a. Et nakhag-ayad si Pedro ay inmon-onod ken siya, ya pachongna yangkhay isnan kaawwichan nan afong nan katongchowan ay pachi. Sa et somkhep ay makitokcho isnan cheycha'y khwarchiya, ta ilaena mo ngag nan enfanakhan nan am-in. Idwani, nan aap-apon si papachi ya nan am-in nan papangolon si Judio, et mid ad-icha inangnen ay nangan-anap isnan mangipangaakhancha ken Jesus ta chalatna's mapateyana, ngem maid nad-anancha. Siya chi, olay mo angsan cha nan sinmag-en ay nen-eng-engag ay nangipangaag ken siya. Nawnawni ya ket sinmag-en cha nan chwa ay nangwanin, “Si tosa san chey nangwanin, ‘Kafaelak ay etfen nan Timplon Apo Dios, sak et ken tood kannay isnan las-od si tolo ay akhew yangkhay!’ ” Tinmakcheg et nan katongchowan ay pachi ay nangwani ken Jesus, “Ngag nan kanam? Ay ke maid isfatmo isnan mangisaklangan nan naycha'y tistikho ken sik-a?” Ngem khinmigkhinek yangkhay si Jesus. Sa et kinwanin nan katongchowan ay pachi, “Ipasapatak sik-a isnan ngachan Apo Dios ay Matatakho ta itet-ewam ken chakami mo sik-a si Cristo ay Anak Apo Dios.” Sa et kinwanin Jesus, “Kinwanim et ya! Kanak magtek ken chakayo am-in, ay awni't ilaenyo sak-en ay Anak si Takho ay tomotokcho is kakannawan nan Makabfalin, ya omali ak ay enlolokhan isnan lifoo id chaya.” Ya ket nenpeskhat nan katongchowan ay pachi nan fachona ay nangwanin, “Chey, chopchopisena's Apo Dios!Tay nan aap-apon si papachi, egaycha pinati ay si Jesus et Anak Apo Dios, isnan nangwaniyan Jesus en at tomokcho siya ay Anak si Takho is kakannawan Apo Dios, ya ket kinwanin nan katongchowan ay pachi ay am-amsiwena's Apo Dios. Peskhaten nan Judio nan fachocha ay mangipaila ay chadlos ensakit nan semekcha. Ay ke tako kasin masapol nan mentistikho? Chinngeyo et nan kinangaagna ya! Ngag et nan kananyo?” kinwanin nan katongchowan ay pachi.Ya ke cha't kanan, “Siya pay mo matey.” Sa cha't tinobfaan nan kamesna, ya nensontok cha akhes, ya sinodpak nan tapina ay mangwanin, “Pontowam man, sik-a ay Cristo, mo sino nan nanodpak ken sik-a!” Isaot Pedro si Jesus(Marcos 14:66-72; Lucas 22:56-62; Juan 18:15-18, 25-27)Sisya'y wad-ay si Pedro ay tinmotokcho is kaawwichan, ya ket sinmag-en nan magmagkit ay faa ay nangwanin, “Sik-a akhes nan fob-oweg Jesus ay iGalilea.” Ngem insaot Pedro isnan sakhangcha am-in ay nangwanin, “Ay ke man way ammok isnan kankanam?” Ket ay khinmeg-ed ay inmey is kapantew nan awwichan, ya inilan kayet nan teken ay magmagkit ay faa, sa na't kanan isnan wad-ay ischi en, “Fob-oweg pay ton-a si Jesus ay iNazaret.” Sa na't kasin insaot ay nangwanin, “Isapatak ay ad-ik ammo si tosa ay takho.” Nawnawnin ya ket sinmag-en ken Pedro nan cheycha'y takho ay wad-ay ischi ay nangwanin, “Sik-a mampet tet-ewa nan esang ay fob-owegna, tay kikhad nan ayog nan kalim!” Sa na't ala ya sapata ay mangwanin, “Isapatak ay ad-ik ammo nan sana ay takho, olay mo matey ak.”Osto'y siya chi ya ket ay nanakokook nan kawitan, ya sinmek Pedro san kinwanin Jesus, “At sisya'y ad-i enkokook nan kawitan is talan-o, ya at mamitlo ay omisaot ka.” Sa et finmala ya nensifesifek. Inyeycha si Jesus isnan Sakhang Pilato(Marcos 15:1; Lucas 23:1-2; Juan 18:28-32)Issan kawiitana, naamong ay natotya nan am-in ay ap-apon si papachi ya nan amam-a, ta tolakhencha mo ngag nan angnencha ay mangipapatey ken Jesus. Tinakedcha siya sa cha't inkaan ay nangiyey ken Pilato ay khofernachor si iRoma. Nan Nateyan Judas(Apostoles 1:18-19)Issan nangil-an Judas ay nangitiktik ken siya, ay nakedchengan et ay matey si Jesus, nenfafawi. Sa na't nen-isobli nan tolon poo ay silver ay pilak isnan aap-apon si papachi ya nan amam-a, ay nangwanin, “Nenfasol ak tay intiktikko nan takho ay maid paat fasolna.”Nan osto'y naisolat et, “tay intiktikko nan chala ay maid fasolna.”Sa cha't kanan, “Ngag nan fiyangmi issa? Kikhad ka achi is angnem.” Nen-ibkas et Judas is kaTimplo san chey ay siping, sa na't ala ya kaan ay en nensilo. Inomong nan aap-apon si papachi san chey ay siping sa cha't kanan, “Lawa na's ichad-om is kamangipaypay-an si siping isnan Timplo, tay fayad si fiyag na.”Nan osto'y naisolat isnan Griego isna et, “Siya na nan siping si chala.” Sa cha't natotya ay en ilako nan chey ay siping isnan lotan si enkhag-aeb si fanga, ta siya's kaikak-aofan nan matey ay mangili. Tay fayad si fiyag nan nailako isnan chey ay lota, nay et Lotan si Chala nan kanancha ischi engkhana idwani. Siya et na nan tinmet-ewaan san kinwanin nan mamadto ay si JeremiasSi Jeremias nan esang ay mamadton Apo Dios ay natatakho is away kaat ay tawen isnan enem khasot ay tawen esa pay inmali si Jesus. Inpadton Jeremias nan napakawasan nan Jerusalem khapo isnan fasol nan Judio. en, “Inalacha nan tolon poo ay silver ay pilak, ay nammalor nan tap-in nan Israelitas isnan fiyagna. Et inlakocha na isnan lotan si enkhag-aeb si fanga, ay kag nan infilin nan Apo ken sak-en.” Nensas-alodsod si Khofernachor Pilato ken Jesus(Marcos 15:2-5; Lucas 23:3-5; Juan 18:33-38)Idwani, wad-ay si Jesus ay nentatakcheg isnan sakhang nan khofernachor. “Ay sik-a pet tet-ewa nan Alin si Judio?” kinwanin nan khofernachor.“Osto nan kinwanim,” inisfat Jesus. Issan magtek cha mangichaloman nan aap-apon si papachi ya nan amam-a ken siya, aped khinmigkhinek. Tay siya chi, kinwanin et Pilato ken siya, “Ay kem ad-i chengngen nan angsan ay chalomcha ken sik-a?” Ngem maid paat insongfatna is olay esang ay kali isnan chalomcha ken siya, et chachama ay nataa nan khofernachor. Nakedchengan nan Mateyan Jesus(Marcos 15:6-15; Lucas 23:13-25; Juan 18:39–19:16)Idwani, nan ekhad nan khofernachor isnan piyastan si Paskua, et ipalofosna nan esa'y falod ay kedchawen nan cheycha'y takho ken siya. Et issan chey ay timpo, wad-ay nan esa'y nadngenadnge ay falod ay nenngachan si BarrabasIsnan tapina ay naisolat ay kalin Apo Dios, nan osto ay ngachan Barrabas et Jesus Barrabas.. Adi kad isnan naamongan et nan katakhotakho, pinoot Pilato ay nangwanin, “Sino nan laychenyo ay palofosek? Si Barrabas ngen, paymo si Jesus ay makwanin Cristo?” Tay ammon Pilato ay inchowacha si Jesus ken siya midkakay yangkhay isnan apalcha. Issan sisya'y tinmotokchowan Pilato isnan kaen-ok-okomana, ket ay naanali nan finaan asawana ay en mangifaag isnan kag tona: “Ngag ngotom isnan sana'y nalenteg ay takho, tay chadlos ak nalikhatan maipoon ken siya isnan it-itawko id kofab.” Osto'y siya chi, nan aap-apon si papachi ya nan amam-a et sinogsokhancha nan cheycha'y takho ta en cha kedchawen ken Pilato ta ipalofosna si Barrabas, ya ta ipapateyna si Jesus. Sa et kinwanin kasin nan khofernachor ken chaicha, “Sino isnan chwa nan laychenyo ay palofosek?”Sa cha't kanan, “Si Barrabas!” “Ngag kay et mampay nan angnek ken Jesus ay makwanin Cristo?” kinwanin Pilato.“Ipalansam is kakolos,” kinwanicha am-in. Sa na't kanan, “Ngag man nan finmasolana?”Nay met achi onanig cha infokhaw ay mangwanin, “Ipalansam is kakolos!” Issan nangil-an Pilato ay maid maangnena ya madlawna ay enkholo cha et, inmala is chanom sa et nenfolo isnan sakhang nan katakhotakho ay mangwanin, “Faken ko fiyang nan mapateyan tona ay takho.Nan osto'y naisolat isnan Griego isna et, “Maid fasolko isnan chalan tona ay takho.” Chakayo nan kikhad sisa.” “Ngag ngotom ta chakami ya nan an-akmi nan kikhad isnan mapateyana,” inisfat am-in nan cheycha'y takho. Winayaan et Pilato si Barrabas ya inpasaplitna si Jesus, sa na't inchowa ta en mailansa is kakolos. Inam-amsiw nan Cheycha'y Sorchacho si Jesus(Marcos 15:16-20; Juan 19:2-3)Iniskhep et nan cheycha'y sorchachon Pilato si Jesus is kaafong nan khofernachor, sa cha't inayakhan am-in nan ib-acha'y kasorchasorchacho. Linafosancha si Jesus sa cha't fachowan isnan an-ancho ay enkilat. Et inmapid cha si sibsifit ay inpeycha isnan olona. Sa cha't inpaegnan nan lolo is kakannawan ay limana, ya kabfalibfalintomeng cha is kasakhangna ay nangang-ango ay mangmangwanin, “Apo ay alin si Judio, matakhotakho ka!” Tinobfatobfaancha, sa cha't inala nan lolo ken siya ya nen-ifaigcha is kaolona. Osto ay inangoangocha, kinaancha't nan inpafachocha ken siya, sa cha't inpafacho chadlo san fachona, ya inkaancha ay en nangilansa is kakolos. Nailansa si Jesus is Kakolos(Marcos 15:21-32; Lucas 23:26-43; Juan 19:17-27)Issan cha cha fomal-an is kaili, sinab-atcha nan lalaki ay iCireneCirene nan ngachan nan esa'y ili id Libya ay sakop nan Africa. ay nenngachan si Simon. Sa cha't pinilit ay nangipasakfat isnan kolos ay sasakfaten Jesus. Isnan inomchanancha isnan kawad nan makwanin Golgota (ay nan laychena ay kanan et ingit si olo), inchowacha ischi ken Jesus nan fayas ay nalaokan si akkho ta ipainomcha,Isnan ekhad si iRoma, mo wad-ay ikoloscha ay takho, painomencha chaicha is fayas ay nalaokan si akkho ta masangaw nan sakit nan mailansaancha is kakolos. ngem issan nenlamanana, inad-ina. Kakwasan nan nangilansaancha ken siya is kakolos, nenfonot cha ay manatag isnan fachona. Sa cha't tinmokcho ischi ay nanokkhong ken siya. Isnan katongchon nan olona, inpeycha nan naisolat ay chalomcha ken siya. Kananan,“Si ton-a si Jesus ay Alin si Judio.” Wad-ay akhes nan naigkhisan ay naikolos ken siya ay chwa'y kakaegyat ay mangaakew, nan esang is kakannawana ya nan esang is kakannikhidna. Nan cheycha'y linmal-aos ischi, chinopchopischa siya ya cha cha nenwegwegweg ay mangwanin, “Sik-a ay nangwanin etfem nan Timplo sam et kasin toochen isnan las-od nan tolo'y akhew, isalakam achi nan awakmo! Khomwab ka is kakolos, mo sik-a nan Anak Apo Dios.” Siya akhes nan inangnen nan aap-apon si papachi, nan mimistolon si lenteg ya nan amam-a ay nangang-ango ken siya ay mangwanin, “Insalakana nan tapina, ngem nan awakna ya ad-i pet makaisalak! Ya ngag man mo Alin si Israel sa! Ayed mo khomwab idwani is kakolos ta sa tako't patiyen! Kanana pay en talkena si Apo Dios, ya kananan Anak Apo Dios siya. Ayed ay ta ilaen tako mo laychen Apo Dios ay mangisalak ken siya!” Olay nan cheycha'y mangaakew ay ib-an Jesus ay naikolos, et siya akhes sa nan inang-angnencha'y nanopchopis ken siya. Nan Nateyan Jesus(Marcos 15:33-41; Lucas 23:44-49; Juan 19:28-30)Osto pay ay alas chosi, ya ket ay finmollinget nan am-in ay ili ischi, engkhana'y alas tris isnan misoyaw.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Idwani, mailapo isnan ikan-em ay olas, wad-ay nan follinget isnan am-in ay ili engkhana isnan ikasiyam ay olas.” Nan angnen nan Judio ay mamilang isnan olas, et ilapocha isnan fomal-an si akhew. Isnan away nget alas tris, ya ket nenngao si Jesus ay nangwanin, “Eli, Eli, lama sabachthani?” Laychena ay kanan, “Diosko, Diosko, en ka man omog-okhay ay?” Chinngen nan cheycha'y tapin nan nentaktakcheg ischi ay enfob-oya ya kinwanicha, “Ay-ayakhan ton-a si Elias.”Si Elias nan esang ay mamadton Apo Dios id sangad-om. Nan kanan nan tapina ay Judio et, si Elias nan mangisalak isnan nalenteg ay takho isnan enliglikhatana. Natanagtag et nan esang ken chaicha, ay inmey inmala is osalencha ay manosop isnan sinmoka ay fayas,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “inmala is espongha ay mensosop isnan sinmoka ay fayas” Nan espongha, et siya nan enyam-es ay mola ay nalpo is kafayfay, ay makasosop is chanom. sa na't inpey isnan lolo ta ipasosopna ken Jesus. Ngem nan tapina kinwanicha, “Ngag ngotoyo, ta ilaen tako mo omali si Elias ay mangisalak ken siya!” Inpapangekhen Jesus ay nenngao kasin, sa na't inyoya nan leng-agna ken Apo Dios. Sa et nenkapepeskhat nan kortinan nan TimploNan nay ay kortina, et siya nan mamanken isnan Nasantowan ay Kwarto is kaTimplo ya nan Kasasantowan ay Kwarto (Ilaenyo isnan Hebreo 9:1-5). Nan ekhad nan Judio ay enchayaw ken Apo Dios, et enlowalo cha is kadchelan nan Nasantowan ay Kwarto. Nan yangkhay papachi nan makaskhep isnan Nasantowan ay Kwarto. Ischi nan mamoowancha isnan insinso isnan kawakawakas (Ilaenyo is kaLucas 1:8-10). Maid makaskaskhep isnan Kasasantowan ay Kwarto mod-i yangkhay nan entongcho ay pachi (Ilaenyo is kaHebreo 9:6-8). Mamingsan yangkhay isnan makatawen nan mabfalin ay somkhepana. Et mo somkhep ischi, labsana nan kortina ay omey isnan kawad Apo Dios. Ya itattakina nan chalan si enkik-iwiyen ay maichaton ken Apo Dios (Ilaenyo isnan Hebreo 9:7-8, 12-14). ya nakhedwa, mailapo is tongchona engkhana is khwabna. Nenyekha et napet-ang nan fato. Natekwafan akhes nan pantiyong ya naipatakho nan angsan ay nenkatey ay takhon Apo Dios.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ya nan awak nan angsan ay santo ay nannaek et naipafangon.” Finmala cha is kapantiyong, ya kakwasan nan natakhowan Jesus sinomkhep cha id Jerusalem,Nan osto'y naisolat isnan Griego isna et, “sinomkhep cha isnan nasantowan ay ili.” Nan kanan nan Judio isnan Jerusalem et nasantowan ay ili tay ischi nan kawad nan Timplocha ay manad-ayawancha ken Apo Dios. ya nenpaila cha isnan angsan ay takho. Inmegyaegyat et nan kapitan ya nan cheycha'y sorchachona ay manotokkhong ken Jesus, issan nenliknaancha isnan yekha, ya nangil-ancha isnan naangnen. Sa cha't kinwanin, “Tet-ewa pet ay Anak nan Dios na!” Wad-ay akhes isnan adchawi is akit nan angsan ay fabfafai, ay mangiila isnan cha omat. Chaicha san inmon-onod ken Jesus ay nalpo id Galilea ay nensilsilfi ken siya. Wad-ay ken chaicha cha Maria Magdalena, ya si Maria ay inan Santiago ya si Jose, sa et nan inan nan an-ak san si Zebedeo. Nan Naikaofan Jesus(Marcos 15:42-47; Lucas 23:50-56; Juan 19:38-42)Issan sedsechemna, inmali nan esa'y kachangyan ay iyArimatea, ay enngachan si Jose. Esang akhes siya ay disipolos Jesus. Inmey ken Pilato ay nangchaw isnan awak Jesus. Et infilin Pilato ay maichowa chi ken siya. Inalan et Jose nan awak Jesus, sa na't innewesan isnan egay kaos-osal ay lopot.Nan nay ay lopot et nakhaeb isnan makwani en linen ay naala isnan mola ay kag ilan si pakhey. Sa na't inpey isnan kakhag-aeb ay liyang ay inpakaongna is kacheppas ay ento mo pantiyongna. Sa na't inol-olin nan chakchakowag ay fato ay inyenebna ischi, sa et kinmaan. Wad-ay ischi san si Maria Magdalena ya nan ib-ana ay enngachan akhes si Maria, ay tomotokcho is kasakhang nan pantiyong. Nan Inmat isnan Khwarchiya is KapantiyongIssan kawaksana ay Sabfacho,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “akhew ay kawaksan nan akhew ay sasagkhanaan,” et siya nan Sabfacho ay tengawcha. Isnan ekhad nan Judio masapol ay isakhanacha isnan kalmana nan kasapolancha, tay isnan Sabfacho et entengaw cha, ya ad-icha enchono tay ngilincha. naamong nan aap-apon si papachi ya nan Fafariseo is kasakhang Pilato. Sa cha't kinwanin, “Apo, sesemkenmi tew-a nan kinwanin san chey kakas-okas-on issan matatakhowana ay nangwanin, ‘Kakwasan nan tolo'y akhew, at kasi ak fomangon.’ Tay siya chi, filinem ed nan en manokkhong isnan pantiyong engkhana isnan mikatlo ay akhew, ta ket lang omey nan cheycha'y disipolosna ya akewencha nan awakna, sa cha't omey ifaag isnan katakhotakho ay finmangon siya isnan etey. Et am-am-amed nan nay omochi ay pangsas-ailocha mo nan inmona.” Kinwanin et Pilato ken chaicha, “Mabfalin. Omifoweg kayo is khwarchiya ay omey mangset ay manokkhong isnan naikaofana!” Siya chi sa cha't inmey ya inseinsetcha'y minatonan nan fato ay naiyeneb, sa cha't inpatokkhong isnan cheycha'y khwarchiya. Nan Kasin Natakhowan Jesus(Marcos 16:1-10; Lucas 24:1-12; Juan 20:1-10)Nakwas nan Sabfacho ay tengawcha, et osto'y nawiiwiit inmey cha Maria Magdalena ya nan teken ay Maria, ay en nangila isnan naikaofan Jesus. Faagna ya ket nenyekha is chad-ama, tay ya ket pinmanad nan esa'y anghel nan Apo ay nalpo id chaya ay en nang-alin isnan chey fato ay naitangeb isnan naikaofana sa na't tinokchowan. Kag koryapyap ay somili nan ilana, ya enpokakaaw nan fachona.Nan osto ay naisolat et, “ya kag nan kapokaw nan andap nan fachona.” Nan andap, siya nan kag cholalo. Nan cheycha'y khwarchiya, et nentayenten cha isnan egyatcha issan nangil-ancha ken siya, ya ket kag natey nan ilacha. Sa et nenkali san anghel issan cheycha'y fabfafai, “Ad-i kayo omegyat. Ammok ay an-anapenyo si Jesus ay naikolos,” kinwanina. “Ngem maid met isna, tay finmangon kasin ay kag met laeng issan kinwanina. Ali kayo ta ilaenyo nan naisaachana. Sa yo't kamowen ay en mangipaammo isnan cheycha'y disipolosna, ay kasin finmangon siya isnan etey, ya at mang-ona mo chakayo ay omey id Galilea. Et ilaenyo siya ischi. Chey, infaagko et chana ken chakayo.” Kinamo cha ay kinmaan, et olay mo naegyatan cha, khechangna ay nenlal-ayad cha. Sa cha't nentatagtag ay en nangipaammo isnan disipolosna. Faagna ya ket wad-ay si Jesus ay nanab-at ya nenkali ken chaicha ay nangwanin, “Oompa kayo.” Ala cha't ya payaket isnan sikina ay nanad-ayaw ken siya. Kinwanin et Jesus ken chaicha, “Ad-i kayo omegyat. Engkayo et magtek ifaag isnan iib-ak ta omey cha id Galilea, ay at omil-ancha.” Nan Infaag nan Nanokkhong isnan Pantiyong JesusIssan cha komaanan nan fabfafai, tinmoli is kaili nan tapin nan cheycha'y khwarchiya, ya en cha infaag isnan aap-apon si papachi nan am-in ay inmat. Naamong et nan aap-apon si papachi ya nan amam-a, sa cha't matotya mo ngag nan angnencha. Sa cha't inigwa nan chakchake ay siping isnan cheycha'y khwarchiya, ay nangwanin, “Ifaagyo isnan takho ay inmey nan disipolosna isnan lafi, ay en nangakew isnan awakna issan mamaseypanyo. Et mo omchan na isnan khofernachor, at chakami nan kikhad ay mangal-alok ken siya, ta maid khotok si madchanakhanyo.”Issan timpon Jesus, mo wad-ay khwarchiyan si iRoma ay mangipalayaw isnan falod, machosa siya ay kag sinan chosan nan falod ay inpalayawna, olay mo etey nan chosana. Ilaenyo isnan Inik-ikkan nan Apostoles 12:19.8 Inalan et nan khwarchiya nan siping ya inangnencha nan naifaag ay angnencha. Et engkhana idwani ay akhew, siya na nan maog-okhod ay maiwalwalas isnan Judio. Nan Nenpail-an Jesus isnan Cheycha'y Disipolosna(Marcos 16:14-18; Lucas 24:36-49; Juan 20:19-23; Apostoles 1:6-8)Inmey nan cheycha'y sinpoo ya esang ay disipolos Jesus id Galilea isnan filig ay inischona ay omayancha. Et issan nangil-ancha ken siya, chinad-ayawcha, olay mo nenchwadchwa nan tapina ken chaicha. Sinmag-en si Jesus ya kinwanina, “Naichowa ken sak-en nan am-in ay kamabfalin id chaya ya isna is kalota. Engkayo et mampay isnan katakhotakho isnan am-in ay ili isnan lofong, ta enfalinenyo chaicha ay disipolosko. Fonyakhanyo chaicha isnan ngachan Dios Ama, Dios Anak ya nan Ispirito Santo. Ya isoloyo chaicha ay mangangnen isnan am-in ay infilinko ken chakayo. Ya sesemkenyo ay kad-ikad-in ay wad-ay ak ken chakayo engkhana is kifos nan lofong.” Nan Ebanghelyo ay Insolat MarcosNan Maipoon ken Juan Bautista(Mateo 3:1-12; Lucas 3:1-18; Juan 1:19-28)Siya na nan mailogkhiyan nan Khawis ay Chamag maipoon ken Jesu Cristo ay Anak Apo Dios. Inpaisolat Apo Dios ken Isaias ay mamadtona nan nay:“Chey, faalek nan faak ay mang-ona mo sik-a,ta isakhanana nan kew-am.”Ilaenyo nan Malakias 3:1. “Wad-ay isnan ponchag nan mangifogfokhaw ay mangwanin,‘Isakhanayo nan chalan nan Apo,enletkhenyo nan ikwana.’ ”Ilaenyo nan Isaias 40:3. Et siya chi ya inomchan si Juan Bautista isnan ponchag, sa na't inpalawag, “Ibfafawiyo ta chokokhanyoNan esang ay kali isnan Griego et sakopena nan chwa ay kali isnan Ikholot, fafawi ya chokog. nan fasolyo ya enpafonyag kayo, ya at pakawanen Apo Dios chakayo!” Et nakhogkhog-oy cha nan takho ay inmey ken siya, ay nalpo isnan am-in ay kabfakhaang nan Judea, ya nan omili ay nalpo id Jerusalem. Nenfafawi cha ay cha nangibfakha isnan fasolcha, et finonyakhan Juan chaicha isnan wanga ay Jordan. Nan fachon Juan et innafe ay chotchot si kamelio, ya nenfabfalikes is kochil. Sa et chochon ya itlog si aleg nan inkatkatakhona. Nan Sos-olon Juan BautistaInpalawag Juan ay mangwanin, “Wad-ay nan at maisokat ken sak-en ay wadwad-ay nan kamabfalina, ya ad-i ak maikali ay olay enyoko ay mamadfad isnan taked nan pallokana. Sak-en fonyakhak chakayo isnan chanom, ngem siya, at fonyakhana chakayo isnan Ispirito Santo.” Nan Nafonyakhan Jesus(Mateo 3:13-17; Lucas 3:21-22)Siya chi ay timpo nan inomchanan Jesus ay nalpo id Nazaret ay esa'y ili isnan Probinsiya ay Galilea. Et finonyakhan Juan siya isnan wanga ay Jordan. Osto ay fomala si Jesus, ket ay inilana kannay ay nenkaookang nan chaya ya cha khomwab ken siya nan Ispirito Santo ay kag ilan si kalopati. Sa et wad-ay id chaya nan nenkali ay nangwanin, “Sik-a nan laylaychek ay Anakko. Malaylaychan ak ken sik-a.” Nan Nateptepngan/Namadpachasan Jesus(Mateo 4:1-11; Lucas 4:1-13)Osto'y siya chi inkaan nan Ispirito Santo si Jesus ay omey isnan ponchag. Nentee siya ischi is epat poo ay akhew ay nanas-ailowan Satanas. Kecheng nan cheycha'y atap ay enkik-iwi nan wad-ay ischi. Et wad-ay nan angheles ay namadfachang ken siya. Nan Nangayakhan Jesus isnan Inmona ay Disipolosna(Mateo 4:12-22; Lucas 4:14-15; 5:1-11)Idwani, naifalod si Juan. Sa et tinmoli si Jesus id Galilea ay en nangipap-alawag isnan Khawis ay Chamag ay nalpo ken Apo Dios. Kinwanina, “Wad-ay et nan naischo ay timpona, nganngani et nan en-ap-apowan Apo Dios. Ibfafawiyo ta chokokhanyo nan fasolyo ya mamati kayo isnan Khawis ay Chamag.” Issan cha lomaosan Jesus is kailit nan fayfay id Galilea, inilana nan sin-akhi ay cha Simon ken Andres ay mangisabsabwag isnan tafokorcha is kafayfay, tay siya nan chonocha. Sa et kinwanin Jesus, “Maifoweg kayo ken sak-en, ta isolok nan angnenyo'y mangamong isnan takho ken sak-en.” Chag-as cha't ya taynan isnan tafokorcha sa cha't naifoweg ken siya. Natnat-an si Jesus is akit, ke na't inila nan sin-akhi akhes ay cha Santiago ken Juan ay an-ak Zebedeo. Wad-ay cha is kafangkacha ay cha manginongnong isnan tafokorcha. Sa na't inayakhan kannay chaicha, et tinaynancha is kafangka si amacha ay Zebedeo ya nan cheycha'y laglagfowencha, sa cha't naifoweg ken Jesus. Nan Nangipakaanan Jesus isnan Anito(Lucas 4:31-37)Sa cha't inmey id Capernaum, ya osto ay Sabfacho ay tengaw, sinomkhep si Jesus isnan sinagoga, sa et nen-isolo. Nataataa cha isnan ikkana ay en-isolo tay wad-ay pet nan kalebfengana, ad-i kag isnan mimistolon si lenteg. Ya ket ay wad-ay nan esang ay lalaki is kasinagoga ay naan-anitowan, ay nenfokhaw ay mangwanin, “Sik-a Jesus ay iNazaret, ngag nan fiyangmo ken chakami? Ay inmali ka ngen ay mamakawas ken chakami? Ammok mo sino ka. Sik-a nan Nasantowan ay faan Apo Dios.” Ngem yinangyangan Jesus ay nangwanin, “Khenekmo! Komaan ka ken siya!” Ket ay inpapayegpeg nan anito siya, sa et nen-awe ay finmala ken siya. Nataa cha am-in sa cha't apaten ay mangwanin, “Ngag man na? Tekteken na ay sos-olo! Wad-ay pet nan kalebfengana ay mamilin isnan anito ya angnencha nan ibfakhana.” Ket ay nenkaiwawalakhawag kannay nan maipoon ken siya isnan olay entona isnan am-in ay sakop nan ili ay Galilea. Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Katokhangan Simon ya nan Tapina(Mateo 8:14-17; Lucas 4:38-41)Sa et kinmaan cha Jesus is kasinagoga, ya inmey cha is afong cha Simon ken Andres, ya naifoweg cha Santiago ken Juan. Wad-ay ischi nan fafai ay katokhangan Simon ay maseseyep tay enpodpochot. Infaagcha kannay ken Jesus nan maipoon ken siya. Inmey si Jesus isnan kawadna sa na't egnan nan limana ay nangipafangon ken siya, ket ay nenkakakaan nan pochotna. Siya chi ya sa na't panganen chaicha. Isnan chey ay sedsechemna ay nalonokhan nan akhew, inyeycha ken siya nan am-in ay masasakit ya nan naan-anitowan. Ya nap-onap-on cha nan omili is kaawwichan ya kapantew. Et inpagkhawisna nan angsan ay nenkasakit isnan nateketeken ay sakit ya cha na inpakaan nan angsan ay anito. Inpawana nan enkaliyancha tay ammocha mo sino siya. Nan Nenpap-alawakhan Jesus id Galilea(Lucas 4:42-44)Issan talan-o ay sisya'y egay napat-a, naligwat si Jesus ya inmey isnan maid paat tagtakhowan ay en nenlowalo. Sa et inmey cha Simon ya nan iib-ana ay en nangan-anap ken siya. Ya osto ay inchanancha siya ke cha't kanan, “An-anapencha pay am-in sik-a.” Sa na't kanan, “En tako akhes isnan sanacha'y kabfakhaang ta enpalawag ak, tay siya nan chadlos khotok nan inmaliyak.” Et finaatna nan olay entona id Galilea ay en nenpap-alawag isnan sinagogacha, ya cha na inpakaan nan anito isnan nenkaan-anitowan. Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Nakolit(Mateo 8:1-4; Lucas 5:12-16)Idwani sinmag-en ken siya nan esa'y nakolit ay nensegseg-ang ya nenfalintomeng ay nangwanin, “Mo sa ya laychem, et mabfalin ay pakhawisem sak-en.” Naseg-ang si Jesus sa na't kinappos ay nangwanin, “Laychek, khomawis ka.” Ya ket nenkakakaan nan kolitna ya khinmawis siya. Sa et chadlos finilin Jesus siya ay nangipakaan ay nangwanin, “Ilaem ta ad-im ifab-aag isnan olay sino. Engka't magtek paila isnan pachi, sam et en ichoo nan chaton maipoon isnan khinmawisam ken Apo Dios ay kag isnan infilin Moises, ta mangipaila isnan takho ay khinmawis ka.”Ilaenyo nan Levitico 14:10-32. Nay met achi issan kinmaanana ke na't onanig okhookhochen nan inmat, et nay ad-i mabfalin ay enpap-aila si Jesus ay omey isnan il-ili mod-i ket nentetee siya id ilit, ya cha inmey nan katakhotakho ay nalpo isnan olay entona ken siya. Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Ad-i Makagkhiwa(Mateo 9:1-8; Lucas 5:17-26)Nar-os nan kaat yangkhay ay akhew sa et tinmoli si Jesus id Capernaum. Ket ay naammowan ay wad-ay siya is kaafong. Siya chi ya ket ay nenkakap-on nan angsan ay takho engkhana'y maid entey-an olay is kaawwichan. Isnan cha na mangipap-alawakhan isnan kalin Apo Dios ken chaicha, ket ay wad-ay cha nan epat ay lallalaki ay nangiyey ken siya isnan ib-acha ay ad-i makagkhiwa. Ad-i cha makaisag-en ken siya tay angsan nan takho. Nan inangnencha et linekwabcha nan tapin nan atep isnan fatog Jesus sa cha't inpagkhwab nan chey ay ad-i makagkhiwa ay naiyaamaka. Issan nangilasinan Jesus isnan pammaticha, kinwanina isnan chey ad-i makagkhiwa, “Anakko, napakawan et nan fasolmo.” Idwani, wad-ay cha nan tapina ay mistolon si lenteg ay tinmotokcho ischi ay cha mangwani is semekcha, “En man enkali na's kag tona ay cha la mangam-amsiw ken Apo Dios ay? Ay ke wad-ay makapakawan si fasol mod-i si Apo Dios yangkhay?” Et tay ammon Jesus ay siya chi nan semsemkencha,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ammon Jesus isnan leng-agna ay siya chi nan semsemkencha.” nenkanana't ken chaicha, “Ngag man kasin nan en yo semkesemken? Ngag pet nan malanlanoy ay kanan isnan sana'y ad-i makagkhiwa, ‘Napakawan et nan fasolmo,’ paymo, ‘Fomangon ka, ekwatem nan kaseypam ya manalan ka’? Nay met achi ta mangammowanyo ay wad-ay kalebfengak ay Anak si Takho isna's kalota ay menpakawan isnan fasol, aye man et ta ipailak.” Sa na't kanan isnan chey ad-i makagkhiwa, “Kanak ken sik-a, fomangon ka! Alaem nan kaseypam ta somaa ka't.” Ket ay finmangon sa na't ala ya ekwat isnan kaseypana ya tinaynana chaicha am-in. Sa cha't nataataa am-in ay manad-ayaw ken Apo Dios. Kinwanicha, “Maid paat inil-ilami is kag tona!” Nan Nangayakhan Jesus ken Levi(Mateo 9:9-13; Lucas 5:27-32)Kasin inmey si Jesus isnan ilit nan fayfay, ya inmey cha kayet nan angsaangsan ay takho ay en nangal-alifongfong ken siya, sa na't insos-olowan chaicha. Issan cha na manalanan, inilan Jesus si Levi ay anak Alfeo ay tomotokcho is kaenfob-owisana. Sa na't kanan, “Maifoweg ka ken sak-en.” Sa et naligwat si Levi ay naifoweg. Issan cha manganan cha Jesus ya nan disipolosna is afong Levi, angsan cha nan enkorkortais ya nan cheycha'y makwanin wasit ay takhoNan osto ay naisolat isna et fomafasol tay siya chi nan kinwanin nan Fariseo isnan tapina ay takho ay ad-i mangab-afolot isnan lenteg Apo Dios ay kag ken chaicha. Ad-icha figfikhen ay wedwecha cha ay fomafasol mo nan tapina ay kananchan fomafasol. ay nakikan ken chaicha, tay angsan cha nan naifoweg ken siya. Issan nangil-an nan mistolon si lenteg ay tapin si Fariseo ay cha makikan si Jesus isnan kananchan wasit ay takho ya nan cheycha'y enkorkortais, kinwanicha isnan cheycha'y disipolosna, “En man cha pet makikan nan mistoloyo isnan sanacha'y enkorkortais ya wasit ay takho ay?” Osto'y chinngen Jesus chi kinwanina, “Faken nan takho ay komekedse nan makasapol isnan choktor mod-i ket nan nasakit. Egay ak inmali ay mangayag isnan nalenteg, mod-i ket nan cheycha'y fomafasol.” Nan Tot-oyacha Maipoon isnan Entipe(Mateo 9:14-17; Lucas 5:33-39)Isnan namingsan, nentiptipe nan cheycha'y disipolos Juan ya nan Fafariseo. Ya ket wad-ay nan inmali ken Jesus ay nangwanin, “En man entipe nan cheycha'y disipolos Juan ya siya akhes isnan disipolos nan Fariseo, sa et nan disipolosmo ya ad-icha?” Sa et kinwanin Jesus, “Ay ke mabfalin ay aped entipe nan lilwid nan kaab-afong ay lalaki, mo sisya'y wad-ay siya ken chaicha? Mo sisya'y wad-ay nan kaab-afong ken chaicha, ad-icha mabfalin ay entipe. Ngem at omali nan akhew ay maikaanan nan kaab-afong ken chaicha, et siya chi ay akhew nan ad-icha mangmanganan. “Kanak akhes en, maid mangidchokop isnan egay kinomsen ay lopot isnan lokhak ay facho, tay mo malab-an ya komsen nan falo, at mapeskhat nan lokhak, ya omam-amed et nan fakasna. “Maid akhes mangippey isnan kakhag-aeb ay fayas isnan chaan ay kochil ay entey-an si fayas, tay at pen paptoken nan falo ay fayas chi ya maiwasit et yangkhay nan fayas olay nan kochil ay naipay-ana. Nan magtek falo ay fayas, et maippey koma isnan falo ay kochil ay entey-an si fayas.” Nan Salodsod Maipoon isnan Tengaw(Mateo 12:1-8; Lucas 6:1-5)Isnan esa'y Sabfacho, wad-ay cha Jesus is kapayewan, ya isnan cha cha manalanan inmala nan cheycha'y disipolosna is kinotkotimcha. Sa et kanan nan cheycha'y Fariseo ken siya, “Ilaem kay ya, ke cha angnen nan disipolosmo nan maipawa isnan tengaw ay Sabfacho mo!” Sa na't kanan, “Egayyo ngen finasa nan inikkan cha David ya nan cheycha'y takhona issan enliglikhatan ya naowatancha? Sinomkhep si David isnan afong Apo Dios, issan timpon Abiatar ay katongchowan ay pachi ya kinmakan isnan tinapay ay naichoo ken Apo Dios. Sa na't inwalas isnan takhona. Maipawa met chi isnan olay sino ay mangakan mo ad-i yangkhay nan papachi.”Ilaenyo nan 1 Samuel 21:1-6. Sa et kanan Jesus, “Nan tengaw et naischo ay enkhawisan nan takho, ya faken nan takho nan naischo ay enkhawisan nan Sabfacho. Tay siya chi sak-en ay Anak si Takho nan mangiyapo olay isnan tengaw.” Nan Lalaki ay Inpagkhawis Jesus isnan Tengaw(Mateo 12:9-14; Lucas 6:6-11)Inmey kasin si Jesus is kasinagoga ya wad-ay ischi nan esa'y lalaki ay nasakew nan limana. Sa cha't tinotokkhongan siya ta mangil-ancha mo en-akhas isnan Sabfacho, tay laychencha'y wad-ay mangipabfasolancha ken siya. Sa na't kanan isnan chey nasakew nan limana, “Omali ka isna's khawana.” Sa et kinwanin Jesus ken chaicha, “Ngag nan ipalofos nan lenteg tako ay angnen isnan Sabfacho? En-angnen tako ngen is khawis paymo ngaag? En-isalak paymo enpatey tako ngen?” Ngem aped cha inkhigkhinek. Sa et linmikhet ay nenmonaang ken chaicha ya nenseseg-ang nan semekna tay chadlos inkekedsecha.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nalango nan posocha.” Sa na't kanan isnan lalaki, “Oyachem nan limam.” Inoyadna nan limana ya ket ay nakhannawis. Alan et nan cheycha'y Fafariseo ya fala, sa cha't kannay natotya isnan takhon Herodes maipoon isnan angnencha ay mangipapatey ken Jesus. Nan Nen-isos-olowan Jesus is Kailit nan FayfayKinmaan si Jesus ya nan disipolosna sa cha't inmey isnan ilit nan fayfay. Inon-onod nan angsaangsan ay takho ay nalpo id Galilea, id Judea, id Jerusalem, id Idumea ya isnan fas-ang nan Jordan. Siya akhes isnan angsaangsan ay nalpo isnan il-ili ay sakop nan Tiro ya Sidon, inmey cha ken siya tay chinngecha nan inang-angnena. Sa na't infaag isnan cheycha'y disipolosna ta omisakhana cha is fangka ay entey-ana tay ta ket lang maipit isnan kaangsan nan takho. Tay angsan cha nan cha na inpagkhawis, et nay am-in nan cheycha'y nenkasakit et cha cha entotlod ay en manikchod ken siya. Mo chakhos ilaen nan naan-anitowan siya, ala cha't ya lokfob isnan sakhangna ya infokhawcha, “Sik-a nan Anak Apo Dios.” Ngem chadlos finilin Jesus chaicha ta maid mangifagfag-ancha isnan maipoon ken siya. Nan Namiliyan Jesus isnan Apostolesna(Mateo 10:1-4; Lucas 6:12-16)Sa et nanikid si Jesus isnan filig, ya inayakhana nan cheycha'y laychena, et naamong cha. Chinotokana nan sinpoo ya chwa ken chaicha ta chaicha nan fob-owegna ay pangadnena is apostolesna ya ta chaicha nan faalena ay en menpap-alawag, ya ta wad-ay kalebfengancha ay mangipakaan isnan anito. Siya chana nan sinpoo ya chwa ay pinilina: si Simon ay nginadnana akhes is Pedro; nan sin-akhi ay an-ak Zebedeo ay cha Santiago ken Juan, ay nginadnana is Boanerges ay nan laychena ay kanan et an-ak si khicho; cha Andres, Felipe, Bartolome, Mateo, Tomas, Santiago ay anak Alfeo, Tadeo, Simon ay mangitaktakcheg isnan mawayaan nan ilina, ya si Judas Iscariote ay awni't mangitiktik ken siya. Si Jesus ya si BeelzebubBeelzebub nan esang ay ipangachan nan Judio ken Satanas. Laychena ay kanan et siya nan kawedwedchaan isnan anito.(Mateo 12:22-32; Lucas 11:14-23; 12:10)Issan sinmaalan Jesus, naamoamong kasin nan angsan ay takho ay mangal-alifongfong ken siya, ya maid paat wayacha, olay pay nan manganancha. Osto ay chinngen nan pangafongna, inmey cha ay en nangikaan ken siya, tay wad-ay nan mangwanin nalewlew siya. Nan akhes mimistolon si lenteg ay pinmanad ay nalpo id Jerusalem et cha cha kanan, “Da! Naan-anitowan siya ken Beelzebub! Nan maachi yangkhay kamabfalin Beelzebub ay ap-apon si anito nan cha mangipakaanan tosa isnan anito.” Sa na't inayakhan chaicha isnan kawadna ya inyal-aligna ay mangwanin, “Ngag nan ikkan Satanas ay mangipakaan isnan awakna kannay? Mo nan omili et en-asibfaloknit cha kannay, ay ke sa ikakkan nan en-ap-apowan nan alicha? Kag akhes isnan sinpangafong, mo maid ornoscha, at ngen sa makatakcheg? Siya akhes ay mo khobfaten Satanas nan takhona kannay maid et ornos nan en-ap-apowana, ya maid ikkana ay tomakcheg ya at maamas. Maiyalig siya isnan mafikas ay takho. Maid makaskhep isnan afongna ay mangikaan isnan kwana, mo ad-ina ona itaked siya ta nawaya ay mangilayaw isnan wad-ay isnan afongna. “Tet-ewa nan kanak ken chakayo, am-in ay fasol si takho et mapakawan, ya siya akhes isnan olay ngag sisa'y kankanancha ay mangipangaag ken Apo Dios. Ngem mo sino nan mangipangaag isnan Ispirito Santo et ad-i kapakpakawan, tay nakafasol siya is eng-engkhana.” Kinwanina chi tay kankanancha en naan-anitowan siya. Nan Inan Jesus ya nan Aag-ina(Mateo 12:46-50; Lucas 8:19-21)Awni ya ket inmey si inan Jesus ya nan aag-inaIlaenyo nan Mateo 12:46. ay nangila ken siya. Wad-ay cha'y nentatakcheg is kadchela ya inpaayagcha siya. Angsan cha nan tinmotokcho ay nenlilikob ken Jesus. Sa cha't kanan ken siya, “Apo, wad-ay cha inam ya nan aag-im is kadchela ay mangayag ken sik-a.” Sa na't kanan, “Sino nan kananyo en inak ya aag-ik?” Sa et nenmonaang isnan tinmotokcho ay nenlilikob ken siya ya kinwanina, “Cheeycha nan inak ya aag-ik! Tay mo sino nan mangikkan isnan nemnem Apo Dios et chaicha nan aag-ik ya inak.” Nan Al-alig Maipoon isnan En-isapsapowak(Mateo 13:1-9; Lucas 8:4-8)Isnan namingsan, nen-isos-olo kasin si Jesus is kailit nan fayfay. Ngem tay chadlos angsan nan takho ay nangal-alifongfong ken siya, ket ay nen-aton is kafangka ay sisya is kadchanom et ischi nan nentokchowana ay nangisos-olo isnan katakhotakho is kailit nan fayfay. Et angsan nan insos-olona ken chaicha ay cha na inyal-alig. Kinwanina, “Chengngenyo! Wad-ay nan inmey ay nen-isapowak is esek. Isnan cha na nen-isapowakan, wad-ay nan cha nap-as is kachalan, ya cha tinopek si ay-ayam ay inmali. Cha akhes nap-as nan tapina isnan lota ay cheppas nan enchaem. Tay entapew nan lota ischi, et sang-oyan ya ket tinmofo. Nay met achi osto ay naakhewan, ya ke cha't ay naatongan ya naloyaw tay egay cha linmamot ay khawis. Nan tapina et cha cha nap-as is kasibsifitan, ya osto'y tinmofo nan sibsifit, sinolincha nan cha tomofo ay esek, et egay cha namkhas. Nan akhes tapina, nap-as cha isnan khawis ay lota, ya tinmofo cha ay khawis, ya wad-ay nan namkhas is sintotlon poo, masin-en-em poo ya masinkhagsot.” Sa na't kanan, “Chengngenyo et achi mampay chana, mo wad-ay kowengyo ay mannge.” Nan Khotok nan Al-alig(Mateo 13:10-17; Lucas 8:9-10)Issan makekedchengan cha Jesus isnan cheycha'y sinpoo ya chwa ay apostolesna sa et nan tapin nan takho, sinalodsodcha ken siya nan ayen nan cheycha'y al-aligna. Sa et kanan Jesus, “Chakayo nan naipaammowan nan sikhod ay eg-ay naammowan maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios. Ngem chaicha ay faken ko disipolos, al-alig am-in nan angnek ay mangisolo ken chaicha ta‘Olay mo chadlos cha iilaen, et ad-i cha makafigfig.Ya olay mo chechengngencha, ad-icha maawatan,tay eleg ya somakhong cha ken sak-en ya mapakawan cha.’ ”Ilaenyo nan Isaias 6:9-10. Nan Nangilawlawakhan Jesus isnan Al-alig Maipoon isnan Nensapsapowak(Mateo 13:18-23; Lucas 8:11-15)Sa et kinwanin Jesus, “Ad-iyo ngen maawatan nan chey ay al-alig? Mo siya sa, ngag kay nan ikkanyo ay mangawat isnan tapina ay al-alig? Nan chey ay en-sapsapowak et isapsapowakna nan kalin Apo Dios. Maiyalig nan tapina'y takho isnan chalan ay nap-asan nan tapina ay esek. Chaicha nan cheycha'y mannge isnan kalina ngem ket ay naanali si Satanas ay mangaan isnan chey ay kalina ay naimola is kasemekcha. Siya akhes isnan lota ay cheppas nan chaemna ay nap-asan nan esek. Maiyalig isnan cheycha'y mannge isnan kalin Apo Dios sa cha't ala ya chawat ay mangilayalayad. Ngem tay egay linmamot isnan semekcha, sinak-itan yangkhay nan pammaticha. Sa et mo omali nan ensikhafan paymo mapalikhatancha maipoon isnan kalin Apo Dios ke cha't ay iwayang kannay nan pammaticha. Nan akhes kasibsifitan ay nap-asan nan esek, siya nan alig nan cheycha'y mannge isnan kalin Apo Dios, ngem nan ayaka ay chanagcha isnan fiyagcha is kalota, ya nan layadcha isnan kinafaknang, sa et nan tapina kayet ay figfikhawencha nan somya ay manolin isnan chinngecha ay kalina, et nay ad-i mamkhas ken chaicha. Ngem nan khawis ay lota ay nap-asan nan esek, maiyalig isnan cheycha'y mannge isnan kalin Apo Dios ya chawatencha. Chaicha nan mamkhas is masintotlon poo, masin-en-em poo ya masinkhagsot.” Nan Silaw ay Ad-i Nasalinan(Lucas 8:16-18)Inyal-alig kayet Jesus ken chaicha ay nangwanin, “Ay ke maiskhep nan silaw ta sa et matangfan isnan salop paymo maipachao is kamaseypan ya faken isnan osto ay kaipatpatangana? Siya akhes ay isnan maitatafon idwani, naitafon ta sa et maipaila. Ya am-in ay maitatafon idwani et masapol ay maipalawag is tap-in. Chengngenyo et mampay chana mo wad-ay kowengyo ay mannge.” Kinwanina akhes, “Ilaenyo ay khawis nan angnenyo ay enchenge tay nan angnenyo isnan chengngenyo, siya akhes nan maisofalit ken chakayo, ya am-amed kayet ay tapiyan Apo Dios nan maawatanyo. Tay nan mangidno isnan wad-ay ken siya, at maagtan kayet. Ngem nan maiyalig ay maid mabfalina ay ad-i mangidno isnan wad-ay ken siya, et olay nan akit ay wad-ay ken siya, et makaan.” Nan Alig Maipoon isnan Tomofo ay Nais-ekKinwanin kayet Jesus, “Kag tona nan kaiyalikhan nan en-ap-apowan Apo Dios: Inmey nensapowak nan esa'y ensamsama. Kalabfiyana inmey naseyep sa et fomangon isnan kawaksana. Ket ay tinmofo ya cha maengngan nan insapowakna. Ad-ina magtek ammo mo ngag nan inikkan nan chey esek ay tinmofo. Kikhad nan lota ay menwad-ay isnan tomofo. Pabfalaena ona nan tofona, awni pay ya ket ay masiken sa et mamkhas. Ngem mo nabkhasan et, ala na't ya kompay ay mangani tay timpona.” Nan Al-alig Maipoon isnan Kabfafan-ikhan ay Esek(Mateo 13:31-32, 34; Lucas 13:18-19)Kinwanin kayet Jesus, “Ngag nan maikis-owan nan en-ap-apowan Apo Dios? Ngag ay al-alig nan osalek ay mangipaila isnan kais-isona? Iyaligko isnan esang ay kabfafan-ikhan ay esek ay makwanin mostasa.Teken ay mola nan mostasa isnan ilin Jesus, et kag chapong ay fan-ifan-ig nan fokerna. Siya nan kabfafan-ikhan isnan am-in ay ilan si mais-ek isnan lota. Ngem mo mais-ek, tomofo ya masiken ya enfalin ay kaaanchowan isnan am-in ay chapong. Pomanga is chadchake ta sa et mabfalin ay enpaingan ya enkhafanan si ay-ayam.” Nan Kaosalan nan Al-aligAngsan ay al-alig ay kag tosa nan inangnen Jesus ay nangisos-olo isnan kalin Apo Dios ken chaicha. Insolowana chaicha isnan kafaelancha ay mangawat. Maid nen-og-okhochana ken chaicha is egayna inyal-alig, ngem mo chaicha yangkhay isnan disipolosna, inlawlawagna ken chaicha nan ayen nan am-in ay kankanana. Nan Nangipatkelan Jesus isnan Lemlem(Mateo 8:23-27; Lucas 8:22-25)Issan chey kannay ay akhew, osto ay nakhosfet, kinwanina isnan disipolosna, “En tako is chemangna.” Sa cha't tinaynan nan angsan ay takho, ya inlokhancha si Jesus isnan fangka ay nentetey-ana. Wad-ay cha akhes ischi nan tapina ay nenfafangka ay naifoweg ken chaicha. Awni pay ya ket nachannakhem is chad-ama, ya cha masepyatan ya mapsong nan fangka ay cha chosngowen nan talipyakew. Ngem si Jesus wad-ay ay enpoppongan ay mamaseyep is apet chokog nan fangka. Ala cha't ya fangon ken siya ay mangwanin, “Mistolo, ay ad-im ngen iyegyat nan mateyan tako?” Sa et finmangon ay mangipatke isnan chakhem ya kinwanina isnan fayfay, “Khenek! Tomke ka!” Tinomke tet-ewa nan chakhem ya chadlos inompa nan fayfay. Sa na't kanan, “Ya ke kayo omegyat ay? Maid ngen paat pammatiyo?” Chad-ama nan egyatcha ya cha cha kankanan, “Sino man na, tay ya ke olay nan chakhem ya nan fayfay et patiyencha siya?” Nan Nangipakaanan Jesus isnan Anito isnan iGerasa(Mateo 8:28-34; Lucas 8:26-39)Khinomchang cha isnan ilin nan iGerasa. Ya osto ay finmala si Jesus is kafangka ket ay sinab-at nan lalaki ay naan-anitowan ay nalpo isnan liyang si natey, tay ischi nan nentetey-ana. Maid kasin makataked ken siya, olay mo kadchinaancha. Tay away nangaat ay nataked nan limana ya nan sikina isnan kachina, ngem khechangna'y aped na sinokpot nan taked nan limana, ya tinegtegna nan kachinan nan sikina, ya maid makaipap-a ken siya. Minaschem ya winakas ay aped enwakwakis is kaliyang si natey ya is kafilig, sa na't tegtegtekhen nan awakna isnan fato. Osto'y inilana si Jesus isnan ad-adchawi, ala na't ya tagtatagtag ya nenlokfob isnan sakhangna. Sa na't inpapangekhe ay nenfokhaw ay mangwanin, “Ngag nan fiyangmo ken sak-en Jesus ay Anak nan Katotongchowan ay Dios? Isapatam isnan ngachan nan Dios ta ad-i ka omipalikhat!” Siya chi tay kinwanin et Jesus, “Sik-a ay anito, komaan ka isnan sana ay lalaki!” Sa et kinwanin Jesus, “Ngag nan ngachanmo?”“Kalifolifo nan ngachanko tay angsan kami ay anito,” kinwanina. Sa na't chadlos inseg-aseg-ang ken Jesus ta ad-ina pakaanen chaicha isnan chey ay ili. Idwani, wad-ay akhes isnan chey ay ponchag nan angsan ay fotog ay en-ang-anglod. Sa et nenseg-ang nan kaanianito ken siya ay mangwanin, “Ippeymo achi chakami isnan cheycha'y fotog. Ipalofosmo ta segpenmi chaicha.” Et tinan-oyan Jesus. Adi kad nabfanala nan cheycha'y anito sa cha't ala ya sekhep isnan kafotofotog, ke cha't ay ala ya tagtag is katoy-ob ay enchadchawes is kafayfay et nalin-eb cha. Omey si away chwan lifo chachi. Linmayaw et nan cheycha'y enpaspastor, sa cha't inmey isnan olay entona ay kawad si afong isnan chey ay ili ay nangipadnge isnan chey ay inmat. Et nakhogkhog-oy nan katakhotakho ay inmey nangila isnan inmat. Inmey cha ken Jesus, ya inilacha ay tinmotokcho ischi san chey lalaki ay nakaanan san kaanianito. Nabfachowan siya ya khinmawis et chadlo nan osto ay semekna. Sa cha't inmegyat. Nan cheycha akhes chadlos nangila isnan chey ay inmat et inokhodcha nan naangnen isnan chey ay naan-anitowan ya nan cheycha'y fotog. Siya chi ke cha't ay nenseg-ang ken Jesus ta komaan siya isnan ilicha. Osto'y cha enlokhan si Jesus is kafangka, nenseg-ang ken siya san chey lalaki ay kinmaanan nan kaanianito ta maifoweg ken siya. Ngem inad-in Jesus ay nangwanin, “Somaa ka ta ifaagmo isnan ib-am nan am-in ay namachangan ya naneg-angan Apo Dios ken sik-a.” Et inmey tet-ewa isnan Sinpoo ay Ili ay en nangifab-aag isnan am-in ay inangnen Jesus ken siya. Ya nataa cha am-in ay nannge isnan kinwanina. Nan Anak Jairo ay Natey ya nan Fafai ay Nanikchod isnan Fachon Jesus(Mateo 8:19-26; Lucas 8:40-56)Nenfangka si Jesus ay tinmoli is chemangna. Osto'y sisya cha is kailit nan fayfay, inal-alifongfongan nan angsaangsan ay takho. Sa et inmey ken siya nan esa'y mangichad-alan isnan sinagogacha ay enngachan is Jairo. Osto'y inilana si Jesus, ket ay ala na ya lokfob isnan sakhangna ya nenseg-ang ay mangwanin, “Chadlos matmatey nan anakko ay fafai. Omali ka koma ta ipatangmo nan limam ay mangipagkhawis ken siya ta matakho.” Adi kad naitakin si Jesus, ya naifoweg nan chadlos angsan ay takho ay cha ensislig ay mangal-alifongfong ken siya. Wad-ay akhes ischi nan esa'y fafai ay egay nasnaschok nan kachawyana is sinpoo ya chwa ay tawen. Chad-ama nan likhatna isnan angsan ay choktor ay en na cha nenpaag-akhasan. Aped yangkhay naengew nan am-in ay wad-ay ken siya, nay met achi egay paat khinmawis mod-i ket onanig inmam-amed. Chinngena nan kankanan nan takho maipoon ken Jesus, et nay sinmag-en isnan chokogna isnan kawad nan angsan ay takho sa na't sinikchod nan fachona, tay kananan, “Olay mo sikchochek yangkhay nan fachona et maipagkhawis ak.” Siya chi ya ket naschok kannay nan kachawyana, ya liniknana nan khinmawisan nan sakit nan awakna. Issan nenliknaan Jesus ay wad-ay et nan kamabfalin ay finmala ken siya, ala na ya sakhong isnan cheycha'y angsan ay takho sa na't kanan, “Sino nan nanikchod isnan fachok?” Sa et kanan nan disipolosna, “Apo, ya kem iilaen nan sanacha'y cha ensislig ay mangal-alifongfong ken sik-a ya kanam kayet en sino nan nanikchod ken sik-a?” Sa et nenmonaang kayet si Jesus ay mangila mo sino nan nanikchod ken siya. Idwani tay ammon nan fafai nan naangnen ken siya, inmegyat ya nanat-ayenten ay inmey ken Jesus ya nenlokfob isnan sakhangna ay nangifaag isnan am-in ay tet-ewa ay inangnena. Sa et kinwanin Jesus, “Anakko, nan pammatim nan nangipagkhawis ken sik-a. Omey ka et oompa nan semekmo ya khinmawis nan sakitmo.” Issan sisya ay cha enkaliyan Jesus, wad-ay cha nan inmali ay nalpo is afong Jairo. Kananchan, “Apo, natey et nan anakmo. Ay kem kasin sangawen nan Mistolo?” Ngem inookhay Jesus nan kinwanicha, sa na't kanan ken Jairo, “Ad-i ka omegyat. Mamati ka yangkhay.” Maid inpalofos Jesus ay maifoweg ken siya mod-i kecheng si Pedro, ya nan sin-akhi ay cha Santiago ken Juan. Isnan inomchanan cha Jesus is afong Jairo ay ap-apo isnan sinagoga, inilana ay ngomanawngaw nan takho ischi, tay waschin cha aakha ya chadlos cha inpapangekhe ay manganako ken siya. Sinomkhep ya kinwanina ken chaicha, “En kayo man ngomanawngaw ya en-ag-akha ay? Eg-ay natey nan ong-onga, mamaseyep yangkhay.” Sa cha't inang-ango siya. Ngem ke na't ay pabfalaen chaicha am-in, sa na't ayakhan nan chakek-ena ya nan cheycha'y tolo ay fowegna, sa na't ipango chaicha isnan kawad san ong-onga. Inegnan Jesus nan liman nan ong-onga sa na't kanan, “Talita kum!” Nan laychena ay kanan et, “Anakko, kanak ken sik-a, fomangon ka!” Finmangon kannay san ong-onga ya nanalan (nan tawena et sinpoo ya chwa). Et chadlos nataataa cha. Sa na't chadlos finilin chaicha ta ad-icha ipap-aammo chi isnan olay sino. Sa na't kanan ta pakanencha. Nan Naad-iyan Jesus id Nazaret(Mateo 13:53-56; Lucas 4:16-30)Kinmaan cha Jesus ischi ya nafobweg cha isnan disipolosna ay sinmaa isnan ilina. Isnan tengaw ay Sabfacho, inmey is kasinagoga ya nen-isos-olo, ya angsan nan nataataa isnan cheycha'y nannge ken siya. Kinwanicha, “Ento man nan nangalaan tona isnan kankanana?” ya “Ngag kay na ay laing nan nay naichawchaw ken siya?” ya “Ento nan ikkana ay mangangnen isnan kamabfalin? Ay ke faken na san kalapantilo ay anak Maria ya aag-inaIlaenyo nan Mateo 12:46. cha Santiago, Jose, Judas ya si Simon? Ad-i ngen wad-ay cha nan kafabfaiyana ay nakiili ken chatako isna?” Sa cha't inad-i siya. Sa et kinwanin Jesus ken chaicha, “Maichad-ayaw nan mamadto isnan olay entona issa, nay met achi isnan osto ay ilina, ay kawad nan kikib-ana ya pangafongna kannay, et maid filangna.” Et nay ad-i mabfalin ay ipailana ischi nan chadlos kamabfalina. Nan yangkhay inangnena et inpatangna nan limana isnan akit ay nenkasakit ya inpagkhawisna chaicha. Nataa siya khapo tay maid pammaticha.Sa et inmey si Jesus isnan kailiili ay cha nen-isos-olo. Nan Namaalan Jesus isnan Sinpoo ya Chwa ay Apostolesna(Mateo 10:5-15; Lucas 9:1-6)Inayakhana nan sinpoo ya chwa ay disipolosna sa na't infaa chaicha is sinchodwachodwa. Inagtana chaicha is kalebfengancha ay mangipakaan isnan anito. Finilina chaicha ta maid itaktakincha is senget, sopot ya siping isnan enfaatancha mod-i kecheng nan sokod. Infilina ta enpalloka cha, ngem ad-icha chowaen nan fachocha. Kinwanina akhes, “Mo wad-ay menmangili ken chakayo isnan afongna, entee kayo ischi engkhana ay taynanyo chi ay ili. Mo wad-ay ad-i manawat ken chakayo, ya ad-icha chengngen chakayo, taynanyo, ya isnan komaananyo, pagpakhenyo nan sikiyo ta makaan nan pinomket ay chapog nan chey ay ili, ta kag tokhon ken chaicha.” Adi kad inmey cha ay nangipap-alawag ay masapol ay enfafawi ya chokokhan nan takho nan fasolcha. Et cha cha inpakaan nan angsan ay anito, ya cha cha inapposan si lana nan angsan ay nenkasakit ya inpagkhawischa chaicha. Nan Nateyan Juan Bautista(Mateo 14:1-12; Lucas 9:7-9)Idwani, chinngen Ali Herodes nan maipoon ken Jesus, tay nadnadnge nan ngachana isnan olay entona. Wad-ay cha nan nangwanin, “Siya si Juan Bautista ay finmangon isnan etey. Siya chi nan khotokna ay wad-ay kamabfalina.” Ngem nan tapina, kananchan, “Siya si Elias.”Ya wad-ay cha kayet nan mangwanin, “Mamadto siya, ay kag isnan mamadton Apo Dios id solit.” Ngem osto'y chinngen Herodes nan naang-angnen, kinwanina, “Natakho si Juan ay inpapotlongko nan olona.” Kinwanin Herodes chi tay siya san nangipatiliw ken Juan issan chey, sa na't inpafalod siya midkakay ken Herodias ay asawan nan etadna ay si Felipe, tay inasawana. Siya chi nan khotok nan nangwaniyan Juan ken Herodes, “Lawa nan mangiyamongam isnan asawan nan etadmo.” Siya chi nan nanosongtan Herodias ken Juan ya laychena ay ipapatey siya. Ngem ad-i mabfalin tay omegyat si Herodes ken Juan khapo tay ammona ay nalenteg si Juan ya nakapet ken Apo Dios, et nay insas-alakana siya. Sa et olay mo makorkor nan semekna isnan manngelana isnan ifab-aag Juan, laychena kayet ay manmannge isnan kankanana. Ngem awni ya inomchan nan wayan Herodias, tay isnan akhew ay pitsan nan naiyanakan Herodes, nenpapiyasta siya. Inpaayag Herodes nan am-in ay okom, nan ap-apon nan sorchacho, ya nan am-in ay matangad ay takho id Galilea. Sa et inmey nan magmagkit Herodias ay nensalasala, ya nalaylaychan si Herodes ya nan cheycha'y inayakhana ay makilaglagsak ken siya. Ket ay kanan Herodes isnan magmagkit, “Ibfakham ken sak-en nan olay ngag sisa ay laychem et sak ichowa.” Insapatana kayet ay nangwanin, “Olay ngag sisa'y kedchawem et ichowak, olay mo kakhedwan nan en-ap-apowak.” Sa et finmala ya kinwanina ken inana, “Ngag kay nan kedchawek?”Ket ay kanan inana, “Nan olon Juan Bautista.” Ala na't ya eey ken Ali Herodes sa na't kedchawen ay mangwanin, “Laychek ay ichowam kannay ken sak-en nan olon Juan Bautista ay mapapalato.” Ya ket ay chad-ama nan fafawin Ali Herodes, ngem khapo isnan chey insapatana sa et tay wad-ay nan fisitana, ad-ina laychen ay maichen nan apchas na inkali ken siya. Adi kad finmaa kannay isnan khwarchiyana ta en na alaen nan olon Juan. Sa et inmey ya pinotlongna nan olon Juan is kafabfalochan. Et inyeyna tet-ewa ay mapapalato sa na't inchowa isnan magmagkit, ya inchowana ken inana. Osto ay chinngen nan disipolos Juan chi, inmey cha ay nangala isnan awakna ay en nangikaob. Nan Namanganan Jesus isnan Liman Lifo ay Takho(Mateo 14:13-21; Lucas 9:10-17; Juan 6:1-14)Sa cha't tinmoli ken Jesus nan apostolesna ya inokhodcha ken siya nan am-in ay cha cha inang-angnen ya insos-olo. Kinwanin Jesus ken chaicha, “Makekecheng tako ay omey isnan maid tagtakhowan, ta omilleng kayo is sinak-itan.” Tay masoblisobli nan takho ken chaicha ya maid paat wayacha olay pay nan manganancha. Sa cha't nakekecheng ay nenfangka ay inmey isnan mam-aid takho. Nay met achi angsan cha nan nangila isnan kinmaanancha ya inmatonancha chaicha. Sa cha't nentagtagtag ay inmonod ay nalpo isnan kailiili ischi, ket ay inmon-ona cha ay inomchan mo cha Jesus. Issan chinmakalan Jesus, inilana nan angsaangsan ay takho ya chadlos naseg-ang ken chaicha tay kag cha karnilo ay maid manoktokkhong ken chaicha. Et angsan nan cha na insos-olo ken chaicha. Issan nganngani malonokhan nan akhew, inmey nan disipolosna ken siya ay mangwanin, “Nay cha et makhosfet ya wad-ay tako isna'd ilit. Kanam et achi ken chaicha ta omey cha isnan sanacha'y ensag-en ay ili ya kabfakhaang ta lomako cha is kanencha.” Ngem ket ay kinwanin Jesus, “Panganenyo chaicha.”Sa cha't kanan, “Apo, ay en kami ngen lomako is tinapay ay falor si chwa'y khasot ay denaryoNan esa'y denaryo et silcho isnan sin-akhew. sa mi't ichowa ken chaicha ta kanencha?” Sa na't kanan, “Kaat nan wad-ay ken chakayo ay tinapay? En kayo ilaen.”Osto'y inammowancha, kinwanicha, “Lima ay tinapay ya chwa ay filis.” Sa na't infilin ta patokchowencha am-in nan takho is sinpapangfon isnan kawad nan lokham. Et siya chi ay tinmokcho cha ay naop-opon is sinkhagsot ya sinlilman poo. Sa et inalan Jesus nan chey lima ay tinapay ya chwa ay filis ya nentangad id chaya ay nenyaman, sa na't pinet-apet-ang ya inchowana isnan disipolosna ta iwalascha. Sa na't inpaiwalas nan chwa'y filis ken chaicha am-in. Nangan cha't am-in ya negsan cha. Ya nan nakhayad ay tinapay ya filis ay cha chinakhop nan disipolosna et sinpoo ya chwa ay nenkapno ay labfa. Nan filang nan lallalaki yangkhay ay nangan et omey is liman lifo. Nan Nanalanan Jesus is Kaoson nan Fayfay(Mateo 14:22-36; Juan 6:15-21)Osto'y siya chi, inpafangkan kannay Jesus nan disipolosna ta mang-ona cha is chemangna ay ili ay Betsaida, sa na't inpasaa akhes nan cheycha'y takho. Osto'y inpasaana chaicha, nanikid is kafilig ay en menlowalo. Naeesang si Jesus ischi engkhana ay sedsechemna. Wad-ay nan fangka is kakhawan nan fayfay, ya inilan Jesus ay sikhab nan mangipadchalanancha isnan fangka tay ab-afikas nan chakhem ay mangab-afet ken chaicha. Isnan cha na tomalan-owan, inmey si Jesus ay nanad-alan is kaoson nan fayfay ay somagsag-en ken chaicha. Kanana en ta laosana koma chaicha, ngem isnan nangil-ancha ken siya ay cha manad-alan isnan oson nan fayfay, kananchan away anito, ke cha't ay nenwakis. Tay inilacha am-in ya nenkabfefegyas cha.Ngem nenkanan kannay Jesus ken chaicha, “Pabfikasenyo nan semekyo, tay sak-en na. Ad-i kayo omegyat.” Sa et nakilokhan ken chaicha isnan fangka ket ay tinomke kannay san chakhem. Sa cha't chadlos nataataa, tay egaycha naawatan nan ayen san chey inmat isnan tinapay tay sisya'y enkenteg nan olocha.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “tay nalango nan posocha.” Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Nasakit id Genesaret(Mateo 14:34-36)Intot-oloy cha ay inmey is chemangna ya inomchan cha isnan ili ay Genesaret. Sa cha't padchakalen nan fangka. Inmatonan kannay nan takho ischi si Jesus isnan osto ay finmalaancha is kafangka, sa cha't waschin tatagtag ay cha en nenkorchag isnan olay entona ischi ay ili ta iyeycha ken Jesus nan nenkasakit ay maiyaamaka ay iyonodcha ken siya isnan olay entona ay kawadna. Et olay mo entona nan inmayana, fanan-ig paymo chadchake ay ili, paymo id ilit, inyeycha nan masasakit isnan kamarkitan, sa cha't nenseg-ang ken siya ta sikchochencha olay paat yangkhay nan khayachan nan fachona. Et am-in ay nanikchod ken siya et naipagkhawis cha. Nan Maiyegyatan nan Ekhad nan Fariseo(Mateo 15:1-20)Issan namingsan naam-among ken Jesus nan Fariseo ya nan tapina ay mistolon si lenteg ay nalpo id Jerusalem. Inilacha ay lawa nan inangnen nan tapina'y disipolos Jesus tay egaycha ona nenfolo isnan nanganancha. (Tay nan Fariseo ya am-in nan Judio et sok-ed cha enfolo sa cha mangan, tay siya chi nan winanedcha ay ekhad nan ikik-itcha id solit. Ya mo nalpo cha is kamarkitan, ad-i cha paat mangan engkhana'y iyangnencha ona nan ekhadcha ay mawarsiyan isnan chanom.Wad-ay kayet nan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin, “Ya mo nalpo cha is kamarkitan ad-i cha paat mangan engkhana'y mafonyakhancha ona isnan chanom.” Wad-ay akhes nan teken ay mangwanin, “ad-icha kanen nan linakwancha engkhana'y warsiyancha ona isnan chanom.” Angsan kayet ay ekhad nan iyangneangnencha, kag isnan menwarsiyancha isnan tasa, fanga, ya nan tapina kayet ay nakhaeb ay khanfang, ya nan tokchowancha.Nan osto ay naisolat isna et, kaseypancha. Siya chi tay enchadchaolag cha mo mangan cha.) Sa et pinoot nan cheycha'y Fariseo ya mistolon si lenteg ken Jesus ay mangwanin, “En man ad-i abfoloten nan disipolosmo nan mawanwaned ay ekhad nan ikik-it tako ay? Ya ke pet lawa nan angnencha tay ad-i cha enfolo ona sa cha't mangan.” Sa et kanan Jesus, “Chakayo ay kakas-okas-on, tet-ewa san inpadton Isaias maipoon ken chakayo. Insolatna ay mangwanin,‘Siya na nan kanan Apo Dios:“Nan naycha ay takho et chad-ayawencha sak-en isnan topekcha ngem adchawi nan semekcha ken sak-en. Ongar yangkhay nan chomad-ayawancha, tay en cha isos-olo nan lenteg si takho ay siya kano chi nan sos-olon Apo Dios.” ’Ilaenyo nan Isaias 29:13. Ngag ngotoyo isnan filin Apo Dios ya mamangset kayo isnan ekhad si takho ay winanedyo.” Kinwanina kayet, “Khawis met nan ikkanyo ay mangad-i isnan filin Apo Dios ta nan et ekhadyo nan somya ay en yo pawadwad-en. Tay infilin Moises, ‘Patkhenyo nan amayo ya inayo,’ ya ‘Mo sino nan mangipangaag isnan amana paymo inana, et masapol ay maipapatey.’ Ngem teken nan kananyo. Tay mo wad-ay nan mangwani isnan amana paymo inana, ‘Chey. Korban et nan ento mo ifachangko ken chakayo’ (nan laychena ay kanan et naichowa et ken Apo Dios), itan-oyyo, ya ipawayo siya ay mamachang ken amana ya inana. Et khapo isnan sana ay ekhadyo ay ipafanesyo, maichenyo nan kalin Apo Dios. Ya angsan kayet nan kag tonacha ay cha yo ik-ikkan.” Inayakhan kasin Jesus nan takho, ya kinwanina ken chaicha, “Chengngenyo na, am-in kayo, ta maawatanyo. Faken nan ikamil nan takho is katopekna nan mangipangaag ken siya, mod-i ket nan fomala ay malpo isnan semekna. ( Chengngenyo et mampay na mo wad-ay kowengyo ay mannge!)” Osto'y tinaynan Jesus nan cheycha'y takho ya sinomkhep is afong, pinoot nan disipolosna mo ngag nan ayen nan chey ay al-aligna. Sa na't kanan, “Olay akhes ngen chakayo ya ad-iyo maawatan? Ay ke yo ad-i paat maawatan ay faken nan ikamil nan takho nan mangipangaag ken siya? Tay faken is kasemeknaNan osto ay naisolat isna et, “Tay faken is kaposona nan somkhepana.” nan somkhepan nan maikamil mod-i ket is kapotona sa et fomala ay maitai.” (Nan laychen Jesus ay kanan isnan chey ay kinwanina et, maid makakan is mangipangaag isnan takho.) Sa na't kinwani kayet, “Nan fomala isnan takho nan mangipangaag isnan takho. Tay malpo isnan otekna ya nemnem nan ngaag ay semek, nan asi ay okhali, akew, patey, nan menchwadchwa isnan pantewna, nan kinaakhom, apos, sailo, is yangkhay ay asi ay fikhaw, apal, pangaag, chayew ya inoong-ong. Am-in nan naycha ay ngaag et malpo cha isnan semek si takho. Siya chana nan mangipangaag ken siya.” Nan Pammatin nan Fafai ay iFenisia ken Jesus(Mateo 15:21-28)Sa et naligwat si Jesus sidi ya kinmaan ay omey isnan sakop nan ili ay Tiro ya Sidon. Inmey nentee isnan esang ay afong ischi, ya ad-ina laychen ay maammowan nan kawadna, ngem khechangna'y naammowan kayet. Nan esa'y fafai ay naan-anitowan nan anakna ay fafai et chinngena nan maipoon ken siya, ya inmey kannay isnan kawadna. Sa na't ala ya lokfob isnan sakhang Jesus ay nangiseg-ang ta pakaanena nan anito ay inomchan isnan anakna. Nan chey ay fafai et Gentil ay Griego nan kalina ya nalpo id Fenisia ay esa'y ili id Siria. Ya ket kinwanin Jesus, “Masapol ay mapangan ona nan ongang-a ay pangafong, tay ad-i osto mo aped alaen nan kanen nan an-ak sa et ibkas isnan aso.”Mo mamingsan, nan kanan nan cheycha'y Judio isnan faken Judio et aso. Naawatan kannay nan fafai nan inyal-alig Jesus, sa et inyal-aligna kayet ken Jesus ay nenseg-ang ken siya. Ngem kinwanina kayet, “Tet-ewa nan kanam Apo, ngem olay siya chi, khechangna ay kanen nan aso ay wad-ay is khwab nan lamisaan nan makakan ay yagyakhen si ongang-a.” Kinwanin et Jesus ken siya, “Osto met. Tay siya sa nan kanam, chey inpeg-anan et nan anito nan anakmo. Somaa ka't.” Sa et sinmaa, ke na't inchanan nan anakna ay maseyseyep, ya tinaynan tet-ewa nan anito. Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Takho ay Natoweng ya NangengekKinmaan si Jesus id Tiro, ya inikwana id Sidon ya nan sakop nan Sinpoo ay Ili engkhana ay inomchan isnan fayfay id Galilea. Idwani, inyeycha ken siya nan lalaki ay natoweng ya nangengek. Sa cha't nenseg-ang ken Jesus ta ipatangna nan limana ken siya. Initken Jesus nan chey ay lalaki isnan cheycha'y angsan ay takho, sa na't inpey nan lechengna isnan kowengna. Sa et nentobfa ay nangikappos isnan chilan nan lalaki. Nentangad id chaya ya nenfon-es ay nen-achawag, sa na't kanan isnan lalaki, “Efata,” ay nan laychena ay kanan et, “Makadnge ka.”Nan osto ay ayen nan Efata et Matekwafan ka. Ket ay nakadnge kannay san lalaki ya nawayaan nan chilana, et nalatak chadlo nan enkak-aliyana. Sa et finilin Jesus chaicha ta ad-icha og-okhochen, ngem isnan chadlos na mangiyad-ad-iyan isnan mangog-okhochancha, onanig cha kayet inokhookhod. Chachama'y nataataa nan takho ischi ay mangwanin, “Khawis am-in nan ik-ikkana, tay olay nan natoweng, pakhawisena, ya nan nangengek, pakaliyena akhes.” Nan Namanganan Jesus isnan Epat Lifo ay Takho(Mateo 15:32-39)Isnan namingsan, naamoamong kasin nan angsaangsan ay takho ken Jesus, ya maid et kanencha. Sa na't ayakhan nan disipolosna ya kinwanina, “Maseg-ang ak isnan naycha'y takho, tay tolo et ay akhewcha ken sak-en, ya nangkhay et nan sengetcha. Mo ipasaak chaicha ay maoowat, at maolaw cha isnan chalan, tay adchawi nan somaalan nan tapina.” Sa et kanan nan disipolosna, “Ento kay nan omalaan tako isna's kaponchag is sa tako ipangan isnan kag tona ay kaangsan si takho?” Sa na't kanan, “Kaat nan wad-ay sisa ay tinapay?”“Pito,” kinwanicha. Inpatokchon Jesus nan angsan ay takho is kalota, sa na't inala nan pito ay tinapay, ya osto ay nenyaman ken Apo Dios pinetpet-angna sa na't inchowa isnan disipolosna ay mangiwalas isnan takho. Sa cha't nawalawalasan. Wad-ay akhes ken chaicha nan akit ay filis. Nenyaman si Jesus ken Apo Dios, sa na't infilin ta maiwalas akhes isnan takho. Nangan cha't ya negsan cha, ya nan nakhayad ay tinapay ay cha chinakhop nan disipolosna et pito ay nenkapno ay labfa. Nan filang nan nangan ay takho et omey si epat lifo cha. Inpasaan et Jesus nan cheycha'y takho, sa cha't nenfangka kannay isnan disipolosna ay inmey isnan sakop nan ili ay Dalmanuta. Nan Nangchawan nan Fafariseo ta En-ipaila si Jesus is Katataa ay Kaimatonana(Mateo 16:1-4; Lucas 12:54-56)Idwani, wad-ay cha nan Fariseo ay inmey nakisodsochok ken Jesus ta tepngencha siya. Infaagcha ta en-ipaila siya is katataa ay sinyal ay malpo id chaya. Chadlos ay nenfon-esNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nenfon-es isnan leng-agna.” si Jesus sa na't kanan, “En man nan sinyal nan chadlos kedchakedchawen nan takho idwani ay? Tet-ewa nan kanak ken chakayo, maid ipailak ay sinyal isnan takho ay matatakho idwani.” Sa na't tinaynan chaicha ya nenfangka ay omey is chemangna. Nan Nangiyalikhan Jesus isnan Sos-olon nan Fariseo isnan Fofod(Mateo 16:5-12)Idwani, nalichongan nan disipolosna ay nannget is tinapay. Kecheng nan es-esa'y tinapay nan wad-ay is kafangka. Finagfag-an Jesus chaicha ay nangwanin, “Ilaenyo ta meymey-anyo nan awakyo isnan fofod nan Fariseo ya nan fofod Herodes.” Ket ay natotya nan disipolosna ay mangwanin, “Kanana chi tay egay tako nannget si tinapay.” Idwani tay ammon Jesus nan cha cha kankanan, kinwanina, “Ngag man nan kasin yo kanakanan isnan egayyo nanngetan? Ad-iyo ngen kayet ammo paymo maawatan? Sisya'y enkenteg ngen nan oloyo?Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nalango nan posoyo?” Ay ke maid matayo ay mangila paymo kowengyo ay mannge? Ya ad-iyo ngen sesemken san nametpet-angak isnan lima'y tinapay ya inmanay isnan liman lifo ay takho? Kaat ay labfa nan pinnoyo isnan tinapay ay nakhayad?”Sa cha't kanan, “Sinpoo ya chwa.” Kinwanin Jesus, “Ya san pito ay tinapay ay inmanay isnan epat lifo, kaat ay labfa nan pinnoyo isnan nakhayad?”Sa cha't kanan, “Pito.” Kinwanin et Jesus, “Ay ad-iyo ngen kayet maawatan?” Nan Nangipakhawisan Jesus isnan NakolapIssan inomchanan cha Jesus id Betsaida, wad-ay nan inyey nan takho ken siya ay nakolap. Sa cha't inseg-ang ken Jesus ta egnana siya. Pinachang Jesus sa na't infala isnan chey ay ili. Tinobfaana nan matana sa na't inpatang nan limana ken siya ay nangwanin, “Ay wad-ay ngen ilaem?” Nen-ila san nakolap ya kinwanina, “Wad-ay cha nan ilaek ay takho, ngem kag cha kaew ay manmanalan.” Kinappos kasin Jesus nan matana, ya nenfongag ay osto, ket ay makaila chadlo. Et nalatalatak nan mangil-ana isnan am-in. Sa et inpasaan Jesus siya ay mangwanin, “Ad-im ik-ikwan isnan ili ay somaa.” Nan Kinwanin Pedro Maipoon ken Jesus(Mateo 16:13-20; Lucas 9:18-21)Sa et inmey kayet cha Jesus ya nan disipolosna isnan kailiili id Cesarea Filipos. Isnan manad-alanancha, kinwanina isnan disipolosna, “Sino ak isnan semek nan takho?” Sa cha't kanan, “Wad-ay cha nan mangwanin sik-a si Juan Bautista. Nan tapina akhes kanancha ay sik-a si Elias, ya wad-ay cha kayet nan mangwanin esang ka isnan tapina ay mamadto.” Sa na't kanan, “Chakayo kay, sino ak isnan semekyo?”Sa et kanan Pedro, “Sik-a nan Cristo.” Sa na't finilin chaicha ta ad-icha ifab-aag isnan olay sino nan maipoon ken siya. Nan Nangifag-an Jesus Maipoon isnan Likhat ya Eteyna(Mateo 16:21-23; Lucas 9:22)Sa et insolon Jesus ken chaicha ay mangwanin, “Sak-en ay Anak si Takho et masapol ay maipap-alikhat ya maad-i ak isnan amam-an si Judio, nan aap-apon si papachi, ya nan mimistolon si lenteg. Sak et maipapatey, ya isnan ikatlo ay akhew et kasin ak fomangon.” Osto ay inlatlatak Jesus chi, inik-ak Pedro siya ya yinangyangana. Ngem issan nensakhongan Jesus ken siya ket ay inilana nan cheycha'y disipolosna, ya yinangyangana si Pedro ay nangwanin, “Komaan ka Satanas! Tay faken nan nemnem Apo Dios nan semsemkem mod-i ket nan nemnem si takho.” Nan Kasasaad nan Mamati ken Jesus(Mateo 16:24-28; Lucas 9:23-27)Sa et inayakhan Jesus nan angsan ay takho ya nan disipolosna, ya kinwanina ken chaicha, “Mo sino nan menlayad ay maifoweg ken sak-en, masapol ay lichongana nan awakna, awitena nan kolosna, ya maifoweg ken sak-en. Tay mo sino nan ad-i mangayyew isnan fiyagna ta olay matey midkakay ken sak-en ya isnan Khawis ay Chamag, at maisalakan. Ngem nan takho ay chadlos mangisalak isnan fiyagna et khechangna ay amasena. Ay ke wad-ay fongaen nan takho olay mo kowaena am-in nan wad-ay isnan lofong, ngem maid fiyagna ay eng-engkhana? Ay ke wad-ay kasin sa issakan nan takho isnan naamas ay fiyagna? Nan takho idwani, ad-icha paat kaaafolot ken Apo Dios, ya ngaag nan wad-ay ken chaicha. Mo wad-ay mabfain ay mangitakcheg ken sak-en ya nan sos-olok, siya akhes ay mabfain ak ay Anak si Takho ay mangitakcheg ken siya is omaliyak isnan katangtangachan Ama ya nan mangifowekhak isnan nasantowan ay angheles.” Kinwanin kayet Jesus, “Tet-ewa kanak ken chakayo, wad-ay ken chakayo isna nan at ad-i mangippeng isnan etey engkhana ay ilaenchaNan osto ay naisolat isnan Griego et, “wad-ay nan tapina ay tomatakcheg isna ay ad-i menlaman isnan etey engkhana ay ilaencha” nan kamabfalin nan en-ap-apowan Apo Dios ay inmali.” Nan Nateknan nan Ilan Jesus(Mateo 17:1-13; Lucas 9:28-36)Kakwasan nan enem ay akhew, intakin Jesus si Pedro ya cha Santiago ken Juan ya nakekecheng cha ay nanikid isnan esang ay at-atakchag ay filig. Ket ay tinmeken nan ilan Jesus isnan sakhangcha. Somili nan fachona ya enpoksasaat. Maid isnan nay lofong nan olay sino issa ay makaipapokaw isnan facho ta kag nan kapokaw nan fachona. Ke cha't inila cha Elias ken Moises ay cha makitot-oya ken Jesus. Sa et kinwanin Pedro ken siya, “Apo, khawis pet nan wad-ayan tako isna. Khomaeb kami is tolo ay ab-afong, enkwam nan esang, kwan Moises nan esang, ya kwan akhes Elias nan esang.” Tay ad-ina ammo nan kankanana khapo isnan chad-ama ay egyatcha. Sa et wad-ay nan lifoo ay nangap-ap ken chaicha, sa cha't chinnge nan kali ay nalpo is kalifoo ya mangwanin, “Siya na nan laylaychek ay Anakko. Chengngenyo siya!” Sa cha't ala ya monaang, ya maid et inilacha ay ib-acha mod-i ket kecheng et yangkhay si Jesus. Issan cha cha pomannachan is kafilig, finilin Jesus chaicha ta ad-icha ifab-aag isnan olay sino nan inilacha, engkhana ay sok-ed ona kasin fomangon siya ay Anak si Takho isnan etey. Adi kad iniigtocha yangkhay chi is kasemekcha, ngem nen-asisalodsodcha mo ngag nan ayen nan fomangonan isnan etey. Sa cha't sinalodsod ken Jesus, “En man kanan nan mimistolon si lenteg ay masapol ay mang-ona ay omali si Elias ay?” Sa na't kanan, “Tet-ewa'y mang-ona si Elias ay omali ta nongnongena nan am-in. Ngem ngag kay nan naisolat maipoon ken sak-en ay Anak si Takho ay mangwanin masapol ay ilikhalikhatko nan chadlos sikhab ya sak et malayosan? Ngem kanak ken chakayo ay apchas et inmali si Elias, ya inangnencha nan olay ngag sisa ay laychencha ay angnen ken siya, ay maiyafoloy isnan naisolat maipoon ken siya.” Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Fab-alo ay Naan-anitowan(Mateo 17:14-21; Lucas 9:37-43a)Issan tinmoliyan cha Jesus isnan kawad nan tapina ay disipolosna, inilacha ay angsaangsan nan takho ay mangaalifongfong ken chaicha, sa et nan mimistolon si lenteg ay cha nakisodsochok ken chaicha. Nataataa nan cheycha'y takho isnan nangil-ancha ken Jesus, sa cha't nentatagtag ay en manot-oya. Sa et kinwanin Jesus, “Ngag man nan maangang-aanyo?” Ket ay sinmongfat nan esang ken chaicha ay mangwanin, “Mistolo, inyalik nan fab-alok ken sik-a, tay sinkhep si nangengek ay anito siya. Ya mo chakhos segpen nan anito siya, et pen ifasfasna, ya omos-osab nan topekna sa et komalkaletket nan fab-ana ya komenkenteg. Kinchawko isnan disipolosmo ta pakaanencha nan chey ay anito ngem ad-icha kafaelan.” Kinwanin et Jesus, “Chakayo ay maid pammatina! Ay kek sa makitetetetee ken chakayo? Kaatna pan nan sak mangan-an-anosan ken chakayo? Yaiyo isna.” Sa cha't inyey ken siya nan chey ay fab-alo, ya osto ay inilan nan chey anito si Jesus, nenpapayagpakhena nan fab-alo sa et natokang ya nenkok-olipagpag ay cha en-os-osab nan topekna. Sa et pooten Jesus ken amana, “Kaatna nan nenlapowan nan kag tona ay sakitna?”Sa et kanan amana, “Issan sisya'y kaongana. Kad-in ifasfasna siya is kaapey ya is kadchanom ta pateyena. Ngem mo way mabfalin si ikkam, pangngaasim ta someg-ang ka ya fomachang ka.” Kinwanin et Jesus, “Em man kanan en mo way mabfalin si ikkak ay? Maid ad-i mabfalin ay ikkan nan wad-ay pammatina.” Ket ay nabfanokhaw kannay nan aman nan fab-alo ay mangwanin, “Mamati ak, ngem kolang. Fomachang ka koma ta fomikas nan pammatik!” Issan nangil-an Jesus ay cha entagtag nan angsan ay takho ay cha maamong, insag-okna nan anito ay mangwanin, “Sik-a'y anito ay nangipangengek ya nanoweng ken siya, filinek sik-a ta taynam siya ya ad-i ka kasin somsomkhep ken siya.” Ket ay inpawakis ya inpapayagpag nan anito nan fab-alo sa et nabfanala ken siya. Et kag natey nan ilan nan fab-alo. Sa et angsan nan nangwanin, “Anay, natey.” Ngem ket ay inalan Jesus nan limana ay namangon ken siya, ya tinmakcheg. Issan sinmaalan cha Jesus ya nakekedchengancha isnan disipolosna isnan afong, pinootcha ken siya ay mangwanin, “En kami man ad-i tet-ewa makaipafala ay?” Sa et kanan Jesus, “Maid makaipafala isnan kag todi ay ilan si anito mo ad-i esten ay enlowalo.”Isnan tapina ay naisolat ay kalin Apo Dios isnan Griego, nan naisolat et, “mo ad-i esten ay enlowalo ya entipe.” Nan Kasin Nangifag-an Jesus isnan Mapateyana(Mateo 17:22-23; Lucas 9:43-45)Kinmaan cha Jesus ischi et inikwancha id Galilea. Ad-ina laychen ay ammon nan takho nan kawadcha, tay cha na isos-olowan nan disipolosna. Kinwanina, “Nay et maichowa ak ay Anak si Takho isnan kamabfalin nan takho ay sa mamatey ken sak-en. Ngem isnan maikatlo ay akhew, at kasin ak matakho.” Nay met achi egaycha naawatan nan kinwanina, ya omegyat cha ay kasin mamoot ken siya. Nan Kapapatekhan isnan En-ap-apowan Apo Dios(Mateo 18:1-5; Lucas 9:46-48)Sa et inomchan cha Jesus id Capernaum, ya issan wad-ayancha is kaafong kinwanina isnan disipolosna, “Ngag ta nan cha yo ap-appaten is kachalan?” Ngem aped cha finofomtog tay nan cha cha natottotyaan is kachalan et maipoon isnan mo sino ken chaicha nan katotongchowan. Tinmokcho si Jesus sa na't ayakhan nan sinpoo ya chwa'y disipolosna ya kinwanina, “Mo sino nan menlayad ay siya nan omon-ona et masapol ay ifafan-igna nan awakna ta enkotit ya ensilfi isnan am-in ay ib-ana ay takho.” Sa et inayakhan Jesus nan esang ay ong-onga ya inpatakchegna isnan sakhangcha. Sa na't sakloyen ay mangwani ken chaicha, “Mo sino nan manawat isnan esa'y ong-onga ay kag tona maigkhapo ken sak-en,Nan osto ay naisolat et, “maipoon isnan ngachanko.” et sak-en nan chawatena. Ya mo sino nan manawat ken sak-en, faken yangkhay sak-en nan chawatena mod-i ket chawatena akhes nan nangifaa ken sak-en.” Nan Ad-i Fomoso ken Chatako, Chaicha nan Ib-a tako(Lucas 9:49-50)Sa et kinwanin Juan, “Mistolo, wad-ay nan inilami ay cha mangipakaan isnan anito maichalan isnan ngachanmo, ya inpawami tay faken tako foweg.” Ngem kinwanin Jesus, “Ad-iyo aped ipawa siya, tay nan mangangnen isnan kamabfalin isnan ngachanko et ad-i mabfalin ay pangaakhena kannay sak-en. Tay mo sino nan ad-i manopla ken chatako et wad-ay cha ken chatako. Tet-ewa kanak ken chakayo, mo sino nan mangipainom ken chakayo is olay sintastasa ay chanom tay takhon Cristo chakayo, et masobfalitan ay masobfalitan siya.” Nan Chosan nan Takho ay Chomalatan nan Enfasolan(Mateo 18:6-9; Lucas 17:1-2)Kinwanin kayet Jesus, “Mo sino nan enkhapowan nan fomasolan nan olay esang isnan naycha'y ongang-a ay mamati ken sak-en, et khagkhag-awis yangkhay mo maitaked is kafakhangna nan chakchake ay losong ay fato, sa et maiwasit is kafayfay. Et mo nan sana ay limam nan khotokna's enfasolam, pen potlongmo. Khakhag-awis si matormochan ka, mo ket maitapi ka isnan fiyag ay eng-engkhana, mo nan sisya'y chwa nan limam sa ka't omey id inferno isnan apey ay ad-i kaad-achep. Isnan tapin nan nailiblo ay solat Marcos id sangad-om, wad-ay akhes nan bersikolo 44 ya nan bersikolo 46 ay mangwanin, “Siya nan ad-i kateyan nan fikhis ay mangmangan ken chaicha ya nan ad-i kaad-achepan nan apey.” “Ya mo nan sana ay sikim nan khotokna's enfasolam, pen potlongmo. Khagkhag-awis si napilay ka, mo ket maitapi ka isnan fiyag ay eng-engkhana, mo nan sisya'y chwa nan sikim, sa ka't maiwasit id inferno. Nan osto ay naisolat isna et, “Tay am-in ay takho et maasinan cha isnan apey.” “Ya mo nan sana ay matam nan khotokna's enfasolam, pen loknatam. Khagkhag-awis si olay esang nan matam ay maitapi isnan en-ap-apowan Apo Dios mo nan sisya'y chwa nan matam ya maiwasit ka id inferno ay ad-i katkatey nan fikhis ay mangmangan ken chaicha ya ad-i kaad-achep nan apey.” “Tay am-in ay takho et maitneb cha isnan apey ay maiyalig isnan likhat.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “wad-ay talnayo isnan iib-ayo.” Chwa nan kaifalikkasan nan es-esang ay kali isnan Griego, talna ya ornos. Khawis nan asin, ngem mo mamaid nan aklitna, ngag kasin nan ikkana ay maiyasin? Ilaenyo et mampay ta maaasinan kayo, ta ad-i tomamnay, ya ilaenyo ta maiyornos kayo isnan ib-ayo.”Nan osto ay naisolat isna et, “tay nalango nan posoyo.” Nan Sos-olon Jesus Maipoon isnan Ichang(Mateo 19:1-12; Lucas 16:18)Sa et kinmaan cha Jesus id Galilea ya inikwan cha isnan sakop nan Judea sa cha't khomchang isnan wanga ay Jordan. Ket ay kasin napnap-on nan angsan ay takho ken siya. Sa na't insos-olowan chaicha ay kag isnan sikhod ay ang-angnena. Sa et wad-ay cha nan Fariseo ay inmey ay maneptepeng/mamadpachas ken siya. Kinwanicha, “Ay ipalofos ngen nan lenteg tako ay ichangen nan lalaki nan asawana?” Sinmongfat si Jesus ay nangwanin, “Ngag nan infilin Moises ken chakayo?” Sa cha't kanan, “Inpalofos met Moises ay mo ichangen nan lalaki nan asawana, et khab-ena ona nan kasolatan maipoon isnan en-ichangancha, sa na't ipakaan siya.” Kinwanin et Jesus, “Nan magtek yangkhay kinaweweyoIlaenyo nan Genesis 1:27. nan khotok nan nangisolatan Moises issa ay filin. Ngem issan laplapona ay nangab-ana isnan ngonon, ‘khinaeb Apo Dios nan takho ay lalaki ya fafai.’Ilaenyo nan Genesis 2:24. ‘Tay siya chi, masapol ay taynan nan lalaki nan amana ya inana ta en maiyamong isnan asaw-ena, et enfalin cha ay esang ay awak.’Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “chwadchwaena nan pantewna ya nenfasol isnan inmona ay asawana.” Adi kad faken cha et chwa mod-i ket es-esang cha. Nan et mampay nen-amongen Apo Dios, maid kalebfengan nan takho ay mangipaichang ken chaicha.” Issan kawadcha is kaafong, kasin pinoot nan disipolosna nan maipoon isnan kinwanina. Sa na't kanan ken chaicha, “Mo wad-ay lalaki ay mangichang isnan asawana sa et omasawa is teken, et chwadchwaena nan pantewna.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Kafaelanyo ngen ay inomen nan tasa ay sak inomen” Siya akhes isnan fafai, mo ichangena nan asawana sa et mangasawa is teken, chwadchwaena nan pantewna.” Nan Nangipakedselan Jesus isnan Ongang-a(Mateo 19:13-15; Lucas 18:15-17)Idwani, wad-ay cha nan tapina ay nangiyey isnan ongang-a ken Jesus ta egnana chaicha. Ngem ket ay sinosonget nan disipolosna chaicha. Osto'y inilan Jesus, sinmonget, ya yinangyangana nan disipolosna, “Ogkhayenyo nan ongang-a ay omali ken sak-en. Ad-iyo ipap-awa chaicha. Tay nan kag tosacha ay takho nan maitapi isnan en-ap-apowan Apo Dios. Tet-ewa kanak ken chakayo, nan ad-i manawat isnan en-ap-apowan Apo Dios kag isnan angnen nan ong-onga ay manawat, at ad-i maitapi.” Sa na't sinakloy chaicha ya inpatangna nan limana ken chaicha ay namindisyon ken chaicha. Nan Nafaknang ay Mangan-anap isnan Fiyag ay Maid Pengpengna(Mateo 19:16-30; Lucas 18:18-30)Issan cha maligwatan Jesus ay kasin enfaatana, nentagtag ken siya nan esa'y lalaki ya nenfalintomeng isnan sakhangna. Sa na't kanan, “Khawis ay Mistolo, ngag man nan masapol ay angnek ta tawichek nan fiyag ay maid pengpengna?” Sa et kanan Jesus, “Ngag man nan mangwaniyam en khawis ak? Ad-i ngen maid khawis mod-i yangkhay si Apo Dios? Ammom met nan cheycha'y filina:Ad-i ka enpatey;Ad-im chwadchwaen nan pantewmo;Ad-i ka mangakew;Ad-i ka en-engag ay enpangaag isnan ib-am;Ad-i ka entokong;Patkhem cha amam ken inam.” Ket ay sinmongfat nan lalaki ay nangwanin, “Mistolo, inkaong-ongak met ay nangang-angnen am-in issacha ay filin.” Insisin-eng Jesus siya ya chadlos nalaychan ken siya. Sa na't kanan, “Wad-ay nan esang kayet ay kolangmo. Engka ilako nan wad-ay ken sik-a ta sam et ichowa nan lakona isnan maid mabfalincha, et wad-ay akonmo id chaya. Sa ka't omali ay maifoweg ken sak-en.” Siya chi ya ket ay chadlos sinmasanga nan lalaki khapo isnan kinwanin Jesus. Sa et kinmaan ay nenngongoyos tay chadlos nafaknang. Nenmonaang si Jesus ay nangila isnan cheycha'y disipolosna ya kinwanina ken chaicha, “Chad-ama ay sikhab nan somkhepan nan faknang isnan en-ap-apowan Apo Dios!” Nataa nan disipolosna isnan kinwanina. Ngem kinwanin kayet Jesus ken chaicha, “An-akko, chad-ama ay sikhab nan somkhepan isnan en-ap-apowan Apo Dios! Malanlanoy nan somkhepan nan kamelio isnan lokaw si kachayom, mo nan somkhepan nan faknang isnan en-ap-apowan Apo Dios.” Sa cha't nataataa ay mangwanin, “Mo siya sa, sino mampet nan maisalakan?” Sa et insisin-eng Jesus chaicha ay mangwanin, “Maid kafaelan nan takho, ngem teken ken Apo Dios, tay kafaelana am-in.” Kanan et Pedro, “Chakami kay, tinaynanmi met am-in nan wad-ay ken chakami ta maifoweg kami ken sik-a.” “Wen,” kinwanin Jesus, “ya tet-ewa kanak ken chakayo, mo sino nan manaynan isnan afongna, aag-ina, inana, amana, an-akna paymo nan lotana midkakay ken sak-en ya nan Khawis ay Chamag, at maminkhasot cha ay masobfalitan. Maagtan cha idwani ay matatakhowancha is angsan ay afong, aag-i, in-a, an-ak ya lota, ya maitapi cha akhes ay maipap-alikhat. At chawatencha kayet nan fiyag ay eng-engkhana isnan omali ay fiyag. Ngem angsan cha nan omon-ona idwani, ay at enkotit. Ya angsan nan kotit ay at omon-ona.” Nan Kasin Kinwanin Jesus Maipoon isnan Mapateyana(Mateo 20:17-19; Lucas 18:31-34)Issan cha cha manikichan id Jerusalem, cha mamangpango si Jesus. Matatakag cha nan disipolosna, sa et omegyat nan cheycha'y omon-onod ken chaicha. Inayakhan et kasin Jesus nan sinpoo ya chwa ay disipolosna, sa na't ifaag ken chaicha nan sa maangnen ken siya. Kinwanina, “Nay manikid tako id Jerusalem, ay maichawchawak ay Anak si Takho isnan aap-apon si papachi ya nan mimistolon si lenteg. Ya at kedchengancha sak-en ay mangipapatey. Sa cha't ichowa sak-en isnan Gentil, ay at chomopichopis ya tomobfatobfa. Somaplisaplit cha akhes sa cha't pomatey. Ngem at matakho ak kasin isnan maikatlo ay akhew.” Nan Kinchaw cha Santiago ken Juan ken Jesus(Mateo 20:20-28)Idwani, inmey ken Jesus cha Santiago ken Juan ay an-ak Zebedeo ya kinwanicha, “Mistolo, wad-ay man nan laychenmi ay angnem koma ken chakami.” Sa et kanan Jesus, “Ay ngag kan nan laychenyo ay angnek ay mamachang ken chakayo?” Sa cha't kanan, “Mo tomokcho ka isnan katangtangacham, ipalofosmo ta patokchowem man nan esang ken chakami is kakannawanmo ya nan esang is kakannikhidmo.” Ngem ket ay kinwanin Jesus, “Ad-iyo ammo nan kedkedchawenyo. Makaikatpe kayo ngen isnan omali ay chad-ama'y likhatko?Nan kalin nan Judio isna et, Hosanna. Nan laychena ay kanan et, fomachang ka paymo omisalak ka. Makaikatpe kayo ngen isnan ilan si fonyag ay sak kafonyakhan?” “Wen, makaikatpe kami,” insongfatcha.Sa et kanan Jesus, “Tet-ewa, at inaagyo nan chad-ama'y likhat ay kag ken sak-en, sa kayo't mafonyakhan isnan siya met laeng ay ilan si fonyag ay sak kafonyakhan. Ngem faken sak-en nan mangichowa isnan kalebfenganyo ay tomokcho is kakannawan ya kannikhidko, tay wad-ay et nan apchas naisagkhanaana.” Osto ay chinngen nan sinpoo ay disipolos nan maipoon sidi, linilikhetcha cha Santiago ken Juan. Sa et inayakhan Jesus chaicha ay mangwanin, “Ammoyo nan okhalin nan cheycha'y en-ap-apo koma isnan cheycha'y Gentil. Palikhatencha nan iyap-apowancha. Olay nan cheycha'y okomcha et ipip-ilitcha nan kalebfengancha. Ngem faken siya sa ken chakayo, mod-i ket mo sino ken chakayo nan menlayad ay en-ap-apo, et siya koma nan ensilfi ken chakayo. Ya mo sino nan menlayad ay siya nan katongchowan, siya koma nan mafab-aa isnan olay sino. Tay olay sak-en ay Anak si Takho et egay ak inmali ay masilfiyan, mod-i ket ta ensilfi ak isnan takho, ya ta ichowak nan fiyagko ay mensaka isnan ang-angsan.” Nan Nangipakhawisan Jesus ken Bartimeo ay Nakolap(Mateo 20:29-34; Lucas 18:35-43)Sa et inomchan cha Jesus id Jerico. Issan kinmaanancha ischi isnan disipolosna naifofoweg nan chadlos angsan ay takho. Ya wad-ay nan nakolap ay enngachan si Bartimeo ay anak Timeo ay tomotokcho is kailit nan chalan ya enlimlimos. Osto ay chinngena ay si Jesus ay iNazaret nan lomal-aos, naneng na't ya fokhaw ay mangwanin, “Jesus ay Anak David, seg-angam sak-en!” Sa et angsan cha nan nenyangyang ken siya ay cha mangipagkhinek. Ngem onanig na infokhaw, “Anak David, seg-angam sak-en!” Tinomke si Jesus sa na't kanan, “Ayakhanyo siya.”Sa cha't ayakhan nan nakolap ay lalaki. Kinwanicha, “Pabfikasem nan semekmo. Maligwat ka tay cha na ayakhan sik-a.” Ala na't ya kaan isnan kakhayna ya nalanigwat ay omey ken Jesus. Sa et kanan Jesus, “Ngag nan laychem ay ikkak ken sik-a?”“Apo,” kinwanina, “laychek man ay makaila ak kasin.” Kinwanin et Jesus, “Somaa ka't mampay. Nan pammatim nan nangipagkhawis ken sik-a.” Ya ket kannay makaila, sa et nakion-onod ken cha Jesus. Nan Sinomkhepan nan Mesias ay si Jesus id Jerusalem(Mateo 21:1-11; Lucas 19:28-40; Juan 12:12-19)Issan nganngani inomchanan cha Jesus id Jerusalem, ya wad-ay cha isnan ili ay Betfage ya Betania isnan filig ay Olivo, finaana nan chwa ay disipolosna ya kinwanina, “En kayo isnan sasakhangenyo ay ili, et mo somkhep kayo ischi at edchananyo kannay nan maitataked ay anak si dangki ay eg-ay kasaksakayan. Fadfachenyo nan talina ya iyaliyo. Mo wad-ay mangwanin, ‘En yo man aped angnen sa ay?’ kananyo, ‘Masapol nan Apo nan nay,’ ya at ipalofosna kannay chi.” Inmey cha, et inchanancha tet-ewa is kakarsa nan anak si dangki ay maitataked is kapantew nan afong, sa cha't fadfachen nan silona. Ket ay kanan nan cheycha'y entatakcheg ischi, “En yo man aped fadfachen sa ay?” Sa cha't infakha nan kinwanin Jesus ay kanancha, ke cha't ay intan-oy. Sa cha't inyey nan chey anak si dangki ken Jesus, ya inyap-apcha nan kakhaycha, et nensakay si Jesus. Angsan cha nan nangiyaplag isnan kakhaycha is kachalan. Nan akhes tapina et cha cha sinmipling is pingin si kaew is kailit nan chalan ya inyap-aplagcha is kachalan. Sa et nan cheycha'y namangpango ya inmon-onod ken Jesus, et infogfokhawcha ay mangwanin, “Machad-ayaw ka!Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “omali isnan ngachan nan Apo.” Bindisyonan Apo Dios sik-a ay omali ay mangitakcheg ken siya.Ta makafayad nan Judio isnan ichatoncha is kaTimplo, masapol ay isokatcha nan sipingcha'y siping si iRoma isnan sipingcha ay Judio. Nan akhes tinnawen ay fab-ayachancha is kaTimplo, masapol akhes ay ipasokatcha isnan cheycha'y ensoksokat isnan siping, et siya nan ad-acha ay enkhalansiyaan nan cheycha'y ensoksokat si siping. Bindisyonan koma Apo Dios nan omali ay en-ap-apowan ikit tako ay David. Machad-ayaw nan Dios ay Katotongchowan!” Osto'y sinomkhep si Jesus id Jerusalem, inmey is kaTimplo ya minonaangna nan am-in ay wad-ay ischi. Sa cha't nenpaBetania isnan sinpoo ya chwa ay disipolosna, tay nganngani et ay maschem. Nan Kaew ay Maid Fekhasna(Mateo 21:18-19)Issan kawaksana, isnan cha cha tomoliyan ay malpo id Betania, ket ay naowat si Jesus. Inilana't nan kaew ay higos ay wad-ay isnan adchawi ay angsaangsan nan tofona. Sa et sinmag-en ay mangila mo wad-ay fekhasna, ngem maid paat inchanana is fekhasna mod-i ket nan tofona yangkhay, tay fakena timpo ay mamkhas. Sa na't kanan, “Olay kaatna, at maid mangmangan sinan fekhasmo!” Chinngen nan disipolosna nan chey ay infakhana. Nan Nangipakaanan Jesus isnan Komersiyanti is kaTimplo(Mateo 21:12-17; Lucas 19:45-48; Juan 2:13-22)Issan inomchanan cha Jesus id Jerusalem, sinomkhep isnan awwichan nan Timplo, sa na't ala ya soyog isnan wad-ay ay cha en-ilaklako ischi ya nan cha lomaklako. Finalintowagna nan lamisaan nan cheycha'y ensoksokat si siping,Cha cha en-ilaklako isnan kalopati isnan cheycha'y posi ay mensapol isnan ichatoncha ken Apo Dios, et ad-acha nan magkhalansiyacha. Ad-icha semken ay is kakawad kannay nan en-ilol-owalowan nan cha cha enlakwan, ay manangaw isnan takho ay menlayad ay en menlowalo. ya nan tokchowan nan cheycha'y en-ilaklako si kalopati.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Ya mo tomakcheg kayo ay enlowalo” Siya na nan ekhad nan Judio ay enlowalo, tay kananchan wad-ay si Apo Dios ken chaicha, et nay ad-i cha koma tomokcho ay manot-oya ken siya. Inpawana nan en-aagto ya nan ensasakfat ay mangikwan is kaTimplo. Sa na't insolowan chaicha ay mangwanin, “Ad-i ngen naisolat isnan kalin Apo Dios, ‘Nan afongko, et makwanin afong ay enlol-owalowan si takho ay nalpo isnan olay entona ay ili,’ ngem khinaebyo ay afong si mangaakew.” Issan nanngelan nan aap-apon si papachi ya nan mimistolon si lenteg isnan kinwanina, inyan-anapcha nan ikkancha ay mamatey ken siya. Tay omegyat cha ken siya khapo isnan isos-olona ay chadlos nangipataa isnan katakhotakho. Osto ay sedsechemna tinaynan cha Jesus nan ili. Nan Nenpail-an Jesus isnan Kinafikas nan Pammati ya Lowalo(Mateo 21:20-22)Issan kawiitana, linaosancha san kaew ay higos ya ket nalango, olay nan lamotna. Sinmek et Pedro san kinwanin Jesus sa na't kanan, “Apo, ilaem kay ya! Nalango et nan chey kaew ay higos ay inpangaagmo!” Sa et kinwanin Jesus, “Mamati kayo ken Apo Dios. Tet-ewa kanak ken chakayo, olay sino ay mangwani isnan nay ay filig, ‘Matan-ang ka ta maibkas ka is kafayfay,’ sa et ad-i enchwadchwa, mod-i ket patiyena ay maangnen ay maangnen nan kanana, et siya tet-ewa nan at maangnen. Tay siya chi kanak ken chakayo, mo ngag issa nan kedchawenyo ken Apo Dios isnan enlowalowanyo, patiyenyo ay tet-ewa ay chawatenyo, ya at enkwayo. Ya mo enlowalo kayo,Nan osto ay naisolat isna et, “Kinmaong akhes is enfalliwesan.” Isnan ekhad nan Judio, ofas nan khab-encha is fayas. Kaongancha nan fato sa cha't lokawan. Sa cha't khatigkhatinan nan ofas ay naippey isnan kinaongancha ay falliwesan, ay mangala isnan chanomna ay khab-encha is fayas. ya ammoyo ay wad-ay sakit si semekyo isnan ib-ayo ay finmasol ken chakayo, pakawanenyo chaicha, ta pakawanen akhes Amayo id chaya nan fasolyo. (Nay met achi mo ad-iyo pakawanen, et akhes ad-i pakawanen Amayo id chaya nan fasolyo.)” Nan Kalebfengan Jesus(Mateo 21:23-27; Lucas 20:1-8)Issan kasin inmayan cha Jesus id Jerusalem, ya wad-ay siya ay manad-alan is kaawwichan nan Timplo, inmey cha ken siya nan aap-apon si papachi, nan mimistolon si lenteg ya nan amam-an si Judio. Sa cha't kanan ken siya, “Ngag nan kalebfengam ay mangik-ikkan isnacha? Sino nan nangichowa isnan kalebfengam ay mangangnen issacha?” Sa et kanan Jesus, “Salodsochek ken chakayo. Mo songfatanyo nan kanak, sak et akhes ifaag nan nalpowan nan kalebfengak ay mangangnen isnacha. Siya na nan salodsodko: ‘Sino nan nalpowan nan kalebfengan Juan ay mamonyag? Nalpo ngen ken Apo Dios paymo isnan takho?’ Ifaagyo!” Sa cha't kanan ay natotya, “Mo kanan tako, ‘Nalpo ken Apo Dios,’ at kananan, ‘Ya ke yo mampay ad-i patiyen siya mo?’ Ngem ay ke tako akhes sa kanan, ‘Nalpo isnan takho?’ ” Tay omegyat cha isnan sa angnen nan katakhotakho, tay ifilangcha am-in ay tet-ewa ay mamadto si Juan. Adi kad kinwanicha't ken Jesus, “Ad-imi ammo.”Sinmongfat et akhes si Jesus ay nangwanin, “Ad-ik et akhes ifaag ken chakayo mo ngag nan kalebfengak ay mangangnen isnacha.” Nan Nangiyalikhan Jesus isnan Aap-apon si Judio isnan Ngaag ay Makidkidno(Mateo 21:33-46; Lucas 20:9-19)Sa et inyal-alig Jesus ay nangisolo ken chaicha, “Wad-ay nan esa'y takho ay nenmola is ofas is kaomana, sa na't inalachan. Khinmaeb akhes is falliwes,Isnan ekhad nan Judio, mo khomaeb cha is enfeb-elewan, tomoping cha is at-atakchag ta maila ay khawis nan felewancha. Nan osto ay naisolat isna et, “Tinmoping is tori.” sa et nan ab-afongNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “katataa isnan mata tako.” Ilaenyo nan Salmo 118:22,23. ay entey-an nan enfelew. Sa na't inpasama ya nenfaat isnan teken ay ili. Osto ay timpon si pinagpopokhas, finaana nan en manot-oya isnan cheycha'y nannama ta alaena nan chatag nan apona. Nay met achi alan et nan cheycha'y nangipasamalana ya faifaig ken siya, sa cha't aped inpakaan ay maid paat inalana. Idwani kasin finmaa is teken, ngem pinak-ocha nan olona ya inlayolayosancha. Sa et finmaa kasin is esang, ngem ke cha't ay pinatey. Siya akhes nan inangnencha isnan angsan kayet ay finaana: finaigcha nan tapina ya nan tapina kayet pinateycha. “Siya chi ya engkhana ay nan et yangkhay anakna ay kedkecheng ay laylaychena nan nakhayad. Ya ket ay siya et nan finaana tay kinwaninan, ‘At chadlo ibfaincha nan anakko.’ Ngem ket ay nan cheycha'y manamsama isnan ofasan, kanan cha't ay natotya, ‘Naay nan sa manawid. En tako pateyen ta enkwa tako nan tawidna.’ Sa cha't inala ay namatey ya nen-ibkascha is kailitna.” Sa et kinwanin Jesus, “Idwani, ngag et kay nan angnen nan nenkwa isnan ofasan isnan cheycha'y manamsama? At kanaali ay mamatey ken chaicha, sa na't ipabfanes nan omana isnan teken. Ay egayyo ngen paat finasa nan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin,‘Nan chadlos fato ay inad-in nan tomottoping, et siya nan nenfalin ay kapapatekhan ay fato isnan pegnadna. Siya sa nan chonon Apo Diosya katataa ken chatako’?”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan sag-enmo.” Adi kad inanapcha nan ikkancha'y maniliw ken siya, ngem omegyat cha isnan katakhotakho tay ammocha ay chaicha nan kankanan Jesus isnan inyal-aligna. Tay siya chi tinaynancha si Jesus ya kinmaan cha. Nan Maipoon isnan Enfayachan isnan Fowis(Mateo 22:15-22; Lucas 20:20-26)Sa cha't inpaeey ken Jesus nan tapina ay Fariseo ya nan ib-acha ay disipolos Herodes ta en cha sikapan ay maniliw ken siya isnan kankanana. Inmey cha sa cha't kanan, “Mistolo, ammomi ay osto ka. Ad-i ka mangiyoya isnan kankanan nan takho, ya maid pawadwad-em tay faken nan wad-ay isnan takho nan il-ilaem, mod-i ket tet-ewa ay isos-olom nan okhali ay laychen Apo Dios. Ibfakham ed mo ipalofos nan lenteg tako'y Judio nan enfayachan isnan fowis ken Cesar, paymo ad-i? Masapol ngen ay fayachanmi chi paymo ad-i?”Ngem tay ammon Jesus ay kakas-okas-on cha, kinwanina, “Ya ke kayo chadlos tomeptepeng/pomadpachas ay? Omyali kayo is siping ta ilaek.” Sa cha't inagtan ya kinwanina ken chaicha, “Sino nan nenkames ya nenngachan isnan wad-ay isna?”Sa cha't kanan, “Si Cesar.” Kinwanin et Jesus, “Ichowayo et mampay ken Cesar nan lebfengna'y enkwa, ya ken Apo Dios nan lebfengna akhes ay enkwa.” Ke cha't ay nataataa isnan kinwanina. Nan Maipoon isnan Kasin Matakhowan nan Natey(Mateo 22:23-33; Lucas 20:27-40)Sa et wad-ay cha nan Saduceo ay en nangila akhes ken Jesus. (Chaicha nan ad-i mamati isnan kasin matakhowan nan matey.) Nensalodsod cha ken Jesus ay nangwanin, “Mistolo, wad-ay nan insolat Moises ay lenteg ta wanchen tako nan kag tona: ‘Mo matey nan inasaw-an ay lalaki ya maid anakna, masapol ay asaw-en nan akhina nan chey ay nailekkasan, ta enpawad-ay si anak nan akhina ay natey.’ Idwani, wad-ay nan pito ay sin-ag-i ay lallalaki. Inmasawa nan inaona, ya ket natey ay maid winad-ayna. Sa et inasawan nan ikadwa nan chey ay nailekkasan, ngem natey akhes ay maid anakcha. Siya kayet akhes chi nan inmat isnan ikatlo engkhana isnan ikapito. Natey cha am-in ay maid anakcha. Awni pay ya ket natey akhes nan chey ay fafai. Idwani, isnan chey ay akhew ay kasin matakhowan nan natey, sino nan osto ay asawana? Tay siya chi ay inasawan met nan pito ay sin-ag-i siya.” Sa et sinomfat si Jesus ay nangwanin, “Ad-i ngen siya sa nan nenkamaliyanyo, tay ad-iyo ammo nan kalin Apo Dios paymo nan kamabfalina? Tay mo kasin cha matakho isnan etey, at maid maasaswa paymo maipaasawa, mod-i ket kag cha isnan angheles id chaya. Ya mo maipoon isnan kasin matakhowan nan natey, egayyo ngen finasa nan inpaisolat Apo Dios ken Moises maipoon isnan enfidfichang ay chapong? Kinwanin Apo Dios ken siya, ‘Sak-en nan Dios cha Abraham, Isaac ya Jacob.’ Laychena'y kanan en faken siya nan Dios si natey, mod-i ket Dios nan matatakho. Siya na nan kail-an nan nenkammaliyanyo.” Nan Kapapatekhan ay Filin isnan Lenteg(Mateo 22:34-40; Lucas 10:25-28)Issan nanngelan nan esa'y mistolon si lenteg nan chey ay totyacha ya nakisodsochokancha, ya chinngena ay osto am-in nan insongsongfat Jesus, ket ay sinmag-en ken siya ya nensalodsod ay mangwanin, “Ngag nan kawedwedchaan ay filin?” Sa et kanan Jesus, “Nan kawedwedchaan ay filin et siya na: ‘Chengngenyo ay Israelitas: Nan Apo ay Dios tako et siya yangkhay nan Apo. Masapol ay laylaychem nan Apo ay Diosmo isnan am-in ay wad-ay ken sik-a: nan posom, nan leng-agmo, nan semekmo ya nan fikasmo.’ Nan ikadwa et siya na: ‘Masapol ay laylaychem nan ib-am ay takhoIlaenyo nan Salmo 110:1. ay kag isnan menlaycham isnan awakmo.’ Maid kasin wedwedwecha ay filin mo nan naycha.” Sa et kinwanin nan chey mistolon si lenteg, “Osto sa, Mistolo. Tet-ewa nan kanam ay es-esang yangkhay nan Dios ya maid kasin teken mod-i siya yangkhay. Osto nan kanam ay masapol ay laylaychen tako siya isnan am-in ay wad-ay ken chatako: nan poso, nan semek ya nan fikas. Sa et masapol ay laylaychen tako nan ib-a ay takho ay kag isnan menlaychan tako isnan awak tako. Tet-ewa ay wadwad-ay chana ay angnen mo nan en-ichatonan ken Apo Dios isnan enkik-iwi ay mapoowan engkhana ay chomapo ya nan tapina kayet ay chaton.” Issan nangil-an Jesus ay khawis nan semekna ay nanongfat ken siya, kinwanina, “Nganngani ay maitapi ka isnan en-ap-apowan Apo Dios.” Makwas chi ya maid et kasin natoled ay ensas-alodsod ken siya. Nan Salodsod Maipoon isnan Kaapo ay Nalpowan nan Cristo(Mateo 22:41-46; Lucas 20:41-44)Isnan namingsan ay cha en-isos-olo si Jesus is kaTimplo, kinwanina, “Ngag nan mangwaniyan nan mimistolon si lenteg ay nan Cristo et malpo isnan waned David? Tay inischon nan Ispirito Santo ken David ay mangwani isnan kag tona maipoon isnan Cristo. Kinwanina,‘Kinwanin nan Dios Apo isnan Apok,“Itokchom is kakannawanko engkhana ay ippeyko nan fosom ay enkhatkhatinam.” ’Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “khapo isnan ngachanko.” Si kannay David nan nangwanin Apo ken siya ay Cristo. Tay siya chi, ngag kay nan ikkana ay anak David siya?” Et siya chi ay enlal-ayad nan katakhotakho ay nannannge isnan cha na infagfakha. Nan Okhali ay Ad-iyen Jesus(Mateo 23:1-36; Lucas 20:45-47)Issan cha nen-isos-olowan Jesus kinwanina, “Ilaenyo ta en-annad kayo isnan mimistolon si lenteg, ay en yangkhay mangichalachalan isnan khag-awis ay anancho ay fachocha. Laychencha akhes ay maichad-ayaw is kamarkitan, isnan kakhawisan ay tokchowan is kasinagoga, ya nan kaidchayawancha isnan tomokchowancha mo maayakhancha ay makikan. Maid ad-icha angnen ay en mensikasikap isnan cheycha'y nailekkasan ta mangal-ancha isnan afongcha. Sa cha't anchoanchowen nan lowalocha ta mafob-oya cha. At kadchacham-etan nan chosacha!” Nan Nangichoowan nan Nailekkasan isnan Sipingna ken Apo Dios(Lucas 21:1-4)Tinmokcho si Jesus isnan sakhang nan maipaypay-an si siping, ya finob-oyana nan angsan ay cha mangippey isnan sipingcha ischi. Inilana ay angsan cha nan fafaknang ay cha nangippey isnan ad-acha. Sa et wad-ay akhes nan inmey ay nailekkasan ay maid mabmabfalina, ya inpeyna nan chwa ay tanso ay omey is sais yangkhay. Sa et inayakhan Jesus nan disipolosna ya kinwanina ken chaicha, “Tet-ewa nan kanak, ad-ad-acha nan inpey nan naay ay posi ay nailekkasan mo nan inpey am-in nan tapina ay cha nen-ippey. Tay inchowacha am-in nan sobla isnan ifaknangcha, ngem nan nay ay nailekkasan, olay mo maid mabfalina, inchowana am-in, am-in nan ikatakhona.” Ifaag Jesus nan sa Maikkan isnan Lofong is Kaomodchiyan(Mateo 24:1-2; Lucas 21:5-6)Issan finmal-an cha Jesus is kaTimplo, kinwanin nan esa'y disipolosna, “Mistolo, ilaem kay ya! Aye pay nan kinagkhawis nan sanacha'y fato ya nan nangnen nan afong ay nakhaeb!” Sa et kanan Jesus, “Siya man, isin-engyo achi nan naycha'y chadchake ay afong. Ngem awni pa achi et maid paat olay esang is entotoon ay fato tay at maikoob cha am-iam-in.” Nan Omali ay Kholo ya Likhat(Mateo 24:13-14; Lucas 21:7-19)Nawni ya ket isnan tomotokchowan Jesus isnan filig ay Olivo ay chemang nan Timplo, inkekecheng cha Pedro, Santiago, Juan ya si Andres ay nensalodsod ay mangwanin, “Ibfakham ed mo kaatna nan sa kaomatan nan sanacha. Ngag nan kaimatonan nan sa maangnenan am-in nan naycha?” Sa et kanan Jesus, “Ilaenyo mampay ta ad-i kayo masasailowan. Angsan cha nan fomala ay mangosar isnan ngachanko ay Cristo ya mangmangwanin, ‘Sak-en nan Cristo,’ ya at angsan nan sailowancha. Awni't chengngenyo nan chamag maipoon isnan khofat isnan ensag-en ya isnan adchawi. Ad-i kayo omeg-egyat, tay siya chadlo sa nan maangnen ay maangnen, ngem faken kayet sa nan mapengpengan nan lofong. Tay at enfifinnaloknit ona nan kailiili, ya enkhogkhofat cha nan kaaliali, ya at wad-ay nan yekha isnan tapina ay ili ya wad-ay akhes fitil. Siya am-in chasa nan omat, kag isnan lapon nan ensikhafan nan fafai ay omaanak. “Ngem ilaenyo tay at iyeycha chakayo ay masomarya isnan amam-a. Saplitencha chakayo is kasinagoga, ya at ipatakchegcha chakayo ay masomarya isnan sakhang nan cheycha'y khofernachor ya ali midkakay ken sak-en. Et siya chi nan manistikhowanyo isnan kinatet-ewa maipoon ken sak-en. Ngem masapol ay maipalawag ona nan Khawis ay Chamag isnan olay entona issa ay ili. Ngem mo tiliwencha ay en mangidchalom ken chakayo, ad-i kayo madchanakhan isnan sa yo kanan. Ifaagyo et yangkhay nan isolon Apo Dios ken chakayo isnan chey kannay ay olas, tay at faken chakayo nan enkali, mod-i ket nan Ispirito Santo. “Siya akhes chana nan timpo ay mangipapateyan nan etad isnan akhina kannay, nan ama isnan anakna kannay, ya nan an-ak, at ipapateycha akhes kannay nan chakek-echa. At liligten am-in nan takho chakayo khapo ken sak-en.Isnan ilin nan Judio, khab-encha ay nadchata nan atep nan afongcha. Ya ischi nan en cha omil-illengan ya malillilwichan mo kinwascha nan chonocha ya malonlonog et nan akhew. Nay met achi mo sino ka issa ay makakatpe isnacha engkhana'y khifosna, et maisalakan ka.” Nan Kapakawasan nan Jerusalem(Mateo 24:15-28; Lucas 21:20-24)Sa et kinwanin Jesus, “Ngem at ilaenyo nan kafokkawan nan nasantowan ay kawad Apo Dios khapo isnan kakkaisiw ay sinomkhep ya tomakcheg ischi ay ad-ina lebfeng ay entey-an. (Chakayo ay menfasa isna, et maawatanyo koma na.) Sa et chakayo ay wad-ay isna id Judea, lomayaw kayo is kafilig. Nan wad-ay is kaatep nan afongna,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “isnan timpon si lateng.” Isnan ilin nan Judio enkhisan nan lemlem ya nan lateng, et nay enliglikhat cha ay enfakwit. ad-i kasin pomanad ay somkhep ay en mangilayaw isnan wad-ay isnan afongna. Ya nan namoknag, ad-i kasin somaa ay en mangilayaw isnan nataynan ay fachona. Selaeg nan cheycha'y maliton ya nan enpasoso isnan tosacha ay akhew! Ilol-owaloyo et mampay ta ad-i maigkhisan chana isnan lemlem.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ta en cha amongen nan pinilina isnan epat ay chakhem ya isnan pengpeng nan lota engkhana isnan pengpeng nan chaya.” Tay siya chasa nan akhew ay kaomatan nan likhat ay eg-ay kail-ila engkhana issan lapon nan nangab-an Apo Dios isnan lofong engkhana idwani. Et olay kaatna, at ad-i kasin maangnen nan kag tona. Inaptik Apo Dios nan filang nan cha omali ay akhew khapo isnan takhona ay sinmek ya pinilina. Tay mo ad-i, at maid paat makhayad si matatakho. “Sa et mo wad-ay mangwani ken chakayo, ‘Chey, naay et nan Cristo!’ paymo kananchan, ‘Chey, wad-ay siya ischi!’ ad-iyo patpatiyen. At wad-ay cha ay wad-ay nan fomala ay ad-i tet-ewa ay Cristo, ya nan ad-i tet-ewa ay mamadto, ya en-ipaila cha is sinyal ya nan katataa, ta mo mabfalin et masailowan nan takhon Apo Dios ay pinilina. Ngem ilaenyo, tay nay inyon-onak et ay mamagfakha ken chakayo isnan am-in.” Nan Kasin Omaliyan Jesus isnan Lofong(Mateo 24:29-31; Lucas 21:25-28)Kinwanin kayet Jesus, “Isnan chey magtek ay timpo, kakwasan nan timpon si likhat, at mamaid nan silaw nan akhew. Sa et mamaid nan langlang nan fowan, ya mekmekchag nan tokwifi. Ya at maid manongnong isnan wad-ay id tongcho tay at maiwegwewegweg cha. Sa et chadlo ilaen nan katakhotakho sak-en ay Anak si takho ay omal-ali isnan lifoo isnan chachama ay kamabfalinko ya nan kalanglang nan chayawko. Ya at ifaak nan anghelesko isnan olay entona isnan lofong, ta en cha amongen nan pinilin Apo Dios ay takhona isnan olay entona issa ay ili ay kawadcha.”Nan teken ay kaifalikkasana et, “mo ngag nan angnencha ay manikap ay maniliw ken Jesus ta sa cha't ipapatey.” Nan Al-alig Maipoon isnan Kasin Omaliyan Jesus(Mateo 24:32-35; Lucas 21:29-33)Sa et kinwanin Jesus, “Semsemkenyo nan wad-ay ay maachar isnan kaew ay higos. Mo chakhos somingi ya fomala nan tofona, ammoyo ay nganngani et nan chakhon. Siya akhes mo ilaenyo ay maangnen chana, ammoyo et ay nganngani nan omaliyak, ya kag ak et wad-ay is kapantew. Tet-ewa kanak ken chakayo, at maangnen ay maangnen ona am-in chana esa pay mal-os nan takho ay wad-ay idwani. Mamaid nan chaya ya nan lota, ngem nan kankanak et sisya is eng-engkhana ya ad-i enfab-aliw.” Ensakhana tako tay Maid Mangammo isnan Kasin Omaliyan Jesus(Mateo 24:36-44)Intoloy Jesus ay nangwanin, “Ngem mo maipoon isnan omchanan nan chey ay akhew paymo olas, et maid mangammo, olay pay nan angheles id chaya paymo sak-en ay Anak, tay nan Dios Ama yangkhay nan mangammo. Ilaenyo mampay, ensasakhana kayo. Tay ad-iyo ammo nan kaomatan nan naycha. Nan kaiyalikhana et kag isnan lalaki ay enfab-aat. Italekna nan afongna isnan cheycha'y faana ay mangigwaana isnan waschin kalebfengancha ay chonnen. Ifilina akhes isnan khwarchiyana ta entotokkhong, sa et komaan. Siya akhes ay masapol ay ensasakhana kayo tay ad-iyo ammo nan sa kanatoliyan nan nenkwa isnan afong. Mabfalin ay sedsechemna, paymo tengan si lafi, paymo talan-o paymo isnan wiit. Entokkhong kayo, tay et lang awni ya lektat ay kaanali ya aspowana chakayo ay mamaseyep. Nan kanak ken chakayo et kanak isnan am-in: Ensasakhana kayo.” Nan Natotyaan nan Okom ay Mamatey ken Jesus(Mateo 26:1-5; Lucas 22:1-2; Juan 11:45-53)Chwa kayet ay akhew nan chaan esa pay omchan nan Piyastan si Paskua ya Piyastan nan Tinapay ay Egay Kabfofochan. Inyan-anap nan aap-apon nan papachi ya nan mimistolon si lenteg mo ngag nan ikkancha ay mangisikap ay maniliw ken Jesus, ta sa cha't ipapatey.Nan falor nan esa'y denaryo, et silcho isnan esa'y akhew. Kananchan, “Masapol ay faken isnan piyasta ay nay tay ta ket lang magkholo nan takho.” Nan Nalanaan Jesus id Betania(Mateo 26:6-13; Juan 12:1-8)Wad-ay cha Jesus id Betania isnan afong nan nakolit ay enngachan is Simon. Isnan mangmanganancha inmey ken siya nan fafai ay nangitakin isnan fotilya ay alabastro ay napno is nafanglofanglo ya chadlos kafalolan ya telen ay lana ay makwanin nardo. Ala na ya tekwab isnan fotilya sa na't nen-ifokfok is kaolon Jesus. Nay met achi wad-ay cha ischi nan sinmonget ay mangwani isnan ib-ana, “Ay ke ad-i ayyew nan chey ay lana? Mailako pay chi is solok si tolon khasot ay denaryo,Isnan tapina ay naisolat ay kalin Apo Dios et falo ay tolag nan wad-ay. et maichowa isnan posi.” Sa cha't yinangyangan siya. et maichowa isnan posi.” Sa cha't yinangyangan siya. Ngem ket ay kinwanin Jesus, “Ngag ngotoyo ken siya. En yo man pangayaen siya ay? Khawis nan inangnena ken sak-en. Tay wawawawad-ay cha nan posi ken chakayo, ya mabfalin ay olay ngag ay olas et angnenyo nan khawis ken chaicha. Ngem sak-en, ad-i ak eng-engkhana ken chakayo. Inangnena nan mabfalin ay angnena ken sak-en. Linanaana nan awakko idwani ay mangisakhana isnan sak maikaofan. Tet-ewa kanak ken chakayo, olay entona issa isnan lofong nan maipalawakhan nan Khawis ay Chamag, at maitapi ay maog-okhod akhes nan nay ay inangnena ay at kaskasmekana.” Nan Nangitiktikan Judas ken Jesus(Mateo 26:14-16; Lucas 22:3-6)Sa et inmey isnan aap-apon si papachi si Judas Iscariote ay esang isnan sinpoo ya chwa'y disipolos Jesus, ta en na itiktik si Jesus ken chaicha. Osto'y chinnge cha nan kinwanina nenlal-ayad cha, sa cha't inkali ken siya nan siping. Siya chi ya ke na't inyan-anap nan ikkana ay mangitiktik ken Jesus. Nan Nakikanan cha Jesus id Jerusalem isnan Paskua(Mateo 26:17-25; Lucas 22:7-14, 21-23; Juan 13:21-30)Isnan omona ay akhew nan Piyastan si Tinapay ay Egay Kabfofochan ay mangekhechancha isnan kordero isnan am-amongcha isnan Paskua, kinwanin nan disipolosna, “Ento nan laychem ay en mi omisagkhanaan isnan manganan tako isnan am-among ay Paskua?” Adi kad finaan Jesus nan chwa'y disipolosna ya kananan, “Somaa kayo isnan ili, ya at wad-ay nan lalaki ay sab-atenyo ay en nangisakcho isnan fanga. Onochenyo siya isnan somkhepana, ya kananyo isnan nen-afong, ‘Laychen nan Mistolo ay ammowen mo ento nan kwarto ay mangiyofongana isnan disipolosna isnan Paskua?’ Ya at ipailana ken chakayo nan chakchake ay entongcho ay kwarto ay nanongnonongnong ya naisakhasakhana. Ischi nan en-isagkhanaanyo.” Naligwat cha nan chwa'y disipolosna ay inmey isnan ili, et inchanancha tet-ewa nan chadlos infaag Jesus ken chaicha, ya insakhanacha ischi nan manganancha isnan am-among ay Paskua. Naschem pay ya inmey cha Jesus ya nan sinpoo ya chwa ay disipolosna isnan chey ay afong. Ya isnan cha cha manganan ket ay kanan Jesus, “Tet-ewa kanak ken chakayo, esang ken chakayo nan mangitiktik ken sak-en. Esang ay cha makikan ken sak-en.” Sa cha't enngongoyos ya waschin nangisonson ay mangwanin, “Apo, faken achi sak-en, ad-i ngen?” Sa na't kanan, “Esang ken chakayo ay sinpoo ya chwa. Siya nan chadlos makisiwsiw ken sak-en isnan tinapay isnan malokong. Tay awni't matey ak ay Anak si Takho maiyafoloy isnan naisolat ay kalin Apo Dios, ngem selaeg nan takho ay mangitiktik ken sak-en! Khap-esna't si egay naiyanak nan chey ay takho.” Nan Nangipail-an Jesus isnan Maangnen ay Manemsemkan ken SiyaIssan cha cha manganan, inalan Jesus nan tinapay sa et nenyaman ken Apo Dios ya pinet-apet-angna. Sa na't inchowa isnan disipolosna ya kinwanina, “Nay, alaenyo na ta kanenyo. Siya na nan awakko.” Inalana akhes nan matatasa ay fayas, ya nenyaman. Sa na't inchowa ken chaicha ya inminom cha am-in. Sa na't kanan, “Siya na nan chalak ay mangaeb isnan tolagNan osto'y naisolat isnan Griego isna et, “isnan fekhas nan enkawat” Laychena'y kanan en, nan fayas ay nakhaeb isnan fekhas nan enkawat ay mola ay makwani en ofas. Apo Dios, ya omayos pala isnan angsan ay takho. Tet-ewa kanak ken chakayo, at ad-ik kasin in-inomen nan kag tona ay fayasMabfalin akhes ay nan laychen Jesus ay kanan et, “At ipeg-ananyo am-in nan pammatiyo.” engkhana isnan akhew ay inomek nan falo ay fayas isnan en-ap-apowan Apo Dios.” Nenchag-ay cha ay nanad-ayaw ken Apo Dios, sa cha't nanikid is kafilig ay Olivo. Nan Kinwanin Jesus Maipoon isnan at Mangisaotan Pedro ken Siya(Mateo 26:31-35; Lucas 22:31-34; Juan 13:36-38)Awni ya kinwanin Jesus ken chaicha, “At lomayaw kayo am-in ay tomaynan.Ilaenyo nan Zacarias 13:7. Tay kinwanin Apo Dios isnan naisolat ay kalina, ‘At alaek nan enpaspastor ya at omapok nan karnilo.’Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ta lomaos nan olas ken siya.” Nay met achi isnan kasina manakhowan ken sak-en isnan etey, at mang-ona ak mo chakayo ay omey id Galilea.” Sa et kinwanin Pedro, “At ad-ik taytaynan sik-a Apo, olay mo taynancha am-in sik-a!” Sa et kinwanin Jesus ken siya, “Tet-ewa kanak ken sik-a, idwani kannay ay lafi, at sisya'y ad-i enkokook nan kawitan is mamidwa is talan-o, ya at omisaot ka is mamitlo ay mangwanin ad-im ammo sak-en.” Ngem kad-in inpapatin Pedro, “Olay maitapi ak ken sik-a ay matey, at ad-ik paat isas-aot sik-a.” Siya akhes chi nan kinwanicha am-in. Nan Nenlowalowan Jesus isnan Oma ay makwanin Getsemani(Mateo 26:36-46; Lucas 22:39-46)Sa et inmey cha Jesus isnan oma ay makwanin Getsemani, ay nangwaniyana isnan disipolosna, “Itoktokchoyo isna ta ennak enlowalo.” Intakina si Pedro, si Santiago ya si Juan. Sa et naegyatan ya ad-i tomke nan semekna. Ke na't ay kanan ken chaicha, “Chachama ay enseseg-ang nan semekko et nay kag ak matey. Isna kayo ya ensasakhana kayo.” Sa et inmadchawi is akit ya nenlokfob ay nenlowalo ta mo sa ya mabfalin et ad-i koma maangnen ken siya nan chey ay likhat.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Kaanem koma nan nay ay tasa ken sak-en.” Isnan okhalin nan Judio, mo kananchan esa'y tasa ay likhat, nan laychencha'y kanan et ad-acha ay likhat. Inlowalona ay mangwanin, “Ama, Ama, am-in ay ngag sisa et kafaelam. Kaanem nan nay ay chad-ama ay likhat ken sak-en.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Laychen nan leng-ag, ngem nakapsot nan fekhas.” Nay met achi faken nan nemnemko mod-i ket nan nemnemmo nan maangnen.” Issan tinmoliyana is kakawad nan cheycha'y tolo, inaspowana chaicha ay cha mitom-e. Kinwanina't ken Pedro, “Simon, maseseyep ka pet? Ad-i ka ngen paat makaikatpe is esa'y olas ay makisasakhana? Ensasakhana kayo achi ya enlowalo kayo, ta ad-i kayo maafak isnan sailo. Tet-ewa ay enfifikas nan semekyo ngem nakapsot nan awakyo.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “khinaeb si lima.” Inmadchawi kasin si Jesus ay en menlowalo, ya siya kayet chi nan inlowalona. Issan kasina tinmoliyan, inaspowana chaicha ay cha mitom-e, tay makases-eyep cha. Et ad-icha ammo nan kanancha ken siya. Awni ya kasin tinmoli si Jesus ken chaicha isnan maikapitlo, sa na't kanan ken chaicha, “Maseseyep kayo ngen kayet ya omil-illeng kayo? Ad-o et sa, tay olas et ya! Ya nay et alaencha sak-en ay Anak si Takho, ay naitiktik isnan cheycha'y fomafasol. Fomangon kayo! Tay nay, omal-ali nan inmitiktik. En tako't abten.” Nan Naniliwancha ken Jesus(Mateo 26:47-56; Lucas 22:47-53; Juan 18:3-12)Ket ay sisya ay cha enkak-ali si Jesus ya ket naanali si Judas ay esang isnan sinpoo ya chwa ay disipolosna, ya infofowegna nan angsan ay takho ay mamebfeneng ya enpapak-o, ay finaan nan aap-apon si papachi, nan mimistolon si lenteg ya nan amam-a. Idwani, siya na nan infaag Judas ay mangimatonancha: “Nan takho ay fisitowek, siya nan khoyochenyo. Tokkhonganyo siya ay mangikaan,” kinwanina. Issan inomchanancha, chinadchawesna't si Jesus ay mangwanin, “Mistolo!” Sa na't finisito. Ke cha't ay khoyochen si Jesus ay naniliw ken siya. Ngem inokfos nan esang ay nanatakcho ken Jesus nan fadyokna, sa na't ala ya fakag isnan faan nan katongchowan ay pachi ya ket ay nan koweng nan chey ay faa nan nalongochan. Sa et kanan Jesus ken chaicha, “Ay ke ak mangaakew ya kakaegyat, ta omali kayo ay enfafadyok ya enpapak-o ay tomiliw? Inakhew ay wad-ay ak ken chakayo is kaTimplo ay nen-isos-olo, ya en yo man egay tiniliw sak-en mo? Ngem siya chi ta matongpal nan naisolat ay kalin Apo Dios.” Ket ay tinaynan am-in nan fowegna siya ya linmayaw cha. Wad-ay nan esa'y fab-alo ay inmonod ken siya ay aped yangkhay nangipopotipot isnan lopot ay linen isnan awakna. Chinpapcha siya, ngem ke na't ala ya lokpos isnan chey inpopotipotna ay lopot ya linmayaw ay enlalafos. Nan Naichaloman Jesus isnan Apop-on si Judio(Mateo 26:57-68; Lucas 22:54-55, 63-71; Juan 18:13-14, 19-24)Sa cha't inyey si Jesus isnan katongchowan ay pachi, ay naamongan am-in nan aap-apon si pachi, nan amam-a ya nan mimistolon si lenteg. Nakhag-ayad si Pedro ay inmon-onod ken siya isnan adchawi, engkhana ay somkhep isnan kaawwichan nan afong nan katongchowan ay pachi ya nakitokcho isnan cheycha'y khwarchiya ay makinidnicho. Idwani, nan aap-apon si papachi ya nan am-in nan papangolon si Judio, et mid egaycha inangnen ay nangiyan-anap isnan mangipangaakhancha ken Jesus ta chalatna's mapateyana, ngem maid nad-anancha. Angsan cha nan nen-eng-engag ay nangipangpangaag ken siya ngem ad-i mis-o nan kinwanicha ay nentistikho. Sa et wad-ay cha nan tinmakcheg ay nangipangaag ken siya ay mangwanin, “Chinngemi ay kinwanina, ‘At etfek nan nay ay Timplo ay khinaeb si takho,Inlaokcha nan akhas ay mirra isnan fayas ta ad-ina liknaen nan chadlos sakit nan mangilansaancha isnan lima ya sikina is kakolos. sa et isnan las-od nan tolo ay akhew, at patakchekhek nan teken ay faken takho nan mangaeb.’ ” Ngem olay nan nay ay kinwanicha'y nanistikho et ad-i mis-o. Tinmakcheg et nan katongchowan ay pachi ay nangwani ken Jesus, “Ngag nan kanam? Ay ke maid isfatmo isnan mangisaklangan nan naycha'y tistikho ken sik-a?” Ngem khinmigkhinek yangkhay si Jesus ya egay sinomfat.Sa et kasin nensalodsod nan katongchowan ay pachi ay mangwanin, “Sik-a ngen nan Cristo ay Anak nan Machad-ayaw ay Dios?” Sa et kanan Jesus, “Wen, sak-en, ya awni't ilaenyo sak-en ay Anak si Takho ay tomotokcho is kakannawan nan Makabfalin, ya omali ak isnan lifoo id chaya.” Alan et nan katongchowan ay pachi ya peskhat isnan fachona ay mangwanin, “Ay ke tako kasin masapol nan mentistikho? Chinngeyo et nan nangipangaakhana ken Apo Dios ya! Ngag et nan kananyo?”Sa cha't am-in kanan en lebfengna ay mapatey siya. Sa et tinobfaan nan tapina siya, ya inap-apan nan tapina nan kamesna ta sodpakencha siya ay mangwanin, “Ayed ta pontowam mo sino nan nanodpak ken sik-a!” Sa et akhes alaen nan cheycha'y khwarchiya ay manodpasodpak ken siya. Nan Nangisaotan Pedro ken Jesus(Mateo 26:69-75; Lucas 22:56-62; Juan 18:15-18, 25-27)Wad-ay si Pedro is khwabna is kaawwichan, ket ay sinmag-en ken siya nan magmagkit ay esa'y faan nan katongchowan ay pachi. Inilana si Pedro ay makinidnicho, ya insisin-engna siya ay mangwanin, “Sik-a akhes nan fob-oweg Jesus ay iNazaret.” Ngem insaot Pedro ay nangwanin, “Ay kek man ammo nan cham kankanan? Ad-ik pay maawatan mo ngag nan laychem ay kanan.” Sa et khinmeg-ed ay inmey is kapantew nan awwichan. (Sa et enkokook nan kawitan.) Sa et inilan kasin san magmagkit ya kinwanina kayet isnan cheycha'y wad-ay ischi, “Esang na ay ib-acha.” Ngem insaotna kayet.Nawnawnin ya ket inpapatin kayet nan cheycha'y wad-ay ischi ay nangwani ken Pedro, “Sik-a mampet tet-ewa nan esang isnan fob-owegna, tay iGalilea ka.” Sa na't ala ya sapata ay mangwanin, “Isapatak ay ad-ik ammo nan sana ay takho ay kankananyo, olay mo matey ak.” Osto'y siya chi ya ket ay nanakokook nan kawitan isnan ikadwa, ya sinmek Pedro san kinwanin Jesus ken siya, “At sisya'y ad-i enkokook nan kawitan is mamidwa is talan-o, ya at mamitlo ay omisaot ka.” Ket ay chadlos nensifesifek. Nan Nangichaloman Pilato ken Jesus(Mateo 27:1-2, 11-14; Lucas 23:1-5; Juan 18:28-38)Osto ay nawiit naamong ay matotya nan cheycha'y aap-apon si papachi, nan amam-a, nan mimistolon si lenteg, ya am-in nan papangolon si Judio. Tinakedcha si Jesus sa cha't inkaan ay nangiyey ken Pilato. Sa et kinwanin Pilato, “Ay sik-a pet tet-ewa nan Alin si Judio?”“Osto nan kinwanim,” inisfat Jesus. Angsan nan inpafapafasol nan aap-apon si papachi ken Jesus. Sa et kasin kanan Pilato ken siya, “Maid ngen isfatmo? Ilaem nan angsan ay chalomcha ken sik-a.” Ya nataa si Pilato tay egay kayet sinomfat si Jesus. Nan Namiliyancha ken Barrabas ay Maisokat ken Jesus ay Maipalofos(Mateo 27:15-26; Lucas 23:13-25; Juan 18:39–19:16)Idwani, nan sikhod ay ekhad Pilato isnan Piyastan si Paskua, et ipalofosna nan esa'y falod ay kedchawencha ken siya. Issan chey ay timpo, wad-ay nan esang isnan cheycha'y nenkholo ay naifalod ay enngachan is Barrabas. Esang siya ay nangipangpango isnan kholo ya nenpatey. Naamong cha nan angsan ay takho ay inmey ken Pilato ta kedchawencha ken siya ta iyangnena nan chey ay ekhadna isnan kag todi ay Piyasta. Sa et kinwanin Pilato, “Ay laychenyo ngen ay ipalofosko nan nay Aliyo ay Judio?” Tay inammowana ay inchowan nan aap-apon si pachi si Jesus ken siya midkakay yangkhay isnan apalcha. Ngem inpafikas nan aap-apon si papachi nan angsan ay takho ta faken si Jesus nan kedchawencha ken Pilato mod-i ket si Barrabas nan ipalofosna. Kinwanin Pilato ken chaicha, “Ngag kay et nan angnek isnan chey takho ay kananyo en Aliyo ay Judio?” Sa cha't ala ya fokhaw kasin ay mangwanin, “Ipailansam is kakolos!” Sa et kanan Pilato, “Ngag mampay nan finmasolana?”Nay met achi onanig cha infokhaw ay mangwanin, “Ipailansam is kakolos!” Idwani tay laychen Pilato ay palaylaychen nan cheycha'y takho, ke na't ay inpalofos si Barrabas ken chaicha. Ya osto'y inpasaplitna si Jesus, inchowana ay en mailansa is kakolos. Nan Nangilayosan nan Sorchacho ken Jesus(Mateo 27:27-31; Juan 19:2-3)Iniskhep et nan cheycha'y sorchacho si Jesus isnan palasyo ay afong nan khofernachor. Sa cha't inayakhan am-in nan iib-acha'y sorchacho. Sa cha't inpafacho nan an-ancho ay enkilat. Inmapid cha is sibsifit ay inpeycha isnan olona. Sa cha't nasonson ay kachayachayaw ay mangwanin, “Apo ay Alin si Judio, matakhotakho ka!” Sa cha't nenfaig nan olona isnan lolo, tinobtobfaancha, sa cha't cha kabfalifalintomeng ay manayaw ken siya. Osto ay inangoangocha, kinaancha't nan inpafachocha ken siya ay enkilat, sa cha't inpafacho chadlo san fachona, ya inkaancha ay en nangilansa is kakolos. Nan Nailansaan Jesus isnan Kolos(Mateo 27:32-44; Lucas 23:26-43; Juan 19:17-27)Idwani wad-ay ischi nan cha lomaos ay iCirene ay nenngachan si Simon ay nalpo id ilit ya cha somkhep isnan ili. (Siya nan aman cha Alejandro ya si Rufo.) Ke cha't ay pinilit ay nangipasakfat ken siya isnan kolos ay sasakfaten Jesus. Inyeycha si Jesus isnan kawad nan makwanin Golgota (ay nan laychena ay kanan et ingit si olo). Sa cha't inchowa ken Jesus nan fayas ay nalaokan isnan akhas ay makwanin mirra,Nan osto ay naisolat isna et, “intapekna nan espongha isnan sinmoka ay fayas engkhana ay napno.” ngem inad-ina. Inlansacha't siya isnan kolos, sa cha't nenfonot ta mangil-ancha mo sino nan omayan nan waschin esang isnan fachona. Alas nowibi isnan mag-akhew nan nangilansaancha ken siya. Wad-ay nan inpeycha ay naisolatan nan chalomcha ken siya. Kananan, “Si ton-a nan Alin si Judio.” Wad-ay akhes nan chwa'y kakaegyat ay mangaakew ay naigkhisan ken siya ay naikolos, nan esang is kakannawana ya nan esang is kakannikhidna. (Siya sa nan tinmet-ewaan nan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin, “Naitapi siya isnan cheycha'y kangaakhan ay takho.”) Sa et nan cheycha'y linmal-aos ischi, chinopchopischa siya ya cha cha nenwegwegweg ay mangwanin, “Siya pet! Sik-a ay nangwanin etfem nan Timplo sam et kasin toochen isnan las-od nan tolo'y akhew, isalakam achi nan awakmo! Khomwab ka isnan sana ay kolos!” Siya akhes nan inangnen nan aap-apon si papachi ya nan mimistolon si lenteg ay nangang-ango ken siya ay cha mangwanin, “Insalakana nan tapina, ngem nan awakna ya ad-i pet makaisalak! Siya nan Cristo ay Alin si Israel. Ayed mo pomanad siya idwani is kakolos, ta ilaen tako esa tako't patiyen!” Olay akhes nan cheycha'y ib-an Jesus ay naikolos, et chinopchopischa akhes siya. Nan Nateyan Jesus(Mateo 27:45-56; Lucas 23:44-49; Juan 19:28-30)Awni ya isnan alas chosi, ya ket ay finmollinget nan am-in ay ili ischi engkhana'y alas tres isnan misoyaw. Isnan alas tres, ket ay nenngao si Jesus ay nangwanin, “Eloi, Eloi, lama sabaktani?” Laychena ay kanan et, “Diosko, Diosko, en ka man inmiwayang ay?” Chinngen nan cheycha'y tapin nan nentatakcheg ischi ay enfob-oya ya kinwanicha, “Chengngenyo! Ay-ayakhana si Elias.” Sa et nentagtag nan esang ya inmala is maosar ay manosop isnan sinmoka ay fayas,Nan nay ay lopot et nakhaeb isnan makwanin linen ay naala isnan mola ay kag ilan si pakhey. sa na't inpey isnan lolo ta ipasosopna ken Jesus. Kinwanina, “Ngag ngotoyo ta ilaen tako mo omali si Elias ay mangipagkhwab ken siya!” Sa et inpapangekhen Jesus ay nenngao, ya chag-as na't chi ya ket nasokpot nan fiyagna. Sa et nenkapepeskhat nan kortinan nan Timplo ya nakhedwa, mailapo is tongchona engkhana is khwabna. Osto'y inilan nan chey kapitan si sorchacho ay nentatakcheg is kasakhang Jesus nan inangnena ay natey, kinwanina, “Tet-ewa pet ay Anak nan Dios na!” Wad-ay akhes isnan adchawi's akit nan fabfafai ay mangiila isnan cha omat. Wad-ay ken chaicha cha Maria Magdalena, Maria ay inan cha Santiago ay makwanin ong-onga ya si Jose, sa et si Salome. Naifob-oweg ya nensilsilfi chana ken Jesus issan kawadna id Galilea. Ya angsan kayet nan tapina ay fabfafai ay nakieey ken siya id Jerusalem. Nan Naikaofan Jesus(Mateo 27:57-61; Lucas 23:50-56; Juan 19:38-42)Nan chey akhew et kalmana, ya siya nan akhew ay ensagkhanaan nan Judio isnan kawaksana ay Sabfacho ay tengawcha. Idwani, tay sedsechemna, inmey si Jose ay iyArimatea ken Pilato ya intotoledna ay en nangchaw isnan awak Jesus. Si Jose nan esang isnan amam-an si Judio ya maichad-ayaw. Siya nan esang ay manman-ed isnan omaliyan nan en-ap-apowan Apo Dios. Nataa si Pilato ya enchwadchwa mo tet-ewa ay natey si Jesus, et nay inayakhana nan chey kapitan si sorchacho ta pootena mo apchas natey. Osto ay inammowana isnan kapitan ay natey et si Jesus, inpalofosna ay alaen Jose nan awakna. Adi kad linmako si Jose is lopot ay linenNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “enkenteg nan posocha.” sa na't inpagkhwab nan awak Jesus ya innewesana isnan lopot. Sa na't inpey isnan liyang ay sikhod ay inpakaongna is kacheppas. Sa na't inol-olin nan fato ay inyenebna ischi. Inilan cha Maria Magdalena ya si Maria ay inan Jose nan naipay-ana. Nan Kasin Natakhowan Jesus(Mateo 28:1-10; Lucas 24:1-12; Juan 20:1-10)Issan nakwasan nan tengaw ay Sabfacho, cha Maria Magdalena, si Maria ay inan Santiago ya si Salome, et inmey cha linmako is fangfanglo ay en cha iyappos isnan awak Jesus. Osto ay Chomingkho, namikhat cha ay inmey isnan kakaofan ya natan-ang et nan akhew issan inomchanancha ischi. Sa cha't cha kankanan, “Sino kay nan sa mangolin isnan fato ay naitangeb isnan liyang?” Ket ay sinakhangcha nan liyang, ya naolin pet san chakchake ay fato! Osto ay sinomkhep cha is kaliyang, inilacha't nan fab-alo ay nenfafacho is an-ancho ay enpokkakaaw ya tomotokcho is kakannawancha. Sa cha't natakag. Sa na't kanan, “Ad-i kayo matakag. An-anapenyo achi si Jesus ay iNazaret ay naikolos. Ngem maid met isna, tay finmangon kasin. Ilaenyo nan nangipay-ancha ken siya. Ngem en kayo't ifaag ken Pedro ya nan tapina ay disipolosna ay at mang-ona siya mo chakayo ay omey id Galilea. At ilaenyo siya ischi, ay kag isnan sikhod chadlo ay infakhana.” Sa cha't ala ya fala is kaliyang ya layaw, tay natakag cha ya chadlos ay nentat-ayenten cha. Et maid paat nangifagfag-ancha isnan olay sino tay omegyat cha. Nan Nenpail-an Jesus ken Maria Magdalena(Mateo 28:9-10; Lucas 24:13-35; Juan 20:11-18)Osto ay wiit isnan Chomingkho, natakho si Jesus. Si Maria Magdalena ay nangipakaanana isnan pito ay anito nan inmona ay nenpail-ana. Sa et inmey si Maria isnan sikhod ay foweg Jesus ay ensasanga ya en-ag-akha, ya infakhana ay inilana si Jesus. Nay met achi, isnan nanngelancha ay natakho siya ya inilan Maria, khechangna'y ad-icha patiyen. Nakwas chi sa et nenpaila siya ay teken nan ilana isnan chwa ay disipolosna ay cha manad-alan id ilit. Sa cha't tinmoli isnan ili ay nangibfakha isnan tapina ay ib-acha, ngem egay cha namati. Nan Nenpail-an Jesus isnan Disipolosna(Mateo 28:16-20; Lucas 24:36-49; Juan 20:19-23; Apostoles 1:6-8)Awni pay ya ket ay nenpaila si Jesus isnan sinpoo ya esang ay disipolosna issan mangmanganancha. Yinangyangana chaicha tay maid pammaticha ya enkenteg nan olocha,nNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “enkenteg nan posocha.” tay ad-icha patiyen nan cheycha'y nangila ken siya kakwasan nan finmangonana. Sa na't kinwani ken chaicha, “En kayo isnan olay entona issa isnan lofong ta ipalawagyo nan Khawis ay Chamag isnan am-in ay takho. Et mo sino nan mamati ya mafonyakhan, at maisalakan. Ngem nan cheycha'y ad-i mamati et maokom cha ay machosa. Ya nan cheycha'y mamati et siya chana nan kaimatonancha: Kafaelancha ay mangipakaan isnan anito isnan ngachanko, ya makakkali cha isnan nateketeken ay kali ay eg-aycha inam-ammowan. Mo egnancha nan oweg paymo inomencha nan khiwachay at maid maangnen is ngaag ken chaicha. Sa cha't akhes ipatang nan limacha isnan masasakit ya khomawis.” Nan Tinmoliyan Jesus id Chaya(Lucas 24:50-53; Apostoles 1:9-11)Kakwasan nan nanot-oyyan Apo Jesus isnan cheycha'y fob-owegna, ket ay naala ay naipalamag id chaya, ya tinmokcho is kakannawan Apo Dios. Sa et naligwat nan cheycha'y fob-owegna ay inmey nenpap-alawag isnan olay entona issa. Ya wad-ay si Apo Jesus ay makidkidno ken chaicha, ya mangipatet-ewa isnan isos-olocha isnan katataa ay sinyal ay inang-angnencha. Nan Ebanghelyo ay Insolat LucasApo Teofilo:Nan ayen nan ngachan ay Teofilo et, Nan Menlal-ayad ken Apo Dios. Angsan cha nan apchas nangisolat isnan am-in ay in-inmat isnan ili tako. Angsan cha nan apchas nangisolat isnan am-in ay in-inmat isnan ili tako. Insolatcha nan cheycha'y chinngemi isnan cheycha'y chadlos nangiila engkhana issan lapona maipoon isnan naycha ay cha inmat ay inwalakhawagcha. Kag akhes ken sak-en, sinmekko Apo ay away nget khawis mo isolatko chana ken sik-a tay pinoopootko chana ay khawis mailapo issan chamona. Et nay inongnongko ay mensolat ken sik-a Apo, maipoon isnan naycha'y naik-ikkan, ta maammowam nan kinatet-ewan nan cheycha'y naisolo ken sik-a. Nan Naipaammowan nan Maiyanakan Juan BautistaIssan timpo ay nen-aliyan Herodes id Judea, wad-ay nan esang ay pachi ay enngachan is Zacarias ay waned Abias ay pachi akhes. Nan asawana ay si Elisabet, siya akhes nan apon Aaron ay pachi id sangad-om. Cha Zacarias ay sin-asawa et nalenteg cha isnan sakhang Apo Dios, ya inafolotcha ay osto nan am-in ay filin ya lentegna ya maid naknakwaniyancha. Ngem maid anakcha tay nakot-eg si Elisabet ya nalakay cha't ay chwa. Isnan namingsan inomchan nan fiyang cha Zacarias ay ensilfi ken Apo Dios is kaTimplo.Timplo nan ngachan nan kachakowakhan ay sinfaan nan Judio ay wad-ay id Jerusalem. Nan ekhad nan papachi issan chey, et enfonot cha mo sino ken chaicha nan somkhep ay ensilfi is kaTimplon Apo Dios, et si Zacarias nan nabfonotan. Tay siya chi, sinomkhep siya is kaTimplo, ay mamoo isnan insinso. Siya nan olas ay mapoowan nan insinso, ya naamong nan katakhotakho ay cha enlol-owalo is kadchela. Ya ket ay nenpaila nan anghel Apo Dios ken Zacarias. Intatakchegna isnan kakannawan nan altar ay mapop-oowan nan insinso. Natakag si Zacarias isnan nangil-ana ya chad-ama nan egyatna. Nay met achi kinwanin nan anghel,“Ad-i ka omegyat Zacarias, tay chinngen Apo Dios nan lowalom, ya nay at omanak si Elisabet ay asawam is lalaki, ya at ngadnam siya is Juan. At enlal-ayad ka isnan chachama ay lagsakmo, ya angsan cha nan enlal-ayad isnan maiyanakana, tay at matangad siya isnan sakhang Apo Dios. Ad-i omin-inom isnan fayas paymo ngag issa ay fomoteng, ya mailapo isnan maililitonana, wad-ay nan Ispirito Santo ken siya. Siya nan mangisakhong isnan angsan ay Israelita ta mamati cha kasin isnan Apo ay Dioscha. At siya nan mangon-ona mo si Cristo ya at wad-ay ken siya nan fikas ya kamabfalin ay kag ken Elias ay mamadton Apo Dios, ta paornosena kasin nan am-a ya an-ak. Ya nan nasokil, ta ensemek cha isnan semek si nalenteg. Siya chi nan ikkana ta isakhanana nan takho isnan omaliyan nan Apocha.” Sinfat Zacarias nan anghel ay nangwanin, “Ngag nan mangammowak ay tet-ewa na? Nay apchas ak et nalakay, ya si asawak et nalakay akhes.” Sinmongfat akhes nan anghel ay nangwanin, “Sak-en si Gabriel ay maitatakcho ken Apo Dios, ya infaana sak-en ay mangifaag ken sik-a isnan nay Khawis ay Chamag. Nay met achi tay egaymo pinati san kinwanik, at khomigkhinek ka ya ad-i ka makakkali engkhana isnan akhew ay maangnenan nan infaagko. Tay at mampay tomet-ewa nan naycha isnan osto ay timpocha.” Idwani, sisin-ed nan takho si Zacarias, ya nataa cha tay nawninawnin is kaTimplo. Issan finmalaana, aped yangkhay nenkak-awad ken chaicha tay ad-i makakkali. Tay siya chi, inammowancha ay wad-ay nan nenpaila ken siya isnan Timplo. Sa et sinmaa si Zacarias isnan nakontowan nan chonona is kaTimplo. Awni pay ya ket ay naliton si asawana ay Elisabet ya sinosomkheng is afongcha isnan lima ay fowan. Kinwanina en, “Siya na pet nan inangnen Apo Dios ken sak-en isnan akhew ay inmoschongana, ay nangaan isnan kaang-angowak isnan takho.” Nan Naipaammowan nan Maiyanakan JesusIssan maikan-em ay fowan nan liton Elisabet, infaan Apo Dios si Gabriel ay anghelna isnan ili ay Nazaret ay sakop nan Galilea. Wad-ay ischi nan esang ay magmagkit ay enngachan is Maria ay naitot-oya isnan esa'y lalaki ay enngachan is Jose ay nalpo isnan waned ali ay David. Inmey nan anghel ken siya ay nangwanin, “Enlal-ayad ka ay chadlos binindisyonan Apo Dios! Wad-ay nan Apo ken sik-a.”Isnan tapin nan liblo ay Lucas id sangad-om, naitoptop akhes nan kag tona: “Isnan am-in ay fabfafai, sik-a nan chadlos na binindisyonan.” Nay met achi chadlos nadchanakhan si Maria isnan kinwanina, ya nensemesemek mo ngag nan laychena ay kanan. Sa et kinwanin nan anghel, “Ad-i ka omegyat, Maria, tay laylaychen Apo Dios sik-a. Nay, at maliton ka ya at iyanakmo nan esang ay lalaki ay at ngadnam is Jesus. At matangtangad siya ya makwani en Anak nan Katotongchowan. Sa et khab-en Apo Dios siya is ali ay kag ken David ay naiwanchana. Iyapowana nan waned Jacob is eng-engkhana, ya maid pengpeng nan en-ap-apowana.” Kinwanin et Maria isnan anghel, “Ento kay nan ikkana, tay maid met chinchinpak is lalaki?” Sa et kinwanin nan anghel, “At omchan nan Ispirito Santo ken sik-a, ya nan kamabfalin nan Katotongchowan et takchowena sik-a. Tay siya chi, nan nasantowan ay ong-onga ay iyanakmo et makwanin Anak Apo Dios. Ilaem si Elisabet ay nangagkhiyanmo ay makwanin nakot-eg. Olay nain-ina, naliton siya, ya nay maikan-em et ay fowana idwani, tay si Apo Dios, maid ad-ina kafaelan.” Kinwanin et Maria, “Naay ak ay faan chadlo Apo Dios. Maangnen et koma ken sak-en nan kinwanim.” Sa et tinaynan nan anghel siya. Nan Nenmangiliyan Elisabet ken Maria(39-40) Awni pay ya ket naligwat si Maria ya nenkakamo ay inmey isnan afong cha Zacarias isnan esa'y ili isnan nafib-ilikhana id Judea. Sinomkhep isnan afongcha ya tinot-oyana si Elisabet. (-) Issan nanngelan Elisabet isnan kalin Maria, nakhanniwa nan ong-onga ay ilillitona, ya wad-ay nan Ispirito Santo ken siya. Sa na't inpapangekhe ay nangwanin, “Isnan am-in ay fabfafai sik-a nan kaoneyan, ya siya akhes isnan ilillitonmo. Ya ke pet sak-en nan maichayaw tay inmali nan inan nan Apok ay mangila ken sak-en! Tay issan chadlos ko nanngelan isnan kalim, nakhanniwa nan nay ay ilillitonko khapo isnan lagsakna. Naoney ka tay pinatim ay at maangnen nan inkalin Apo Dios ay maangnen ken sik-a.” Nan Nanad-ayawan Maria ken Apo DiosSa et kinwanin Maria,“Chad-ayawek si Apo Dios isnan am-in ay kafaelak, ya isnan nemnemko ilal-ayadko si Apo Dios ay mangisas-alak ken sak-en, khapo tay sisinmekna sak-en ay ad-i maifilang ay faana. Tay siya chi, mailapo idwani at kanan nan am-in ay masokasokat ay takho isnan eng-engkhana ay naoney ak, khapo isnan katataa ay inangnen nan Makabfalin ken sak-en. Nasantowan chadlo nan ngachana. Isnan masokasokat ay wanen-ed si takho, kad-in seg-angana nan cheycha'y mangiyegyat ken siya. Inpailana nan kafikas nan limana tay nenpaappokena nan nachayew ta masangaw nan semsemkencha ay angnen. Kinaana nan ali isnan tronocha, sa na't inpatongcho nan cheycha'y fan-ig ay takho. Pang-epena isnan khawis nan cheycha'y maoowat, ngem inpakaana nan fafaknang ay maid mabfalincha. Sisinmekna nan inkalina isnan am-a tako id solit, et nay finachangana chatako ay faana ay waned Israel.Si Jacob ay apon Abraham nan makwanin Israel. Siya nan aman nan am-in ay Judio, maitapi si Lucas ay nangisolat isna. Siya, inpailana nan seg-angna ken Abraham ya isnan wanen-edna is eng-engkhana!” Nakitetee si Maria ken cha Elisabet is tolo ay fowan, sa et sinmaa. Nan Naiyanakan Juan BautistaIdwani, inomchan nan omanakan Elisabet, et inmanak is lalaki. Issan osto'y nanngelan nan sasagkhongcha ya nan kikib-acha nan chachama ay seg-ang Apo Dios ken Elisabet, nakilal-ayad cha ken siya. Issan maikawalo ay akhew nan ong-onga, naamong cha't ta masegyatan ya mangadnan siya.Siya na nan ekhad nan Judio: Maam-among cha isnan maikawalo ay akhew nan kaiyan-anak ay lalaki ta masegyatan ya mangadnan. Kanamo ipangachancha nan Zacarias ay ngachan amana, ya ket kinwanin inana en, “Ad-i! Juan nan maipangachan ken siya.” Kanancha't en, “Maid met paat kikib-ayo is enngachan isnan kag tosa!” Sa cha't nenkawad ken amana ay nensalodsod mo ngag nan laychena ay maipangachan isnan ong-onga. Ala na et ya faa is pagsolatan sa na't isolat nan kag tona: “Juan nan ngachana.” Chachama'y nataa cha am-in. Faagna ya ket ay inpalosfot chadlo kasin Apo Dios nan kalin Zacarias ya chinad-ayawna si Apo Dios. Natakag cha't am-in nan sasagkhongcha, sa et naog-okhod nan naycha ay cha inmat isnan am-in ay kailiili isnan nafib-ilkhana id Judea. “Ngag ngen et nan enfalinan nan nay ay ong-onga?” kinwanin nan am-in ay nannge isnan naangnen. Sinmesinmekcha ay khawis nan inmat tay naammowan ay wad-ay nan kamabfalin Apo Dios ken siya. Nan Nanad-ayawan Zacarias Isnan Inik-ikkan Apo DiosIdwani, wad-ay nan Ispirito Santo ken Zacarias ay aman Juan sa na't inpadto ay mangwanin, “Machad-ayaw nan Apo tako ay Dios nan Israel, tay inmali ay mamachang ay mangipalofos isnan takhona. Infaana et ken chatako nan makabfalin ay omisalak ay waned nan faana ay si David. Kag isnan inkalina ken chatako isnan nasantowan ay mamadtona id solit ay nangwanin, isalakana chatako isnan kafoso tako ya isnan kamabfalin nan am-in ay mangola ken chatako. Kinwanina ay seg-angana nan am-a tako ya sesemkena nan nasantowan ay tolagna. Siya sa nan insapatana ken ama tako ay Abraham, ay siya nan mangisalak ken chatako isnan fomoso ta ad-i tako omeg-egyat ay manad-ayaw ken siya. Ta isnan am-in ay akhew ay matatakhowan tako, et khawis ya nalenteg nan okhali tako isnan sakhangna.” Sa et kinwanin Zacarias isnan anakna,“Sik-a anakko, at makwani ka en mamadton nan Katotongchowan, tay at mang-ona ka mo nan Apo tako ay Cristo ay mangisakhana isnan kew-ana. Ta ipaammom isnan takhona ay at maisalakan cha isnan mapakawanan nan fasolcha. (78-79) Siya chasa nan maangnen khapo tay chachama nan seg-ang nan Dios tako. Nay et wad-ay nan omali ken chatako ay faalen Apo Dios ay malpo id chaya ay kag isnan fomal-an nan akhew nan omaliyana. At silawana nan takho ay kag entetee isnan ab-afollinget ya omegyat ay matey. Ya ta ipangona chatako isnan chalan ay oompaan nan semek tako.” (-) Idwanin, nan anak Zacarias, naengngan ya linmaing. Sa et inmey nentetee isnan malalango ay ponchag engkhana ay omchan nan timpo ay enpail-ana isnan Israelitas.Isnan chey ay timpo en na inwalakhawag nan kalin Apo Dios. Nan Naiyanakan Jesus(Mateo 1:18-25)Issan chey ay timpo infilin nan ap-apo ay si CesarCesar nan kanancha isnan alin nan iRoma ay nangafak isnan ilin nan Judio ya nan tap-in nan kailiili. Si Augusto nan Cesar isnan timpo ay nen-aliyan Herodes id Judea. Ilaenyo nan Lucas 1:5. Augusto ay enpalista am-in nan katakhotakho isnan am-in ay ili ay iyap-apowan nan iRoma. Si Kirenio nan khofernachor isnan probinsiya ay Siria isnan nay ay inmon-ona ay nenpalistaan si katakhotakho. Idwani waschin et sinmaa isnan chadlos ilina ay en nenpalista. Naligwat akhes si Jose isnan ilina ay Nazaret id Galilea, ya sinmaa id Betlehem id Judea, tay siya nan ilin nan naiwanchana ay si David id solit. Issan inmayana ay nenpalistaan, intakina si Maria ay asawana.Nan osto ay naisolat isna et, “naikwani ay asaw-ena.” Ilaenyo nan Mateo 1:18-25. Malilliton si Maria, ya osto ay wad-ay cha ischi, inomchan nan akhew ay omannakana. Nay met achi tay maid paat entey-ancha isnan en-ab-afangan, ket ay isnan afong si faka nan nangiyanakana isnan on-ona ay anakna ay lalaki. Esa na't finongon isnan lopot ya inpaseyepna isnan mangmanganan nan faka. Nan Nenpail-an nan Anghel isnan EnpaspastorIsnan chey ay ili wad-ay cha nan oomyan isnan ponchag ay mangipaspastor isnan karnilocha. Sa et nenpaila ken chaicha nan anghel Apo Dios ya tinangkhewan nan langlang ay chayaw Apo Dios chaicha. Chad-ama nan egyatcha, ngem kinwanin nan anghel ken chaicha en,“Ad-i kayo omegyat! Tay ibfakhak ken chakayo nan khawis ay chamag ay mangipalal-ayad isnan am-in ay takho. Idwanin ay akhew, isnan ilin David, naiyanak nan mangisalak ken chakayo. Siya si Cristo ay Apo! Et siya na nan mangimatonanyo: At edchananyo nan ong-onga ay nakomonan is lopot ay maipapaseyep isnan manganan nan faka.” Nenkawawad-ay cha't nan ang-angsan ay angheles ay nalpo id chaya ya naitapi cha isnan chey ay anghel ay nanad-ayaw ken Apo Dios ay nangwanin, “Machad-ayaw si Apo Dios isnan katotongchowan, sa et isnan lofong, oompa koma nan takho ay laylaychena!” Issan osto ay kinmaanan nan angheles ay tomoli id chaya, natotya nan cheycha'y enpaspastor ay nangwanin, “En tako't ilaen id Betlehem nan chey inmat ay inpaammon nan Apo ken chatako.” Sa cha't nenkakamo ay inmey ya inchanancha cha Maria ken Jose ya nan ong-onga ay naipapaseyep isnan manganan si faka. Issan nangil-ancha, inpaammocha nan naifaag ken chaicha maipoon isnan ong-onga. Et am-in ay nannge, natataa cha isnan infab-aag nan enpaspastor. Nay met achi si Maria, iniigtona am-in is kasemekna nan cha inmat, ya kad-in ninemnemna. Nan cheycha ay enpaspastor akhes, tinmoli cha ay manad-ayaw ya mangichagchag-ay ken Apo Dios isnan am-in ay chinngecha ya inilacha, ay kag isnan infakhan nan anghel ken chaicha. Nan Nangadnan JesusInomchan et nan maikawalo ay akhew nan ong-onga, ay masegyatana, ya inpangachancha nan Jesus ken siya maiyafoloy isnan infakhan nan anghel issan sisya ay egay nailiton. Nan Naiyeyan Jesus is kaTimploAwni ya ket inyey cha Jose nan ong-onga ay mangichoo ken Apo Dios id Jerusalem tay inomchan et nan akhew ay mangiyangnenancha isnan nailenteg ay ekhad ay kachalosan inanaInfilin Apo Dios ken Moises ay mo omanak nan fafai is lalaki, en-afig siya is epat poo ay akhew. Sa et omey is kaTimplo ay en omichoo is enkik-iwi ay mangipatke isnan ab-afikhena. isnan lenteg Moises. Tay siya na nan naisolat isnan chey ay lenteg Apo Dios, “Am-in nan inaona ay anak ay lalaki et masapol ay maichoo ay kwan Apo Dios.” Idwani inmey cha Jose ay mangichaton isnan infilin nan lenteg Apo Dios ay chwa ay ay-ayam ay falog paymo chwa ay anak si kalopati. Idwani, wad-ay nan am-ama id Jerusalem ay enngachan is Simeon ay nannan-ed isnan timpo ay mamachangan Apo Dios isnan Israelitas. Khawigkhawis siya ya iyeegyatna si Apo Dios, ya wad-ay nan Ispirito Santo ken siya. Inpaammon akhes nan Ispirito Santo ken siya ay at ad-i matmatey engkhana ay ilaena si Cristo ay inkalin Apo Dios ay ifaana.Issan chey ay timpo, sinsin-ed nan takho ay enfifikas nan pammaticha nan kaangnenan nan inkalin Apo Dios ay mangifaalana ken Cristo ay mensofot ya mangisalak isnan takhona. Osto ay inyey cha Jose si Jesus is kaTimplo ay mangangnen isnan chey ay ekhad ay naifilin is kalenteg, wad-ay akhes si Simeon ischi ay inpangon nan Ispirito Santo. Sinakloyna nan ong-onga sa na't chinad-ayaw si Apo Dios ay nangwanin, “Idwanin Apo, tay naangnen et nan inkalim, olay alaem et sak-en et oompa nan semekko ay faam. Tay nay et inilak chadlo nan infaam ay omisalak. Siya na nan insakhanam isnan sakhang nan am-in ay takho. Siya nan silaw ay mensilaw isnan semek nan Gentil. Ya siya nan khapon nan matangachan nan takhom ay waned Israel.” Chinngen cha Jose nan kinwanin Simeon maipoon isnan anakcha, ya nataa cha. Sa na't binindisyonan chaicha ya kinwanina isnan inana ay si Maria en,“Naay nan ong-onga ay pinilin Apo Dios ay mangsisyan isnan Israelitas. Pakawasena nan tapina, ya isalakana nan tapina. Siya nan sinyal ay malpo ken Apo Dios ay at kholaen nan ang-angsan ay takho, ya nay et maammowan nan wad-ay ay naitafon isnan semekcha. Et sik-a ay inana, alig ka mayoyok isnan fadyok isnan cham manginaakhan isnan chad-ama'y ensikhafan nan semekmo.” Nan Inmayan Ana is kaTimploWad-ay akhes sid-i nan esang ay in-ina ay mamadton Apo Dios. Siya si Ana ay anak Fanuel ay nalpo isnan tribon Aser. Pito ay tawen nan nen-aamongancha ken asawana ket ay nailekkasan. Nay walon poo et ya epat ay tawena. Inakhew ya minaschem ay wad-ay is kaTimplo siya ay egay nangnangan ay nenchad-ayaw ya nenlol-owalo ken Apo Dios. Isnan chey kannay ay olas ay kawad cha Jesus is kaTimplo, inomchan siya ya nenyaman ken Apo Dios. Sa na't inog-okhod nan maipoon isnan ong-onga isnan am-in ay cha manman-ed isnan mensobtan Apo Dios isnan iJerusalem.Nan ayen nan iJerusalem, et nan waned Israel, ay Judio. Sinmaa cha Jose id NazaretNakwas et ay inangnencha nan am-in ay infilin nan lenteg Apo Dios, sa cha't sinmaa id Galilea isnan ilicha ay Nazaret. Sa et naengngan nan ong-onga ya finmikas. Silib nan wad-ay ken siya ya finadfachangan Apo Dios siya. Nan Nataynanan Jesus isnan TimploTinnawen ay omey nan chakek-en Jesus id Jerusalem ay makipiyasta isnan kanancha en Paskua.Nan makwanin Paskua isnan Judio, et siya nan tinnawen ay omay-ayancha id Jerusalem ta en cha khomekhed is karnilo ay manemsemkancha isnan inmat id Egipto issan kawadcha ischi. Siya chi nan tinawen ay ik-ikkancha ta manemsemkancha isnan seg-ang ya fachang Apo Dios ken chaicha id sangad-om. Tay issan chey, aped inpey nan iyEgipto nan cheycha'y Israelitas is faacha, ya ad-icha malagfo. Ngem sineg-angan Apo Dios chaicha sa na't palikhaten nan iyEgipto. Inalan Apo Dios nan inaona isnan am-in ay an-akcha ay lalaki et nay natey cha am-in. Ngem isnan cheycha'y Israelitas infilin Apo Dios ay waschin enparki is karnilo sa cha't iponas nan chalana is katokod ya tongchon nan segpancha, ta mo omey nan anghel Apo Dios ay mamatey isnan am-in ay inaona ay anak, et maid matmatey ken chaicha tay at laosan yangkhay nan anghel chaicha. Siya sa nan inmanongos ay inangnen Apo Dios ay nangipalikhat isnan iyEgipto. Ke cha't chadlo palofosen nan Israelitas. Tay siya chi, nan kanancha isnan Paskua, et laosan, tay linaosan nan anghel chaicha. Isnan maikasinpoo ya chwa'y tawen Jesus, inmey cha ay nakipiyasta maiyafoloy isnan sikhod ay ekhadcha. Issan nakwasan nan am-among, naligwat cha ay somaa. Nay met achi ad-i ammon cha amana ken inana ay ke pet nakhayad si Jesus id Jerusalem. Kanancha en mo wad-ay siya ay maifofoweg, ya esa'y akhewcha ay nanad-alan ay somaa issan nanmekancha ay manganapan ken siya isnan kikib-acha ya nan tapina. Ngem tay maid inilacha, ala cha't ya toli id Jerusalem ay en manganap ken siya. Issan maikatlo ay akhew, inchanancha siya is kaTimplo ay makitoktokcho isnan mimistolo. Chinchinngena nan kinkinwanicha ya cha nensas-alodsod. Am-in ay nannge, nataa cha isnan silibna ya songfatna ken chaicha. Nataa akhes cha amana ken inana issan nangil-ancha ken siya. Sa et kinwanin inana, “Anak, em man inangnen na ken chakami ay? Ilam, si amam ya sak-en, chad-ama nan chanagmi isnan cha mi mangan-anapan ken sik-a!” “En kayo man mang-ey omanaanap ay? Ad-iyo ngen ammo ay masapol ay wad-ay ak isnan afong Ama?” kinwanin Jesus. Ngem egaycha naawatan nan kinwanina. Naitakin et si Jesus ken chaicha ay khinomwab id Nazaret, ya sikhod ay patpatiyena chaicha. Si inana akhes, iniigtona is kasemekna yangkhay nan am-in ay in-inmat. Et naengngan si Jesus, olay isnan kinasilib, ya laylaychen Apo Dios ya nan katakhotakho siya. Nan Infagfakhan Juan Bautista(Mateo 3:1-12; Marcos 1:1-8; Juan 1:19-28)(1-2) Isnan maikasinpoo ya lima ay tawen isnan en-ap-apowan Cesar Tiberio, inomchan nan kalin Apo Dios ken Juan ay anak Zacarias ya entetee isnan ponchag. Siya akhes chi nan en-ap-apowan nan naycha: si Poncio Pilato ay khofernachor id Judea, si Herodes ay khofernachor id Galilea, nan akhina ay si Felipe ay khofernachor id Iturea ya id Traconite, si Lisanias ay khofernachor id Abilene, sa et cha Anas ken Caifas ay entongcho ay papachi is kaTimplo. (-) Idwani alan et Juan ya eey isnan am-in ay ili ay nenliwes isnan wanga ay Jordan, ay mangipalawag, “Ibfafawiyo ta chokokhanyoNan esang ay kali isnan Griego et sakopena nan chwa ay kali isnan Ikholot, fafawi ya chokog. nan fasolyo ya enpafonyag kayo, ya at pakawanen Apo Dios chakayo!” Siya chi mampay san insolat Isaias ay mamadton Apo Dios id solit ay mangwani en,“Wad-ay isnan malalango ay ponchag nan mangifogfokhaw ay mangwanin,‘Isakhanayo nan chalan nan Apo,enletkhenyo nan ikwana. Am-in ay nachad-alolog, khab-onanyo.Am-in nan at-atakchag ya enkhwab ay filig, chatlenyo.Nan natikotiko ay chalan, paletkhenyo.Ya nan kakhotkhotongan, masapol ay mas-et. Sa et ilaen nan am-in ay katakhotakho nan angnen Apo Dios ay en-isalak!’ ” Chadlos angsan ay takho nan inmey ay nenpafonyag ken Juan. Kinwanina, “Chakayo ay kag an-ak si oweg! Ay ke yo mailayawan nan omal-ali ay songet Apo Dios isnan ap-aped ay fafawiyo? Angnenyo magtek nan okhali ay mangipaila ay chinokokhanyo nan fasolyo! Ya ad-iyo cha et onaen ay mangwanin, ‘Osto kami tay si Abraham nan amami,’ tay kanak ken chakayo, mabfalin met ay aped yangkhay alaen Apo Dios nan naycha'y fato ya enfalinena si an-ak Abraham! Maiyalig kayo isnan kaew ay wad-ay nan naisasakhana ay wasay is kapoocha. Adi kad am-in nan kaew ay maid khawis si fekhasna et masipo ya maiwasit is kaapey!” “Ngag et kay mampay nan angnenmi?” sinalodsod nan katakhotakho. Kinwanina en, “Mo sino nan chwa nan fachona, ichowana nan esang isnan ib-ana ay maid fachona, ya mo sino nan wad-ay kanena, siya akhes nan angnena.” Wad-ay nan tapina ay enkorkortaisNan enkorkortais et chaicha nan Judio ay fab-aalen nan apocha ay iRoma ay mensingsingil is fowis isnan kailiyancha. Nay met achi entoktokong cha. Tay siya chi liligten nan kailiyancha chaicha. ay inmey nenpafonyag ay nangwanin, “Mistolo, ngag nan masapol ay angnenmi?” “Ad-i kayo ensingsingil is sobla mo nan naifilin ken chakayo,” kinwanina. Olay akhes nan cheycha'y sorchacho, nensalodsod cha, “Chakami pay? Ngag nan osto ay angnenmi?”Kinwanina, “Ad-iyo paegyaten paymo pabfasolen nan takho ta alaenyo nan kwacha. Mang-ep kayo magtek isnan lagfoyo!” Amed finmikas nan semek nan katakhotakho. Kasin cha nensemesemek am-in maipoon ken Juan mo siya nan Cristo.Nan osto ay ayen nan Cristo et nan nalanaan. Issan chey, mo piliyencha nan takho ay en-apo, lanaancha nan olona ta maammowan ay siya nan napili ay en-ali. Adi kad nan ayen nan Cristo et nan napili ay mangiyapo. Siya akhes nan ayen nan Mesias isnan kalin nan Judio. Tay siya nan infakhan Apo Dios id sangasangad-om isnan mamadtona ay at ifaana, ya siya nan sadsad-encha. Ngem insongfat Juan ay nangwanin, “At wad-ay nan omali ay maisokat ken sak-en. Sak-en, fonyakhak chakayo isnan chanom, ngem nan omali fonyakhana chakayo isnan Ispirito Santo ya apey. Wadwad-ay chadlos nan kamabfalina mo sak-en, ya ad-i ak maikali ay mamadfad olay isnan taked nan pallokana. At sisyanena nan takho. Kag wad-ay lig-ona ay mannaep isnan ilik, sa na't igto is kaallang nan naptong ay ilik, ya poowana nan nakpit ay ilik ya olot is kaapey ay ad-i kaad-achep.” Angsan kayet nan cha intokhon Juan isnan nangipalawakhana isnan Khawis ay chamag ken chaicha. Yinangyangan akhes Juan si khofernachor Herodes isnan nangasaw-ana ken Herodias ay asawan nan akhina ya isnan angsan kayet ay ngaag ay ang-angnena. Ngem ket ay onanig nginmaag si Herodes tay awni ya ke na't inpafalod si Juan. Nan Nafonyakhan Jesus(Mateo 3:13-17; Marcos 1:9-11)Issan namonyakhan Juan sinan katakhotakho, finonyakhana akhes si Jesus. Sa et issan cha enlol-owalowan Jesus, natekwafan nan chaya, ya khinomwab ken siya nan Ispirito Santo ay kag kalopati nan ilana. Sa et id chaya wad-ay nan nenkali ay nangwanin, “Sik-a nan laylaychek ay Anakko. Malaylaychan ak ken sik-a.” Nan Katontonan nan Waned Jesus(Mateo 1:1-17)Omey is tolon poo ay tawen Jesus issan nangilapowana ay nen-isos-olowan. Infilang nan takho siya ay anak Jose.Si Jose et siya nan anak Eli. Et si Eli, anak Matat; si Matat, anak Levi; si Levi, anak Melki; si Melki, anak Jane; si Jane, anak Jose; si Jose, anak Matatias; si Matatias, anak Amos; si Amos, anak Nahum; si Nahum, anak Esli; si Esli, anak Nage; si Nage, anak Maat; si Maat, anak Matatias; si Matatias, anak Semei; si Semei, anak Jose; si Jose, anak Juda; si Juda, anak Joana; si Joana, anak Resa; si Resa, anak Zorobabel; si Zorobabel, anak Sealtiel; si Sealtiel, anak Neri; si Neri, anak Melki; si Melki, anak Adi; si Adi, anak Cosam; si Cosam, anak Elmodam; si Elmodam, anak Er; si Er, anak Josue; si Josue, anak Eliezer; si Eliezer, anak Jorim; si Jorim, anak Matat; si Matat, anak Levi; si Levi, anak Simeon; si Simeon, anak Judas; si Judas, anak Jose; si Jose, anak Jonan; si Jonan, anak Eliakim; si Eliakim, anak Melea; si Melea, anak Mena; si Mena, anak Matata; si Matata, anak Natan; si Natan, anak David; si David, anak Jesse; si Jesse, anak Obed; si Obed, anak Booz; si Booz, anak Salmon; si Salmon, anak Naason; si Naason, anak Aminadab; si Aminadab, anak Aram; si Aram, anak Arni; si Arni, anak Esron; si Esron, anak Fares; si Fares, anak Juda; si Juda, anak Jacob; si Jacob, anak Isaac; si Isaac, anak Abraham; si Abraham, anak Tare; si Tare, anak Nacor; si Nacor, anak Serug; si Serug, anak Ragau; si Ragau, anak Peleg; si Peleg, anak Heber; si Heber, anak Selah; si Selah, anak Cainan; si Cainan, anak Arfaxad; si Arfaxad, anak Sem; si Sem, anak Noe; si Noe, anak Lamec; si Lamec, anak Matusalem; si Matusalem, anak Enoc; si Enoc, anak Jared; si Jared, anak Mahalaleel; si Mahalaleel, anak Cainan; si Cainan, anak Enos; si Enos, anak Set; si Set, anak Adan; ya si Adan, anak Apo Dios. Nan Nanas-ailowan Satanas ken Jesus(Mateo 4:1-11; Marcos 1:12-13)Kinmaan si Jesus isnan wanga ay Jordan ya wad-ay nan Ispirito Santo ken siya. Et inpangon nan Ispirito Santo isnan ponchag. Ischi nan nanas-ailowan nan chimonyo ken siya is epat poo ay akhew. Eg-ay paat nangnangan issan cheycha ay akhew, awni ya ket ay naowaowat. Kinwanin et Satanas ken siya, “Mo sik-a nan Anak nan Dios, ayed, filinem nan nay fato ta enfalin is tinapay.” Kinwanin Jesus ay sinmongfat, “Kanan nan naisolat ay kalin Apo Dios en,‘Faken yangkhay nan tinapay nan maikatakho.’ ” Sa et inpangon nan chimonyo si Jesus id tongcho, et inpailana is sin-ak-itan nan am-in ay en-ap-apowan isnan lofong. Sa na't kanan, “Am-in chasa ay kamabfalin ay en-ap-apowan ya nan am-in ay kaidchayawancha, et ichowak ken sik-a, tay naichowa am-in sa ken sak-en et mabfalin ay ichowak isnan olay sino ay laychek. At kwam am-in chasa mo enlokfob ka't mampay ay manad-ayaw ken sak-en.” Sinmongfat si Jesus ay mangwanin, “Kanan nan naisolat ay kalin Apo Dios en,‘Enchayaw ka ken Apo Dios ay Diosmo,ya siya yangkhay nan ensilfiyam.’ ” Sa na't inpango siya id Jerusalem ya inyeyna is katoktok nan Timplo, sa na't kanan, “Mo sik-a nan Anak nan Dios, ayed lomabtok ka. Tay kanan nan naisolat ay kalin nan Dios en,‘At filinena nan anghelesna ay manokkhong ken sik-a.’ Kanana akhes en,‘At salapaencha sik-ata ad-i maisogto nan sikim isnan fato.’ ” Sa et kasin sinmongfat si Jesus ay nangwanin, “Wen, ngem kanana met akhes en, ‘Ad-im teptepngen si Apo Dios ay Diosmo.’ ” Mid ad-i inangnen Satanas ay nannailo ken Jesus, ya osto'y siya chi, tinaynana is sin-ak-itan. Nan Chonon Jesus id Galilea(Mateo 4:12-17; Marcos 1:14-15)Tinmoli si Jesus id Galilea, ya wad-ay ken siya nan kamabfalin nan Ispirito Santo. Et nadngenadnge siya isnan olay entona ay ili ischi. Cha na sinkhep nan sinagogachaSinagoga nan ngachan nan manad-ayawancha ken Apo Dios id sangad-om isnan Judio. Siya akhes nan naamongancha ay en-okoman ya matottotyaan. ay nen-isos-olo, sa cha't chinad-ayaw am-in siya. Inad-in nan Kailiyan Jesus Siya(Mateo 13:53-58; Marcos 6:1-6)Sa et sinmaa si Jesus id Nazaret ay naengnganana, ya isnan SabfachoSinabfacho nan tengaw nan Judio ay menchad-ayawancha ken Apo Dios is kasinagoga ay sinfaancha. sinomkhep is kasinagoga tay siya nan inpaingsana. Tinmakcheg ay namasa isnan kalin Apo Dios, ya naichowa ken siya nan nalolokot ay liblon Isaias ay mamadton Apo Dios. Finitlagna chi sa na't inchanan nan nay ay naisolat, “Wad-ay nan Ispiriton Apo Dios ken sak-en. Tay pinilina sak-en ay mangiwalakhawag isnan Khawis ay Chamag isnan poposi. Infaana sak-en ay mangifaag isnan mabfafalod ay at maipalofos cha, ya isnan ad-i makaila ta at makaila cha kasin. Infaana sak-en ay mangipawaya isnan maliglikhatan, ya ta ipalawagko ay siya na nan tawen ay mangisalakan Apo Dios isnan takhona.” Linokot Jesus nan liblo ya insoblina isnan kafachang sa et tinmokcho ay nen-isolo. Iilaen am-in nan takho is kasinagoga siya. Sa na't kinwani en, “Naangnen idwani kannay nan nay ay kalin Apo Dios isnan cha yo manngelan.” Tinan-oyancha ya nataa cha am-in isnan khanag-awis ay kinkinwanina. Kinwanicha en, “Ay ke faken na san anak Jose?” Sa na't kanan, “At kananyo ken sak-en nan nay ay al-alig, ‘Sik-a ay en-ag-akhas, akhasam nan awakmo.’ Nan laychenyo ay kanan ken sak-en et, ‘Angnem isnan osto ay ilim nan chinchinngemi ay inang-angnem id Capernaum.’ Ngem tet-ewa kanak ken chakayo, maid paat mamadto ay mafigfig isnan chadlos ilina. Nay, ifaagko ken chakayo nan tet-ewa, angsan cha nan nailekkasan id Israel issan timpon Elias ay eg-ayna nen-od-odchanan is tolo ya kakhedwa ay tawen, ya chad-ama nan fitil isnan olay entona issa ay ili. Ngem olay mo siya chi, egay paat infab-aan Apo Dios si Elias ay mamachang isnan olay esang ken chaicha, kecheng yangkhay nan esang ay mangili ay nailekkasan ay iSerepta id Sidon. “Wad-ay akhes nan angsan ay nenkakolit id Israel isnan timpon nan mamadto ay si Eliseo, ngem maid paat olay esang is naipagkhawis ken chaicha, kecheng si Naaman ay mangili ay iSiria.” Peteg nan songet nan am-in ay wad-ay is kasinagoga issan nanngelancha ischi. Naligwat cha ya ala cha ya khoyod ken siya ay mangipafala is kaili. Khinoyodcha siya ay nangiyey isnan cheppas nan filig ay naikhab-an nan ilicha ta en cha ekchakhen. Nay met achi nanalan is kakhawan nan mangal-alifongfong ay katakhotakho ya kinmaan. Nan Nangipakaanan Jesus isnan Anito(Marcos 1:21-28)Sa et khinomwab si Jesus id Capernaum id Galilea ay cha na nen-isos-olowan is kasinagoga isnan Sabfacho. Cha cha nataa isnan ikkana ay en-isolo, tay wad-ay pet kalebfengan nan kalina. Ya ket wad-ay nan esang ay lalaki is kasinagoga ay naan-anitowan. Chadlos nenfogfokhaw ay mangwanin, “Na! Sik-a Jesus ay iNazaret, ngag nan fiyangmo ken chakami? Ay inmali ka ngen ay mamakawas ken chakami? Ammok mo sino ka. Sik-a nan Nasantowan ay Faan Apo Dios!” Ngem yinangyangan Jesus ay nangwanin, “Khenekmo! Komaan ka ken siya!” Infasfas nan anito nan lalaki isnan sakhangcha am-in, sa et finmala siya ya egayna sinaksaktan nan lalaki. Nataa am-in nan takho ay cha mangwani isnan ib-acha, “Ngag man chana ay kali? Tay ya ke wad-ay pet kalebfengana ya kamabfalina ay mamilin isnan anito ya fomala cha tet-ewa!” Sa et nadngenadnge nan maipoon ken Jesus isnan olay entona isnan chey ay ili. Nan Nangag-akhasan Jesus isnan Nenkasakit(Mateo 8:14-17; Marcos 1:29-34)Kinmaan si Jesus is kasinagoga ya inmey is afong cha Simon. Wad-ay ischi nan katokhangan Simon ay fafai, ay ensaksakit ya chachama nan pochotna. Sa cha't nenseg-ang ken Jesus. Sinmag-en si Jesus ay nangoschong ken siya, ya yinangyangana nan pochotna ket ay nenkakkakaan. Ala na ya fangon sa na't panganen chaicha. Issan osto'y sedsechemna,Isnan ekhad nan Judio, mo malonog nan akhew, siya nan pengpeng nan tengawcha ay Sabfacho. Tay siya chi, isnan sedsechemna nan mangiyeyancha isnan nenkasakit ay ib-acha ken Jesus. waschin et nangiyey ken Jesus isnan nenkasakit ken chaicha isnan nateketeken ay sakit. Kinkincheng Jesus ay nangappos ay nangipagkhawis ken chaicha am-in. Nan cheycha'y anito ay finmala isnan cheycha'y sinkhepcha et nenfogfokhaw cha ay nangwanin, “Sik-a nan Anak nan Dios!” Nay met achi yinangyangan Jesus chaicha ya inpawana nan enkaliyancha, tay ammocha ay siya nan Cristo. Nan Nenpap-alawakhan Jesus is kaSinagoga(Marcos 1:35-39)Issan cha et mawiit, tinaynan Jesus nan ili ya inmey isnan maid paat tagtakhowan. Ngem ket ay inmey nan katakhotakho ay nangan-anap ken siya, ya osto'y inchanancha siya inpakodcha. Ngem kinwanina ken chaicha, “Masapol ay iwalakhawagko akhes nan Khawis ay Chamag maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios isnan tapina'y ili, tay siya nan khotok nan naibfaalak.” Et inmey nenpap-alawag isnan kasinagoga isnan olay entona ay ili id Judea. Nan Nangayakhan Jesus isnan Inmona ay Tolo ay Disipolosna(Mateo 4:18-22; Marcos 1:16-20)Isnan namingsan, wad-ay si Jesus ay tomatakcheg is kailit nan fayfay id Genesaret, ya inalifongfongan nan katakhotakho ta chengngencha nan isolona ay kalin Apo Dios. Inilana is kailit nan fayfay nan chwa ay fangka ay tinaynan nan cheycha'y mangadkhachiw ay cha mangowas isnan tafokorcha. Idwani, nen-agchang siya isnan esang ay fangka ay kwan Simon, sa na't infakha ken siya ta ipagpakheg-edna is akit nan fangka ta maiyadchawi is kalota. Sa et tinmokcho ischi ay nen-isos-olo isnan katakhotakho. Kakwasan nan nen-isos-olowana, kinwanina ken Simon, “Iyeymo nan fangka is kaad-achaem ta oy-oyenyo nan iketyo.”nan iket isnan sichok ay anwaanwa ya anchoancho ta maoy-oy isnan fayfay. “Apo,” kinwanin Simon, “Iinsetmi met isnan maschem engkhana idwani ay wiit, ya ke maid paat inalami mo! Ngem khapo tay kanam, olay kasik oy-oyen nan iket.” Et osto ay inoy-oycha nan iketcha, ket ay angsaangsan tet-ewa nan inalacha ya nganngani mafakas nan iket. Ala cha't ya kawad isnan kakadwacha is kaesang ay fangka ta omali cha ay mamachang ken chaicha. Sa cha't inmali ya pinnopinnocha nan chwa'y fangka ke cha't ay nganngani malin-eb. Issan nangil-an Simon PedroNginadnan Jesus si Simon is Pedro, nay et kanancha ken siya en Simon Pedro. isnan cha inmat, ala na et ya falintomeng isnan sakhang Jesus ay nangwanin, “Taynam sak-en, Apo, tay fomafasol ak!” Natakatakag cha ay enkakadwa isnan ad-achowan ay kinnacha. Siya akhes isnan tapina ay kakadwan Simon ay si Santiago ya si Juan ay anak Zebedeo.Kinwanin et Jesus ken Simon, “Ad-i ka omegyat. Tay mailapo kannay idwani, takho nan en ka khadchiwen.” Sa cha't inpachaka nan fangkacha ya khinayadcha am-in nan ngag issa, ya naifoweg cha ken Jesus. Inpagkhawis Jesus nan Esang ay Nakolit(Mateo 8:1-4; Marcos 1:40-45)Isnan namingsan ay kawad Jesus isnan esa'y ili, sinmag-en nan lalaki ay chadlos nakolit. Issan chadlos na nangil-an ken Jesus, ala na ya eey is sakhangna ay nenlokfob ya nenseg-ang ken siya. Kinwanina, “Apo, mo sa ya laychem, et mabfalin ay pakhawisem sak-en.” Kinappos Jesus nan nakolit ay nangwanin, “Laychek, khomawis ka!” Ya ket ay nenkakkakaan kannay nan kolitna. Sa et finilin Jesus siya ay nangwanin, “Ad-im ifab-aag isnan olay sino nan sana ay inmat ken sik-a. Enchadchawes ka't ay en mangipaila isnan awakmo isnan pachi. Sam et ichowa nan chaton ay infilin Moises ay mangipaila isnan takho ay tet-ewa ay khinmawis ka.” Ngem am-amed kayet ay nadnadnge isnan olay entona, nan maipoon ken Jesus, et angsan cha nan katakhotakho ay inmey ken siya ay nannge isnan kalina ya nangipakaan isnan sakitcha. Ngem si Jesus, omeomey isnan maid paat tagtakhowan ay en nenlol-owalo. Inpagkhawis Jesus nan Ad-i Makagkhiwa(Mateo 9:1-8; Marcos 2:1-12)Isnan namingsan ay cha en-isos-olowan Jesus, wad-ay cha nan nakitotokcho ay Fariseo ya mistolon si lenteg. Nalpo cha isnan am-in ay il-ili id Galilea, ya id Judea, ya id Jerusalem. Ya wad-ay ken Jesus nan kamabfalin Apo Dios ay mangipagkhawis isnan sakit. Ya ket sanacha nan lallalaki ay mangiyal-ali isnan esang ay ad-i makagkhiwa ay lalaki ay maiyaamaka. Et inyan-anapcha nan angnencha ay mangiskhep ken siya is kasakhang Jesus. Nay met achi ad-icha makaiskhep khapo isnan katakhotakho, inlamagcha siya is kaatep,Isnan ilin Jesus nadchata nan atep nan afongcha ay nakhaeb is lota paymo madchalilyo. ya linekwabcha nan tapin nan minadchalilyo ay atep ischi, sa cha't inpagkhwab isnan sakhang Jesus is katengan nan katakhotakho. Isnan nangilasinan Jesus isnan pammaticha, kinwanina isnan lalaki, “Kayong, napakawan et nan fasolmo.” Ya ket ay kankanan nan cheycha'y mistolon si lenteg ya Fariseo is kasemekcha en, “Sino pan na's takho ay aped mangam-amsiw ken Apo Dios! Ay ke wad-ay makapakawan si fasol mod-i si Apo Dios yangkhay?” Si magtek Jesus, ammona nan semekcha, sa na't kanan, “Ngag man kasin nan en yo semkesemken? Ngag nan malanlanoy ay kanan, ‘Napakawan et nan fasolmo,’ paymo, ‘Fomangon ka ya manalan ka’? Nay met achi ta mangammowanyo ay wad-ay kalebfengak ay Anak si Takho is kalota ay mamakawan isnan fasol, ay man et ta ipailak.” Et kinwanina isnan lalaki ay ad-i makagkhiwa, “Kanak ken sik-a, fomangon ka! Alaem nan kaseypam ta somaa ka!” Ya isnan sakhangcha am-in, finmangon kannay sa na't inala nan kaseypana, et sinmaa ay nanad-ayaw ken Apo Dios. Sa cha't nenkatatakag, ya chinad-ayawcha si Apo Dios. Chadlos cha inmegyat ay nangwanin, “Chad-ama paat ay katataa nan naycha'y inila tako idwani.” Nan Nangayakhan Jesus ken Levi(Mateo 9:9-13; Marcos 2:13-17)Issan osto'y nakwas chachi, finmala si Jesus ya inilana nan esang ay enkorkortais ay enngachan is Levi. Wad-ay ay tomotokcho is kaenfob-owisana. Kinwanin Jesus ken siya en, “Maifoweg ka ken sak-en.” Nenkaliligwat si Levi sa na't tinaynan nan am-in ya naifoweg ken siya. Idwanin, nenpapiyasta si Levi is afongna. Angsan cha nan inmey ay enkorkortais ya nan tapina kayet ay makikan. Ngem isnan nangil-an nan cheycha'y Fariseo ya nan ib-acha ay mistolon si lenteg isnan cheycha ay naamong, nenlili cha isnan disipolos Jesus, “En kayo man cha pet makikan ya makiinom isnan sanacha'y enkorkortais ya wasit ay takho ay?” Sinfat et Jesus chaicha ay nangwanin, “Faken nan takho ay komekedse nan makasapol isnan choktor mod-i ket nan nasakit. Egay ak inmali ay mangayag isnan cheycha'y nalenteg, mod-i ket nan fomafasol ta enfafawi cha.” Nan Salodsod Maipoon isnan Entipelan(Mateo 9:14-17; Marcos 2:18-22)Wad-ay cha nan nangwani ken Jesus, “Apo, entiptipe nan cheycha'y disipolos Juan, ta enlol-owalo cha et yangkhay. Siya akhes isnan disipolos nan Fariseo. Ngem ya ke pet cha ominom ya cha mangan nan disipolosmo mo?” Sa et kinwanin Jesus, “Ay ke kayo makaiyad-i isnan makikkanan nan lilwid nan kaab-afong ay lalaki,Si Jesus, inyaligna nan awakna isnan nay ay kaab-afong ay lalaki, ya nan disipolosna isnan aloyos nan kaab-afong. Nan maal-an nan kaab-afong, et inyalig Jesus isnan eteyna. mo sisya kayet siya ken chaicha? Ngem at omali nan akhew ay maal-ana ken chaicha, at siya chachi ay akhew nan ad-i cha mangmanganan.” Inyalig kayet Jesus ken chaicha ay nangwanin, “Maid mamikis isnan falo ay fachona ta sa na't itakop nan chey pinikisna isnan lokhak.Kag tona nan ayen nan nay ay al-alig: ad-i maifakhay nan falo ay sos-olon Jesus isnan sos-olon nan Fariseo. Tay at pakawasena't yangkhay nan falo ay facho, sa et ad-i akhes enfakhay nan falo ay lopot ya nan lokhak. Maid akhes mangippey isnan kakhag-aeb ay fayas isnan chaan ay kochil ay entey-an si fayas.Nan kopkop si karnilo, siya nan osalencha is pagfayyasan. Mo kakhag-aeb, enyam-es nan kochil, et ad-i pomtok mo lomlomwag nan fayas. Ngem mo chaan, at komenteg, et nalaka ay pomtok mo lomlomwag nan kakhag-aeb ay fayas. Tay at paptoken nan falo ay fayas chi, ya ayyew et yangkhay nan kakhag-aeb ay fayas, olay nan nafakas ay pagfayyasan. Nan magtek falo ay fayas, et masapol ay maippey isnan falo ay kochil ay pagfayyasan. Maid akhes kasin menlayad isnan kakhag-aeb ay fayas mo apchas et nakainom isnan naeteng ay fayas. Tay kanana en, ‘Khagkhag-awis nan naeteng.’ ” Nan Infaag Jesus Maipoon isnan Tengaw nan Judio(Mateo 12:1-8; Marcos 2:23-28)Isnan esang ay Sabfacho, ay nanad-alanan cha Jesus is kapayewan, inmala nan cheycha'y disipolosna is kinotkotimcha. Ket ay kinwanin nan tapin nan Fariseo en, “Ya ke yo pappaaten ay mangangnen isnan maipawa isnan tengaw ay Sabfacho ay?” Sa et kanan Jesus, “Egayyo ngen finasa nan inangnen David ya nan cheycha'y fowegna issan naowatancha?Si David nan nadnadnge ay alin nan Judio id sangad-om. Isnan namingsan, ay linmayawana ken Saul ay ngaag ay ali, maid sengetcha. Et sinomkhep isnan afong Apo Dios ta komchaw is tinapay isnan pachi. Ngem maid. Nan magtek yangkhay naichoo ken Apo Dios nan wad-ay, ay kanen yangkhay koma nan papachi. Nay met achi, olay mo maipawa chi, nangan kayet cha David. Sinomkhep si David isnan afong Apo Dios, ya kinmakan isnan tinapay ay naichoo ken Apo Dios. Sa na't inwalas isnan fowegna. Maipawa met chi isnan olay sino ay mangakan mo ad-i yangkhay nan papachi.” Sa na't kinwani ken chaicha en, “Sak-en met ay Anak si Takho nan mangiyapo isnan tengaw.” Nan Lalaki ay Nasakew nan Limana(Mateo 12:9-14; Marcos 3:1-6)Isnan esang kasin ay Sabfacho, sinomkhep si Jesus is kasinagoga ya nen-isos-olo. Ya ket ay wad-ay ischi nan esang ay lalaki ay nasakew nan kannawan ay limana. Sa et tinotokkhongan nan cheycha'y mistolon si lenteg ya nan Fariseo si Jesus ta mangil-ancha mo en-akhas isnan Sabfacho ay tengaw, ta chomalat si mangipafasolancha ken siya.Isnan mistolon si lenteg ya nan Fariseo, law-encha nan en-akhas isnan Sabfacho ay tengawcha, tay kanancha en chono chi. Ngem si Jesus, ammona nan semekcha, sa na't kinwani isnan chey nasakew nan limana, “Itakchegmo ta omali ka is katengana.” Tinmakcheg tet-ewa ya khinmawa. Ya ket kinwanin Jesus, “Salodsochek na ken chakayo. Ngag nan ipalofos nan lenteg tako ay angnen isnan tengaw? En-angnen tako ngen isnan khawis paymo nan ngaag? En-isalak tako ngen paymo enpakawas tako isnan fiyag?” Sa et nenmonaang ken chaicha am-in, ya kinwanina isnan lalaki, “Oyachem nan limam.” Inangnena, ya ket khinmawis kasin nan limana. Nay met achi amed cha sinmonget ya natotya cha mo ngag nan angnencha ken Jesus. Nan Namilinan Jesus isnan Apostolesna(Mateo 10:1-4; Marcos 3:13-19)Issan chey ay timpo, linmamag si Jesus is kafilig ay en nenlowalo. Et sinlabfiyan ischi ay nenlol-owalo ken Apo Dios. Issan kawiitana, inayakhana nan cheycha'y disipolosna sa na't pinili ken chaicha nan sinpoo ya chwa ay nginadnana is apostoles.Nan ayen nan kali ay apostoles et nan nafaa. Tay chaicha nan sinpoo ya chwa ay pinilin Jesus ya finaana ay en mangiwalakhawag isnan Khawis ay Chamag maipoon isnan inmaliyana, ya inchowana nan kamabfalincha ay mangangnen isnan katataa. Siya chana nan pinilina: Si Simon (ay nginadnan Jesus is Pedro), sa et nan akhina ay si Andres; cha Santiago ken Juan; cha Felipe ken Bartolome; cha Mateo ken Tomas; si Santiago ay anak Alfeo; si Simon (ay nginadnancha is Zelot tay isaksakitna nan ilicha); si Judas ay anak Santiago, ya si Judas Iscariote ay awni't mangitiktik ken Jesus. Nan Nen-isos-olowan ya Nen-ag-akhasan Jesus(Mateo 4:23-25)Pinmanad cha Jesus is kadchata. Ya wad-ay cha ischi nan angsan ay disipolosna ya nan angsan ay katakhotakho ay nalpo isnan kailiili id Judea, id Jerusalem, ya id Tiro ya Sidon ay ilit nan fayfay. Inmali cha ay nannge ken Jesus ya nangipaakhas isnan sakitcha. Nan cheycha akhes ay naan-anitowan, naipagkhawis cha. Ya waschin nenlayad ay manikchod ken siya, tay wad-ay nan kamabfalin ay malmalpo ken siya ay mangipagkhawis ken chaicha am-in. Nan Kanan Jesus en Naoney ya Maseg-ang(Mateo 5:1-12)Sa et iilaen Jesus nan disipolosna ya kinwanina en,“Naoney kayo ay mamigfig isnan kinakolangyotay at maitapi kayo isnan en-ap-apowan Apo Dios! Naoney kayo ay kag maoowat idwani,tay at megsan kayo!Naoney kayo ay en-ag-akha idwani,tay at chadlo en-ango kayo!” “Naoney kayo olay mo wad-ay menlilikhet ken chakayo, ya telachencha chakayo sa cha't am-amsiwen chakayo, paymo ippeycha ay ngaag nan ngachanyo khapo ken sak-en ay Anak si Takho. Siya, enlal-ayad kayo mo siya sa nan omat ken chakayo. Itaodyo nan lagsakyo, tay at chakchake nan fongaenyo id chaya. Siya akhes nan inang-angnen nan ikik-itcha isnan mamadton Apo Dios id sangad-om. Ngem chakayo ay fafaknang idwani,selaeg yo tay apchas yo chinawat nan enkhawisanyo. Selaeg yo ay maeegsan idwani,tay awni't maowat kayo!Ya chakayo ay aped en-ang-ango idwani,selaeg yo tay awni't aped kayo enngoyngoyos ya en-ag-akha! “Selaeg yo akhes, mo khawis nan kankanan nan am-in ay takho ken chakayo. Tay siya akhes chadlo sa nan kalin nan ikik-itcha id sangad-om issan cheycha'y ad-i tet-ewa ay mamadto.” Laylaychenyo nan Menlilikhet ken Chakayo(Mateo 5:38-48; 7:12a)Sa et kinwanin Jesus, “Ngem siya na nan ibfakhak ken chakayo ay mamannge ken sak-en: Laychenyo nan fosoyo. Khakhawisenyo nan menlikhet ken chakayo. Bindisyonanyo nan mangifotlog ken chakayo. Ilowalowanyo nan mangoyong ken chakayo. Mo wad-ay manodpak isnan ipingmo, ad-im ifales, mod-i ket ichoom kayet nan topakna. Mo wad-ay mangala isnan kakhaymo, iyoyam ta olay alaena kayet nan kamasitam. Agtam nan olay sino ay komchaw ken sik-a, ya mo wad-ay mangikaan isnan kwam, ad-im kasin anapen. Angnenyo isnan ib-ayo ay takho nan ngag issa ay laychenyo akhes ay angnencha ken chakayo. “Mo nan yangkhay menlal-ayad ken chakayo nan laylaychenyo, ay ke wad-ay fongaenyo sidi? Tay olay nan fomafasol, laychencha nan menlayad ken chaicha! Ya mo khakhawisenyo yangkhay nan cheycha'y mangagkhawis ken chakayo, ay ke wad-ay fongaenyo? Tay olay nan fomafasol, angnencha akhes sa! Ya mo enpakhawat kayo yangkhay isnan cheycha ay ammoyo ay enfayad, ay ke wad-ay fongaenyo ischi? Tay olay akhes nan fomafasol et enpakhawat cha isnan ib-acha ay fomafasol ay mangisakhong isnan ostoosto ay khinawatcha. Nan magtek angnenyo, et laychenyo nan kafosoyo. Khawisenyo chaicha. Enpakhawat kayo ya ad-iyo kasin sad-en nan maisakhongana. Mo siya chi nan angnenyo, at chakchake nan fongaenyo, ya maifilang kayo ay an-ak nan Katotongchowan, tay naanos siya isnan cheycha'y ngaag ya isnan cheycha'y ad-i mangammo ay ensofalit. Seg-anganyo mampay nan takho ay kag ken Amayo id chaya ay maseg-ang.” Ad-i tako Okomen nan Ib-a Tako(Mateo 7:1-2)Sa et kinwanin Jesus, “Ad-iyo okomen nan ib-ayo ta ad-i akhes okomen Apo Dios chakayo. Ad-iyo pabfasolen nan ib-ayo, ta ad-i akhes okomen Apo Dios chakayo ay machosa. Pakawanenyo nan ib-ayo ya at pakawanen akhes Apo Dios chakayo. “Agtanyo nan ib-ayo ya at agtan akhes Apo Dios chakayo. Ad-acha nan ichowana ay kag isnan finayo ay nasalop isnan ostoosto ay salop ay nasedsesedsed sa et naiwegwewegweg ya enliblifas. Tay mo ngag nan kaad-achan nan ichowayo at siya akhes nan kaad-achan nan maichowa ken chakayo.” Nan Mangichad-alan isnan Tet-ewa, Masapol ay Ammona Ona nan Tet-ewaInyalig kayet Jesus ken chaicha ay nangwanin, “Ay ke mabfalin ay ipangon nan esang ay nakolap nan ib-ana ay nakolap? Ad-i cha ngen mekchag ay chwa is kafito? Maid disipolos is entongtongcho mo nan mistolona. Ngem mo linpas nan olay sino nan ad-achalena, at chadlo enfalin ay kag isnan chey ay mistolona.” Iyalig Jesus nan Fasol isnan Fomolaw ya isnan Kaew(Mateo 7:3-5)Sa et kinwanin Jesus, “Em man isin-eng nan namolaw isnan matan nan ib-am, ya okhay nan sinlanges ay manasalak isnan matam kannay ay? Ay kem aped kanan isnan ib-am en, ‘Kayong, ay ta kaanek nan sana'y mamofolaw isnan matam,’ ya ad-im ilaen nan sinlanges ay manasalak isnan matam? Sik-a ay kakas-okas-on! Kaanem pay ona nan sinlanges ay manasalak isnan matam, ta nalatak nan mangil-am ay mangaan isnan namolaw isnan matan nan ib-am.” Nan Kaew ya nan Fekhasna(Mateo 7:16-20; 12:33-35)Kinwanin kayet Jesus, “Maid khawis ay kaew ay mamkhas is ngaag. Ya ad-i akhes mamkhas nan ngaag ay kaew is khawis. Tay maammowan nan am-in ay kaew isnan fekhasna. Ad-i mapokhas nan higosIsnan ilin Jesus, wad-ay nan nateketeken ay fekhas si kaew ay maid sina. Esang nan higos, ay kag kayyab nan kadchakena. isnan pagpakhat paymo nan ofasOfas akhes nan esang ay fekhas si kaew ay maid kayet isna, ay fomkhas isnan esang ay kag waka. isnan sibsifit. Kag tona tako akhes ay takho. Nan khawis ay takho, pabfalaena nan am-in ay khawis ay iigtona isnan semekna. Ngem nan ngaag ay takho, nan yangkhay ngaag ay naiigto is kasemekna nan ap-apatena. Tay mo ngag nan wad-ay ay semekna, siya akhes chi nan ap-apaten nan topekna.” Nan Chwa ay Kalapantilo(Mateo 7:24-27)Sa et kinwanin Jesus, “En yo man kanan ken sak-en en Apo, Apo, ya ad-iyo angnen nan filinko ay? Iyaligko ken chakayo nan kasasaad nan takho ay omali ken sak-en ay mannge isnan kalik sa na't iyangnen: Siya nan kag isnan takho ay kinmaob engkhana ay inchasana nan fato ay tomakchekhan nan tokod nan cha na ipatood ay afongna. Awni ya ket nenlemlem ya chinmakchakowag nan anewang ya ab-afikas ay nanarsar isnan afong, ngem ad-i maiwegweg tay khawis nan naipatakchekhana. “Nay met achi kag tona nan takho ay aped yangkhay manmannge isnan kalik ya ad-ina iyangnen: Siya nan kag isnan takho ay nangipatood isnan afongna isnan lota ay maid pegnadna. Osto ay lemlem ya ab-afikas nan anewang ay nanarsar isnan afong, ya ket nenkatotokang ya chad-ama nan inangnena ay napakawas.” Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Faan nan Sorchacho ay iRoma(Mateo 8:5-13)Sa et inmey si Jesus id Capernaum issan nakwasan nan nen-isos-olowana isnan katakhotakho. Wad-ay ischi nan kapitan si sorchacho ay iRoma ay masaksakit nan patpatkhena ay faana ya nganngani matey. Osto'y chinngen nan kapitan nan maipoon ken Jesus, infaana nan tapin nan amam-an nan Judio ay omey enseg-ang ken Jesus ta omali ay mangipagkhawis isnan faana. Inmey cha ken Jesus ya nenseg-aseg-ang cha ay nangwanin, “Tet-ewa ay nan tona ay takho et lebfengna'y mabfachangan. Tay laylaychena chatako ay Judio, ya siya nan nangipakhaeb isnan sinagoga tako.” Sa et naifoweg si Jesus ken chaicha. Issan nganngani cha'y omchanan isnan afong, infaan kannay san kapitan nan lil-iwidna ay en mangibfakha ken Jesus, “Apo, ad-i ka kasin enfelay ay omali, tay ad-i ak maikali ken sik-a, ta chadlos ka somkhep isnan afongko. Ya olay akhes sak-en, ad-i ak maikali ay aped omali ken sik-a. Ifilinmo koma et yangkhay, ya at omanay chi is mangipagkhawis isnan faak. Maawatak sa tay sak-en akhes, wad-ay nan entongtongcho mo sak-en, ya wad-ay cha akhes nan iyap-apowak ay sorchachok. Kanak yangkhay isnan esang, ‘Omey ka ischi,’ et omey. Sa et isnan esang kayet kanak en, ‘Omali ka,’ ya omali. Ya isnan faak kanak en, ‘Angnem na,’ et angnena. Isonga ammok ay kafaelam.” Osto'y chinngen Jesus chi, nataa, sa et nensakhong isnan katakhotakho ay inmonod ken siya ay nangwanin, “Ibfakhak ken chakayo, ay maid paat inilak is kag tona ay pammati isnan olay sino isna id Israel.” Issan tinmoliyan nan cheycha'y nafaa is afong nan kapitan, inchanancha nan chey faa ay apchas khinmawis. Tinakhon Jesus nan Natey ay Anak nan NailekkasanAwni ya ket inmey cha Jesus isnan ili ay makwani en Nain. Naifoweg ken siya nan disipolosna ya nan katakhotakho. Issan cha cha omchanan isnan pantew nan ili, ke cha't ay sab-aten nan angsan ay omili ay en mangikaob isnan fab-alo ay kedkecheng si anak nan nailekkasan. Chachama ay naseg-ang si Jesus issan nangil-ana isnan ina, sa na't kanan, “Ad-i ka en-akha.” Sa et sinmag-en ay nangegnan isnan alongan, ya tinomke nan cheycha'y nangaawit.Sa et kinwanin Jesus, “Anakko, kanak ken sik-a, fomangon ka.” Ya ket tet-ewa finmangon ya nakannali. Sa et inchawat Jesus ken inana. Ke cha't ay inmegyat am-in ya chinad-ayawcha si Apo Dios. Kankanancha en, “Da! Naay nan matangtangad ay mamadton Apo Dios ay inmali ken chatako!” Kinwanicha akhes en, “Nay, inmali si Apo Dios ay mamachang isnan takhona!” Kasin et nadngenadnge nan nay maipoon ken siya isnan am-in ay ili id Judea ya isnan malilwes ay ili. Nan Infakhan Jesus isnan Infaan Juan(Mateo 11:2-19)Idwani, nan disipolos Juan, infakhacha ken siya nan am-in ay cha inmat. Sa na't inayakhan nan chwa ken chaicha ya finaana chaicha ay omey ken Apo Jesus ta salodsochencha ay mangwani en, “Ad-i ngen sik-a san nakwani ay at omali, paymo som-ed kami ngen si teken?” Osto'y inomchan cha ken Jesus kinwanicha, “Finaan Juan Bautista chakami ay mangwani en, ‘Ad-i ngen sik-a san nakwani ay at omali, paymo som-ed kami ngen is teken?’ ” Siya kannay chi ay timpo nan cha nangag-akhasan Jesus isnan angsan ay nenkasakit isnan nateketeken ay sakitcha. Siya akhes nan cha na nangipafal-an isnan anito isnan tapina ay naan-anitowan, ya nan nangipakhawisana isnan matan nan angsan ay ad-i makaila. Adi kad sinfat Jesus nan disipolos Juan ay nangwanin, “Tomoli kayo ya ibfakhayo ken Juan nan am-in ay inilayo ya chinngeyo: Nan nakolap, makaila cha kasin, nan napilay, makachalan cha, naipagkhawis nan nakolit, makadnge nan natoweng, naipatakho nan natey, ya cha maipalawag nan Khawis ay Chamag isnan posi. Naoney yangkhay nan takho ay ad-i enchwadchwa ken sak-en!” kinwanina. Nan Infakhan Jesus Maipoon ken JuanIssan osto'y kinmaanan nan infaan Juan, inokhod Jesus isnan katakhotakho nan maipoon ken Juan. Kinwanina, “Ngag kay nan kananyo ay katatakhon nan en yo inila is kaponchag? Kag ngen isnan fololong ay pakhig-iwwen si chakhem? Ngag nan en yo inila ischi? Nan ngen enfafacho is khawigkhawis ay enchangchangnge ay lopot? Nan man takho ay khanag-awis nan fachocha ya finofoslon nan fiyagcha, wad-ay cha isnan afong nan ali. Ngag nan en yo inila? Esang ngen ay mamadto? Siya. Ya kanak ken chakayo ay wadwad-ay kayet mo nan mamadto nan inilayo. Tay si Juan nan nakwani isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin,Ilaenyo nan Malakias 3:1.‘Chey, faalek nan faak ay mang-ona mo sik-a,ta isakhanana nan kew-am.’ Kanak ken chakayo ay isnan am-in ay naiyanak, maid entongtongcho mo si Juan. Nay met achi olay mo siya sa, maifilang kayet ay naon-oney mo siya nan kafan-ikhan ay takho ay maitapi isnan en-ap-apowan Apo Dios.” Am-in nan takho ya nan cheycha'y enkorkortais chinchinngecha nan kinwanina. Chaicha nan sikhod ay namigfig isnan kinalenteg Apo Dios ya nay et nenpafonyag cha ken Juan. Ngem nan Fafariseo ya nan mimistolon si lenteg, inad-icha nan pangkhep Apo Dios ken chaicha, et egay cha nenpafonyag ken Juan. Sa et kinwanin Jesus, “Ngag et kay nan mangiyalikhak isnan naycha ay takho idwani? Ngag kay nan kais-isocha? Kag cha paat san ongang-a ay en-ay-ayam is kamarkitan ay maid paat pasiyat-encha. Kanan nan esang en,‘Mamattong kami ngem ad-i kayo met manayaw.Ilapomi ay en-antoway ngem ad-iyo met afayan.’ Idwani, inmali si Juan Bautista ay cha nentiptipe ya eg-ay inmin-inom si fayas, ya kananyo en, ‘Naan-anitowan!’ Sak et akhes inmali ay Anak si Takho ay makikkikan ya makiin-inom, ya ket ay kananyo akhes en, ‘Chey na! Ilaenyo kay nan takho ay nay ya! Oklong ya foteng yangkhay nan ammona. Liwid si enkorkortais ya wasit ay takho.’ Ngem olay, tay nan kinatet-ewan nan silib Apo Dios et maipaila ay chadlos isnan fiyag nan manawat ischi.” Nan Nenmangiliyan Simon ay Fariseo ken Jesus is AfongnaAwni ya inayakhan nan esang ay Fariseo si Jesus ay en makikan is afongna. Et inmey si Jesus ya nakiofong. Idwani wad-ay nan esang ay omili ischi ay asi ay fafai, ay nannge ay wad-ay si Jesus is afong nan Fariseo ay cha makikan. Ala na't ya eey ken Jesus ya intakina nan fotilya ay alabastro ay entetey-an nan nafanglofanglo ay lana. Sa et tinmokcho is kachokogna ay nen-ag-akha engkhana ay infena nan sikin Jesus isnan akhana. Sa na't cha kannay ponasan isnan fookna ay cha mamisfisito ischi. Sa na't lanaan isnan chey ay fangfanglo. Issan nangil-an nan Fariseo ay nangayag ken siya, kinwanina isnan semekna, “Mo sa ya tet-ewa ay mamadto na, et man ammona mo sino nan nay ay fafai ay mangeg-egnan ken siya ya mo ngag nan katatakhona. Ammona koma ay asi nan okhalina.” Ya ket kinwanin Jesus, “Simon, wad-ay nan laychek ay ifaag ken sik-a.”“Wen, Mistolo, kanam et mampay,” kinwanina. “Wad-ay nan chwa ay nakaotang isnan enpaot-otang. Nan esang, liman khasot ay denaryoNan esa'y denaryo et siya nan lagfo isnan esa'y akhew. nan otangna, ya nan esang liman poo. Et tay ad-i cha makafayad isnan inotangcha, pinakkawana chaicha. Idwani, sino et ken chaicha ay inmotang nan wadwad-ay nan layadna isnan enpaot-otang?” Sinmongfat si Simon ay nangwanin, “Away achi nan napakawan is ad-ad-acha.”“Naitneng nan songfatmo,” kinwanin Jesus. Sinakhongna't san fafai sa na't kanan ken Simon, “Ilaem achi nan cha angnen nan fafai ay nay. Minangilim tet-ewa sak-en isnan afongmo, ngem eg-ay ka inmagtan is chanom ay maiyowas isnan sikik.Isnan ilin Jesus, kag tona nan ekhad nan takho mo wad-ay nan mangilicha: fisitowencha, sa cha't omichowa is chanom ay maiyowas isnan sikicha, sa cha't akhes lanaan nan olocha, ya panganencha chaicha. Ngem nan nay ay fafai, infena nan sikik isnan akhana sa na't pinnonasan isnan fookna. Eg-ay ka finmisito, ngem si tona, eg-ay tinomtomke ay namisfisito isnan sikik nailapo issan inmaliyak. Egaymo linanlanaan nan olok, ngem siya, inappoapposana nan sikik isnan lana ay nafanglofanglo. Tay siya chi, ifaagko et ken sik-a ay nan nay chachama ay layad ay inpailana, siya nan mangipaila ay apchas et napakawan nan angsan ay fasolna. Ngem nan takho ay akit nan fasolna ay napakawan, et akit akhes nan layad ay ipailana.” Sa na't kinwani isnan fafai, “Napakawan et nan fasolmo.” Ya ket nan cheycha'y tapina ay nakikan, kinwanicha isnan semekcha, “Sino man nan nay takho ay olay pet nan fasol, ya pakawwanena?” Ngem kinwanin Jesus isnan fafai, “Nan sana ay pammatim nan nangisalak ken sik-a. Omey ka et oompa nan semekmo.” Nan Fabfafai ay Naifoweg ken JesusNawnawni kasin nenfaat si Jesus isnan kailiili ay nangipap-alawag isnan Khawis ay Chamag maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios. Naifob-oweg nan cheycha'y sinpoo ya chwa ay disipolosna, ya nan tapina ay fabfafai ay inpagkhawis Jesus isnan sakitcha ya nan fabfafai ay nangipakaanana isnan anito ay nankhep ken chaicha. Chaicha cha Maria (ay makwanin Magdalena) ay nakaanan nan pito ay anito; si Juana ay asawan Cusa ay ap-apo isnan afong Herodes; si Susana; ya nan angsan kayet ay fabfafai ay cha finmachang ken cha Jesus isnan ikatakhocha. Nan Lalaki ay en Nensapowak(Mateo 13:1-9; Marcos 4:1-9)Naam-among ken Jesus nan chadlos angsan ay takho ay nalpo isnan kailiili, sa na't inokhod nan nay ay al-alig: “Wad-ay nan inmey nensapowak is esek. Isnan cha na nen-isapowakan, wad-ay nan cha nap-as is kachalan, ya cha cha nagkhatinan ya tinopek nan ay-ayam. Wad-ay akhes nan nap-as isnan lota ay cheppas nan enchaem, ya osto ay cha cha tomofo, ke cha't ay nenkaloloyaw tay kolang nan chanom. Nan akhes tapina, nap-as cha is kasibsifitan, ya osto'y tinmofo nan sibsifit, sinolincha et nan cha tomofo ay esek. Nan akhes tapina, nap-as cha isnan khawis ay lota ya siya chachi nan tinmofo ay khawis ya nenfekhas cha is sinkhagsot.” Sa et inyanongos Jesus nan okhodna ay nangipapangekhe ay nangwanin, “Chengngenyo mampay chana, mo wad-ay kowengyo ay mannge!” Nan Kaosalan nan Al-alig(Mateo 13:10-17; Marcos 4:10-12)Awni ya ket pinoot nan disipolos Jesus nan ayen nan chey ay al-alig. Sa et kinwanin Jesus en, “Chakayo nan naipaammowan nan sikhod ay egay naammowan maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios. Ngem isnan tapina et nan al-alig nan maosar ay mangipaammo ken chaicha isnan naycha, tatno olay mo chadlos cha iilaen, pakebtencha ay ad-i mangila, ya olay mo chechengngencha, ad-i cha maawatan.” Nan Nangilawakhan Jesus isnan Al-alig Maipoon isnan Nen-isapowak(Mateo 13:18-23; Marcos 4:13-20)“Idwani, kag tona nan ayen nan chey ay al-alig,” kinwanin Jesus. “Nan chey ay esek, siya nan kalin Apo Dios. Nan chalan ay nap-asan nan esek, siya nan kaiyalikhan nan takho ay mannge isnan kalin Apo Dios, ngem naanali nan Chimonyo ay nangamas is kasemekcha nan chinngecha ay kali ta ad-i cha mamati ya maisalakan. “Nan lota ay cheppas nan chaemna ay nap-asan nan esek, et maiyalig isnan takho ay mannge isnan kalin Apo Dios sa cha't ala ya chawat ay mangilayalayad. Ngem tay egay linmamot isnan semekcha, sin-ak-itan nan pammaticha. Et isnan omchanan nan mapalikhatancha at ipeg-anancha kannay nan pammaticha. “Nan kasibsifitan ay nap-asan nan esek, et maiyalig isnan cheycha'y mannge, ngem aw-awni ya ket nan ayaka ay chanag ya kinafaknangcha ya laglagsakcha isnan nay ay lota nan manolin isnan chinngecha, et nay ad-i maengngan nan pammaticha. “Nan akhes khawis ay lota ay nap-asan nan tapina, et chaicha nan takho ay mannge isnan kalin Apo Dios, sa cha't igto isnan tet-ewa ya khawis ay semekcha, ya eestencha engkhana ay mamkhas nan pammaticha,” kinwanina. Ad-i tako Itafon nan Tet-ewa: nan Al-alig Maipoon isnan Pagsilawan(Marcos 4:21-25)Kinwanin kayet Jesus, “Maid takho is mamaskhed isnan silaw sa na't tangfan isnan fanga paymo padchaowen is kamaseypana. Ippeyna magtek isnan osto ay kaipatpatangana, ta nan somkhep et ilaencha nan silaw. Siya akhes ay maid maitatafon idwani ay at ad-i maipaila. Maid maitatafon idwani ay ad-i maammowan ya maipalawag is tap-in. Ilaenyo et mampay ay khawis nan angnenyo ay enchenge. Tay nan mangidno isnan wad-ay ken siya, at maagtan kayet. Ngem nan maiyalig ay maid mabfalina ay ad-i mangidno isnan wad-ay ken siya, olay nan akit ay semsemkena ay wad-ay ken siya, et makaan.” Ibfakhan Jesus nan Tet-ewa ay Aag-ina(Mateo 12:46-50; Marcos 3:31-35)Inmey nan inan Jesus ya nan aag-inaIlaenyo nan Mateo 12:46. ay nangila ken siya, ngem ad-i cha makasag-en khapo isnan katakhotakho. Kinwanicha ken siya, “Apo, wad-ay cha inam ya nan aag-im ay entatakcheg is kadchela. Laychencha ay mangila ken sik-a.” Sa et kinwanin Jesus, “Nan inak ya nan aag-ik, chaicha nan mannge isnan kalin Apo Dios ya angnencha.” Nan Nangipatkelan Jesus isnan Lemlem(Mateo 8:23-27; Marcos 4:35-41)Isnan namingsan nenlokhan cha Jesus ya nan disipolosna isnan fangka. Kinwanina en, “En tako is chemangna.” Sa cha't naligwat ay inmey. Issan cha cha omayan, naseyep si Jesus. Ya ket ay wad-ay nan chad-ama ay chakhem is kafayfay, ya cha et mapsong nan fangka engkhana ay nganngani cha'y malin-eb. Ala cha't ya fangon ken Jesus. “Apo! Apo! Nay malin-eb tako!” kinwanicha. Finmangon ay nangipatke isnan chakhem ya nan chakchake ay talipyakew. Et inompa tet-ewa nan fayfay ya ket kakhigkhinek chadlo. Sa na't kanan ken chaicha, “Ento pay nan pammatiyo?” Nay met achi sisya kayet san egyatcha ya taacha, ya cha cha kanan, “Sino mampet na ay takho? Ya ke pet olay nan chakhem ya chanom et filinena ya patiyencha tet-ewa siya!” Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Naan-anitowan(Mateo 8:28-34; Marcos 5:1-20)Sa cha't inomchan isnan ilin nan iGerasa, ay chechemangen nan fayfay id Galilea. Ya osto ay chinmaka si Jesus, sinab-at nan naan-anitowan ay lalaki ay omili ischi. Inmannong ay aped enlalalalafos, ya faken isnan afong, mod-i ket is kaliyang si natey nan entetey-ana. (28-29) Kad-ikad-in malokhanan siya isnan anito et olay mo maifalod ya makadchinaan nan lima ya sikina, sinokpotna kayet chachi, ya kasin piliten nan anito ay mangittolong ken siya is kaponchag.Issan nangil-ana ken Jesus, ala na't ya wakis ya lokfob isnan sakhangna ay nangifokhaw, “Ngag nan fiyangmo ken sak-en Jesus ay Anak nan Katotongchowan? Pangngaasim ta ad-i ka omipalikhat!” Siya sa nan kinwanina tay apchas finilin Jesus nan anito ay fomala ken siya. (-) Sa et kinwanin Jesus, “Ngag nan ngachanmo?”“Kalifolifo,” kinwanina, tay angsan cha ay anito nan nangeegnan ken siya. Sa cha't nenseg-aseg-ang ken Jesus ta ad-ina filinen chaicha ay omey isnan fito ay maid pengpeng nan kachaemna. Idwani, wad-ay akhes isnan chey ay ponchag nan angsan ay fotog ay cha en-anglod. Sa et inseg-ang nan kaanianito ta somkhep cha isnan cheycha'y fotog. Et tinan-oyan Jesus. Nabfanala kannay nan kaanianito isnan chey ay lalaki sa cha't ala ya sekhep isnan kafotofotog. Ke cha't ay ala ya tagtag is katoy-ob ay enchadchawes is kafayfay sa cha't nalin-eb. Issan nangil-an nan enpaspastor isnan chey ay inmat, linmayaw cha, sa cha't inmey isnan olay entona ay kawad si afong isnan chey ay ili ay nangipadnge isnan chey ay inmat. Et nakhogkhog-oy nan katakhotakho ay inmey nangila ischi. Inmey cha ay nangchan ken Jesus ya inilacha san chey lalaki ay nakaanan san kaanianito. Tinmotokcho is kasag-en nan sikin Jesus ya nabfachowan et, sa et inomchan chadlo nan osto ay semekna. Sa cha't inmegyat. Nan cheycha akhes chadlos nangila isnan chey ay inmat, inog-okhodcha nan naangnen isnan naan-anitowan ay naipagkhawis. Sa et am-in nan omili ay iGerasa, inpakaancha si Jesus isnan ilicha tay isnan chad-ama ay egyatcha. Et nenlokhan is kafangka si Jesus ya tinmoli. Osto'y siya chi, nenseg-ang ken Jesus san chey lalaki ay nakaanan nan kaanianito ta maifoweg ken siya. Ngem inpasaan Jesus ay nangwanin, “Somaa ka ta em ifaag nan am-in ay inangnen Apo Dios ken sik-a.” Et inmey tet-ewa ay nangifab-aag isnan am-in ay kailiyana, nan maipoon isnan am-in ay inangnen Jesus ken siya. Nan Anak Jairo ay Natey ya nan Fafai ay Nanikchod isnan Fachon Jesus(Mateo 9:18-26; Marcos 5:21-43)Issan tinmoliyan Jesus is chemangna, chachama nan layad nan katakhotakho, tay siya nan sadsad-encha. Idwani, wad-ay nan inmey ken Jesus ay esang ay mangichad-alan isnan sinagogacha ay enngachan is Jairo. Nenfalintomeng ay nentowad ken Jesus ay nenseg-ang ta chomag-os is afongna, tay nan es-esang ay anakna ay fafai ay away nget entawen is sinpoo ya chwa et matmatey.Naifoweg si Jesus, et issan omay-ayana, inalifongfongan nan katakhotakho. Wad-ay akhes ischi nan esang ay fafai ay eg-ay nasnaschok nan kachawyana is sinpoo ya chwa ay tawen. Inamasna am-in nan kwana isnan nen-atoatonana ay nenpaag-akhasan, nay met achi maid paat nakaipagkhawis ken siya. Inmey is kadchokog Jesus sa na't sinikchod nan khayachan nan fachona. Ya ket tinomke kannay nan chala ay fomab-ala ken siya. Sa et sinalodsod Jesus ay nangwanin, “Sino nan sinmikchod?”Idwani tay kinwanicha am-in ay faken cha, kinwanin et Pedro en, “Apo, ya ke man sanacha nan katakhotakho ay menliliwes ya mangal-alifongfong ken sik-a ya!” Ngem cha kayet kanan Jesus, “Wad-ay nan sinmikchod, tay liniknak ay finmala nan kamabfalin ken sak-en.” Osto ay nadlaw nan fafai ay naammowan ay siya, nentat-ayenten ay inmey ken Jesus ya nenfalintomeng isnan sakhangna. Sa na't infaag isnan am-in ay katakhotakho nan khotok nan nanikchochana ken siya ya nan nakhannawisana. Sa et kinwanin Jesus, “Anakko, inpagkhawis nan pammatim sik-a. Omey ka et oompa nan semekmo.” Issan cha mangwaniyan Jesus ischi, ket ay inmali nan esang ay faa ay nalpo is afong Jairo ay nangwanin, “Apo, natey et nan anakmo. Ad-im kasin sangawen nan Mistolo.” Ngem tay chinngen Jesus chi kinwanina ken Jairo, “Ad-i ka omegyat. Mamati ka yangkhay, ya at khomawis siya.” Osto'y inomchan cha is afong, maid inpaspaskhepna, kecheng yangkhay cha Pedro, Juan, ya si Santiago, sa et nan ama ya inan nan ong-onga. Waschin cha aakha nan takho ay nangad-achog isnan ong-onga. Kinwanin et Jesus, “Ad-i kayo en-akha. Egay natey siya, mamaseyep yangkhay!” Sa cha't inang-ango si Jesus, tay ammocha ay natey. Ngem inalana nan limana ay nangwanin, “Anak, fomangon ka!” Ya ket sinmakhong san leng-agna ya ala na't ya fangon. Sa et infilin Jesus ta panganencha. Nataataa cha amana ken inana, ngem ya ket ay infilin Jesus ta ad-icha ifab-aag nan chey ay inmat isnan olay sino. Nan Namaalan Jesus isnan Sinpoo ya Chwa ay Apostolesna(Mateo 10:5-15; Marcos 6:7-13)Inayakhan Jesus nan sinpoo ya chwa ay disipolosna sa na't inagtan chaicha is kamabfalin ya kalebfengancha ay mangipakaan isnan am-in ay anito ya mangag-akhas isnan kasakisakit. Sa na't infaa chaicha ay mangipalawag maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios, ya mangipagkhawis isnan masasakit. Kinwanina ken chaicha, “Ad-i kayo en-itaktakin is olay ngag isnan enfaatanyo. Maid sokod, sopot, makakan, siping, paymo ensokatanyo. Ya olay sino ay menmangili ken chakayo, entetee kayo yangkhay isnan afongcha engkhana ay taynanyo nan chey ay ili. Sa et mo wad-ay ili ay ad-i manawat ken chakayo, taynanyo, ya isnan komaananyo, pagpakhenyo nan sikiyo ta makaan nan pinomket ay chapog nan chey ay ili, ay kag manokhon ken chaicha.” Sa cha't naligwat ay nenfab-aat isnan kailiili ay nangipap-alawag isnan Khawis ay Chamag ya nangipagkhawis isnan nenkasakit isnan olay entona. Nan Naal-alilawan Herodes ay Khofernachor id Galilea(Mateo 14:1-12; Marcos 6:14-29)Si Herodes ay khofernachor, chinngena nan am-in ay in-inmat, et maid osto is semkena tay kanan nan tapina en kasin finmangon si Juan Bautista isnan etey. Nan tapina akhes kanancha en nenpaila si Elias, ya wad-ay kayet nan mangmangwani en kasin natakho nan esang isnan cheycha'y mamadto id solit. Sa et kinwanin Herodes, “Inpapotlongko met nan olon Juan, ngem sino man na ay cha maog-okhod isnan kag tonacha ay chak chengngen?” Siya chi't ya lalaychena ay mangila ken Jesus. Nan Namanganan Jesus isnan Liman Lifo(Mateo 14:13-21; Marcos 6:30-44; Juan 6:1-14)Tinmoli nan cheycha'y apostoles, ya infab-aagcha nan am-in ay inang-angnencha. Sa et inayakhan Jesus chaicha yangkhay ay omey isnan ili ay Betsaida. Issan magtek nangammowan nan katakhotakho isnan inmayana ischi, inonodcha siya. Khinagkhawisna ay nanawat ken chaicha, sa na't infab-aag nan maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios, ya inakhasana akhes nan makasapol isnan khomawisancha. Issan cha malonokhan nan akhew, inmey nan sinpoo ya chwa ay disipolosna ay nangwani ken siya, “Kanam et achi isnan katakhotakho ta en cha't omanap is manganancha ya omyanancha isnan sanacha ay ili, tay ponchag na.” Ngem kinwanin Jesus ken chaicha, “Panganenyo chaicha.”Sa cha't kanan, “Kedkecheng paat nan lima ay tinapay ya chwa ay filis nan wad-ay ya! Laychem ngen ay en kami ilakwan nan katakhotakho ay naycha is kanencha?” (Tay inmey si liman lifo ay lallalaki nan wad-ay ischi.Eg-ay kaifilang nan fabfafai ya nan ongang-a.)“Patokchowenyo chaicha is sinpapangfon. Olay masinlilman popoo cha,” kinwanin Jesus. Et siya chi nan inangnen nan disipolosna, inpatokchocha am-in nan katakhotakho. Inalan Jesus nan chey lima ay tinapay ya chwa ay filis ya nentangad id chaya ay nenyaman, sa na't pinet-apet-ang ya inchowana isnan disipolosna ta iwalascha isnan katakhotakho. Nangan cha't am-in ya nabsog cha, ya nan nakhayad ay tinapay ay cha chinakhop nan disipolosna et sinpoo ya chwa ay labfa. Nan Nangifag-an Pedro ken Jesus(Mateo 16:13-19; Marcos 8:27-29)Isnan namingsan, nakekecheng si Jesus ay nenlowalo isnan kawad nan disipolosna. Awni ya sinalodsodna ken chaicha ay mangwanin, “Sino ak isnan semek nan takho?” “Kanan nan tapina ay sik-a si Juan Bautista, ngem nan tapina kanancha ay sik-a si Elias, ya wad-ay akhes nan tapina ay mangwanin esang ka isnan cheycha'y mamadto id sangad-om ay kasin natakho.” “Chakayo kay, sino ak isnan semekyo?” kinwanina.Sinmongfat si Pedro ay nangwanin, “Sik-a nan Criston Apo Dios.”Nan ayen nan Criston Apo Dios et nan pinilin Apo Dios ay mangiyapo. Nan Nangifag-an Jesus Maipoon isnan at Mapalikhatana ya Mapateyana(Mateo 16:20-28; Marcos 8:30–9:1)Sa et finilifilin Jesus chaicha ta ad-icha ifab-aag chi isnan olay sino. Sa na't kayet kanan, “Sak-en ay Anak si Takho, masapol ay chadlos maipap-alikhat ya maad-i ak isnan amam-an si Judio, nan aap-apon si papachi, ya nan mimistolon si lenteg. Sak et maipapatey, ya isnan maikatlo ay akhew et maipatakho ak.” Sa na't kinwani ken chaicha am-in, “Mo sino nan menlayad ay maifoweg ken sak-en, masapol ay lichongana nan awakna ya kawakawakas ay awitena nan kolosna ya maifoweg ken sak-en. Tay mo sino nan ad-i mangayyew isnan fiyagna ta olay matey midkakay ken sak-en, at maisalakan. Ngem nan takho ay chadlos mangisalak isnan fiyagna at khechangna ay amasena. Ay ke wad-ay fongaen nan takho olay mo kowaena am-in nan wad-ay isnan lofong, mo siya chi kannay nan maamasana paymo maafakana? Tay nan mabfain ay mangitakcheg ken sak-en ya nan sos-olok, siya akhes ay mabfain ak ay Anak si Takho ay mangitakcheg ken siya isnan omaliyak isnan katangtangachak ya isnan kamabfalin Ama ya nan nasantowan ay anghelesna. Ngem ibfakhak ken chakayo nan tet-ewa, at wad-ay ken chakayo isna nan ad-i mangippeng isnan etey engkhana ay ilaencha nan en-ap-apowan Apo Dios.” Nan Tinmekenan nan Awak Jesus(Mateo 17:1-8; Marcos 9:2-8)Nar-os et nan away esa'y chomingkho issan nangifag-an Jesus isnacha, sa et inmey is kafilig ay nenlowalo. Intakina cha Pedro, Juan ya si Santiago. Issan cha na enlol-owalowan, ket ay tinmeken nan kamesna ya nan fachona nenfalin ay chad-ama'y somili. Sa et nenkawawad-ay nan chwa ay lallalaki ay nakitot-oya ken siya. Chaicha cha Moises ken EliasCha Moises ken Elias nan nadngenadnge ay faan Dios id solit. ya chachama ay somili nan ilacha. Tinot-oyacha si Jesus maipoon isnan maangnenan nan pangkhep Apo Dios ken siya ay siya nan at mateyana id Jerusalem. Idwani, naseyeseyep cha Pedro, ya osto'y finmangon cha ya ket inilacha nan katangtangachan Jesus ya nan chwa ay lalaki ay nakitaktakcheg ken siya. Issan nanaynanan nan chwa'y lallalaki ken Jesus, kinwanin et Pedro ken siya, “Apo, khawis pet nan wad-ayan tako isna. Khomaeb kami is tolo ay ab-afong, enkwam nan esang, kwan Moises nan esang, ya kwan akhes Elias nan esang.” (Tay ad-ina ammo nan kankanana.) Sa et isnan enkak-aliyana, inmali nan lifoo ay nangap-ap ken chaicha sa cha't naegyatan isnan nalibfoowancha. Sa et nadnge nan kali ay nalpo is kalifoo ya mangwanin, “Siya na nan Anakko ay pinilik. Chengngenyo siya!” Osto'y khinminek nan cha enkali, kedkecheng et si Jesus is wad-ay. Mailapo issan chey inkhigkhinek et yangkhay cha Pedro, ya maid paat nangifagfag-ancha isnan chey ay timpo nan olay ngag sisa ay inilacha. Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Fab-alo ay Naan-anitowan(Mateo 17:14-18; Marcos 9:14-27)Issan kawaksana nen-eseg cha't ay nalpo isnan filig, ya chadlos angsan nan takho ay inmey nanab-at ken Jesus. Sa et wad-ay isnan cheycha'y takho nan lalaki ay nenfokhaw ay nangwanin, “Mistolo, seg-angam sak-en ta ilaem ed nan kedkecheng paat ay anakko. Tay sinkhep si anito ya aped kanafokhaw ya enpap-ayagpag ya omos-osab nan topekna. Kad-ikad-in palikhatena siya ya ad-ina paat pawayaen. Inseg-angko isnan disipolosmo ta pakaanencha nan chey ay anito, ngem ad-icha kafaelan.” Kinwanin Jesus ken chaicha en, “Chakayo ay maid pammatina ya nikfis nan akkhona! Ay kek sa makitetee ya sak an-an-anosan chakayo?” Sa na't kinwani isnan lalaki, “Iyalim sina nan anakmo.” Issan cha maisag-enan nan chey ay ong-onga, infasfas kasin nan anito ket ay nenpap-ayagpag. Ngem nenyangyangan Jesus nan anito ya khinmawis chadlo, sa na't insakhong ken amana. Natakag am-in nan takho isnan chey ay matangtangad ay kamabfalin Apo Dios.Sisya kayet nan taan nan katakhotakho isnan am-in ay inang-angnen Jesus. Sa na't kinwani isnan disipolosna, Nan Kasin Nangifag-an Jesus Maipoon isnan Mapateyana(Mateo 17:22-23; Marcos 9:30-32)“Semkenyo ay khawis nan nay ay ifaagko: At maichowa ak ay Anak si Takho isnan kamabfalin nan takho.” Nay met achi eg-aycha naawatan nan kinwanina, tay naitafon na ta ad-icha maawatan, ya omegyat cha ay kasin mamoot ischi. Nan Kapapatekhan isnan En-ap-apowan Apo Dios(Mateo 18:1-5; Marcos 9:33-37)Awni ya ket wad-ay nan nasosmaan nan disipolos Jesus, mo sino ken chaicha nan katongchowan. Ngem tay ammon Jesus nan semekcha, inayakhana nan esang ay ong-onga ya inpatakchegna isnan sag-ena. Sa na't kinwani ken chaicha, “Mo sino nan manawat isnan ong-onga ay kag ken tona maigkhapo ken sak-en, sak-en akhes nan chawatena. Ya mo sino nan manawat ken sak-en, chawatena akhes nan nangifaa ken sak-en. Tay mo sino nan kaoyaan ken chakayo am-in, siya nan katongchowan.” Nan Ad-i Fomoso ken Chakayo, Chaicha nan Ib-ayo(Marcos 9:38-40)Sa et kinwanin Juan, “Apo, wad-ay nan inilami ay cha mangipakaan isnan anito maichalan isnan ngachanmo, ya inpawami tay faken tako foweg.” Ngem kinwanin Jesus, “Ad-iyo aped ipawa siya, tay mo sino nan ad-i manopla ken chakayo, wad-ay cha ken chakayo.” Nan iSamaria ay Eg-ay Nanawat ken JesusIssan nganngani et nan timpo ay tomoliyan Jesus id chaya, inpapatina ay omey id Jerusalem. Inpaon-onana nan cheycha'y omey ay mangisakhana isnan omayancha. Nay met achi issan inmayancha isnan esa'y ili id SamariaNan Samaria, siya nan probinsiya ay enfet-akan nan Galilea ya Judea. Nan omili id Samaria, chaicha nan mistison si Judio. Teken akhes nan pammaticha, ya inad-in nan Judio nan pammatin nan iSamaria. Isnan timpon Jesus ad-i enkasiawatan nan iSamaria ya nan Judio. ay en mangisakhana isnan am-in, ket ay inad-in nan omili ischi, tay nalatak ay id Jerusalem nan ayena. Osto ay siya chi nan inmat ay inilan nan disipolosna ay cha Santiago ya si Juan, kinwanicha, “Apo, laychem ngen ta lalayanmi nan apey ay malpo id chaya ta poowana chaicha?” Alan et Jesus ya sakhong ay nenyangyang ken chaicha. Sa cha't intoloy ay inmey isnan teken ay ili. Nan Menlayad ay Maifoweg ken Jesus(Mateo 8:19-22)Issan cha cha omayan, wad-ay nan lalaki ay nangwanin, “Maifoweg ak ken sik-a isnan olay entona ay omayam.” Kinwanin et Jesus ken siya, “Nan silay, wad-ay tekawcha, ya siya akhes isnan ay-ayam, wad-ay khafancha. Ngem sak-en ay Anak si Takho et maid osto is maseypak.” Wad-ay akhes nan teken ay nangwaniyana, “Maifoweg ka ken sak-en.”Ngem kinwaninan, “Aw-awni Apo, ta ennak ed ona ikaob si ama.” Ket ay inyal-alig Jesus ay nanongfat ken siya, “Ngag ngotom ta nan natey nan en mangikaob isnan ib-acha ay natey. En ka't magtek ipalawag nan maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios.” Wad-ay akhes nan teken ay nangwanin, “Maifoweg ak ken sik-a, Apo, ngem awni ona ta ek ifaag isnan pangafongko.” Sa et inyal-alig Jesus ay nangwani ken siya, “Nan mangilapo ay en-alacho ya ensakhosakhong, maid silfina isnan en-ap-apowan Apo Dios.” Nan Namaalan Jesus isnan Piton Poo ya ChwaAwni ya wad-ay akhes nan teken ay pinilin Apo Jesus ay piton poo ya chwa ay disipolosna ay infaana ta masinchodwa cha ay mamangpango isnan olay entona ay ili ay omaayana. Et siya na nan infaagna ken chaicha: “Angsan tet-ewa nan maani, ngem akit cha nan en-ani. Enlowalo kayo et mampay isnan nenkwa isnan maani ta wad-ay faalena is omey en-ani.Nan ayen nan al-alig, et ang-angsan nan takho ay ensasakhana ay mannge ya mamati isnan Khawis ay Chamag maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios, ngem akit nan menlayad ay en mangifaag. Siya na nan nangwaniyana en ta enlowalo tako ken Apo Dios ay nenkwa isnan ani, ta ifaana nan omey mangifaag isnan Khawis ay Chamag. Engkayo. Tay nay ifaak chakayo ay kag anak si karnilo isnan kawad nan kakaegyat ay atap ay aso. Ad-i kayo en-itaktakin is pitaka, paymo sopot, paymo nan ensokatanyo ay palloka. Ad-i kayo tomtomke isnan chalan ay manot-oya isnan olay sino ay sab-atenyo. Et mo wad-ay somkhepanyo is afong, kananyo ona en, ‘Oompa kayo isnan nay ay afong.’ Mo nan nen-afong ischi ya nan oompaana nan wadwad-ay ay sesemkena, at omey ken chaicha nan enkhawisan ay pawad-ayenyo. Ngem mo faken chi is semekna, at tomoli ken chakayo nan chey ay enkhawisan ay ento mo ichowayo. Eesangenyo nan afong ay makitey-anyo. Ad-i kayo en-atoaton. Mangan kayo ya ominom kayo isnan is yangkhay ay ipasangocha ken chakayo, tay nan enchono lebfengna ay malagfo. Mo wad-ay omayanyo ay ili ya chawatencha chakayo, kanenyo nan ipasangocha. Pakhawisenyo nan nenkasakit ischi ay ili, sa yo't kanan ken chaicha en, ‘Nganngani et nan en-ap-apowan Apo Dios ken chakayo.’ Ngem mo nan omayanyo ay ili ya ad-icha chawaten chakayo, omey kayo isnan karsacha ay mangwanin, ‘Chey, olay nan chapog nan iliyo ay pinomket isnan sikimi, pokpokanmi ta kag yo matokhonan. Ngem sesemkenyo ay sinmag-en et nan en-ap-apowan Apo Dios ken chakayo!’ Chadlos ko ifaag ken chakayo ay isnan chey ay akhew ay en-okoman Apo Dios, at enyapyap-ew nan ichowana ay chosan nan iSodomaSodoma nan ngachan nan ili ay pinoowan Apo Dios id sangad-om khapo isnan chachama ay fasol nan takho ischi. mo nan takho isnan chey ay ili.” Nan Cheycha'y Ad-i Mamati ay Kailiili(Mateo 11:20-28)Kinwanin kayet Jesus, “Selaeg yo ay iCorazin ya ken chakayo akhes ay iBetsaida! Tay mo sa ya inangnek id Tiro ya Sidon nan cheycha'y kamabfalin ay chak inangnen ken chakayo, at chinokokhancha issan chey kannay nan fasolcha, ya at enfacho cha is sako ay en mangitotokcho is kadchapo ay mangipaila isnan fafawicha. Tay siya chi at enyapyap-ew nan chosan nan iTiro ya iSidon mo nan chosayo is omaliyan nan en-okoman Apo Dios. Ya chakayo akhes ay iCapernaum, ay ke yo kanan en at matangad kayo id chaya? At maiwasit kayo id inferno!” Sa et isnan disipolosna kinwanina en, “Nan takho ay mannge ken chakayo, chengngena akhes sak-en. Mo sino nan mangad-i ken chakayo, sak-en nan ad-iyena. Ya mo sino nan omad-i ken sak-en, ad-iyena akhes nan nangifaa ken sak-en.” Nan Tinmoliyan nan Piton Poo ya ChwaNenlal-ayad nan piton poo ya chwa ay disipolos Jesus issan tinmoliyancha. “Apo,” kinwanicha, “olay nan anito, pinaticha chakami issan nangipakaananmi ken chaicha isnan ngachanmo!” Kinwanin Jesus ken chaicha, “Wen, inilak si Satanas ay mekmekyag ay kag koryapyap ay nalpo id chaya.Siya na nan ayen nan kinwanin Jesus: Naafak si Satanas ya namaid nan kamabfalina, nay et nekyag. Chengngenyo na! Inagtak chakayo is kalebfenganyo ta mabfalin ay khatinanyo nan oweg ya khayaman, ya ta afakenyo nan am-in ay kamabfalin nan fosoyo ay si Satanas. Tet-ewa, maid paat maik-ikkan is ngaag ken chakayo. Ngem faken nan mamatiyan nan anito ken chakayo is ilal-ayadyo, mod-i ket enlal-ayad kayo tay apchas naitapi nan ngachanyo isnan omili id chaya.” Nan Nenlaglagsakan Jesus(Mateo 11:25-27; 13:16-17)Issan chey ay timpo, inpalal-ayad nan Ispirito Santo si Jesus ay nangwanin, “Enyaman ak ken sik-a Ama ay Apon nan chaya ya nan lota, tay inpailam isnan cheycha'y egay nakaachar nan eg-aymo inpaam-ammo isnan mamasilib ya nan cheycha'y makaawat. Tet-ewa Ama, siya sa nan inangnem tay siya nan khawis ay mangipalal-ayad ken sik-a.” Sa na't kinwanin, “Si Ama, inchowana nan am-in ken sak-en. Maid mangammo ken sak-en ay Anakna, mo sino ak, mod-i yangkhay si Ama. Ya maid akhes mangammo ken Ama mod-i yangkhay sak-en ay Anakna, ya nan olay sino ay laychek ay mangipaammowan ken siya.” Sa et nensakhong si Jesus isnan disipolosna isnan nakekedchengancha. Sa na't kanan, “Naoney kayo ay mangiila isnan naycha ay il-ilaenyo! Kanak ken chakayo ay angsan cha nan mamadto ya ali id sangad-om ay chadlos menlayad ay mangila isnan il-ilaenyo, ngem egaycha inila. Lalaychencha ay mannge isnan chengchengngenyo, ngem eg-aycha chinnge.” Nan Khawis ay Okhalin nan Samaritano ay Foson si JudioIsnan namingsan, tinmakcheg nan esa'y mistolon si lenteg ay naneptepeng ken Jesus ay nangwanin, “Mistolo, ngag ngen et nan masapol ay angnek ta tawichek nan fiyag ay maid pengpengna?” Sinongfatan Jesus ay nangwanin, “Ngag nan naisolat ay lenteg Apo Dios? Ngag nan maawatam ay ibfakhana?” Sa na't kanan, “Masapol ay laylaychem nan Apo ay Diosmo isnan am-in ay wad-ay ken sik-a: nan posom, nan leng-agmo, nan fikasmo, ya nan semekmo. Sa et masapol ay laylaychem nan sagkhongmo ay kag isnan menlaycham isnan awakmo.” “Naitneng nan songfatmo,” kinwanin Jesus. “Siya et mampay sa nan angnem ya at matakho ka is eng-engkhana.” Nay met achi tay laychena ay mangitakcheg isnan awakna, kasalosalodsod ken Jesus ay nangwanin, “Sino nan sagkhongko?” Idwani, inokhod Jesus ay nangwanin, “Wad-ay nan esang ay Judio ay cha en-eseg id Jerico ay nalpo id Jerusalem. Ya ket ay inafangan si mangaakew, sa cha't linafosan ya pinak-opak-o engkhana'y nganngani matey. Sa cha't tinaynan. Naiyaspo et ay wad-ay nan pachi ay cha akhes en-eseg ischi, ya osto ay oschongana nan chey ay takho, ke na't aped yangkhay linaosan ay nanalan is katopakna. “Nawni, ya ket wad-ay akhes nan nen-eseg ischi ay kafachang isnan sinagoga ay makwanin Levita.Nan ap-on Levi id sangad-om ay makwanin Levita et chaicha nan mamadfachang isnan pachi isnan sinagoga ay sinfaan nan Judio. Sinmag-en ay nangoschong ken siya, ngem siya kayet ay aped akhes linmaos ay nanalan is katopakna. “Ngem ket ay awni ya wad-ay nan SamaritanoNan iSamaria, chaicha nan mistison nan Judio. Isnan timpon Jesus, ad-i enkasiawatan nan iSamaria ya nan Judio, ya nen-iinnapos cha. ay nenfaat ischi. Osto'y inilana nan lalaki, chachama nan seg-angna ken siya. Sa et inmey ya inakhasana nan sokhatna is lana ya fayas, ya finedfechana is lopot. Sa na't inpasakay isnan ensakayana ya inyeyna isnan esang ay en-ab-afangan, ya tinokkhongana siya. “Issan kawaksana, finayachana nan enpaab-afang is chwa'y denaryoNan esa'y denaryo et siya nan silcho isnan esa'y akhew. sa na't kanan, ‘Nongnongem siya, sa et mo wad-ay kayet nan enkhastosam pala ken siya, at fayachak is kasin ko aliyan.’ ” Sa et kanan Jesus, “Isnan semekmo, sino isnan tolo ay cheycha nan nensagkhong isnan lalaki ay inpalikhat nan cheycha'y mangaakew?” Sinfat nan mistolon si lenteg ay nangwanin, “Nan chey achi naneg-ang ken siya.”Kinwanin et Jesus, “En ka't mampay ya siya akhes chi nan angnem.” Nan Mensapolan Tako isnan Kalin Apo Jesus isnan Fiyag TakoIssan cha enfaatan cha Jesus, inomchan cha isnan ili ay kawad cha Marta ay nangipachag-os ken Jesus is afongna. Wad-ay nan akhin Marta ay si Maria, ya osto ay en-isos-olo si Jesus, tinmokcho et si Maria isnan sag-en nan sikin Jesus ay nannannge isnan isos-olona. Ngem si Marta, makokorkor nan semekna isnan angsan ay chonona, sa et inmey ken Jesus ay nangwanin, “Apo, ay kem ad-i ilaen si annochik? Aped na tinaynan sak-en ay es-esang ay manno am-in isnacha? Kanam achi ta omali ay fomachang!” Sa et kinwanin Jesus, “Marta! Marta! Aped ka yangkhay enchanachanag isnan angsan ay khabkhab-em. Nay met achi esang yangkhay nan kasapolan. Siya chi nan osto ay pinilin Maria ya at ad-i makak-aan ken siya.” Nan Insolon Jesus Maipoon isnan Lowalo(Mateo 6:9-13; 7:7-11)Isnan namingsan ay cha enlol-owalo si Jesus, waday akhes ischi nan disipolosna. Osto ay nakwas, kinwanin nan esang en, “Apo, isolowam ed chakami ay enlowalo, kag isnan inangnen Juan isnan cheycha'y disipolosna.” “Kag tona nan angnenyo ay enlowalo,” kinwanin Jesus. Kananyo en,“Ama, machad-ayaw nan ngachanmo.Omali nan en-ap-apowam. Ichowam nan kanenmi isnan kawakawakas. Pakawwanem nan fasolmi tay chakami akhes,pakawwanenmi nan am-in ay cha fomasol ken chakami.Ad-im ogkhayen chakami isnan maawisanmi ay enfasol.”Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “Ad-im ipalofos ay en kami mateptepeng.” Sa na't kinwani ken chaicha, “Mo sa ya wad-ay esang ken chakayo ay omey is afong nan liwidna isnan tengan si lafi ay en mangwani en, ‘Kayong, omagtan ka ed is tolo ay tinapay ta at sak sokatan, tay kaal-ali nan liwidko ay cha enfaat, ya nay maid paat ipasangok ken siya!’ Et mo sa ya somfat nan liwidna is afong ay mangwani en, ‘Ad-im sangawen sak-en! Apchas et naifoti nan eneb, ya iseseyepko nan an-akko. Ad-i ak makafangon ay mangagtan ken sik-a.’ Ibfakhak ken chakayo, olay mo ad-i fomangon ay mangagtan ken siya tay liwidna, et khechangna ay fomangon ay mangichowa isnan am-in ay masapol nan liwidna tay ad-i tomke ay enkechakechaw. Siya akhes koma sa nan ikkanyo ay enlowalo.Komchaw kayo et maagtan kayo.En-anap kayo et makad-an kayo.Enkogkog kayo et matekwafan nan eneb ken chakayo. Tay mo sino nan komchaw at maagtan, ya nan en-anap makad-an, ya isnan enkogkog, et matekwafan nan eneb ken siya. “Ken chakayo akhes ay am-a, ay ke wad-ay ken chakayo nan mangichowa isnan oweg isnan fab-alona, mo komchaw is sibfana ay khachiw? Kag akhes mo komchaw is itlog, ay ke yo aped ichowa nan khayaman? Olay ngaag kayo, et ammoyo ay en-ichowa is enkhawisan nan an-akyo. Mo siya sa, ad-i ngen wadwad-ay chadlos nan ikkan Ama id chaya ay mangichawchaw isnan Ispirito Santo ken chakayo ay komchaw ken siya?” Sino nan Mamadfachang ken Jesus?(Mateo 12:22-30; Marcos 3:20-27)Isnan namingsan wad-ay nan lalaki ay ad-i makakkali tay sinkhep si nangengek ay anito. Osto ay inpakaan Jesus san anito, ya ket chadlo nenkali nan lalaki, ya nataataa nan angsan ay takho. Nay met achi wad-ay nan tapina ay nangwanin, “Da! Nan kamabfalin maachi BeelzebubSiya chana nan tapin nan ngachan Satanas: Beelzebub, nan chimonyo, Lucifer, apon nan anito, foson Apo Dios. ay ap-apon si anito nan mangipakpakaanan tosa isnan anito.” Wad-ay cha akhes nan naneptepeng ken siya isnan mangmangchawancha isnan katataa ay kaimatonana ay malpo id chaya. Ngem tay ammon Jesus nan semsemkencha, kinwanina en, “Olay ngag ay en-ap-apowan ay en-asifaloknit kannay, et mapakawas. Nan akhes sinpangafong ay maid ornoscha at maamas cha akhes. Siya akhes chi isnan en-ap-apowan Satanas. Mo siya sa ay en-asikhola cha, ngag et kay nan ikkan nan en-ap-apowana ay tomakcheg? Tay kananyo en chak pakaanen nan anito isnan kamabfalin Beelzebub. “Idwani, mo siya sa ay chak pakaanen nan anito isnan kamabfalin Beelzebub, ngag akhes ay kamabfalin nan cha osalen nan takhoyo ay enpakaan? Ay ke teken? Idwani nay et chaicha kannay nan mangokom isnan nenkamaliyanyo. Ngem tay pakaanek nan anito maichalan isnan kamabfalin Apo Dios, siya na nan mangipaila ay inomchan et nan en-ap-apowan Apo Dios ken chakayo.” Mafikfikas si Jesus mo si SatanasInokhod Jesus nan nay ay al-alig: “Mo nan mafikas ay takho et nakaarmas ay khawis ay manokkhong isnan afongna, at mimigto ay khawis nan kwana. Ngem mo omali nan mafikfikas ay mangafak ken siya, at ikaana am-in nan armasna ay entatalkana sa et omey ay mangikakcheng isnan cheycha ay kinamkamna.” Sa et kinwanin Jesus akhes en, “Mo sino nan maid ken sak-en, chaicha nan omad-i. Ya nan cheycha'y ad-i mamachang ken sak-en ay en-iyapon, chaicha nan cha enfoka.” Nan Kasasaad nan Takho ay Komaanan nan Anito ay Maid Sokatna(Mateo 12:43-45)Inyal-alig Jesus ay nangwanin, “Mo komaan nan anito isnan takho, enfaat isnan kaponchaponchag ay omanap is omillengana. Et mo maid maanapana, kecheng kanana isnan nemnemna en, ‘Somakhong ak et chadlo isnan sikhod ay nentetey-ak.’ Ket ay tomoli ya edchanana san tinaynana ya nachalochalosan ya nanongnonongnong. Sa et en omayag is pito kayet ay ib-ana ay anito ay am-amed ay ngaag mo siya, sa cha't somkhep ay entee isnan chey ay takho. Adi kad nan enfanakhan et nan chey ay takho, et am-am-amed mo san chey nang-ona ay kasasaadna.” Nan Tet-ewa ay LagsakIssan sisya ay enkak-aliyan Jesus isnan angsan ay takho, wad-ay nan fafai ischi ay nangifokhaw, “Naoney nan fafai ay nangiyanak ya nangipasoso ken sik-a.” Ngem sinmongfat si Jesus ay nangwanin, “Naon-oney kayet nan cheycha ay mannge isnan kalin Apo Dios ya angnencha.” Inpilit nan Takho ay En-ipaila si Jesus is Katataa ay Kaimatonana(Mateo 12:38-42)Issan am-amed kayet inmangsanan nan angsan ay takho ay mangal-alifongfong ken Jesus, ke na't kanan, “Chad-ama nan kinangaag nan takho idwanin! Komchakomchaw cha yangkhay is katataa ay sinyal, ngem maid paat maipaila ken chaicha, mod-i kecheng nan sinyal ay naila ken Jonas.Si Jonas nan esang ay mamadton Apo Dios id solit. Issan nangipalawakhana isnan chosan Apo Dios isnan fasol nan iNineve, nenfafawi cha kannay. Ilaenyo isnan solat Jonas 3:1-5. Kag isnan nenfallinan Jonas ay sinyal isnan iNineve, kag akhes ken sak-en ay Anak si Takho, at sak-en nan sinyal nan takho idwanin. “Nan akhes ReynaSiya nan fafai ay en-ap-apo id Seba ay esang ay ili id Arabia id sangad-om. Chinngena nan maipoon isnan silib ay inchowan Apo Dios ken Solomon, sa et nenfab-aat isnan kaakheakhew ta en na chengngen nan kalina. ay nalpo isnan ambagatan ay ili, at tomakcheg ay mangisaklang isnan naycha ay takho isnan at en-okoman Apo Dios. Tay paat nenfaat ay nalpo isnan pengpeng nan lota ta en na chengngen nan silib Solomon. Ngem ilaenyo, wad-ay isna nan entongtongcho mo si Solomon. “Siya akhes ay is omali ay akhew ay en-okoman Apo Dios, at tomakcheg cha akhes nan iNineve ay mangisaklang isnan naycha ay takho idwani, tay chaicha et chinokokhancha kannay nan fasolcha issan nanngelancha isnan inpalawag Jonas. Ngem ilaenyo, wad-ay isna nan entongtongcho mo si Jonas.” Masapol ay Nalenteg nan Semek Tako(Mateo 5:15; 6:22-23)Insolon Jesus ay mangwanin, “Maid mamaskhed isnan silaw sa na't itafon paymo tangfan isnan salop, mod-i ket ippeyna isnan osto ay kaipatpatangana ta mo sino nan somkhep at ilaencha nan langlang nan silaw. Nan mata, siya nan kag silaw nan awak. Mo nalatak nan angnen ay en-ila, kag masisilawan nan semek ya khawis nan enfanakhana isnan am-in ay katatakhoyo. Ngem mo ngaag nan pinang-ila, at kag akhes enpapanget nan semek. Ilaenyo et mampay ay khawis ta faken follinget mod-i ket nan silaw nan manangkhew ken chakayo. Mo nan semekyo et nasilawan ya mam-aid follingetna, et kag enlalanglang nan am-in, ya kag kayo malalanglangan isnan silaw.” Nan Nenyangyangan Jesus isnan Fariseo ya nan Mimistolon si Lenteg(Mateo 23:1-36; Marcos 12:38-40)Osto ay nakwas si Jesus ay nen-isos-olo, inayakhan nan Fariseo ay en makikan is afongna. Et inmey ya tinmokcho ay makikan. Ket ay nataa san Fariseo tay egay ona nenfolo si Jesus esa mangan.Isnan ekhad nan Judio, mo mangan cha, enfolo cha ona ta mo wad-ay afigcha, et makaan. Kinwanin et Apo Jesus ken siya en, “Chakayo maachi ay Fariseo, et tet-ewa'y eestenyo nan naiwaned ay ekhad ken chakayo, agkha ket ya tokong ya kinangaag yangkhay nan wad-ay isnan nemnemyo! Kag kayo tasa ya palato ay nadchalodchalos is kafalana ya ke pet nalokhilokhit isnan chaemna.Nan osto ay naisolat isna et, “chalosanyo nan falan nan tasa ya palato, ngem isnan chaemna, napno is tokong ya kinangaag.” Chakayo ay ad-i ensemsemek, ay ke si Apo Dios ay nangaeb isnan falana, ya faken akhes siya nan nangaeb isnan chaemna? En-ated kayo magtek isnan poposi isnan wad-ay ken chakayo tatno khomawis mampay nan katatakhoyo. “Selaeg yo ay Fariseo! Khawis tay ichowayo ken Apo Dios nan olay pagkapoon nan am-in ay ilan si likacho ay aniyenyo,Nan osto ay naisolat isna et, “tay ichowayo nan pagkapoon nan mint, nan rue ya nan am-in ay ilan si likacho” Nan mint ya rue et siya nan tapin nan likachon si Judio. ngem nenkammali kayo tay iwayangyo nan nalenteg ay okhali, ya nan layadyo ken Apo Dios. Mang-ona koma chana ay angnenyo, esa pay nan tapina. “Selaeg yo ay Fariseo! Tay nan laychenyo et nan kakhawisan ay tokchowan is kasinagoga, ya nan maichad-ayawanyo is kamarkitan. “Selaeg yo! Tay kag kayo isnan naikaofan nan natey ay maid matona ay aped khatkhatinan nan takho tay ad-icha ammo.”Isnan ekhad nan Judio, mo khatinan nan takho nan naikaofan si natey, en-afig is pito ay akhew, ya ad-i maiyam-among ay enchayaw ken Apo Dios. Siya et na nan nangwaniyan Jesus ay, mo makiliwid nan takho isnan cheycha'y Fariseo, at maalisan cha isnan ngaag ay okhalicha. “Mistolo,” kinwanin nan esang ay mistolon si lenteg, “isnan cham mangwaniyan issacha, nay et maitapi kami ay mafainan!” Sinmongfat si Jesus ay nangwanin, “Olay akhes chakayo ay mistolon si lenteg, selaeg yo akhes! Tay ipasakfatyo isnan takho nan ad-acham-et ay awit ay ad-icha kafaelan, ngem ad-iyo met paat oyachen nan olay esang ay lechengyo ay mamachang ken chaicha! Selaeg yo! Tay khab-enyo nan pantiyong nan cheycha'y mamadton Apo Dios ay cha pinatey nan ik-ityo, et nay ipailayo kannay ay tantan-oyanyo nan inang-angnencha. Cha cha pinatey nan mamadto ya cha kayo akhes khomaeb is pantiyongcha. Tay siya chi isnan silib Apo Dios kinwanina, ‘At ifaak ken chaicha nan cheycha'y mamadto ya apostoles ya at pateyencha ya palikhatencha nan tapina!’ Tay siya chi, at machosa nan takho idwani khapo isnan napateyan nan am-in ay mamadto, mailapo issan nakhab-an nan lofong engkhana idwani, mailapo issan napateyan Abel engkhana issan napateyan Zacarias ay napatey isnan nenfet-akan nan altar ya nan Timplo. Tet-ewa, ifaagko ay at machosa kayo maipoon isnan am-in ay nateyancha! “Selaeg yo ay mimistolon si lenteg! Tay kag yo kinaan nan torfek ay manekwab isnan pantew ay somkhepan koma nan takho ta mangammowancha isnan silib Apo Dios.Inyalig Jesus nan osto ay pinang-awat isnan kalin Apo Dios isnan torfek. Et yinangyangana nan mimistolon si lenteg khapo tay iyad-icha nan takho isnan mangawatancha isnan kalin Apo Dios. Ad-i kayo somkhep ischi, sa yo't cha selat-an nan takho ay cha koma somkhep.” Issan kinmaanan Jesus ischi, inlapon nan Fariseo ya nan mimistolon si lenteg ay menkhola ken siya, ya pinilipilitcha siya ay manongfat isnan angsan ay salodsodcha ta omanap cha is khotokna ay manpapancha ken siya maipoon isnan kankanana. Tokhon Maipoon isnan Kas-okas-on ay Takho(Mateo 10:26-27)Liniblifo nan mangal-alifongfong ken Jesus ya cha cha enkhikhinnatin. Sa et inyon-onan Jesus ay nanokhon isnan disipolosna ya kinwanina, “Ilaenyo ta meymey-anyo nan awakyo isnan fofod nan Fariseo ay siya nan kakas-okas-onancha. Tay maid masasalakan ay at ad-i maipaila, ya maid maitatafon ay at ad-i maipaammo. Am-in ay kinwakinwaniyo isnan ab-afollinget, at madmadnge isnan mag-akhew. Ya am-in ay intifitifiyo isnan ib-ayo is afong, et maifokhaw isnan toktok nan afong.”Nan ekhad nan Judio, et mo wad-ay ipalawagcha, manikid cha isnan nadchata ay atepcha ay en mangifokhaw ischi. Si Apo Dios Yangkhay nan Egyaten, ya Maid Kasin Teken(Mateo 10:28-31)Kinwanin kayet Jesus, “Kanak ken chakayo ay iib-ak, ad-i kayo omegyat isnan menpatey ken chakayo, tay mo pateyencha nan awakyo, kecheng et maid kasin maangnencha. Nay ifaagko magtek ken chakayo nan tet-ewa ay omegyatan: Siya si Apo Dios. Tay mo inalana't nan fiyagyo, kafaelana kayet ay mangibkas ken chakayo id inferno. Tet-ewa, siya chadlo nan egyatenyo. “Ilaenyo nan chekchekchek. Ad-i ngen chwa ay tanso yangkhay nan lakon nan lima? Ngem maid lichongan Apo Dios ken chaicha, olay esang. Am-amed ken chakayo, tay ammona chakayo, olay nan kabfifilang nan fookyo. Ad-i kayo omeg-egyat, tay napatpateg kayo mo nan angsan ay chekchekchek.” Nan Mangitakcheg ken Jesus, ya nan Mangad-i ken Siya(Mateo 10:32-33; 12:32; 10:19-20)Sa et kinwanin Jesus, “Naay kayet nan ifaagko: Mo sino nan mangifaag isnan sakhang nan takho ay takhok siya, at siya akhes chi nan ikkak ay Anak si Takho ken siya isnan sakhang nan angheles Apo Dios. Ngem mo sino nan mangisaot ay takhok siya isnan sakhang nan katakhotakho, at siya akhes ay maad-i siya isnan sakhang nan angheles Apo Dios. “Mabfalin ay mapakawan nan olay sino ay mangipangaag ken sak-en ay Anak si Takho, ngem nan mangipangaag isnan Ispirito Santo et ad-i kapakpakawan. “Mo ikhoyodcha chakayo ay mangidchalom is kasinagoga paymo isnan aap-apo paymo isnan okom, ad-i kayo madchanakhan isnan angnenyo ay ensefat paymo nan kananyo. Tay nan Ispirito Santo nan at mangisolo ken chakayo isnan omno ay kananyo isnan chey kannay ay olas.” Nan Al-alig Maipoon isnan Nafaknang ay Ad-i Manmek ken Apo DiosKet ay wad-ay isnan angsaangsan ay takho nan nangwani ken Jesus, “Mistolo, kanam ed ay isnan akhik ta omichatag isnan tawid ay tinaynan ama ken chakami.” Sinfat Jesus ay nangwanin, “Kayong, ay ke sak-en nan napili ay mangischo isnan ikkanyo ay enchatag isnan tawichenyo?” Sa na't kinwani isnan katakhotakho en, “Ilaenyo ay khawis ta maid ken chakayo nan am-in ay ilan si kinaakhom, tay nan tet-ewa ay fiyag nan takho et ad-i maiyala isnan omawas ay kwa.” Sa et inyal-alig Jesus ken chaicha ay nangwanin, “Wad-ay nan esang ay faknang ay ad-acha nan inanina isnan payewna. Sa na't semkesemken, ‘Ngag man et nan angnek? Tay ya ke maid mangipay-ak isnan am-in ay inanik. Na! Kag tona pet nan angnek,’ kinwanina. ‘Tastasek nan allangko ta khomaeb ak is chakchakchake ay mangipay-ak isnan pakhey ya nan tap-ina kayet ay ippeyko. Et mabfalin ay kanak en, “Naoney ak pet! Tay wad-ay et am-in ken sak-en nan ngonon ay masapolko is katawetawen. Chey, khankhanasek et ay enfiyag. Aped ak yangkhay mangmangan, omin-inom ya makilil-iwid.” ’ “Ngem ket ay kanan Apo Dios ken siya en, ‘Sik-a ay ad-i ensemsemek! Idwani kannay ay maschem, alaek nan leng-agmo. Sino pay nan sa menfanes isnan am-in ay kwam ay em inigtoigto?’ ” Sa et kinwanin Jesus, “Siya sa nan kasasaad nan cheycha'y aped yangkhay en omamoamong is ifaknangcha, ya maid mabfalincha isnan sakhang Apo Dios.” Entalek tako ken Apo Dios ay Omat-atwan(Mateo 6:25-34)Sa et kinwanin Jesus isnan disipolosna, “Kanak et mampay ken chakayo, ad-i kayo man madchanakhan isnan fiyagyo. Ad-i kayo madchanakhan mo ngag nan kanenyo paymo nan ifachoyo. Tay wadwad-ay nan fiyag mo nan makakan, ya nan awak mo nan facho. Ilaenyo nan khayang. Ad-i cha met enmola, ad-i cha en-ani, ya maid en-ig-igtowancha paymo allangcha, ngem ya ke cha kayet panganen Apo Dios chaicha mo! Ad-i kayo ngen napatpateg is solit mo nan ay-ayam? Sino ken chakayo nan makaipaancho is akit isnan fiyagnaNan osto ay naisolat isna et, “Ya sino ken chakayo nan nakaipaancho isnan katakchagna is esa'y changan, isnan en na enchanadchanakhan?” Mabfalin akhes ay nan laychena'y kanan et nan kaanchon nan fiyagna. mo enchanachanag? Mo maid maangnen nan chanagyo isnan olay kag tosa ay akiakit, en kayo man madchanakhan isnan tapina mo? Ilaenyo achi nan sabsafong. Aped cha cha mengngan. Ad-i cha met enchono paymo en-afe. Nay met achi kanak ken chakayo, ay olay si ali Solomon isnan am-in ay chayawna, et eg-ay nabfachowan isnan kakhawisan ay kag nan kinagkhawis nan olay esang isnan sabsafong. Et mo kag tosa nan ikkan Apo Dios ay mamacho isnan mola, ay wad-ay is kaponchag idwani ya is wakas et maittongo, ad-ina ngen am-amed fachowan chakayo? Akiakit paat nan pammatiyo! “Faken koma nan kanen ya inomenyo nan anaanapenyo. Ad-i kayo madchanakhan issacha. Tay siya chasa nan anaanapen nan takho isnan olay entona isnan lofong ay ad-i mamati ken Apo Dios. Ngem si Ama id chaya, aammona ay masapolyo chana. Pawadwad-enyo magtek nan en-ap-apowan Apo Dios, et ichawchawna akhes nan masapolyo.” Nan Kinafaknang ay Wad-ay id Chaya(Mateo 6:19-21)Kinwanin kayet Jesus, “Chakayo ay kag ko paspastolan, ad-i kayo omeg-egyat, olay akit kayo. Tay layad Amayo ay mangitapi ken chakayo ay makiap-apo ken siya. Ilakoyo magtek nan kwayo sa yo't ichowa nan lakona isnan maid mabfalincha. Et siya chi ay icholinyo nan kag yo pitaka id chaya ay ad-i machonot, ya nan kag yo akon ay ad-i mangmangkhay, tay maid mangakew ya maid akhes kimkimi ay mamakawas ischi. Tay mo ento nan kawad nan kinafaknangyo, siya akhes nan kawad nan semekyo.” Ensasakhana cha Koma nan Mamati tay at Kasin Omali si Jesus(35-36) Intoloy Jesus ay nangwanin, “Ensasakhana kayo ay kag isnan cheycha'y faa ay nakafachofacho ay mangipabfifichang isnan silawcha ay manman-ed isnan tomoliyan nan apocha ay malpo isnan chomno. Ta mo omali ya enkogkog wad-ay cha kannay ay manekwab isnan eneb ken siya. (-) Naoney nan cheycha'y faa ay at edchanan nan apocha ay manman-ed isnan tomoliyana. Nay ibfakhak ken chakayo nan tet-ewa: At ala na ya sokat ya at patokchowena kannay chaicha sa na't ikhaowan chaicha. Naoney nan cheycha'y mad-anan ay ensasakhana isnan tomoliyan nan apocha isnan olay ngag ay olas–tengan si lafi paymo mawmawni kayet! “Sesemkenyo na: Mo nan nenkwa isnan afong ya aammona mo ngag ay olas nan omchanan nan mangaakew, at ensasakhana ta ad-i maskhep nan afongna. Siya akhes ken chakayo, masapol ay ensasakhana kayo, tay at omali ak ay Anak si Takho isnan olas ay ad-iyo ammo.” Nan Kaaafolot ay Faa ya nan Ad-i(Mateo 24:45-51)Kinwanin Pedro, “Apo, ken chakami ngen nan mangifagfag-am isnan sana ay al-alig, paymo isnan olay sino?” Kinwanin Apo Jesus ay sinmongfat, “Sino et mampay nan katatalek ya masilib ay faa? Siya nan ippey nan apona ay mangila isnan kafaafaana, ya mangichowa isnan chatagcha isnan osto ay timpo. Naoney nan chey faa ay okhay ay cha manno isnan chonona isnan mangchanan nan apona ken siya isnan somaalana. Tet-ewa kanak ken chakayo, at ippey nan apona siya ay mangila isnan am-in ay kwana. “Ngem mo nan sana ay nadchotokan ay faa ya kanana isnan semekna en, ‘Na! Mawni pet nan apok,’ ya ke na't ala ya faifaig isnan tapina ay faa ay lallalaki ya fabfafai, ya en et yangkhay mangmangan ya omin-inom ya enfotfoteng, anono et ya naanali nan apona isnan akhew ay egayna nan-echan ken siya, ya isnan olas ay ad-ina ammo. Et siya chi nan chad-ama ay manosaanNan osto ay naisolat isna et, “et tadtatadtachena siya.” nan apona sa na't iwasit siya ay maitapi isnan ad-i katatalek. “Nan faa ay mangammo isnan laychen nan apona ay maangnen sa et ad-i ensakhana ya ad-ina angnen, at angsaangsan nan faigna. Ngem nan faa ay ad-i mangammo isnan laychen nan apona ay angnena, sa et nen-angnen is kadchosaana, at akit nan faigna. Nan takho ay naigwaan nan ad-acha, et ad-acha akhes nan masingil ken siya. Nan akhes naigwaan nan ad-ad-acha kayet, et ad-ad-acha akhes nan masingil ken siya.” Si Jesus nan Khotok nan Masisyanan nan Takho(Mateo 10:34-36)Kinwanin kayet Jesus, “Nan khotok nan inmaliyak et ta iyalik nan mangipafichang isnan lota, ya laychek ay fomichang et koma! Ngem masapol ay mafonyakhan ak ona isnan likhat, ya chad-ama ay enlikhat ak engkhana'y makwas. “Away ngen kananyo ay ornos nan enfanakhan nan inmaliyak isnan lofong? Faken ornos, mod-i ket nan masisyanan. Tay mailapo idwani at masisyan nan lima isnan sinpangafong. Nan tolo kholaencha nan chwa, ya nan chwa akhes kholaencha nan tolo. At enkhinnola nan sin-ama, ya nan sin-ina, ya olay akhes nan sinkatokhangan, enkhinnola nan innapo ay fafai ya nan katokhangana ay fafai.” Nan Kaimatonan nan Timpo(Mateo 16:2-3)Sa et kinwanin Jesus isnan angsaangsan ay takho, “Mo ilaenyo nan lifoo ay malpo isnan kalonokhan si akhew kananyo kannay en, ‘Chey, at omochan,’ ya siya nan omat. Ya mo ilaenyo ay malpo is ambagatan nan chakhem kananyo en, ‘Chey, at pomoos,’ ya siya nan omat.Isnan kawad nan Judio, nan kalonokhan si akhew nan kalpowan nan ochan, tay siya nan kawad nan fayfay, ya tay isnan ambagatan nan kawad nan mamakkhang ay lota, mo malpo ischi nan chakhem, pomoos. Chakayo ay kakas-okas-on! Ammoyo pet ay mangifaag isnan ayen nan ilan nan lota ya chaya, ngem ya ke kayo ad-i makaawat isnan ayen nan cha maang-angnen idwani ay timpo mo!” Maiyoornos Kayo isnan Mangisaklang ken Chakayo(Mateo 5:25-26)Sa et kinwanin Jesus en, “En kayo man ad-i makasmek isnan omno ay maangnen ay? Mo wad-ay en mangidchalom koma ken sik-a, ipapatim ay kasin maiyornos ken siya isnan cha yo omayan is kaokom, ta ad-ina apchas pen khoyakhoy sik-a ay en mangisaklang, ya at pen igwan nan okom sik-a isnan polis, ya at ifalod nan polis sik-a. Ibfakhak ken sik-a, at ad-i ka makafab-ala ischi engkhana ay fayacham nan mortam engkhana isnan kaaanongosan ay sintimos.”Nan ayen nan nay ay al-alig et siya na: Nan takho ay mannge ken Jesus, kag cha isnan maichad-alom, tay at maokom cha akhes ken Apo Dios. Sino nan at Chadlo Mapatey?Issan chey ay timpo, wad-ay cha nan nangifaag ken Jesus maipoon isnan iGalilea ay inpapatey Pilato issan cha cha enchatonan ken Apo Dios et naikaslang nan chalacha isnan chalan nan cha cha ichaton. Kinwanin Jesus ken chaicha, “At ngen kananyo en siya man chadlo chi nan mangipaila ay am-amed nan fasolcha mo nan tapina ay iGalilea, tay siya chi nan inangnencha ay natey? Ad-i, tay ibfakhak ken chakayo, mo ad-iyo chokokhan nan fasolyo, et siya akhes ay kakaegyat nan eteyyo am-in. Kag akhes isnan cheycha'y sinpoo ya walo ay natey issan nat-efan nan at-atakchag ay toping ay nangab-on ken chaicha id Siloe. At ngen kananyo en siya man chadlo chi nan mangipaila ay am-amed nan kinangaagcha mo nan am-in nan kailiyancha ay entetee id Jerusalem? Ad-i! Ibfakhak ken chakayo ay mo ad-iyo chokokhan nan fasolyo, et siya akhes ay kakaegyat nan eteyyo am-in.” Iyalig Jesus nan Takho isnan Kaew ay Ad-i MamkhasSa et inokhod Jesus ken chaicha nan nay ay al-alig. Kinwanina, “Nan esang ay takho, wad-ay nan kaew ay higos isnan omana. Osto ay timpon nan enfegkhasana, maid paat inchanana is fekhasna. Sa na't kinwani isnan padpadnowena, ‘Ilaem, nay tolo et ay tawen ay tolitoliyek nan fekhas nan nay ay kaew ya maid paat edchanak. Sipowem et achi! Ya ke pet aped yangkhay ay-ayyew nan lota ay seselat-ana!’ “Ngem kinwanin nan enmadmadno en, ‘Apo, ogkhayem ed isnan tawen yangkhay ay nay. Ta kaykayek nan liwesna ya sak et lomengan. Et mo mamkhas is omali ay tawen, khawis, ngem mo ad-i, at chadlo ipasipom.’ ” Nan Nangakhasan Jesus isnan In-ina isnan Tengaw si JudioIsnan esang ay Sabfacho, nen-isos-olo si Jesus isnan esang ay sinagoga. Ya ket ay wad-ay ischi nan in-ina ay sinakew si anito is sinpoo ya walo ay tawen. Napikot nan awakna ya ad-ina paat maiyoyad. Issan nangil-an Jesus ken siya, inayakhana ya kinwanina, “Ina, mawayaan ka't chadlo isnan likhatmo!” Inpatang Jesus nan limana ken siya ya ket kannay naoyad nan awakna, ya chinad-ayawna si Apo Dios. Ket ay sinmonget nan ap-apon nan sinagoga tay isnan Sabfacho ay tengaw nan nenpakhawisan Jesus. Kinwanina isnan cheycha'y takho, “Ad-i ngen wad-ay nan enem ay akhew ay siya chadlo nan osto ay enchonnan? Siya chasa nan akhew ay enpaakhasanyo, ta faken isnan Sabfacho!” Sa et kinwanin Jesus, “Chakayo ay kakas-okas-on! Ay ke wad-ay ken chakayo nan ad-i mamadfad isnan taked nan fakana paymo dangkina is kamaitaktakchana isnan Sinabfacho ay tengaw ta en na painomen? Sa et naay isna nan esang ay kailiyan tako ay apon Abraham ay kag intaked Satanas is sinpoo ya walo ay tawen. Ad-i ngen osto chadlo nan mawayaana isnan Sabfacho ay tengaw?” Ya ket ay nafainan am-in nan cheycha'y menkhola ken siya isnan chey ay songfatna, ngem nan am-in ay takho, nenlal-ayad cha isnan am-in ay khanag-awis ay inang-angnena. Iyalig Jesus nan Mamati isnan Maid Pategna ay Enfalin ay Napatpateg(Mateo 13:31-32; Marcos 4:30-32)Sa et kinwanin kayet Jesus en, “Ngag nan ilan nan en-ap-apowan Apo Dios? Ngag nan mangiyalikhak ischi? Kag chi isnan esang ay kafafan-ikhan ay esek ay makwani en mostasaIsnan ilin Jesus, wad-ay nan kafafan-ikhan ay esek ay makwanin sinapeos paymo mostasa ay mo tomofo, enfalin is chapong., ay inyey nan esa'y takho ay mangimola is kaomana. Awni ya tinmofo ya nenfalin ay chapong ay kag kaew ya nenkhafanan si ay-ayam nan pangana.” Nan En-ap-apowan Apo Dios, Kag isnan Fofod(Mateo 13:33)Inyal-alig kayet Jesus ay nangwanin, “Ngag nan mangiyalikhak isnan en-ap-apowan Apo Dios? Kag chi isnan fofod ay inlaok nan fafai isnan tolo ay salop ay alina ay awni ya ket finomlad am-in.” Nan Menlayad ay Somkhep isnan En-ap-apowan Apo Dios(Mateo 7:13-14, 21-23)Nen-atoaton si Jesus isnan kailiili ay chadchake ya fanan-ig, ta en-isos-olo isnan cha na omay-ayan id Jerusalem. Ya wad-ay nan nensalodsod ay nangwani ken siya en, “Apo, akit ngen yangkhay nan takho ay maisalakan?”Sa et kinwanin Jesus, “Ipapatiyo ay somkhep isnan nasopit ay segpan id chaya, tay kanak ken chakayo ay angsan cha nan mamangset ay somkhep ischi ngem ad-i mabfalin. Mo apchas intangeb nan Apo nan segpan ischi, ya sisya ay wad-ay kayo is chela ay entatakcheg, sa yo't ala ya kogkokogkog ay mangwani en, ‘Apo, tekwafam ed nan segpan ken chakami!’“Ngem at kanana ay manongfat ken chakayo en, ‘Ad-ik ammo chakayo!’ “At ala yo ya songfat ay mangwanin, ‘Ya ke kami man nakiob-ofong ken sik-a ya! Nen-isos-olo ka pay is ilimi!’ “Ngem at kasina kanan, ‘Kinwanik et ay ad-ik ammo chakayo! Komaan kayo, am-in kayo ay ngaag!’ Ya at siya chi nan enngegngekhanyo ya enkak-aletketan nan fab-ayo mo ilaenyo cha Abraham, Isaac, Jacob ya am-in nan mamadton Apo Dios isnan en-ap-apowana, ya wad-ay kayo ay naiwasit is chela. At omali nan mangili ay malpo isnan amyanan ya ambagatan, ya isnan falaan ya kalonokhan si akhew ay en makikan isnan en-ap-apowan Apo Dios. Et wad-ay nan tapina ay enkotit idwani ay at omon-ona, ya wad-ay nan omon-ona idwani ay at enkotit.” Nan Layad Jesus isnan iJerusalem(Mateo 23:37-39)Isnan siya chi kannay ay olas wad-ay cha nan Fariseo ay inmey ken Jesus ya kinwanichan, “Komaan ka et isna tay si Herodes, laychena ay pateyen sik-a.” Kinwanin Jesus ken chaicha, “En kayo ibfakha ken tod-i ay nasikap en, ‘Chey, chak pakpakaanen nan anito isnan naan-anitowan ya chak en-akhas idwani. Siya kayet is wakas ya is kafigkhatana ay menlepasak isnan chonok.’ Olay mo siya sa, masapol ay manad-alan ak kayet idwani, is wakas ya is kafigkhatana ay enchadchawes id Jerusalem. Tay id Jerusalem pet nan omno ay aped mapateyan nan mamadto ya faken isnan olay entona.” Kinwanina akhes, “Chakayo ay iJerusalem, aped yo pateyen nan cheycha'y mamadto, ya faokhenyo nan infaan Apo Dios ken chakayo! Nangngat chadlo ay laychek ay yomyomen chakayo, ay kag nan angnen nan mangalak ay mensakoong isnan impasna, ngem inmad-i kayo! Idwani, kikhad kayo tay chey, inwayang Apo Dios nan kawadyo. Kanak ken chakayo, at ad-iyo kasin il-ilaen sak-en, engkhana ay sok-ed yo kanan en, ‘Machad-ayaw nan omali ay finaan Apo Dios ya mangitakcheg ken siya.’ ” Nan Nen-akhasan Jesus isnan TengawIsnan esa'y Sabfacho ay tengaw inmey nakikan si Jesus is afong nan esang ay matangad ay Fariseo. Sipsipotancha siya mo ngag nan angnena. Ya ket ay wad-ay nan lalaki ay komakkayong nan awakna ay sinmag-en ken siya. Sa et pinoot Jesus isnan mimistolon si lenteg ya nan Fafariseo ay mangwanin, “Ipalofos ngen nan lenteg tako ay en-akhas isnan tengaw ay Sabfacho, paymo ad-i?” Ngem aped cha inkhigkhinek.Sa na't inegnan san lalaki, inpagkhawisna, ya inpasaana. Sa na't kinwani ken chaicha, “Olay sino ken chakayo, mo sa ya naekchag nan anakna paymo fakana is kafito, ay ke na ad-i palot-ayen kannay chi isnan chey kannay ay Sabfacho?” Ngem egay cha nakasongfat. Isolon Jesus nan Mangifafan-ikhan isnan AwakNadlaw Jesus ay wad-ay nan tapina isnan cheycha'y naayakhan ay cha namili isnan matangad ay tokchowan. Tay siya chi, inyal-aligna ken chaicha ay mangwanin, “Mo sa ya naayakhan ka ay en makikan is kakasalan, ad-i ka omey tomokcho isnan matangad ay tokchowan. Tay et lang wad-ay nan naayakhan ay entongtongcho mo sik-a. Sa et omali nan nangayag ken chakayo ay chwa ya kanana ken sik-a en, ‘Iyoyam nan nay ay tokchowan ken tona.’ At achi mafainan ka ya en ka tomokcho isnan enkhwab. Nan magtek angnenyo mo maayakhan kayo, et chawsenyo nan kakhowafan ay tomokchowan, ta mo ilaen nan nen-ayag ken chakayo, et omali ay mangwani en, ‘Kayong, tomongtongcho ka ischi.’ Ya at maichayaw ka isnan sakhang nan am-in ay cha makikan. Tay olay sino ay mangipatongcho isnan awakna, et maifan-ig, ya mo sino nan mangifafan-ig isnan awakna, et maipatongcho.” Sa et infakhan Jesus isnan takho ay nangayag ken siya en, “Mo omayag ka is olay sino ay makikan isnan mag-akhew paymo maschem, ad-im ayakhan nan lililwidmo, paymo nan aag-im, nan kikib-am paymo nan faknang ay sag-enmo, tay at ensofalit cha ay mangayag akhes ken sik-a. Mo magtek enpangan ka, ayakham nan poposi, nan nenkakotmochan, nan nenkapilay, ya nan cheycha'y ad-i makaila. Et mabindisyonan ka, tay at ad-icha kafaelan ay mensofalit ken sik-a. Si magtek Apo Dios nan manofalit ken sik-a is kasin matakhowan nan nalenteg ay natey.” Nan Naayakhan ay Makikan ken Apo Dios ay Kasin Enlasolason(Mateo 22:1-10)Sa et nan esang ay makikan, issan nanngelana isnan kinwanin Jesus, nenkali ay nangwanin, “Naoney nan at makikan isnan en-ap-apowan Apo Dios!” Ket ay inyal-alig Jesus ay mangwani ken siya en, “Wad-ay nan esa'y takho ay nenpapiyasta ya angsaangsan cha nan inayakhana. Osto ay inomchan nan timpon nan kakan, finaana nan omey mangwani isnan cheycha'y cha na inpaayag, ‘Omali kayo et! Tay naisakhana et nan am-in!’ Nay met achi ke cha't ay mismis-o ay waschin nenlason. Nan esang kinwanina, ‘Linmako ak is payew, et masapol ay ek ilaen chi. Asop man ya maawatam sak-en.’ Nan esang akhes, kinwanina, ‘Chey, linmako ak is sinpoo ay faka, ya nay omey ak idwani ay mamachas ken chaicha. Asop man ya maawatam sak-en.’ Kinwanin nan esang kayet, ‘Ad-i ak pay makaali tay nay kaab-afong ak.’ “Sa et tinmoli nan faa ya infakhana chana isnan apona. Peteg nan songet nan apona ya nenkanana ken siya, ‘En ka! Kamowem ay omey id kammalin ya isnan am-in ay chalan isnan ili ta iyalim nan poposi, nan nenkakotmochan, nan ad-i makaila, ya nan nenkapilay.’ “Awni ya ket ay kinwanin nan faa en, ‘Apo, naangnen nan filinmo, ngem wad-ay kayet nan tey-an!’ Kinwanin et nan apo isnan faa, ‘Fomala ka isnan ili ya omey ka isnan karsa ya isnan olay entona ay chalan ischi, ta pilitem nan olay sino, ta mapno nan afongko. Tay kanak ken chakayo ay at maid paat olay esang isnan cheycha'y sikhod ay naayakhan is sa makalaman isnan nay ay makakan!’ ” Nan Likhat nan Olay Sino ay Maitapi ken Jesus(Mateo 10:37-38)Chadlos angsan ay takho nan naifoweg ken Jesus. Sa na't sinakhong chaicha ay nangwanin, “Mo sino nan omali ken sak-en ta maitapi isnan disipolosko, masapol ay wadwad-ay nan layadna ken sak-en mo nan layadna isnan amana, nan inana, nan asawana, nan an-akna, nan aag-ina ya olay nan fiyagna kannay. Mo sino nan ad-i mangekwat isnan kolosnaIssan timpon Jesus, nan ikkan nan iRoma ay menchosa isnan menkhola isnan khoferno ya nan tapina kayet ay ngaag ay takho, et ilansacha chaicha is kakolos ta matey cha. Nan ayen nan kinwanin Jesus en, “Mo sino nan ad-i mangekwat isnan kolosna ay omonod ken sak-en et ad-i maitapi ay endisipolosko” et siya na: “Mo laychem ay maitapi isnan disipolosko masapol ay anosam nan ngag sisa ay likhat, olay pay mo matey ka khapo ken sak-en.” ta omonod ken sak-en et ad-i maitapi ay endisipolosko.” “Mo wad-ay ken chakayo nan menlayad ay enpatoping is at-atakchag, ay ke ad-i ona tomokcho ay manmek mo kaat nan makhastos, ya mo omanay nan sipingna paymo ad-i? Tay mo ad-ina ona koblalen nan khastosna, ya aped na ipamanman nan pegnad nan toping sa et maid sipingna ay mangikwas ischi, at am-in nan mangila isnan naangnen et ang-angowencha siya. Kanancha, ‘Chey nan takho ay cha kailapolapo ay enpatoping ya ket ay ad-i makaikwas isnan ipadnona!’ ” “Siya achi akhes isnan ali ay omey makifaloknit isnan teken ay ali. At tomokcho ona ay manmemanmek mo nan sinpoo ay lifo ay takhona, et kafaelancha nan kafosona ay cha omali ay chwan poo ay lifo nan takhona. Tay mo ilaena ay ad-i omanay nan takhona, at omifaa kannay is en mangiyafet isnan pechen isnan fosona ay ali ay sisya'y wad-ay isnan ad-adchawi.” Sa et kinwanin Jesus, “Siya akhes isnan olay sino ken chakayo, ad-i kayo mabfalin ay endisipolosko mo ad-iyo ona ipeg-anan nan am-in ay wad-ay ken chakayo.” Nan Disipolos ay Nakaan nan Fikasna ay Omonod ken Jesus(Mateo 5:13; Marcos 9:50)Inyalig Jesus ay nangwanin, “Khawis nan asin, ngem mo mamaid nan aklitna, kecheng, ad-i kasin omaklit.Isnan ilin Jesus ad-i kag isna nan asincha, tay nailaok isnan tapina ay maid aklitna. Tay siya chi, et mo mamingsan mamaid nan aklit nan asincha. Sa cha't aped iwasit tay maid lamana. Maid enkhawisana olay is kalota, paymo is kalomeng. At aped yangkhay maiwasit. Chengngenyo et mampay na, mo wad-ay kowengyo ay mannge!” Nan Tolo ay Alig nan Takho ay Kag Nadchongaw(Mateo 18:12-14)Isnan namingsan angsan cha nan naam-among ken Jesus ay enkorkortais ya nan cheycha'y makwani en wasit ay takho,Nan cheycha'y enkorkortais, linilikhet nan Judio tay masilsilchowan cha isnan fosocha ay iRoma, ya tokongencha nan kakailiyancha ay Judio. Nan akhes cheycha'y makwanin wasit ay takho, machid-ilaw cha isnan papachi ya nan kailiyancha tay inwayangcha nan ekhad nan ilicha. Tay siya chi, maipawa nan makiam-amongancha isnan kakailiyancha ay en menchayaw ken Apo Dios. ta chengngencha siya. Ket ay enmollomollotomot nan Fariseo ya mimistolon si lenteg ay nangwanin, “Ya ke chawaten tona nan cheycha'y wasit ay takho, ya makikan ken chaicha!” Tay siya chi, ket ay inog-okhod Jesus nan naycha ay al-alig: Omona ay Al-alig: Nan Nadchongaw ay Karnilo“Mo sa ya nan esang ken chakayo et wad-ay nan sinkhasot ay karnilona, sa et nadchongaw nan esang, ngag ngen et nan angnena? Ay ke na ad-i khayachen nan cheycha'y siyam poo ya siyam is kaponchag ta en na anapen nan chey esang engkhana ay edchanana? Et mo inchanana, at enlal-ayad ay manakor-ang ischi ay mangisaa. Sa na't ayakhan nan lililwidna ya nan sasagkhongna ay mangwanin, ‘Ali kayo ta ilagsakan tako nan nangchanak isnan nadchongaw ay karnilok.’ Kanak ken chakayo, ay siya akhes ay wadwad-ay nan lagsak id chaya khapo isnan esang ay nenfafawi ay fomafasol, mo nan siyam poo ya siyam ay nalenteg ay takho ay ad-i masapol ay enfafawi.” Maikadwa ay Al-alig: Nan Nadchongaw ay SipingSa et inyal-alig kayet Jesus ay nangwanin, “Kag akhes isnan fafai ay wad-ay nan sinpoo ay silver ay sipingna, ya ket ay chinongawna nan esang. Ngag ngen et nan angnena? Ad-ina ngen paskhechan nan silawna, sa na't sakhasakhachan nan afongna ya mamangset ay manganap ischi engkhana ay mad-asana? Et mo inchasana chi, ayakhana nan lililwidna ya nan sasagkhongna ay mangwanin, ‘Ali kayo ta ilagsakan tako nan inchanak ay nadchongaw ay sipingko.’ “Kanak ken chakayo, ay siya akhes isnan angheles Apo Dios, enlal-ayad cha isnan enfabfawiyan nan esang ay fomafasol.” Maikatlo ay Al-alig: Nan Chwa'y Fab-alo ay Ad-i En-iso nan KammalichaSa et inyal-alig Jesus kayet ay nangwanin, “Wad-ay nan esang ay ama ay chwa nan an-akna ay fafallo. Nan annochi, kinwanina ken amana, ‘Ama, yaim et achi idwani nan fingayko isnan kwam ay at tawichek.’ Sa et finingay amacha nan ipatawidna ken chaicha. Nar-os nan akit ay akhew, ya ket inlakon nan annochi nan tawidna, sa et nenfaat isnan adchaadchawi ay ili. Sa na't khinastokhastos nan sipingna isnan finofoslon ay fiyag. Osto ay khinastosna am-in, inmali nan chad-ama ay fitil isnan chey ay ili, ya maid paat nakhag-ayad is ikatakhona. Sa et inmey ay nenmadno isnan esang ay omili ischi, ay nangifaa ken siya ay manallaken isnan fotogna.Isnan ilin Jesus, kakkaisiw nan fotog ken chaicha, isonga maawatan isna ay kakkaisiw nan chonon nan fab-alo ya ensakit nan semekna. Ngem maid paat nen-ichowa is kanena, et mo sa ya mabfalin, laychena ay mangan isnan finogfogna is kakaew ay kanen si fotog. “Awni ya ket chadlo naleng-akhan ya kinwanina en, ‘Ya ke ak naay isna ay aped matmatey is owat, sa et am-in ay laglagfowen ama ay faana et masawalan nan kanencha! Somaa ak man et ay mangwani ken ama en, “Ama, nakafasol ak ken Apo Dios ya ken sik-a. Ad-i ak maikali ay makwani en anakmo. Ifilangmo et yangkhay sak-en ay laglagfowem ay faam.” ’ Adi kad ala na't ya ligwat ay somaa ken amana.“Ngem issan sisya ay ad-adchawi siya, inilan et amana, ya naseg-aseg-ang. Ala na't ya tagtag ay nangawe ya namisito ken siya. “Sa et kinwanin nan anak, ‘Ama, nakafasol ak ken Apo Dios ya ken sik-a. Ad-i ak maikali ay makwani en anakmo.’ “Ngem ya ket ay inpaayag amana nan kafaafaana sa na't kanan, ‘Ikamoyo! Iyaliyo nan kakhawisan ay kakhay ta ipafachoyo ken siya. Paalitosenyo akhes ya pasapatosenyo. Sa yo't iyali nan al-alames ay innanak si faka ta parkiyenyo ta sa tako't maam-among ay mangan ya enlaglagsak! Tay nan anakko ay nay, kag natey ay kasin natakho. Nadchongaw, ya ket ay naanapan.’ Et nailapo tet-ewa nan am-among ya laglagsak. “Idwani nan yon-a, sisya is kapayew, ya issan cha na somaalan, chinngena't nan tokar ya nan sas-ala. Sa na't inayakhan nan esang isnan faa ay manalodsod mo ngag nan khotok nan chey ay laglagsak. Kanan nan faa, ‘Sinmaa nan annochim, ya nenparki si amam isnan al-alames ay innanak si faka tay chinawatna siya ay enkhagkhawis.’ “Nay met achi ket ay peteg nan songet nan yon-a, ya ad-ina paat laychen ay somkhep is afong. Sa et finmala si amana ay nangal-alok. Ngem ket ay finogtakana si amana ay nangwanin, ‘Ilaem kay ya! Ayaka ay tawen nan nensilfiyak ken sik-a, ya maid paat inwaywayangko is filinmo! Et wad-ay ngen inchod-owam ken sak-en is olay paat anak si karching ta parkiyenmi koma isnan lililwidko! Sa et omali nan nay ay anakmo ay en nangamas isnan am-in ay kwam isnan asi ay fabfafai, sam et aped iparparkiyan isnan al-alames ay innanak si faka!’ “Sa et kinwanin amana, ‘Anakko, wad-awad-ay ka ken sak-en. Ya am-in ay wad-ay ken sak-en et kwam am-in. Nay met achi, khawis chadlo mo enpiyasta tako ay enlaglagsak, tay nan annochim ay nay, kag natey ay kasin natakho. Nadchongaw, ya ket ay naanapan.’ ” Nan Al-alig Maipoon isnan Nasiksikapan ay EntokkhongInyalig Jesus isnan disipolosna ay nangwanin, “Wad-ay nan esang ay faknang ay nangipakarkho isnan am-in ay kwana isnan kafachangna. Ngem ket ay awni ya chinngena ay nan chey ay kafachangna, et aped na pet am-amasen chachi. “Tay siya chi, inayakhana siya ay nangwanin, ‘Ngag man nan nay ay chinngek maipoon ken sik-a? Chey, nongnongem et am-in ta ipailam mo ento nan inmay-ayan nan inpaegnak ken sik-a! Tay mailapo idwani ad-im et kasin karkhowen nan kwak.’ “Sa et nensemesemek nan kafachangna ay nangwanin, ‘Ngag man et nan angnek, tay at kaanen nan apok sak-en isnan chonok? Ay ke wad-ay fikasko ay enkaykay! Fomain ak met akhes ay enlimos. Na! Kag tona pet nan angnek, ta mo makaan ak isnan chonok at wad-ay cha nan lililwidko ay manawat ken sak-en isnan afob-ongcha.’ “Idwanin inayakhana ay sin-es-a nan am-in ay nakaotang isnan apona. Sa na't kinwani isnan nang-ona, ‘Kaat nan otangmo isnan apok?’ “ ‘Sinkhasot ay fornay ay lana,’ kinwanina.“Sa na't kinwanin, ‘Nay! Pen itokchom ta kamowem ay sokatan nan sinkhasot is liman poo ay fornay isnan listaam.’ “Isnan teken akhes, kinwanina, ‘Sik-a kay, kaat akhes nan otangmo?’“ ‘Sinkhasot ay kafan ay finayo,’ insongfatna.“Kinwanina, ‘Nay! Sokatam is kalistaam nan sinkhasot ta ippeymo ay walon poo ay kafan yangkhay.’ “Adi kad nan chey ay faknang, olay mo siya chi, ket ay chinayawna nan silib nan kafachangna. Tay nan takho ay kalotaan yangkhay nan semekcha, et am-am-amed ay masilib cha ay mennongnong isnan fiyangcha, mo nan ikkan nan takho ay nasilawan nan semekcha ay mennongnong isnan fiyangcha akhes.” Sa et kinwanin Jesus, “Kanak et mampay ken chakayo en, osalenyo nan kalotaan ay kwayo ay menliwchanyo isnan iib-ayo tatno isnan tap-in akhew ay ad-i et ensilfi chachi, at wad-ay cha nan iib-ayo ay manawat ken chakayo isnan entey-an ay maid pengpengna.” Sa et kanan Jesus en, “Mo sino nan matalek isnan akit, at matalek akhes isnan chakchake. Ya mo sino nan ad-i matalek isnan olay akit, siya akhes ay ad-i matalek isnan ad-acha. Mo mampay ad-i kayo matalek ay mangegnan isnan kalotaan ay kinafaknang, ay ke na sa talken chakayo isnan tet-ewa ay nabfalor? Ya mo ad-i kayo matalek isnan kwan nan teken, ay ke na sa aped ichowa ken chakayo nan chadlos yo enkwa?Nan laychen Jesus ay kanan isna et nan eegnan tako ay kwa isnan lofong, et nalpo ken Apo Dios ay osto ay nenkwa. Mo ad-i tako matalek ay mangaywan isnan italekna ken chatako isnan lofong, ay ke na sa ichowa nan ento mo enkwa tako koma id chaya? Maid faa ay pafab-aa isnan chwa ay apo, tay at liligtena nan esang ya laylaychena nan esang. Tet-ewa, nakapet isnan esang ya chilawena nan esang. Ad-i mabfalin ay chwa nan omayan nan semekmo, nan Dios ya nan siping.” Nan Tokhon Jesus isnan Fafariseo ay Menlal-ayad isnan SipingInang-angon nan cheycha'y Fariseo si Jesus issan osto ay nanngelancha isnan kinkinwanina, tay siping yangkhay nan pasiyat-encha. Ket ay kinwanin Jesus ken chaicha, “Kas-okas-on kayo nalenteg isnan sakhang nan takho, ngem si Apo Dios, ammona nan semekyo. Tay nan ifilang nan takho ay napateg, siya chachi nan kakkaisiw isnan sakhang Apo Dios.” Napatpateg nan En-ap-apowan Apo Dios mo nan Sikhod ay Lenteg(Mateo 11:12-13)Sa et kinwanin Jesus, “Nan lenteg Moises ya nan insos-olat nan mamadton Apo Dios id solit, et wad-ay kafalinancha engkhana isnan timpon Juan Bautista. Nailapo ischi, wad-ay nan naipap-alawag ay Khawis ay Chamag maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios, et waschin mangipapilit ay somkhep ischi. Ngem olay siya chi, malanlanoy nan maamasan nan chaya ya nan lofong mo nan mamaichan nan olay akiakit ay naisolat isnan lenteg Moises.” Nan Maipoon isnan Inasaw-an(Mateo 5:31-32; Marcos 10:11-12)Sa et kinwanin Jesus, “Mo sino nan lalaki ay mangichang isnan asawana sa et kasin omasawa is teken, chwadchwaena nan pantewna. Siya kayet sa isnan lalaki ay mangasawa isnan nakikaichang.” Nan Kakaegyat ay Omayan nan Takho ay Maid Seg-angnaKinwanin kayet Jesus, “Wad-ay issan chey nan esang ay kachangyan ay nenkabfalor nan fadfachonaIssan timpon Jesus, nan nanginangina ay fachon si ali et kag aterfa nan ilana, ya nan enchaem ay fachocha et nakhaeb isnan khawis ay lopot ay makwanin linen. Siya nan kinwanin Jesus ay fachon nan nay ay faknang. ya inmawas nan kanena isnan kawakawakas. Ya wad-ay akhes nan esang ay posiposi ay enngachan si Lazaro, ay nayam-ayam-an nan awakna, ya kad-in maiyey is kapantew nan chey ay kachangyan, ta asop ya makakkakan isnan cha mayagyag isnan lamisaan nan kachangyan. Ya olay nan aso, et cha cha chinilchilan nan nayam-an ken siya. “Awni, natey nan chey ay posi ya inkaan nan angheles ay nangiyey is kawad Abraham.Nan osto ay naisolat isna et, “inekwat nan angheles ay nangiyey is katakeb Abraham.” Si Abraham nan nadnadnge ay ikit nan Judio ay wad-ay id Paraiso id chaya ay cha makikan isnan am-in ay takhon Apo Dios. Nan sag-en Abraham et siya chi nan matangtangad ay tey-an. Siya nan ayen nan nakwani ay naiyeyan Lazaro is katakeb Abraham. Natey akhes nan chey ay faknang ya naikaob. Sa et inmey id inferno ay chad-ama nan likhatna. Issan kawadna ischi nentangad ya ket inilana si Abraham isnan ad-adchawi ya wad-ay si Lazaro ken siya. Sa et nenfokhaw ay nangwanin, ‘Ama ay Abraham, seg-angam man sak-en! Faalem ed si Lazaro ta en na itapek nan ochon nan lechengna isnan chanom ta palatngena nan chilak, tay chad-ama nan likhatko isnan nay apey ay kawadko!’ “Ngem kinwanin Abraham, ‘Anakko, semkem achi ay issan sikhod ay natatakhowam, et naichowa ken sik-a nan am-in ay khanag-awis, ya siya akhes ay inamong Lazaro nan am-in ay likhat? Ngem idwani, khanasena't nan kawadna isna, ya sik-a akhes, enliglikhat ka. Faken yangkhay sa, tay wad-ay nan naippey ay ad-achaem ay cheppas ay mamanlad ken chatako tatno ad-i makagchang nan menlayad ay omey issa, paymo nan wad-ay issa ay menlayad ay omali isna.’ “Sa et kinwanin nan kachangyan, ‘Mo siya chi ama, pangngaasim ta faalem si Lazaro ta omey is afong ama, tay wad-ay cha nan lima ay lallalaki ay ag-ik. Ta en na fagfag-an chaicha tay ta ket lang omali cha akhes isna ay kawad nan chad-ama'y likhat.’ “Ngem ket ay kinwanin Abraham, ‘Wad-ay et nan solat cha Moises ya nan cheycha'y mamadto ay manokhon ken chaicha. Siya achi chi nan chengngencha.’ “Sa na't kinwani kayet, ‘Ad-i omanay chi, ama'y Abraham! Ngem mo wad-ay natey ay kasin matakho ay omey ken chaicha, at chadlo chokokhancha nan fasolcha.’ “Nay met achi kinwanin Abraham, ‘Mo ad-icha chengngen nan insolat Moises ya nan mamadto, at ad-i cha kayet maawis olay mo wad-ay natey ay kasin matakho.’ ” Nan Chosan nan Takho ay Kalpowan nan Enfasolan(Mateo 18:6-7, 21-22; Marcos 9:42)Kinwanin Jesus isnan disipolosna, “Tet-ewa ay wad-ay ay wad-ay nan mangawis isnan takho ay enfasol, ngem at selaeg nan takho ay kalpowan nan enfasolan! Khagkhag-awis et yangkhay mo maitaked is kafakhangna nan losong ay fato sa et maiwasit is kafayfay, mo nan aped na awisen ay enfasol nan esang isnan naycha ay ongang-a. Ilaenyo mampay ay khawis nan angnenyo!“Mo finmasol nan ib-ayo, tokhonenyo. Ya pakawanenyo siya mo enfafawi. Mo maminpito isnan sin-akhew ay enfasol ken sik-a, sa et kad-in enfafawi ay mangwani ken sik-a en, ‘Na, ibfafawik man nan inangnek,’ masapol ay pakawanem siya.” Nan Maipoon isnan PammatiSa et kinwanin nan apostoles ken Apo Jesus en, “Apo, pafibfikasem koma yangkhay nan pammatimi.” Ke na't kanan, “Mo sa ya wad-ay pammatiyo ay olay kag isnan kafan-ig nan esek si mostasa, at mabfalin ay kananyo isnan nay ay kaew ay sikomoro en, ‘Khafotem nan awakmo ta imolam is kafayfay!’ ya at patiyena kannay chakayo.” Nan Lebfeng nan Faa ay AngnenKinwanin kayet Jesus, “Mo sa ya chakayo et wad-ay faayo ay en nen-alacho paymo en nangipastor isnan karnilo sa et kasas-aa ay namoknag, ngag kay nan kananyo? Ay ke yo sa kanan ken siya en, ‘Ikamom ta mangan ka’? Ad-i achi! Tay at kananyo en, ‘Isakhanam nan kanek. En ka ensokat, sa ka't enkhao ta mangan ak. Awni et sam akhes isobli.’ Ay ke kayo masapol enyaman isnan faa tay inangnena nan naifilin ken siya? Ad-i! Siya akhes ken chakayo ay faak, mo inangnenyo am-in nan naifilin ay chonnenyo, siya na koma nan kananyo, ‘Ad-i kami man maikali. Mafab-aa kami yangkhay ay cha manno isnan lebfengmi ay chonnen.’ ” Sinpoo nan Naipagkhawis, Ngem Es-esang nan NenyamanIssan cha omayan cha Jesus id Jerusalem, inikwancha isnan saefan nan Samaria ya Galilea. Osto ay om-omchan cha isnan esa'y ili, ya ket ay wad-ay nan sinpoo ay nenkakolit ay tinmatakcheg isnan ad-adchawi, ay nangifogfokhaw en, “Jesus! Apo! Seg-angam ed chakami!” Issan nangil-ana ken chaicha, kinwaninan, “En kayo paila nan awakyo isnan papachi.”Issan cha cha omayan, ket ay naipagkhawis cha am-in. Sa et nan esang ken chaicha, osto ay inilana ay naipagkhawis siya, ala na't ya toli ay nangipapangekhe ay nenchad-ayaw ken Apo Dios. Naneng na't ya lokfob is kasikin Jesus ay nenyamyaman ken siya. Ke pet esang siya ay iSamaria.Nan iSamaria, chaicha nan kakholan nan Judio. Sa et kinwanin Jesus, “Ad-i ngen sinpoo cha ay naipagkhawis? Ngem ento cha kay nan siyam? Ya ke pet maid tinmoli ay nenchayaw ken Apo Dios mod-i kedkecheng nan mangili ay nay?” Sa et kinwanin Jesus ken siya, “Itakchegmo ta omey ka. Nan pammatim nan nangipagkhawis ken sik-a.” Apchas Inmali nan En-ap-apowan Apo Dios(Mateo 24:23-25)Isnan namingsan wad-ay cha nan Fariseo ay nensalodsod ken Jesus mo kaatna nan sa omaliyan nan en-ap-apowan Apo Dios. Kinwaninan, “Ad-i chadlos maimatonan nan omaliyan nan en-ap-apowan Apo Dios. Maid makakwani en, ‘Naay, wad-ay sina!’ paymo, ‘Chey, wad-ay ischi!’ Tay wad-ay et mampay nan en-ap-apowan Apo Dios ken chakayo.” Nan Maangnen isnan Kasin Omaliyan Jesus(Mateo 24:26-27; 24:37-41; 24:28)Sa na't kinwani isnan disipolosna, “At wad-ay nan timpo ay menlalaychanyo paat ay mangil-an ken sak-en ay Anak si Takho, olay isnan sin-akhew yangkhay, ngem ad-i mabfalin. At wad-ay cha nan mangwani ken chakayo en, ‘Chey, wad-ay ischi!’ paymo, ‘Naay, wad-ay isna!’ Ilaenyo ta ad-i kayo aped omey. Ad-iyo onochen chaicha! Tay nan akhewko ay Anak si Takho, at kag isnan koryapyap ay mo enkoryapyap isnan esang ay ilit nan chaya, pen langlangana akhes nan tapina ay ilit nan chaya. Siya akhes isnan kasik omaliyan. Ngem masapol ay ilikhalikhatko ona nan angsan, ya maongoongosan ak isnan katakhotakho ay wad-ay idwani. “Nan akhew ay kasik omaliyan ay Anak si Takho, et kag isnan inmat isnan katakhotakho issan timpon Noe. Cha cha mangmangan ya omin-inom, ya cha cha maasaswa engkhana issan chey kannay ay akhew ay sinomkhepan cha Noe isnan chakchakowag ay fangka, ya ket naanali nan lifog ay namatey ken chaicha am-in. “Kag akhes issan timpon Lot id Sodoma. Cha cha mangmangan ya omin-inom, enlaklako ya lomaklako, enmolmola ya cha enpatakcheg is afong. Ngem isnan akhew ay kinmaanan Lot isnan ili ay Sodoma, ya ket naiyochan nan apey ya nan enfidfichang ay asufre ay nalpo id chaya ya pinakawasna am-in chaicha. Siya akhes sa nan at kasasaad nan katakhotakho isnan akhew ay kasin ko enpail-an ay Anak si Takho. “Adi kad mo omali nan chey ay akhew, nan wad-ay is kaatep nan afongna,Isnan ilin nan Judio, khab-encha nan atep nan afongcha ay nadchata. Ya ischi nan en cha omil-illengan ya enlil-iwichan mo kinwascha nan chonocha ya nalonog et nan akhew. et ad-i kasin khomwab ay en mangilayaw isnan kwana ay nakhayad ischi. Siya akhes isnan namoknag, ad-i kasin somaa. Semkenyo nan naangnen isnan asawan Lot!Issan kinmaanan cha Lot id Sodoma ay pinoowan Apo Dios khapo isnan kafasofasol nan takho, inwayang asawan Lot nan filin Apo Dios ya kasina sinakhong nan chey ay ili. Et nenfalinen Apo Dios siya is asin. Mo sino mampay nan chadlos mangisalak isnan fiyagna, at khechangna ay maamas kayet. Ngem nan takho ay ad-i mangayyew isnan fiyagna ta olay matey, at maisalakan. “Kanak ken chakayo ay isnan chey ay maschem, at wad-ay cha nan enchidchipa ay mammaek. Nan esang, at menkaaala, ya makhayad nan esang. At wad-ay akhes nan chwa ay fafai ay enkhig-iling, ya at menkaaala nan esang ya makhayad nan esang. ( Siya akhes sa nan omat isnan chwa ay lallalaki is kaponchag, at menkaaala nan esang ya makhayad nan esang.)” Sa et kinwanin nan disipolosna ken siya, “Entona ta, Apo?”Sa et inyalig Jesus ay nangwanin, “Mo ento nan kawad nan naisaad ay awak, ischi nan maam-amongan nan kalafalafaan.”Nan laychen Jesus ay kanan sina, et siya na: Nan kawad nan omaliyana, siya nan maamongan nan wad-ay pammatina ken siya. Nan Al-alig Maipoon isnan Nailekkasan ya nan Ngaag ay OkomInokhod Jesus isnan disipolosna nan nay ay al-alig, ta isolona ken chaicha ay masapol ay kad-in enlowalo cha ya ta ad-i cha ngomayngaya. Kinwaninan, “Wad-ay nan okom isnan esang ay ili ay ad-i mangiyegyat ken Apo Dios ya maid ngotngotona isnan olay sino. Ya wad-ay akhes ischi ay ili nan nailekkasan ay kad-in nen-olioli ken siya ay en mangiseg-aseg-ang isnan kalentekhana. Kinwanina, ‘Pangngaasim ta itakchegmo nan kalentekhak isnan cha omap-apos.’ “Inmannong ay inog-okhay nan okom siya ngem osto'y aw-awni chadlo, ket ay kinwanina isnan semekna, ‘Olay mo ad-ik iyegyat nan Dios ya maid ngotngotok isnan olay sino, itakchegko kayet nan kalentekhana khapo isnan kad-ina omalialiyan ken sak-en. Tay ya ke chadlo kaooma nan en-olioliyana!’ ” Sa et kinwanin Apo Jesus, “Semkenyo nan kinwanin nan ngaag ay okom! Si kay Apo Dios, ad-ina ngen am-amed itakcheg nan kalentekhan nan pinilina ay takhona ay enseg-aseg-ang ken siya is fachang isnan inakhew ya minaschem? Ay ke na sa iyawniawni nan mamachangana ken chaicha? Ibfakhak ken chakayo, at itakchegna kannay nan kalentekhancha. Ngem, mo omali ak kasin ay Anak si Takho, at ngen wad-ay edchanak isnan lota ay mamati?” Nan Al-alig Maipoon isnan Takho ay Aped Mangwanin Nalenteg SiyaInokhod akhes Jesus nan nay ay al-alig isnan cheycha'y takho ay mangwanin tet-ewa'y nalenteg cha ya chilawencha nan tapina. Kinwanina, “Chwa ay lalaki nan nanikid ay inmey nenlowalo is kaTimplo. Fariseo nan esang, ya nan esang, enkorkortais. Nentatakcheg san Fariseo ay nangitibtifi ay nangilowalo, ‘Enyaman ak ken sik-a Apo Dios tay osto ak ya faken ak kag isnan tapina ay takho. Ad-i ak mangak-akew paymo enlokloko paymo makifabfafai. Ya faken ak kayet kag isnan nay enkorkortais. Tay sak-en, entipe ak ay mamidwa isnan esa'y chomingkho,Nan okhalin nan Judio, et ad-i cha mangan ta ipailacha ay enchad-ayaw cha. sak et cha ichowa ken sik-a nan pagkapoo isnan am-in ay maanapak.’ “Nay met achi nan enkorkortais ay chey, nentatakcheg isnan ad-adchawi sa et egay paat nentangtangad id chaya, mod-i ket kinabkabna nan takebna ay nangnangwani en, ‘Apo Dios, pangngaasim ta seg-angam sak-en ay fomafasol!’ ” Sa et kinwanin Jesus, “Kanak ken chakayo ay nan nay ay enkorkortais, sinmaa ay naifilang ay nalenteg isnan sakhang Apo Dios, ngem egay nan chey esang. Tay mo sino nan mangipatongcho isnan awakna, at maifan-ig siya, ya mo sino nan mangifafan-ig isnan awakna, at siya nan maipatongcho.” Nan Namindisyonan Jesus isnan Ongang-a(Mateo 19:13-15; Marcos 10:13-16)Wad-ay cha nan tapina ay nangiyey akhes isnan an-akcha ken Jesus ta egnana chaicha. Ngem issan nangil-an nan disipolosna, yinangyangancha chaicha. Nay met achi inayakhan kayet Jesus nan ongang-a, sa na't kinwanin, “Ogkhayenyo nan ongang-a ay omali ken sak-en. Ad-iyo ipap-awa chaicha. Tay nan kag tosacha ay takho nan maitapi isnan en-ap-apowan Apo Dios. Tet-ewa kanak ken chakayo, nan ad-i manawat isnan en-ap-apowan Apo Dios kag isnan angnen nan ong-onga ay manawat, at ad-i maitapi.” Nan Likhat nan Kachangyan(Mateo 19:16-30; Marcos 10:17-31)Nensalodsod nan esang ay ap-apon si Judio ken Jesus ay nangwanin, “Khawis ay Mistolo, ngag man nan masapol ay angnek ta matawidko nan fiyag ay maid pengpengna?” Sa et kanan Jesus, “Ngag nan mangwaniyam en khawis ak? Ad-i ngen maid khawis mod-i yangkhay si Apo Dios? Ammom met nan cheycha'y filina:Ad-im chwadchwaen nan pantewmo;Ad-i ka enpatey;Ad-i ka mangakew;Ad-i ka en-engag ay enpangaag isnan ib-am;Patkhem cha amam ken inam.” Ket ay sinmongfat nan lalaki ay nangwanin, “Inkaong-ongak met ay nangang-angnen am-in issacha ay filin.” Issan nanngelan Jesus ischi, kinwanina, “Wad-ay kayet nan esang ay kolangmo. En ka ilako nan am-in ay kwam ta iwalasmo nan lakona isnan maid mabfalincha, ya at wad-ay akonmo id chaya. Sa ka't omali ya omonod ka et chadlo ken sak-en.” Ngem osto'y chinngen san lalaki chi, ket ay nenngongoyos tay telen ay kachangyan siya. Osto ay inilan Jesus siya ay nenngongoyos, kinwanina en, “Chad-ama paat ay sikhab nan somkhepan nan kachangyan isnan en-ap-apowan Apo Dios! Malanlanoy et pay nan somkhepan nan kamelioNan kamelio, siya nan enkik-iwi ay chakchake mo nan nowang. isnan lokaw si kachayom, mo nan somkhepan nan kachangyan isnan en-ap-apowan Apo Dios.” Sa et nan cheycha'y takho ay nannge ischi sinalodsodcha ay nangwani en, “Mo siya sa, sino mampet nan mabfalin ay maisalakan?” Kinwanin Jesus, “Nan ad-i kafaelan nan takho, mabfalin ken Apo Dios.” Nan Chawaten nan Takho ay Mangiyoya isnan Wad-ay ken siya Khapo isnan Pammatina ken JesusSa et kinwanin Pedro, “Chakami kay, tinaynanmi met nan am-in ay wad-ay ken chakami ta onochenmi sik-a.” “Wen,” kinwanin Jesus. “Ya tet-ewa kanak ken chakayo, mo sino nan manaynan isnan afongna paymo nan asawana, aag-ina, amana ya inana, paymo nan an-akna midkakay nan en-ap-apowan Apo Dios, at ad-ad-acha nan chawatena idwani, ya at chawatena kayet nan fiyag ay eng-engkhana isnan omali ay fiyag.” Nan Nangipadtowan Jesus Maipoon isnan Eteyna(Mateo 20:17-19; Marcos 10:32-34)Inayakhan Jesus nan sinpoo ya chwa ay disipolosna, sa na't kanan, “Nay manikid tako id Jerusalem ay at maangnenan nan am-in ay cha insolat nan mamadto maipoon ken sak-en ay Anak si Takho. Tay at ichowacha sak-en isnan Gentil, ay at omam-amsiw ya at omilal-ayos ya tomobfatobfa. Somaplisaplit cha akhes sa cha't pomatey. Ngem at matakho ak kasin isnan maikatlo ay akhew.” Nay met achi eg-ay paat naawatan nan disipolosna nan ayen nan chey ay kinwanina. Ad-icha ammo nan laychena ay kanan tay naitafon nan ayen nan chey ay kali ken chaicha. Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Ad-i Makaila id Jerico(Mateo 20:29-34; Marcos 10:46-52)Issan cha maisag-enan cha Jesus id Jerico, wad-ay nan nakolap ay lalaki ay tomotokcho ay cha enlimlimos is kailit nan chalan. Issan nanngelana isnan angsaangsan ay takho ay lomal-aos kinwanina en, “Ngag man nan cha maang-angnen sina?” “Cha lomaos si Jesus ay iNazaret,” kinwanicha. Naneng na't ya fokhaw ay nangwanin, “Jesus ay Anak David, seg-angam sak-en!” Sa et yinangyangan nan cheycha'y namangpango ay cha mangipagkhinek. Ngem onanig na infokhaw ay nangwanin, “Anak David, seg-angam sak-en!” Tinomke si Jesus ya infilina ta iyalicha ken siya. Osto ay sinmag-en, tinot-oyan Jesus ay nangwanin, “Ngag nan laychem ay angnek ken sik-a?”“Apo,” kinwanina, “laychek man ay makaila kasin.” Kinwanin et Jesus, “Makaila ka. Nan pammatim nan nangipagkhawis ken sik-a.” Ya ket kannay nakaila, sa et inmonod ken Jesus ay nenchad-ayaw ken Apo Dios. Olay akhes nan am-in ay takho, chinad-ayawcha si Apo Dios issan nangil-ancha ischi. Si Jesus ya nan Ap-apon si EnkorkortaisInomchan et cha Jesus id Jerico. Issan linmaosancha ischi, wad-ay nan ap-apon si enkorkortais ay faknang ay enngachan is Zakeo. Laychena koma ay ilaen mo sino si Jesus, ngem ad-i mabfalin tay aptik ya angsan ay takho nan nangalifongfong ken Jesus. Naneng na't ya tagtag ay nang-ona, ya kinmalab is kakaew ay sikomoro ta ilaena si Jesus ay at lomaos ischi. Osto ay inomchan si Jesus is kakawad Zakeo, nentangad ay nangwanin, “Khomwab ka Zakeo. Ikamom, tay masapol ay chomag-os ak is afongmo idwani.” Sa na't ala ya panad ya chachama nan layadna ay nangipaskhep ken Jesus is afongna. Am-in nan nangila ischi, et nenmollotomot cha ay nangwanin, “En man aped chomag-os siya is afong nan fomafasol ay?” Tinmakcheg si Zakeo ay nangwani ken Apo Jesus, “Chey, Apo. Ichowak et nan khedwan nan kwak isnan posi, ya nan olay sino ay tinokongko isnan is yangkhay, et fayachak is mamin-epat ay kaad-acha.” (9-10) Sa et kinwanin Jesus ken siya, “Naisalakan et chadlo nan nay ay sinpangafong idwani. Tay sak-en ay Anak si Takho, inmali ak ay manganap ya mangisalak isnan nadchongaw ay inmadchawi ken Apo Dios. Ya si Zakeo ay nay, nan esang ay nadchongaw ay anak met laeng Abraham.” (-) Nan Nakakhet ay Faa ya nan Sangaan(Mateo 25:14-30)Issan nanngelan nan cheycha'y takho isnacha, inog-okhod kayet Jesus nan esang ay al-alig, tay kanancha mo nganngani et nan maipail-an nan en-ap-apowan Apo Dios, tay cha et somag-en siya id Jerusalem. Adi kad kinwanina, “Wad-ay nan esang ay matangad ay lalaki ay nenfaat isnan ad-adchawi ay ili ta enfalin siya ay ali sa et chadlo somaa. “Idwani, inayakhana nan sinpoo ay faana sa na't inkakcheng ay os-osto ken chaicha nan fallitoknaNan osto ay inkakchengna et sinpoo ay makwanin mina ay fallitok ay sipingcha. Nan esang ay mina et siya nan lagfo isnan tolo ay fowan. ya infilina ken chaicha ay mangwanin, ‘Nay, igkhalansiyaanyo na engkhana is tomoliyak.’ Ngem khapo tay kakholan nan kakailiyana siya, finmaa cha is omonod ay en mangwani, ‘Ad-imi laychen chi ay en-alimi.’ Ngem khechangna kayet ay nenfalin siya ay ali sa et sinmaa.“Idwani, inpaayagna kannay nan cheycha'y faana ay nangitalkana isnan fallitok, ta waschin manakhang ken siya ay mangibfakha isnan khinalansiyana. Nan inmona ay inmali, kinwanina, ‘Apo, nay nan maminsinpoo ay kaad-achan nan fallitok ay khinalansiyak isnan fallitokmo.’ “Sa et kinwanin nan apona ken siya, ‘Khawis nan inangnem. Khawis ka ay faa. Idwani tay matalek ka isnan olay akit, nay et ippeyko sik-a ay mangiyapo isnan sinpoo ay ili.’ “Inmali akhes nan ikadwa ay faa ay nangwanin, ‘Apo, nay nan maminlima ay kaad-achan nan fallitok ay khinalansiyak isnan fallitokmo.’ “Sa na't kanan ken siya en, ‘At sik-a nan mangiyapo isnan lima ay ili.’ “Inmali kayet nan esang, ke na't ay kanan en, ‘Apo, nay et chadlo nan fallitokmo. Finongonko isnan panyo ay nangitafon, tay omegyat ak ken sik-a, tay nalikhat ka ay takho. Aped mo alaen nan egaymo nenfellayan, sam et aniyen nan egaymo inmola.’ “Kanan et nan apona, ‘Ngaag ka ay faa! Nan sana ay kinwanim, tomoli ay men-okom ken sik-a! Ammom pet ay nalikhat ak ay takho tay alaek nan egayko inidno, sak et aniyen nan eg-ayko inmola. Ngem ya kem eg-ay et mampay inyey is kabangko ta isnan nay ay sinmaalak ya alaek nan fallitokko ay wad-ay anakna?’ “Sa na't kinwani isnan cheycha ay maitatakcho ken siya en, ‘Alaenyo ken siya nan fallitokko ya ichowayo isnan faak ay kawad nan maminsinpoo ay kaad-acha.’ “Sa cha't kinwani ken siya, ‘Apo, ke man wad-ay et nan maminsinpoo ay kaad-acha ken siya ya!’ “Sinongfatana chaicha ay nangwanin, ‘Siya na nan ibfakhak ken chakayo. Mo sino nan mangidno isnan wad-ay ken siya, at maagtan kayet. Ngem nan maiyalig ay maid mabfalina ay ad-i mangidno isnan wad-ay ken siya, et olay nan akit ay wad-ay ken siya, at makaan. Idwani, nan cheycha'y khomola ay ad-i menlayad ken sak-en ay en-alicha, iyaliyo chaicha isna ta pateyenyo isnan sakhangko!’ ” Nan Sinomkhepan nan Mesias ay si Jesus id Jerusalem(Mateo 21:1-11; Marcos 11:1-11; Juan 12:12-19)Osto ay kinwas Jesus nan al-aligna, namangpango ay nanikid id Jerusalem. Issan cha na somag-enan id Betfage ya id Betania, isnan filig ay makwani en Olivo, kinwanin Jesus ay nangipaon-ona isnan chwa ay disipolosna, “En kayo isnan chey ay ili ay masasakhang, ya mo somkhep kayo ischi at edchananyo nan maitattaked ay anak si dangki ay eg-ay kasaksakayan. Fadfachenyo nan talina ya iyaliyo isna. Mo wad-ay mangwanin, ‘En yo man aped fadfachen sa ay?’ kananyo en, ‘Masapol nan Apo nan nay.’ ” Issan inmayancha, tet-ewa ay inchanancha nan kinwanin Jesus ken chaicha. Issan cha cha mamadfachan isnan dangki ket ay kinwanin nan nenkwa en, “En yo man aped fadfachen sa ay?” “Masapol nan Apo nan nay,” kinwanicha. Adi kad inyeycha chi ken Jesus, ya inyap-apcha nan kakhaycha sa cha't finachangan siya ay nensakay ischi. Issan cha omayan Jesus, cha inyap-aplag nan cheycha'y takho nan kakhaycha is kachalan ay menchad-ayaw ken siya isnan omay-ayana. Osto ay sinmag-en et id Jerusalem, is kapannachan nan filig ay Olivo, inlapon nan angsaangsan ay disipolosna ay nenlal-ayad ya nangipapangekhe ay nenchad-ayaw ken Apo Dios khapo isnan angsan ay kamabfalina ay inil-ilacha. Kinwanichan, “Bindisyonan Apo Dios nan Ali ay omali ay mangitakcheg ken siya. Machad-ayaw nan Katotongchowan, ya naornos cha nan wad-ay id chaya!” Sa et nenkanan nan tapin nan Fariseo ay naichachad-om isnan angsaangsan ay takho ken Jesus, “Mistolo, pakhinkem nan disipolosmo!” Ket ay kinwanin Jesus en, “Mo khominek cha, ibfakhak ken chakayo ay at isoblat nan naycha ay fato ay enfokhaw.” Nan Nen-akhalan Jesus isnan Madchosaan nan iJerusalemIssan cha et somag-enan cha Jesus id Jerusalem, nen-akha issan manasakhangana ischi. Kinwanina, “Mo sa ya inammowanyo akhes nan mangitcho isnan oompaanyo, olay yangkhay idwani ay akhew! Ngem idwani naitafon et ken chakayo. Nay at omchan nan akhew ay menliwsan nan fosoyo isnan iliyo. Sa cha't alachan is lota nan iliyo ta selat-ancha ay ostoosto chakayo. Pakawasencha nan iliyo ya pateyencha chakayo ay omili ay wad-ay ischi, olay nan ongang-a.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Ifasfascha chakayo ya olay nan anan-akyo ay wad-ay ken chakayo isnan lota.” Ya maid paat mataynan ay olay esa'y matotoon ay fato isnan iliyo, tay paatenyo ay ad-i mamigfig isnan inmaliyan Apo Dios ken chakayo.” Nan Nangipakaanan Jesus isnan Komersiyanti is kaTimplo(Mateo 21:12-17; Marcos 11:15-19; Juan 2:13-22)Sinomkhep si Jesus isnan awwichan nan Timplo, sa na't ala ya soyog isnan wad-ay ischi ay cha en-ilaklako. Kinwanina, “Naisolat isnan kalin Apo Dios en, ‘Nan afongko, et makwani en afong ay enlol-owalowan,’ ngem khinaebyo ay afong si mangaakew!” Sa et winakas ay en nen-isos-olo is kaTimplo. Ngem nan aap-apon si papachi ya mimistolon si lenteg ya nan cheycha'y matangtangad ay takho, laychencha ay pateyen siya. Nay met achi ad-i cha makaanap is waya ay mangangnen sidi, tay nan takho, eestencha ay manmannge isnan am-in ay kankanana. Nan Kalebfengan Jesus(Mateo 21:23-27; Marcos 11:27-33)Isnan namingsan ay nen-isos-olowan ya nen-ipap-alawakhan Jesus isnan Khawis ay Chamag isnan takho isnan awwichan nan Timplo, inmey nan aap-apon si papachi ya nan mimistolon si lenteg ya nan amam-a ay nangwani ken siya en, “Ibfakham ken chakami mo ngag nan kalebfengam ay mangangnen isnacha. Sino nan nangichowa isnan nay ay kalebfengam?” Sinongfatana chaicha ay nangwanin, “Ensalodsod ak ed akhes ken chakayo ta songfatanyo. Siya na nan salodsodko: ‘Sino nan nalpowan nan kalebfengan Juan ay mamonyag? Nalpo ngen ken Apo Dios paymo isnan takho?’ ” Sa cha't natotya ay nangwanin, “Mo kanan tako en, ‘Nalpo ken Apo Dios,’ at kananan, ‘Ya ke yo mampay ad-i patpatiyen siya mo?’ Ngem mo akhes kanan tako en, ‘Nalpo isnan takho,’ at fomaog am-in nan naycha'y takho tay patiyencha ay mamadto si Juan.” Adi kad kinwanichan, “Ad-imi ammo nan nalpowana.” Sa et kinwanin Jesus, “Ad-ik et akhes ifaag ken chakayo mo ngag nan kalebfengak ay mangik-ikkan isnacha.” Iyalig Jesus nan Judio isnan Ngaag ay Makidkidno(Mateo 21:33-46; Marcos 12:1-12)Sa et inokhod Jesus nan nay ay al-alig isnan cheycha'y takho. Kinwanina, “Wad-ay nan esa'y takho ay nenmola is ofas is kaomana, sa na't inpasama ya nenfaat isnan teken ay ili ya inmannong siya ischi. Osto ay timpon si pinagpokhas, finaana nan en manot-oya isnan cheycha'y nannama ta alaena nan chatag nan apona. Nay met achi alan et nan cheycha'y nangipasamalana, ya faifaig ken siya, sa cha't aped inpakaan ay maid paat inalana. Idwani kasin finmaa is teken, ngem pinak-ocha kayet ya inlayolayosancha, sa cha't aped akhes inpakaan ay maid kayet inalana. Sa et issan namaalana isnan maikatlo akhes, nenfakag cha, sa cha't aped inpakaan. “Sa et kinwanin nan nenkwa isnan kaob-ofasan, ‘Ngag man et nan angnek? Ay man chadlo ta ifaak nan kedkecheng ay anakko ay laylaychek. At chadlo ibfaincha siya.’ “Ngem osto'y inilan nan cheycha'y manamsama isnan ofasan siya, kanancha't ay matotya, ‘Naay nan at manawid isna. Ay ta pateyen tako, ta enkwa tako nan tawidna!’ Ke cha't nenkhoyakhoy ay nangibkas is kailitna sa cha't pinatey.“Idwani, ngag et kay nan angnen nan nenkwa isnan ofasan isnan cheycha'y manamsama? At kanaali ay mamatey ken chaicha, sa na't ipabfanes nan omana isnan teken.”Issan nanngelan nan cheycha'y takho ischi, kinwanicha en, “Na! Lawa man! Asop ya ad-i maang-angnen sa!” Iilaen Jesus chaicha ke na't kanan, “Mo siya sa, ngag et mampay nan ayen nan nay ay naisolat ay kalin Apo Dios?‘Nan chadlos fato ay inad-in nan tomottoping, et siya nan nenfalin ay kapapatekhan ay fato isnan pegnadna’? Et olay sino ay mekchag isnan chey ay fato at mamekmek.Ya mo sino nan mekchakhan nan chey ay fato, at matomek.” Nan Mabfayachan ay Fowis isnan iRoma ay Kafoson si Judio(Mateo 22:15-22; Marcos 12:13-17)Idwani, laychen nan mimistolon si lenteg ya nan aap-apon nan papachi ay pen tiliw kannay si Jesus isnan chey chadlos ay olas, tay ammocha ay chaicha nan kankanan Jesus isnan chey ay al-aligna. Ngem omegyat cha isnan takho. Et nensasaed cha is waya ay maniliwancha ken siya. Finmaa cha is finayachancha ay en kakhawigkhawis ya kasalosalodsod ken siya ta asop ya wad-ay kanana is khotok nan kaisaklangana ta ichowacha siya isnan kamabfalin ya kalebfengan nan khofernachor. Sa cha't kinwani en, “Mistolo, ammomi ay osto nan kankanam ya isos-olom. Ya maid chadlos pawadwad-em isnan olay sino ay takho, mod-i ket nan yangkhay okhali ay laychen Apo Dios nan tet-ewa ay isos-olom. Ibfakham ed ken chakami, mo ipalofos nan lenteg tako ay Judio nan enfayachan isnan fowis ken Cesar, paymo ad-i?” Ngem ammon Jesus nan sikapcha, ya kinwanina ken chaicha, “Omipaila kayo is siping. Idwani, sino nan nenkames ya nenngachan isnan wad-ay isna?”“Si Cesar,” kinwanicha. “Mo siya sa,” kinwanina, “ichowayo et mampay ken Cesar nan lebfengna ay enkwa, ya ken Apo Dios nan lebfengna akhes ay enkwa.” Adi kad egay cha't nakaipafasol ken siya isnan am-in ay kinkinwanina isnan takho. Cha cha't yangkhay nataa isnan insongfatna et inkhigkhinek cha et chadlo. Nan Maipoon isnan Kasin Matakhowan nan Natey(Mateo 22:23-33; Marcos 12:18-27)Wad-ay cha nan tapin nan SaduceoNan cheycha'y makwanin Saduceo, kankanancha ay nan yangkhay omona ay lima'y liblo ay kalin Apo Dios ay insolat Moises nan wad-ay pategna. Chaicha nan maid pammaticha isnan kasin matakhowan nan natey. Akit yangkhay ken chaicha nan faken pachi. ay inmey ken Jesus. (Chaicha nan mangwani en ad-i kasin matakho nan natey.) Sinalodsod cha ay nangwanin, “Mistolo, wad-ay nan insolat Moises ay lenteg ta wanchen tako nan kag tona: ‘Mo matey nan inasaw-an ay lalaki ya maid anakna, masapol ay asaw-en nan akhina nan chey ay nailekkasan, ta enpawad-ay si anak nan akhina ay natey.’ Idwani, wad-ay nan pito ay sin-ag-i ay lallalaki. Inmasawa nan inaona, ya ket natey ay maid winad-ayna. Sa et inasawan nan ikadwa nan chey ay nailekkasan, ngem natey akhes ay maid anakcha. Siya kayet chi isnan ikatlo engkhana isnan ikapito. Natey cha am-in ay maid anakcha. Awni pay ya ket natey akhes nan chey ay fafai. “Idwani, isnan chey ay akhew ay kasin matakhowan nan natey, sino nan osto ay asawana? Tay siya chi ay inasawan nan pito ay sin-ag-i.” Sinmongfat si Jesus ay nangwanin, “Nan takho isnan nay ay lota et maasaswa cha. Ngem nan takho ay maikali ay matakho kasin isnan etey ta enfiyag isnan kasin wad-ay ay fiyag, at ad-i cha kasin maasaswa paymo maipaasawa tay ad-i cha matmatey. Kag cha angheles. Anak Apo Dios chaicha tay natakho cha kasin isnan etey. Olay si Moises, inpailana ay kasin matakho nan natey. Tay isnan naisolat maipoon issan enfidfichang ay chapong, infakhana nan maipoon ken Apo Dios ay nangwanin, ‘Nan Dios cha Abraham, Isaac, ya si Jacob.’Cha Abraham, Isaac ya Jacob, chaicha nan nalpowan Moises ay am-ana id solit. Idwani, nan laychena ay kanan et faken siya nan Dios si natey, mod-i ket Dios nan matatakho. Tay am-in nan takho, ay sisya'y wad-ay ya kinmaan, et matatakho cha isnan sakhangna.” Sa et kinwanin nan tapina ay mistolon si lenteg en, “Khawis nan insongfatmo, Mistolo!” Tay maid kasin toledcha ay ensalodsod ken siya. Nan Salodsod Maipoon isnan Kaapo ay Nalpowan nan Cristo(Mateo 22:41-46; Marcos 12:35-37)Sa et kinwanin Jesus ken chaicha, “Ngag nan mangwaniyancha ay nan Cristo, et malpo isnan waned David? Tay si David kannay nan nangwani maipoon ken Cristo isnan liblon nan Salmo en,‘Kinwanin nan Dios Apo isnan Apok en,“Itokchom is kakannawanko, engkhana ay lag-ek nan fosom ay kag mo enkhatkhatinan.” ’ Idwani mo siya sa ay Apo nan kinwanin David ken siya ay Cristo, ngag kay nan ikkana ay anak David siya?” Nan Okhali ay Ad-iyen JesusIssan nanngelan nan katakhotakho ken Jesus, kinwanina isnan disipolosna, “Ilaenyo ta en-annad kayo isnan mimistolon si lenteg, ay en yangkhay mangichalachalan isnan khag-awis ay anancho ay fachocha. Laylaychencha ay maichad-ayaw is kamarkitan, isnan kakhawisan ay tokchowan is kasinagoga, ya isnan maayakhancha ay makikkanan. Maid ad-icha angnen ay en mensikasikap isnan cheycha'y nailekkasan ta mangal-ancha isnan afongcha. Sa cha't anchoanchowen nan lowalocha ta mafob-oya cha. At kadchacham-etan nan chosacha!” Nan Nangichoowan nan Nailekkasan isnan Sipingna ken Apo Dios(Marcos 12:41-44)Wad-ay cha Jesus isnan awwichan nan Timplo ay sag-en nan maipaypay-an nan siping, ya osto'y nen-ila, inilana nan fafaknang ay cha mangippey isnan likhalocha ischi. Sa na't inila akhes nan nailekkasan ay maid mabfalina ay en nangippey isnan chwa ay tanso. Sa na't kanan, “Tet-ewa nan kanak, ad-ad-acha nan inpey nan naay ay posi ay nailekkasan mo nan inpey am-in nan cheycha'y tapina. Tay inigwacha am-in nan sobla isnan ifaknangcha, ngem nan nay ay nailekkasan, olay mo maid mabfalina, inigwana nan am-in ay ikatakhona.” Nan Infakhan Jesus Maipoon isnan at Kapakawasan nan Timplo(Mateo 24:1-2; Marcos 13:1-2)Cha matotya nan tapina maipoon isnan khag-awis ay ilan nan ensis-ileng ay fato ay naikhaeb isnan Timplo ya nan naiyar-arkos ay likhalo ay naichowa ken Apo Dios. Ngem kinwanin Jesus, “Am-in nan naycha ay iilaenyo, at omali nan timpo ay mapakawas chasa ay ostoosto, ya maid paat olay esang is entotoon ay fato tay at maikoob cha am-iam-in.” Nan Maipap-alikhatan nan Mamati(Mateo 24:3-14; Marcos 13:3-13)Sa cha't kanan, “Mistolo, kaatna kay nan kaommatan nan tosacha? Ya ngag nan kaimatonana ay nganngani et ay omat?” Sinmongfat ay nangwanin, “Ilaenyo mampay ay khawis ta ad-i kayo masasailowan. Tay at angsan cha nan fomala ay mangosar isnan ngachanko ay Cristo ay mangmangwani en, ‘Sak-en nan Cristo,’ ya, ‘Inomchan et nan timpo!’ Ad-iyo ab-abfoloten chaicha. Mo akhes chengngenyo ay wad-ay khofat ya enkhogkholo nan katakhotakho, ad-i kayo omeg-egyat, tay masapol ona ay maangnen chasa, ngem faken kayet sa nan mapengpengan nan lofong.” Sa na't intot-oloy ay nangwanin, “At enfifinnaloknit ona nan kailiili, ya enkhogkhofat cha nan kaaliali. At wad-ay nan chachama ay yekha, ya isnan olay entona ay ili wad-ay nan chad-ama ay fitil ya kakaegyat ay pisti. Ya wad-ay kayet nan kakaegyat ay om-omat ya fomegyas ay maton ay mail-ila id chaya. “Ngem isnan ad-i kayet kaommatan am-in nan naycha, at khoyochencha chakayo ya palikhatencha chakayo. Isaklangcha chakayo is kasinagoga ya ifalodcha chakayo. Iyeycha akhes chakayo ay ipaokom isnan sakhang nan ali ya khofernachor midkakay ken sak-en. Siya sa nan wayayo ay manistikho isnan kinatet-ewa maipoon ken sak-en. Imolayo is kasemekyo ta ad-iyo cha et onaen ay manmemanmek isnan isfatyo, tay at sak-en kannay nan mangichowa isnan kananyo ya nan kinasilibyo ay somfat, ay ad-i mabfalin ay kasin soplaen paymo issot nan en-ap-apos. Olay nan ama ya inayo, nan ag-iyo, kikib-ayo ya nan lilwidyo, chaicha kannay nan mangitiktik ken chakayo, sa cha't pateyen nan tapina ken chakayo. At liligten nan olay sino chakayo midkakay ken sak-en. Nay met achi olay kag tosa, enkhagkhawis kayo kayet, maid olay esang is fook ay maamas isnan oloyo.Isnan kalin si Judio, nan laychen ay kanan nan ‘maid olay esang is fook ay maamas isnan oloyo’, et enkhagkhawis kayo ya maid ngaag ay maangnen ken chakayo. Chatako ay mamati ken Jesu Cristo, olay mo mapatey tako, enkhagkhawis tako kayet. Ikekedseyo tay siya sa nan kaisalakan nan leng-agyo.” Nan Kapakawasan nan Jerusalem(Mateo 24:15-21; Marcos 13:14-19)Sa et kinwanin Jesus, “Mo ilaenyo nan ili ay Jerusalem ay liniwes nan kalifolifo ay sorchacho, at siya nan mangammowanyo ay nganngani nan mapakawasana. Sa et chakayo ay wad-ay isna id Judea, lomayaw kayo kannay is kafilig. Nan wad-ay isnan ili, enfakwit cha, ya nan namoknag ad-i cha kasin somaa. Tay at siya chana nan akhew ay madchosaan nan takho ay at maangnenan nan am-in ay naisolat ay kalin Apo Dios. Selaeg nan cheycha'y maliton ya nan enpasoso isnan tosacha ay akhew! Tay at kangangaya nan am-in isnan nay ay ili ya nan songet Apo Dios nan maliliknan nan naycha ay takho. At mafadyokan nan tapina, mafalod nan tapina ay maiyey isnan kailiili. Sa et aped khakhagkhatinan nan Gentil nan iJerusalem engkhana ay makwas nan timpocha.” Nan Kasin Omaliyan nan Anak si Takho(Mateo 24:29-31; Marcos 13:24-27)Kinwanin kayet Jesus, “At wad-ay cha nan maton ay mail-ila isnan akhew, isnan fowan ya isnan tokwifi. Ya at ngomangaya nan am-in ay kailiili tay maid kasin maangnencha khapo isnan egyatcha isnan kakaegyat ay komayaas ay fayfay ya talipyakew. At cha aped maolaw nan takho isnan egyatcha ay manman-ed et yangkhay isnan at maangnen isnan lofong, tay maid paat manongnong isnan wad-ay id chaya tay at maipaatoaton. Sa et chadlo ilaen nan katakhotakho sak-en ay Anak si Takho ay omal-ali isnan lifoo isnan kamabfalinko ya nan chadlos ay kalanglang nan chayawko. Et mo mailapo ay maangnen chana, itakchegyo ya entangad kayo tay nganngani et nan kaisalakanyo.” Nan Al-alig Maipoon isnan Kasin Omaliyan Jesus(Mateo 24:32-35; Marcos 13:28-31)Sa et inokhod Jesus nan nay ay al-alig. Kinwanina, “Ilaenyo nan kaew ay higos ya nan tapina kayet ay kaew. Mo chakhos ilaenyo ay kasin tomofo, ammoyo ay nganngani et nan chakhon. Kag akhes mo ilaenyo ay om-omat nan naycha, at ammoyo ay nganngani nan en-ap-apowan Apo Dios. Tet-ewa kanak ken chakayo, at maangnen ay maangnen ona am-in chana esa pay mar-os nan takho ay wad-ay idwani. Mamaid nan chaya ya nan lota, ngem nan kankanak et sisya is eng-engkhana ya ad-i enfab-aliw.” Masapol ay Ensasakhana TakoSa et kinwanin Jesus, “Mey-anyo, ta ad-i kayo makna isnan chey ay akhew ay kaanaliyak, ya maaspowan kayo ay maoolaw isnan foteng ya finofoslon ay fiyag, ya isnan ngag issa ay chanag maipoon isnan ikatakho. Tay isnan sak omaliyan, kag masalacheyan nan am-in ay takho isnan olay entona isnan lofong. Ngem chakayo, ensasakhana kayo isnan ngag issa ay olas, ya kad-in enlol-owalo kayo ta wad-ay omanay is fikasyo ay mangikatpe ya komasiw isnan kaommatan am-in nan naycha, ya ta mabfalinyo ay somakhang ken sak-en ay Anak si Takho.” Sa et kawakawakas si Jesus is kaTimplo ay cha en-isos-olo. Ngem mo malafi, omey isnan filig ay Olivo ay omyan sid-i. Ya isnan kawiiwiit, omey nan katakhotakho ay mannge isnan kankanana is kaTimplo. Nan Natotyaan nan Okom ay Mamatey ken Jesus(Mateo 26:1-5; Marcos 14:1-2; Juan 11:45-53)Idwani nganngani et nan Piyastan nan Tinapay ay Egay Kafofochan,Nan nay ay piyasta nan manemsemkan nan Judio isnan linmayawancha id Egipto. Khinmaeb cha is tinapay ay maid fofodna ay faloncha issan linmayawancha, tay omannong chi ay mapakawas. Siya akhes chi nan khinaebcha ay kinkinancha isnan nay ay piyasta. Ilaenyo akhes isnan Lucas 2:41. ay makwani akhes en Paskua. Et nan aap-apon nan papachi ya nan mimistolon si lenteg, cha cha inyan-anap mo ngag nan ikkancha ay mangipapatey ken Jesus, tay omegyat cha isnan katakhotakho. Nan Nangitiktikan Judas ken Jesus(Mateo 26:14-16; Marcos 14:10-11)Ket ay sinkhep Satanas si Judas Iscariote, ay esang isnan sinpoo ya chwa ay disipolos. Et inmey nakitoya isnan aap-apon si papachi ya nan kakapitan nan cheycha'y khwarchiya isnan Timplo maipoon isnan at angnena ay mangichowa ken Jesus ken chaicha. Sa cha't nenlal-ayad ya inkalicha ken siya nan siping. Tinan-oyan Judas nan kinwanicha, sa na't inyan-anap nan ikkana ay mangitiktik ken Jesus isnan maichan nan katakhotakho. Nan Nakikkanan Jesus isnan Disipolosna isnan Paskua(Mateo 26:17-25; Marcos 14:12-21; Juan 13:21-30)Inomchan et nan akhew ay Piyastan si Tinapay ay Egay Kafofochan ay masapol ay menkhekhechancha isnan kordero isnan am-amongcha isnan Paskua. Et finaan Jesus cha Pedro ken Juan ya kinwanina, “En kayo isakhana nan manganan tako isnan Paskua.” “Ento nan laychem ay omisagkhanaanmi?” kinwanicha. Sa na't kanan, “En kayo isnan ili, ya mo somkhep kayo, at wad-ay nan lalaki ay sab-atenyo ay en nangisakcho isnan fanga. Onochenyo isnan afong ay somkhepana, sa yo't kanan isnan nen-afong en, ‘Laychen nan Mistolo ay ammowen mo ento nan kwarto ay mangiyofongana isnan disipolosna isnan Paskua?’ Ya at ipailana ken chakayo nan chakchake ay kwarto ay entongcho ay nanongnonongnong. Ischi nan en-isagkhanaanyo.” Inmey cha ya inchanancha tet-ewa nan chadlos infaag Jesus ken chaicha, ya insakhanacha ischi nan manganancha isnan am-among ay Paskua. Nan Kinwanin Jesus isnan Naamongancha ay Nanganan(Mateo 26:26-30; Marcos 14:22-26; 1 Corinto 11:23-25)Osto'y olas ay pinnangan, nangan cha Jesus ya nan apostolesna. Sa na't kanan, “Inmannong ay lalaychek ay makikan ken chakayo isnan nay ay Paskua, isnan sisya ay ad-ik enlikhatan! Tay kanak ken chakayo ay ad-i ak kasin mangmangan isnan Paskua engkhana ay maangnen ona nan ayen nan Paskua isnan en-ap-apowan Apo Dios.” Sa et inalan Jesus nan matatasa ay fayas ya nenyaman ken Apo Dios, sa na't kanan, “Alaenyo na ta waschin kayo ominom. Tay kanak ken chakayo ay mailapo idwani at maid kasin omin-inomak isnan kag tona ay fayasNan osto ay kinwanin Jesus isna et, “chanom si ofas”. Nan chanom si ofas nan makhaeb is fayas isnan ilina., engkhana ay omali ona nan en-ap-apowan Apo Dios.” Sa et akhes inmala isnan tinapay, nenyaman, pinetpet-angna sa na't inchowa ken chaicha ay mangwanin, “Siya na nan awakko ay maigwa pala ken chakayo. Kanenyo na ta manemsemkanyo ken sak-en.” Isnan nakakkanancha, siya akhes chi nan inangnena isnan matatasa ay inchowana ken chaicha. Kinwanina en, “Nan nay ay matatasa, siya nan falo ay tolag Apo Dios ay nakhaeb isnan chalak ay omayos pala ken chakayo. Ngem, ilaenyo! Wad-ay ay makikkikan ken sak-en nan at aped mangitiktik ken sak-en! Tay awni't matey ak ay Anak si Takho ay maiton-od isnan inkedcheng Apo Dios, ngem selaeg nan takho ay mangitiktik ken sak-en!” Sa cha't nen-asisalodsod mo sino ken chaicha nan sa mangangnen ischi. Infaag Jesus mo Sino nan EntongchoSa et nasosma nan disipolos Jesus mo sino ken chaicha nan maifilang ay katotongchowan. Sa et kinwanin Jesus, “Nan alin nan Gentil, palikhatencha nan iyap-apowancha. Wen, chaicha ay wad-ay kalebfengancha, laychencha kayet ay makwani en, ‘Naoya ay Apo’. Ngem faken kag tosa ken chakayo, mod-i ket nan katotongchowan ken chakayo, siya koma nan kag alilis, ya nan en-apo, siya koma nan mafab-aa. Sino nan entongtongcho, nan tomokcho ay mangan paymo nan chey faa ay namangan ken siya? Ad-i ngen nan chey tomokcho ay mangan? Ngem sak-en, wad-ay ak ken chakayo ay kag faa.” Nan Kasasaad nan Apostoles Jesus isnan En-ap-apowan Apo DiosSa et kinwanin Jesus, “Chakayo nan wawawawad-ay ken sak-en isnan am-in ay likhatko. Idwani, angnek ken chakayo nan inangnen Ama ken sak-en, tay inchowana ken sak-en nan kalebfengak ay en-apo, ya siya akhes nan angnek ken chakayo. At makikan kayo ya makiinom kayo is kalamisaanko isnan en-ap-apowak, ya at wad-ay kayo akhes isnan cheycha'y tronoyo ay cha mangokom isnan sinpoo ya chwa ay tribon Israel.” Nan Kinwanin Jesus Maipoon isnan Mangisaotan Simon Pedro ken Siya(Mateo 26:31-35; Marcos 14:27-31; Juan 13:36-38)“Simon, Simon, chengngem! Chey, chinawat et Satanas nan olasna ay maneptepeng ken chakayo isnan likhat, ay kag cha mangakhaag ken chakayo. Ngem inlol-owalowak sik-a, Simon, ta ad-i makaan nan pammatim. Ya sa et mo kasin ka somakhong ken sak-en, at isoblatmo akhes ay mangipafikas isnan ib-am.” Kinwanin Pedro, “Apo, ensasakhana ak ay maitapi ken sik-a olay is kafabfalochan paymo isnan etey.” “Pedro, kanak ken sik-a ay at sisya ay ad-i enkokook nan kawitan is talan-o ya omisaot ka is mamitlo ay mangwanin ad-im ammo sak-en.” Inomchan et nan Olas ay Maipalikhatan cha JesusSa et kinwanin Jesus, “Issan namaalak ken chakayo ay maid pitaka, sopot paymo sinilas, wad-ay ngen nenkolanganyo?”“Maid paat,” kinwanicha. “Ngem idwani, nan wad-ay pitaka paymo sopotna, itakina. Ya mo sino nan maid fadyokna, ilakona nan kakhayna ta lomako. Tay kanak ken chakayo ay masapol ay maangnen ken sak-en nan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin,‘Infilangcha siya isnan takho ay maid lentegna.’Siya, tay am-in nan naisolat maipoon ken sak-en, et cha maangnen.” Sa cha't kanan, “Naay, Apo. Wad-ay et chwa'y fadyok isna.”Sa na't kinwanin, “Osto sa!” Nan Wad-ayan cha Jesus isnan Filig ay Olivo(Mateo 26:36-46; Marcos 14:32-42)Idwani, kinmaan si Jesus ischi, ya kag isnan inpaingsana ay ang-angnen, nanikid cha isnan disipolosna isnan filig ay Olivo. Osto'y inomchan cha ischi, kinwanina ken chaicha, “Enlowalo kayo ta ad-i kayo maafak isnan sailo.” Sa et inmadchawi siya is akit ay kag isnan kaadchawin nan maibkasan nan fato, sa et nenfalintomeng ay nenlowalo. “Ama,” kinwanina, “mo sa ya laychem ta kaanem ken sak-en nan nay ay chad-ama ay likhat.Nan osto ay naisolat isna et, “Ama, mo sa ya laychem ta kaanem nan nay ay tasa ken sak-en.” Nay met achi faken nan nemnemko mod-i ket nan nemnemmo nan maangnen.”( Sa et nenpaila nan anghel ay nalpo id chaya ay nangipafikas ken siya. Ya onanig na inpapati ay nenlowalo isnan chad-ama ay likhatna, ya nenlingelinget is kag chala ay cha entedted is kalota.) Issan nakwasana ay nenlowalowan, naligwat ya tinmoli is kakawad nan disipolosna, ya inaspowana chaicha ay cha mitom-e tay chad-ama nan sangacha. Sa na't kanan, “Ya ke kayo mammaek? Ifangonyo et achi ta enlowalo kayo ta ad-i kayo maafak isnan sailo.” Nan Naniliwancha ken Jesus(Mateo 26:47-56; Marcos 14:43-50; Juan 18:3-11)Sisya'y enkak-ali si Jesus issan inmaliyan nan angsan ay takho, ya si Judas ay esang isnan sinpoo ya chwa ay disipolos nan nangipango ken chaicha. Sa et sinmag-en ay mamisito ken Jesus. Ngem nenkanan Jesus, “Judas, ay kem itiktik sak-en ay Anak si Takho isnan fomisitowam?” Issan nangil-an nan cheycha'y disipolos Jesus ay ensag-en ken siya nan sa omat, nenkanancha, “Apo, pen fadyokanmi ngen chaicha?” Sa et alan nan esang ken chaicha ya fakag isnan faan nan katongchowan ay pachi ya ket ay nan kannawan ay koweng nan chey ay faa nan nalongochan. “Ad-o sa!” kinwanin Jesus. Sa na't inegnan nan koweng nan chey faa ya inpagkhawisna. Sa et kinwanin Jesus isnan aap-apon nan papachi ya nan kakapitan nan cheycha'y khwarchiya isnan Timplo ya nan amam-a ay naitakin ay en maniliw ken siya, “Ay ke ak mangaakew ya kakaegyat, ta omali kayo ay enfafadyok ya enpapak-o? Inakhew met ay wad-ay ak ken chakayo is kaTimplo, ya eg-ay kayo tinmit-iliw. Ngem siya na nan naitcho ay timpoyo ay olas si follinget, ay en-ap-apowan nan ngaag.” Nan Namitlo ay Nangisaotan Pedro ken Jesus(Mateo 26:57-58, 69-75; Marcos 14:53-54, 66-72; Juan 18:12-18, 25-27)Sa cha't tiniliw si Jesus ya inpangocha ay nangiyey is afong nan katongchowan ay pachi, ya nakhag-ayad si Pedro ay inmon-onod. Osto ay pinaskhechancha nan ennidnichowancha isnan tengan nan awwichan nan afong, inmey et si Pedro ay nakitoktokcho ken chaicha. Ngem ket ay wad-ay nan magmagkit ay faa ay nangila ken siya issan nalanglangana. Sa na't insin-eng ay nangwanin, “Esang akhes si ton-a ay fowegna!” Nay met achi insaot Pedro ay nangwanin, “Anen! Ay kek man ammo siya.” Osto'y nawnawni is akit, wad-ay kasin nan lalaki ay nangila ken siya. Sa na't kinwanin, “Sik-a akhes nan esang ay fowegna!”Ngem kinwanina, “Ay ke sak-en?” Away nget esa'y olas ya ket ay wad-ay nan nangipapilit ay nangwanin, “Tet-ewa mampet ay esang na akhes isnan fob-owegna, tay iGalilea!” Ngem kinwanin kayet Pedro en, “Ay kek man ammo nan kankanam!” Ket ay nanakokook nan kawitan issan cha na enkak-aliyan. Sa et nensakhong si Jesus, ya iilaena si Pedro. Sa na't sinmek nan kinwanin Apo Jesus issan nangwaniyana en, “At sisya'y ad-i enkokook nan kawitan is talan-o, ya at mamitlo ay omisaot ka!” Sa et finmala ya nensifesifek. Nan Nanid-ilawancha ya Nanodsodpakancha ken Jesus(Mateo 26:67-68; Marcos 14:65)Idwani, intachon nan cheycha'y manoktokkhong ken Jesus ay nangang-ango ya nanodsodpak ken siya. Sa cha't inokopan nan matana ay mangwanin, “Pontowam man mo sino nan nanodpak ken sik-a.” Sa cha't kayet kinalyakalyan siya is ensakit ay kali. Nan Nangisakhangancha ken Jesus isnan Maam-among ay Aap-apo(Mateo 26:59-66; Marcos 14:55-64; Juan 18:19-24)Osto ay nawiit, naamong nan amam-an nan Judio ya aap-apon si papachi ya nan mimistolon si lenteg, sa cha't inpaayag si Jesus ay manakhang ken chaicha. Sa cha't kinwanin, “Ibfakham ken chakami mo sik-a nan Cristo.”Nan ayen nan kali ay Cristo et siya nan finaan Apo Dios ay mangiyapo.Ngem kinwanina, “Mo ifaagko ken chakayo, ad-iyo kayet patiyen, ya mo wad-ay salodsochek ken chakayo, ad-i kayo somongfat. Ngem mailapo idwani, wad-ay ak ay Anak si Takho ay tomotokcho is kakannawan nan Makabfalin ay Dios.” Sa cha't am-in kinwanin, “Et sik-a ngen mampay nan Anak Apo Dios?”Sa na't kanan, “Kinwaniyo et ya!” Sa cha't kinwanin, “Ay ke tako kasin masapol nan tistikho? Chinnge tako met nan chadlos na infakha!” Nan Nangokoman Pilato ken Jesus(Mateo 27:1-2, 11-14; Marcos 15:1-5; Juan 18:28-38)Sa cha't am-in naligwat ay nangiyey ken Jesus is sakhang Pilato. Sa cha't inlapo ay nangisaklang ken siya ay nangwanin, “Inchananmi si tona ay mangipabpafikas isnan kakailiyanmi ta kholaencha nan khoferno, sa na't cha kankanan en ad-imi fayachan nan fowismi ken Cesar.Cesar nan kanan nan takho ischi isnan ap-apocha ay kag ali id Roma. Ifagfakhana akhes ay siya nan Cristo ay ali.” Sa et kinwanin Pilato, “Ay sik-a pet tet-ewa nan Alin si Judio?”“Osto nan kinwanim,” inisfat Jesus. Sa et kinwanin Pilato isnan aap-apon nan papachi ya nan katakhotakho en, “Maid maanapak is fasol tona.” Ngem inpapaticha kayet ay nangwanin, “Pabpafikasena nan katakhotakho ay menkholo isnan am-in ay ili id Judea, khapo isnan isos-olona. Inlapona id Galilea, engkhana ay inomchan isna.” Si Jesus isnan Sakhang HerodesIssan nanngelan Pilato isna, sinalodsodna ay nangwanin, “iGalilea ngen na?” Osto ay chinngena ay nalpo si Jesus isnan ili ay iyap-apowan Herodes, inpaiyeyna siya ken Herodes ay wad-ay akhes id Jerusalem issan chey ay timpo. Issan nangil-an Herodes ken Jesus, nenlal-ayad tay inmannong ay laychena ay mangila ken siya. Chinngechinngena nan maipoon ken siya, ya laychena ay ilaen si Jesus ay en-angnen koma is katataa. Tay siya chi angsan nan sinas-alodsod Herodes ken siya, ngem maid paat insongfatna. Osto ay siya chi, nan aap-apon nan papachi ya nan mimistolon si lenteg ay entatakcheg ischi, ab-afikas cha ay nangipangpangaag ken Jesus. Sa et si akhes Herodes ya nan sorchachona, inang-angocha ya inlal-ayosancha siya. Sa cha't inpafacho nan khag-akhag-awis ay kakhay ya inpasakhongna ken Pilato. Et nailapo isnan chey ay akhew, cha Herodes ken Pilato ay nen-asikhola issan chey, nenliwid cha't chadlo. Nan Nangifag-an Pilato ay Nalenteg si Jesus(Mateo 27:15-26; Marcos 15:6-15; Juan 18:39–19:16)Sa et inpaayag Pilato nan aap-apon nan papachi, nan aap-apon nan takho, ya nan katakhotakho. Kinwanina ken chaicha, “Inyaliyo ken sak-en si tona tay kananyo en pabpafikasena nan katakhotakho ay menkhola isnan khoferno. Sinomaryak siya isnan sakhangyo, ngem chey, maid paat naanapak is fasolna maipoon isnan am-in ay chalomyo ken siya. Siya akhes ken Herodes, tay inpasakhongna ken chatako, tay maid mampay inangnena is khotok si aped na mapateyan. Faikhek et yangkhay siya ta sak et palofosen.”( Idwani, ekhad Pilato ay omipalofos is esang ay falod pala ken chaicha mo omchan nan kag tona ay piyasta.) Sa et waschin fofokhaw nan katakhotakho ay mangwanin, “Alaem si tosa, si Barrabas nan ipalofosmo ken chakami!” (Naifalod si Barrabas tay siya nan nangipangpango isnan kholo id Jerusalem ya nenpatey.) Idwani, tay lalaychen Pilato ay ipalofos si Jesus, kasin et nenkali isnan katakhotakho. Ngem onanig cha kasifofokhaw ay mangwanin, “Ilansam siya! Ilansam siya is kakolos!” Sa et kinwanin kayet Pilato ken chaicha isnan ikapitlo en, “Ngag mampay nan ngaag ay inangnena? Maid met naanapak is fasolna ay chadlos na mapateyan! Faikhek et yangkhay ta sak et palofosen.” Ngem inpapaticha kayet ay nangifogfokhaw ta mailansa siya, ya ket ay nangafak nan fokhawcha. Tay siya chi, intan-oy et Pilato nan kechaw nan katakhotakho. Sa na't inpalofos nan naifalod ay nenkholo ya nenpatey ay kinchawcha, ngem si Jesus, inchowana ken chaicha ta angnencha ken siya nan laychencha. Mo Nenliglikhat si Jesus ay Maid Fasolna, Ad-i ngen Am-am-amed nan Fomafasol(Mateo 27:32; Marcos 15:21; Juan 19:17)Idwani, issan cha cha mangikaanan ken Jesus, khinoyodcha nan iCirene ay enngachan is Simon ay nalpo id ilit ya cha somkhep isnan ili, sa cha't inpasakfat ken siya nan kolos ta iyon-onodna ken Jesus. Angsan nan katakhotakho ay inmon-onod, ya wad-ay nan tapina ay fabfafai ay cha enngegngeg ay mangag-akha ken Jesus. Sa et sinakhong Jesus chaicha ay nangwanin, “In-a ay iJerusalem, ad-iyo akhalan sak-en, mod-i ket nan awakyo ya nan an-akyo. Tay at omali nan kakaegyat ay akhew ay mangmangwaniyancha en, ‘Oneoney nan fafai ay nakot-eg, ay egay inman-anak paymo nenpaspasoso.’ Siya kayet chasa nan akhew ay at aped mangifag-an nan takho isnan kafilifilig en, ‘Khomab-on kayo!’ paymo, ‘Omitafon kayo!’ Tay mo mampay kag tona nan angnencha ken sak-en ay kag al-alangta ay kaew, ad-i ngen am-am-amed nan angnencha ken chakayo ay kag nalango ay kaew?”Inyalig Jesus nan awakna isnan al-alangta ay kaew ay nalikhat ay mapoowan. Olay kinwanin Pilato ay maid fasol Jesus, winenwenana kayet nan mapateyana. Mo siya chi nan inikkancha isnan maid fasolna, am-amed nan ikkancha isnan kakailiyan Jesus ay awni ya ket khinmola isnan khoferno. Siya akhes ay mo encham-et nan chosan Jesus ay sa mangisalak isnan kakailiyana ay Judio, am-am-amed nan chosacha ay nangiyad-i ya nangipapatey ken siya. Chwa Cha nan Naitapi ken Jesus ay Nailansa is Kakolos(Mateo 27:33-44; Marcos 15:22-32; Juan 19:18-27)Inpangocha akhes nan chwa ay falod ay maitapi ken siya ay en mapatey. Ya issan inomchanancha isnan filig ay makwani en Ingit nan Olo, inlansacha si Jesus is kakolos, ya nan chwa ay falod akhes, is kakannawana ya is kakannikhidna. Sa et kinwanin Jesus, “Ama, pakawanem chaicha, tay ad-icha ammo nan ang-angnencha.”Sa et nenfonot nan sorchacho ay manatag isnan fachona. Wad-ay cha nan katakhotakho ay enfob-oya, ngem nan aap-apocha, chinopichopischa ay mangwanin, “Insalakana nan tapina, isalakana achi akhes nan awakna mo tet-ewa ay siya nan Criston Apo Dios ay pinilina!” Intachon akhes nan cheycha'y sorchacho ay nangang-ango ay en nangipasosop isnan sinmoka ay fayas. Kinwanicha, “Mo sik-a nan alin nan Judio, isalakam nan awakmo!” Tay wad-ay nan naisolat is tongchona ay kag tona: “Si tona nan Alin si Judio.” Sa et nan chey esang ay falod ay naitapi ay naikolos, ab-afikas ay nangam-amsiw ken Jesus ay nangwanin, “Ay ke ka faken Cristo! Isalakam achi nan awakmo ya chakami!” Ngem yinangyangan nan kadwana ay nangwanin, “Ay ke ka ad-i omegyat ken Apo Dios? Ya ke tako mis-o am-in ay cha machosa ya! Chaita, lebfengna ay machosa ta khapo isnan inangnenta, ngem si tona, olay maid paat ngaag is inikkana…!” Sa na't kanan ken Jesus, “Jesus, asop ya sesemkem sak-en mo omali ka ay en-ap-apo.” Kinwanin Jesus ken siya, “Tet-ewa kanak ken sik-a ay idwani kannay ay akhew at wad-ay ka ken sak-en id Paraiso.” Nan Follinget ya nan Etey Jesus(Mateo 27:45-56; Marcos 15:33-41; Juan 19:28-30)(44-45) Away nget alas chosi ya ket ay namaid nan silaw nan akhew ya finmollinget isnan am-in ay ili ischi engkhana ay alas tris isnan misoyaw. Sa et nenkapepeskhat ay nakhedwa nan kortinan nan Timplo.Siya na nan anwaanwa ya as-asedcher ay napateg ay innafe ay kortina ay nangekhedwa isnan kasasantowan ay kawad Apo Dios isnan Timplo ya nan kawad nan papachi. (-) Sa et inpapangekhen si Jesus ay nenngao, “Ama, nay italekko nan leng-agko ken sik-a!” Kinwanina chi sa et nasokpot nan fiyagna. Issan nangil-an nan kapitan si sorchacho isnan chey ay naang-angnen, nenchayaw ken Apo Dios ay nangwanin, “Tet-ewa pet ay nalenteg na ay takho!” Am-in akhes nan takho ay naam-among ischi ay enfob-oya, et sinmaa cha ay enngongoyos ay nangabkabkab isnan takebcha,Kinabkabcha nan takebcha ay mangipaila ay inammowancha ay ngaag pet nan inikkancha ay nangipapatey ken Jesus. issan nangil-ancha isnan cha inmat. Am-in kayet nan cheycha'y chadlos mangammo ken Jesus ya nan fabfafai ay inmon-onod ken siya ay nalpo id Galilea, et nentatakcheg cha isnan ad-adchawi ay namob-oya isnacha. Nan Nangikaofan Jose ay iArimatea ken Jesus(Mateo 27:57-61; Marcos 15:42-47; Juan 19:38-42)(50-51) Idwani, wad-ay nan esang ay khawis ya nalenteg ay lalaki ay enngachan si Jose ay nalpo id Arimatea, ay esang ay ilin nan Judio. Sinsin-edna nan omaliyan nan en-ap-apowan Apo Dios. Ya olay mo esang siya isnan amam-an nan Judio, eg-ay nakitantan-oy isnan natotyaancha ya nan inangnencha ken Jesus. (-) Inmey ken Pilato ay nangchaw isnan awak Jesus. Sa et inmey ay nangipagkhwab isnan awakna ya innewesana isnan khawis ay lopot,Nan nay ay lopot et nakhaeb is linen ay esang ay khawis ay lopotcha. sa na't inpey isnan naliyangan ay cheppas ay egay kapaypay-an si natey. Kalmana chi isnan misoyaw, ya nganngani ay mailapo nan Sabfacho ay tengaw.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “akhew ay nensagsakhanaancha, ya cha mailapo nan Sabfacho.” Ad-i enchono nan Judio isnan Sabfacho ay tengawcha, et isakhanacha isnan kalmana nan kasapolancha isnan Sabfacho. Isnan ekhad nan Judio, nan kalonokhan nan akhew isnan kalmana, siya nan kailapowan nan tengawcha ay Sabfacho. Sa et isnan kalonokhan nan akhew isnan Sabfacho, siya nan pengpeng nan tengaw, ya nan kailapowan nan Chomingkho. Siya sa nan angnencha ay mamilang isnan akhew. Nan fabfafai ay naifoweg ken Jesus ay nalpo id Galilea, inmonod cha ken Jose. Inilacha nan naikaofan Jesus ya nan inangnen Jose ay nangisaad isnan awakna. Sa cha't sinmaa ay en nen-isakhana is fangfanglo ya sapsapo ay maiyappos isnan awak Jesus. Et nentengaw cha isnan Sabfacho tay siya nan nailenteg. Natakho Kasin si Jesus(Mateo 28:1-10; Marcos 16:1-8; Juan 20:1-10)Osto ay wiiwiit isnan Chomingkho, inyey nan fabfafai nan insakhanacha ay fangfanglo isnan kakaofan. Ket ay inchanancha ay apchas naalin nan fato ay tangeb nan liyang ay naikaofan Jesus. Sa cha't sinomkhep, ngem ket ay maid inchanancha isnan awak Apo Jesus. Osto ay cha cha mataa, ket ay nenkawawad-ay isnan sag-encha nan chwa ay lallalaki ay somili nan fachocha. Sa cha't nenyongyong isnan fegyascha. Ngem kinwanin nan lallalaki ken chaicha, “En yo man an-anapen nan matatakho isnan kawad nan natey ay? Maid siya isna, tay natakho et. Semkenyo man nan kinwanina ken chakayo issan sisya ay kawad-ayanyo id Galilea issan nangwaniyana en, ‘Masapol ay maichowa ak ay Anak si Takho isnan fomafasol, ta ilansacha sak-en sak et kasin matakho isnan maikatlo ay akhew.’ ” Sinmekcha tet-ewa nan kinwanina, sa cha't ala ya taynan isnan naikaofana ya tinmoli cha ay en nangifab-aag isnan sinpoo ya esang ay disipolos Jesus ya isnan tapina kayet. Nan naycha'y fabfafai et chaicha cha Maria Magdalena, si Juana ya si Maria ay inan Santiago ya nan tapina kayet ay fabfafai ay fowegcha. Chaicha nan nangifaag isna isnan apostolesna. Ngem ya ket ay ad-icha patiyen chaicha tay kanancha mo aped yangkhay ap-apat nan kankanancha. Nay met achi si Pedro, ala na ya tagtag is kaliyang ay naipay-ana, ket ay kedkecheng nan lopot ay naiyewes ken siya nan inoschongana ischi. Sa et sinmaa ay natataa isnan am-in ay cha inmat. Nan Naangnen isnan Nenfaatan nan Chwa ay Disipolos id Emaus(Marcos 16:12-13)Issan siya chi kannay ay akhew, cha enfaat nan chwa ay disipolos Jesus id Emaus, ay away nget sinpoo ya esang ay kilomitro nan kaadchawina mailapo id Jerusalem. Cha cha entot-oya maipoon isnan am-in ay cha inmat. Osto ay cha cha entot-oya ay en-og-okhod, sinmag-en si Jesus ay namoweg ken chaicha, ngem ke cha't ay kag nakimit tay egay cha naipalofos ay makaimaton ken siya. Sa na't kanan, “Ngag man nan entot-otot-oyyanyo isnan cha yo manalanan?”Sa cha't nensasanga ay tinomke, ya kinwanin et nan esang ay enngachan is Cleofas en, “Away nget kecheng ka is mangili id Jerusalem ay ad-i mangammo isnan cha inmat ischi isnan nar-os ay akhew.” “Ngag kay chachi?” kinwanina.“Nan man naangnen ken Jesus ay iNazaret,” kinwanicha. “Esang ay mamadto, ay makabfalin nan chonona ya nan sos-olona isnan sakhang Apo Dios ya nan katakhotakho. Ya ket ay aped inchowan nan aap-apon nan papachi ya nan kannay aap-apo ay nangipapatey ken siya, sa cha't inpailansa is kakolos. Ngem siya pay nan namnamaenmi ay mensofot isnan Israel! Ngem faken yangkhay kecheng chachi ay inmat id etewna is naangnen. Tay olay idwani ay ikatlo et ay akhew, wad-ay cha nan fabfafai ay fowegmi ay inmipataataa. Tay nawiiwiit cha isnan naikaofana, ngem maid inchanancha isnan awakna, sa cha't tinmoli ay nangifaag maipoon isnan nenpaila ken chaicha ay angheles ay nangwanin natakho et siya. Naneng cha't akhes ya eey nan tapina ay fowegmi isnan naikaofana, ya inilacha nan wad-ay ischi ay ostoosto ay kag isnan infaag nan fabfafai, ngem si Jesus, egaycha inila.” Sa et kinwanin Jesus ken chaicha, “Chakayo ay ad-i ensemsemek, ya nalikhat ay mamati isnan am-in ay kinwanin nan mamadto! Ad-i ngen masapol ona ay ilikhat Cristo nan naycha, sa et somkhep isnan kachad-ayawana?” Sa et inlawlawag Jesus nan nakwani maipoon ken siya isnan am-in ay naisolat ay kalin Apo Dios mailapo isnan insolat Moises engkhana isnan insos-olat nan am-in ay mamadto. Nganngani cha't ay omchan isnan omayancha ay ili, ngem madlawcha ay itoloy kayet Jesus ay omey isnan omayana. Ngem inpakodcha ay nangwanin, “Makiiyan ka et achi ken chakami, tay nay nalonog et nan akhew ya cha et maschem.” Sa et sinomkhep ay nakiiyan ken chaicha. Osto ay tinmokcho cha ay nangan, inalana nan tinapay ya nenyaman. Sa na't pinetpet-ang chi ya inchowana ken chaicha. Ya ke cha't inmatonan chadlo siya, tay inpailatakna nan pinang-ilacha, ngem ket ay apchas nenkamamaid. Sa cha't kanan, “Da! Ta sa et mampet chadlo pomopoos nan liknata issan cha na nakikak-aliyan ken chaita is kachalan, ay nangilawlawakhana isnan naisolat ay kalin Apo Dios!” Sa cha't nenligwat isnan chey kannay ay olas ay tinmoli id Jerusalem. Ya inchanancha nan sinpoo ya esang ay disipolos Jesus ya nan tapina kayet ay maam-among ay mangmangwanin, “Tet-ewa pet ay natakho nan Apo! Nenpaila ken Simon!” Sa et inpalawag nan chwa ay cheycha nan inmat is kachalan, ya nan nangimatonancha ken siya issan nametpet-angana isnan tinapay. Nan Nenpail-an Jesus isnan Disipolosna(Mateo 28:16-20; Marcos 16:14-18; Juan 20:19-23; Apostoles 1:6-8)Osto ay cha cha og-okhochen chana, faagna ya ket wad-ay si Jesus ay tomatakcheg isnan kawadcha. Kinwanina, “Oompa kayo!” Natakag ya nafegyas cha, tay kananchan mo anito nan inilacha. Ngem kinwanina ken chaicha, “En kayo man matatakag ay? Ya ngag man nan kasin yo semkesemken? Ilaenyo nan limak ya nan sikik, ta mangil-anyo ay sak-en kannay na. Egnanyo sak-en ta mangil-anyo. Tay nan anito, maid awak paymo ingitna ay ad-i kag ken sak-en ay iilaenyo.” Osto ay kinwanina chi, inpailana ken chaicha nan limana ya nan sikina. Nay met achi eg-ay cha kayet namati, tay chachama nan layadcha ya nan taacha. Sa na't kanan, “Wad-ay ngen kanenyo isna?” Sa cha't inmichowa ken siya is nachawis ay fangos. Inalana chi sa na't kinan isnan sakhangcha. Inlawlawag Jesus nan Maipoon isnan Eteyna ya nan Kasina NatakhowanSa na't kinwani ken chaicha en, “Naangnen idwani nan chadlos ko infagfakha ken chakayo issan chey, issan nangwaniyak en, ‘Am-in nan naisos-olat maipoon ken sak-en isnan lenteg Moises, ya nan akhes insolat nan cheycha'y mamadto, ya isnan Salmo, et masapol ay maangnen.’ ” Sa na't linawlawwakhan nan semekcha ta maawatancha nan naisolat ay kalin Apo Dios. Kinwaninan, “Siya na nan naisolat: ‘Masapol ay enlikhat nan Cristo, ya matey, sa et fomangon kasin isnan etey isnan maikatlo ay akhew. Ya ta maipalawag isnan am-iam-in ay ili, mailapo id Jerusalem, nan enfabfawiyan ya manokokhan isnan fasol ta mapakawan isnan ngachana.’ Chakayo nan tistikho isnacha. Et sak-en kannay nan at mangifaa isnan inkalin Ama ay pal-iyena ken chakayo. Ngem masapol ay sad-enyo siya id Jerusalem, engkhana ay chawatenyo nan kag yo mabfachowan isnan kamabfalin ay malpo id tongcho.” Nan Tinmoliyan Jesus id Chaya(Marcos 16:19-20; Apostoles 1:9-11)Sa et inpangon Jesus chaicha isnan ilit nan ili ay Betania. Sa na't intakwad nan limana ay namindisyon ken chaicha. Ya issan cha na mamindisyonan ken chaicha, tinaynana't chaicha tay ket ay naala id chaya. Sa cha't chinad-ayaw siya, ya tinmoli cha id Jerusalem ay chadlos nenlal-ayad. Ya wad-awad-ay cha is kaTimplo ay nenchad-ayaw ken Apo Dios. Nan Ebanghelyo ay Insolat JuanNan Tet-ewa ay Silaw ay Inmali isnan LofongIssan laplapona ay egay nakhab-an nan lofong, sikhod ay wad-ay siya ay makwani en Kali. Wad-ay siya ken Apo Dios, ya siya et Dios. Et siya chi ay engkhana issan laplapona, wad-ay siya ken Apo Dios. Naichalan ken siya nan nawad-ayan nan am-in. Siya, maid paat nawad-ay, mo egay naichalan ken siya. Siya nan poon nan fiyag, ay maiyalig ay silaw si takho. Langlangan nan silaw nan follinget ya maid mabfalin nan follinget ay mangafak isnan silaw. Wad-ay nan esa'y takho ay finaan Apo Dios ay enngachan is Juan. Siya nan inmali ay manistikho maipoon isnan makwani en silaw, ta am-in nan mannge et mamati cha. Faken siya nan chey makwani en silaw, mod-i ket inmali ay manistikho isnan silaw. Nan tet-ewa ay silaw, siya nan manangkhew isnan semek nan waschin esa'y takho ya omal-ali isnan lofong. Sikhod ay wad-ay siya isnan lofong, ya naichalan ken siya nan nakhab-an nan lofong, nay met achi maid namigfig ken siya. Inmey isnan osto'y ilina ngem egay chinawat nan kailiyana. Isnan magtek am-in ay nanawat ya namati ken siya,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ay namati isnan ngachana” et inchowana ken chaicha nan kafaelancha ay enfalin ay an-ak Apo Dios. Ya nan nenfalinancha ay an-ak Apo Dios, et faken kag isnan angnencha ay maiyanak isnan awak khapo isnan layad si sin-asawa ya semek nan lalaki, mod-i ket khapo isnan nemnem Apo Dios ay en Amacha. Siya akhes nan Kali ay nenfalin ay takho ya nakitee ken chatako. Inilami nan katangtangachana ay maifakhay ken siya ay es-esang ay Anak nan Ama id chaya. Wad-ay ken siya nan am-in ay kinagkhawis ya kinatet-ewa. Siya nan tinistikhowan Juan issan nangifogfokhawana ay mangwanin, “Siya san kinwanik ay omali ay maisokat ken sak-en ya entongcho is solit mo sak-en, tay sikhod chadlo ay wad-ay siya.” Ya isnan chachama ay kinagkhawisna, et ad-i mangmangkhay nan ichod-owana ken chatako ay enkhawisan. Tay nan lenteg ay inchowan Apo Dios ken chatako et naichalan ken Moises, ngem inpailana nan kinagkhawisna ya nan kinatet-ewana maichalan ken Jesu Cristo. Maid nakaila ken Dios Ama mod-i yangkhay nan es-esang ay Anakna ay maitatakcho ken siya. Siya nan nangipaammo ken Amana. Nan Ifaag Juan Bautista Maipoon ken Jesus(Mateo 3:1-12; Marcos 1:1-8; Lucas 3:1-18)Siya na nan infaag Juan isnan cheycha'y papachi ya nan kafachangcha ay makwani en Levita, ay finaan nan aap-apon si Judio ay en mamoot ken Juan mo sino tet-ewa siya. Et egay inkhigkhinek Juan nan tet-ewa maipoon isnan awakna, mod-i ket inlatakna ay nangwanin, “Faken sak-en nan Cristo.” Sa cha't inpoot ay nangwanin, “Ya sino ka mampet? Ay sik-a ngen nan mamadto ay si Elias?”“Faken ak!” insongfatna.“Sik-a ngen nan omali ay Mamadto?”Kinwanin kayet Juan, “Faken.” Inpootcha kayet ay nangwanin, “Ibfakham et achi ken chakami mo sino ka, ta wad-ay isfatmi isnan namaa ken chakami. Ngag nan kanam maipoon ken sik-a?” Sa et kinwanin Juan, “Sak-en nan inpadton Isaias ay nangwanin,‘Wad-ay isnan ponchag nan mangifogfokhaw ay mangwanin,“Enletkhenyo nan chalan nan Apo.” ’ ”Ilaenyo nan Isaias 40:3. Sa et kinwanin nan cheycha'y finaan nan Fafariseo en, “Mo faken ka pet si Cristo, paymo si Elias, paymo nan omali ay Mamadto, ya ke ka enfonyag mo?” Sa et kinwanin Juan, “Sak-en, chanom yangkhay nan ifonyagko. Ngem wad-ay ken chakayo nan esang ay ad-iyo ammo. Siya nan at omonod ken sak-en, ngem ad-i ak chadlos maikali ay olay mamadfad yangkhay isnan taked nan pallokana.” Inmat am-in chana id Betania is apet falaan nan akhew nan wanga ay Jordan ay cha nenfonyakhan Juan.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Inmat am-in chana isnan chemang nan wanga ay Jordan ay cha nenfonyakhan Juan.” Si Jesus nan Makwani en Korderon Apo DiosKawaksana, inilan Juan si Jesus ay omal-ali sa na't kanan, “Naay nan KorderonNan kordero, siya nan innanak nan karnilo. Apo Dios ay mangaan isnan fasol nan katakhotakho. Siya san chak kankanan ay omonod ken sak-en ya entongcho is solit mo sak-en, tay sikhod chadlo ay wad-ay siya. Olay pay sak-en, egayko akhes finigfig siya. Ngem nan khotok nan inmaliyak ay enfonyag isnan chanom, et ta ipaammok siya isnan iyIsrael.” Infaag kayet Juan nan chadlos na inila, “Inilak nan Ispirito Santo ay kag kalopati ay cha khomwab ay nalpo id chaya. Sa et nentee ken siya. Sak-en, sisya'y egayko finigfig siya issan lapona. Nay met achi si Apo Dios ay namaa ken sak-en ay en mangifonyag isnan chanom, et kinwanina ken sak-en, ‘Nan ilaem ay khomwafan ya entey-an nan Ispirito Santo, et siya nan mangifonyag isnan Ispirito Santo.’ Tet-ewa, inilak ya tistikhowak ay siya nan Anak Apo Dios.” Nan Inmona ay Disipolos JesusIssan kawaksana, wad-ay kasin cha Juan ya nan chwa'y disipolosna, ya inilana si Jesus ay lomal-aos, sa na't kanan en, “Ilaenyo, cheey nan Korderon Apo Dios!” Issan nanngelan nan chey chwa'y disipolosna isnan kinwanina, inmey cha ay maifoweg ken Jesus. Nensakhong si Jesus ya inilana chaicha ay cha omon-onod. Sa na't kanan, “Wad-ay ngen masapolyo?”“Rabbi, ento pay nan entetey-am?” insongfatcha. (Nan ayen nan Rabbi isnan kalin si Judio, et Mistolo.) “Omali kayo ta ilaenyo,” kinwanin Jesus. Naifoweg cha't ken siya ya inilacha nan entetey-ana, sa cha't nakiiyan ken siya tay away nget alas kwatro chi. Si Andres ay akhin Simon Pedro nan esang ken chaicha ay chwa ay nannge isnan kinwanin Juan sa cha't naifoweg ken Jesus. Nan inmona ay inangnena, et inmey ay en manganap ken Simon ay akhina ya kinwanina ken siya en, “Inchananmi et nan Mesias!” (Nan laychen nan Mesias ay kanan et Cristo.) Sa na't infoweg si Simon ken Jesus.Insisin-eng Jesus si Simon sa na't kanan, “Sik-a si Simon ay anak Juan. At makwani ka en Cefas.” (En-iso nan ayen nan ngachan ay Pedro ya Cefas. Nan laychencha ay kanan et fato.) Nan Nangayakhan Jesus ken cha Felipe ken NatanaelIssan kawaksana, sinmek Jesus ay enpaGalilea. Sa na't inila si Felipe, ya kinwaninan, “Maifoweg ka ken sak-en.” Si Felipe ay nay et ib-an cha Andres ken Pedro ay iBetsaida. Idwani, en inanap Felipe si Natanael, sa na't kanan, “Inchananmi et san takho ay kankanan Moises isnan lenteg, ya san akhes insolat san cheycha'y mamadto ay at omali. Siya si Jesus ay iNazaret ay anak Jose.” Sa et kinwanin Natanael, “Siya pet! Ay ke wad-ay khawis ay malpo id Nazaret?”“Omali ka achi ta ilaem,” kinwanin Felipe. Issan nangil-an Jesus ken Natanael ay omal-ali, kinwanina, “Naay nan tet-ewa ay iyIsrael. Maid paat sikapna!” Sa et kinwanin Natanael ken siya, “Ngag nan nangammowam isnan katatakhok?”“Inilak sik-a is kapoon nan kaew ay higos issan sisya'y egay nangayakhan Felipe ken sik-a,” insongfat Jesus. Sefat et Natanael ay nangwanin, “Apo, sik-a nan Anak Apo Dios! Sik-a nan Alin nan Israel!” “Mamati ka tay kinwanik en inilak sik-a is kapoon nan kaew ay higos, ad-i ngen? At chakchakchake kayet nan ilaem ay katataa mo nan nay!” Intoptop kayet Jesus ay nangwanin, “Tet-ewa kanak ken chakayo, at ilaenyo nan chaya ay matekwafan, ya nan angheles Apo Dios ay cha tomongcho ya cha khomwab ken sak-en ay Anak si Takho.” Nan Kasar id CanaIssan maikatlo ay akhew wad-ay nan kasar id Cana ay sakop nan Galilea, ya wad-ay si inan Jesus ischi. Olay akhes si Jesus ya nan disipolosna et naayakhan cha. Idwani, issan nangkhayan nan fayas,Nan fayas nan Judio, et nakhaeb isnan chanom si ofas. ket ay inmey si inan Jesus ken siya ay nangwanin, “Maid et fayascha.” Ya ket kinwanin Jesus, “Ina, ogkhayem yangkhay sak-en. Sisya'y egay inmali nan timpok.” Sa et kinwanin inana isnan cheycha'y faa, “Angnenyo nan ngag sisa ay ifaagna.” Idwani, wad-ay ischi nan kasaasaad ay enem ay fornay ay nakhaeb isnan fato ay maipaypay-an nan chanom, ya lima paymo enem ay lata nan malaon nan esang. Siya sa tay wad-ay nan ekhad nan Judio ay en-owas ay mangaan isnan afigcha. Kinwanin et Jesus ken chaicha, “Ponnenyo nan sanacha ay fornay is chanom.” Osto ay pinnopinnocha chachi, kinwanina't ken chaicha, “Komiyod kayo ta iyeyyo isnan cha ennongnong isnan kasar.” Sa cha't inyey. Osto'y linamanan nan cha ennongnong isnan kasar nan chey ay chanom ke pet fayas, sa na't nen-ipaayag nan kaab-afong ay lalaki. Ad-i ammon nan chey cha ennongnong nan nalpowan nan chey ay fayas, tay kecheng nan cheycha'y faa ay nangiyod isnan chanom nan mangammo ischi. Sa na't kinwani en, “Am-in ay takho, ipafalacha ona nan kakhawisan ay fayas. Sa et mo inminoinom cha't nan takho, ifalacha nan tapina. Ngem sik-a iniigtom pet nan kakhawisan ay fayas engkhana idwani.” Inangnen Jesus na id Cana ay sakop nan Galilea. Siya na nan inmona ay katataa ay inangnena ay sinyal ay nangilatak isnan katangtangachana, ya onanig namati nan disipolosna ken siya. Osto'y nakwas chi, khinomwab cha Jesus id Capernaum. Naifoweg ken siya cha inana, nan aag-inaIlaenyo nan Mateo 12:46. ya nan cheycha'y disipolosna, sa cha't natanee ischi is sin-ak-itan ay akhew. Nan Inmayan Jesus is kaTimplo(Mateo 21:12-13; Marcos 11:15-17; Lucas 19:45-46)Isnan nganngani et nan Piyastan si Judio ay makwanin Paskua, nanikid si Jesus id Jerusalem. Issan inmayana is kaTimplo, inaspowana't nan cheycha'y enlaklako is faka, karnilo ya kalopati, ya nan cheycha'y tomotokcho ay ensoksokat isnan siping.Ta makafayad cha isnan ichatoncha is kaTimplo, masapol isokatcha nan sipingcha'y siping si iRoma isnan siping si Judio. Nan akhes tinnawen ay fab-ayachancha is kaTimplo, masapol akhes ay ipasokatcha isnan cheycha'y ensoksokat isnan siping, et siya nan enkhalansiyaancha is angsaangsan. Sa et inmapid siya is tali ay khinaebna is faigna ay nanyog am-in ken chaicha, am-in nan cheycha'y faka ya karnilocha, et nasyog cha am-in ay finmala is kaTimplo. Nen-itokangna nan lamisaan nan cheycha'y ensoksokat si siping, ya nenpaappokena nan kasis-isis-ilyocha. Sa na't yinangyangan nan cheycha'y en-ilaklako isnan kalopati ay nangwanin, “Pabfalaenyo chasa. Ad-iyo khab-en ay enkomersowan nan afong Ama!” Ket ay sinmek nan cheycha'y disipolosna san naisolat ay kalin Apo Dios ay nangwanin, “Apo Dios, chadlos ko ikateyan nan mangipatkhak isnan afongmo.”Ilaenyo nan Salmo 69:9. Sa et inmey nan cheycha'y aap-apon si Judio ken Jesus ay nangwanin, “Ngag nan ipailam ay katataa ay kaimatonam ay wad-ay kalebfengam ay mangangnen issacha?” Kinwanin et Jesus ken chaicha, “Etfenyo nan nay ay Timplo, ya at patakchekhek isnan las-od nan tolo ay akhew.” “Ento nan ikkam ay mangipatakcheg isnan nay ay Timplo isnan tolo ay akhew yangkhay? Epat poo ya enem ay tawen nan nakhab-ana ya!” kinwanicha. Ngem nan laychen Jesus ay kanan isnan kinwanina ay Timplo et nan awakna kannay. Isonga issan natakhowana kasin isnan etey, sinmek nan disipolosna nan chey ay kinwanina. Ya onanig cha namati isnan kalin Apo Dios ya nan infab-aag Jesus. Ammon Jesus nan Am-in ay Semek si TakhoIdwani, issan kawad-an Jesus id Jerusalem isnan Piyasta ay makwanin Paskua, angsan nan namati ken siyaNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “angsan cha nan namati isnan ngachana.” issan nangil-ancha isnan katataa ay sinyal ay inang-angnena. Olay mo siya chi, ngem khechangna'y egay intalek Jesus nan awakna ken chaicha, tay ammona nan semek nan am-in ay takho. Ad-ina masapol nan mangifag-an nan olay sino ken siya maipoon isnan takho, tay siya kannay et ammona nan semekcha. Nan Nangisos-olowan Jesus ken NicodemoWad-ay nan esa'y Fariseo ay nenngachan si Nicodemo ay ap-apon si Judio. Isnan esa'y lafi inmey ken Jesus ya kinwanina ken siya, “Apo, ammomi ay sik-a nan mistolo ay nalpo ken Apo Dios. Maid makaikkan issacha ay katataa ay sinyal ay cham ang-angnen, mo maid si Apo Dios ken siya.” Ya ket kinwanin Jesus, “Tet-ewa kanak ken sik-a, sok-ed chadlo ona maiyanak kasin nan takho, esa maitapi isnan en-ap-apowan Apo Dios.” Pinoot et Nicodemo ay nangwanin, “Ento pan nan angnen nan takho ay maiyanak kasin mo apchas et nalakay? Ay ke mamidwa ay iliton inana ta kasin maiyanak?” Kanan et Jesus, “Tet-ewa kanak ken sik-a, sok-ed maiyanak ona nan takho isnan chanom ya isnan Ispirito Santo esa makaskhep isnan en-ap-apowan Apo Dios. Nan maiyanak isnan takho, wanchena nan okhalin nan takho. Nay met achi nan maiyanak isnan Ispirito Santo, wanchena akhes nan okhalin nan Ispirito Santo. Ad-i ka mataa isnan mangwaniyak en, ‘Masapol ay maiyanak kayo kasin.’ Maiyalig isnan chakhem nan Ispirito Santo.Isnan kalin si Griego, wad-ay nan es-esang ay kali ay nateketeken nan ayena: chakhem, anges, leng-ag, Ispirito Santo, ya anito. Isyangkhay nan chawsen nan chakhem. Makadnge ka isnan awengna, ngem ad-im ammo nan malpowana ya nan omayana. Siya akhes ay ad-i chadlos maawatan nan maiyanakan nan olay sino isnan Ispirito Santo.” Sa et kinwanin Nicodemo, “Ento kay nan ikakkan nan sana ay maangnen?” “Na! Sik-a nan mapatpateg ay Mistolon nan Israel, ya ad-im maawatan chana? Tet-ewa kanak ken sik-a, kananmi nan ammomi ya ifaagmi nan inilami, ngem khechangna ay ad-iyo chawaten nan kananmi. Mo siya sa ay ad-iyo patiyen nan ifab-aagko ay wad-ay isnan kalotaan, ngag pet nan katekena mo ifaagko nan maipoon isnan wad-ay id chaya? Maid paat linmamag ay nangila id chaya, mod-i yangkhay sak-en ay Anak si Takho ay nalpo ischi ya khinomwab isna is kalota. “Nan akhes maangnen ken sak-en et kag isnan nangipatongchowan Moises isnan khinaebna ay kag oweg is kakaew issan kawadcha is kaponchag. Masapol ay maipatongcho ak akhes ay Anak si Takho, ta nan olay sino ay mamati ken sak-en, et wad-ay fiyagcha is eng-engkhana.” Tay chachama nan layad Apo Dios isnan takho isnan lofong, inchawchawna nan es-esang ay Anakna, ta olay sino ay mamati ken siya, et ad-i madchongaw mod-i ket wad-ay fiyagna is eng-engkhana. Tay egay finaan Apo Dios nan Anakna isnan lofong ta okomena ay manosa isnan takho, mod-i ket ta isalakana chaicha. Ad-i maokom ay machosa nan takho ay mamati ken siya. Ngem nan ad-i mamati ken siya et apchas naokom ay machosa, tay ad-i mamati isnan es-esang ay Anak Apo Dios. Adi kad siya na nan kaokomancha, tay inmali et isnan lofong nan manangkhew koma isnan semekcha, nay met achi nan follinget nan wadwad-ayencha mo nan matangkhewancha, tay ngaag nan ang-angnencha. Tay olay sino ay ngaag nan ik-ikkana, et ad-ina laychen ay masilawan nan semekna, ya ad-i somag-en isnan silaw tay ta ket lang maipaila nan ngaag ay ang-angnena. Ngem nan takho ay mangangnen isnan tet-ewa, et somag-en isnan silaw ta mailatak ay si Apo Dios nan mangis-ischo isnan ik-ikkana. Nan Nanistikhowan Juan ken JesusAwni sa et inmey cha Jesus ya nan disipolosna isnan probinsiya ay Judea. Nanatee cha Jesus ischi ay cha enfonyag. Si Juan akhes, et wad-ay ay cha enfonyag id Enon ay sag-en nan Salim, tay ad-acha nan chanom ischi. Et cha na finonyakhan nan cheycha'y inmey ay nenpafonyag ken siya. Tay sisya'y egay naifalod siya ischi. Osto'y siya chi, nasosma nan cheycha'y disipolos Juan ya nan esa'y Judio maipoon isnan fonyag. Sa cha't inmey ken Juan ya kinwanicha, “Apo, sesemkem ngen nan chey kadwam is chemangna isnan wanga ay Jordan ay siya san tinistikhowam? Wad-ay siya ay cha enfonyag idwani, et chey, siya nan cha omayan am-in nan takho.” Kinwanin et Juan, “Maid kafallinan nan takho isnan olay ngag issa, mo ad-i ona ichowan Apo Dios ken siya. Ad-i ngen chakayo kannay san chadlos nanannge issan kinwanik ay faken sak-en nan Cristo, mod-i ket nafaa ak yangkhay ay mamangpango? Iyaligko nan awakko isnan aloyos nan omafong ay lalaki. Tay nan aloyos nan omafong, olay mo faken siya nan mangasawa isnan fafai, chachama nan layadna ay man-ed isnan omaliyan nan omafong, ya mo chengngena nan kalina, enlal-ayad. Siya akhes ay chachama nan layadko idwani. Masapol ay tomongtongcho siya ya khomkhomwab ak,” kinwanin Juan. Si Jesus ay Malpo id Tongcho nan KatongchowanNan malpo id tongcho, entongcho siya isnan am-in. Nan akhes takho ay fakinlolota, et nailotaan nan katatakhona ya nan wad-ay yangkhay isnan lofong nan ap-apatena. Ngem nan malpo id chaya et siya nan entongcho isnan am-in, ya tistikhowana nan chadlos na inila ya chinnge ischi, nay met achi maid manawat isnan ifab-aagna. Mo sino magtek nan manawat isnan ifaagna, et ipailana ay tet-ewa si Apo Dios. Tay si Jesus ay finaan Apo Dios, et ifaagna nan kalin Apo Dios, ya ad-i kakonto nan angnen Apo Dios ay mangigwa isnan Ispirito Santo ken siya. Chadlos laylaychen Dios Ama nan Anakna, ya inpeyna siya ay enlebfeng isnan am-in. Mo sino nan mamati isnan Anakna, wad-ay ken siya nan fiyag ay maid pengpengna. Nay met achi nan mangad-i isnan Anakna, ad-i maitapi isnan fiyag ay maid pengpengna, mod-i ket sisyasisya nan songet Apo Dios ken siya. Si Jesus ya nan Fafai ay iSamariaNan Fafariseo, chinngecha ay angsan nan somos-olot ya cha enpafonyag ken Jesus mo ken Juan. Nan magtek tet-ewa et faken si Jesus nan cha enfonyag mod-i ket nan disipolosna. Osto ay chinngen Jesus ay inammowancha chi, kinmaan id Judea ya tinmoli id Galilea. Sa et nenpaSamaria tay masapol ay ischi nan ikwana. Issan cha cha omayan, sinmag-en cha id Sicar, ay esa'y ili id Samaria ay sag-en nan lota ay inpatawid Jacob ken Jose ay anakna. Ischi nan kawad nan fofon ay makwanin fofon Jacob. Inmilleng si Jesus is kasag-en nan chey ay fofon, tay nablay isnan nenfaatana, ya away alas chosi chi. (7-8) Sa et inmey nan disipolosna isnan chey ay ili ay en lomako is kanencha. Awni ya ket ay wad-ay nan fafai ay iSamaria ay en manakcho. Sa et kinwanin Jesus, “Omagtan ka ed is inomek.” (-) Sa et kanan nan fafai, “Ya ke ka lang Judio, ya komchaw ka ken sak-en ay fafai ya iSamaria akhes, is inomem ay?” (Kinwanina chi tay ad-i ib-aen nan Judio nan iSamaria.) Sinmongfat si Jesus ay nangwanin, “Mo sa yangkhay ammom nan ilayad Apo Dios, ya mo sino nan cha komchaw ken sik-a is inomena, at komchaw ka ya agtana sik-a isnan tomakho ay chanom.” Sa et kinwanin nan fafai, “Apo, ya ke maid isakchom ya sa et ad-achaem nan kawad nan chanom. Ento nan aped mo omalaan isnan chey ay tomakho ay chanom? Si ama tako ay Jacob nan nangipatawid isnan nay ay fofon ken chakami. Siya pay na nan inmin-inomana ya nan an-akna, sa et nan angsan ay enkiwiyena. Ay ke wad-ay kafaelam mo siya?” Kinwanin et Jesus, “Olay sino ay ominom isnan nay ay chanom et kasin maew-ew, ngem nan ominom isnan ichawchawko ay chanom et ad-i paat kaew-ew. Nan chanom ay ichawchawko ken siya, et enfalin ay eb-eb isnan awakna ay mangichawchaw isnan fiyag ay maid pengpengna.” Sa et kinwanin nan fafai, “Apo, ichowam man ed ken sak-en nan chey ay chanom, ta ad-i ak kasin maew-ew-ew, paymo omaliali ay manakcho isna.” “Engka, ayakhan si asawam ta omali kayo,” kinwanin Jesus. “Maid asawak,” kinwanin nan fafai.Sa et kanan Jesus, “Tet-ewa nan kanam en maid asawam, tay lima kay man nan cham inas-asawa, ya nan maiyaamongam idwani et faken mo osto'y asawa. Tet-ewa nan kinwanim.” Ya ket kinwanin nan chey fafai, “Apo, maawatak ay mamadto ka pet. Chakami ay iSamaria, is kafilig ay nay nan enchad-ayawan nan am-ami ken Apo Dios, ngem chakayo ay Judio kananyo ay id Jerusalem nan osto chadlo ay enchayawan ken Apo Dios.” Sa et kanan Jesus, “Anen, patiyem nan nay ay kanak. Nay cha et omchan nan akhew ay at faken isnan nay ay filig paymo id Jerusalem nan menchayawan nan takho ken Dios Ama. Chakayo ay iSamaria, ad-iyo ammo nan chad-ayawenyo. Chakami, ammomi nan chad-ayawenmi, tay malpo ken chakami ay Judio nan kaisalakan. Ngem nay cha omali nan timpo ya wad-ay et idwani, ay nan takho ay tet-ewa ay manad-ayaw ken Ama, et chayawencha siya isnan osto ay semekcha ay maiyornos ken siya. Siya sa nan laychen Ama ay angnen nan takho ay menchayaw ken siya. Si Apo Dios, et Ispirito. Tay siya chi, et nan angnen nan takho ay menchayaw ken siya, et masapol ay maiyornos nan am-in ay semekcha isnan kinatet-ewan Apo Dios,”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Ispirito si Apo Dios, ya nan manad-ayaw (ken siya), masapol ay chayawencha isnan leng-ag ya kinatet-ewa.” kinwanina. Sa et kinwanin nan fafai, “Ammok ay awni't omali nan Mesias ay makwani en Cristo. Ya mo omali, at ipaammona nan am-in ken chatako.” Ket ay kinwanin Jesus, “Sak-en ay makikak-ali kannay ken sik-a nan kankanam.” Nan Tinmoliyan nan Disipolos JesusOsto ay siya chi, tinmoli cha nan disipolos Jesus. Ya ket nataa cha issan nangedchanancha ken Jesus ay cha makitot-oya isnan fafai. Ngem maid namoot ay nangwanin, “Ngag nan masapolmo?” Ya maid akhes nanalodsod ken Jesus mo ngag nan khotok nan cha na makitot-oyyan isnan fafai. Sa et tinaynan nan fafai nan fangana, ya sinmaa ay en nangifaag isnan kakailiyana, “Omali kayo ed ta ilaenyo nan chey takho ay nangifaag ken sak-en isnan am-in ay inik-ikkak. Siya mangnget chi nan Cristo?” Sa cha't naligwat isnan ilicha ay inmey isnan kad-an Jesus. Nan akhes disipolos Jesus, inawiawischa siya ay mangwanin, “Apo, ali ka't man ta mangan ka.” Ngem kinwanin Jesus, “Wad-ay nan kanek ay ad-iyo ammo.” Ket ay natotya nan cheycha'y disipolosna ay mangwanin, “Wad-ay ngen inomyali is kanena?” Sa et kanan Jesus, “Nan kang-epak, siya nan mangiyangnenak isnan nemnem nan finmaa, engkhana ay konfosek nan am-in ay inpadnona ken sak-en. Ad-i ngen wad-ay nan kananyo en, ‘Wad-ay nan epat kayet ay fowan sa et ani’? Kanak magtek, ani et ya! Enmonaang kayo achi ta ilaenyo nan katakhotakho ay maiyalig isnan pakhey ket ay lektat ay nagkhasan ya mabfalin et ay maani. Adi kad nan omey en-ani, cha malagfo, ya nan takho ay kag na cha aniyen et maitapi cha isnan fiyag ay maid pengpengna. Siya chi tatno makhigsan nan en-imola ya nan en-ani ay malaylaychan. Tay tet-ewa nan nakwani en, ‘Esang nan enmola ya teken nan en-ani.’ Finaak chakayo ay en men-ani isnan egayyo chadlos nenfellayan. Teken nan nanno ya chakayo nan mangani isnan fongan nan felaycha.” Angsan nan iSamaria ay Mamati ken JesusAngsan cha nan iSamaria ay namati ken Jesus isnan chey ay ili khapo isnan nangifag-an san fafai en, “Infaagna ken sak-en nan am-in ay inik-ikkak.” Tay siya chi, issan inmayancha ken Jesus inpakodcha siya ta makitee ken chaicha. Adi kad natanee ken chaicha is chwa ay akhew. Ya inmang-angsan kayet nan namati ken siya khapo isnan insos-olona. Sa cha't kinwani isnan fafai, “Mamati kami chadlo idwani faken yangkhay khapo isnan kinwanim, mod-i ket tay chadlos mi chinnge siya, ya ammomi ay siya pet tet-ewa nan mangisalak isnan katakhotakho isnan lofong.” Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Anak nan Esa'y Ap-apoKakwasan nan chwa ay akhew nenpaGalilea si Jesus. (Wad-ay san kinwanin Jesus issan chey ay ad-i maipateg nan mamadto isnan chadlos ilina.) Issan magtek inomchanana id Galilea, ke cha't ay nalaylaychan ken siya, tay inilacha nan am-in ay inang-angnena id Jerusalem issan Piyasta ay Paskua, tay inmey cha akhes ay nakipiyasta. Kasin inmey cha Jesus id Cana ay sakop nan Galilea, ay nangipafalinana isnan chanom is fayas. Idwani, wad-ay id Capernaum nan esa'y okom ay masasakit nan fab-alona. Chinngena ay inmali si Jesus ay nalpo id Judea ya wad-ay et id Galilea, sa et inmey ay nenseg-ang ay mangayag ken Jesus ta khomwab ay en mangipagkhawis isnan anakna ay matmatey. Tay siya chi kinwanin Jesus ken siya, “Sok-ed pet ona wad-ay ilaenyo is sinyal ya nan omipataa esa kayo mamati!” Kinwanin kayet nan okom, “Apo, pangngaasim ta omey ta't tay ta ket lang matey nan anakko.” Ya ket ay kinwanin Jesus en, “Somaa ka tay matakho nan anakmo.”Pinatin nan okom nan kinwanin Jesus ya sinmaa. Et issan cha na pomannachan, sana cha't nan faana ay mangwanin, “Khinmawis nan fab-alom.” Adi kad sinalodsodna mo ngag ay olas nan nangilapowana ay khinmawis. Sa cha't kanan, “Ala ona id kogkha nan nabfaewan nan pochotna.” Ya ket sinmek amana ay siya chi kannay san olas ay nangwaniyan Jesus en, “Matakho nan anakmo.” Sa et namati, ya olay nan am-in ay pangafongna. Siya na nan ikadwa ay katataa ay inangnen Jesus ay kaimatonana issan inmayana id Galilea ay nalpo id Judea. Nan Nen-ipakhawisan Jesus is KaposongAwni ya ket wad-ay nan piyastacha ay Judio id Jerusalem, et nanikid si Jesus ay en nakipiyasta. Kakwasan nan mankhepan isnan makwanin Segpan si Karnilo id Jerusalem, wad-ay nan posposong ay om-ommesan. Betsata nan ngachan nan posposong isnan kalin si Judio. Ya wad-ay nan lima ay malilwes ay enpap-aingan, ay oomfekhan nan angsan ay nenkasakew, nenkakimit, nenkapilay ya nan ad-i makagkhiwa, (tay sadsad-encha nan enkhiwwan nan chanom. Tay mammamingsan yangkhay ay khomwab is kaposong nan anghel nan Apo ay en mangipagkhiwa isnan chanom. Et nan masasakit ay mang-ona ay omey is kadchanom kakwasan nan enkhiwwana, et khomawis nan am-in ay sakitna.) Idwani, wad-ay ischi nan esa'y lalaki ay nasasakit is tolon poo ya walo ay tawen. Issan nangil-an Jesus ken siya, ya inammowana ay inmannong ay apegket naiwawangcha ischi, ke na't kanan ken siya, “Ay laychem ay khomawis?” Sinmongfat nan chey masakit ay nangwanin, “Apo, maid man chadlo ib-ak is fomachang ay mangippey ken sak-en is kaposposong mo enkhiwa nan chanom. Mo cha ak omey, ket ay wad-ay nan apchas pinmanad.” Kinwanin et Jesus ken siya, “Maligwat ka, alaem nan aplagmo ta manalan ka.” Faagna ya ket khinmawis san lalaki, sa na't inala nan aplagna ya nanalan.Adi kad, tay Sabfacho chi ay tengaw, kinwanin et nan aap-apon si Judio isnan lalaki ay naipagkhawis, “Anen, Sabfacho ya! Lawa pay isnan lenteg nan mangawwitam isnan aplagmo.” Ke na't kanan, “Ngem kanan met nan takho'y inmipagkhawis en alaek nan aplagko ta manalan ak.” “Sino nan nangwanin alaem nan aplagmo ta manalan ka?” kinwanicha. Nay met achi ad-i ammon san lalaki mo sino san nangipagkhawis ken siya, tay angsaangsan nan takho ischi ya apchas namaid si Jesus. Aw-awni ya ket inchanan Jesus san lalaki is kaTimplo, sa na't kanan, “Ilaem, twa et khinmawis ka! Chokokham nan fasol, ta maid am-am-amed sikhab is maangnen ken sik-a.” Inmey et san lalaki ay en nangifaag isnan aap-apon si Judio ay si pet Jesus nan nangipagkhawis ken siya. Midkakay et chi is mangapoaposan nan aap-apon si Judio ken Jesus, tay inangnena chi isnan Sabfacho. Ngem kinwanin Jesus ken chaicha, “Olay ngag ay akhew et enchono si Ama ya siya akhes ken sak-en.” Isnan nay ay kinwanina, onanig inmanap nan cheycha'y aap-apon si Judio is ikkancha ay mamatey ken siya. Tay faken yangkhay nan ad-ina somolotan isnan ekhad sinan Sabfacho nan menliligtancha ken siya, mod-i ket tay kananchan ikiskis-ona nan awakna ken Apo Dios isnan mangwaniyana en chadlos na Ama si Apo Dios. Nan Kalebfengan Jesus ay Anak nan EntotongchoTay siya chi kinwanin Jesus ken chaicha, “Tet-ewa kanak ken chakayo, ad-i mabfalin ay aped ko angnen ay Anak nan malpo isnan semekko, mod-i yangkhay nan ilaek ay ang-angnen Ama. Mo ngag nan angnen Ama, siya akhes chi nan angnek ay Anakna, tay chadlos chachama nan layad Ama ken sak-en ay Anakna, ya ischona ken sak-en nan am-in ay ang-angnena. Ya wadwad-ay kayet ay katataa ay chono mo nan naycha nan at ischona ay angnek, ya at mataataa kayo. Kag nan menfangonan Ama isnan natey, ay mangagtanana ken chaicha isnan fiyag, siya akhes ken sak-en ay Anakna, agtak si fiyag nan olay sino sisa ay laychek ay agtan. Maid akhes okomen Dios Ama, mod-i ket inchawchawna ken sak-en ay Anakna nan am-in ay kalebfengak ay en-okom, ta chayawen am-in nan takho sak-en, ay kag isnan pinangchayawcha ken Ama. Nan ad-i menchayaw ken sak-en, ad-ina akhes chayawen si Ama ay finmaa. “Tet-ewa kanak ken chakayo, nan mannge isnan kalik ya mamati isnan namaa ken sak-en, et wad-ay fiyagna ay maid pengpengna. Ya ad-i maokom ay machosa, tay apchas naikasiw isnan kadchosaana, ta enfiyag is engkhana. Tet-ewa kanak ken chakayo, nay cha omali nan timpo ya wad-ay et idwani, ay nan cheycha'y kag natey et chengngencha nan kalik ay Anak Apo Dios. Ya mo sino nan mannge, et enfiyag cha. Tay si Apo Dios nan poon si fiyag, inpeyna akhes sak-en ay Anak is poon si fiyag. Et tay sak-en nan Anak si Takho, inchowana kayet ken sak-en nan kalebfengak ay mangokom isnan takho. Ad-i kayo mataa isnan kinwanik, tay awni't omali nan timpo ay am-in ay natey et chengngencha nan kalik, ya fomala cha isnan naikaofancha. Nan cheycha'y khawis nan inang-angnencha, at fomangon cha ay matakho is engkhana ken Apo Dios. Ya nan ngaag nan inang-angnencha, fomangon cha ay maokom ya machosa,” kinwanin Jesus. Nan Manistikho ken JesusKinwanin kayet Jesus, “Ad-i mabfalin ay aped ko angnen nan malpo isnan semekko, tay mo ngag nan isolon Ama, siya nan ikkak ay mangokom isnan takho. Et nalenteg nan angnek ay en-okom, tay faken nan nemnemko is laychek ay angnen, mod-i ket nan nemnem nan namaa ken sak-en. Tay maid filangna mo sak-en kannay nan manistikho isnan awakko, nay met achi wad-ay akhes si Ama ay manistikho maipoon ken sak-en, ya ammok ay tet-ewa nan kanana. “Wad-ay cha nan finaayo ay inmey ken Juan, et si Juan, infaagna nan tet-ewa maipoon ken sak-en. Ad-ik kanan en masapol ko nan takho ay manistikho ken sak-en. Ipasmekko magtek yangkhay nan infaagna ta kaisalakanyo. Si Juan san kag napaskhechan ay silaw ay enlalanglang, ya nanang-ep kayo isnan sin-ak-itan ay nangilal-ayad isnan nangilawlawakhana ken chakayo. Ngem wadwad-ay nan chadlos mangitakcheg ken sak-en mo nan tinmistikhowan Juan. Siya chachi nan katataa ay chak angnen. Siya nan inpadnon Ama ken sak-en ay mangitet-ewa ay finaana sak-en. Et si kannay Ama ay namaa ken sak-en, siya nan tomistikho. Nay pay ya egayyo paat chinnge nan kalina paymo finoya nan ilana, ya ad-i entee nan kalina isnan semekyo tay ad-iyo patiyen sak-en ay finaana. Aped yo poopooten nan naisolat ay kalin Apo Dios, tay kananyo en edchananyo ischi nan fiyag ay maid pengpengna. Ngem sak-en nan kankanan nan fasfasaenyo! Nay met achi ad-iyo laychen ay omali ken sak-en ta mampay matakho kayo is engkhana. “Faken nan kaidchayawak isnan takho nan an-anapek, ngem ken chakayo teken, tay ammok ay maid layadyo ken Apo Dios. Inmali ak isnan kalebfengan Ama, ya ke kayo't omad-i. Ngem mo pet wad-ay omali ay mangitakcheg isnan awakna kannay, et chawatenyo! Ngag man chadlo nan ikkanyo ay pomati mo nan et yangkhay en-asipadchayawanyo nan pawadwad-enyo, ya faken nan kaidchayawanyo isnan es-esang ay Dios nan pawadwad-enyo? Ngem ad-iyo kanan en sak-en nan sa mangidchalom ken chakayo ken Ama. Si Moises nan mangidchalom ken chakayo ay nangisolat isnan nangipay-anyo isnan namnamayo. Tay mo pinatiyo si Moises, et patiyenyo akhes sak-en, tay sak-en nan kankanan Moises isnan insolatna. Ngem tay ad-iyo patiyen nan insolatna, ngag nan nateknana isnan ifab-aagko?” kinwanin Jesus. Nan Namangnganan Jesus isnan Liman Lifo ay Takho(Mateo 14:13-21; Marcos 6:30-44; Lucas 9:10-17)Awni ya khinomchang si Jesus isnan Fayfay id Galilea ay makwani akhes en Fayfay nan Tiberias. Sa et inon-onod nan angsaangsan ay takho, tay inilacha nan katataa ay kaimatonana isnan cha na nangipakhawisan isnan nenkasakit. Nanikid si Jesus ya nan cheycha'y disipolosna is kafilig et nakitoktokcho ken chaicha ischi. Nganngani et nan Paskua ay Piyastan si Judio. Idwani, issan nangil-an Jesus isnan angsaangsan ay takho ay cha somag-en ken siya, kinwanina ken Felipe, “Ngag nan angnen tako ay lomako is ipangan tako isnan naycha'y takho?” (Ammon Jesus nan angnena, ngem sinalodsodna chi ay maneptepeng/mamadpachas ken Felipe mo ngag nan isongfatna.) Kinwanin et Felipe, “Olay pay nget chowa'y khasot ay denaryo,Nan esang ay denaryo et silcho isnan sin-akhew. ay ke sa omanay si mailako is tinapay ay maikakcheng is olay sin-ak-it yangkhay ken chaicha!” Sa et kanan Andres ay akhin Simon Pedro ya disipolos akhes Jesus en, “Naay nan fab-alo ay nannget is lima ay sebada ay tinapayNan tinapay ay nakwani isna et kanen si posi, tay egay nakhaeb is alina, mod-i ket nakhaeb isnan makwanin sebada ay maipakpakan isnan faka. ya chwa'y filis. Ngem ay ke sa omanay nan sengetna isnan ad-achowan ay takho?” Kinwanin et Jesus, “Patokchowenyo am-in chaicha.” (Annawa nan ponchag ischi.) Waschin tinmokcho et omey ay liman lifo nan filang nan lallalaki yangkhay. Inalan Jesus nan tinapay ya nenyaman ken Apo Dios, sa na't inchowa ta maiwalas isnan cheycha'y takho, ta mangan cha ay osto. Siya akhes chi nan inangnena isnan filis. Issan nakakkanancha ya negsanancha, kinwanin Jesus isnan disipolosna, “Amongenyo am-in nan nakhayad tay ayyew.” Sa cha't chinakhop nan khinayad nan cheycha'y nangan, et napno nan sinpoo ya chwa ay lowa ay nalpo isnan lima ay tinapay ay sebada. Issan nangil-an san cheycha'y takho isnan katataa ay kaimatonana, kinwanicha, “Siya na tet-ewa nan chey mamadto ay nakwani en omali isnan lofong.” Sa et, tay ammon Jesus ay maliligwat nan cheycha'y takho ay mamilit ken siya ta enfalinencha siya ay ali, kinmaan isnan kawadcha ta maes-esang ay omey isnan nafib-ilikhana. Nan Nanalanan Jesus is Kaoson nan Fayfay(Mateo 14:22-33; Marcos 6:45-52)Awni ya sedsechemna, sa et khinomwab nan cheycha'y disipolosna is kafayfay. Sa cha't nenfangka ay omey is chemangna id Capernaum, tay ampon maschem ya maid kayet si Jesus ken chaicha. Et ab-afikas nan chakhem ya chinmakchake nan fayfay. Lima paymo enem et ay kilomitro nan nangipadchalanancha isnan fangka, ya ke cha't ilaen si Jesus ay manad-alan is kaoson nan chanom ay cha somag-en is kafangka. Sa cha't nafegyas. Ket ay kinwanin Jesus, “Ad-i kayo man omegyat, tay sak-en na!” Sa cha't nalaychan ay mangipalokhan ken siya, ket ay chinmapos cha kannay isnan ili ay omayancha. Nan Nanganapan nan Cheycha'y Takho ken Jesus(22-23) Kawaksana, nan cheycha'y takho wad-ay cha ay napnap-on isnan chey chemang nan fayfay, ay nenyamanan Jesus ya namangnganana ken chaicha isnan tinapay. Ya ke cha't sinmek ay es-esang tegwa nan fangka id kogkha, ya egay nakilokhan si Jesus isnan disipolosna tay kecheng nan disipolosna nan kinmaan. Idwani, wad-ay nan tapina ay fangka ay nalpo id Tiberias ay cha chinmaka isnan sag-encha. (-) Adi kad issan nangil-an nan cheycha'y takho ay maid si Jesus ya nan disipolosna, nenfangka cha ay inmey id Capernaum ay en nanganap ken siya. Maiyalig si Jesus ay Makakan ay OmipabfiyagOsto'y inchanan nan cheycha'y takho si Jesus is chemangna, kinwanicha ken siya, “Apo, kaatna nan inmaliyam isna?” Kinwanin et Jesus ay sinmongfat, “Tet-ewa kanak ken chakayo, omanap kayo, ad-i khapo tay naawatanyo nan ayen nan katataa ay kaimatonak ay inilayo, mod-i ket tay nangan kayo ya negsan kayo. Ad-iyo koma pawadwad-en nan enchonowanyo isnan makakan ay awni't mafang-es, mod-i ket ippeyyo nan felayyo isnan makakan ay omichowa is fiyag ay eng-engkhana. Siya sa nan ichowak ken chakayo, tay tinan-oyan Dios Ama sak-en ay Anak si Takho ay mangegnan isnan kalebfengana.” Sa cha't kanan, “Ngag et nan masapol ay ikkanmi ta maiyangnenmi nan chono ay laychen Apo Dios?” Sinfat Jesus chaicha ay nangwanin, “Siya na nan laychen Apo Dios ay angnenyo: patiyenyo sak-en ay finaana.” Tay siya chi kinwanicha, “Ngag et mampay nan katataa ay ipailam ken chakami ay kaimatonam ta ilaenmi ya patiyenmi sik-a? Ngag kay nan angnem? Tay si Moises, pinnangana nan cheycha'y am-a tako isnan mana issan kawadcha isnan ponchag id solit, kag isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay nangwanin, ‘Inagtana chaicha is tinapay ay nalpo id chaya.’ ”Ilaenyo nan Exodo 16:4; Salmo 78:24. Sa et kanan Jesus, “Tet-ewa kanak ken chakayo ay faken si Moises nan nangichowa ken chakayo issan chey isnan tinapay ay nalpo id chaya, mod-i ket si Ama. Ya faken chi nan tet-ewa ay tinapay ay malpo id chaya ay ichowan Ama ken chakayo idwani. Tay nan tet-ewa ay tinapay ay ichowan Apo Dios, et siya nan khomwab ay malpo id chaya ay manakho isnan am-in ay takho.” Sa cha't kanan ken Jesus, “Apo, kad-in ichowam koma ken chakami nan nay ay tinapay.” Kinwanin et Jesus, “Sak-en nan tinapay ay omipabfiyag. Mo sino nan omali ay maitapi ken sak-en, et olay kaatna ad-i maowat. Siya, mo sino nan mamati ken sak-en et ad-i paat maew-ew. Ngem kag issan kinwanik, olay mo inmila kayo, khechangna'y ad-i kayo mamati. Am-in ay ichowan Ama ken sak-en et omali cha ay maitapi ken sak-en. Ya ad-ik ad-iyen nan olay sino ay omali ken sak-en. Tay pinmanad ak ay nalpo id chaya ta omali ak ay manno isnan nemnem Apo Dios ay finmaa, ya faken nan nemnemko. Et siya na nan nemnem nan finmaa, ta ilaek ta ad-ik chongawen nan olay sino ay inchowana ken sak-en, mod-i ket ta kasik takhowen chaicha isnan omochi ay akhew. Tay nan nemnem Ama, et mo sino nan mamigfig isnan Anakna ya mamati ken siya, et maagtan is fiyag ay maid pengpengna. At sak-en nan mamangon ken siya isnan etey is kaomodchiyan si akhew,” kinwanin Jesus. Maid Makaali ken Jesus Sok-ed Ona Isag-en Apo Dios ken SiyaNenmollomollotomot nan cheycha'y Judio tay kinwanin Jesus ay siya nan tinapay ay khinomwab ay nalpo id chaya. Kinwanicha, “Na! Ay ke faken si tosa si Jesus ay anak Jose? Ammo tako met nan chakek-ena. En na man aped kanan en nalpo siya id chaya ay?” Kinwanin et Jesus ken chaicha, “Ad-i kayo en-amoamoto. Kanak, maid olay sino is makaali ay maitapi ken sak-en sok-ed ona awisen Ama ay namaa ken sak-en, ya at fangonek siya isnan etey is kaomodchiyan si akhew. Tay insolat nan cheycha'y mamadto en, ‘Am-in ay takho, et isolowan Apo Dios chaicha.’Ilaenyo nan Isaias 54:13. Am-in nan cheycha'y mannge ya masolowan ken Ama, chaicha nan omali ken sak-en. Ad-ik kanan en wad-ay nangila ken Ama, tay maid nakaila ken siya mod-i kecheng nan nalpo ken siya ay Dios. Tet-ewa kanak ken chakayo ay mo sino nan mamati ken sak-en et wad-ay fiyagna is eng-engkhana. “Sak-en nan tinapay ay omipabfiyag. Nan cheycha'y am-ayo, olay nangan cha isnan mana issan kawadcha isnan ponchag id solit, natey cha kayet. Ngem nan tinapay ay kankanak, malpo na id chaya ta nan takho ay mangan isna et ad-i matey. Sak-en nan omipabfiyag ay tinapay ay nalpo id chaya. Mo sino nan mangan isnan nay ay tinapay, at matakho is engkhana. Nan nay ay tinapay, siya nan awakko kannay ay ichowak ay menfiyag isnan am-in ay takho.” Osto'y siya chi ya ket naangang-a nan cheycha'y Judio ay mangwanin, “Ngag man nan angnen tona ay mangichowa isnan awakna ta kanen tako?” Kinwanin et Jesus ken chaicha, “Tet-ewa kanak ken chakayo ay mo ad-iyo kanen nan awakko ay Anak si Takho, ya inomen nan chalak, et maid fiyag ay tet-ewa ken chakayo. Mo sino et mampay nan mangan isnan awakko ya ominom isnan chalak, wad-ay et fiyagna ay maid pengpengna, et siya nan takhowek is kaomodchiyan si akhew. Tay nan awakko siya nan osto ay makakan, ya nan chalak nan osto ay mainom. Mo sino nan mangan isnan awakko ya ominom isnan chalak et entetee ay maiyornos ken sak-en, ya wawawawad-ay ak akhes ken siya. Si Ama ay kalpowan si fiyag nan namaa ken sak-en, ya matatakho ak khapo ken siya. Siya akhes ay olay sino ay mangakan ken sak-en, et enfiyag is eng-engkhana khapo ken sak-en. Sak-en nan tet-ewa ay tinapay ay nalpo id chaya, ay faken kag isnan kinan san am-ayo id sangad-om. Tay nan nangan ischi, khechangna'y natey cha, ngem mo sino nan mangan isnan nay ay kankanak et enfiyag is engkhana.” Siya chana am-in nan kinwanin Jesus ay nen-isos-olo is kasinagoga id Capernaum. Nan Komaanan nan Tapin nan Disipolos JesusIssan nanngelan nan disipolos Jesus isnan chey ay sos-olona, angsan nan nangwanin, “To! Sikhab pay sa ay sos-olo! Sino nan sa mannge issa?” Ngem tay ammon Jesus ay cha en-amoto nan disipolosna maipoon isnan infakhana, kinwanina, “En kayo man chadlos ngomaya isnan kinwanik ay? Ngag kay nget mo sa ya ilaenyo sak-en ay Anak si Takho ay tomongcho id chaya ay sikhod ay nalpowak? Nan mangigwa isnan tet-ewa ay fiyag, siya nan Ispirito Santo. Maid mabfalin nan takho. Et nan naycha ay chak kinwani ken chakayo, siya nan mangipaiyali ken chakayo isnan Ispirito Santo ay omipabfiyag. Ngem wad-ay cha nan ad-i mamati ay tapina ken chakayo,” kinwanina. (Tay si Jesus, sikhod ay ammona mo sino nan cheycha'y ad-i mamati, ya mo sino nan at mangitiktik ken siya.) Sa na't kanan, “Siya sa nan mangwaniyak ken chakayo ay maid makaali ay maitapi ken sak-en mod-i sok-ed ona tan-oyan Ama.” Osto'y siya chi, ya ket angsan nan disipolosna ay nanaynan ken siya, ya egay cha't kasin naifob-oweg. Sa et kinwanin Jesus isnan sinpoo ya chwa ay disipolosna, “Chakayo kay, laychenyo ngen akhes ay tomaynan?” Sa et kanan Simon Pedro, “Apo, sino nan kasin mi omayan? Sik-a met yangkhay nan kawad nan kali ay tomakho is engkhana. Ya apchas kami namati, ya chadlos mi inammowan ay sik-a chadlo nan Nasantowan ay nalpo ken Apo Dios.” Kinwanin et Jesus ken chaicha, “Ay ke faken sak-en nan namili ken chakayo ay sinpoo ya chwa, nay met achi itakcheg nan esang ken chakayo nan chimonyo.” Si Judas ay anak Simon Iscariote nan kankanan Jesus, tay siya nan awni't manmek ay mangitiktik ken Jesus, olay mo esang siya isnan sinpoo ya chwa ay disipolosna. Nan Aag-in Jesus ay Ad-i Mamati ken SiyaOsto ay siya chi, intot-oloy Jesus ay namab-aat id Galilea. Ad-ina laychen ay omey id Judea, tay an-anapen nan cheycha'y aap-apon si Judio nan ikkancha ay mamatey ken siya. Ngem issan nganngani nan piyastan si Judio ay makwani en Piyastan si Ab-afong,Nan nay ay piyasta ay makwanin Piyastan si Ab-afong, siya na nan timpo ay panemsemkan nan Judio isnan cha cha nenfafaatan id sangad-om, issan kinmaanancha id Egipto ay cha cha omayan id Canaan. Siya sa tay ab-afong nan inom-omyanancha isnan epat poo ay tawen, ay kawadcha isnan ponchag. kinwanin nan aag-ina,Ilaenyo nan Mateo 12:46. “Ya ke ka ad-i omey id Judea ay? En ka't achi ta ilaen nan cheycha'y disipolosmo nan katataa ay ang-angnem. Tay maid mangitafon isnan cha na angnen mo laychena ay maammowan isnan katakhotakho. Mo tet-ewa'y cham angnen chana, ipailam ta maammowan ka isnan olay entona isnan lofong.” Kinwanicha chi tay olay chaicha ay aag-in Jesus, ad-i cha mamati ken siya. Sa et kinwanin Jesus, “Sisya'y egay inomchan nan osto ay timpok. Omey kayo magtek, tay olay ngag ay akhew et nawaya kayo. Nan kalotaan nan semekcha, ad-icha mabfalin ay ligten chakayo, ngem liligtencha sak-en, tay ilatakko ay ngaag nan cha cha ik-ikkan. En kayo. Ad-i ak pay laeng omey isnan nay ay piyasta tay egay inomchan nan osto ay timpok.” Kinwanina chi sa et nentetee kayet id Galilea. Nan Kawad Jesus id Jerusalem isnan Piyastan si Ab-afongIssan nar-osan nan aag-ina ay en nakipiyasta id Jerusalem, inmey akhes si Jesus. Eg-ayna inpap-aila nan inmayana ta ammowen nan takho. Nan aap-apon si Judio, cha cha anapen siya ay kad-in manalodsod mo ento nan kawadna. Nan akhes cheycha'y takho, cha cha entibtifi maipoon ken siya. Kanan nan tapina en, “Khawis man chi ay takho.” Nan tapina akhes kanancha en, “Ad-i! Sas-ailowana yangkhay nan katakhotakho!” Ngem maid nangipadpadnge isnan apatcha maipoon ken siya, tay omegyat cha isnan cheycha'y aap-apon si Judio. Nan Nen-isolowan Jesus isnan PiyastaIsnan tengan si piyasta, inmey nen-isos-olo si Jesus is kaTimplo. Nataataa san aap-apon si Judio ay mangwanin, “Ya ke pet la angsaangsan nan ammon tona ya egay met nakaachar?” Sa et kinwanin Jesus ken chaicha, “Faken sak-en nan malpowan nan naycha'y isos-olok, mod-i ket malpo isnan namaa ken sak-en. Mo sino nan menlayad ay mangikkan isnan laychen Apo Dios, at ammowena nan nalpowan nan isos-olok mo malpo ken Apo Dios paymo malpo ken sak-en yangkhay. Nan takho ay mangisos-olo isnan malpo isnan semekna kannay, et an-anapena nan kaidchayawana. Ngem mo sino nan menwadwad-ay isnan kaidchayawan nan namaa ken siya, et tet-ewa, ya maid engag ken siya. Ad-i ngen inchowan Moises ken chakayo nan lenteg? Ngem maid paat olay esang ken chakayo is mangangnen sidi! Tay ya ke yo laychen ay pomatey mo?” Sa et kanan nan cheycha'y takho, “To! Naan-anitowan ka! Sino ta nan menlayad ay mamatey ken sik-a?” Sa et kanan Jesus, “Wad-ay nan esang ay inangnek isnan tengaw, ya ke kayo't mataa am-in. Chakayo kay! Segyatanyo nan an-akyo isnan maikawalo ay akhewna, olay mo Sabfacho ay tengaw, ta iyangnenyo nan infilin Moises. (Ngem faken si Moises nan nangifilin isnan kasegyatan nan ong-onga, mod-i ket nan cheycha'y ikik-ityo ay inmon-ona mo siya.) Mo siya sa ay ensegyat kayo isnan tengaw ta mangabfolotanyo isnan lenteg Moises, ya ke kayo lomikhet isnan inangnek ay nangipagkhawis isnan am-in nan awak nan esa'y takho isnan tengaw mo! Ad-i kayo enpafapafasol khapo isnan aped yo mail-ila, mod-i ket semkesemkenyo ona mo ngag nan osto,” kinwanin Jesus. Nan Natotyaan nan iJerusalem Maipoon ken JesusKinwanin et nan tapin nan iJerusalem, “Ay ke faken si ton-a san laychencha'y pateyen? Ya ke pet wad-ay sina ay enkak-ali isnan sakhang nan katakhotakho, ya maid paat kanancha ken siya mo! Ammon ngen nan aap-apo tako ay si tona tet-ewa nan Cristo? Away mangnget faken, tay mo met omali nan Cristo et maid mangammo isnan malpowana, ya si tosa et ammo tako tet-ewa nan nalpowan.” Adi kad issan nen-isolowan Jesus is kaTimplo, inpapangekhena ay nangwanin, “Ammoyo ngen tet-ewa sak-en, ya nan nalpowak? Ngem kanak, faken ko fokfokod ay semek nan inmaliyak, mod-i ket tet-ewa ay wad-ay nan finmaa. Ad-iyo ammo siya, ngem sak-en, ammok siya, tay siya nan nalpowak ya siya nan finmaa.” Sa cha't laychen ay tiliwen siya, ngem maid nakaitoloy ay manme tay sisya'y fakena timpo. Ngem siya kayet ay angsan cha nan namati ken siya. Kinwanicha, “Mo omali nan Cristo, ay ke sa am-am-amed nan ikkana ay katataa ay kaimatonana mo si ton-a?” Nan Nabfaalan nan Omey ay Maniliw ken JesusChinngen nan Fafariseo nan cha entibtibfiyan nan takho maipoon ken Jesus, isonga naamong cha isnan aap-apon si papachi ay namaa isnan khwarchiya ay en maniliw ken siya. Sa et kinwanin Jesus ken chaicha, “Sin-ak-itan yangkhay nan makitey-ak ken chakayo, sak et tomoli isnan namaa ken sak-en. At awni't omanap kayo, ngem ad-i kayo paat makad-an ken sak-en, tay ad-i kayo makaali isnan kawadko.” Natotya nan aap-apon si Judio ay mangwanin, “Ento nan omayan ton-a ay ad-i tako makad-anan ken siya? At ngen omey isnan entona issa ay ilin si Griego ay makiiiliyan nan ib-a tako, ta en na isolowan nan faken Judio?Nan osto'y naisolat isnan Griego isna et, “ta en na isolowan nan cheycha'y Griego.” Ngag nan laychena ay kanan isnan nangwaniyana en, ‘At omanap kayo, ngem ad-i kayo makad-an ken sak-en.’ Ya, ‘Ad-i kayo makaali isnan kawadko?’ ” Nan Infaag Jesus ay Tomakho ay ChanomIsnan anongos ay akhew nan piyasta, ay kapapatekhan ay akhew, tinmakcheg si Jesus ay nangiyaangekhe ay nangwanin, “Mo sino nan naew-ew, omali ken sak-en ay ominom. Tay kanan nan kalin Apo Dios en, ‘Mo sino nan mamati ken sak-en, at wad-ay ken siya nan wanga ay omipabfiyag ay en-ay-ayos ay malpo ken siya.’ ”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Nan mamati ken sak-en, at omayos ay malpo isnan potona nan kawangawangan si matatakho ay chanom.” Nan nay ay infaag Jesus, et maipoon isnan Ispirito Santo ay at chawaten nan takho ay mamati ken siya. Sisya'y egay naichowa nan Ispirito Santo ken chaicha tay chaan nan naidchayawan Jesus isnan nateyana ya linmamakhana.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “tay egay kayet (naichowa) nan Ispirito, mo ke tay egay pay naichad-ayaw si Jesus.” Nan Ad-i Enkasiawatan nan TakhoIssan nanngelancha isnan kinwanin Jesus, wad-ay cha nan nangwanin, “Si tona tet-ewa nan sinsin-ed tako ay mamadto.” Nan tapina kinwanichan, “Siya nan Cristo.”Wad-ay cha magtek nan nangwanin, “Ay ke iGalilea nan Cristo? Ad-i ngen kanan nan naisolat ay kalin Apo Dios en, maiwaned ken David nan Cristo ya malpo id Betlehem ay ilin David?” Tay siya chi ad-i et enkinaawatan nan cheycha'y takho maipoon ken siya. Kanan nan tapina ta tiliwencha siya, ngem maid inmey ay naniliw ken siya. Nan Ad-i Mamatiyan nan Aap-apon si JudioSa et tinmoli nan cheycha'y khwarchiya isnan aap-apon si papachi ya isnan Fafariseo. “Ento pay siya mo? Ke yo egay inyali?” pinootcha. Insongfat nan cheycha'y khwarchiya ay nangwanin, “To! Maid man paat takho is makaangnen isnan ikkana ay enkali!” Kinwanin akhes nan cheycha'y Fariseo, “Ay olay ngen chakayo ya nasailowan kayo akhes? Wad-ay ngen namati isnan cheycha'y aap-apo paymo isnan cheycha'y ib-ami ay Fariseo? Maid! Kecheng achi nan cheycha'y ad-i mangammo isnan lenteg Moises. Machosa cha et ken Apo Dios.” Sa et nenkali si Nicodemo ay esang ken chaicha ay Fariseo. Siya san inmey ken Jesus issan chey. Kinwaninan, “Isnan lenteg tako ay ke aped machosa nan takho, mo ad-i ona masomarya ta maammowan mo ngag nan inangnena?” “Ay ke ka iGalilea akhes ta!” kinwanicha. “Ilaem achi ay khawis nan naisolat ay kalin Apo Dios, ta mangammowam ay maid paat mamadto ay malpo id Galilea.” Nan Asi ay FafaiSa et waschin sinmaa, ngem si Jesus inmey isnan filig ay Olivo. Wiit pay, sa et tinmoli is kaTimplo, ya inmey akhes am-in nan takho ay nangal-alifongfong ken siya, sa na't intokcho ya insolowana chaicha. Ya ket ay wad-ay nan esa'y fafai ay inyey nan mimistolon si lenteg ya nan Fafariseo ken Jesus ay naaspowan ay nenfasol sinan asi. Inpakhawacha siya is kasakhang nan takho, sa cha't kinwani ken Jesus, “Mistolo, nan nay ay fafai, et naaspowan ay cha mangangnen isnan asi. Naifilin isnan lenteg ay insolat Moises ay mafaog engkhana ay matey nan kag tosa ay takho. Ngag kay nan kanam?” Kinwanicha na ay maneptepeng ken Jesus, ta wad-ay mangichalomancha ken siya.Ngem nenyoko si Jesus ay nen-isos-olat isnan lechengna is kalota. Ket ay isnan cha cha kayet mamootan ken siya, nenleteg sa na't kanan, “Mo wad-ay ken chakayo nan maid nenfasfasolana, siya nan mang-ona ay mamaog ken siya.” Sa et kasin nenyoko ay nen-isos-olat isnan lechengna is kalota. Issan nanngelancha isnan kinwanina, cha cha naesang ay kinmaan et inlaplapon nan kaam-amaan, engkhana ay kedkecheng si Jesus ya san chey fafai ay sisya ay tomatakcheg isnan sakhangna nan nataynan ischi. Nenleteg kasin si Jesus sa na't kinwani isnan fafai en, “Anen, ento cha pay? Maid ngen nanosa ken sik-a?” “Maid Apo,” kinwanina.“Olay sak-en, ad-ik akhes chosaen sik-a. En ka't magtek, ya chokokham nan fasolmo,” kinwanin Jesus ken siya. Si Jesus nan Silaw nan Am-in ay TakhoAwni, kasin inyal-alig Jesus ay nangisolo isnan cheycha'y takho ay nangwanin, “Sak-en nan silaw si katakhotakho. Nan omab-afolot ken sak-en, et ad-i manalan isnan enfollinget, mod-i ket wad-ay ken siya nan silaw ay omipabfiyag.” Ya ket kanan nan cheycha'y Fariseo, “Ad-i kaaafolot nan kankanam! Sik-a kannay nan cha manistikho isnan awakmo!” Sa et kanan Jesus, “Olay mo tistikhowak kannay nan awakko, tet-ewa nan kankanak, tay ammok nan nalpowak ya nan awni't omayak. Chakayo, ad-iyo ammo nan nalpowak ya nan at omayak. Semek si takho nan pinang-okomyo. Sak-en, ad-ik okomen nan olay sino. Nay met achi mo sa ya ta en-okom ak, nalenteg nan angnek tay faken ak kecheng si en-okom, mod-i ket chwa kami ken Ama ay namaa ken sak-en. Kanan nan naisolat ay lentegyo ay nan kanan nan chwa ay tistikho, et siya nan maifilang ay tet-ewa. Siya akhes ay chwa kami ay manistikho isnan awakko, sak-en ya si Ama ay finmaa.” Sa cha't kanan, “Ya ento kay mampay si Amam mo?”“Ad-iyo ammo si Ama tay ad-iyo ammo mo sino ak. Mo sa ammoyo sak-en, at ammoyo akhes si Ama,” kinwanin Jesus. Siya chana nan infab-aag Jesus is kasag-en nan kwarto'y mangig-igtowan si siping is kaTimplo, ay cha na en-isos-olowan. Maid magtek inmey ay naniliw ken siya tay sisya'y egay inomchan nan osto ay timpona. Nan Nanokhonan Jesus isnan Ad-i Mamati ken SiyaKasin kinwanin Jesus ken chaicha, “At komaan ak, ya awni't omanaanap kayo ngem khechangna'y at matey kayo ay sisya ay egay kapakawan nan fasolyo. Ya ad-i kayo makaali isnan omayak.” Sa et kanan nan aap-apon si Judio, “En na man kanan chi ay? Ay ke na pateyen nan awakna ta kanana en ad-i tako makaeey isnan omayana?” Sa na't kanan ken chaicha, “Chakayo, fakinlolota kayo, ngem sak-en, nalpo ak id tongcho. Kalotaan nan semekyo, ngem sak-en, faken. Kinwanik en awni't matey kayo ay sisya'y egay kapakawan nan fasolyo. Tay mo ad-iyo patiyen nan kankanak maipoon isnan awakko,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “mo ad-iyo patiyen ay wad-ay ak.” Siya akhes nan wad-ay isnan ikadchwan poo ya walo ay bersikolo. et matey kayo'y matey ay sisya ay egay kapakawan nan fasolyo.” “Sino ka achi mampay?” kinwanicha.Sa et kanan Jesus, “Sak-en san apchas ko infaafaag ken chakayo engkhana issan lapona. Mo maipoon ken chakayo angsan nan mabfalin ay kanak ay mangipafasol ken chakayo, ngem ifaagko yangkhay ken chakayo isnan lofong nan chinngek ay nalpo isnan kaaafolot ay nangifaa ken sak-en.” Egaycha magtek naawatan ay si Amana nan kankanana. Tay siya chi kinwanin Jesus ken chaicha, “Chakhos yo inpatongcho sak-en ay Anak si Takho isnan kolos, at siya chi nan mamigfikhanyo ay tet-ewa nan kankanak maipoon isnan awakko, ya figfikhenyo akhes ay ad-ik aped angnen nan malpo isnan semekko, mod-i ket nan isolon Ama, siya nan kanak. Wad-ay ay komakadwa nan namaa ken sak-en, ya ad-i omog-okhay, tay kad-in angnek nan malaylaychana.” Issan cha mangmangwaniyan Jesus isna, angsan ay Judio nan namati ken siya. Nan Cheycha'y Nataked isnan Fasol ya nan Cheycha'y NawayaanSa et kinwanin Jesus isnan cheycha'y Judio ay namati ken siya, “Mo eestenyo ay mangiyangnen isnan sos-olok, tet-ewa ay disipolosko chakayo. Ya maammowanyo nan kinatet-ewa, ya nan kinatet-ewa pawayaena chakayo.” Sa cha't kanan, “An-ak met Abraham chakami, ya maid paat namab-aa ken chakami. Ngag nan mangwaniyam en mawayaan kami?” Sa et kanan Jesus, “Tet-ewa kanak ken chakayo, am-in ay takho ay enfasofasol et enfaan si fasol. Nan faa, ad-i maifilang ay esang isnan pangafong is engkhana. Ngem nan anak, siya nan maifilang ay pangafong is eng-engkhana. Isonga mo pawayaek ay Anak Apo Dios chakayo, tet-ewa ay mawayaan kayo. Ammok ay an-ak Abraham chakayo, ngem laychenyo ay pateyen sak-en tay ad-i somkhep nan sos-olok ken chakayo. Sak-en, chak og-okhochen nan chadlos ko inila ken Ama. Ngem chakayo, angnenyo nan sinoloyo ken amayo.” Sa cha't kanan, “Si Abraham met nan amami.”Sa et kanan Jesus, “Mo siya sa ay si Abraham nan tet-ewa ay amayo, at man angnenyo akhes nan inangnena. Ngem iyan-anapyo nan angnenyo ay mamatey ken sak-en ay cha mangifaag ken chakayo isnan tet-ewa ay chinngek ken Apo Dios. Maid kag tosa's inangnen Abraham. Nan sana ay ang-angnenyo et siya nan ekhad amayo.”Sa cha't kanan, “Faken kami takey. Es-esang nan poonmi ay si Apo Dios yangkhay.” Sa et kanan Jesus, “Mo tet-ewa ay si Apo Dios nan Amayo, et laylaychenyo akhes sak-en, tay inmali ak isna ay nalpo ken siya kannay. Faken sak-en nan nanmek ay omali, mod-i ket finaan Apo Dios sak-en. Ya ke yo ad-i paat maawatan nan kanak? Siya sa tay tot-owengenyo nan isos-olok. Nan Chimonyo ay amayo nan nalpowanyo, ya laychenyo akhes ay ik-ikkan nan laychena. Pomapatey siya mailapo issan laplapona, ya maid ngotona isnan kinatet-ewa, tay maid kinatet-ewa ken siya. Mo en-engag, siya chi tay ekhadna chadlo ay engngakhan. Siya nan poon si engag. Siya tay chak ifaag nan tet-ewa, ya nay siya nan ad-iyo pomatiyan. Ay ke wad-ay fasolko is ifaagyo? Ya tay kanak nan tet-ewa, ke kayo ad-i mampay pomati mo? Nan anak Apo Dios et chengngena nan kalin Apo Dios. Ad-iyo chengngen nan kalina tay fakena an-ak chakayo.” Nan Kinwanin Jesus Maipoon isnan AwaknaSa et kanan nan cheycha'y Judio ken siya, “Ad-i ngen osto nan kananmi en iSamaria ka ya naan-anitowan ka?” “Ad-i ak naan-anitowan. Sak-en, patkhek si Ama, nay pay ya chomopchopis kayo. Faken nan kaidchayawak nan an-anapek, ngem wad-ay nan esang ay mangan-anap isnan kaidchayawak, ya siya nan en-okom. Tet-ewa kanak ken chakayo, mo sino nan mangiyang-angnen isnan sos-olok, at ad-i katkatey.” Sa et kanan nan cheycha'y Judio, “Idwani ammomi ay naan-anitowan ka tet-ewa. Tay natey si Abraham, ya siya akhes isnan cheycha'y mamadto, sam et kanan ay mo sino nan mangiyang-angnen isnan sos-olom, ya at ad-i mangippeng isnan etey. Ay ke ka wadwad-ay mo si ama tako ay Abraham ay khechangna'y natey? Ya olay pay san cheycha'y mamadto? Ngag mampet nan semekmo isnan awakmo?” Sinomfat si Jesus ay nangwanin, “Mo padchayawak kannay nan awakko, maid silfin nan chayawko. Si Ama ay kananyo en Diosyo, siya nan mangichayaw ken sak-en. Ad-iyo am-ammo siya, ngem sak-en, chadlos ko ammo siya. Mo kanak en ad-ik ammo siya, at nalalangkowag ak ay kag ken chakayo. Ngem chadlos ko ammo siya, ya iyang-angnek nan kanana. Nenlal-ayad si amayo ay Abraham isnan nangammowana ay awni't ilaena nan omaliyak. Et nang-ep tay inilana.” Sa et kinwanin nan Judio, “Ya ke akhes maid liman poo's tawenmo ya sam et kanan ay inilam si Abraham?” Sa et kanan Jesus, “Tet-ewa kanak ken chakayo, sisya ay eg-ay nawad-ay si Abraham ya wad-ay ak ay sikhod.” Sa cha't ala ya pichit isnan fato ta faokhencha koma siya, ya ket ay nentafon sa na't ala ya liwet ya kinmaan is kaTimplo. Nan Nangipakhawisan Jesus isnan Ad-i MakailaIssan nanad-alanan Jesus, inilana nan esa'y lalaki ay naiyanak ay ad-i makaila. Sa et nensalodsod nan cheycha'y disipolosna ay mangwanin, “Mistolo, sino nan nenfasol is khotok nan naiyanakan ton-a ay ad-i makaila? Nan ngen chakek-ena, paymo siya kannay?” Sa et kanan Jesus, “Faken si ton-a paymo nan chakek-ena nan nenfasol. Siya sa magtek nan inmat ken siya ta maipaila nan kamabfalin Apo Dios ken siya. Masapol ay angnen tako idwani ay sisya'y pomapaway nan ipadnon nan finmaa. Tay awni't fomollinget ya maid mabfalin ay enchono. Isnan sisya ay kawadko isnan nay ay lofong, sak-en nan silaw nan lofong.” Osto ay kinwanina chi, nentobfa is kalota ta papitekena, sa na't alaen ay mangikappod isnan matan nan lalaki. Sa na't kanan, “En ka enchilam-os isnan om-ommesan id Siloe.” (Nan ayen nan ngachan ay Siloe et nafaa.) Inmey nenchilam-os san lalaki ya ket ay nakaila, sa et sinmaa ay khinmawis. Issan nangil-an nan sasagkhongna ya nan cheycha'y nangila ay enlimlimos siya issan chey, kinwanicha, “Ay ke faken na san tomotototokcho ay enlimlimos?” Kinwanin nan tapina, “Siya ya!” Ngem wad-ay cha akhes nan nangwanin, “Faken ya! Kak-aagna yangkhay.”Ngem siya kannay nan nangwanin, “Wen, sak-en chi.” Sa cha't pinoot ay nangwanin, “Ento nan inangnen nan matam ay aped makaila?” Sa na't kanan, “Nan takho ay enngachan si Jesus, et inpapitekna nan lota, sa na't inkappod isnan matak ya infaana sak-en ay en menchilam-os id Siloe. Inmey ak ya osto ay nenchilam-os ak, ya kek et makaila.” Sa cha't kanan, “Ento pay nan kawadna?”“Tew-an,” kinwanina. Nan Namootan nan Fafariseo Maipoon isnan Khinmawisan nan NakolapInyeycha isnan Fafariseo san nakolap. Idwani, tengaw ay Sabfacho nan nangipapitekan Jesus isnan lota ay nangipakhawisana isnan matan san lalaki. Kasin pinoot san cheycha'y Fariseo nan inangnena ay nakaila. Sa na't kanan, “Inkappodna nan pitek isnan matak, sak et chinilam-osan, ya kek et ay makaila.” Sa et kinwanin nan tapin nan Fariseo, “Faken chi's takho ay nalpo ken Apo Dios, tay ad-ina iyangnen nan ekhad isnan Sabfacho.”Nay met achi wad-ay nan tapina ay nangwanin, “Ngag nan ikkan nan fomafasol ay en-angnen si kag todi ay katataa ay kaimatonan?” Ya ad-i cha't enkasiawatan. Kasin cha kayet pinoot isnan sikhod ay nakolap ay nangwanin, “Kanam ay inpagkhawisna nan matam, ngag kay nan kanam maipoon ken siya?”Sa na't kanan, “Siya nan esa'y mamadto.” Nay met achi ad-i kayet patiyen nan aap-apon si Judio ay sikhod ay nakolap nan chey ay lalaki ya ket ay makaila. Tay siya chi inpaayagcha nan chakek-ena, ya pinootcha ay mangwanin, “Si ton-a ngen nan anakyo ay kananyo en naiyanak ay nakolap? Ngag nan inangnena ay aped nakaila idwani?” Sinmongfat nan chakek-ena ay nangwanin, “Wen, ammomi ay si tona nan anakmi, ya ammomi ay naiyanak ay nakolap. Ngem ad-imi ammo mo ngag nan inikkana ay makaila idwani, ya mo sino nan nangipagkhawis isnan matana. Pootenyo achi ken siya tay nengngan met siya. At man siya kannay nan mangwani.” Siya sa nan kinwanin nan chakek-ena, tay omegyat cha isnan aap-apon si Judio, tay apchas cha natotya ay mo wad-ay mangwani ay si Jesus nan Cristo, at matlad isnan sinagoga. Siya na nan khotok nan nangwaniyan nan chakek-ena en, “Pootenyo achi ken siya, tay nengngan met siya.” Sa cha't kayet inpaayag isnan ikapidwa san chey nakolap ay mangwanin, “Isapatam ken Apo Dios nan tet-ewa, tay ammomi ay fomafasol nan chey ay takho.” Sa na't kanan, “Ad-ik ammo mo fomafasol chi paymo ad-i. Nan magtek yangkhay ammok et, sak-en, sikhod chadlo ay nakolap ak, ya ket idwani makaila ak.” Kasin cha't kanan, “Ngag mampay nan inangnena ken sik-a? Ngag nan inangnena isnan matam ta makaila?” Sa na't kanan, “Apchas ko et infaag ken chakayo, ngem ad-iyo laychen ay mannge. En yo man kasin poopooten ay? Away mampet laychenyo ay enfalin ay disipolosna akhes?” Sa cha't chilawen ay mangwanin, “Sik-a nan disipolosna. Chakami, disipolos Moises. Ammomi ay nakitottot-oya si Apo Dios ken Moises, ngem si tod-i kay? Olay nan nalpowan, ad-imi pay ammo!” Sa et kanan san lalaki en, “Ya ke chadlos katataa sa! Tay ke yo pet ad-i ammo nan nalpowan olay mo inpagkhawisna nan matak! Ammo tako met ay ad-i chengngen Apo Dios nan fomafasol. Ngem chengngena ay chengngen nan olay sino ay menchayaw ken siya ya mangangnen isnan nemnemna. Maid paat nadnadnge engkhana issan laplapon nan lofong, ay wad-ay nangipagkhawis isnan matan nan takho ay naiyanak ay ad-i makaila. Mo egay nalpo ken Apo Dios, maid kamabfalina.” Sa cha't kanan ken siya, “Ya ke ka akhes naiyanak ay ngaag, ya cha ka la kaisolosolo ken chakami?” Sa cha't inpakaan siya. Nan Takho ay Ad-i Mamati ken Apo Dios et Maiyalig ay NakolapChinngen Jesus nan nangipakaanancha ken siya, ya issan nangchanana ken siya kinwanina, “Ay mamati ka ngen isnan Anak si Takho?” Sa na't kanan, “Apo, ibfakham ed mo sino siya ta sak et mamati ken siya?” “Inilam et siya, ya siya nan cha makitot-oya ken sik-a idwanin,” kinwanin Jesus. Sa na't kanan, “Apo, mamati ak.” Sa et nenfalintomeng isnan sakhang Jesus. Sa et kanan Jesus, “Nan inmaliyak isnan lofong, et siya kannay nan masisyanan nan takho, tatno nan takho ay mamigfig isnan osto ay kasasaadna ay maiyalig ay nakolap, et makaila chadlo, ya nan mangwanin makaila cha, et enfalin cha ay kag nakolap.” Wad-ay nan tapin nan Fariseo ay naisasag-en ken Jesus, ya osto'y chinngecha nan kinwanina, pinootcha ken siya ay mangwanin, “Ad-im met kanan en nakolap kami akhes, ad-i ngen?” Kinwanin et Jesus, “Mo tet-ewa ay nakolap kayo, maid makwaniyanyo. Ngem idwani tay kananyo ay makaila kayo, sisya kay man nan fasolyo,” kinwanina. Nan Al-alig Maipoon isnan Omap-aponan si KarniloSa et inyalig Jesus ay mangwanin, “Tet-ewa kanak ken chakayo, nan takho ay ad-i mangikwa isnan segpan mod-i ket komalab isnan faken segpan ay somkhep isnan omap-aponan si karnilo, et mangaakew ya kakaegyat. Nan chadlo mangikwa is kasegpan et siya nan osto ay enpaspastor isnan karnilo. Siya nan paskhepen nan manoktokkhong isnan segpan. Ya nan karnilo, imatonancha nan kalina isnan mangayakhana isnan ngadngachancha ay mangifal-ana ken chaicha. Et mo infalana am-in chaicha, ipangona chaicha ya onochencha siya, tay ammocha nan kalina. Ad-icha omon-onod isnan teken, mod-i ket ilayyawancha tay ad-icha ammo nan kalina.” Siya na nan inyal-alig Jesus ken chaicha, nay met achi egaycha naawatan nan laychena ay kanan. Si Jesus nan Kakhawisan ay EnpaspastorTay siya chi, kasin inyal-alig Jesus ay nangwanin, “Tet-ewa kanak ken chakayo, sak-en nan segpan si karnilo. Mangaakew ya kakaegyat nan am-in ay nang-ona ay aped inmali mo sak-en, ngem egay chinngen nan karnilo chaicha. Tet-ewa, sak-en nan segpan, ya mo sino nan somkhep ay manalan ken sak-en, et enkhagkhawis. Ya kag cha karnilo ay nawaya ay somkhep ya fomala ay en men-ang-anglod. Maid kasin teken si aliyen nan mangaakew, mod-i yangkhay mangakew, enpatey ya enpakawas. Sak-en, inmali ak ay mangigwa isnan takho isnan khawigkhawis ay fiyag, ay mam-aid kolangna. “Sak-en nan khawis ay enpaspastor. Nan khawis ay enpaspastor, et ikateyana nan karnilona isnan mangisalakana ken chaicha. Nan magtek aped masilsilchowan ay mangitokkhong koma isnan karnilo, ya faken osto ay enpaspastor ay manallaken ken chaicha, iwayangna nan karnilo ya lomayaw, mo ilaena nan enpatpatey ay atap ay enkik-iwi ay omal-ali. Tay siya chi, at nawaya nan atap ay enkik-iwi ay en manokmat isnan karnilo, sa na't pen paapoken chaicha isnan entona. Wen, lomayaw siya tay silchona yangkhay nan semsemkena ya maid ngotona isnan karnilo. (14-15) “Sak-en nan khawis ay enpaspastor. Si Ama, chadlos na ammo sak-en ya chadlos ko ammo akhes siya. Siya akhes ken sak-en, chadlos ko ammo nan paspastolak, ya chadlos cha akhes ammo sak-en. Et ikateyak nan karnilok ay mangisalak ken chaicha. (-) Wad-ay kayet nan tapina ay karnilok ay ad-i malpo isnan nay ay naiyapon. Masapol ay itapik akhes chaicha. At chengngencha nan kalik, ya at es-esang nan maamongan nan karnilok, ya esang akhes nan pastorcha. “Siya na nan khotok nan menlaylaychan Ama ken sak-en, et tay ad-ik ikedse mod-i ket iyoyak nan fiyagko, ta sak et chadlo kasin matakho. Maid mangala isnan fiyagko mo ad-ik ipalofos, tay kikhad ak ay mangiyoya. Tay sak-en, wad-ay kalebfengak ay mangichawchaw isnan fiyagko, ya wad-ay kalebfengak ay kasin matakho. Siya na nan infilin Ama ken sak-en.” Ket ay ad-i kasin enkasiawatan nan cheycha'y Judio maipoon isnan kinwanin Jesus. Angsan ken chaicha nan nangwanin, “Ya naan-anitowan pay sa! Nalewlew sa ay takho! Cha yo maachi cha chengchengngen siya!” Kinwanin akhes nan tapina, “Faken sa's kalin si naan-anitowan ya! Ay ke makaipagkhawis nan anito isnan matan nan nakolap?” kinwanicha. Nan Nangad-iyan nan Judio ken JesusIdwani inomchan nan Piyasta ay Panemsemkan isnan Nabindisyonan nan Timplo id Jerusalem.Isnan nay ay piyasta, maipaspasmek isnan cheycha'y Judio nan nanallosancha isnan Timplo ay linogkhitan nan fosocha id sangad-om. Tay issan naafakancha, sinkhep nan fosocha nan Timplon Apo Dios ay maipawa ay segpen nan olay sino mod-i yangkhay nan papachi. Adi kad awni issan nangafakancha isnan fosocha, naamong cha am-in ta chalosancha ya kasin cha khab-en is osto ay enchayawan ken Apo Dios. Tay siya chi tinnawen ay maam-among cha ta manemsemkancha isnan kasin nabindisyonan nan Timplo id sangad-om. Timpon si lateng chi, ya wad-ay si Jesus ay nanad-alan isnan makwanin fangsar Solomon is kaTimplo. Sa et nap-onap-on kasin nan cheycha'y Judio isnan kawadna sa cha't kanan, “Ayaka man chi's omipasesegchanam! Mo sik-a achi nan Cristo et ilatakmo ay mangifaag ken chakami.” Sa et kinwanin Jesus, “Apchas ko kinwakinwani ken chakayo ya! Ngem ad-iyo met patiyen. Nan naycha'y chak ang-angnen ay mangitakcheg ken Ama, siya kannay chana nan mangitet-ewa maipoon ken sak-en. Nay pay ya ad-iyo patiyen tay faken ko karnilo chakayo. Nan karnilok chengngencha nan kanak, ya ammok chaicha, ya onochencha sak-en. Agtak chaicha is fiyag ay maid pengpengna. Ad-i cha madchongaw, ya maid makaok-okat ken chaicha ken sak-en. Si Ama ay nangichowa ken chaicha ken sak-en, et siya nan katotongchowan isnan am-in,Mabfalin ay nan teken ay laychena ay kanan et, “Nan inchowan Ama ken sak-en, et wadwad-ay mo nan am-in ay ngag sisa.” ya maid makaok-okat ken chaicha ken Ama. Sak-en ya si Ama et es-esang kami.” Osto'y siya chi ya ket waschin nenpichit is fato ta faokhencha siya. Sa et kanan Jesus, “Angsan nan khawis ay chak inangnen ay inpadnon Ama. Ibfakhayo achi mo ngag ay chono nan inangnek ay khotokna is fomaokhanyo.” Sa et kanan nan cheycha'y Judio, “Faken isnan khawis ay chono nan menfaokhanmi ken sik-a, mod-i ket tay amsiwem si Apo Dios. Tay takho ka yangkhay, ya sam et khab-en nan awakmo ay Dios!” Kinwanin Jesus, “Ad-i ngen wad-ay nan naisolat isnan lentegyo ay kinwanin Apo Dios en, ‘Chakayo et dios kayo’?Ilaenyo nan Salmo 82:6. Ammo tako ay maid paat maiwasit ay kalin Apo Dios. Et mo siya sa ay dios nan pangwanin Apo Dios isnan cheycha'y nanawat isnan kalina, ngag kay nan aped yo mangwaniyan ay am-amsiwek si Apo Dios? Tay sak-en nan pinilina ya infaana isnan lofong, ngag nan mangwaniyanyo ay am-amsiwek siya isnan mangwaniyak en, ‘Sak-en nan Anak Apo Dios’? Mo sa ad-ik cha angnen nan inpadnon Ama, et lebfengyo ay ad-i pomati. Nay met achi tay siya chi nan chonchonnek, olay man ad-iyo patiyen sak-en, mo ket patiyenyo nan ang-angnek, ta mampay ammowenyo ya maawatanyo ay si Ama et wad-ay ken sak-en, ya wad-ay ak akhes ken Ama.” Laychencha't kasin ay maniliw ken siya, nay met achi apchas na inlayawan chaicha. Sa et kinmaan ischi ya finmas-ang isnan wanga ay Jordan ay nenfonfonyakhan Juan issan laplapona, ya natanee ischi. Nap-onap-on cha kasin nan angsan ay takho ken siya ya cha cha kanan ay matotya, “Maid paat inang-angnen Juan is katataa ay maton, ngem am-in ay kinwanina maipoon ken tona et tet-ewa.” Sa et angsan cha nan namati ken siya ischi. Nan Nateyan LazaroIdwani, wad-ay id Betania ay ilin cha Maria ken Marta nan masasakit ay akhicha ay si Lazaro. Si Maria nan awni't mangilana isnan fangfanglo is kasikin Jesus, sa na't ponasan isnan fookna. Si Lazaro ay akhina nan masasakit. Tay siya chi, wad-ay nan finaan cha Maria ken Marta ay omey mangwani ken Jesus, “Apo, ensaksakit nan aloyosmo ay laylaychem.” Issan nanngelan Jesus ischi kinwanina, “Nan sakit Lazaro ay sana et ad-ina ikatey sa, mod-i ket ta maipaila nan katangtangachan Apo Dios, ya ta siya akhes chi nan maipail-an nan katangtangachak ay Anakna.” Olay mo laylaychen Jesus nan naycha ay sin-ag-i ay cha Maria, Marta ya si Lazaro, ngem issan nanngelana ay ensaksakit si Lazaro, ket ay nentee kayet is chwa'y akhew is kakawadna. Sa na't kinwani isnan disipolosna, “Tomoli tako't id Judea.” Sa cha't kanan, “Mistolo, ya ke kaatna yangkhay san akit et mamaokhan nan aap-apon si Judio ken sik-a, ya sam et kanan en tomoli ka kasin?” Ket ay inyal-alig Jesus ay nangwanin, “Ad-i ngen wad-ay nan sinpoo ya chwa ay olas isnan sin-akhew? Mo manalan nan takho isnan mag-akhew, ad-i maisakhaw tay wad-ay nan silaw nan lofong ay manatangkhew ken siya. Ngem mo manalan isnan lafi, maisakhaw tay maid nan silaw ken siya.” Intoptop Jesus ay nangwani kayet en, “Mamaek nan liwid tako ay si Lazaro, ngem omey ak ta ennak fangonen.” Sa et kanan nan disipolosna, “Apo, mo achi mamaek, et awni't khomawis.” Kinwanicha chi tay kananchan mo mamaek yangkhay siya. Ngem nan pet etey Lazaro nan laychen Jesus ay kanan. Inlallatak et Jesus ay nangwanin, “Natey si Lazaro. Ngem tay enkhawisanyo, enlal-ayad ak tay maid ak isnan nateyana, tatno fomikas nan pammatiyo. En tako ilaen siya.” Si akhes Tomas ay makwani en Apik, kinwanina isnan iib-ana ay disipolos, “Maifoweg tako ken siya olay mo maitapi tako ay matey.” Si Jesus nan Manakho isnan Natey ya nan Kalpowan si FiyagIssan inomchanan cha Jesus id Betania, inammowancha ay apchas naiyey si Lazaro ya ikap-at et ay akhewna ay naikaob. Tolo'y kilomitro yangkhay nan kaadchawin nan Betania id Jerusalem, et angsan nan Judio ay cha inmey is afong cha Marta ken Maria, ay nenliwliwa ken chaicha isnan nateyan nan akhicha. Osto ay chinngen Marta ay omal-ali si Jesus, inmey ay nanab-at, ya nakhayad si Maria is afong. Kinwanin Marta ken Jesus, “Apo, mo sa ya wad-ay ka issan chey, et egay natey nan akhik. Ngem ammok ay olay pay idwani et mo ngag nan kedchawem ken Apo Dios, ichowana'y ichowa ken sik-a.” Sa et kinwanin Jesus ken siya, “Kasin fomangon nan akhim.” “Wen, ammok ay awni't kasin fomangon isnan kasin matakhowan nan am-in is kaomodchiyan si akhew,” kinwanin Marta. Sa et kanan Jesus, “Sak-en nan manakho isnan matey, ya nan kalpowan si fiyag. Mo sino nan mamati ken sak-en, olay mo matey matatakho kayet. Ya mo sino nan matatakho ya mamati ken sak-en, at ad-i matey is eng-engkhana. Patiyem ngen na?” Sa na't kanan, “Wen, Apo. Patiyek ay sik-a nan Cristo, ay Anak nan Dios, ay sadsad-enmi ay omali isnan lofong.” Osto'y kinwanina chi, sinmaa ay nangayag ken Maria ay akhina. Inyak-akitna ay nangwanin, “Wad-ay si Mistolo, ya ipaay-ayagna sik-a.” Osto'y chinngena chi, ala na't ya ligwat ya inmey ay nangila ken siya. Sisya kayet si Jesus isnan kawadna ay en nangil-an Marta ken siya, ya egay chadlos chinmapos isnan ili. Nan cheycha'y Judio ay nenliwliwa ken Maria is afong, et inonodcha siya issan nangil-ancha ken siya ay naligwat ay finmala. Kanancha en away nget omey is kakaofan ay en men-akha ischi. Inomchan si Maria isnan kawad Jesus, ya issan nangil-ana ken siya, inmey nenfalintomeng isnan sakhangnaNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nenfalintomeng is kasikina.” ay mangwanin, “Apo, mo sa ya wad-ay ka issan chey, et egay natey nan akhik.” Issan nangil-an Jesus ay cha en-akha si Maria, ya olay akhes nan cheycha'y Judio ay naifoweg ken siya, ensakisakit nan semekna ya chadlos ay nensasanga ay nangwanin, “Ento nan nangiyanyo ken siya?”“Ali ka ta ilaem, Apo,” kinwanicha. Nensibsifek si Jesus. Sa et kinwanin nan cheycha'y Judio, “Ilaenyo, chachama nan layadna ken siya.” Wad-ay cha magtek nan tapina ay nangwanin, “Ya ke siya ay nangipagkhawis isnan matan nan chey ay nakolap ya ay ke ad-i ngen akhes nakaisalak ken Lazaro ta ad-i matey?” Nan Namangonan Jesus ken Lazaro isnan EteyAdi kad nensakisakit kasin nan semek Jesus, sa cha't inomchan is kaliyang ay naipay-an Lazaro ay naenfan si fato. Ke na't kanan, “Kaanenyo nan naiyeneb ay fato.”Sa et kinwanin Marta ay kafabfaiyan san natey, “Apo, apchas pay inmakhob tay nay epat et ay akhewna idwani ya!” Sa et kanan Jesus, “Egayko ngen kinwani ken sik-a en mo mamati ka et ilaem nan katangtangachan Apo Dios?” Kinaancha nan fato. Sa et nentangad si Jesus ay nangwanin, “Ama, enyaman ak tay chinngem sak-en. Ammok ay kad-in chengngem sak-en, ngem kanak na ta chengngen nan naycha'y takho ay wad-ay isna, ya patiyencha ay finaam sak-en.” Osto ay inlowalona chi, inpapangekhena ay nangwanin, “Lazaro, fomala ka.” Sa et finmala si Lazaro ay napotipotan is lopot si natey nan limana ya sikina, ya naapongotan nan kamesna. Sa et kinwanin Jesus, “Okfayanyo ta mawayaan.” Nan Natotyaan nan Aap-apon si Judio ay Mangipapatey ken Jesus(Mateo 26:1-5; Marcos 14:1-2; Lucas 22:1-2)Osto'y siya chi, ya ket angsan isnan cheycha'y Judio ay inmey nangila ken Maria, nan namati ken Jesus issan nangil-ancha isnan chey ay inangnena. Ngem nan tapina, inmey cha insodsod isnan Fafariseo nan inangnen Jesus. Sa et inpachakhop nan Fafariseo ya nan aap-apon si papachi nan aap-apon si Judio. Sa cha't kanan, “Ngag kay nan ikkan tako? Tay ke angsan nan ik-ikkan tosa ay katataa ay kaimatonana. Mo ogkhayen tako siya ta cha na't angnen nan angnena, at awni't patiyen si katakhotakho. Kecheng, awni't omali nan okom si iRoma ay mangipappakawas isnan Timplo ya nan ili tako.” Sa et nenkali si Caifas ay katongchowan ay pachi isnan chey ay tawen. Kinwanina, “Maid paat ammoyo! Ad-iyo ngen maawatan ay khagkhag-awis mo matey nan esa'y takho ta matakho nan omili, ya ta ad-i mapakawas nan ili?” Nan nay ay kinwanin Caifas et egay nalpo isnan nemnemna, mod-i ket tay siya nan katongchowan ay pachi isnan chey ay tawen, inpapadton Apo Dios ken siya nan at mateyan Jesus pala isnan kakailiyana. Ya faken yangkhay magtek nan Judio, mod-i ket olay akhes nan am-in ay an-ak Apo Dios ay nawalawalas isnan entona ta amongena chaicha ta maesang cha. Tay siya chi, engkhana issan chey ay akhew, kad-in natotya cha mo ngag nan ikkancha ay mangipapatey ken Jesus. Siya chi nan khotokna is egay chadlos nakifob-owekhan si Jesus isnan Judio, mod-i ket kinmaan ya inmey isnan ili ay Efraim ay sag-en nan ponchag, ya nentee cha ischi isnan disipolosna. Idwani, nganngani et nan Piyastan si Judio ay Paskua, ya angsan cha nan nanikid id Jerusalem ay nalpo isnan kabfakhaang ta en cha ona iyangnen nan kachalosancha ay makaanan nan ab-afikhencha, esa pay omchan nan timpon si piyasta. Cha cha kannay il-ilaen mo wad-ay si Jesus, ya isnan nadchakhopancha is kaTimplo, natotya cha ay mangwanin, “Ngag nan kananyo? Ay ke omali siya ay makipiyasta?” Nan akhes aap-apon si papachi ya nan Fafariseo, infilincha isnan takho ay mo wad-ay mangammo isnan kawad Jesus, et ifaagcha, ta en cha tiliwen. Nan Nenlanaan Maria ken Jesus(Mateo 26:6-13; Marcos 14:3-9)Isnan sisya'y chaan nan enem ay akhew esa pay wad-ay nan Piyasta ay Paskua, inmey si Jesus id Betania ay ilin Lazaro ay finangona isnan etey. Nenpakan cha isnan kaidchayawan Jesus, ya si Marta nan nenkhag-ao. Si Lazaro nan esang isnan cheycha'y nakikan ken Jesus. Si akhes Maria, inmala is pagkatlon si esa'y kiloNan osto ay naisolat isnan Griego isna et litra, ay nganngani pagkatlon si esa'y kilo. ay kanginaan ay nafanglofanglo ay telen ay lana ay makwani en nardo, ya inlanana is kasikin Jesus, sa na't pinnonasan isnan fookna. Ya napno nan afong isnan fanglona. Ya ket kinwanin Judas Iscariote ay esang isnan disipolos Jesus (ya awni't mangitiktik ken Jesus), “En man egay et yangkhay nailako na ay fangfanglo is kaat ay lifoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “is tolon khasot ay denaryo.” Nan esa'y denaryo, siya nan esa'y akhew ay silchon si enlaglagfo. ta sa et maichowa isnan posi ay?” Ngem si Judas, egayna kinwani chi mo ke tay isakitna nan posi, mod-i ket tay mangaakew siya ya siya akhes nan mangeegnan isnan sipingcha, ya cha na iliwet nan tapina ay naipaigto ken siya. Sa et kanan Jesus, “Ngag ngotom ken Maria, tay iniigtona na engkhana idwani ay mangisakhana isnan awakko isnan sak maikaofan. Nan posi, kad-in wad-ay cha isnan kawadyo. Ngem sak-en, ad-i ak wawawawad-ay ken chakayo.” Nan Natotyaan nan Aap-apon si Judio ay Mangipapatey ken LazaroChinngen nan angsan ay Judio ay wad-ay si Jesus id Betania, sa cha't inmey. Ngem faken yangkhay si Jesus nan khotok si inmayancha ischi, mod-i ket tay laychencha akhes ay ilaen si Lazaro ay finangona isnan etey. Tay siya chi, natotlag nan aap-apon si papachi ta itapicha akhes si Lazaro ay mangipapatey, tay midkakay isnan natakhowana nan sinmiyanan nan angsan ay Judio ken chaicha ta mamati cha ken Jesus. Nan Inomchanan Jesus id Jerusalem ay Kaidchayawana(Mateo 21:1-11; Marcos 11:1-11; Lucas 19:28-40)Issan kawaksana, nan cheycha'y angsan ay naamong ay en nakipiyasta, et chinngecha ay omal-ali si Jesus id Jerusalem. Sa cha't inmala is tofon si kag inyog,Nan ekhad nan Judio, et omala cha isnan tofon nan kag inyog ay mangiyaplag isnan chalan ay ikwan nan apocha, paymo ippayapay chachi ay manayaw ken siya. ya inmey cha ay nanab-at ken Jesus ay waschin nangifogfokhaw, “Machad-ayaw ka!Nan kalin nan Judio isna et, Hosanna. Nan laychena ay kanan et, fomachang ka, paymo, omisalak ka. Bindisyonan Apo Dios sik-a ay omali ay mangitakcheg ken siya!Ilaenyo nan Salmo 118:25,26. Bindisyonan Apo Dios sik-a ay Alin nan Israel!” Osto kannay ay inpaalan Jesus nan innanak si dangki, et nensakay, kag isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin, “Chakayo ay iJerusalem, ad-i kayo omeg-egyat,tay naay omal-ali nan Aliyoay ensasakay isnan anak si dangki!”Nan ekhad si ali id kasin, et mo somag-en isnan esa'y ili ay ensasakay isnan kafaryo, kaawatan ay khofat nan inalina. Ngem mo ensasakay isnan dangki, kaawatan akhes ay talna nan inalina. Ilaenyo nan Zacarias 9:9. Egay paat naawatan nan cheycha'y disipolos Jesus nan chey ay cha maangnen isnan chey kannay ay timpo. Ngem issan naipatakhowan Jesus ay nail-an nan katangtangachana, ke cha't ay sinmek ay naisolat isnan kalin Apo Dios nan chey ay maipoon ken siya, ya nan chey ay cha cha inang-angnen ken siya. Idwani, nan cheycha'y angsan ay nangila isnan nangayakhan Jesus ken Lazaro is kaliyang ay namangonana ken siya isnan etey, et inmey cha infab-aag nan inmat. Adi kad angsaangsan nan inmey ay nanab-at ken Jesus, tay chinngecha nan chey ay inikkana ay katataa ay kaimatonana. Sa et cha kankanan nan Fafariseo en, “Ilaenyo! Maid mabfalin tako tay nay onochen si katakhotakho siya ya!” Maipaila nan Katangtangachan Jesus isnan MateyanaIsnan cheycha'y nanikid id Jerusalem ay en manad-ayaw ken Apo Dios isnan chey ay Piyasta, wad-ay cha nan Griego. Inmey cha ken Felipe ay nangwanin, “Apo, laychenmi ay ilaen si Jesus.” Si Felipe, et iBetsaida id Galilea. Idwani, inmey infaag Felipe na ken Andres. Sa cha't nenfoweg ay inmey ay nangifaag ken Jesus. Sa et kinwanin Jesus ken chaicha, “Inomchan et nan timpo ay mail-an nan katangtangachak ay Anak si Takho. Kag isnan esang ay fin-i. Tet-ewa kanak ay mo ad-i ona mais-ek nan esang ay fin-i ta machonot ya tomofo, et sisya'y es-esang kayet. Ngem mo mais-ek ya machonot at tomofo ya mamkhas is ad-acha. Olay sino issa ay chadlos menfalor isnan fiyagna, et khechangna'y amasena. Ngem mo sino akhes nan ad-i chadlos menfalor isnan fiyagna isnan lofong, et siya nan mennonongnong isnan fiyagna ay maid pengpengna. Mo sino nan menlayad ay ensilfi ken sak-en, masapol ay maifoweg ken sak-en, ta mo ento nan kawadko wad-ay siya. Ya ichayaw Ama nan olay sino ay ensilfi ken sak-en.” Nan Nangifag-an Jesus isnan EteynaKinwanin kayet Jesus, “Ad-i tomke nan semekko, ya ngag koma nan kanak? Ay kek kanan en, ‘Ama, isalakam sak-en isnan omali ay likhatko idwanin.’ Ad-i, tay siya na ay likhat nan khotok nan inmaliyak. Nan kanak, ‘Ama, padchayawam et nan ngachanmo!’ ”Ya ket id chaya wad-ay nan nadnge ay kali ay nangwanin, “Pinadchayawak et nan ngachanko ya nay kasik angnen.” Chinngen nan cheycha'y angsan ay takho ay wad-ay ischi nan kali, ya kanancha en mo nenkeleb. Wad-ay cha akhes nan nangwanin, “Nenkali nan anghel ken siya.” Sa et kanan Jesus, “Nan chey ay kali ay chinngeyo, et enkhawisanyo, ya faken pala ken sak-en. Idwanin et nan maokoman nan katakhotakho isnan lofong, ya siya akhes nan maafakan Satanas ay ap-apo isnan nay ay lofong. Et mo maipatongcho ak isnan nay lota at lalayak am-in nan takho ta omali cha ken sak-en.” Siya na nan infaagna ta ipaammona mo ngag nan angnena ay matey. Sa et kinwanin nan cheycha'y takho ken siya, “Ngag nan mangwaniyam en awni't maipatongcho nan Anak si Takho? Ad-i ngen kanan nan lenteg en, nan Cristo et matatakho is engkhana? Sino ngen nan Anak si Takho?” Sa et inyalig Jesus ay nangwanin, “Sin-ak-itan yangkhay nan wad-ayan nan silaw ken chakayo. Ilaenyo ta manalan kayo isnan kakawad nan silaw, ta ad-i kayo malabfiyan. Tay nan manalan isnan kaab-afollinget, ad-ina ammo nan omay-ayana. Isnan sisya ay wad-ayan nan silaw ken chakayo, patiyenyo chi ta enfalin kayo ay takho ay masisilawan nan semekna.”Issan nangwaniyan Jesus ischi, kinmaan ya egay et nenpap-aila ken chaicha. Nan Egay Namatiyan nan JudioOlay angsan nan cha na inpaila isnan sakhangcha ay katataa ay kaimatonana, ad-icha kayet patiyen siya. Siya na nan naangnenan nan kinwanin Isaias ay mamadton Apo Dios id sangad-om,“Apo, ay ke man wad-ay namati isnan infab-aagmi?Ya ay ke man wad-ay namigfig isnan kamabfalinmo?”Ilaenyo nan Isaias 53:1. Ad-i cha kay man mamati tay kinwanin Isaias, “Kag kinimit Apo Dios nan matachaya inpakekentegna nan semekcha,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “inpakekentegna nan posocha.”ta ad-icha ippey nan kafaelan nan mata ya semekcha ay mangila ya mangawat,ya sa cha't somakhong ken sak-en ay Dios ta pakhawisek chaicha.”Ilaenyo nan Isaias 6:10. Kinwanin Isaias na tay inilana id sangad-om nan katangtangachan Cristo, sa na't infaag nan maipoon ken siya. Nay met achi, olay isnan aap-apon si Judio, wad-ay nan angsan ay namati ken siya, ngem khapo tay omegyat cha isnan Fafariseo, egaycha inpap-aammo, ta ad-i cha matlad isnan sinagoga. Pawadwad-encha nan kaidchayawancha isnan takho mo nan kaidchayawancha ken Apo Dios. Maokom nan Takho isnan Sos-olon JesusInpapangekhen Jesus ay nangwanin, “Nan mamati ken sak-en, faken yangkhay sak-en nan patiyena, mod-i ket olay akhes nan namaa ken sak-en. Ya mo sino nan mangila ken sak-en, il-ilaena kannay nan namaa ken sak-en. Inmali ak ay kag silaw isnan lofong, ta nan am-in ay mamati ken sak-en et ad-i cha entetee isnan follinget. Mo sino nan aped yangkhay manmannge isnan isos-olok ya ad-ina paat iyangnen, faken sak-en nan mangokom ay manosa ken siya. Tay egay ak inmali isnan lofong ay mangokom isnan takho, mod-i ket inmali ak ay mangisalak ken chaicha. Nan mangad-i ken sak-en ya isnan sos-olok, et maokom ay maokom. Nan chak kannay kinkinwani nan kaidchalanan nan kaokomana ay kadchosaana is kaomodchiyan si akhew. Tay faken ak si aped manmanmek isnan ifagfakhak, mod-i ket si Ama ay finmaa nan nangifilin isnan am-in ay isos-olok ya kankanak. Ya ammok ay nan filina nan mangischo isnan fiyag ay maid pengpengna. Adi kad nan infilin Ama ken sak-en, siya yangkhay nan kankanak.” Nan Nangipail-an Jesus isnan Ton-ochen nan TakhonaNganngani nan Piyasta ay Paskua, ya ammon Jesus ay cha et akhes somag-en nan olas ay at komaanana isnan lofong ta tomoli ken Amana. Sikhod ay chachama nan layadna isnan takhona isnan lofong, ya inpailana chi engkhana isnan kifos nan fiyagna. Idwani wad-ay cha Jesus ay cha mangmangan isnan maschem. Apchas inpey nan Chimonyo is kasemek Judas ay anak Simon Iscariote nan mangitiktikana ken Jesus. Ammon Jesus ay inchowan Amana nan am-in ay kamabfalin ken siya. Ammona akhes ay at tomoli ken Apo Dios ay nalpowan. Sa et naligwat siya is kamanganancha, ya kinaana nan nen-oson ay fachona, ya infalikesna nan towarya. Sa na't pinay-an nan palangkhana is chanom ya cha na inwasan nan sikin nan disipolosna, sa na't pinnonasan isnan chey insasangkhetana ay towarya. Osto'y naifatog ken Simon Pedro, ket ay kanan Pedro en, “Apo, ay ke sik-a nan mangowas isnan sikik?” Sa et kanan Jesus, “Nan nay chak angnen, ad-im maawatan idwani, ngem at awni't maawatam chadlo.” Kinwanin et Pedro, “Olay kaatna, ad-im mabfalin ay owasan nan sikik.”“Et pay ad-i ka maitapi ken sak-en mo ad-ik owasan nan sikim,” kinwanin Jesus. Ket ay kinwanin Simon Pedro, “Apo, mo siya sa et faken yangkhay nan sikik si owasam. Itapim akhes nan limak ya nan olok!” Sa et kanan Jesus, “Mo inommes nan takho nadchalos et siya. Ad-i kasin en-owas, mod-i ket kecheng yangkhay nan sikina is owasana. Kag ken chakayo, nadchalos kayo et, ngem wad-ay ken chakayo nan ad-i nadchalos.” (Ammon et Jesus mo sino ken chaicha nan at mangitiktik ken siya. Siya chi nan nangwaniyana en, “Wad-ay ken chakayo nan ad-i nadchalos.”) Kakwasan nan nangwasanana isnan sikin nan cheycha'y disipolosna, ya kasin nenfacho ya nakitokcho, sa na't kanan, “Maawatanyo ngen nan nay ay inangnek ken chakayo? Osto nan mangwaniyanyo en Mistolo ya Apo ken sak-en, tay tet-ewa. Tay mampay sak-en ay Apo ya Mistoloyo et inwasak nan sikiyo, siya akhes nan masapol ay angnenyo isnan ib-ayo. Inangnek nan ensarminganyo ta angnenyo akhes nan kag isnan inangnek ken chakayo. Tet-ewa kanak ken chakayo, nan esa'y enmadno, et ad-i entongtongcho mo nan mangipadno ken siya. Siya akhes isnan nafaa, ad-i entongtongcho mo nan namaa ken siya. Idwani, tay ammoyo chana, oney kayo mo siya's iyangnenyo. “Ad-ik itapi am-in chakayo isnan kinwanik. Chadlos ko ammo nan cheycha'y pinilik. Ngem siya na nan omat ta maangnen nan naisolat ay kalin Apo Dios, ‘Nan esa'y pinnanganko, et siya kannay nan khinmatin.’Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “et inekwatna nan pagpakhachana ken sak-en.” Ilaenyo nan Salmo 41:9. Siya chana nan ifabfakhak ken chakayo idwani, ay sisya'y ad-ina kaommatan, ta isnan maangnenana, at chadlo mamati kayo isnan kankanak maipoon isnan awakko. Tet-ewa kanak ken chakayo, ay mo sino nan manawat isnan olay sino ay faalek, chawatena sak-en. Ya nan manawat ken sak-en, chawatena akhes nan finmaa.” Nan Nangifag-an Jesus isnan Awni't Maitiktikana(Mateo 26:20-25; Marcos 14:17-21; Lucas 22:21-23)Kinwanin Jesus chi, ya chadlos nakorkor nan semekna, sa na't inloneloney ay nangwanin, “Tet-ewa kanak ken chakayo, awni't esang ken chakayo nan omitiktik.” Nen-iinnila nan disipolosna, tay ad-icha ammo mo sino ken chaicha nan kankanana. Idwani, nan chey laylaychen Jesus ay disipolosna ay mimidpa ken siya, sininyasan Simon Pedro ay mangwanin, “Pootem mo sino nan kankanana.” Sa et nensakhong nan chey ay disipolos ken Jesus ay mangwanin, “Apo, sino kay chi?” Sa et kanan Jesus, “Siya nan chey mangichawchawak isnan nay ay tinapay ay isiwsiwko.” Insiwsiw et Jesus nan tinapay, sa na't inchowa ken Judas ay anak Simon Iscariote. Ya osto ay inalan Judas chi, sinkhep kannay Satanas siya. Sa et kanan Jesus, “Angnem et kannay idwani nan semsemkem ay angnen.” Maid ken chaicha ay cha makikan nan nangammo mo ngag nan khotok nan nangwaniyana ischi ken Judas. Nan tapina, kananchan mo finaan Jesus ay en lomako is osalencha isnan Piyasta, paymo en na agtan nan cheycha'y poposi, tay si Judas nan mangeegnan isnan sipingcha. Chinawat Judas san tinapay sa et finmala kannay. Maschem nan kinmaanana. Nan Falo ay LentegIssan kinmaanan Judas kinwanin Jesus, “Idwani nan katangtangachak ay Anak si Takho, ya maila akhes ken sak-en nan katangtangachan Apo Dios. Et mo maipaila nan katangtangachan Apo Dios maichalan ken sak-en ay Anak si Takho, at siya kannay nan mangipaila isnan katangtangachak isnan ad-i omannong. “Kanak ken chakayo ay an-akko, sin-ak-itan yangkhay nan wad-ayak ken chakayo. Et awni't omanaanap kayo, ngem kag isnan kinwanik isnan cheycha'y Judio, siya kayet nan kanak ken chakayo en, ‘At ad-i kayo makal-i isnan omayak.’ Naay nan falo ay filinko ken chakayo: Enlilinnayad kayo. Mo ngag nan inangnek ay nenlaylayad ken chakayo, siya akhes nan angnenyo ay enlilinnayad. Mo siya sa ay enlilinnayad kayo, at ammowen nan am-in ay takho ay disipolosko chakayo.” Nan Nangifag-an Jesus isnan Mangisaotan Pedro ken Siya(Mateo 26:31-35; Marcos 14:27-31; Lucas 22:31-34)Pinoot Simon Pedro ken Jesus ay mangwanin, “Apo, ento nan omayam?”Sa et kanan Jesus, “Ad-i mabfalin ay maifoweg ka ken sak-en idwani, ngem awni at chadlo omonod ka.” Pinoot kayet Pedro ay nangwanin, “Apo, en man ad-i mabfalin ay maifoweg ak ken sik-a idwani ay? Olay pay sik-a's kateyak ya!” Sa et kanan Jesus, “Tet-ewa ngen ay iyoyam ay olay ikateyam sak-en? Tet-ewa kanak ken sik-a en, isnan sisya ay ad-i enkokook nan kawitan isnan talan-o, at isaotmo sak-en is mamitlo ay mangwani en ad-im am-ammo sak-en.” Nan Nangifag-an Jesus isnan Chalan ay Omey ken Dios AmaKinwanin Jesus, “Ad-i kayo madchanakhan. Mamati kayo ken Apo Dios, ya mamati kayo akhes ken sak-en. Isnan kawad Ama angsan nan entey-an. Mo sa ya ad-i tet-ewa sa, et pay apchas ko infakha ken chakayo. Idwani, mang-ona ak ta ek omisakhana is entey-anyo. Mo insakhanak et nan entey-anyo, at kasin ak omali ay mangisaa ken chakayo, ta mo ento nan kawadko, at wad-ay kayo akhes. Ammoyo met nan chalan ay omey isnan omayak.” Sa et kanan Tomas, “Apo, ay ke mi man ammo mo ento nan omayam? Ngag kay nan sa mi mangammowan isnan chalan?” Sa et kanan Jesus, “Sak-en nan chalan, nan kinatet-ewa, ya nan kalpowan si fiyag. Maid makaeey ken Ama mo ad-i manalan ona ken sak-en. Mo tet-ewa ay chadlos yo ammo sak-en, et chadlos yo ammo akhes si Ama. Mailapo idwani at ammowenyo siya, ya nay et inilayo siya.” Kinwanin et Felipe, “Apo, ipailam ed si Amam ken chakami ta kang-epanmi.” Sa et kanan Jesus, “Kanak pay mo inmannong ak et ay nakifob-oweg ken chakayo ya kem pet pay ad-i kayet ammo sak-en Felipe? Mo sino cha nan nangila ken sak-en, inilacha't kannay si Ama. Ngag nan kasin mo mangwaniyan en ta pailak si Ama ken chakayo? Ad-im ngen patiyen ay wad-ay ak ken Ama ya si Ama wad-ay ken sak-en? Nan kankanak ken chakayo, et egayko aped sinmek yangkhay, mod-i ket malpo ken Ama ay wawawawad-ay ken sak-en, ya cha mangidno isnan chonona. Patiyenyo nan kanak ay sak-en, et wad-ay ak ken Ama ya wad-ay si Ama ken sak-en. Mo ad-iyo patiyen chi, pomati kayo khapo isnan naycha'y chak ang-angnen. “Tet-ewa kanak ken chakayo, mo sino nan mamati ken sak-en, at angnena akhes nan ang-angnek, ya at wadwad-ay kayet nan angnena mo nan cheycha'y inangnek, tay at omey ak ken Ama. Et mo ngag issa nan kedchawenyo isnan naiyornosanyo ken sak-en, angnek ay angnenNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Et mo ngag issa nan kedchawenyo isnan ngachanko, et angnek ay angnen.” ta kail-an nan katangtangachan Ama khapo ken sak-en ay Anakna. Tet-ewa, mo wad-ay ngag issa ay kedchawenyo ken sak-en isnan naiyornosanyo ken sak-en, at angnek ay angnen.” Inkalin Jesus nan Ispirito SantoKinwanin kayet Jesus, “Mo laylaychenyo sak-en, et abfolotenyo nan filinko. Ya at kedchawek ken Ama, ta ichawchawna ken chakayo nan esang kayet ay mamadfachang ken chakayo ay kasokatko, ta makitetee ken chakayo is eng-engkhana. Siya nan Ispirito Santo ay mangit-itcho isnan kinatet-ewa. Nan ad-i mamati, maid mabfalincha ay manawat ken siya, tay ad-icha maimatonan ya ad-icha ammo siya. Ngem chakayo, ammoyo siya tay wad-ay siya ay entee ken chakayo ya wad-ay isnan katatakhoyo. “Ad-ik og-ogkhayen chakayo. Omali ak ay omali ken chakayo. Isnan ad-i omannong at ad-i ak maila isnan cheycha'y ad-i mamati, ngem chakayo, at ilaenyo sak-en. Et khapo tay matakho ak kasin, at siya akhes ken chakayo. Ya mo omchan nan chey ay akhew at ammoyo ay wad-ay ak ken Ama, ya wad-ay kayo akhes ken sak-en, ya sak-en wad-ay ak ken chakayo. “Mo sino nan manawat isnan filinko sa na't iyangnen, siya nan menlaylayad ken sak-en. Mo sino nan lomaylayad, laylaychen Ama, ya laylaychek akhes siya, ya enpaammo ak ay osto ken siya,” kinwanin Jesus. Sa et kanan Judas (faken si Judas Iscariote), “Apo, ento nan ikkana ay chakami yangkhay nan enpaammowam, ya faken isnan am-in ay takho?” Sa et kanan Jesus, “Mo sino nan menlaylayad ken sak-en, et iyangnena nan sos-olok, ya laylaychen Ama siya, ya omali kami ken Ama ay makitetee ken siya. Ngem mo sino nan ad-i lomayad, ad-ina iyangnen nan sos-olok. Nan naycha ay chinngeyo ay kankanak, et eg-ay nalpo ken sak-en, mod-i ket nalpo ken Ama ay finmaa. “Siya chana nan chak kinwani issan sisya ay wad-ay ak ken chakayo. Ngem nan Mamadfachang ken chakayo ay Ispirito Santo ay ifaan Ama ay mangitakcheg ken sak-en, at isolona nan am-in, ya ipasmekna akhes nan am-in ay chak kinkinwani ken chakayo. “Talna nan khayachek ken chakayo. Siya, ichowak ken chakayo nan talna ay wad-ay ken sak-en. Ya nan talna ay ichowak ken chakayo, et faken kag isnan ilan si talna ay ichowan nan takho isnan lofong. Ad-i kayo madchanakhan paymo omeg-egyat. Chinngeyo san kinwanik ay at komaan ak ngem at kasin ak omali ken chakayo. Mo tet-ewa ay laylaychenyo sak-en, at ilal-ayadyo nan omayak ken Ama tay entongtongcho siya mo sak-en. Kanak na ken chakayo idwanin ay sisya'y ad-ina kaommatan, ta mo omchan nan maangnenana et mamati kayo. Ad-i omannong nan makitot-oyyak ken chakayo tay nay omal-ali et nan mangiyapo isnan lofong. Maid kafaelana ken sak-en, ngem olay mo siya chi, angnek ay osto nan filin Ama ta mangammowan nan takho ay laylaychek si Ama. Chey, maligwat kayo ta en tako,” kinwanina. Nan Wad-ay Ornosna ken Jesus, ya nan MaidInyal-alig Jesus ay nangwanin, “Sak-en nan tet-ewa ay wakan si ofas ya si Ama nan mennongnong ken sak-en. Am-in ay pinmingi ken sak-en ay ad-i fomkhas, et kaanena. Am-in akhes ay pinmingi ken sak-en ay fomkhas, at chalosana ta amed fomkhas is ad-ad-acha kayet. Apchas kayo nachalosan isnan kalin Apo Dios ay insos-olok ken chakayo. Makies-esa kayo ken sak-en, et siya akhes ay makies-esa ak ken chakayo. Tay mo matlad nan pingi, maid angnena ay fomkhas mo ad-i maiyawak isnan waka. Siya akhes ken chakayo, maid angnenyo ay mamkhas mo ad-iyo itot-oloy ay makies-esa ken sak-en. “Siya, sak-en nan kag wakan si ofas ya chakayo nan kag pingi. Mo sino nan mangitot-oloy ay makies-esa ken sak-en et siya akhes ay makies-esa ak ken siya, ya at fomkhas is ang-angsan. Ngem mo matlad kayo ken sak-en, et maid paat mabfalinyo. Mo akhes sino nan ad-i makies-esa ken sak-en, at maiwasit ya malango ay kag isnan pingi ay napotlong. Sa et maamong ya maibkas is kaapey ay mapoowan. Mo makies-esa kayo ken sak-en ya sesemkenyo nan sos-olok, mabfalin ay kedchawenyo nan ngag sisa, et maigwa ay maigwa ken chakayo. Et mo siya sa ay fomkhas kayo is ang-angsan, siya nan katangtangachan Ama, ya maammowan ay chakayo nan tet-ewa ay disipolosko. “Laylaychek chakayo kag isnan menlaychan Ama ken sak-en. Masapol ay nakapet kayo isnan layadko ken chakayo. Mo angnenyo nan filinko, tet-ewa ay nakapet kayo isnan layadko, ya kag kayo ken sak-en ay nangik-ikkan isnan filin Ama ya nakapet isnan layadna. Infaagko na ken chakayo ta enlal-ayad kayo isnan layad ay ichowak, ya ta maanay nan enlal-ayachanyo. Siya na nan filinko ken chakayo: enlilinnayad kayo kag isnan menlaychak ken chakayo. Maid kasin napatpateg ay layad mo faken nan layad nan esa'y takho ay mangiyoya isnan fiyagna ta isalakana nan lil-iwidna. Ya chakayo nan lilwidko mo angnenyo nan filinko ken chakayo. Faken et faa nan kanak ken chakayo, tay nan esa'y faa, ad-ina ammo nan semek nan apona ay angnen. Nan magtek kanak ken chakayo idwani et lilwid, tay am-in ay chinngek ken Ama, inpaammok ken chakayo. Ya sa et faken chakayo nan namili ken sak-en, mod-i ket sak-en nan namili ken chakayo, ya chinotokak chakayo ay en men-awis is angsan ya ta chaicha ay kag yo fonga et ikakkancha. Ta sa et mo ngag sisa nan kedchawenyo ken Ama isnan naiyornosanyo ken sak-en at ichowana ay ichowa. Adi kad siya na nan filinko ken chakayo: enlilinnayad kayo,” kinwanin Jesus. Nan Menliligtan nan Katakhotakho isnan Disipolos JesusKinwanin kayet Jesus, “Mo siya sa ay liligten nan ad-i mamati chakayo, sesemkenyo yangkhay ay siya chadlo sa tay sak-en nan inmona ay liligtencha. Mo sa ya makies-esa kayo ken chaicha ay ad-i mamati, at laylaychencha chakayo tay isoyo chaicha. Nay met achi tay pinilik chakayo ay matlad ken chaicha, ad-i kayo et makies-esa ken chaicha. Siya sa nan khotok nan menliligtancha ken chakayo. Sesemkenyo san kinwanik, ‘Nan esa'y faa, ad-i entongtongcho mo nan mamab-aa ken siya.’Ilaenyo nan Juan 13:16. Ya nay pay tay palikhatencha sak-en, siya akhes nan ikkancha ken chakayo. Ngem mo abfolotencha nan kanak, abfolotencha akhes nan kananyo. Siya am-in chana nan angnencha ken chakayo khapo isnan mangitakchekhanyo isnan ngachanko, tay ad-icha ammo nan namaa ken sak-en. “Mo sa ya egay ak inmali ay namagfakha ken chaicha, et maid makwaniyancha. Ngem idwani, ad-i cha makalason isnan finmasolancha. Nan menlilikhet ken sak-en, liligtencha akhes si Ama. Mo sa ya maid inpailak ken chaicha is katataa ay maid paat nangik-ikkan, at achi maid makwaniyancha. Nay pay ya wad-ay nan inilacha ay inangnek, ya ke cha't ay liligten chakami ken Ama. Ngem siya sa ta maangnen nan naisolat isnan lentegcha id sangad-om ay mangwanin, ‘Maid khotkhotok nan aped cha lomiligtan ken sak-en.’Ilaenyo nan Salmo 35:19; 69:4. “At ipal-ik nan wad-ay ken Ama ay Mamadfachang ken chakayo. Siya nan Ispirito Santo ay malpo ken Ama ya mangit-itcho isnan kinatet-ewa. Siya nan manistikho maipoon ken sak-en. Olay akhes chakayo, chakayo nan tomistikho tay naitaktakin kayo ken sak-en engkhana issan laplapona.” Nan Maipap-alikhatan nan Disipolos JesusSa et kinwanin Jesus, “Siya am-in chana nan inloneloneyko ken chakayo ta ad-iyo ipegpeg-anan nan pammatiyo. Tay at telachencha chakayo isnan sinagoga. Faken yangkhay sa, mod-i ket omali ay omali kayet nan timpo ay nan menpatey ken chakayo, et kanancha mo ichayawcha si Apo Dios isnan angnencha. Siya chi nan angnencha ken chakayo tay egaycha finigfig si Ama paymo sak-en. Kanakanak chana, ta mo omali nan timpo ay maangnen chi, et semsemkenyo nan apchas ko kinwakinwani.”Intoptop Jesus ay nangwanin, “Egayko infab-aag chana ken chakayo issan laplapona tay wad-ay ak ken chakayo. Nan Chonon nan Ispirito SantoNgem idwani, omey ak et ken Ama ay namaa ken sak-en. Ngem ya ke maid paat ken chakayo nan ensalodsod ken sak-en mo ento nan omayak, mod-i ket enngongoyos kayo isnan infab-aagko. Ngem tet-ewa kanak ay chadlos enkhawisanyo nan komaanak, tay mo ad-i ak omey, at ad-i omali nan Mamadfachang ken chakayo. Ngem mo omey ak, at ipal-ik ay ipal-i siya ken chakayo. Ya isnan omaliyana, ipaammona isnan ad-i mamati ta figfikhencha ay naiksaw nan semekcha maipoon isnan fasol, mo sino nan nalenteg, ya nan maipoon isnan en-okoman Apo Dios. Ta figfikhencha ay nan fasol, siya nan ad-icha mamatiyan ken sak-en. Ya ta figfikhencha mo sino nan nalenteg, tay maila isnan at omayak ken Ama ya isnan ad-iyo kasin mangil-an ken sak-en. Ya ta figfikhencha akhes nan maipoon isnan en-okoman Apo Dios, tay apchas na inokom si Satanas ay en-ap-apo isnan lofong. “Angsan kayet nan laychek ay ifaag ken chakayo, ngem sikhab nan manngelanyo idwani. Nay met achi mo omali nan Ispirito Santo ay mangit-itcho isnan kinatet-ewa, at ichalana chakayo isnan am-in ay kinatet-ewa. Faken nan malpo isnan nemnemna nan kanana mod-i ket nan chengngena ken Ama. Ya ifaagna nan at omat. Ipailana nan katangtangachak isnan mangipaammowana ken chakayo isnan cha na chengngen ken sak-en. Am-in ay wad-ay ken Ama, wad-ay am-in ken sak-en. Siya na nan mangwaniyak en, nan Ispirito Santo chengngena nan kanak ya ipaammona am-in ken chakayo.” Nan Nangifag-an Jesus isnan Komaanana ya nan Kasina TomoliyanKinwanin kayet Jesus, “Awni't ad-iyo ilaen sak-en isnan sin-ak-itan. Sa yo't kasin ilaen sak-en.” Sa et natotya nan tapina ay disipolosna ay mangwanin, “Ngag nan laychena ay kanan isnan mangwaniyana en, ‘Awni't ad-iyo ilaen sak-en isnan sin-ak-itan. Sa yo't kasin ilaen sak-en’? Ya isnan nangwaniyana en, ‘Tay omey ak ken Ama’? Ngag akhes nan laychena ay kanan isnan kinwanina ay sin-ak-itan? Ad-i tako maawatan nan kankanana.” Khapo tay ammon Jesus ay laychencha'y salodsochen ken siya, kinwanina, “Ad-i kayo ngen natotya mo ngag nan ayen nan kinwanik en, ‘Awni't ad-iyo ilaen sak-en isnan sin-ak-itan. Sa yo't kasin ilaen sak-en’? Tet-ewa kanak ken chakayo, at wad-ay kayo ay en-ad-achog ya cha en-akha, ngem siya kannay chi nan cha enlaglagsakan nan ad-i mamati. Enngongoyos kayo ngem awni't masokatan nan sangayo is lagsak. Kag isnan omaanak ay fafai, ensasanga tay timpon et nan ensikhafana. Ngem mo inmanak et, kecheng malichongana am-in nan likhatna tay enlal-ayad isnan inyanakna.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Ngem mo inmanak et, kecheng malichongana am-in nan likhatna tay enlal-ayad isnan takho ay naiyanak isnan lofong.” Siya akhes ken chakayo. Enngongoyos kayo idwani, ngem khechangna'y at kasik ilaen chakayo, ya at enlal-ayad kayo,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ya at enlal-ayad nan posoyo.” ya maid mangaan isnan chey ay lagsakyo. “Mo omchan nan chey ay akhew, at maid salodsochenyo ken sak-en. Tet-ewa kanak ken chakayo, mo ngag sisa nan kedchawenyo ken Ama isnan naiyornosanyo ken sak-en, et ichowana ken chakayo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Mo ngag sisa nan kedchawenyo ken Ama isnan ngachanko, et ichowana ken chakayo.” Siya akhes sa isnan ikadchwan poo ya epat ay bersikolo. Engkhana idwani maid paat kinkinchawyo ken siya isnan naiyornosanyo ken sak-en. Komchaw kayo, et maagtan kayo tatno maanay nan lagsakyo.” Nan Kasin Nangifag-an Jesus isnan at MaangnenIntoloy Jesus ay nangwanin, “Engkhana idwani ngag ko alig ay mangifaag ken chakayo isnacha, ngem awni't wad-ay nan timpo ay ad-ik kasin ngag alig, tay at nalatak chadlo nan ikkak ay enkali ken chakayo maipoon ken Ama. Et isnan chey ay akhew, at chakayo kannay nan komchaw ken Ama khapo isnan naiyornosanyo ken sak-en. Faken et sak-en si chadlos mangitoya ken chakayo ken Ama, tay siya kannay et laylaychena chakayo khapo isnan layadyo ken sak-en ya isnan mamatiyanyo ay nalpo ak ken siya. Siya, inmali ak isnan lofong ay nalpo ken Ama. Idwani at taynak nan lofong tay omey ak chadlo ken siya.” Sa et kanan nan disipolosna, “Ilaem, nalatak et chadlo nan kankanam idwani, tay ad-im chadlo ngag al-alig. Idwani, ammomi ay ammom nan am-in ay isyangkhay, ya ad-im mang-ey sad-en nan kaifalikkasan nan salodsod. Siya na nan mamatiyanmi ay nalpo ka ken Apo Dios.” Sa et kanan Jesus, “Mamati kayo ngen chadlo idwani? Ilaenyo, nay cha omali nan timpo ya nganngani et ay omapok kayo ya taynanyo sak-en ay maeesang, ya waschin mangon-on isnan afongna. Ngem olay siya chi, at ad-i ak maeesang, tay wad-ay si Ama ken sak-en. Infaagko na ken chakayo ta oompa nan semekyo isnan makies-esanganyo ken sak-en. Chad-ama nan maipalikhatanyo isnan ad-i mamati, ngem pabfikasenyo kayet nan semekyo, tay inafakko nan kamabfalin si ngaag isnan lofong.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “tay inafakko nan lofong.” Mo kanan Jesus nan “lofong” nan laychena ay kanan et nan ngaag ay wad-ay isnan lofong. Nan Nenlowalowan Jesus Maipoon isnan AwaknaKinwanin Jesus chi sa et nentangad id chaya ay nangwanin, “Ama inomchan et nan timpo ay kateyak. Ipailam nan katangtangachak ay Anakmo, ta wad-ay akhes angnek ay mangipaila isnan katangtangacham. Tay inchowam nan kalebfengak ay mangiyapo isnan am-in ay takho tatno ichowak nan fiyag ay maid pengpengna ken chaicha am-in ay inigwam ken sak-en. Siya na nan fiyag ay maid pengpengna: nan cha mangammowan nan takho ken sik-a ay es-esang ya tet-ewa ay Dios, ya nan cha cha mangammowan ken sak-en ay Cristo ay finaam. Inpailak nan katangtangacham isnan lota isnan nangikwasak isnan inpadnom ken sak-en. Idwani Ama, ipailam nan katangtangachak isnan kawadmo ay kag isnan sikhod ay katangtangachak issan kawadko ken sik-a issan chey, ay sisya ay egay nakhab-an nan lofong.” Nan Nangilowalowan Jesus isnan DisipolosnaKinwanin kayet Jesus, “Inpaammok sik-aNan osto ay naisolat isna et, “Inpaammok nan ngachanmo ken chaicha” ken chaicha ay tinladmo isnan fakinlolota ay inchowam ken sak-en. Sikhod ay takhom chaicha ay inchowam ken sak-en, ya nay inab-afolotcha nan kalim. Idwani et nay inammowancha ay am-in ay inchowam ken sak-en, et nalpo tet-ewa ken sik-a. Siya sa tay am-in ay infaagmo ken sak-en, et chak infaag ken chaicha ya chinawatcha. Ya tet-ewa ay finigfigcha ay nalpo ak ken sik-a ya patiyencha ay finaam sak-en. “Chaicha nan ilol-owalowak. Ad-ik ilol-owalowan nan am-in ay takho, mod-i ket nan takhom ay inchowam ken sak-en, tay takhom chaicha. Am-in ay takhok et takhom. Ya am-in ay takhom, takhok akhes, ya ipailacha nan katangtangachak. “Idwani, omali ak ken sik-a. At maid ak isnan lofong, ngem makhayad cha isna. Nasantowan ay Ama, maseg-ang ka Apo ta tokkhongam chaicha isnan kamabfalin nan ngachanmo ay inpangachanmo akhes ken sak-en, ta maes-esa cha ay kag ken chaita ay maes-esa. Isnan kawadko ken chaicha, tinotokkhongak chaicha isnan kamabfalin nan ngachanmo, ay inpangachanmo akhes ken sak-en. Tet-ewa, insas-alakak chaicha ta maid madchongaw, kecheng magtek yangkhay nan esang ay nakedchengan ay madchongaw, ta maangnen nan naisolat isnan kalim id sangad-om. “Ngem idwani, omali ak et ken sik-a, ya ifaagko chana isnan sisya'y wad-ayak ken chaicha isnan lofong ta maanay nan enlal-ayachancha ay kag isnan lagsak ay wad-ay ken sak-en. Infaagko nan kalim ken chaicha ya ket ay linikhet nan ad-i mamati chaicha, tay ad-i cha makies-esang isnan ad-i mamati, kag ken sak-en ay ad-i makies-esang ken chaicha. Ad-ik kedchawen ay kaanem chaicha isnan lofong, mod-i ket ta cham isas-alakan chaicha ken Satanas.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Isas-alakam chaicha ken siya ay ngaag,” paymo “Isas-alakam chaicha isnan ngaag.” Siya, kag cha ken sak-en ay ad-i cha makies-esang isnan ad-i mamati. Maichalan isnan kinatet-ewa isakhanam chaicha ay mangidno isnan ipadnom ken chaicha. Nan kanam, siya kannay nan kinatet-ewa. Finaak chaicha ay kag isnan inangnem ay namaa ken sak-en ay omey isnan am-in ay takho. Khapo ken chaicha naay ak ay mangichaton isnan awakko ay ensilfi ken sik-a, ta siya akhes nan tet-ewa ay angnencha.” Nan Nangilowalowan Jesus isnan Am-in ay at Mamati ken SiyaKinwanin kayet Jesus, “Faken magtek kecheng chaton-a ay disipolosko is ilol-owalowak, mod-i ket nan am-in ay sa mamati ken sak-en maichalan isnan isos-olocha. Ilowalok ta maes-esa cha am-in. Ama asop ya maiyoornos cha ken chaita, ay kag ken sik-a ay maiyoornos ken sak-en, ya sak-en ay maiyoornos ken sik-a. Et mo siya chi ay maes-esa cha, at am-in ay takho patiyencha ay finaam sak-en. Inchowak ken chaicha nan kaidchayawancha ay kag isnan inchowam ken sak-en ay kaidchayawak, ta maes-esang cha ay kag ken chaita. Isnan makies-esangak ken chaicha, ya nan makies-esangam ken sak-en, at tet-ewa ay maes-esang ay osto nan nemnemcha, tatno nan ad-i mamati, et figfikhencha ay finaam sak-en, ya laylaychem nan takhom ay kag isnan menlaylaycham ken sak-en. “Ama, laychek ay chaton-a ay takhom ay inchowam ken sak-en, et wad-ay cha ken sak-en isnan olay entona ay kawadko, ta ilaencha nan katangtangachak ay inchowam khapo isnan sikhod ay layadmo ken sak-en issan sisya ay egay nakhab-an nan lofong. “Ama ay nalenteg, olay mo egay finigfig nan ad-i mamati sik-a, sikhod ay ammok sik-a, ya inammowan nan naycha ay takhom ay finaam sak-en. Inpaammok sik-a ken chaicha, ya siya kayet nan chak angnen, ta wad-ay ken chaicha nan layad ay kag isnan layadmo ken sak-en, ya ta wawawawad-ay ak ken chaicha,” kinwanina. Nan Nentiliwancha ken Jesus(Mateo 26:47-56; Marcos 14:43-50; Lucas 22:47-53)Issan nangontowan Jesus isnan lowalona, kinmaan cha isnan disipolosna ya khinchangcha nan khinnaw ay Kidron, sa cha't linmosfot isnan oma ischi ay namolamolaan is kaew. Si magtek Judas ay sa mangitiktik ken siya, ammona nan chey ay oma tay ischi san kad-in naam-amongan cha Jesus ya nan disipolosna. Adi kad inpangon Judas ischi nan sinpamoweg ay sorchacho, ya nan tapina'y khwarchiya ay finaan nan aap-apon si papachi ya Fafariseo. Inmey cha ay nanisilew, nanisilaw, nanotofay ya namafadyok. Idwanin, tay ammon Jesus nan am-in ay sa omat ken siya, inmey ay nanab-at ken chaicha ay mangwanin, “Sino nan an-anapenyo?” Sa cha't kanan, “Si Jesus ay iNazaret.”“Sak-en!” kinwanina. Si akhes Judas ay nangitiktik ken siya, wad-ay ay nakitatakcheg ken chaicha. Osto'y kinwanin Jesus en, “Sak-en,” ke cha't ay waschin eenat ya cha cha matokang. “Sino man nan anapenyo?” kinwanin kayet Jesus ken chaicha.“Si Jesus ay iNazaret,” insongfatcha kasin. Sa et kanan Jesus, “Ya kek man kinwani ay sak-en ya! Pasaalenyo et achi nan iib-ak ay naycha mo sak-en mampay nan an-anapenyo.” Siya sa nan kinwanina ta maangnen san kinwanina ken Dios Amana en, “Isnan olay sino ay inchowam ken sak-en, maid madchongaw ken chaicha.”Ilaenyo nan Juan 6:39. Ya ket ay si Simon Pedro ay namebfeneng, et inokfosna nan fenengna, sa na't ala ya fakag isnan faan nan katongchowan ay pachi ya ket ay nenkalolongochan nan kannawan ay koweng nan chey ay faa. Nan ngachan nan chey ay faa et Malco. Yinangyangan Jesus si Pedro ay nangwanin, “Igtom nan sana'y fenengmo! Ay kek ad-i inaag nan likhat ay inchowan Ama ken sak-en?”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Ay kek ad-i inomen nan matatasa ay inchowan Ama ken sak-en?” Nan Naichaloman Jesus isnan Sakhang AnasInalan et nan cheycha'y sorchacho ya nan kapitancha ya nan khwarchiya si Jesus sa cha't tinaked. Si Caifas nan katongchowan ay pachi isnan chey ay tawen. Nan magtek inmona'y nangiyancha ken Jesus, et ken Anas ay katokhangan Caifas. Si Caifas san nangitokhon ay nangwani isnan cheycha'y Judio ay khagkhag-awis mo matey nan esa'y takho ta matakho nan omili.Ilaenyo nan Juan 11:49-52. Nan Nangisaotan Pedro ken Jesus(Mateo 26:69-70; Marcos 14:66-68; Lucas 22:55-57)Idwani, inonod Simon Pedro ya nan esang kayet ay disipolos si Jesus. Ya tay am-ammon nan katongchowan ay pachi nan chey ay esang ay disipolos Jesus, nakiskhep ken Jesus isnan naalachan ay awwichan nan afong nan katongchowan ay pachi, ngem nakhayad si Pedro is kadchela. Idwani, kasin finmala nan chey esa'y disipolos ay am-ammon nan katongchowan ay pachi, sa na't tinot-oya nan chey magmagkit ay manoktokkhong isna pantew is kaalad ya inpaskhepna si Pedro. Sa et kinwanin nan chey magmagkit ken Pedro en, “Ad-i ngen sik-a akhes nan esa'y disipolos nan chey ay takho?”“Faken ya!” kinwanin Pedro. Lateng issan chey ay timpo, ya nenpaskhed nan cheycha'y faa ya khwarchiya is ennidnichowancha ay oling, et nentaktakcheg cha ischi. Sa et inmey si Pedro ay nakitaktakcheg ay nakinidnicho. Nan Nanomaryaan nan Katongchowan ay Pachi ken Jesus(Mateo 26:59-66; Marcos 14:55-64; Lucas 22:66-71)Idwani, sinas-alodsod nan katongchowan ay pachi ken Jesus maipoon isnan disipolosna ya nan sos-olona. Sa et sinongfatan Jesus ay nangwanin, “Nenpap-alawag ak met isnan sakhang nan am-in ay takho, ya kad-in nen-isos-olo ak is kasinagoga ya is kaTimplo ay kaam-amongan nan am-in ay Judio. Maid intabtafonko. En yo man chadlos salodsochen sa ken sak-en ay? Salodsochenyo achi isnan cheycha'y cha nannge ken sak-en, mo ngag nan chak kinwani, tay chaicha chadlo nan mangammo isnan infab-aagko.” Osto'y kinwanin Jesus chi, nensodpak nan esa'y khwarchiya ay naisasag-en ken siya. “Siya ngen sa nan angnen ay manfat isnan katongchowan ay pachi?” kinwanina. Sa et kanan Jesus, “Mo ngaag nan kinwanik, kanam mo ngag nan enngaakhana. Ngem mo osto nan kinwanik, ngag nan aped mo somodpakan?” Sa et inpaiyey Anas si Jesus ay sisya'y matattaked ken Caifas ay katongchowan ay pachi. Nan Kasin Nangisaotan Pedro ken Jesus(Mateo 26:71-75; Marcos 14:69-72; Lucas 22:58-62)Issan sisya'y wad-ay si Pedro ay nentatakcheg ay nakinidnicho, wad-ay nan nangwanin, “Ad-i ngen sik-a akhes nan esa'y disipolosna?”Sa na't insaot ay nangwanin, “Ay ke sak-en?” Ket ay kinwanin nan esa'y faan nan katongchowan ay pachi, ay kib-an san chey linongochan Pedro en, “Ad-i ngen sik-a san inilak ay fowegna isnan chey ay oma?” Sa et insaot kayet Pedro. Osto'y siya chi ya ket nenkokook nan kawitan. Nan Naokoman Jesus is Kasakhang Pilato(Mateo 27:1-2, 11-14; Marcos 15:1-5; Lucas 23:1-5)Wiiwiit nan nangibfalaan nan cheycha'y Judio ken Jesus is afong Caifas, sa cha't inyaton siya is afong nan khofernachor ay si Pilato. Eg-ay cha magtek sinomkhep isnan afongna, tay at siya chi nan khotok nan en-afikhanchaIsnan ekhad nan Judio, mo somkhep cha isnan afong nan Gentil, en-aafig cha engkhana ay maschem, sa cha't ommes ay mangaan isnan ab-afikhencha. ya nan ad-icha makikkanan isnan Piyasta ay Paskua. Tay siya chi si et Pilato nan finmala ay nangwani ken chaicha, “Ngag nan mangichalomanyo ken tosa ay takho?” “Ay ke mi aped iyali siya ken sik-a mo faken ngaag siya ay takho?” kinwanicha. Sa et kanan Pilato, “Ikaanyo siya ta kikhad kayo ay mangokom ken siya isnan lentegyo kannay.”“Maid lebfengmi ay mamatey ay menchosa isnan olay sino ay takho!” kinwanicha. (Siya na nan inmat ta maangnen nan kinwanin Jesus maipoon isnan ikkana ay matey.Ilaenyo nan Juan 12:32.) Sa et kasin sinomkhep si Pilato is afong ya inpaayagna si Jesus, sa na't pooten ay mangwanin, “Ay sik-a pet tet-ewa nan Alin si Judio?” Sa et kanan Jesus, “Semekmo ngen sa, paymo wad-ay ngen teken ay takho is nangokhod ken sik-a isnan maipoon ken sak-en?” Kinwanin et Pilato, “Ay kem kanan en Judio ak? Sanacha nan kakailiyam ya nan aap-apon si pachiyo ay nangiyali ken sik-a ken sak-en ya! Ngag man et nan inangnem?” Sa et kanan Jesus, “Nan nalpowan nan kalebfengak ay en-ap-apo, et faken isnan lofong. Tay mo nalpo isnan lofong, at achi makioonong nan disipolosko ta ad-i ak maichowa isnan Judio. Ngem ad-i malpo isna nan kalebfengak ay en-apo.” Kinwanin et Pilato, “Adi kad ali ka pet!”“Sik-a nan apchas nangwani,” kinwanin Jesus. “Nan pangkhep nan inmaliyak ya naiyanakak isnan lofong, et ta ifaagko nan kinatet-ewa. Mo sino nan nakapet isnan kinatet-ewa, chengngencha nan kanak.” Kinwanin et Pilato, “Ay ngag kan nan kinatet-ewa?”Osto'y kinwanina chi, kasin finmala si Pilato ay nangwani isnan cheycha'y Judio en, “Maid paat mad-anak is fasol tona ay takho. Nan Nakedchengan Jesus ay Mapateyana(Mateo 27:15-31; Marcos 15:6-20; Lucas 23:13-25)Ekhadyo magtek ay masapol ay wad-ay esa'y takho ay ipalofosko ken chakayo isnan timpon si Piyastayo ay Paskua. Laychenyo ngen ay ipalofosko nan nay Aliyo ay Judio?” Ala cha't ya fokhaw ay nangwanin, “Faken si tosa ay takho. Si Barrabas nan laychenmi!” (Si Barrabas nan esa'y nenkholo isnan khoferno.) Sa et inpakaan Pilato si Jesus ta pasaplitna isnan cheycha'y sorchacho. Sa cha't inmapid is sibsifit ay inpakoronacha ken siya. Sa cha't inpafacho nan an-ancho ay enkilat,Tay enkilat nan ilan nan fachon nan ali, inpeycha nan koronan Jesus ya nan kakhawisan ay enkilat ay fachona ay mangang-ango isnan kinaalina. ya en cha sinag-esag-en ay mangmangwanin, “Machad-ayaw ay Alin si Judio, matakhotakho ka!” Sa cha't tappaken siya. Kasin finmala si Pilato ay nangwani isnan Judio en, “Nay, ifalak siya ken chakayo, ta mangammowanyo ay maid mad-anak is fasolna.” Sa et finmala si Jesus, ay nakokoronaan isnan sibsifit ya nenfafacho is an-ancho ay enkilat. Kinwanin et Pilato, “Naay siya, ilaenyo!” Issan nangil-an nan aap-apon si papachi ya nan khwarchiya, ala cha ya fokhaw ay mangwanin, “Ilansam is kakolos! Ilansam!”Sinomfat si Pilato ay nangwanin, “Aye! Alaenyo ta chakayo kannay nan mangilansa, tay sak-en, maid mad-anak is fasolna.” Sa et kanan nan cheycha'y Judio en, “Wad-ay nan lentegmi ay mangwani en masapol ay matey siya tay ippeyna nan awakna ay Anak Apo Dios.” Ya ket onanig inmegyat si Pilato issan nanngelana isnan kinwanicha. Kasin sinomkhep is afong ay namoot ken Jesus, “Ento man nan tet-ewa ay nalpowam?” Nay met achi egay sinfat Jesus. Kinwanin et Pilato ken siya, “Ke ka ad-i somfat? Ay kem ad-i ammo ay wad-ay kalebfengak ay mangipalofos ken sik-a paymo mangipalansa ken sik-a?” Sa et kinwanin Jesus, “Maid mabfalinmo ken sak-en mo maid ichowan nan Entotongcho ken sik-a. Tay siya chi wedwedwecha nan fasol nan nangichowa ken sak-en ken sik-a, mo nan fasolmo.” Issan nanngelan Pilato sidi, inmanap is angnena ay mangipalofos ken Jesus. Ngem infogfokhaw kayet nan cheycha'y Judio ay mangmangwanin, “Mo ipalofosmo si tosa, faken ka is aloyos nan Emperador.Isnan kalin nan iRoma, nan kali ay Cesar et siya nan Emperador. Tay mo sino nan mangippey isnan awakna ay ali, kholaena nan Emperador.” Osto'y chinngen Pilato chi, infalana si Jesus sa et tinmokcho is katokchowan si okom, isnan makwani en Nachap-ayan ay Chet-a, ay Gabata nan ngachana isnan osto'y kalin si Judio. Away nget alas chosi chi isnan chey ay akhew ay cha cha ensagkhanaan isnan Piyasta ay Paskua. Kinwanin Pilato isnan cheycha'y Judio en, “Nay, ilaenyo nan Aliyo!” Ke cha't ala ya fokhafokhaw ay mangwanin, “Ikaanmo siya! Ikaanmo siya! Ilansam is kakolos!”Sa et kanan Pilato, “Ay ke nan aliyo nan laychenyo ay pailansak?”“Maid teken si alimi mod-i nan Emperador yangkhay!” kinwanin nan aap-apon si papachi. Sa na't inchowa si Jesus ken chaicha ta en mailansa is kakolos.Inalan et nan sosorchacho si Jesus, Nan Naikolosan Jesus(Mateo 27:32-44; Marcos 15:21-32; Lucas 23:26-43)ya inpasakfatcha ken siya ay nangiyey isnan kolosna ta iyeyna isnan filig ay makwanin Ingit si Olo. (Siya nan kanan si Judio en Golgota.) Ischi nan nangilansaancha ken siya isnan kolos. Wad-ay akhes nan chwa'y naigkhisan ken siya ay nailansa. Nan esang is kakannawan Jesus ya nan esang is kakannikhidna, et enkhakhawa si Jesus. Wad-ay akhes nan inpaisolat Pilato ay naippey is kakolos Jesus. Kananan, “Jesus ay iNazaret ay Alin si Judio”. Naisolat chi isnan tolo ay ilan si kali: kalin si Judio, iRoma ya Griego. Angsan cha nan Judio ay namasa ischi tay ensag-en isnan ili nan nailansaan Jesus. Sa et kinwanin nan aap-apon nan pachin si Judio ken Pilato en, “Faken koma ‘Alin si Judio’ nan inpasolatmo sisa, mod-i ket siya na: ‘Kinwanin nan nay ay takho en, Sak-en nan Alin si Judio.’ ” Ket ay kinwanin Pilato, “Nan insolatko, insolatko.” Osto ay inkolos nan cheycha'y sorchacho si Jesus, inalacha nan cheycha'y nakaan ay fachona, sa cha't kinap-at ta makcheng cha. Inalacha akhes nan nenchaem ay fachona ay maid pannaitana ay kachongsan ay naafe is facho. Tay siya chi nan khaebna, kinwanin et nan cheycha'y sorchacho en, “Ad-i tako pikisen na. Enfonot tako't yangkhay ta ilaen tako mo sino nan omayana.” Siya na nan inmat ta maangnen nan naisolat ay kalin Apo Dios ay nangwanin,“Nenkakkakchengancha nan fachok,ya nenfonfonotancha nan lopotko.”Ilaenyo nan Salmo 22:18.Siya chi nan inangnen nan cheycha'y sorchacho. Wad-ay akhes nan fabfafai ay maitatakcho is kakolosna: cha inan Jesus ay sin-akhi ya si Maria ay asawan Cleofas sa et si Maria Magdalena. Issan nangil-an Jesus ken inana ya san laylaychena ay disipolosna ay tomatakcheg isnan sag-ena, kinwanina't ken inana en, “Anen, si tosa et nan anakmo.” Sa na't kinwani isnan chey disipolosna en, “Siya et nan inam!” Adi kad insaan et kannay san chey ay disipolos is afongna si inan Jesus. Nan Nateyan Jesus(Mateo 27:45-56; Marcos 15:33-41; Lucas 23:44-49)Nawnawni ya ket ammon Jesus ay nakwas et am-in, ya ta maangnen nan kalin Apo Dios ay naisolat id solit, kinwanina en, “Naew-ew ak.”Ilaenyo nan Salmo 22:15. Idwani, tay wad-ay ischi nan masosokong ay sinmoka ay fayas, intapekcha't nan enyam-es ay manosop isnan fayasNan intapekcha ay manosop isnan sinmoka ay fayas et nan makwanin espongha. sa cha't inpey isnan chapong ay makwanin hisopo ya inkaw-edcha is katopek Jesus. Osto'y sinisipan Jesus nan sinmoka ay fayas, kinwanina, “Kecheng chi!” Chag-as na't ya nenyongyong, ya inyoyana nan leng-agna ken Apo Dios. Nan Nayoyokan nan Fikes JesusTay siya chi san akhew ay cha cha ensagkhanaan isnan Piyasta, law-encha nan awak ay sisya is kakolos isnan kawaksana ay Sabfacho, ay kapapatekhan ay tengawcha. Idwani, inmey nan aap-apon si Judio ken Pilato ta en cha kedchawen ken siya, ta pamekmekna nan sikin nan cheycha'y naikolos ya sa cha't maikaan. Et siya chi nan naangnen. Inmey san cheycha'y sorchacho ya sinonsoncha ay nenmekmek isnan sikin nan chwa'y ib-an Jesus ay naikolos. Ngem issan inmayancha ken Jesus, inilacha ay apchas natey, eg-ay cha't mekmeken nan sikina. Nan magtek esang ay sorchacho, yinoyokna sinan tofayna nan fikes Jesus ya ket ay finmob-o kannay nan chala ya chanom. Nan takho ay chadlos nangiila isnan naycha ay inmat et tistikhowana, ya nan ifab-aagna et kaaafolot. Ammona ay nan ifab-aagna et tet-ewa, ya tistikhowana ta mamati kayo akhes. Siya chana nan inmat ta maangnen nan naisolat ay kalin Apo Dios ay nangwanin, “At maid paat olay esa is ingitna ay mapten.”Ilaenyo nan Exodo 12:46; Numero 9:12; Salmo 34:20. Wad-ay kayet nan nakwani isnan naisolat ay kalin Apo Dios, “At sakhangencha kannay siya ay yinoyokcha.”Ilaenyo nan Zacarias 12:10. Nan Naikaofan Jesus(Mateo 27:57-61; Marcos 15:42-47; Lucas 23:50-56)Awni pay ya inmey ken Pilato nan esa'y lalaki ay iyArimatea ay enngachan si Jose. Esang siya ay namati ken Jesus, ngem egayna inpadpadlaw tay omegyat isnan aap-apon si Judio. En na kinchaw ken Pilato mo mabfalin ay ikaana nan awak Jesus, et inpalofosna. Adi kad inmey ay nangikaan sidi. Inmey akhes si Nicodemo, ay nangitattakin isnan nganngani tolon poo ya lima ay kilo ay fangfanglo ay nakhaeb isnan makwani en mirra ya aloe. Siya san en nangila ken Jesus issan chey, isnan esa'y lafi. Inalacha nan awak Jesus, sa cha't kinomokomonan isnan lopot ay linen, ya intapicha nan fangfanglo ay akhas ay nangikomon isnan awakna. Siya chi nan ekhad nan Judio ay ikkancha isnan natey mo iyeycha. Idwani, isnan sag-en nan en cha nangilansaan ken Jesus, wad-ay nan oma ay kawad nan egay kaos-osar ay liyang si natey ay egay paat kapaypay-an. Adi kad tay siya chi nan akhew ay cha cha ensagkhanaan isnan tengawcha ay Judio,Isnan okhalin nan Judio, mo nalonog nan akhew, tengawcha et. inpeycha kannay nan awak Jesus ischi tay ensag-en. Nan Akhew ay Kasin Natakhowan Jesus(Mateo 28:1-8; Marcos 16:1-8; Lucas 24:1-12)Isnan sisya ay egay kapat-a isnan chey ay Chomingkho, namikhat si Maria Magdalena ay inmey is kaliyang ay naikaofan Jesus. Ya ke na't inila ay nakaan san enebna ay fato. Ala na't ya tagtag ay en nangila ken Simon Pedro ya san disipolos ay laylaychen Jesus. “Anen cha! Inlayawcha pay nan awak nan Apo tako isnan naikaofana, ya tew-an mo ento nan nangiyancha!” kinwanin Maria. Sa et nalanigwat cha Pedro ya san disipolos ay ib-ana ya chinadchawescha nan liyang ay naikaofana. Nentatagtag cha ay chwa, ngem nang-ona'y inomchan is kaliyang san esa'y disipolos tay at-atagtag mo si Pedro, ngem egay sinomkhep. Nen-oschong yangkhay is kaliyang ya kecheng nan linen ay fachon si natey nan inilana ischi. Anono et ya wad-ay si Simon Pedro ya sinomkhep is kaliyang. Inilana nan fachon si natey ay naisasaad ischi, ya nan chey inyapongotcha ken Jesus, et egay naitapi isnan linen ay naiyewes mod-i ket nanatken ya nalolonlon isnan kawadna. Sa et sinomkhep akhes san chey disipolos ay nang-ona ay inomchan is kaliyang, ya chadlos na insin-eng chachi ket ay namati. Tay sisya ay egaycha naawatan nan naisolat ay kalin Apo Dios, ay at masapol ay matakho si Jesus isnan etey. Sa et sinmaa nan cheycha'y disipolos. Nan Nenpail-an Jesus ken Maria Magdalena(Mateo 28:9-10; Marcos 16:9-11)Si magtek Maria Magdalena sisya'y nentatakcheg ay nen-ag-akha is kadchelan nan liyang ay naikaofana. Isnan cha na en-ag-akhalan, nen-oschong is kaliyang, ket ay wad-ay nan chwa'y anghel ay enfafacho is enpokaw ya tomotokcho isnan naisaachan nan awak Jesus. Nan esang wad-ay is kaolowan ya nan esang is kasikiyan. Sa cha't kanan, “Anen, en ka man en-ag-akha ay?”Sa na't kanan, “Tay man inkaancha nan awak nan Apok, ya tew-an mo ento nan nangiyancha.” Osto'y kinwanina chi, nensakhong ya inilana si Jesus ay tomatakcheg, ngem eg-ayna inmatonan. Sa et kanan Jesus, “Anen, en ka man en-ag-akha ay? Sino nan an-anapem?”Nay met achi khapo tay kanan Maria mo siya nan mangom-oma, ke na't kanan, “Apo, ay mo sik-a achi nan nangikaan isnan awakna, et ibfakham mo ento nan nangipay-am ta ek alaen.” Sa et kanan Jesus, “Maria.” Nenlikhos et si Maria ya ke na't kanan, “Rabboni!” (Nan ayen nan Rabboni isnan kalin si Judio, et Mistolo.) Sa et kanan Jesus, “Ad-i ka omeegnan, tay sisya ay egay ak linmamag ay tomoli ken Ama. En ka magtek ifaag isnan iib-ak, ay lomamag ak et ay tomoli ken Ama ay Amayo, ay Diosko ya Diosyo akhes.” Chag-as na't chi ya inmey si Maria Magdalena isnan disipolos Jesus ay nangwanin, “Inilak nan Apo.” Sa na't infaag nan am-in ay kinwanin Jesus ken siya. Nan Nenpail-an Jesus isnan Disipolosna(Mateo 28:16-20; Marcos 16:14-18; Lucas 24:36-49)Kalabfiyan nan chey ay akhew ay Chomingkho, namotifoti nan disipolos Jesus tay omegyat cha isnan aap-apon si Judio. Faagna ya ket ay wad-ay si Jesus ay tomatakcheg isnan kawadcha. Sa na't kanan, “Oompa kayo!” Kinwanin Jesus chi sa na't inpaila ken chaicha san limana ya san fikesna. Ket ay chachama nan lagsakcha isnan nangil-ancha ken siya ay Apocha. Sa na't kasin kinwani ken chaicha, “Oompa kayo. Idwani, nay faalek chakayo kag isnan inangnen Ama ay namaa ken sak-en.” Osto ay kinwanina chi, sinop-oyana chaicha ay nangwanin, “Chawatenyo nan Ispirito Santo. Mo wad-ay takho ay pakawanenyo nan fasolna, at mapakawan. Ya mo wad-ay ad-iyo pakawanen, at ad-i mapakawan.” Nan Nenchwadchwaan TomasIssan nenpail-an Jesus isnan cheycha'y disipolosna, wad-ay nan esang isnan sinpoo ya chwa ay maid. Siya san si Tomas ay makwanin Apik. Sa et inokhod nan iib-ana ay disipolos, “Inilami nan Apo!”Ke na't ay kanan, “Sok-ed ko achi ona ilaen nan linoskaw si lansa isnan limana, sak et ippey nan lechengko ischi, ya kam-elek nan fikesna, esak mamati.” Kakwasan nan walo ay akhew, kasin naam-among nan disipolos Jesus isnan chey ay afong ya wad-ay chadlo si Tomas ay ib-acha. Ngem olay naifofoti nan eneb, faagna ya ket wad-ay si Jesus ay tomatakcheg isnan kawadcha. Sa na't kanan, “Oompa kayo.” Kinwanina't ken Tomas, “Ippeymo nan lechengmo isna. Chey, ilaem nan limak. Sam et oyachen nan limam ta ikam-em isnan fikesko. Ad-i ka enchwadchwa. Mamati ka yangkhay!” Sa et kanan Tomas, “Sik-a nan Apok ya Diosko!” “Mamati ka chadlo tay inmila ka, ad-i ngen? Naoney yangkhay nan cheycha'y egay inmila, ya khechangna'y mamati cha!” kinwanin Jesus. Nan Pangkhep Juan ay Nangisolat isnan Nay ay LibloAngsan kayet nan katataa ay inik-ikkan Jesus ay kaimatonana isnan kawad nan cheycha'y disipolosna, ay egay nailiblo isna. Nay met achi naisolat chana ta wad-ay menpatiyanyo ay si Jesus, et siya nan Cristo ay Anak Apo Dios, ya tatno isnan mamatiyanyo at mawad-ay nan fiyagyo ay maid pengpengna isnan naiyornosanyo ken siya.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “wad-ay fiyagyo isnan ngachana.” Nan Kasin Nenpail-an Jesus isnan DisipolosnaAwni ya kasin nenpaila si Jesus isnan disipolosna is kailit nan Fayfay nan Tiberias. Kag tona nan inikkana ay nenpaila. Naam-among cha Simon Pedro, Tomas ay makwanin Apik, Natanael ay iCana id Galilea, nan chwa'y an-ak Zebedeo ya nan chwa kayet ay disipolosna. Sa et kinwanin Simon Pedro isnan ib-ana, “Tak et mangachiw na.”Sa cha't kanan, “Maifoweg kami!” Nenligwat cha sa cha't nenfangka ay omey. Nay met achi isnan chey ay sinlabfiyan maid paat khinachiwcha. Issan cha mapat-a ya ket wad-ay si Jesus ay entatakcheg is kailit nan fayfay, nay met achi egay cha inmatonan siya. Sa na't kanan, “Anen cha'y lilwidko, wad-ay ngen iniketanyo?”Isnan fayfay id Galilea, wad-ay nan teketeken ay ilan si khachiw. Wad-ay karpa, chadchakompag ay tilapya, ya nan partat. Nakhaeb nan iket isnan sichok ay anwaanwa ya anchoancho ta maoy-oy isnan fayfay.“To! Maid ya!” kinwanicha. Sa na't kanan, “Ibkasyo nan iketyo is kakannawan nan fangka, et wad-ay maalayo.” Inibkascha tet-ewa nan sichok ya ke cha't ay ad-i et makakhoyod, tay angsaangsan nan nakna ay chadchakowag ay ikan. Sa et kanan san disipolos ay laylaychen Jesus ken Pedro en, “Si Apo pet chi!” Osto'y inammowan Simon Pedro ay si Apo Jesus chi, ala na't ya facho isnan kinaana ay fachona isnan cha na enchonowan, sa na't ala ya lay-og ay chomaka. Nan cheycha'y ib-ana, nenlokhan cha isnan fangka ay mangoyod ay mangichaka isnan iket ay napnonapno is chadchakowag ay ikan, tay as-op cha is kailitna, ay kag sinkhasot ay mitro yangkhay. Issan chinmakalancha, inilacha nan machad-awis ay sibfan isnan khomakhalang ay oling. Wad-ay akhes tinapay ischi. Sa et kanan Jesus, “Omyali kayo isnan sinichokanyo.” Sa et inmey si Simon Pedro is kafangka ay nangoyod ay nangipachaka isnan iket ay napno is ad-achowan ay chadchakowag ay ikan. Et sinkhasot ya liman poo ya tolo am-in nan filangna. Ngem olay angsaangsan chi, sisya ay egay kafakfakas nan iket. Sa et kanan Jesus, “Ali kayo et ta mangan tako.”Idwani, maid makatoled ay kasin manalodsod mo sino siya, tay finigfigcha ay siya nan Apocha. Sa et en inalan Jesus nan tinapay ya inwalasna ken chaicha. Siya akhes nan inangnena isnan chinawisna. Siya na nan maikatlo ay nenpail-an Jesus isnan disipolosna kakwasan nan finmangonana isnan etey. Nan Nannokhonan Jesus ken PedroIssan nakakkanancha, kinwanin Jesus ken Simon Pedro, “Simon ay anak Juan, wadwad-ay ngen nan layadmo ken sak-en mo nan layad nan tapina ay naycha?”Sa na't kanan, “Wen, Apo, ammom met ay laylaychek sik-a.”Kinwanin et Jesus, “Mo siya sa, tokkhongam et nan korderok.” Ikapidwa kinwanina kasin en, “Simon ay anak Juan, laylaychem ngen sak-en?”Sinomfat kayet ay nangwani, “Wen man Apo, ya kem ammo'y laylaychek sik-a ya!”Sa et kanan Jesus, “Tokkhongam nan karnilok.” Ikapitlo kayet kinwanin Jesus, “Simon ay anak Juan, tet-ewa ngen ay laychem sak-en?”Ya ket ay enseseg-ang nan semek Pedro tay ikapitlo et chi is nannalodsochan Jesus ken siya, mo tet-ewa nan layadna ken siya. Kinwanina't ken Jesus en, “Apo, ammom nan kangnon et ammom ay laychek sik-a.”Sa et kinwanin Jesus, “Tokkhongam nan karnilok. Tet-ewa kanak ken sik-a, issan kachad-aanmo, kikhad ka ay enfacho ya ensangkhetan ya nawaya ka ay omey isnan laychem ay omayan. Nay met achi isnan malakayam, at iyoyadmo nan limam ya teken nan mangippey isnan sangkhetan mo sa cha't iyey sik-a isnan ad-im laychen ay omayan.” (Infaag Jesus na ta ipaammona mo ngag ay ilan si etey nan ikatey Pedro ay katangtangachan Apo Dios.) Osto'y siya chi kinwanina't ken Pedro, “Wanchem sak-en.” Nan Kinwanin Jesus Maipoon isnan Esang ay DisipolosnaNensakhong si Pedro ya inilana ay omon-onod san disipolos ay laylaychen Jesus. Siya san ninidpa ken Jesus issan lafi ay nangnganancha, ya san nanalodsod ken siya mo sino nan mangitiktik ken siya. Issan nangil-an Pedro isnan chey ay disipolos kinwanina ken Jesus, “Apo, si kay tod-i?” Sa et kanan Jesus, “Mo laychek ay matakhotakho siya is engkhana ay kasik omaliyan, ngag ta nan fiyangmo? Sik-a, wanchem sak-en!” Ya ket aped naiwalakhawag isnan disipolos Jesus ay at ad-i matmatey nan chey ay disipolos. Ngem egay kinwanin Jesus ay ad-i matey siya mod-i ket kinwanina en, “Mo laychek ay matakhotakho siya engkhana is kasik omaliyan, ngag ta nan fiyangmo?” Nan Nanistikho isnan Am-in ay Nailiblo IsnaSak-en nan chey ay disipolos ay chadlos nanistigo isnan naycha ay naik-ikkan, ya chak insolat chana. Et naammowan ay tet-ewa am-in nan naycha ay insolatko ay tinistikhowak. Ang-angsan kayet nan tapina ay inik-ikkan Jesus. Mo sa ya maisolat cha am-in, et away nget ad-i omanay nan lofong ay kaipay-an nan liblo ay kaisolatana. Nan Inik-ikkan nan ApostolesTeofilo:Isnan inmona ay chak insolat, inokhodko nan am-in ay cha inang-angnen Jesus ya nan cha na insos-olo mailapo isnan chamon nan chonona (2-3) engkhana ay naipalamag siya id chaya.Nakwas san nateyana, kasin natakho, sa et nenpaila isnan pinilina ay apostolesna, ya angsan nan inang-angnena ay mangipaila ay tet-ewa ay natakho siya kasin. Nenpap-aila siya ken chaicha isnan epat poo ay akhew, ya infagfakhana nan maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios. Infilina akhes ken chaicha nan infaag nan Ispirito Santo ken siya.Ilaenyo nan Juan 20:21-23; Mateo 28:16-20; Marcos 16:15-18; I Corinto 15:6; Lucas 24:44-49. (-) Isnan namingsan ay naam-amongancha, infilina ken chaicha, “Ad-i kayo komakkaan isna id Jerusalem. Sad-enyo magtek nan chey infaagko ay inkalin Ama ay ilayadna ken chakayo. Tay faken et nan chanom ay infonyag Juan nan kafonyakhanyo, mod-i ket awni't mafonyakhan kayo isnan Ispirito Santo kakwasan nan akit yangkhay ay akhew mailapo idwani.” Nan Naipalamakhan Jesus id ChayaAdi kad issan naam-amongancha, ke cha't salodsochen ken siya, “Apo, idwani ngen nan mangisakhongam isnan en-ap-apowan tatno chatako ay Israelitas nan en-apo isnan ili tako?” Sa et kanan Jesus, “Maid fiyangyo issa, tay si Ama yangkhay nan wad-ay kalebfengana ay mangikedcheng mo ngag nan maangnen is tapin akhew, ya mo kaatna nan kaommatana. Ngem at chawatenyo nan kamabfalin isnan omchanan nan Ispirito Santo ay entee ken chakayo, ya at chakayo nan tistikhok ay makaifaag isnan maipoon ken sak-en id Jerusalem, id Judea ya isnan am-in ay sakopna, id Samaria ya isnan olay entona issa ay patengkhan nan lota.” Osto ay kinwanina chi, ke cha't iilaen ay cha maipalamag id chaya, ya tinatangadcha siya engkhana ay nasalinan isnan lifoo. Isnan sisya'y manatangachancha isnan inmayana id tongcho, faagna ket ay wad-ay nan chwa ay enfafacho is enpokaw ay tinmatakcheg isnan sag-encha ay nangwanin, “Chakayo ay iGalilea, en kayo man entatakcheg isna ay manatangad id chaya ay? Si Jesus ay chey ay naala ken chakayo ya naipalamag id chaya et sa kasin tomoli ay kag isnan inilayo ay inangnena ay inmey id chaya.” Nan Naisokat ken JudasOsto ay siya chi, tinmoli cha id Jerusalem. Nalpo cha isnan chey ay filig ay makwanin Olibo ay kolang si esa'y kilomitro nan kaadchawina isnan ili.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ay ensag-en id Jerusalem ay mabfaat isnan Sabfacho.” Nan lenteg nan Judio et, mabfalin ay manalan cha yangkhay is kolang si esa'y kilomitro isnan tengawcha ay Sabfacho. Issan inomchanancha, linmamag cha isnan entongcho ay kwarto ay entetey-ancha. Nan linmamag ischi, et cha Pedro, Juan, Santiago, Andres, Felipe, Tomas, Bartolomeo, Mateo, si Santiago ay anak Albiyo, si Simon ay mangisaksakit isnan ilina, ya si Judas ay anak Santiago. Kad-in naam-among cha am-in ay nenlol-owalo. Wad-ay akhes nan fabfafai ay naitapi ken chaicha ya si akhes Maria ay inan Jesus ya nan lallalaki ay aag-ina.Ilaenyo nan Mateo 12:46. Issan namingsan ay naamongan nan omey si sinkhasot ya chwan poo ay mamati, tinmakcheg si Pedro ay nenkali. Kinwanina, “Masapol ay maangnen am-in nan naisolat ay kalin Apo Dios et nay naangnen nan inpaipadton nan Ispirito Santo ken David, maipoon ken Judas ay nangipangpango isnan cheycha'y naniliw ken Jesus. Esang si Judas ay naifilang ay ib-ami, tay esang akhes ay nadchotokan ay makidno isnan nay ay chonomi. “Nan siping ay lagfon Judas isnan kangaakhan ay inangnena, et nailako isnan lotaIlaenyo nan Mateo 27:3-10. ay naekyakhana kannay ya pinomtokan nan awakna ya inmapokan nan potona. Chinngen nan omili id Jerusalem nan inmat, ya ket ay nangadnan chi ay lota is Aceldama. Nan laychena ay kanan isnan kalicha et Lotan si Chala.Ilaenyo nan Mateo 27:8. “Tay wad-ay nan naisolat maipoon ken siya isnan liblo ay Salmo:‘Enfalin is kab-ew koma nan afongna,ya maid kasin entee ischi.’Ilaenyo nan Salmo 69:25.Wad-ay akhes nan naisolat ay mangwanin,‘Asop ya fansen si teken nan saadna.’Ilaenyo nan Salmo 109:8. (21-22) “Adi kad masapol ay pomili tako is sokat Judas ta en-ib-ami ay manistikho isnan kasin natakhowan Jesus. Masapol ay esa ay nakifob-oweg ken chakami isnan kad-in naifob-owekhanmi ken Apo Jesus issan kawadna ken chatako mailapo issan cha nenfonfonyakhan Juan engkhana isnan naal-ana ken chatako ay naipalamakhana id chaya.” (-) Sa cha't infakha nan chwa'y ngachan ta enpiliyan cha: si Jose ay makwanin Barsabas (ay nangadnan akhes is Justo), sa et si Matias. Sa cha't nenlowalo ay mangwanin, “Apo ay mangammo isnan semek nan olay sino, ipailam koma ken chakami mo sino isnan naycha'y chwa nan pinilim ay maisokat ay ensilfi isnan nay ay chono ya kinaapostol ay chinokokhan Judas ta omey isnan osto ay kaifakhayana.” Sa cha't nenfonot mo sino nan mapili ken chaicha. Et si Matias nan nabfonotan ay naitapi isnan sinpoo ya esang ay apostoles. Nan Inomchanan nan Ispirito SantoOsto'y inomchan nan Piyasta ay makwanin Pentecostes,Nan Piyasta ay Pentecostes, et siya nan manemsemkan nan Judio isnan namindisyonan Apo Dios isnan anicha. Mailapo nan nay ay Piyasta isnan maikaliman poo ay akhew kakwasan nan Piyasta ay Paskua, ya nan ayen nan kali ay Pentecostes et “Maikaliman Poo”. naamoamong nan am-in ay mamati. Faagna ya ket ay wad-ay nan chinngecha ay aweng ay nalpo id chaya ay kag ab-afikas ay chakhem, ay mamadnge isnan olay entona isnan afong ay tinmotokchowancha. Ke cha't inila nan kag apey ay enfidfichang ay kag chila nan ilana, ay nasiyasiyan ya naiwalas ay inompa isnan waschin esang ken chaicha. Siya chi ya ket ay inomchan nan Ispirito Santo ay nentee isnan waschin esang ken chaicha, ya nenkali cha isnan teketeken ay kali ay inpaifalikasna ken chaicha. Idwani, issan chey ay timpo wad-ay id Jerusalem nan angsan ay Judio ay chadlos mangiyeegyat ken Apo Dios. Nalpo chachi isnan nateketeken ay ili isnan olay entona issa. Isnan nanngelancha isnan ngomanawngaw ischi, ket ay naamong nan katakhotakho, sa cha't nataataa tay ket ay waschin nannge isnan osto ay kalina ay cha ikak-alin nan cheycha'y mamati. Natakag ya nataa cha ay mangmangwanin, “Faken ngen iGalilea am-in chana ay cha enkak-ali? Ento kay nan ikkana? Ya ke pet waschin esang ken chatako et chengngena nan kalin nan ilina kannay! Wad-ay ken chatako nan iPartia, iMedia, iyElam, iMesopotamia, iJudea, iCapadocia, iPonto, iyAsia, iFrigia, iPamfilia, iyEgipto ya nan cheycha'y nalpo isnan sakop nan Libya ay sag-en nan Cirene. Wad-ay cha akhes nan mangili ay nalpo id Roma ay Judio ya Gentil ay sinmolot isnan pammatin si Judio. Wad-ay cha kayet nan iCreta ya iyArabia, ya nay chechengngen tako nan enkak-aliyancha isnan waschin tako kali ay mangifab-aag isnan katataa ay cha ang-angnen Apo Dios!” Nataataa cha am-in ya cha cha mangawngaw ay ensisinalodsod ay mangwanin, “Ngag man nan laychen nan nay ay kanan?” Ngem nan tapina inang-angocha chaicha ay nangwanin, “To! Nangekhe mangnget chana isnan kakhag-aeb ay mainom.” Nan Nenpalawakhan PedroIdwani ket ay tinmakcheg si Pedro ya nan sinpoo ya esang ay ib-ana ay apostoles, sa na't inpalawag isnan cheycha'y takho ay mangwanin, “Iib-ak ay Judio ya am-in kayo ay omili isna'd Jerusalem, chengngenyo ta ifaagko nan laychen nan nay cha omat ay kanan. Ad-iyo kanan en nafoteng chana, tay ay ke way mafoteng isnan mag-akhew ay sisya'y alas nowibi yangkhay?Isnan ekhad nan Judio, ad-i cha ominom isnan fomoteng engkhana ay mangan cha isnan mag-akhew. Nan nay magtek cha omat et siya na san kinwanin san mamadto ay si Joel ay nangwanin, ‘Kinwanin Apo Dios en,“Isnan kaomodchiyan si akhew, at al-allayad ak ay mangifaa isnan Ispiritok ay entee isnan am-in ay takho.At ifaag nan an-akyo nan ipaammok ken chaicha.Nan fabfafalloyo et wad-ay nan ipailak ken chaicha ay kag iitaw.Ya nan am-ayo et sa cha it-itawen nan laychek ay ipaammo ken chaicha. Siya, olay isnan lallalaki ya fabfafai ay faak et siya akhes sa nan maangnen isnan cheycha'y akhew.At al-allayad ak ay mangifaa isnan Ispiritok ay entee ken chaicha ya at ifaagcha nan ipaammok. At ipailak nan katataa id tongcho ay chaya, ya ipailak is khwabna is kalota nan sinyal ay chala, apey, ya nan en-al-alingasew ay asok. At fomollinget nan akhew ya at kag chala nan ilan nan fowan, esa pay omchan nan chadlos kapatekhan ay akhew ay omaliyan nan Apo. Ya mo sino nan enseg-ang isnan Apo, et isalakana.” ’Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Mo sino nan mangayag isnan ngachan nan Apo et maisalakan.” “Iib-ak ay Israelitas chengngenyo nan nay ay kanak. Ammoyo ay inpailan Apo Dios ken chakayo ay si Jesus ay iNazaret nan inischona, maichalan isnan katataa ay kamabfalin ya sinyal ay inpaangnen Apo Dios ken siya isnan kawadyo. Si Jesus ay nay et naigwa ken chakayo tay siya nan sikhod ay semek ya khakhalan Apo Dios. Ngem ke yo't pinatey isnan nangipalansaanyo isnan cheycha'y fomafasol. Ngem winayaan Apo Dios siya isnan kasikhab nan etey isnan kasina nanakhowan ken siya, tay ad-i mabfalin ay ipakod nan kamabfalin nan etey siya. Tay inpadton David id solit nan maipoon ken Jesus:‘Iilaek ay wawawawad-ay ken sak-en nan Apo.Wad-ay siya ay tomatakcho is kakannawanko ta ad-i ak enchwadchwa. Tay siya chi malaylaychan nan semekko ya enlal-ayad ak ay mangifab-allikas isnan lagsakko.Ya oompa ak akhes tay wad-ay namnaman nan awakko, tay ad-im iwayang nan leng-agko isnan omayan nan natey paymo ipalofos ay machonot nan awakko ay nakapet ay faam. Inischom ken sak-en nan chalan ay omyey isnan fiyag ay eng-engkhana, ya ad-i enkolang nan omipalal-ayyacham isnan kawadmo.’ “Kakailiyak, laychek ay ipaammo ay osto nan maipoon ken ali David ay ama tako id solit. Natey siya ya naikaob, ya sisya nan naikaofana isnan kawad tako engkhana idwani. Et tay esang ay mamadto siya, ammona nan inkalin Apo Dios ay nangisapata ay at ischona nan esang isnan wanen-edna ay en-ali ay kag ken siya. Et tay siya chi, inilana ya inpadtona nan kasin matakhowan nan Cristo, ya nan ad-i mangiwayangan Apo Dios ken siya isnan kawad nan natey, ya nan ad-i madchonotan nan awakna. Siya na si Jesus ay tinakhon mampay Apo Dios, ya chakami am-in nan tistikho isna tay inilami. Naipalamag is kakannawan Apo Dios ay Amana, ay nanawatana isnan Ispirito Santo ay inkalin Amana ken siya. Idwani al-allayad siya akhes ay mangifaa isnan Ispirito Santo ay entee ken chakami, et nay siya nan iilaenyo ya chechengngenyo idwani. (34-35) “Tay si David, faken nan awakna mod-i ket nan Apona nan kankanana issan nangwaniyana en,‘Kanan Apo Dios isnan Apok: Tomokcho ka is kakannawanko engkhana ay khab-ek ay enkhatkhatinam nan fosom.’Tay faken si David nan linmamag id chaya. (-) “Idwani et mampay, am-in tako ay Israelitas et masapol ay ammowen tako ay osto ay si Jesus ay chey ay inlansayo is kakolos, et siya nan inpey Apo Dios ay Apo ya Cristo.” Osto ay chinngen nan cheycha'y takho chi, ket ay chad-ama nan ngoyoscha, sa cha't kanan ken Pedro ya isnan tapin nan apostoles, “Iib-a, ngag et kay nan angnenmi?” Sa et kinwanin Pedro, “Masapol ay waschin enfafawi ay manokog isnan fasolna ya enpafonyag ay mangipaammo ay si Jesu Cristo nan Apona,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Masapol ay waschin enfafawi/manokog isnan fasolna ya enpafonyag isnan ngachan Jesu Cristo.” Isnan kalin si Griego wad-ay nan esang ay kali ay chwa nan ayena isnan Ikholot: fafawi ya chokog. ta mapakawan nan fasolna ya chawatena nan Ispirito Santo ay ilayad Apo Dios. Tay siya sa nan inkalin Apo Dios ken chakayo, isnan am-in ay wanen-edyo, ya isnan am-in ay wad-ay isnan adchawi. Siya sa nan inkalina isnan am-in ay ayakhan nan Apo ay Dios tako ay maitapi ken siya.” Angsan kayet nan inloneloney Pedro ay tokhona ken chaicha. Kinwanina, “Enpaisalak kayo ta ad-i kayo maitapi ay machosa isnan naycha'y takho ay naikfis nan akkhocha.” Sa et am-in nan nanawat isnan infaagna et nafonyakhan cha. Ya omey is tolon lifo ay takho nan naichad-om ken chaicha isnan chey ay akhew. Sa cha't inpey nan timpocha ay nangad-achar isnan sos-olon nan apostoles, ya nakiam-among, ya kad-in nakikan cha ay manemsemek isnan Apo ya nakilol-owalo. Nan Fiyag si MamatiAngsan ay katataa ya sinyal nan cha naang-angnen maichalan isnan cheycha'y apostoles, et cha natakag nan olay sino. Kad-in naam-among nan am-in ay mamati, ya nensisinniglat cha isnan am-in ay kwacha. Inlakocha nan lotacha ya nan tapin nan kwacha sa cha't inchowa nan lakona ay maosar isnan kasapolan nan olay sino ay makasapol. Winakas ay naam-among cha is kaTimplo, sa cha't maob-ofob-ong ay mangan ay manemsemek isnan Apo isnan afob-ongcha. Al-allayad cha ya maes-esang nan nemnemcha ay mangan ya manad-ayaw ken Apo Dios, ya pinatpateg nan katakhotakho chaicha. Sa et winakas ay chad-oman Apo Jesus nan cheycha'y cha maisalakan. Nan Nangipakhawisan Apo Dios isnan Napilay ay LalakiIsnan namingsan inmey cha Pedro ken Juan is kaTimplo isnan alas tres isnan misoyaw ay timpon si lowalo. Wad-ay ischi nan esa'y lalaki ay naiyanak ay napilay. Winakas ay inek-ekwatcha ay en nangisaad isnan kasegpan nan TimploNan awwichan nan Timplon nan Judio, et anwaanwa ya naalachan, ya is kaawwichan nan inmayan nan katakhotakho ay nenlowalowan isnan winakas. At-atakchag ay toping nan alad nan awwichan nan Timplocha, ya angsan nan segpana. Esang nan makwanin Khag-awis ay Segpan ay nangiyancha isnan chey napilay. ay makwanin Khag-awis ay Segpan, ta enlimos isnan cheycha'y cha somkhep. Osto'y inilana cha Pedro ken Juan ay cha somag-en ay omey is kaTimplo, nenlimos ken chaicha. Sa et isin-eng cha Pedro ken Juan siya, ket ay kinwanin Pedro, “Ilaem chakami!” Sa na't iilaen chaicha tay kananan mo wad-ay ichawchawcha ken siya. Ngem ket ay kanan Pedro, “Maid paat sipsiping paymo fallitokko, ngem ichowak ken sik-a nan wad-ay ken sak-en. Isnan ngachan Jesu Cristo ay iNazaret, manalan ka!” Sa na't chawaten isnan kannawan ay limana ay mangipatakcheg ken siya, ya ket kannay finmikas nan sikina ya nan mokmoklingna. Ket ay natanaod ay tinmakcheg ya sa et chadlo manalan ya nakiskhep ken chaicha is kaTimplo. Nanalachalan ya nentat-aod ay nanad-ayaw ken Apo Dios. Inilan am-in nan takho nan cha na manad-alanan ya enchad-ayawan ken Apo Dios. Ya osto ay inmatonancha ay siya san tomotototokcho ay enlimlimos isnan kasegpan nan Timplo ay makwanin Khag-awis ay Segpan, ke cha't ay chadlos nataa isnan chey ay inmat ken siya ya maid osto is semkencha. Nan Nenpalawakhan Pedro is Kaawwichan nan TimploSa et waschin tatagtag ay cha mataa nan am-in ay takho ay naam-among is kakawadcha isnan enpap-aingan ay makwanin Pap-aingan Solomon, ay kawad nan chey ay lalaki ay sisya'y kokompet ken cha Pedro ken Juan. Issan nangil-an Pedro isnan inmat, ke na't ay kanan ken chaicha, “Chakayo ay kakailiyan ay Israelitas, en kayo man chadlos mataa isnan nay ay inmat ay? Ya en kayo man chadlos omiila ay kag san wad-ay kamabfalinmi ay mangipachalan ken tona, paymo nakachalan siya khapo isnan kinakapetmi ken Apo Dios ay? Faken chakami nan nangangnen sina, mod-i ket si Apo Dios ay Dios cha Abraham, Isaac, Jacob ya nan ikik-it tako. Siya nan nangischo isnan katangtangachan nan faana ay si Jesus ay inpatiliwyo sa yo't kayet inad-i isnan sakhang Pilato, olay issan apchas na nangedchengan ay mangipalofos ken siya. Ngem olay mo nakapet siya ken Apo Dios ya nalenteg, inad-iyo, ya nan chey enpatpatey nan kinchawyo ken Pilato ay maipalofos ken chakayo. Sa yo't inpapatey siya ay kalpowan si fiyag, ngem si Apo Dios, kasina tinakho siya isnan etey, ya chakami nan tistikho ischi. Finmikas nan nay ay lalaki ay iilaenyo ya ammoyo, maichalan ken Jesus, ya isnan pammati isnan ngachana. Et nan pammati ken Jesus nan nangipagkhawis ken siya ay kag isnan iilaenyo am-in idwani. “Idwani iib-a, ammok ay issan namateyanyo ken siya, et ad-iyo ammo nan kasasaadna. Ya olay nan aap-apoyo, et ad-icha ammo. Nay met achi siya chi nan inmat ta maangnen nan inpapadton Apo Dios isnan am-in ay mamadtona ay mangwanin at enlikhat ay matey nan inischona ay Cristo.Nan ayen nan kali ay Cristo et ‘nan nalanaan’. Nan laychena ay kanan et siya nan pinilin Apo Dios ay faalena ay mangisalak. Chokokhanyo et mampay nan fasolyo ya somakhong kayo kasin ken Apo Dios ta amasena nan fasolyo, ta ippengyo nan iyalin Apo Dios ay timpo ay malin-awaanyo, ya at ifaana ken chakayo nan Cristo ay sikhod ay inischona. Siya si Jesus ay masapol ay entetee kayet id chaya engkhana isnan timpo ay mangipafalowan Apo Dios isnan am-in, ay kag isnan inpapadtona id solit isnan cheycha'y mamadtona. “Kag isnan kinwanin Moises, ‘At ischon nan Apo ay Diosyo nan esang isnan kailiyanyo ay at enfalin ay mamadto ay kag nan inangnena ken sak-en. Et mo ngag nan ifaagna ken chakayo, chengngenyo. Ya mo sino nan ad-i mannge isnan kanan nan chey ay mamadto, at matlad isnan takhon Apo Dios is eng-engkhana ta machosa.’ Am-in nan cheycha'y mamadto mailapo ken Samuel ya nan cha kayet inmonod, et inog-okhodcha nan maipoon isnan naycha ay akhew. Chakayo nan manawid isnan inkalin Apo Dios maichalan isnan cheycha'y mamadto, ya naitapi kayo akhes isnan tolag Apo Dios ay inchowana isnan am-ayo, tay kinwanina ken Abraham, ‘At bindisyonak nan am-in ay takho isnan lofong maichalan isnan wanedmo.’ Adi kad chinotokan Apo Dios nan faana, sa na't finaa ay omey ken chakayo ona ta bindisyonana chakayo isnan mangipachokokhana isnan waschin esang ken chakayo isnan ngaag ay cha yo ang-angnen.”Mabfalin ay nan teken ay kaifalikkasan nan nay ay bersikolo et, “Adi kad osto ay tinakhon Apo Dios nan Anakna, finaana siya ay omey ken chakayo ona ta bindisyonana chakayo isnan mangipachokokhana isnan waschin esang ken chakayo isnan ngaag ay cha yo ang-angnen.” Nan Nasomaryaan cha Pedro ken JuanSisya'y cha enkali cha Pedro ken Juan isnan cheycha'y takho ket ay inomchan nan tapin si papachi, nan kapitan nan khwarchiya isnan Timplo ya nan tapin si Saduceo. Linilikhetcha cha Pedro tay isos-olocha ay si Jesus et kasin natakho isnan etey ya siya nan mangipaila ay nan matey et kasin matakho. Sa cha't tiniliw chaicha ay nangipokok engkhana ay nawakas tay misoyaw et chi. Ngem angsan isnan cheycha'y nannge nan namati isnan kinwanicha, ya omey ay liman lifo et nan filang nan am-in ay namati ay lallalaki. Isnan kawaksana, naamong id Jerusalem nan cheycha'y aap-apon si Judio, nan amam-a ya nan mimistolon si lenteg. Naamong cha isnan katongchowan ay pachi ay si Anas ya sa et si Caifas, si Juan, si Alejandro ya nan tapina kayet ay papangafong nan katongchowan ay pachi. Sa cha't inpatakcheg nan cheycha'y apostoles isnan sakhangcha ya sinomaryacha chaicha ay mangwanin, “Ngag nan innosaryo ay kamabfalin ken tosa paymo sino nan nenngachan isnan innosaryo?” Sa et kinwanin Pedro ay ichad-alan nan Ispirito Santo, “Chakayo ay aap-apo ya amam-a isnan ili tako, mo somaryaenyo chakami idwani maipoon isnan khawis ay naangnen isnan nay ay napilay, ya mo ngag nan inikkana ay khinmawis, laychek ay ammowenyo am-in ya olay nan am-in ay Israelitas, ay nan nay ay takho et wad-ay ay entatakcheg ay enkhagkhawis isnan sakhangyo mo ke tay ken Jesu Cristo ay iNazaret. Siya ay inlansayo ya kasin tinakhon Apo Dios isnan etey, siya nan nenngachan isnan nalpowan nan kamabfalin ay nangipagkhawis ken tona. Siya akhes nan maiyalikhan nan naisolat ay kalin Apo Dios en,‘Nan fato ay inad-iyo ay entoptopinget siya nan nenfalin ay kapapatekhan ay fato.’ “Maid kasin kalpowan nan kaisalakan, tay isnan lofong maid teken ay ngachan ay inischon Apo Dios ken chatako ay takho mod-i nan yangkhay ngachan Jesus nan makaisalak ken chatako.” Idwani, isnan nangil-an nan aap-apo isnan toled cha Pedro ken Juan nataa cha, tay ammocha ay fan-ig cha ay takho ay maid acharcha. Siya chi ya ket finigfigcha ay chaicha san fob-oweg Jesus. Maid magtek kasin cha kanan tay inilacha nan chey napilay ay khinmawis, ay makitatakcheg ken chaicha. Ket ay inpafalan nan aap-apo cha Pedro ken Juan sa cha't matotya ay mangwanin, “Ngag et kay nan ikkan tako ken chatod-i? Ke olay sino ay omili isna'd Jerusalem et ammocha nan nay ay katataa ay maton ay naangnen maichalan ken chaicha, ya nay ad-i tako makaisaot. Ngem ta ad-i maiwalakhawag na isnan katakhotakho, paegyaten tako chaicha ta ad-icha kasin kankanan nan ngachan Jesus isnan olay sino.” Kasin cha't inpaskhep chaicha sa cha't finilin chaicha ta ad-icha kasin kankanan nan ngachan Jesus paymo isos-olo nan maipoon ken siya. Nay met achi sinmongfat cha Pedro ken Juan ay nangwanin, “Semkenyo achi mo ngag nan lebfengna ay angnen isnan sakhang Apo Dios, mo chakayo ngen nan mapati paymo siya. Tay ad-i mabfalin ay tomomenmi nan topekmi maipoon isnan inilami ya chinngemi.” Am-amed cha't inpap-aegyat chaicha sa cha't inpalofos chaicha. Maid mabfalincha ay manosa ken chaicha tay am-in nan takho et chinad-ayawcha si Apo Dios khapo isnan inmat, tay nan katataa ay sinyal et nan naipakhawisan nan lalaki ay nenpip-ilay is solok si epat poo ay tawen. Nan Kinomchawan nan Mamati is Toledcha ken Apo DiosOsto'y naipalofos cha Pedro ken Juan en cha inila nan iib-acha ya insodsodcha nan am-in ay kinwanin nan aap-apon si papachi ya nan amam-a ken chaicha. Chinngecha pay chi ya ke cha't nayomyom ay nangilowalo, “Makabfalin ay Apo ay nangaeb isnan chaya, nan lota, nan fayfay ya nan am-in ay wad-ay ischicha, sik-a kannay nan nenkali isnan inpaisolat nan Ispirito Santo ken ikitmi ay David ay faam isnan kag tona:‘En man makiaanga nan Gentil ay?Ya en man enpangpangkhep nan katakhotakho isnan maid silfina ay cha cha ik-ikkan ay? Siya, ensasakhana nan kaaliali isnan lofong ay makigkhofat, ya mayoyomyom cha nan aap-apo ay mamoso ken Apo Dios ya nan pinilina ay Cristo.’Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et “menfoso isnan Apo ya nan linanaana.” Linanaan nan Judio nan pinilicha ay enpachi paymo en-ali, ya nalanaan nan ayen nan Mesias paymo Cristo. Ilaenyo nan Salmo 2:1,2. Et siya chi tet-ewa nan naangnen isna ay ili. Nayomyom cha Herodes ken Poncio Pilato, nan cheycha'y Gentil sa et nan Israelitas et finosocha nan nasantowan ay faam ay si Jesus ay chinotokam ay Cristo. Nayomyom cha ta ikkancha nan am-in ay sikhod ay sinmekmo isnan kamabfalinmo ay masapol ay maikkan. Idwani Apo, ilaem nan ik-ikkancha ay mangipaegyat ken chakami. Fachangam chakami ay faam ta tomotoled kami kayet ay mangifagfakha isnan kalim. Ya cham kayet ipaila nan sinyal ya kamabfalinmo ay mangipagkhawis isnan sakit ya cham angnen nan sinyal ya omipataa isnan ngachan nan nasantowan ay faam ay si Jesus.” Osto ay nakalowalowancha ya ket nawegweg nan afong ay naam-amongancha ya waschin nawad-ayan isnan Ispirito Santo ay nangichad-alan ken chaicha ya tinmoled cha ay nangipap-alawag isnan kalin Apo Dios. Nan Fiyag nan MamatiNaornos cha am-in ay mamati ya es-esang nan semek ya pangkhepcha. Ya egay inimotan nan olay sino ken chaicha nan wad-ay ken siya mod-i ket nensisinniglat cha isnan am-in ay wad-ay ken chaicha. Chachama nan kamabfalin nan apostoles ay nanistikho isnan kasin natakhowan Apo Jesus, ya ad-acha nan fachang Apo Dios ken chaicha am-in. Et maid nenkolangan nan olay sino ken chaicha tay nan cheycha'y wad-ay lotacha paymo afongcha, et inlakocha sa cha't inyey nan lakona isnan cheycha'y apostolesNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “inyey ay nangisaad isnan lakona is kasikin nan cheycha'y apostoles.” Siya akhes isnan 4:37; 5:2. ay nanatchatag ay nangiwalas isnan kasapolan nan waschin esa ken chaicha. Siya akhes chi nan inangnen Jose ay waned Levi ay iChipre ya inpangachan nan cheycha'y apostoles is Bernabe ay nan laychena'y kanan et, “Nan Omipabpafikas.” Inlakona nan lotana sa na't inyey nan siping isnan apostoles. Nan Inangnen cha Ananias ya si SafiraWad-ay magtek nan sin-asawa ay enngachan si Ananias ya Safira ay nangilako isnan tapin nan lotacha. Ke cha't nentolag ay mangitafon isnan tapin nan lakona, sa na't inyey nan tapina isnan apostoles. Ngem kinwanin Pedro, “Ananias, em man inpalofos ay iyapowan Satanas sik-a ta sam et engngakhan nan Ispirito Santo isnan nangitafonam isnan tapin nan lakon nan lotam ay? Sikhod ay lotam met chi. Ay ke way sa makibfiyang isnan mangilakwam paymo isnan lakona? Kikhad ka met. En yo man sinmek ay nangangnen isnan kag todi ay kangaakhan ay? Maid kasin teken si inengngakham mod-i si Apo Dios.” Osto'y chinngen Ananias nan infaagna, ya ket ay nenkatotokang ya natey. Et am-in ay nannge isnan chey ay inmat et inmegyaegyat cha. Sa et naligwat nan fabfafallo ay nangomon isnan awakna, sa cha't inkaan ay en nangikaob. Awni ya inmey nan away tolo ay olas, sa et sinomkhep si asawana ya egayna inammowan nan inmat. Sa et kinwanin Pedro ken siya, “Ibfakham ed mo siya na nan lakon nan lotayo?”Kinwanin et nan fafai, “Wen, siya sa.” Nay met achi kinwanin Pedro ken siya, “En yo man is-isowen ay sin-asawa ay cha maneptepeng isnan Ispiriton Apo Dios ay? Chengngem nan kalosokos nan chapan nan cheycha'y en nangikaob ken asawam. Chey, sa na cha't is kapantew ay mangiyey akhes ken sik-a.” Osto'y siya chi ya ket nenkatotokang is kasikin Pedro ya natey. Osto'y somkhep nan fabfafallo inchanancha siya ay natey, sa cha't inkaan ay en nangikaob ay nangidchipa ken asawana. Ya am-in nan mamati ken Jesus ya am-in akhes nan tapina kayet ay nannge isnan chey ay inmat, et inmegyaegyat cha. Nan Angsan ay Katataa ay Inang-angnen nan ApostolesAm-in nan cheycha'y mamati, et kad-in naam-among cha is kaTimplo isnan enpap-aingan ay makwanin Pap-aingan Solomon. Ya angsan nan katataa ya maton ay inik-ikkan nan cheycha'y apostoles ay inil-ilan nan cheycha'y takho. Ad-i makaitoled nan tapina ay takho ay faken cha ib-a ay maitapi ken chaicha, ngem olay siya chi inchayaw kayet nan takho chaicha. Et inmang-angsan cha kayet nan lallalaki ya fabfafai ay cha mamati ken Apo Jesus ya naichad-om ken chaicha. Siya chi ya ket olay nan cheycha'y masasakit et cha cha infala ay nangiyey is kakarsa ay nangipaseyep ken chaicha isnan kamen ya aplagcha, ta mo ket yangkhay alin-ewan Pedro nan tapina ken chaicha isnan lomaosana. Olay akhes nan angsan ay takho ay nalpo isnan kabfakhaang nan Jerusalem et nakhogkhog-oy cha ay nangiyey isnan cheycha'y nenkasakit ya nan nenkaan-anitowan, et naipagkhawis cha am-in. Nan Naipap-alikhatan nan ApostolesAwni pay ya ket naligwat nan katongchowan ay pachi ya nan iib-ana ay takhon si makwanin Saduceo, tay inmapaapal cha. Sa cha't tiniliw nan cheycha'y apostoles ya inpokokcha chaicha isnan fabfalochan. Nay met achi isnan chey ay lafi wad-ay nan anghel Apo Dios ay nanekwab isnan eneb nan fabfalochan. Inpafala chaicha ay nangwanin, “En kayo is kaTimplo ya ipalawagyo isnan takho nan am-in ay maipoon isnan nay falo ay fiyag.” Issan cha mapat-a, inangnencha nan naifilin ken chaicha, et inmey cha is kaTimplo ay nen-isos-olo.Idwani naamong nan katongchowan ay pachi ya nan iib-ana, sa cha't paayag nan am-in ay aamam-a ta wad-ay cha am-in ay okom si Israel ay matotya. Sa cha't inpaayag nan cheycha'y apostoles is kafabfalochan. Ngem issan inomchanan nan cheycha'y nafaa is kafabfalochan maid inchanancha ken chaicha, sa cha't tinmoli ay en nangifaag. Kinwanicha, “To! Inomchan kami isnan fabfalochan ya inilami ay naifofoti ya nagkhwarchiyaan nan pantew, nay met achi issan nanekwafanmi, ya ket maid cha nan falod!” Idwani issan nanngelan nan kapitan si khwarchiya isnan Timplo ya nan aap-apon si papachi, maid osto's semkencha tay ad-icha ammo mo ngag nan ayen nan chey ay inmat. Ket ay wad-ay nan inomchan ay nangwanin, “Ya ke pet wad-ay is kaTimplo nan cheycha'y infalodyo mo, ay cha enpalawag isnan katakhotakho!” Alan et nan kapitan ya nan cheycha'y takhona ya eey ay en nangala ken chaicha, ngem egaycha khinoyod chaicha tay omegyat cha isnan katakhotakho tay ta ket lang faokhencha chaicha. Inyeycha chaicha isnan sakhang nan maam-among ay okom, sa et somaryaen nan katongchowan ay pachi chaicha ay mangwanin, “Ay ke mi egay chadlos infilifilin ken chakayo ay ad-iyo kasin isos-olo nan maipoon isnan chey ay ngachan? Ngem chey, nay et naiwalawalas nan sana ay isos-oloyo isnan olay entona isna'd Jerusalem, ya kag yo laychen ay pabfasolen chakami maipoon isnan eteyna!” Sa et sinomfat si Pedro ya nan ib-ana ay apostoles ay mangwanin, “Lebfengna ay si Apo Dios nan patiyenmi, ya faken nan takho. Tay nan Dios nan ikik-it tako nan nanakho ken Jesus ay inpapateyyo isnan nangipalansaanyo ken siya is kakaew. Inpatongchon Apo Dios siya ta tomokcho is kakannawana tatno siya nan en-apo ya mangisalak ken chatako, ya ta agtana chatako ay Israelitas is waya tako ay manokog isnan fasol tako ta mapakawan. Chakami nan tistikho isnacha ya olay nan Ispirito Santo ay ichawchaw Apo Dios isnan mangafolot ken siya.” Issan nanngelan nan okom isnan kinwanicha, sinmongesonget cha ya laychencha ay ipapatey chaicha. Ngem wad-ay ken chaicha ay okom nan esa'y Fariseo ay si Gamaliel, ay esa'y mistolo isnan lenteg ya chadlos ay maichayaw isnan am-in ay takho. Tinmakcheg ya infilina ta maipafala nan cheycha'y apostoles is sin-ak-itan, sa na't kanan isnan iib-ana en, “Iib-a ay Israelitas, mey-anyo nan ikkanyo ken chatod-i ay takho. Away kaat yangkhay ay tawen nan nar-os issan finmal-an Teudas ay nangipatotongcho isnan awakna, ya omey nget si epat khasot ay lallalaki nan naitapi ken siya. Nay met achi issan napateyana, aped cha nafoka nan inmafolot ken siya ya maid nenfanfanakhan nan linapowana. Nakwas chi sa et finmala san si Judas ay iGalilea issan timpon nan nenpalistaan si katakhotakho. Angsan akhes nan inawisna ngem siya akhes ay aped cha nafoka nan inmafolot ken siya issan napateyana. Adi kad idwani, nan laychek ay itokhon ken chakayo et ta ogkhayenyo yangkhay chaicha. Ipalofosyo et chaicha. Tay mo nan chey ay pangkhep paymo chonocha et sinsinmek yangkhay si takho, at awni't khechangna'y maid enfanfanakhana. Ngem mo si Apo Dios nan nangischo ischi, at ad-i kayo makaafak ken chaicha, tay awni ya et lang maammowan ay si Apo Dios pet nan cha yo on-onongen!”Siya chi et inangnencha nan intokhona. Sa cha't kasin inayakhan nan cheycha'y apostoles. Finaifaigcha chaicha sa cha't finilifilin chaicha ta ad-icha kasin ap-apaten nan maipoon isnan chey ay nenngachan is Jesus. Sa cha't inpalofos chaicha. Tinaynancha nan naam-among ay okom ya nenlal-ayad cha tay infilang Apo Dios chaicha ay maikali ay mafainan maipoon isnan ngachan Jesus. Et winakas ay omey cha is kaTimplo ya isnan kaafoafong, ya egay cha tinomtomke ay nangisos-olo ya nangipap-alawag ay si Jesus nan Cristo. Nan Napiliyan nan Pito ay KafachangIdwani ay cha et omangsan nan disipolos Jesus, ket ay nenmollotomot nan cheycha'y Judio ay GriegoNan Judio ay Hebreo nan kalicha, et maam-among cha ay enchad-ayaw ken Apo Dios isnan Hinebreo ay kalicha, ya nan kalin Apo Dios ay naisolat isnan Hebreo nan fasfasaencha. Nan akhes Judio ay Griego nan kalicha et teken nan maam-amongancha ya nan kalin Apo Dios ay naisolat isnan Griego nan fasfasaencha. nan kalicha. Nenlili cha isnan ib-acha'y Judio ay Hebreo nan kalicha, tay kanancha ay kad-in ad-i maagtan nan nailekkasan ay iib-acha isnan inakhew ay machatchatag isnan cheycha'y nailekkasan. Sa et inamong nan cheycha'y sinpoo ya chwa ay apostoles nan am-in ay mamati ta matotya cha. Sa cha't kanan, “Iib-a, ad-i somya mo tomke kami ay en-isolo isnan kalin Apo Dios ta nan et en-ichatag nan nongnongenmi. Idwani, pomili kayo et achi is pito ken chakayo ay nachamchamag ay khawis ay takho, ay masilib ya ichad-alan nan Ispirito Santo, ta chaicha nan ippeymi ay menfiyang isnan sana ay chono. Et chakami, eestenmi akhes ay enlowalo ya mangipalawag isnan kalin Apo Dios.” Nang-ep cha am-in isnan fagfakhan nan apostoles, et siya chana nan pinilicha: si Esteban ay napigsa nan pammatina ya ichad-alan nan Ispirito Santo, sa et akhes cha Felipe, Procoro, Nicanor, Timon, Parmenas sa et si Nicolas ay Gentil ay iyAntiokia ay sinmolot isnan pammatin si Judio. Sa cha't inyey chaicha isnan sakhang nan apostoles ay nenchotok ken chaicha isnan nangilowalowancha ya nangipatangancha isnan limacha is kaolocha. Et siya chi ay inmam-amed ay naammowan nan kalin Apo Dios ya onanig inmangsan kayet nan disipolos Jesus id Jerusalem, ya angsaangsan nan papachi ay naiyornos isnan pammati. Nan Natiliwan EstebanIdwani si Esteban ay chey, wad-ay nan chadlos enpataa ya sinyal ay inik-ikkana ay inil-ilan nan takho, tay wad-ay ken siya nan kamabfalin Apo Dios ay namadfachang ken siya. Wad-ay cha magtek nan tapina ay lallalaki ay nakisoma ken siya. Chaicha nan takhon si esa'y sinagoga ay makwanin “Sinagogan si Nawayaan ay Takho.” Judio cha ay iCirene, iyAlejandria, iCilicia ya iyAsia. Inmey cha ay nakisoma ken Esteban, nay met achi ad-i cha makaafak ken siya tay nan Ispirito Santo nan nalpowan nan silibna ay enkali. Sa cha't pinasoksokan nan tapina ay lallalaki ta en-engag cha ay nangwanin, “Chinngemi siya ay ngaag nan kankanana maipoon ken Moises ya ken Apo Dios.” Siya chi nan inang-angnencha ay nangipafikas isnan katakhotakho ya nan amam-a ya nan mimistolon si lenteg. Sa cha't inmey khinoyakhoy si Esteban ya inyeycha isnan maam-amongan nan okomcha. Sa cha't inpatakcheg nan eng-engag ay tistikhocha ay mangwanin, “Si tona ay takho et ad-i paat tomke ay mangipangaag isnan nasantowan ay Timplo ya nan lenteg Moises, tay chinngemi siya ay nangwanin si Jesus ay iNazaret et pakawasena nan Timplo, sa na't sokatan nan ekhad ay inpabfanes Moises ken chatako.” Sa et iilaen am-in nan cheycha'y maam-among ay okom siya, ya inilacha ay kag kames si anghel nan kamesna. Nan Songfat EstebanKinwanin et nan katongchowan ay pachi, “Tet-ewa ngen nan kinwanicha?” Sa et kinwanin Esteban, “Chakayo ay iib-ak ya aam-ak, chengngenyo koma nan nay ay laychek ay isfat ken chakayo: Issan sisya si ikit tako ay Abraham id Mesopotamia ya egayna inmayan ay nentey-an id Haran, nenpaila ken siya nan matangtangad ay Dios ay nangwanin, ‘Taynam nan ilim ya nan kikib-am ta omey ka isnan ili ay ischok ken sik-a.’ Kinmaan tet-ewa si Abraham isnan ilina ay ilin si Caldeo ya inmey nentee id Haran. Osto'y natey si amana, inyaton Apo Dios siya isnan nay ay lota ay omiiliyan tako idwani. Maid inchowan Apo Dios ken siya is lotana, olay akit yangkhay ay mabfalin ay enkhatinana. Ngem inkalin Apo Dios ken siya nan nay ay ili ta enkwacha isnan wanen-edna, olay mo maid anakna issan chey ay timpo. Kinwanin Apo Dios ken siya, ‘At mangmangili cha yangkhay nan aap-om isnan teken ay ili ay at aped cha mafab-aalan ya mapap-alikhatan is las-od si epat khasot ay tawen.’ Kinwanin kayet Apo Dios en, ‘At magtek chosaek nan cheycha'y takho ay mamab-aa ken chaicha. Ya sa cha't komaan ischi ta tomoli cha chadlo isna ay sa cha manad-ayawan ken sak-en.’ Sa et inischon Apo Dios nan maton nan tolagna ay siya nan ekhad ay kasegyatan. Adi kad issan naiyanakan Isaac ay anakna, sinegyatan Abraham isnan maikawalo ay akhewna. Siya akhes nan inangnen Isaac isnan anakna ay si Jacob. Ya siya kayet akhes nan inikkan Jacob isnan sinpoo ya chwa ay an-akna ay ikik-it tako. “San cheycha'y ikik-it tako, inmapal cha isnan annochicha ay si Jose sa cha't inlako siya ay maiyey id Egipto ay enfalin ay faa. Ngem si Apo Dios wawawawad-ay ken siya ya insas-alakana isnan am-in ay likhatna. Ya inagtan Apo Dios siya is silib et nalaylaychan nan Faraon ay ali id Egipto, ya ket ay inpeyna siya ay enkhofernachor isnan olay entona issa id Egipto ya mennongnong isnan am-in ay kwana. “Idwani ket ay wad-ay nan inomchan ay fitil isnan olay entona ay ili id Egipto ya Canaan ya chad-ama nan likhat, et maid innanapan nan ikik-it tako is makakan. Osto pay ay chinngen Jacob ay wad-ay makakan id Egipto, ke na't faalen san cheycha'y an-akna ay ikik-it tako. Siya chi nan lapona ay inmayancha id Egipto. Issan maikadwa ay inmayancha, inpaammon et Jose nan awakna isnan et-adna et siya chi nan nangammowan nan Faraon isnan pangafong Jose. Siya chi ya ket inpaayag Jose si amana ay Jacob ya nan am-in ay papangafong amana, ya piton poo ya lima cha am-in. Adi kad inmey cha Jacob ay nentee id Egipto, ya ischi akhes nan nateyana ya olay nan ikik-it tako. Sa et naiyaton nan awakcha id Sikem et naippey isnan liyang ay linakwan Abraham ischi is pilak ay silver isnan an-ak Hamor. “Issan nganngani et nan matongpalan nan inkalin Apo Dios ken Abraham, am-amed kayet ay inmangsaangsan cha nan wanen-edna ischi'd Egipto. Cha nasokatan nan ali id Egipto engkhana ay wad-ay nan ali ay ad-i mangammo ken Jose. Sinikasikapana nan ikik-it tako ya inpap-alikhatna chaicha ya pinilitna chaicha ay mangiwayang isnan midlagna is kadchela ta ad-i cha matakho. “Siya chi san timpo ay naiyanakan Moises ay esa'y kalal-ayad ay ong-onga.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Siya chi san timpo ay naiyanakan Moises ay khag-awis isnan sakhang Apo Dios.” Tolo ay fowan ay iniiskhengcha siya is afongcha. Ya issan nangiwayangancha, inchanan et nan magmagkit nan Faraon sa na't tinalaken ay kag na anak. Naisolwasolwan siya isnan am-in ay silib nan iyEgipto ya ket ay nenfalin ay chadlos nalaing isnan kankanana ya ik-ikkana. “Osto'y nen-epat poo nan tawena, sinmekna ay en mangila isnan iib-ana ay Israelitas. Ke na't inila nan esa'y ib-ana ay cha pap-alikhaten nan esa'y iyEgipto. En na't insalakan nan chey naipap-alikhat ya finmales ay namatey isnan chey iyEgipto. (Kanana mo figfikhen nan cheycha'y iib-ana ay siya nan osalen Apo Dios ay mangipawaya ken chaicha, ngem ad-icha pet maawatan.) “Mawakas pay, inilana akhes nan chwa ay iib-ana ay cha en-onong, sa na't laychen ay paornosen koma chaicha ay mangwanin, ‘Iib-a, ilaenyo kay ya! Sin-akhi kayo ya sa kayo't en-onong.’ Nay met achi nan chey cha mangonong isnan ib-ana et nen-itolodna si Moises sa na't kanan, ‘Sino nan nangippey ken sik-a ay mangiyapo ya mangokom ken chakami? Ay kem laychen ay pomatey ken sak-en akhes ay kag isnan inangnem isnan iyEgipto id kogkha?’ Osto pay ay chinngen Moises chi ala na't ya layaw ya inmey ay nakiili id Midian. Ischi nan nawad-ayan nan chwa ay an-akna ay lallalaki. “Osto'y nakwas nan epat poo ay tawen, issan kawad Moises isnan ponchag ay sag-en nan filig ay makwanin Sinai, nenpaila nan anghel ken siya isnan enfidfichang ay chapong. Nataa si Moises issan nangil-ana ischi ya osto'y cha somag-en ay mangisin-eng, chinngena't si Apo Dios ay nenkali ay mangwanin, ‘Sak-en nan Dios nan ikik-ityo, nan Dios cha Abraham, Isaac ya si Jacob.’ Nanayenten si Moises isnan egyatna ya ad-ina kasin maitoled ay mangila ischi. Sa et kanan Apo Dios ken siya, ‘Kaanem nan pallokam tay nan nay lota ay entatakchekham et nasantowan. Inilak ay chadlos nan maipap-alikhatan nan takhok id Egipto ya chinngek nan ananacha ay cha en-achawag. Siya chi nan khotok nan khinomwafak ta pawayaek chaicha. Idwani, maligwat ka ta faalek sik-a id Egipto.’ “Si Moises ay nay ay inad-in nan Israelitas isnan nangwaniyancha en, ‘Sino nan nangippey ken sik-a ay mangiyapo ya mangokom ken chakami?’ et chadlos ay siya nan finaan Apo Dios ay en-apo ya mangipawaya ken chaicha, maichalan isnan kamabfalin nan anghel ay nenpaila ken siya is kachapong. Siya akhes nan nangipango ken chaicha issan finmal-ancha id Egipto, ya siya nan nangangnen isnan enpataa ya sinyal id Egipto, isnan Fayfay ay makwanin Enkilat, ya sa et akhes isnan malalango ay lota ay nentetey-ancha is epat poo ay tawen. Siya na san si Moises ay nangwani isnan Israelitas, ‘At ischon Apo Dios nan esang isnan kailiyanyo ay at enfalin ay mamadto ay kag nan inangnena ken sak-en.’ Issan naam-amongan nan ikik-it tako isnan malalango ay lota, siya nan nakikaliyan nan anghel isnan chey ay filig ay Sinai. Ya siya nan nanawat isnan kalin Apo Dios ay tomakho ta ichowana ken chatako. “Nay met achi nan ikik-it tako et pinapaatcha ay ad-i mamatpati ken Moises. Chinokokhancha siya ya sakhosakhongen nan semekcha id Egipto. Sa cha't aped kanan ken Aaron, ‘Khomaeb ka is dios tako ay omipangpango, tay away nget ngag nan inmat ken naMommoises ay chey ay nangifala ken chatako id Egipto?’Siya chi nan kinwanicha tay epat poo et ay akhew Moises isnan filig ay Sinai ay cha makitot-oya ken Apo Dios. “Ya ket cha't tet-ewa khinmaeb is ap-aped koyaw si faka sa cha't nenchaton ischi ya inlagsakancha nan khinaebcha kannay. Et chinokokhan Apo Dios chaicha ya inokhayna chaicha ta olay chayawencha nan tokwifi id chaya, ay kag nan kanan nan naisolat isnan liblon nan mamadto:‘Chakayo ay Israelitas, ay ke sak-en nan chinad-ayawyo ay inkhekhechanyo isnan enkik-iwi ay inchatonyo isnan epat poo ay tawen ay kawadyo isnan malalango ay lota? Ad-i! Tay nan torcha ay ab-afong nan ap-aped ay diosyo ay Moloch ya nan tinoktokwifi ay ap-aped ay diosyo ay Refam nan inaw-awityo.Siya chachi nan khinag-aebyo ay chad-ayawenyo.Idwani, nay et pakaanek chakayo ta omey kayo isnan fas-ang nan Babilonia.’ ” Kinwanin kayet Esteban en, “Issan kawad nan ikik-it tako isnan malalango ay lota intaktakincha nan torcha ay afong ay mangipaila ay wad-ay si Apo Dios ken chaicha.Isnan chey ay torcha ay afong, wad-ay nan faor ay manemsemkan isnan tolag Apo Dios ay naigtowan nan chwa ay fato ay nangisolatan Apo Dios isnan sinpoo ay filina. Siya chi nan nangipaila ay wawawawad-ay si Apo Dios ken chaicha. Inpakhaeb Moises chi ay kag isnan inilana ay inischon Apo Dios ay maton-od. Sinokatan JosueSi Josue nan naisokat ay nangipango isnan Israelitas isnan osto'y inomchanancha ya inmiliyancha id Canaan. siya ay mangipango isnan ikik-it tako issan inmaliyancha isnan nay ay ili ay finanescha isnan kailiili ay inpakaan Apo Dios isnan sakhang nan ikik-it tako. Intakincha san torcha ay afong, et nentetee isnan ili tako engkhana isnan timpon ali David. Nalaylaychan si Apo Dios ken David, ket ay kinchawna ken siya mo mabfalin ay enpatakcheg is tey-an nan Dioscha ay wanen-ed Jacob. Nay met achi nan anakna ay si Solomon nan nangipatakcheg isnan afong Apo Dios. “Ngem ay ke nan afong ay khinaeb yangkhay si takho nan entetey-an nan Katotongchowan ay Dios? Kag isnan kinwanin nan mamadto ay nangwanin, ‘Nan chaya siya nan tronok,’ kinwanin Apo Dios, ‘ya nan lota nan enkhagkhatinak.Ngag kay ay ilan si afong nan ipatakchegyo ay somya ken sak-en?Paymo ento nan somya ay omillengak? Ay ke faken sak-en nan nangaeb isnan ngonon?’ ” Kinwanin akhes Esteban en, “Chad-ama nan kinaweweyo! Kag semek si pagano nan semekyo. Tot-owengenyo ay mannge isnan kalinaNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Chakayo ay enkekenteg nan fakhangna ya egay nasegyatan nan poso ya kowengna.” Siya nan kanan nan Judio isnan takho ay nawewe ay ad-i mannge isnan tokhon Apo Dios, ay kag isnan maid pammatina ken Apo Dios. Inischon Apo Dios nan ekhad ay kasegyatan isnan Israelitas ay mangipaila ay naiyornos cha ken siya, isonga mo egay cha nasegyatan, ipailacha ay egay cha naiyornos ken Apo Dios. ya ad-iyenyo nan Ispirito Santo kag kannay nan inang-angnen nan ikik-ityo. Ay ke way olay esa's mamadto ay egay paat inpap-alikhat nan ikik-ityo? Pinateycha kayet nan cha finaan Apo Dios ay nangifaag isnan at omaliyan nan chey ay makwanin Nalenteg. Sa et chakayo nan nangitiktik ya namatey ken siya idwani, olay mo chakayo nan namanes isnan lenteg ay inchowan Apo Dios issan chey maichalan isnan anghelna ngem egayyo kayet pinatpati.” Nan Nafaokhan EstebanIdwani issan nanngelancha isnan kinkinwanin Esteban, chad-ama nan songetcha ya enkak-aletket nan fab-acha isnan likhetcha ken siya. Ngem si Esteban, wad-ay nan Ispirito Santo ay nangichad-alan ken siya, ya osto ay nentangad id chaya inilana nan katangtangachan Apo Dios ya si Jesus ay tomatakcheg is kakannawana. Sa na't kanan, “Chey, matekwafan nan chaya ya iilaek nan Anak si Takho ay tomatakcheg is kakannawan Apo Dios!” Ke cha't nenfogfokhaw ay nangookop isnan kowengcha, sa cha't ala ya changey ken siya ya nen-iwasitcha is kailit nan ili ay namabfaog ken siya. Sa et nan cheycha'y tistikho ay cha makifaog, insaadcha nan kakhaycha is kasikin nan esa'y fab-alo ay enngachan si Saulo. Issan cha cha mamaokhan ken Esteban, nenlowalo ay mangwanin, “Apo Jesus, chawatem nan leng-agko!” Sa et nenfalintomeng ay nangifokhaw, “Apo Dios, ad-im koma singsingilen chaton-a isnan nay ay fasolcha.” Kinwanina chi ya natey. Si akhes Saulo et tinan-oyana nan napateyana.Adi kad siya chi ay akhew nan lapon nan chad-ama ay naipap-alikhatan nan maam-among ay mamati id Jerusalem. Ke cha't inmapok am-in isnan olay entona issa id Judea ya id Samaria. Kecheng nan apostoles si egay. Nan Nangipap-alikhatan Saulo isnan MamatiWad-ay cha nan mangiyegyat ken Apo Dios ay lallalaki ay nangipapangekhe ay nangag-akha ay en nangikaob isnan awak Esteban.Isnan lenteg si Judio maipawa nan maachokhan nan fomafasol ay napatey. Adi kad nan inangnen nan cheycha'y lallalaki ay nangipapangekhe ay nangag-akha ay nangachog ken Esteban, et siya chi nan inangnencha ay nangipaila ay maid fasolna, ya ad-icha laychen nan inangnen nan aap-apocha. Si akhes Saulo nenfifikas ay nangipap-alikhat isnan am-in ay mamati. Ala na ya sekhesekhep isnan kaafoafong ay en namib-ilalay ay en nangipafalod isnan lallalaki ya fabfafai. Nan Naipalawakhan nan Khawis ay Chamag id SamariaIdwani nan cheycha'y nasiyasiyan, inmey cha isnan kailiili ay en nangipap-alawag isnan Khawis ay Chamag. Si Felipe nan esang ken chaicha. Inmey siya isnan esa'y ili id Samaria ay en nangipap-alawag maipoon ken Cristo. Issan nanngelan nan katakhotakho ken siya ya nangil-ancha isnan katataa ay maton ay ang-angnena, ke cha't ay nayomyom ay nannannge ken siya. Tay angsan nan inpakaana ay anito ay nenwakwakis isnan finmal-ancha isnan nenkaan-anitowan, ya angsan akhes nan ad-i makagkhiwa ya nenkapilay ay naipagkhawis. Et ayaka nan layad nan takho ischi. Nan Namatiyan nan Esa'y Ensopsop-okWad-ay ischi ay ili nan esa'y lalaki ay enngachan si Simon ay sikhod ay cha nensopsop-ok ya nangipataa isnan omili id Samaria isnan cha na inang-angnen, ya kinwanina ay makabfaer siya. Et olay sino is nan chey ay ili, fan-ig paymo matangad ay takho, chinngecha siya. Kinwanicha, “Siya na nan chey ay makwanin Nan Chachama ay Kamabfalin Apo Dios.” Chinngen nan omili siya tay inmannong nan nangipataataalana ken chaicha isnan kafaelana ay ensop-ok. Idwani magtek ket ay si et Felipe nan pinaticha isnan ipap-alawagna ay Khawis ay Chamag maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios ya nan kinwanina maipoon isnan Cristo ay enngachan si Jesus. Sa cha't cha nenpafonyag, lallalaki's fabfafai. Ya ket olay si Simon et namati akhes, ya osto'y nafonyakhan, naifob-oweg ken Felipe. Ya nataataa siya isnan katataa ay maton ya kamabfalin ay cha inik-ikkan Felipe. Isnan nanngelan nan apostoles id Jerusalem ay chinawat nan iSamaria nan kalin Apo Dios, finaacha cha Pedro ken Juan ay omey ischi. Osto'y inomchan cha, inlowalowancha nan cheycha'y mamati ta omali nan Ispirito Santo ay mangichad-alan ken chaicha, tay sisya'y egayna sinkhep nan olay sino ken chaicha. Nafonyakhan cha yangkhay isnan ngachan Apo Jesus. Sa et inpatang cha Pedro ken Juan nan limacha ken chaicha ya chinawatcha nan Ispirito Santo. Idwani isnan nangil-an Simon ay chinawatcha nan Ispirito Santo issan nangipatangan nan apostoles isnan limacha ken chaicha, ke na't inyalok nan siping isnan apostoles ay mangwanin, “Omagtan kayo ed akhes is kag todi ay kamabfalin, ta olay sino ay mangipatangak isnan limak et chawatena nan Ispirito Santo.” Ngem kinwanin Pedro ken siya, “Mapoowan ka ya nan sipingmo id inferno, tay kanam en mo malakwan nan ilayad Apo Dios! Ad-i ka mabfalin ay maitapi ken chakami ya maid fiyangmo isnan nay ay chonomi, tay ad-i osto nan semekmo isnan sakhang Apo Dios. Ibfafawim mampay nan ngaag ay semsemkem, ya enlowalo ka ta asop ya pakawanen Apo Dios sik-a isnan sana ay ngaag ay pangkhepmo. Tay nalatak ay kag khiwachay nan semekmo ya sisya'y kag ka falod si ngaag.” Kinwanin et Simon, “Pangngaasiyo ta kedchawenyo isnan Apo ta maid omat isnan sanacha ay kinwaniyo ken sak-en.” Osto ay tinistikhowancha nan maipoon ken Apo Jesus ya nan kalina, naligwat cha ay enpaJerusalem. Issan cha cha omayan inpap-alawagcha nan Khawis ay Chamag isnan angsan ay cha cha linaosan ay ili id Samaria. Nan Namonyakhan Felipe isnan Ap-apo ay iyEtiopiaIdwani infaag nan anghel Apo Dios ken Felipe en, “Maligwat ka ta enpaambagatan ka ay mangikwan isnan karsa isnan malalango ay lota ay malpo id Jerusalem ay khomwab id Gaza.” Sa et naligwat si Felipe ya inmey. Idwani inilana nan esa'y ap-apoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “esa'y ap-apo ay nafitliyan” Siya nan ekhadcha ay angnen isnan fab-alo ay napili ay entee ya enchono isnan palasyo id sangad-om. ay nalpo id Etiopia ay naitalkan nan am-in ay akon nan reyna id Etiopia ay makwanin Candace. Nalpo siya id Jerusalem ay en nenchayaw ken Apo Dios ya nenlolokhan isnan kalisana. Isnan cha na somaalan, fasfasaena nan insolat Isaias ay mamadto. Sa et kinwanin nan Ispirito Santo ken Felipe, “En ka maisag-en isnan kalisa ay chey.” Sa et nentagtag si Felipe ay sinmag-en ya chinngena ay fasfasaena nan insolat Isaias ay mamadto. Kinwanina't, “Ay maawatam ngen nan cham fasfasaen?” Sa et kanan nan ap-apo, “Ngag kay nan angnek ay mangawat mo maid mangilatlatak ken sak-en?” Sa na't ayakhan si Felipe ay makilokhan ken siya. Nan fasfasaena isnan naisolat ay kalin Apo Dios et siya na:“Maiyalig siya isnan karnilo ay cha maiyey ay maparki.Maiyalig akhes isnan korderoNan kordero, siya nan anak si karnilo. ay khomigkhinek mo cha mapokisan nan chotchotna.Siya, maiyalig siya isnan naycha ay ad-i enkak-ali. Isnan nangilayosancha ken siya, nakaan nan kalentekhana.Ay ke wad-ay osto is makatonton isnan at cha kayet mawad-ay ay kawanewanedna khapo isnan naal-an nan fiyagna isnan lota.”Ilaenyo nan Isaias 53:7,8. Sa et kinwanin nan chey ap-apo ken Felipe, “Sino kay nget nan kankanan nan mamadto isna? Nan ngen awakna kannay paymo teken ay takho?” Nenkali et si Felipe, ya nan chey kannay ay nafasa ay kalin Apo Dios nan nangilapowana ay nangokhod isnan Khawis ay Chamag maipoon ken Jesus. Isnan cha cha enfaatan, inomchan cha isnan esa'y posong, ya kinwanin nan ap-apo ken Felipe, “Naay pet sina's chanom ya! Wad-ay ngen mensali isnan kafonyakhak?” (Sa et kanan Felipe, “Maid, mo ket tet-ewa ay mamati ka.”Sa et kinwanin nan ap-apo, “Wen, patiyek ay si Jesu Cristo nan Anak Apo Dios.”) Sa na't inpatke nan lokhan ya khinomwab cha'y chwa is kadchanom, sa et fonyakhan Felipe siya. Osto'y chinmaka cha ay nalpo is kadchanom, ya ket nenkamamaid si Felipe tay inkaan nan Ispiriton Apo Dios. Ya egay kasin inil-ilan nan chey ap-apo ngem khechangna'y nenlal-ayad ay nangitoloy isnan faatna. Si akhes Felipe ya ket aped wad-ay id Azoto, sa et inmey isnan am-in ay ili ischi ay en nangipap-alawag isnan Khawis ay Chamag engkhana ay inomchan siya id Cesarea. Nan Namatiyan Saulo ken JesusSi akhes Saulo, et nan yangkhay mangipap-aegyat ya mangipapatey isnan disipolos Apo Jesus nan wad-ay is kasemekna. Et inmey isnan katongchowan ay pachi ta komchaw is kasolasolat ay iyeyna isnan waschin esa'y sinagoga id Damasco, tatno mo wad-ay edchanana ischi ay lallalaki paymo fabfafai ay omab-afolot isnan makwanin Chalan nan ApoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “omab-afolot isnan Chalan.” Nan laychena ay kanan nan Chalan et nan Chalan ay Mangischo isnan Kaisalakan (ilaenyo Nan Inik-ikkan nan Apostoles 16:17), paymo nan Chalan ay Inischon Apo Jesus ay Enfiyag (ilaenyo Nan Inik-ikkan nan Apostoles 18:25). et wad-ay kalebfengana ay maniliw ay mangiyey ken chaicha id Jerusalem. Idwani nenfaat si Saulo id Damasco ya issan cha na omchanan isnan ili, faagna ya ket ay nenkasisilawan nan kawadcha isnan somili ay silaw ay nalpo'd chaya. Sa et nenkatotokang, ya ket ay chinngena nan mangwanin, “Saulo, Saulo, en ka man omipap-alikhat ay?” Sa et kanan Saulo ay sinmongfat, “Sino ka man, Apo?”Sa et kanan nan enkak-ali en, “Sak-en si Jesus ay pap-alikhatem. Ngem maligwat ka ta omey ka isnan ili ay chey, ya at wad-ay ischi nan mangifaag isnan masapol ay angnem.” Nan akhes cheycha'y foweg Saulo et tinmakcheg cha ay aped fofomtog. Chinngecha nan kali ngem maid inilacha. Naligwat si Saulo ngem osto ay enfongag ad-i makaila, et nay pinadpachang nan fowegna ay nangipango ken siya id Damasco. Tolo ay akhew ay nakokolap siya, ya egay nangnangan paymo inmin-inom. Wad-ay id Damasco nan esa'y disipolos ay enngachan si Ananias. Tinot-oyan Apo Jesus siya isnan kag it-itawna ay nangwanin, “Ananias.”Sinmongfat ay nangwanin, “Wen Apo, naay ak.” Sa et kanan Apo Jesus, “Maligwat ka ta omey ka isnan chey karsa ay makwanin Enleleteg ay Karsa. Omey ka is afong Judas ya salodsochem nan enngachan si Saulo ay iTarso. Wad-ay ischi idwani ay enlol-owalo. Ya inpailak ken siya isnan kag na it-itaw nan esa'y lalaki ay enngachan si Ananias ay omey ken siya, ya inpatangna nan limana ken siya ta kasin makaila.” Ngem ket ay kinwanin Ananias, “Apo, angsan cha nan nangog-okhod ken sak-en maipoon ken siya. Angsan nan chinngek ay ngaag ay inik-ikkana isnan takhom id Jerusalem. Ya inagtan kano nan aap-apon si papachi is kalebfengana ay omali isna ay mamalod isnan am-in ay mangipateg isnan ngachanmo.” Nay met achi kinwanin Apo Jesus ken siya en, “Engka ket ya, tay siya nan lamintak ay pinilik ay en mangipaammo isnan ngachanko isnan Gentil ya isnan alicha sa et isnan Israelitas. Ya at ipailak ken siya nan am-in ay likhat ay at itopegna khapo isnan mangitakchekhana isnan ngachanko.” Adi kad inmey si Ananias isnan afong ay kawad Saulo sa na't inpatang nan limana ken siya ay mangwanin, “Kayong ay Saulo, si Apo Jesus ay nenpaila ken sik-a isnan chalan isnan inmaliyam sina, et finaana sak-en ta kasin ka makaila, ya ta chawatem nan Ispirito Santo ay mangichalan ken sik-a.” Osto'y siya chi ya ket nayagyag nan kokhim isnan matan Saulo ya ket ay makaila chadlo. Sa et naligwat ya nafonyakhan. Sa et nangan ya kasin finmikas.Nakitetee si Saulo is sin-ak-itan isnan cheycha'y disipolos id Damasco. Nan Nenpalawakhan Saulo id DamascoInmey kannay siya isnan kasinasinagoga ay en mangipap-alawag maipoon ken Jesus. Kinwanina, “Siya nan Anak Apo Dios.” Et am-in ay mamannge ken siya, nataataa cha ya waschin mangwanin, “Faken ngen na san chey chad-ama ay nangipap-alikhat isnan cheycha'y mangichayaw isnan ngachan JesusNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “mangayag isnan nay ay ngachan.” id Jerusalem? Ya nan pangkhepna ay inmaliyan isna et ta falochena chaicha ay en mangipalang isnan aap-apon si papachi.” Nay met achi am-amed kayet finmikas si Saulo ay nangipatet-ewa ay si Jesus et siya nan Cristo, engkhana'y naolaw nan Judio id Damasco ya ad-i cha makasongfat. Kakwasan nan akit ay akhew ya ket natotya nan Judio mo ngag nan angnencha ay mamatey ken siya, nay met achi inammowana nan chey ay pangkhepcha. Adi kad winakas ya minaschem ay tinotokkhongancha nan pantew nan ili ta pateyencha. Ngem isnan esa'y lafi, inpey nan cheycha'y disipolosna siya isnan tiklis sa cha't inpafas-ang ay nangipagkhwab is kaalad nan ili ta makalayaw. Nan Inang-angnen Saulo id JerusalemIsnan inomchanan Saulo id Jerusalem, laychena ay maitapi isnan cheycha'y disipolos, nay met achi omegyat cha am-in ken siya tay ad-icha patiyen ay nenfalin et siya ay ib-acha ay disipolos. Ngem inayakhan Bernabe siya ya infowegna is kakawad nan apostoles. Sa na't okhochen nan nangil-an Saulo ken Apo Jesus is kachalan, ya nan nakitot-oyyana ken siya. Infaagna akhes nan toled Saulo ay nangipap-alawag isnan ngachan Jesus, ay mangifab-aag isnan maipoon ken siya id Damasco. Siya chi ya naifob-oweg si Saulo ken chaicha ya natoled ay nangipap-alawag isnan ngachan Apo Jesus. Sa et nakitot-otot-oya ya nakisodsochok isnan cheycha'y Judio ay Griego nan kalicha, ngem ke cha't ay anapen nan ikkancha ay mamatey ken siya. Osto ay inammowan nan iib-ana ay mamati, infowegcha siya id Cesarea sa cha't inpaligwat ay somaa id Tarso. Adi kad idwani ya ket chadlo oompa nan cheycha'y mamati ay maam-among isnan am-in ay ili id Judea, Galilea ya Samaria, ya fomifikas nan pammaticha. Inyeegyatcha si Apo Dios ya wad-ay nan Ispirito Santo ay mangipabfifikas ken chaicha, ya inmangsaangsan cha kayet. Nan Nenfaatan Pedro id Lidda ya JoppeSi akhes Pedro et nenfab-aat isnan olay entona. Isnan namingsan inmey id Lidda ay en nangila isnan cheycha'y takhon Apo Dios. Inilana ischi nan esa'y lalaki ay enngachan is Eneas ay ad-i makagkhiwa ya entetee is kamaseypana isnan walo ay tawen. Kinwanin et Pedro ken siya, “Eneas, pakhawisen Jesus Cristo sik-a. Fomangon ka ta nongnongem nan kaseypam.” Ya ke na't ala ya fangon. Am-in nan omili id Lidda ya id Sarona et inilacha siya ke cha't ay sinmakhong ken Apo Jesus. Wad-ay id Joppe nan esa'y disipolos ay fafai ay enngachan is Tabita. (Nan ngachana isnan Griego et Dorcas ay nan laychena'y kanan et ogsa.) Nan nay ay fafai et ekhadna ay mangagkhawis ya mamadfachang isnan posi. Awni pay ya ket nensakit ya natey. Osto'y inmescha siya, inyeycha isnan entongcho ay kwarto. Sa cha't faalen nan chwa'y lallalaki ay en mangayag ken Pedro, tay chinngecha ay wad-ay siya id Lidda ay sag-en nan ilicha. Inmey cha ken siya sa cha't kanan “Pangngaasim ta makisaa ka koma kannay ken chakami idwani.” Nenligwat si Pedro ya nakisaa ken chaicha. Osto'y inomchan cha, inpangocha siya isnan entongcho ay kwarto. Ya am-in nan nailekkasan ay wad-ay ischi et inalifongfongancha siya ya en-ag-akha cha ay mangipap-aila isnan teketeken ay facho ay cha khinaeb Dorcas issan sisya'y matatakhowana. Sa et inpafalan Pedro am-in chaicha ya nenfalintomeng ay enlowalo. Osto'y nakwas ay nenlowalo, sinakhongna nan awak nan natey ya kinwanina, “Tabita, ifangonmo.” Ket ay nenfongag ya issan nangil-ana ken Pedro, finmangon. Chinawat Pedro nan limana ay nangipatakcheg ken siya. Sa na't inayakhan nan cheycha'y nailekkasan ya nan tapina'y takhon Apo Dios ya sa na't inpaila si Dorcas ay matatakho isnan sakhangcha. Chinngen am-in nan omili id Joppe nan inmat, ya angsan cha nan namati ken Apo Jesus. Inmannong nan nentey-an Pedro id Joppe isnan afong Simon ay enkhag-aeb is lalat. Si Pedro ya nan Gentil ay si CornelioIdwani, wad-ay id Cesarea nan esa'y lalaki ay enngachan si Cornelio, ay kapitan si sinkhasot ay sorchacho. Nan naycha'y sinpamoweg ay sorchachona, et tapin nan makwani en Kompanyan si iyItalia. Nakapet siya ken Apo Dios ay iyeegyatcha am-in ay sinpangafong. Angsan nan infadfachangna isnan kaseseg-ang ay Judio ya kad-in enlowalo ken Apo Dios. Isnan namingsan ay away nget alas tris chi isnan misoyaw, chadlos na inila isnan kag na it-itaw nan esa'y anghel Apo Dios ay inmey ken siya ay nangwanin, “Cornelio.” Omeegyat si Cornelio ay nangisisin-eng isnan anghel sa na't kanan, “Ngag man chi, Apo?”Sa et kanan nan anghel, “Nan lowalom ya nan seg-angmo isnan poposi, et kag seng-ew si insinso ya linmamag ken Apo Dios et nay sesemkena sik-a. Idwani, fomaa ka is omey id Joppe ay en mangayag isnan esa'y lalaki ay si Simon ay nangadnan akhes is Pedro. Makitetee siya isnan esa'y lalaki ay Simon akhes nan ngachana ay enkhag-aeb is lalat. Sag-en nan fayfay nan afongna.” Osto'y kinmaan nan anghel ay nanot-oya ken siya, inayakhan Cornelio nan chwa ay faana sa et nan esa'y sorchachona ay fokfokodna ay kafachang ay nakapet ken Apo Dios. Infaagna ken chaicha nan am-in ay inmat ya sa na't faalen chaicha ta omey cha id Joppe. Isnan kawaksana isnan cha cha enfaatan ay nganngani cha omchanan id Joppe, linmamag si Pedro is kanadchata ay atep nan afong ay en nenlowalo isnan alas chosi. Naowat siya ya laychena ay mangan koma, ya osto ay cha kainongnongan nan kanencha ket ay wad-ay nan inpailan Apo Dios ken siya ay kag iitaw. Nan inilana et natekwafan nan chaya ya cha maoy-oy is kalota nan an-anwa ay lopot ay nataked nan epat ay soysoyngokna. Et wad-ay am-in ischi nan isyangkhay ay ilan si enkik-iwi, enkodkochong, ya entat-ayaw. Sa et wad-ay nan nangwani ken siya, “Maligwat ka Pedro, pomarki ka is ischam!” Nay met achi kinwanin Pedro, “Ad-i mabfalin Apo, tay maid paat kinkinanko is mallawa paymo maipawa ay maischa.” Sa et kinwanin kayet nan cha enkali, “Ad-im law-en nan olay ngag sisa ay ifilang Apo Dios ay nadchalos.” Namitlo ay naangnen chi sa et nenkaipapatongcho kannay id chaya nan lopot. Issan sisya'y cha mangotkotoman Pedro isnan ayen nan inilana ay kag na iitaw, inammowan et nan cheycha'y finaan Cornelio nan afong Simon, ya nay wad-ay cha et is kapantewna. Sa cha't nenfokhaw ay manalodsod mo ischi nan entetey-an Simon ay nangadnan akhes is Pedro. Cha kayet an-anakhen Pedro nan laychen nan chey ay kag na iitaw ay kanan, ya ket kinwanin nan Ispirito Santo ken siya, “Ilaem! Wad-ay cha nan lallalaki ay mangan-anap ken sik-a. Maligwat ka ta khomwab ka ya ad-i ka enchwadchwa ay maifoweg ken chaicha, tay sak-en kannay nan namaa ken chaicha.” Adi kad khinomwab si Pedro sa na't kanan isnan cheycha'y lallalaki, “Wen, sak-en nan an-anapenyo! Ngag nan khotok nan inmaliyanyo?” “Finaan kapitan Cornelio chakami,” kinwanicha. “Nalenteg ay takho siya ya iyegyatna si Apo Dios sa et khawis nan kaog-okhochana isnan am-in ay Judio. Infilin nan esa'y nasantowan ay anghel ken siya ta ipaayagna sik-a ay omey is afongna ta chengngena nan ifaagmo.” Sa et paskhepen Pedro chaicha ta omyan cha.Isnan kawaksana, naligwat si Pedro ay nakisaa ken chaicha, ya wad-ay cha nan tapina ay mamati ay iJoppe ay nakitakin. Nan Inmayan cha Pedro ay Judio isnan Afong nan GentilInomchan cha id Cesarea isnan kawaksana, et wad-ay cha Cornelio ya nan inayakhana ay kikib-ana ya lililwidna ay manman-ed ken siya. Osto ay sinomkhep si Pedro, sinab-at Cornelio sa et nenlokfob is kasakhangna ay nenchayaw ken siya. Ngem inpatakcheg Pedro ay mangwanin, “Itakchegmo, tay sak-en et takho ak yangkhay ay kag ken sik-a!” Cha cha entot-oya ay somkhep is afong, ya ket inilan Pedro ay angsan nan takho ay naam-among. Sa na't kinwani ken chaicha, “Ammoyo ay law-enmi ay Judio nan makikadwa paymo manam-aw isnan olay sino ay faken Judio. Nay met achi inpailan Apo Dios ken sak-en ay masapol ay ad-ik kanan en maipawa paymo law-en nan makikadwa isnan olay sino. Tay siya chi issan inmipaayakhanyo egay ak kasin nen-en-enat ay inmali. Idwani laychek ay salodsochen mo ngag nan khotok nan inmipaayakhanyo.” Sa et kanan Cornelio, “Tolo ay akhew nan nar-os issan wad-ay ak isna is afong isnan kag tona ay olas, ay cha mangiyangnen isnan ekhad ay enlowalowan isnan alas tris isnan misoyaw, ya ket ay wad-ay nan lalaki ay enlalanglang nan fachona ay tinmatakcheg is kasakhangko. Kinwanina, ‘Cornelio, chinngen Apo Dios nan lowalom ya sesemkena nan cham manegseg-angan isnan posi. Fomaa ka et is omey id Joppe ay en mangayag isnan lalaki ay si Simon ay nangadnan akhes is Pedro. Entetee siya isnan afong Simon ay enkhag-aeb is lalat ya sag-en nan fayfay nan afongna.’ Sak et inpaayag kannay sik-a, ya khawis tay inanosam ay inmali. Adi kad idwani, wad-ay kami am-in isna isnan sakhang Apo Dios ta chengngenmi nan am-in ay infilina ay ipaawatmo ken chakami.” Sa et nenkali si Pedro ay mangwanin, “Idwani, figfikhek ay si Apo Dios et tet-ewa ay maid pawadwad-ena, mod-i ket chawatena, nan olay sino ay mangiyegyat ken siya ya en-angnen is nalenteg, Judio paymo Gentil. Ammoyo nan Khawis ay Chamag ay inpaammon Apo Dios ken chakami ay Israelitas. Siya chi nan naipap-alawag maipoon isnan kasin maiyornosan ken siya maichalan ken Jesu Cristo ay en-apo isnan am-in ay takho. Ammoyo ay osto ay linpas Juan nan nenpap-alawakhana maipoon isnan fonyag, wad-ay nan inmat ay nachamchamag mailapo id Galilea, sa et isnan olay entona issa id Judea. Siya nan maipoon ken Jesus ay iNazaret ay chinotokan Apo Dios isnan nangigwaana isnan Ispirito Santo ya nan kamabfalin. Sa et inmey isnan kailiili ay nangid-idno isnan enkhawisan ya nangipagkhawis isnan inpap-alikhat nan chimonyo. Tay siya chi, maiila ay wad-ay si Apo Dios ken siya. Et chakami nan tistikho isnan am-in ay inik-ikkana id Jerusalem ya isnan kailiilin nan Judio. Pinateycha siya ay nangilansa is kakaew, ngem tinakhon kasin Apo Dios siya isnan maikatlo ay akhew. Sa na't inpaila ken chakami yangkhay ay pinilin Apo Dios ay manistikho isnacha, ya faken isnan am-in ay takho. Nakikan ya nakiinom kami ken siya issan kasina natakhowan. Sa na't infilin ken chakami ta en kami ipalawag siya ya cha mi kannay tistikhowan ay siya et chinotokan Apo Dios ay mangokom isnan matatakho ya nan natey. Si Jesus san cha infab-aag nan am-in ay mamadto ay mangwanin mo sino nan mamati ken siya et mapakawan nan fasolna maichalan ken siya.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “mapakawan nan fasolna maichalan isnan ngachana.” Nan Nanawatan nan Gentil isnan Ispirito SantoIssan sisya'y cha enkali si Pedro ya ket ay sinomkhep nan Ispirito Santo ay nentee isnan am-in ay nannge isnan kankanana. Sa et nataataa nan cheycha'y mamati ay Judio ay naitakin ken Pedro, tay si Apo Dios, et egay na inimotan nan Ispirito Santo, mod-i ket al-allayad ay nangichowa olay kayet isnan Gentil. Tay chinngecha chaicha ay enkak-ali isnan teketeken ay kali ay egaycha inachar ya chinad-ayawcha si Apo Dios isnan katangtangachana. Sa et kinwanin Pedro, “Idwani ay chinawat chaton-a nan Ispirito Santo ay kag ken chatako, at ngen sa wad-ay mangipawa isnan mafonyakhancha isnan chanom?” Sa na't filinen chaicha ay mafonyakhan cha isnan ngachan Jesu Cristo. Sa cha't inpakod si Pedro ay makitee ken chaicha is olay akit ay akhew yangkhay. Nan Nangitakchekhan Pedro isnan AwaknaIdwani nan cheycha'y apostoles ya nan mamati ay wad-ay id Judea et chinngecha ay olay akhes nan Gentil et chinawatcha nan kalin Apo Dios. Nay met achi issan tinmoliyan Pedro id Jerusalem, nan cheycha'y mamati ay mangipip-ilit isnan ekhad si kasegyatanIssan timpon cha Pedro, nasegyatan am-in nan Judio ta maipaila ay abfolotencha nan filin Apo Dios ay inigwana ken Moises. Loyyop nan kanancha isnan faken Judio ay makwanin Gentil. Issan namatiyan nan Gentil ken Apo Jesus, inpapilit nan tapin nan Judio ay masapol ay masegyatan cha ona, esa cha maitapi isnan kaam-amongan si mamati. et chinilawcha siya. Kinwanicha, “Da! En ka man sinomkhep isnan afong si loyyop ay? Nakikan ka pay kayet ken chaicha!” Sa et inyon-on Pedro ay nangokhod isnan am-in ay inmat. Kinwanina, “Wad-ay ak id Joppe ay enlol-owalo, ya ket wad-ay nan inpailan Apo Dios ken sak-en isnan kag it-itaw. Inilak nan an-anwa ay lopot ay cha maoy-oy ay nalpo id chaya ya natattaked nan epat ay soysoyngokna, ya khomkhomwab isnan kawadko. Insin-engko ay khawis chi ya inilak nan isyangkhay ay ilan si atap ya amo ay enkik-iwi, nan enkodkochong ya entat-ayaw. Sak et chinnge nan mangwani ken sak-en, ‘Maligwat ka Pedro, pomarki ka is ischam.’ Ngem kinwanik, ‘Ad-i mabfalin, Apo! Maid paat linamlamanak is mallawa paymo maipawa ay maischa.’ “Sa et kasin kinwanin nan cha enkali id chaya en, ‘Ad-im law-en nan olay ngag sisa ay ifilang Apo Dios ay nadchalos.’ Namitlo ay naangnen chi sa et nenkagkhokhoyod am-in id chaya. Idwani isnan chey kannay ay olas, ya ket ay wad-ay nan tolo ay lallalaki ay nalpo id Cesarea ay nafaa ay mangayag ken sak-en isnan afong ay nentetey-ak. “Sa et infakhan nan Ispirito Santo ken sak-en ay mangwanin ad-i ak enchwadchwa ay maifoweg. Naitakin akhes ken sak-en nan naycha ay enem ay iib-a'y mamati, ya inmey kami et mampay isnan afong Cornelio. Inokhodna't ken chakami nan nangil-ana isnan anghel ay inomchan is afongna ya nangwani ken siya, ‘Fomaa ka is omey id Joppe ay en mangayag isnan esa'y enngachan is Simon ay makwani akhes en Pedro. At ipaammona ken sik-a nan Chamag ay kaidchalanan nan kaisalakanyo am-in ay sinpangafong.’ Osto'y linapowak ay enkali, ya ket ay sinomkhep nan Ispirito Santo ay mentee ken chaicha ay kag isnan naangnen ken chatako issan lapona. Sak et sinmek san kinwanin Apo Jesus en, ‘Si Juan, chanom nan infonyagna ngem at mafonyakhan kayo isnan Ispirito Santo.’ Mo siya chi ay en-iso nan inlayad Apo Dios ken chaicha ay Gentil isnan inlayadna ken chatako issan namatiyan tako ken Apo Jesu Cristo, sino ak kay ay aped takho ay mangipawa ken Apo Dios?” Issan nanngelancha ischi, nang-ep cha. Sa cha't chinad-ayaw si Apo Dios ay mangwanin, “Inchowan pet akhes Apo Dios isnan cheycha'y Gentil nan waya ay enfafawi ta mawad-an cha is fiyag ay eng-engkhana.” Nan Nabfangonan nan Sinfaan id AntiokiaIdwani, kakwasan nan napateyan Esteban, naipap-alikhat nan cheycha'y mamati sa cha't inmapok. Wad-ay cha nan inmey id Fenicia, id Chipre ya id Antiokia ay en nangifab-aag isnan kalin Apo Dios, kecheng magtek yangkhay nan ib-acha ay Judio is nangifag-ancha. Ngem wad-ay nan tapina ken chaicha ay iChipre ya iCirene ay inmey id Antiokia ya infab-aagcha isnan cheycha'y Gentil nan Khawis ay Chamag maipoon ken Apo Jesus. Ya wad-ay ken chaicha nan kamabfalin Apo Dios et nay angsaangsan nan nafaliwan nan semekcha ya namati ken Apo Jesus. Issan nanngelan nan mamati ay maam-among id Jerusalem nan inmat, finaacha si Bernabe ay omey id Antiokia. Issan inomchanana ya nangil-ana isnan fongan nan fachang Apo Dios ken chaicha, nenlal-ayad, sa na't inpafikas chaicha ta ippeycha am-in nan kafaelancha ay cha mangab-afolot ken Apo Jesus. Khawis ay takho si Bernabe, wad-ay nan Ispirito Santo ay mangichad-alan ken siya ya napigsa nan pammatina, et nay angsaangsan nan naichad-om ay namati ken Apo Jesus ischi. Sa et inmey si Bernabe id Tarso ay nanganap ken Saulo. Ke na't inchanan, ya intakina siya id Antiokia. Sa cha't nentee ischi is esa'y tawen ay cha makiam-among isnan mamati ya mangisos-olo isnan angsan ay takho. Id Antiokia nan inmona ay nangadnan nan mamati ken Jesus is Kristiyano. Nan Fachang nan iyAntiokia ay Gentil isnan Ib-acha ay Mamati ay JudioIdwani, siya akhes chi ay timpo nan inmayan nan tapina ay mamadto ay iJerusalem id Antiokia. Ya nan esang ken chaicha ay enngachan si Agabo, tinmakcheg isnan maam-amongancha et inpaipadton nan Ispirito Santo ay at wad-ay omchan ay fitil isnan olay entona ay lota. (Tinmet-ewa chi issan timpon Emperador Claudio.) Idwani nentotolag nan disipolos ta waschin mangigwa isnan mabfalina ay igwa ay maipaw-it ay maifachang isnan ib-acha ay mamati ay wad-ay id Judea. Adi kad siya chi nan inangnencha, sa cha't inpaipaw-it chi ken cha Bernabe ken Saulo ay mangigwa isnan amam-an nan mamati ischi. Nan Napateyan Santiago ya Naibfalochan PedroSiya akhes chi san timpo ay cha nangipafilalayan ali Herodes isnan tapin nan maam-among ay mamati. Inpapotlongna nan olon Santiago ay etad Juan.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Pinateyna isnan fadyok si Santiago ay etad Juan.” Issan nangil-ana ay ke pet inlal-ayad nan cheycha'y Judio chi, inpatiliwna akhes si Pedro. (Siya chi nan inmat isnan Piyastan si Tinapay ay Egay Kabfofochan.) Osto ay inpatiliwna siya, inpafalodna sa na't inpatokkhong isnan sinpoo ya enem ay sorchacho ay sin-eep-at ay nensosoblat, tay nan sinmek Herodes ay angnen et mo makwas nan Piyasta ay Paskua, et ipafalana siya ay maokom isnan sakhang nan katakhotakho. Et wad-ay si Pedro ay maibfafalod, ngem nan cheycha'y mamati naam-among cha ya inpapaticha ay nangilol-owalo ken siya. Nan Naipalofosan Pedro is KafabfalochanIsnan chey ay lafi ay nganngani mangipafal-an Herodes ken siya isnan kawaksana, mamaseyep si Pedro ay khagkhawaen si chwa'y sorchacho, ay naikakadchinaan nan chwa ay limana. Sa et wad-ay kayet nan entotokkhong is kapantew nan fabfalochan. Faagna pay ya ket nenkawawad-ay nan anghel Apo Dios ischi, sa et nalanglangan nan kawadna. Sinikchod nan anghel nan poken Pedro ay namangon ken siya, sa na't kanan, “Ikamom! Maligwat ka!” Ket ay nenkakkakaan nan kachina is kalimana. Kinwanin et nan anghel, “Ertem nan sangkhetanmo sam et ippey nan pallokam.” Inangnen Pedro chi ya kinwanin kayet nan anghel, “Mangifaong ka't ta omonod ka.” Inonod et Pedro nan anghel ay finmala, ngem ad-ina ammo ay tet-ewa nan ang-angnen nan anghel. Kanana mo cha en-iitaw siya. Linaosancha nan omona ya nan ikadwa ay khwarchiya, sa cha't inomchan isnan lanchok ay eneb ay omey is kaili. Aped natekwafan nan eneb sa cha't finmala. Nanad-alan cha engkhana ay inomchan cha isnan esang ay karsa ket ay nenkamamaid nan anghel. Siya chi ya ket ay naimoschengan si Pedro sa na't kanan, “Tet-ewa mampet na! Idwani ammok ay finaan Apo Dios nan anghelna ay omisalak isnan kamabfalin Herodes ya isnan am-in ay sadsad-en nan Judio ay maikkan ken sak-en.” Osto ay naawatan Pedro nan inmat ken siya, inmey is afong cha Maria ay inan Juan Marcos, ay naam-amongan nan angsan ay enlol-owalo. Nenkogkog is kapantew nan alad, ya inmey nan magmagkit ay faa ay si Roda ay manongfat. Osto'y inmatonana nan kalin Pedro, ke na't ay nalichongan ay nanekwab isnan eneb khapo isnan lagsakna. Ala na't ya tagtag ay en nangifaag ay wad-ay si Pedro is kapantew. Sa cha't kanan ken siya, “Nalewlew ka mangngen?” Ngem inpapatina ay tet-ewa chi. Sa cha't kanan, “Away man anghelna chi!” Si akhes Pedro cha kayet enkogkog, ya issan nanekwafancha, inilacha siya ya nataataa cha. Nensinyas si Pedro ay nangipagkhinek ken chaicha, sa na't inokhod ken chaicha nan inangnen Apo Dios ay nangipafala ken siya is kafabfalochan. Sa na't kanan, “Ifaagyo na ken Santiago ya isnan iib-a tako ay mamati.” Sa na't tinaynan chaicha ya linmayaw. Isnan kawiitana, ket ay chadlos nakorkor nan semek nan sosorchacho isnan allilawcha maipoon isnan naangnen ken Pedro. Nenfilin si Herodes ay mangipaanap ken siya ngem egay nadnad-anan. Sa na't somaryaen nan cheycha'y sorchacho ya infilina ay mapatey cha.Sa et kinmaan id Judea ya khinomwab id Cesarea et ischi nan entey-ana. Nan Nateyan HerodesChad-ama nan songet ali Herodes isnan iTiro ya iSidon. Idwani tay sakopna nan malpowan nan kanencha, inyan-anapcha nan angnencha ay maiyornos koma ken siya. Nan inmona ay inangnencha et liniwliwidcha si Blasto ay nakapet ay faan Herodes ta fachangana chaicha. Sa cha't nayomyom ay en nenseg-ang ken siya. Osto ay inomchan nan akhew ay infaag Herodes, infachona nan fachon si kinaalina, sa et tinmokcho isnan tronona ya nenpalawag ken chaicha. Siya chi ya ke cha't waschin fofokhaw ay mangmangwanin, “Faken aped takho nan enkak-ali mod-i ket esang ay dios!” Faagna ya ket ay inpasakit nan anghel Apo Dios siya tay inlal-ayadna nan chayaw ay omey koma ken Apo Dios. Sa et nafikhis nan awakna ya natey. Nan Tinmoliyan cha Bernabe ken Saulo id AntiokiaEt inmam-amed ay naammowan nan kalin Apo Dios ya inmangsan akhes nan namati. Tinmoli cha Bernabe ken Saulo ay nalpo id Jerusalem issan nangikwasancha isnan chono ay nabfaalancha, ya intakincha si Juan Marcos. Nan Nadchotokan cha Bernabe ken Saulo ya nan NabfaalanchaIdwani isnan mamati ay maam-among id Antiokia wad-ay cha nan mamadto ya mimistolo. Chaicha cha Bernabe, si Simeon ay kananchan Ngittit, si Lucio ay iCirene, si Manaen ay nakiengngan ken Herodes ay khofernachor ya si Saulo. Isnan namingsan ay cha cha entipe ya enchayaw ken Apo Dios, kinwanin nan Ispirito Santo, “Laychek ay matken cha Bernabe ken Saulo ay mangangnen isnan chono ay khotok nan nangayakhak ken chaicha.” Adi kad kasin cha nentipe ya nenlowalo, sa cha't chinotokan chaicha isnan nangipatangancha isnan limacha, sa cha't inpaligwat chaicha. Nan Inmayan cha Bernabe ken Saulo id ChipreAdi kad issan namaalan nan Ispirito Santo ken chaicha, inmey cha id Seleucia, sa cha't nenbapor ischi ay omey id Chipre.Esang ay ili nan Chipre ay maliliwes isnan fayfay. Pafo nan esang ay ili ischi ay sag-en nan fayfay. Inomchan cha id Salamina ya inpalawagcha nan kalin Apo Dios isnan cheycha'y sinagogan si Judio. Wad-ay si Juan Marcos ay namadfachang ken chaicha. Nenfab-aat cha isnan chey ay ili engkhana ay finmas-ang cha id Pafo, ay nangil-ancha isnan esa'y ensop-ok ay Judio ay enngachan is Bar-Jesus, ay aped mangmangwanin siya et mamadto. Siya nan fob-oweg nan khofernachor ay si Sergio Paulo, ay khawis ya masilib ay takho, ya nangipaayag ken cha Bernabe ken Saulo tay laychena ay chengngen nan kalin Apo Dios. Ngem si Elimas ay ensopsop-ok (tay siya nan ayen nan Elimas isnan kalicha), et inaposana chaicha. Inyan-anapna nan ikkana ay manangaw isnan khofernachor ta ad-i mamati. Ket ay si Saulo ay makwani akhes ay Pablo ay inchad-alan nan Ispirito Santo, et nen-ibfotakhana siya sa na't kanan, “Sik-a ay anak si Chimonyo! Sik-a nan foson si am-in ay khawis. Am-in ay ilan si sikap ya kinangaag et siya yangkhay nan wad-ay ken sik-a. Ke ka ad-i paat tomke ay mamab-alinsowek isnan nalenteg ay ischon Apo Dios? Ilaem, at itopegmo idwani nan kamabfalin Apo Dios, et nay makolap ka ya ad-im ilaen nan akhew engkhana'y kaat ay akhew.”Faagna ya ket ay kag malilifoowan ya finmollinget nan ilaena, ya nenkapkapokap et ay omanap is menpachang ken siya. Issan nangil-an nan khofernachor isnan inmat, ya ket namati tay nataataa isnan sos-olo maipoon ken Apo Jesus. Nan Inang-angnen cha Pablo id Antiokia id PisidiaNenlokhan cha Pablo ya nan iib-ana isnan bapor id Pafo, sa cha't inomchan id Perge ay esa'y ili isnan Probinsiya ay Pamfilia. Ket ay tinaynan Juan Marcos chaicha ischi ya tinmoli id Jerusalem. Intot-oloy cha Pablo mailapo id Perge engkhana'y chinmapos cha isnan ili ay Antiokia id Pisidia. Ya isnan tengawcha ay Sabfacho inmey cha ay nakitoktokcho is kasinagoga. Makwas pay ay naifasa nan tapina isnan lenteg MoisesAm-in nan liblo ay insolat Moises ay Genesis, Exodo, Levitico, Nan Numero, ya Deuteronomio et siya chachi nan kanan nan Judio ay lenteg Moises, tay siya nan naisolatan nan lentegcha ay inpaisolat Apo Dios ken siya. ya nan tapina akhes isnan solat nan cheycha'y mamadto, ket ay finaan nan aap-apon nan sinagoga nan en mangwani ken cha Pablo, “Iib-a, mo wad-ay laychenyo ay itokhon ay mangipafikas isnan naycha ay takho, mabfalin ay enkali kayo.” Sa et tinmakcheg si Pablo ya nensinyas ay mangipagkhinek ken chaicha. Kinwanina, “Kakailiyan ay Israelitas ya chakayo ay Gentil ay mangiyegyat ken Apo Dios, chengngenyo koma nan laychek ay ifaag ken chakayo. Nan Dios tako ay Israelitas et pinilina nan ikik-it tako id solit, sa na't finachangan chaicha ta machamchamag cha issan nakiiliyancha id Egipto. Sa na't inpaila nan kamabfalina issan nangipangowana ay nangikaanana ken chaicha ischi. Sa na't inan-anosan chaicha isnan epat poo ay tawen is kamalalango ay lota. Pito ay tribo id Canaan nan pinakawasna ta ipatawidna nan lotacha isnan takhona. Omey si epat khasot ya liman poo ay tawen am-in nan naangnenana.“Awni ya sa na't inischo nan teketeken ay okom ay mangichalan ken chaicha engkhana isnan timpon Samuel ay mamadtona. Sa cha't kinomchaw is en-ali ken chaicha, ya inischon Apo Dios si Saulo ay anak Kis ay nalpo isnan tribon Benjamin ay nen-ali is epat poo ay tawen. Osto'y kinaan Apo Dios siya insokatna si David ay en-ali. Sa na't inchayaw si David ay mangwanin, ‘Inilak ay nan semek David ay anak Jesse et en-iso isnan semekko. At siya nan mangikkan isnan am-in ay laychek.’ Idwani maiyafoloy isnan inkalina, infaan Apo Dios si Jesus ay malpo isnan wanedna ta siya nan mangisalak ken chatako ay Israelitas. Issan sisya'y egayna nangilapowan isnan chonona, cha inpap-alawag Juan isnan am-in ay Israelitas ay masapol ay enfafawi cha ta chokokhancha nan fasolcha ya enpafonyag cha. Ya issan nganngani ay nangikwasan Juan isnan chonona, kinwanina isnan cheycha'y takho ay mangwanin, ‘Away mangnget ngag nan semekyo ken sak-en? Faken sak-en nan chey ay sadsad-enyo. Ngem chengngenyo, wad-ay nan omali ay maisokat ken sak-en ay olay nan taked nan pallokana et ad-i ak maikali ay mamadfad.’ “Kakailiyan ay Israelitas ay wanen-ed Abraham, ya chakayo ay Gentil ay wad-ay isna ay mangiyegyat ken Apo Dios, chatako nan naipal-iyan nan nay ay naifaag ay kaisalakan. Nan iJerusalem ya nan aap-apocha, egaycha finigfig si Jesus paymo naawatan nan ayen nan kinwanin nan cheycha'y mamadto ay naifasfasa isnan Sinabfacho. Ngem ket ay inpatet-ewacha chachi isnan nangisaklangancha ken siya. Olay maid ammocha is khotok nan mangichalomancha ay lebfengna ay mapateyana, siya kayet ay kinchawcha ken Pilato ta ipapateyna siya. Ya osto'y inangnencha ken siya nan am-in ay kinwanin nan naisolat ay kalin Apo Dios maipoon ken siya, inpagkhwabcha is kakaew sa cha't inpey isnan liyang si natey. Ngem finangon Apo Dios siya isnan etey ya isnan kaakheakhew ay cha nar-os nenpap-aila isnan cheycha'y nakifab-aat ken siya id Jerusalem ay nalpo id Galilea. Chaicha nan tistikhona idwani isnan Israelitas. Nay iyalimi et ken chakayo idwani nan Khawis ay Chamag ay siya na: Nan inkalin Apo Dios isnan ikik-it tako id solit, et siya nan tinongpalna idwani ken chatako ay wanen-edcha issan namangonana ken Jesus isnan etey. Siya akhes na nan ayen nan nay ay naisolat isnan ikadwa ay Salmo:‘Sik-a nan Anakko.Isnan nay ay akhew, nenfalin ak ay Amam.’Ilaenyo nan Salmo 2:7. Mo maipoon akhes isnan namangonana ken siya isnan etey ta olay engkhana et ad-i machonot nan awakna, siya na nan naisolat:‘Ichowak ken chakayo nan ad-i kasaew ay nasantowan ay bindisyon ay inkalik ken David.’Ilaenyo nan Isaias 55:3. Tay siya akhes nan kinwanina isnan tapina ay naisolat ay Salmo:‘At ad-im ipalofos ay machonot nan chadlos nakapet ken sik-a ay faam.’Ilaenyo nan Salmo 16:10. Tay si David issan nangikwasana isnan pangkhep Apo Dios ken siya isnan matatakhowana, natey ya naitapi isnan naikaofan nan ikik-itna ya nachonot nan awakna. Ngem faken chi is naikkan ken Jesus ay finangon Apo Dios isnan etey. Egay nachonot. “Iib-ak, laychek ay iloneloney ken chakayo ta ammowenyo ay osto ay maichalan ken siya, mabfalin ay mapakawan nan fasol. Maichalan ken siya olay sino ay mamati ken siya, et makaan ken chaicha nan olay ngag ay fasol ay ad-i kafaelan nan lenteg Moises ay kaanen, ta maifilang cha ay nalenteg. Mey-anyo mampay ta ad-i omchan ken chakayo nan nay ay kinwanin nan cheycha'y mamadto: ‘Chengngenyo chakayo ay aped omang-ango, tay wad-ay nan angnek isnan timpoyo ay mataalanyo, ngem tay ad-iyo patiyen olay mo wad-ay mangipaawat ischi ken chakayo, at madchongaw kayo!’ ” Osto'y fomala cha Pablo isnan sinagoga, inalok nan cheycha'y takho chaicha, ta somakhong cha kasin isnan omali ay Sabfacho ta siya kayet nan ipalawagcha. Adi kad issan nabfokalancha is kasinagoga, angsan nan naifoweg ken cha Pablo ken Bernabe ay Judio ya Gentil ay nakapet ken Apo Dios ya nangafolot isnan pammatin si Judio. Nakitottot-oya cha Pablo ken chaicha ay nangipabpafikas ken chaicha ta entatalek cha yangkhay isnan inammowancha ay fachang Apo Dios. Nan Nenpalawakhan cha Pablo isnan Gentil ay Omili id AntiokiaIsnan kasin Sabfacho ya ket ay naamoamong nan nganngani am-in ay omili ay en nannge isnan kalin Apo Dios. Nay met achi issan nangil-an nan cheycha'y Judio isnan katakhotakho, chad-ama nan apalcha, sa cha't sinopla nan kinwanin Pablo ya inam-amsiwcha siya. Ngem amed tinmoled cha Pablo ken Bernabe ay mangwanin, “Masapol ay chakayo koma ay Judio nan mang-ona ay maifag-an nan kalin Apo Dios, ngem khapo tay khagkhalaenyo ay mangad-i, ipailayo kannay ay ad-i kayo maikali isnan fiyag ay maid pengpengna. Idwani chey, ogkhayenmi et chakayo ta omey kami isnan Gentil. Tay siya na nan infilin Apo Dios ken chakami isnan nangwaniyanan,‘Inpeyko chakayo ay alig silaw isnan cheycha'y Gentil ta ipaammoyo nan maipoon isnan kaisalakan, olay entona isnan lofong.’ ”Ilaenyo nan Isaias 49:6. Nenlal-ayad nan cheycha'y Gentil issan nanngelancha, ya inpategcha nan kalin Apo Dios. Ya am-in ay inischon Apo Dios ay maagtan is fiyag ay maid pengpengna et namati cha. Et nachamchamag nan kalin Apo Dios isnan kailiili ischi. Ngem nan cheycha'y Judio, et inpafikascha ta enkholo nan aap-apon nan ili ya nan maichad-ayaw ay fabfafain si Gentil ay enchad-ayaw ken Apo Dios, ta palikhatencha cha Pablo ken Bernabe. Sa cha't sinyog chaicha ay nangipakaan isnan ilicha. Siya chi ya ket inwayagwag cha Pablo nan sikicha ay kag manokhon isnan omili ischi isnan makaanan nan chapog nan ilicha isnan sikicha. Sa cha't naligwat ay enpaIconio. Chadlos ay nenlal-ayad nan cheycha'y disipolos ay tinaynancha ischi, ya wawawawad-ay nan Ispirito Santo ay nangichad-alan ken chaicha. Nan Inang-angnen cha Pablo ken Bernabe id IconioIsnan kawad cha Pablo ken Bernabe id Iconio, inmey cha akhes isnan sinagogan si Judio. Et khapo isnan kakang-ep ay inikkancha ay nenpap-alawag, angsaangsan nan Judio ya Gentil ay namati ken Apo Jesus. Ngem nan cheycha'y Judio ay ad-i mamati, et sinabfichongancha nan semek nan cheycha'y Gentil ya inpafikascha chaicha ay mangola isnan cheycha'y mamati. Adi kad inmannong et nan nentey-an cha Pablo ken Bernabe ischi. Ya natoled cha ay nenpap-alawag tay nentatalek cha ken Apo Jesus. Et siya kannay nan nanet-ewa isnan infab-aagcha maipoon isnan fachangna maichalan isnan maton ya nan omipataa ay inpaangnena ken chaicha. Ngem nakhedwa nan cheycha'y omili, ya nan tapina, naitapi cha isnan cheycha'y Judio ya nan akhes tapina, naitapi cha isnan apostoles. Idwani, nan cheycha'y Gentil ya Judio sa et nan aap-apo et nentotolag cha ay mangisik ya mamaog ay mamatey ken chaicha. Ngem osto'y inammowan nan cheycha'y apostoles chi, ke cha't ay linmayaw ya inmey cha id Listra ya id Derbe ay ili isnan Probinsiya ay Licaonia, ya isnan am-in ay sakop nan nay chwa'y ili. Ischi et nan nangipap-alawakhancha isnan Khawis ay Chamag. Nan Inangnen cha Pablo ken Bernabe id Listra ya id DerbeWad-ay id Listra nan esa'y lalaki ay nasakew nan sikina ay aped pinmopopotpot. Naiyanak ay napilay ya maid paat nanad-alanana. Chechengngena nan kankanan Pablo. Insisin-eng Pablo siya, ya issan nangil-ana ay wad-ay pammatina ay khomawis, inpappangekhena ay nangwanin, “Itakchegmo! Enletkhem nan sikim!” Ya ket ala na ya taod ya manalan. Issan nangil-an nan angsaangsan ay takho nan inikkan Pablo, ke cha't inlapo ay nenfokhaw isnan kalicha kannay ay Linicaonia ay mangwanin, “Dios chana, ay khinomwab ken chatako isnan ilan si takho!” Ke cha't ay pangadnen chaicha isnan ngadngachan si ap-aped ay dioscha. Inpangachancha ken Bernabe nan Zeus ya ken Pablo nan Hermes, tay siya nan cha nenkak-ali.Zeus ay makwani akhes en Jupiter nan makwanin alin nan ap-aped ay dioscha ay Griego. Hermes ay makwani akhes en Mercury nan kananchan faan nan ap-aped ay dios ay nalaing ay enkali. Siya chi nan khotok nan nenngadnancha ken Pablo is Hermes. Ngem eg-ay naawatan cha Pablo nan cha cha kankanan, tay ad-icha maawatan nan kalicha ay Linicaonia. Idwani nan pachin nan dioscha ay Zeus ay wad-ay nan timplona is kasaefan nan ili, et wad-ay cha nan inyeyna ay faka ya nan natiketike ay sabsafong is kasegpan. Tay siya ya nan cheycha'y takho et laychencha ay idchatonan nan cheycha'y apostoles. Ngem issan nangammowan cha Bernabe ken Pablo nan chey ay angnencha koma ken chaicha, ala cha't ya peskhat isnan fachocha ay nentatagtag isnan kawad nan katakhotakho ay nangifogfokhaw en, “Iib-a, ngag man nan ang-angnenyo? Takho kami met yangkhay ay kag ken chakayo! Inmali kami ay mangipalawag ken chakayo isnan Khawis ay Chamag, ta chokokhanyo nan naycha'y ongar ay cha yo ang-angnen, ta somakhong kayo isnan matatakho ay Dios ay nangaeb isnan chaya, nan lota, nan fayfay ya nan am-in ay wad-ay ischicha. Issan chey, inpalofosna nan Gentil isnan kailiili ta wanchencha nan sikhod ay ang-angnencha. Ngem olay siya chi, wad-ay ay wad-ay nan kail-ana ay mangischo ken siya ay Dios. Tay kad-in ichowana nan enkhawisanyo isnan cha na mangipaodchanan ya mangipafegkhasan isnan am-in ay molayo isnan osto ay timpona, ta memememegsan kayo ya kad-in enlal-ayad kayo.” Nay met achi olay mo siya chi nan kinwanin cha Pablo ay nenkali, khechangna'y nenpalikhat cha ay nangipatke isnan katakhotakho ay en menchaton ken chaicha. Osto'y siya chi wad-ay cha nan Judio ay inomchan ay nalpo id Antiokia ya id Iconio. Inawischa nan katakhotakho sa cha't finaofaog si Pablo ya khinoyakhoycha ay nangipafala is kaili, tay kananchan mo natey. Ngem osto ay linikob nan cheycha'y disipolos siya, ya ket ay fomangon ya tinmoli isnan chey ay ili. Mawakas pay sa cha't maligwat ken Bernabe ay omey id Derbe. Nan Tinmoliyan cha Pablo id Antiokia id SiriaInpap-alawag cha Pablo nan Khawis ay Chamag id Derbe, ya angsan nan inawischa ay nenfalin ay disipolos. Sa cha't tinmoli id Listra ya id Iconio, engkhana ay chinmapos cha id Antiokia id Pisidia. Cha cha inpabpafikas nan disipolos isnan cheycha'y ili, ya finagfag-ancha chaicha ta itot-oloycha ay mangeegnan isnan pammati olay mo enliglikhat cha. “Masapol ay itopeg tako nan angsan ay likhat esa tako maitapi isnan en-ap-apowan Apo Dios,” kinwanicha. Sa cha't chinmotok is amam-a ay mangichalan isnan mamati isnan waschin maam-amongancha. Isnan nanotokancha ken chaicha, nentiptipe cha ay nangilol-owalo ken chaicha, ya intalekcha chaicha ken Apo Jesus ay nangipay-ancha isnan pammaticha. Inikwancha id Pisidia, engkhana ay inomchan cha id Pamfilia isnan ili ay Perge. Inpap-alawagcha nan kalin Apo Dios ischi, sa cha't khinomwab id Atalia. Sa cha't nenbapor ay sinmaa id Antiokia, ay ili ay naligwatancha issan nangitalkan nan disipolos ken chaicha ken Apo Dios ta fachangana chaicha isnan chono ay nay ay kinwascha. Issan inomchanancha ischi, inamongcha nan am-in ay mamati, sa cha't inokhod nan am-in ay inang-angnen Apo Dios maichalan ken chaicha, ya nan nangichowalana isnan wayan nan Gentil ay mamati et namati cha.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan nangitekwafana isnan pantew si pammati isnan Gentil.” Et inmannong cha ay nakitetee isnan cheycha'y mamati ischi. Nan Totyan nan Amam-an nan Mamati id JerusalemIdwani, wad-ay cha nan lallalaki ay nalpo id Judea ay inmey id Antiokia ay nangisos-olo isnan cheycha'y mamati. Kananchan, “Ad-i mabfalin ay maisalakan kayo mo ad-i kayo enpasegyat ay mangafolot isnan ekhad ay inischon Moises.” Siya chi nan chadlos nakisomasomaan ya nakisongfasongfatan cha Pablo ken Bernabe ken chaicha. Tay siya chi, ya ket nadchotokan cha Pablo ken Bernabe ya nan tapina ay iyAntiokia, ta omey cha id Jerusalem ay en mangila isnan cheycha'y apostoles ya amam-a maipoon isnan chey ay lili. Adi kad inpaligwat nan mamati chaicha, ya issan cha cha lomaosan isnan kailiili id Fenicia ya id Samaria, inog-okhodcha isnan mamati ischicha nan nenfaliwan nan semek nan cheycha'y Gentil ta mamati cha ken Apo Dios, ya chadlos nenlal-ayad cha am-in. Isnan inomchanancha id Jerusalem, nenlal-ayad nan maam-among ay mamati, nan apostoles ya nan amam-a ay manawat ken chaicha. Sa cha't inog-okhod ken chaicha nan am-in ay inang-angnen Apo Dios maichalan ken chaicha. Nay met achi tinmakcheg nan tapina ay mamati ay nalpo isnan pangfon si Fariseo ay mangwanin, “Masapol ay masegyatan cha, ya maifilin ken chaicha ta iyangnencha nan lenteg Moises.” Adi kad naamong nan apostoles ya amam-a ta siya chi nan apatencha. Kakwasan nan inmannong ay natotyatotyaancha, ya ket tinmakcheg si Pedro ay nangwanin, “Iib-a, ammoyo ay id kasin pinilin Apo Dios sak-en ken chatako ay en mangipalawag isnan Khawis ay Chamag sinan Gentil, ta chengngencha ya mamati cha. Et si Apo Dios ay mangammo isnan semek si takho, inpailana ay chawatena akhes chaicha isnan nangipal-iyana isnan Ispirito Santo ay mangichalan ken chaicha ay kag nan inangnena ken chatako. Maid inangnen Apo Dios is naiteknan tako ken chaicha, tay chinalosana akhes nan nalokhit ay semekcha issan namatiyancha. Tay mampay siya chi, en yo man tepngen/pachasen si Apo Dios isnan mangipasakfatanyo ken chaicha ay mamati isnan sikhab ay ekhad tako ay alig sallong ay olay chatako paymo nan ikik-it tako et ad-i tako kafaelan? Faken koma chi, tay patiyen tako ay maichalan yangkhay isnan fachang Apo Jesus nan kaisalakan tako, ya siya akhes ken chaicha ay Gentil.” Siya chi ya khinmigkhinek nan cheycha'y naaamong, sa cha't chinnge nan inokhod cha Bernabe ken Pablo maipoon isnan am-in ay maton ya omipataa ay inang-angnen Apo Dios maichalan ken chaicha isnan kawadcha isnan Gentil. Osto ay nakakaliyancha, kinwanin Santiago, “Iib-a, chengngenyo nan nay ay kanak. Kailawlawag Simon nan lapona ay nangipail-an Apo Dios ay iismekna nan cheycha'y Gentil. Nan inangnena et inayakhana nan tapina ken chaicha ay entakhona ay mangipateg isnan ngachana. Olay nan cheycha'y mamadto et siya akhes na nan insolatcha ay kinwanin Apo Dios ay nangwanin, ‘Makwas na ya at tomoli ak, ya at fangonek kasin nan nat-eb ay afong David.Nan laychen ay kanan nan afong David et nan en-ap-apowana.At khab-ek kasin nan napakawas ya kasin ko patakchekhen. Ta am-in nan tapina ay takhok et omanap cha ken sak-en ay Apo.Am-in cha ay Gentil ay inayakhak ay mangipateg isnan ngachanko.Ilaenyo nan Amos 9:11,12. Siya chi nan kinwanin Apo Dios ay inpaammona id solit.’ “Siya chi nan khotok nan mangwaniyak en ad-i tako koma palikhaten nan cheycha'y Gentil ay cha mabfaliwan nan semekcha ta mamati cha ken Apo Dios. Solatan tako magtek chaicha ay mamilin ta ad-icha ischa nan isyangkhay ay naifilang ay mallawa tay naichoo isnan khinag-aeb ay dios, ta omadchawi cha isnan asi ay okhali, ya ta ad-i cha ensifo isnan watwat nan naseket ay naparki paymo ensifo si chala.Isnan lenteg si Judio maipawa nan ensifo isnan watwat si naseket ay naparki tay sisya nan chalana. Maipawa ken chaicha nan ensifo si chala tay kinwanin Apo Dios ay siya nan kawad nan fiyag, ya nan fiyag et kwan Apo Dios. Ilaenyo nan Levitico 17:11. Tay engkhana id sangad-om, kad-in maifasa nan lenteg Moises isnan sinagogan si Judio isnan Sinabfacho, ya kad-in naipap-alawag chana isnan kailiili.” Nan Solat isnan Mamati ay GentilIdwani natotya nan apostoles ya nan amam-a ya nan am-in ay wad-ay ischi ay mamati, ta pomili cha ken chaicha is faalencha ay maitakin ken cha Pablo ken Bernabe ay omey id Antiokia. Et pinilicha cha Judas ay makwanin Barsabas ya si Silas ay lallalaki ay matangad isnan cheycha'y mamati. Et siya na nan kanan nan inpaw-itcha ay solat ken chaicha:“Chakami na ay apostoles ya amam-a ay ib-ayo. Naay nan solatmi ken chakayo ay iib-a ay mamati ay Gentil ay wad-ay id Antiokia, Siria ya Cilicia. Asop ya enkhagkhawis kayo. Chinngemi ay wad-ay cha nan nalpo isna ay ib-ami ay aped inmey issa, ngem egaymi finib-ilin chaicha. Ya nay allilawencha ya korkolencha chakayo isnan kankanancha. Siya nan khotok nan natotyaanmi, et naeesang kami ay namili is ifaami ken chakayo ay maitakin isnan lilwidmi ay cha Bernabe ken Pablo ay chadlos nangiposta isnan fiyagcha ay mangitakcheg isnan ngachan nan Apo tako ay Jesu Cristo. Nay ifaami cha Judas ken Silas ta ifaagcha kasin nan chadlos ay wad-ay isnan nay ay solatmi ken chakayo. Naeesang kami isnan Ispirito Santo ay mangwanin ad-imi tatagmechan chakayo isnan ngag sisa mod-i ket kecheng nan akit ay naycha ay masapol ay maangnen: Ad-iyo sibfan nan naichaton isnan khinag-aeb ay dios, paymo nan chala paymo nan watwat nan naseket ay naparki. Ya ad-iyo angnen nan asi. Mo iyadchawiyo nan awakyo isnacha, khawis nan angnenyo. Kecheng chana is ibfakhami ken chakayo.” Adi kad inpaligwatcha chaicha ay khomwab ay omey id Antiokia. Inamongcha nan am-in ay mamati ischi sa cha't inchawchaw nan solat. Issan namasaan nan iyAntiokia isnan solat, nalaychalaychan cha isnan tokhon ay nangipafikas ken chaicha. Cha akhes Judas ken Silas ay mamadto, et angsan nan infagfakhacha ay nanogtokhon ya nangipafikas ken chaicha. Nachanchan nan nentetey-ancha ischi sa cha't tinmoli isnan cheycha'y namaa ken chaicha. Inpaligwat nan cheycha'y iib-a ay mamati chaicha ay enkhagkhawis. Isnan tap-in nan naisolat ay kalin Apo Dios isnan Griego, wad-ay nan bersikolo 34, ay siya na: Ngem si Silas, et sinmekna ay makhayad id Antiokia. Nakhayad id Antiokia cha Pablo ken Bernabe, ya angsan nan iib-acha ay cha nakisos-olo ya nakipap-alawag isnan kalin Apo Jesus. Nan Nensiyanan cha Pablo ken BernabeAwni pay ya sa et kanan Pablo ken Bernabe, “Tomoli ta't man, ta en ta ilaen mo khawis nan iib-ata isnan am-in ay ili ay nangipap-alawakhanta isnan kalin Apo Jesus.” Laychen Bernabe ay itakincha si Juan Marcos, ngem kinwanin Pablo ay khagkhag-awis si ad-icha itakin siya, tay aped na tinaynan chaicha id Pamfilia ya egayna intoloy ay finmachang isnan chonocha. Siya chi ya ket ay nen-asisonget cha sa cha't nensiyan. Intakin Bernabe si Marcos sa cha't nenbapor ay omey id Chipre. Si akhes Pablo, pinilina si Silas ay fowegna, ya intalek nan iib-a ay mamati chaicha ken Apo Dios ta fachangana chaicha, sa cha't naligwat. Sa cha't nenfaat ay inmey isnan kailiili id Siria ya id Cilicia, ay en nangipabpafikas isnan cheycha'y mamati ay maam-among ischi. Nan Naitapiyan Timoteo ken cha Pablo ken SilasInomchan cha Pablo id Derbe ya sa et id Listra. Ya wad-ay ischi nan esa'y disipolos ay enngachan is Timoteo, ay Judio si inana ya esang akhes ay mamati, ngem si amana et esang ay Griego. Khawis nan naap-apatan Timoteo isnan iib-a ay mamati id Listra ya id Iconio. Idwani, sinegyatan Pablo si Timoteo tay laychena ay itakin siya. Siya chi nan inangnena migkhapo isnan cheycha'y Judio ay wad-ay ischicha, tay ammocha am-in ay si amana et Griego. Isnan cha cha nenfaatan isnan kailiili, infagfakhacha isnan cheycha'y mamati nan maipoon isnan inolog nan cheycha'y apostoles ya amam-a id Jerusalem, ay masapol ay iyangnencha. Adi kad am-amed et finmikas nan pammatin nan cheycha'y mamati ay cha maam-among, ya winakas ay cha cha kayet nataptapiyan ya inmad-acha. Nan Inpailan Apo Dios ken Pablo id TroasFinnaat cha Pablo nan kailiili id Frigia ya id Galacia, tay egay inpalofos nan Ispirito Santo ay enpalawag cha isnan Probinsiya ay Asia. Idwani, issan nganngani cha'y omchanan isnan sakop nan Probinsiya ay Misia, kanancha ta somkhep cha isnan Probinsiya ay Bitinia, ngem siya kayet ay egay inpalofos nan Ispirito Santo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan Ispiriton Jesus.” Adi kad linaosancha nan Misia ya nenchadchawes cha ay khinomwab id Troas. Isnan chey ay maschem, wad-ay nan inpailan Apo Dios ken Pablo isnan kag na iitaw. Inilana nan lalaki ay iMacedonia ay entatakcheg ya cha enseg-ang ken siya ay mangwanin, “Omali ka id Macedonia ta fachangam chakami!” Khapo isnan chey ay inilana, inmanap kami kannay is enlokhananmi ay omey id Macedonia, tay finigfigmi ay inayakhan Apo Dios chakami ay en mangipalawag isnan Khawis ay Chamag ken chaicha. Nan Namatiyan Lydia id FiliposNenbapor kami id Troas ya nenchadchawes kami id Samotracia, ya isnan kawaksana chinmaka kami id Neapolis. Sa kami't inmey id Filipos, ay kapapatekhan ay ili isnan chey ay sakop nan Probinsiya ay Macedonia, ya ilin si iRoma. Ischi nan nentey-anmi is away kaat ay akhew. Isnan tengaw ay Sabfacho tinaynanmi nan ili sa kami't inmey isnan ilit nan wanga, ay kananmi en enlol-owalowan si Judio.Tay ilin si iRoma nan Filipos, masapol ay is kailitna nan maamongan nan teken nan pammaticha, ay mangiyangnen isnan ekhadcha ay enchayaw, ay kag isnan Judio. Ekhad si Judio ay maam-among isnan sag-en nan chanom, tay kad-in enfonyag cha ay mangaan isnan afigcha, esa cha enlowalo. Nakitoktokcho kami ay cha nakitot-oya isnan fabfafai ay maaamong ischi. Nan esang ken chaicha ay nannge ken chakami, et Gentil ay manad-ayaw ken Apo Dios ay enngachan si Lydia ay iTiatira. En-ilaklako siya isnan nabfalor ay enkilat ay lopot.Nachamchamag nan ili ay Tiatira, tay siya nan malpowan nan kag fekhas si aterfa ay manekteken isnan ilan nan lopot. Nan sana ay enkilat ay lopot et siya nan laylaychen nan iRoma ya nangina. Siya nan lopot si fafaknang, ya nan alicha. Inchalan Apo Dios nan semekna tatno ikhekheetna ay mannge isnan kankanan Pablo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Tinekwafan Apo Dios nan posona ta chengngena nan kinwanin Pablo.” Siya chi ya ket ay nenpafonyag siya ya nan am-in ay pangafongna. Sa na't awisen chakami ay mangwanin, “Mo kananyo ay tet-ewa ay mamati ak ken Apo Jesus, omali kayo is afongko ta ischi nan entey-anyo.” Et inmipakod ken chakami. Nan Naibfalochan cha Pablo ken Silas id FiliposIsnan namingsan ay cha mi omayan is kaenlol-owalowan, wad-ay nan sinab-atmi ay magmagkit ay faa ay sinkhep si anito ay nangigwa ken siya isnan kafaelana ay en-ila. Ad-acha ay siping nan al-alaen nan cheycha'y apona khapo isnan chey ay kafaelana. Inon-onodna chakami ken cha Pablo ya cha na infogfokhaw ay mangwanin, “Nan naycha ay takho et faan nan Katotongchowan ay Dios, ya ipaammocha ken chakayo nan ikkanyo ay maisalakan!” Away kaat et ay akhew ay inang-angnena chi engkhana'y naoma chadlo si Pablo. Sa na't sinakhong ay nangwani isnan anito, “Isnan ngachan Jesu Cristo, filinek sik-a ay fomala ken siya!” Et isnan chey kannay ay olas finmala nan anito ken siya. Idwani, issan namigfikhan nan cheycha'y apon nan magmagkit ay maid et namnamacha ay fomaknangan, tiniliwcha cha Pablo ken Silas ya khinoyakhoycha chaicha ay nangiyey is kapalasa ay kawad si okom. Inyeycha chaicha ay nangidchalom isnan okom ay nangwanin, “Naaycha si Judio ay inmali ay enkhologkholo isnan ili tako. Cha cha isos-olo nan ekhad ay law-en tako ay chawaten paymo iyangnen ay iRoma.” Sa et intachon nan angsan ay takho ay nangipabpafasol ken chaicha. Alan et nan cheycha'y okom ya lokpos isnan fachon cha Pablo ken Silas, sa cha't inpafaifaig nan sokod ken chaicha. Kakwasan nan chad-ama'y nafaifaikhancha, inpokokcha chaicha, ya naifilin isnan khwarchiya ta ifotina chaicha ay khawis. Tay siya chi nan naifilin ken siya, en na't inpokok chaicha isnan kachokhon nan fabfalochan. Inipitna nan sikicha isnan nalokawan ay kaew, sa na't fotiyan. Isnan tengan si lafi, nenlol-owalo cha Pablo ken Silas ya cha cha nenkankanta ay nenchad-ayaw ken Apo Dios, ya chengchengngen nan iib-acha ay falod. Faagna ya ket ay nayannekha is chad-ama, ya olay nan pegnad nan fabfalochan et nenwegweg. Sa et nenkatetekwafan nan am-in ay enebna ya nenkakkakaan nan kachinan nan am-in ay falod. Finmangon et nan khwarchiya ya issan nangil-ana ay entatakang nan fabfalochan, kanana et mo linmayaw cha nan falod. Ke na't okfosen nan fadyokna ay mamatey isnan awakna.Isnan lenteg nan iRoma, mo ngag nan chosan nan linmayaw ay falod, siya akhes nan maangnen isnan khwarchiya ay nangipalayaw ken siya. Ngem ya ket ay nabfanokhaw si Pablo ay mangwanin, “Ad-im sepsepen nan awakmo, tay naay kami am-in sina!” Siya et chi ya ket nenpaala is silew, sa na't kinamo ay en nangila ken cha Pablo ken Silas, ya chadlos ay namap-ayegpeg ay nenlokfob isnan sakhangcha. Sa na't ifala chaicha ay mangwanin, “Apo, ngag man nan angnek ta maisalakan ak?” Sa cha't kanan, “Mamati ka ken Apo Jesus et maisalakan ka ya nan pangafongmo.” Sa cha't inlawlawag nan kalin Apo Dios ken siya ya nan am-in ay wad-ay is afongna. Adi kad isnan chey kannay ay olas isnan lafi, inayakhana chaicha sa na't inwainwasan nan sokhatcha. Sa cha't kannay nenpafonyag am-in ay sinpangafong. Osto'y siya chi, inlamagna't chaicha is afong, sa et nenkhao is kanencha. Et nenlal-ayad cha am-in ay sinpangafong tay namati cha et ken Apo Dios. Isnan kawiitana ket ay finaan nan cheycha'y okom nan popolis ay en mangwanin, “Ipalofosyo nan sanacha ay lallalaki.” Adi kad infakhan nan khwarchiya chi ken Pablo. Kinwanina, “Inmali nan filin ay nalpo isnan cheycha'y okom ay mangwanin ipalofosko chakayo. Idwani, mabfalin et ay fomala kayo. Omey kayo et ay enkhagkhawis.” Ngem ket ay kinwanin Pablo isnan cheycha'y polis, “Da! Aped cha inpasaplisaplit chakami isnan sakhang nan katakhotakho, sa cha't inmipafalod ay egay ona nakedchengan ay nakafasol kami! Romano kami pay!Chwa ay ila nan lenteg nan Romano. Nan esang et pala isnan sikhod ay iRoma ay kailiyan nan Emperador, ya pala akhes isnan cheycha'y naifilang ay Romano tay naiyanak cha ay Romano paymo linakwancha chi. Nan esang akhes ay lentegcha et pala isnan kailiili ay inafakcha ay nenfalin ay sakop nan Roma. Kag isnan chosa: maipawa nan maikolosan nan sikhod ay iRoma paymo nan naifilang ay Romano, ngem mabfalin na isnan ad-i maifilang ay Romano. Ad-i akhes mabfalin ay masaplit nan iRoma paymo naifilang ay Romano mo ad-i cha ona masomarya ay osto. Siya nan lilin Pablo. Ento man nan ikkana idwani ay aped cha omipakaan ken chakami ya maid makaammo? Ad-i mabfalin! Masapol ay chaicha kannay ay okom nan omali ay mangifala ken chakami.” Adi kad tinmoli nan popolis ay en nangifaag sidi isnan cheycha'y okom. Ya issan nanngelancha ay Romano pet cha Pablo ken Silas, inmegyat cha. Sa cha't inmey ay maiyornos ken chaicha, ya inpangocha chaicha ay mangifala is kafabfalochan, sa cha't kinchaw ta mo mabfalin et komaan cha ischi ay ili. Adi kad tinaynan cha Pablo ken Silas nan fabfalochan, sa cha't inmey isnan afong Lydia, ay nangil-ancha isnan iib-acha ay mamati. Finagfag-ancha ay mangipafikas ken chaicha, sa cha't kinmaan. Nan Inmayan cha Pablo ken Silas id TesalonicaIntot-oloy cha Pablo ay nenfaat ay nangikwan id Amfipolis ya Apolonia, sa cha't inomchan id Tesalonica ay kawad nan esa'y sinagogan si Judio. Inmey si Pablo is kasinagoga tay siya nan inpaingsana. Ya tolo ay Sabfacho ay nakisodsochok ischi maipoon isnan naisolat ay kalin Apo Dios. Inlawlawagna chi ay mangipaila ay masapol ay enlikhat nan Cristo sa et fomangon kasin isnan etey. Kinwanina, “Si Jesus ay chak inpap-alawag ken chakayo, et siya nan Cristo.” Wad-ay cha nan Judio ay cha naawis ya naitapi ken cha Pablo ken Silas. Angsaangsan akhes nan Griego ay nenchad-ayaw ken Apo Dios, ya sa et nan angsan ay matangad ay fabfafai ay naawis ay naitapi ken chaicha. Nay met achi ket ay inmapal nan tapin nan Judio, ya chinakhopcha nan wasit ay lallalaki, sa cha't inamong nan omili ya sa cha't pabfikasen nan kholo isnan ili. Ala cha't ya eey isnan afong Jason ay mamilit ay mangipafala koma ken cha Pablo ken Silas, ta iyeycha chaicha isnan sakhang nan katakhotakho. Ngem khapo tay egaycha inchanan chaicha, ke cha't ay ala ya filalay ken Jason ya nan tapina ay iib-a ay mamati, ya inyeycha chaicha isnan aap-apo isnan ili, sa cha't infogfokhaw ay nangwanin, “Nan lallalaki ay nangiyali isnan kholo isnan am-in nan lofong, naay cha isna, ya sinangailin Jason chaicha is afongna. Soplaencha nan filin nan Emperador ay mangwanin wad-ay kano nan teken ay ali ay enngachan si Jesus.” Issan nanngelan nan omili ya nan aap-apo isnan ili nan chey ay kinwanicha, ket ay nakorkor nan olocha. Sa et piyansaan nan aap-apo cha Jason ya nan iib-ana, sa cha't inpalofos chaicha. Nan Inmayan cha Pablo id BereaOsto ay nalafi, inpaligwat nan iib-a ay mamati cha Pablo ken Silas ay omey id Berea. Isnan inomchanancha, inmey cha isnan kasinagogan si Judio. Wadwad-ay ay makaawat nan Judio ischi mo nan wad-ay id Tesalonica. Iinsetcha ay nannge isnan kalin Apo Dios, ya winakas ay inosiosigcha nan naisolat ay kalina ta ilaencha mo tet-ewa nan kankanan Pablo. Et angsan ken chaicha nan namati, ya siya akhes isnan matangad ay fabfafain si Griego ya olay nan lallalakin si Griego. Ngem isnan nanngelan nan Judio id Tesalonica ay inpap-alawag akhes Pablo id Berea nan kalin Apo Dios, inonodcha siya, ya sa cha't sogsokhan ay mangipafikas isnan omili ischi ta enkholo cha. Osto'y siya chi, ya ket inpaligwat kannay nan iib-a ay mamati si Pablo isnan enpafayfay ay chalan. Ngem nakhayad cha Timoteo ken Silas id Berea. Inpangocha si Pablo engkhana id Atenas, sa cha't sinmaa. Infilin magtek Pablo ken chaicha ta ifaagcha ken cha Silas ken Timoteo ta kamakamencha siya. Nan Inang-angnen Pablo id AtenasIsnan kawad Pablo id Atenas, ay cha na manadsad-an ken cha Silas ken Timoteo, chad-ama ay ensakit nan semekna isnan nangil-ana ay angsaangsan nan khinag-aeb ay dios isnan chey ay ili. Siya chi ya ket nakisodsochok is kasinagoga isnan Judio ya Gentil ay enchad-ayaw ken Apo Dios. Siya kayet akhes chi nan winakas ay inang-angnena is kamarkitan isnan olay sino ay wad-ay ischi. Idwani wad-ay cha nan mimistolo ay inmey nangila ken Pablo. Chaicha san makwanin Epicureo ya nan Estoico.Nan mimistolon si Epicureo, kanancha en aped nawad-ay nan lofong ay maid nangaeb. Kanancha akhes ay mo matey nan takho, mamaid nan leng-agna. Adi kad kanancha en nan pangkhep koma nan takho et ta enkhankhanas cha yangkhay ya nan figfikhawencha nan mang-epancha. Nan akhes mimistolon si Estoico, kanancha en maamas nan leng-ag nan takho isnan mateyana. Kanancha akhes en wadwad-ay nan semek mo nan khanas paymo likhat ay itopeg si takho, tay nan nemnem koma nan mangichalan isnan takho. Patiyencha akhes ay mo kanan nan semekcha en maid et silfin nan fiyag, pateyencha et yangkhay nan awakcha. Kinwanin nan tapina ken chaicha, “Ngag man nan laychen nan nay ay pas-ot ay kanan.” Wad-ay cha akhes nan nangwanin, “Kag teketeken ay dios nan ap-apatena mo!” Kinwanicha na tay cha inpap-alawag Pablo nan maipoon ken Jesus ya nan matakhowan isnan etey.Nan kalin si Griego isnan katakhowan si matey et anastasis. Away nget nenkammali nan iyAtenas ay mangwanin, chwa ay Dios nan isos-olon Pablo ay si Jesus ya si Anastasis. Adi kad inalacha si Pablo ya inyeycha isnan maamongan nan amam-a isnan ili ay makwanin Areopago. Sa cha't kanan, “Laychenmi ay ammowen nan nay ay falo ay sos-olo ay cham ap-apaten. Tay omipataa nan tapina ay inyalim ay sos-olo ay cha mi chengngen, et nay laychenmi ay ammowen nan ayena.” (Tay am-in nan omili id Atenas ya nan cheycha'y nalpo isnan teketeken ay ili ay nakiili ischi, et maid kasin teken is chonchonnencha mod-i yangkhay nan en mangap-apat ya manmannge isnan chey ay eg-ay paat nadnadnge ay omipataa.) Tinmakcheg si Pablo isnan sakhang nan Areopago, sa na't kanan, “Iib-a ay iyAtenas, mailak ay isnan am-in ay angnenyo et iyeegyatyo nan diosyo. Tay isnan chak nenliklikchan isnan iliyo ay namob-oyaak isnan enchad-ayawanyo, inchanak akhes nan altar ay naisolatan nan nay: ‘Pala isnan Egay Kaam-ammowan ay Dios.’ Idwani nan sana ay Dios ay ad-iyo ammo ya chad-ayawenyo, et siya mampay idwani nan laychek ay ipaammo ken chakayo. Siya nan Dios ay nangaeb isnan nay ay lofong ya nan am-in ay wad-ay isna. Ad-i entee isnan timplo ay khinaeb si takho, tay siya nan Apo isnan chaya ya nan lota. Ad-ina akhes masapol nan ifachang si takho ken siya ay kag san wad-ay enkolangana. Tay siya kannay nan poon si fiyag ya matatakhowan tako, ya kalpowan nan am-in ay ngag sisa'y masapol si takho. Winad-ayna am-in nan wanen-ed si takho isnan es-esa'y chala, ta entee cha isnan olay entona issa isnan lota. Et siya kannay nan nangischo isnan omannongan nan en-apowan nan waschin esa'y ili, ya nan pengpeng nan ilicha. Siya na nan inangnena ta anapencha nan Dios, ta asop ya kappokapencha ya edchanancha siya. Ngem nan tet-ewa et ad-i adchawi siya isnan waschin esang ken chatako. Tay wad-ay nan nangwanin,‘Siya nan poon nan fiyag tako, nan enkhiwwan tako, ya nan matatakhowan tako.’Kinwanin kayet nan tapina ken chakayo ay somosolat en,‘Tay an-akna met chatako.’ “Idwani tay an-ak Apo Dios chatako, ad-i tako koma kanan ay nan Dios et kag isnan ilan si tinagtakho ay fallitok paymo pilak paymo fato, ay sinmek si khomakhaeb ay nalaing ay takho. Id sangad-om inan-anosan Apo Dios nan cha inang-angnen si takho tay maid ammocha maipoon ken siya. Ngem idwani ifilina isnan am-in ay takho ta enfafawi cha, tay wad-ay nan akhew ay inischona ay at mangokomana isnan am-in ay takho isnan lofong. Nalenteg nan angnena ay mangokom maichalan isnan esa'y takho ay chinotokana. Inpailana ay tet-ewa na isnan olay sino maichalan isnan namangonana ken siya isnan etey!” Isnan nanngelancha isnan kinwanin Pablo maipoon isnan matakhowan isnan etey, ya ket cha ang-angowen nan tapina siya, ngem wad-ay cha nan tapina ay nangwanin, “Laychenmi ay sa kasin mannge ken sik-a maipoon isnan kinwanim.” Sa et kinmaan si Pablo isnan maam-amongancha. Wad-ay cha nan tapina ay naitapi ken siya ay namati. Si Dionisio ay esang isnan Areopago, sa et nan esa'y fafai ay enngachan si Damaris, ya nan tapina kayet. Nan Inmayan Pablo id CorintoAwni pay ya ket kinmaan si Pablo id Atenas ya inmey id Corinto. Ischi nan nanab-atana isnan esa'y Judio ay iPonto ay enngachan si Akila ya nan asawana ay si Priscila. Kalkalpo cha id Italia tay inpakaan Emperador Claudio nan am-in ay Judio id Roma. Inmey inilan Pablo chaicha, ya khapo tay isona chaicha ay enkhag-aeb si ab-afong ay torcha, nakitetee ya nakidkidno ken chaicha. Sinabfacho ay inmey si Pablo is kasinagoga ay en nakisodsochok ay mangawis isnan Judio ya Griego ta mamati cha. Issan inomchanan cha Silas ken Timoteo ay nalpo id Macedonia, inpey et Pablo nan am-in ay olasna ay nenpap-alawag. Cha na infab-aag isnan cheycha'y Judio ay si Jesus et tet-ewa ay siya nan Cristo. Ngem osto ay sinopla ya inpangpangaagcha siya, ke na't iwayagwag nan fachona ay alig mangiwayang ken chaicha ay mangwanin, “Kikhad kayo isnan madchosaanyo!Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Nan chalayo et wad-ay kannay isnan oloyo.” Nan laychena ay kanan et, kikhad cha isnan ang-angnencha tay chaicha kannay nan manakhang ken Apo Dios ay manongfat isnan inangnencha, ya nay chaicha nan kikhad isnan madchosaancha. Maid fasolko. Idwani omey ak et isnan cheycha'y Gentil.” Sa na't tinaynan chaicha ya inmey isnan afong Ticio Justo ay sag-en nan sinagoga ya nakitee ken siya. Esang siya ay Gentil ay manad-ayaw ken Apo Dios. Idwani, si Crispo ay mangichad-alan isnan sinagoga, et namati ken Apo Jesus, ya siya akhes isnan am-in ay pangafongna. Angsan kayet ay iCorinto nan nannge isnan kinwanin Pablo ya namati cha, sa cha't nafonyakhan. Isnan esa'y lafi, kinwanin Apo Dios ken Pablo isnan kag na it-itaw en, “Ad-i ka omeg-egyat. Cham kayet ibfakha nan kalik ya ad-i ka mammamya, tay wawawawad-ay ak ken sik-a. Ya maid mangisik ken sik-a, tay angsan isnan nay ay ili nan at enfalin ay takhok.” Adi kad nentetee ischi si Pablo isnan esa ya kakhedwa ay tawen, ay cha nangisos-olo isnan kalin Apo Dios isnan cheycha'y takho. Ngem isnan nenkhofernadcholan Galion id Acaya, ya ket ay nayomyom nan cheycha'y Judio ya ala cha ya tiliw ken Pablo ay en mangisaklang ken siya. Kinwanicha, “Nan nay ay takho et aw-awisena nan takho ay manopla isnan lenteg isnan angnencha ay enchayaw ken Apo Dios.” Osto'y nganngani ay enkali si Pablo, ket ay apchas nenkali si Galion isnan cheycha'y Judio. Kinwanina, “Mo sa ya nan nay ay chalomyo et maipoon isnan ad-i osto paymo ngaag ay ikkan, at koma lebfengna ay olay anosak ay mannge ken chakayo ay Judio. Ngem khapo tay totya pet yangkhay maipoon isnan kali ya ngadngachan ya lentegyo kannay, kikhad kayo. Ngag kan nan ngotok ay mangokom issacha!” Sa na't nen-ipakaan chaicha is kakorti. Sa cha't ala ya teme ken Sostenes ay mangichad-alan isnan sinagoga, ya pinakpakcha isnan sakhang nan okom. Ngem inookhay Galion chaicha. Nan Tinmoliyan Pablo id AntiokiaInmannong kayet si Pablo id Corinto, awni sa na't khayachen nan cheycha'y mamati ischi, ya intakina cha Priscila ken Akila. Issan inomchanancha id Cencrea, nenpaapolog si Pablo ta kail-ana ay natongpal nan inkalina ken Apo Dios.Isnan ekhad nan Judio, mo wad-ay nan ikalicha ken Apo Dios, ad-i cha enpapapokis engkhana'y matongpal chi. Sa cha't enpaapolog ya poowancha nan fookcha is kaTimplo ay mangichoo ken Apo Dios ta mangipaila ay natongpal nan inkalicha. Sa cha't nenbapor ay nenpaSiria. Sa cha't chinmapos id Efeso ay at mangayachan Pablo ken cha Priscila ken Akila. Sa et sinomkhep is kasinagoga ya nakisodsochok isnan cheycha'y Judio. Awni ya inpakodcha siya ta oman-annong koma siya ken chaicha, ngem egayna intan-oy. Infaagna magtek ken chaicha isnan kinmaanana en, “Mo ipalofos Apo Dios at kasin ak omali.” Sa et nenbapor ay komaan id Efeso. Isnan inomchanana id Cesarea, nanikid id Jerusalem ay mangila isnan cheycha'y maam-among ay mamati, sa et pinmanad id Antiokia. Sin-ak-itan nan nentey-ana ischi, sa et kinmaan ya inmey isnan olay entona ay sakop nan Galacia ya Frigia, et inpabpafikasna nan pammatin nan cheycha'y mamati ischi. Nan Inmayan Apolos id Efeso ya CorintoIdwani wad-ay nan esa'y Judio ay iyAlejandria ay enngachan si Apolos ay inmey id Efeso. Esang siya ay nalaing ay en-isolo, ya angsan nan ammona maipoon isnan naisolat ay kalin Apo Dios. Nasos-olowan siya isnan inischon Apo Dios ay Chalan si Fiyag, ya nanangset ay nangipap-alawag ya nangisos-olo isnan ostoosto maipoon ken Jesus. Nay met achi kecheng nan fonyag ay inischon Juan si ammona. Inmey is kasinagoga et intotoledna ay en-isos-olo. Isnan nanngelan cha Priscila ken Akila ken siya, insaacha, sa cha't inlawlawag ay osto ken siya nan cheycha'y ad-ina ammo maipoon isnan inischon Apo Dios ay Chalan si Fiyag. Sa et tay laychena ay khomchang isnan Probinsiya ay Acaya, inpafikas nan cheycha'y mamati ta omey siya, ya sinolatancha nan ib-acha ay mamati ischi ta mangiliyencha siya ay khawis. Mailapo isnan inomchanana ischi, ad-acha nan fachangna isnan cheycha'y nenfalin ay mamati khapo isnan fachang Apo Dios. Tay isnan sakhang nan katakhotakho ab-afikas siya ay nakisochok isnan cheycha'y Judio, ya inafakna chaicha isnan nangipail-ana isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay si Jesus et siya nan Cristo. Nan Inmayan Pablo id EfesoIsnan wad-ayan Apolos id Corinto, inikwan Pablo nan kabfakhaang ay omey id Efeso, ay nangchanana isnan tapina ay mamati. Sa na't kanan ken chaicha, “Chinawatyo ngen nan Ispirito Santo issan namatiyanyo?”Sa cha't kanan, “Egay ya! Maid chinchinngemi maipoon isnan Ispirito Santo.” Sa na't kanan, “Ngag ay ilan si fonyag nan nafonyakhanyo?”“Nan man fonyag ay inischon Juan,” kinwanicha. Sa et kinwanin Pablo, “Nan fonyag ay inischon Juan et nan mafonyakhan nan cheycha'y menfafawi ya manokog isnan fasol, sa na't infaag ken chaicha ay masapol ay mamati cha isnan omali ay manokat ken siya ay si Jesus.” Isnan nanngelancha sidi, nenpafonyag cha kasin isnan ngachan Jesus ay Apocha.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “isnan ngachan Apo Jesus.” Sa et inpatang Pablo nan limana ken chaicha, ket ay inomchan nan Ispirito Santo ay mangichalan ken chaicha, sa cha't nenkali isnan nateketeken ay kali ay egaycha inachar ya infagfakhacha akhes nan inpaammon Apo Dios ken chaicha. Away sinpoo ya chwa am-in ay lallalaki chachi. Tolo ay fowan ay in-inmey si Pablo is kasinagoga, ya intotoledna ay nen-isos-olo, nakisodsochok, ya nangaw-awis ken chaicha ta mamati cha isnan en-ap-apowan Apo Dios. Ngem nenfalin ay nawewe nan tapina ya paatencha ay ad-i mamati. Inpangaagcha isnan sakhang nan maam-among is kasinagoga nan insolon Pablo ay Chalan si Fiyag, et nay tinaynana chaicha ya intakina nan cheycha'y mamati ay en-aton isnan iskwilaan Tirano, ya ischi nan winakas ay nakisodsochokana ken chaicha. Siya chi nan inang-angnena isnan chwa'y tawen. Et am-in nan omili isnan Probinsiya ay Asia, Judio paymo Gentil, et chinngecha nan kalin Apo Dios. Nan Lallalaki ay An-ak ScevaChadlos ay katataa ay kamabfalin nan cha inang-angnen Apo Dios maichalan ken Pablo. Et tay siya chi olay nan cheycha'y panyo ay cha na inponas ya nan lopot ay inlolofidna, et inalacha'y nangiyey isnan cheycha'y masasakit, ya cha cha khinmawis sa et cha finmala nan anito isnan nenkaan-anitowan. Idwani wad-ay cha nan tapina ay Judio ay cha enfab-aat ay mangipakpakaan isnan anito, ya pinadpachascha akhes ay mangipakaan isnan anito isnan naan-anitowan maichalan isnan ngachan Apo Jesus. Kinwanicha, “Pakaanek sik-a isnan kamabfalin Jesus ay ipap-alawag Pablo.” Siya na nan cha ang-angnen nan pito ay lallalaki ay an-ak nan esa'y Judio ay katongchowan ay pachi ay si Sceva. Ngem kinwanin nan anito ken chaicha, “Ammok achi si Jesus ya si Pablo, ngem chakayo, sino kayo pan?” Adi kad nan chey ay naan-anitowan et nalanabtok ken chaicha ay chadlos nangipalikhat ken chaicha engkhana ay inafakna chaicha, sa cha't ala ya layaw ay nenlalafos ya nasokhasokhatan. Chinngen nan omili id Efeso, Judio paymo Gentil nan maipoon isnan naangnen. Sa cha't inmegyaegyat ya pinadchayawancha nan ngachan Apo Jesus. Ya angsan cha ay ensop-ok ay nenfalin ay mamati nan inmey ay nangibfakha ya nangipafala isnan cha cha inang-angnen ay ngaag. Nan tapina ken chaicha et intakincha nan kalibloliblocha sa cha't pinoowan isnan sakhang nan katakhotakho. Inmey ay liman poo ay lifo ay pilakNan falor nan esa'y drachma ay ngachan nan sipingcha ay nakhaeb is silver et silchocha isnan esa'y akhew. nan finilangcha ay falor nan cheycha ay liblo. Tay siya chi cha et maammowan nan kamabfalin Apo Dios isnan onanig cha kayet madngelan ya somyaan nan kalina. Nan Kholo id EfesoKakwasan nan cheycha ay inmat, sinmek Pablo ay mangikwan id Macedonia ya Acaya ay enpaJerusalem. Kinwanina, “Mo makwas ischi, masapol akhes ay omey ak ay omey id Roma.” Sa na't inpaon-ona id Macedonia nan chwa isnan kafachangna ay cha Timoteo ken Erasto. Sa et nentee siya is sin-ak-itan kayet isnan kawadna isnan Probinsiya ay Asia. Siya chi nan finmal-an nan chad-ama ay kholo id Efeso maipoon isnan Chalan si Fiyag. Tay wad-ay nan esa'y lalaki ay enngachan is Demetrio ay mangag-aeb isnan pilak isnan ap-aped timplon nan kinagkhaeb ay dioscha'y fafai ay si Artemis. Ya ad-acha nan makhag-alansiyan nan cheycha'y cha enmadno ischi. Idwani inamongna nan padpadnowena ya nan ib-acha ay enfesfesa, sa na't kanan, “Kakakyong, ammoyo ay malpo isnan nay ay chono nan makhalansiya tako. Ngem si tod-i ay Pablo, et kankanana ay nan khab-en si takho et faken dios. Inilayo ya chinngeyo ay angsaangsan nan inawisna ay namaliw isnan semekcha, ya faken yangkhay isna id Efeso mod-i ket isnan nganngani ay am-in ay ili isnan Probinsiya ay Asia. Nan maiyegyat, et tay ta ket lang ngomaag nan nay ay chono tako. Ya faken yangkhay sa, mod-i ket et lang mamaid nan pateg nan timplon Artemis ay matangtangad ay dios tako. Et siya ay cha chad-ayawen nan am-in ay omili isnan Asia ya isnan olay entona issa, et maamas nan katangtangachana!” Issan nanngelan nan cheycha'y maam-among isnan kinwanina, sinmongesonget cha. Sa cha't ala ya fokhafokhaw, “Matangtangad si Artemis ay chad-ayawen tako ay iyEfeso!” Ket ay nenkawawad-ay nan kholo isnan olay entona issa isnan ili. Tiniliwcha cha Gayo ken Aristarco ay iMacedonia ay nakifab-aat ken Pablo, sa cha't intagtag ay namilalay ay nangiyey ken chaicha isnan enfob-oyaan ay palasacha.Nan nay ay enfob-oyaan id Efeso, et nalilwes isnan naag-agchan ay natoping ay naimanmamanman ay fato ay entoktokchowan, ya mabfalin ay laonena nan chwan poo ya lima'y lifo ay enfoya. Laychen Pablo ay sakhangen nan katakhotakho ngem inpakod nan cheycha'y mamati. Olay akhes nan tapina ay ap-apo ay lil-iwidna isnan chey ay Probinsiya ay Asia, et infaacha nan en nenseg-ang ken siya ta ad-i enpap-aila ischi. Ngomannganawngaw cha nan katakhotakho ay cha mangifogfokhaw isnan nateketeken. Angsan ken chaicha nan ad-i mangammo isnan khotok nan naam-amongancha ischi. Sa et inpasakhang nan Judio nan esang ken chaicha ay si Alejandro ay mangitakcheg ken chaicha. Ya osto ay cha pabfikasen nan tapina isnan katakhotakho siya, ket ay nensinyas ay mangipagkhinek ken chaicha ta sa et enkali koma. Nay met achi issan nangimatonancha ay Judio siya, ke cha't ala ya fokhafokhaw am-in is away nget chwa'y olas ay mangmangwanin, “Matangtangad si Artemis ay chad-ayawen tako ay iyEfeso!” Awni ya ket inpap-an nan ap-apo isnan ili chaicha. Kinwanina, “Kakakyong ay iyEfeso! Ay ke way ad-i mangammo ay nan ili tako ay Efeso nan matoktokkhongan nan timplon Artemis ay matangtangad, ya nan tinagtakho ay fato ay kakkaagna ay nekchag ay nalpo id chaya? Idwani tay maid makasopla isna, igkhinekyo et koma yangkhay, ya ad-iyo fafallangen ay en-angnen si isyangkhay. Aped yo inyali chaton-a isna olay mo maid inak-akewcha isnan timplo paymo inap-apatcha ay mangipangaag isnan dios tako. Adi kad si Demetrio ya nan iib-ana ay siya akhes chi nan chonocha et mo wad-ay ichalomcha isnan olay sino issa, wad-ay nan korti ya nan okom ay mennongnong sidi. Siya nan osto ay en cha enchaloman. Ngem mo wad-ay kayet teken ay masapolyo, at mafanag chi isnan osto ay akhew ay maamongan nan omili. Tay maiyegyat ken chatako nan nay ay kholo ay inmat idwani ay akhew, tay ta ket lang ya maidchalom tako. Sa et maid osto ay maisongfat tako ay khotok nan kholo.” Nakwas ay kinwanina na, sa na't pasaalen nan cheycha'y takho. Nan Inmayan cha Pablo id Macedonia ya id GreciaIssan tinomkelan nan kholo, inpaamong Pablo nan cheycha'y disipolos ya finagfag-ana ay nangipafikas ken chaicha. Sa na't infakha nan komaanana ya nenligwat ay enpaMacedonia. Finab-aatna nan kailiili ischi ya isnan angsan ay tokhona inpabpafikasna nan mamati. Awni ya inomchan id Grecia, ay nentey-ana is tolo ay fowan. Issan cha na enligwatan ay enpaSiria ay en menlokhan koma isnan bapor, inammowana ay nentotolag nan cheycha'y Judio ay mamse ken siya. Siya chi ya ke na't sinmek ay nenpaMacedonia ay somaa. Naitakin ken siya cha Sopatro ay anak Pirro ay iBerea, si Aristarco ya Segundo ay iTesalonica, si Gayo ay iDerbe, ya si Timoteo, sa et cha Tikico ken Trofimo ay nalpo isnan Probinsiya ay Asia. (5-6) Khinayadcha chakami id Filipos ya nang-ona cha id Troas ay at man-echancha ken chakami. Isnan nakwasan nan Piyastan si Tinapay ay Egay Kafofochan, kinmaan kami id Filipos sa kami't nenbapor ay enpaTroas. Isnan ikalma ay akhew naiyamong kami kasin ken chaicha id Troas, ya nentee kami ischi is esa'y chomingkho. (-) Nan Nanakhowan Pablo isnan Natey id TroasIsnan maschem sinan Sabfacho ay naam-amonganmi ay manganan ay manemsemkanmi isnan Apo, nenpalawag si Pablo. Inyannoannongna nan palawagna engkhana isnan tengan si lafi, tay at komaan isnan mawakas. Angsaangsan nan silaw isnan nentongcho ay kwarto ay naam-amonganmi. Idwani wad-ay nan esa'y fab-alo ay enngachan si Eutico ay tinmotokcho is kafintana. Isnan sisya ay cha enkak-aliyan Pablo ya ket naitom-e ya nenkaiinek, sa et mekchag ay nalpo isnan ikatlo ay gradon nan afong. Et apchas natey issan en cha nangal-an. Khinomwab akhes si Pablo sa et nenyoko ay nangawe ken siya. Sa na't kanan, “Ad-i kayo madchanakhan tay sisya'y matatakho!” Sa et kasin linmamag si Pablo ya pinetpet-angna nan tinapay sa kami't nangan. Nakitot-otot-oya ken chaicha engkhana'y napat-a, sa et kinmaan. Sa cha't insaa san chey fab-alo ay matatakho, ya yinmap-eyap-ew nan liknacha. Nan Inmayan Pablo id MiletoNang-ona kami ay nenbapor ay inmey id Asson ay at mangipalokhananmi ken Pablo. Siya chi nan kanana ay maangnen tay at manad-alan siya. Inmali ay sinmab-at id Asson, sa mi't inpalokhan ya inmey kami id Mitilene. Intot-oloymi ay nenbapor ya issan kawaksana sinmag-en kami id Chio. Isnan maikatlo ay akhew inomchan kami id Samos, ya nanatee kami id Trogyllium. Sa kami't inomchan id Mileto isnan mikap-at ay akhew. Sikhod ay sinmek Pablo ay enchadchawes ay enbapor ay ad-i chomag-os id Efeso, ta ad-i kasin mataktak id Asia. Siya chi tay enkakamo ay omey id Jerusalem, ta mo mabfalin et kamakamena nan akhew nan Pentecostes. Nan Tokhon Pablo isnan iyEfesoIssan kawadmi id Mileto, inpaayag Pablo nan cheycha'y amam-an nan maam-among ay mamati id Efeso. Issan inomchanancha, kinwanina ken chaicha, “Ammoyo mo ngag nan fiyagko issan kawadko ken chakayo mailapo issan inomchanak isnan Probinsiya ay Asia. Sak-en ay faan Apo Jesus et infafan-igko nan awakko ay mangikkan isnan ipadnona, olay mo omipaakha nan omipap-alikhatan nan Judio ay entotolag ay mamse koma ken sak-en. Ammoyo akhes ay maid intabtafonko maipoon isnan olay ngag ay enkhawisanyo koma, isnan chak nangisos-olowan ken chakayo isnan maam-amonganyo ya isnan afob-onganyo. Chak tinokhon nan iib-ak ay Judio ya nan Gentil akhes, ay nangiloneloney ken chaicha ta chokokhancha nan fasol ya somakhong cha ken Apo Dios, ya ta mamati cha ken Apo tako ay Jesus. “Idwani, tay chomachagchag nan Ispirito Santo, masapol ay omey ak id Jerusalem, olay mo ad-ik ammo nan sa omat ken sak-en sidi. Nan yangkhay ammok et isnan olay entona ay ili ay omayak, finag-an nan Ispirito Santo sak-en ay nan fabfalochan ya likhat nan somsom-ed. Ngem ad-ik chadlos wadwad-en paymo ifilang ay napateg nan fiyagko. Nan yangkhay sesemkek et ta mo kek ikwas nan inischon Apo Jesus ay angnek ya nan inpadnona ken sak-en, ay mangipalawag isnan Khawis ay Chamag maipoon isnan fachang Apo Dios. “Inmali ak ken chakayo ay nangipap-alawag isnan en-ap-apowan Apo Dios. Ya idwani ammok ay at maid paat ken chakayo am-in nan kasin mangila ken sak-en. Siya na nan iloneloneyko ken chakayo idwani: Mo wad-ay ad-i maisalakan ken chakayo et faken ko fasol.Nan osto ay naisolat isna et, “maid fasolko isnan chalayo am-in.” Nan laychen Pablo ay kanan et apchas na infakha nan Khawis ay Chamag ken chaicha, et nay mo ad-i cha mamati maid fasol Pablo, ya kikhad cha ay manongfat ken Apo Dios. Tay maid intabtafonko ay egayko inpap-aammo ken chakayo maipoon isnan am-in ay pangkhep Apo Dios ay maangnen. Mey-anyo et mampay nan ik-ikkanyo ya nongnongenyo ay khawis nan am-in ay mamati ay kag yo karnilo, ay inpatokkhong nan Ispirito Santo ken chakayo. Chaicha nan takhon Apo Dios ay sinfaana, ay sinfotna isnan chalan nan chadlos Anakna. Ammok ay isnan komaanak at omali cha nan en-isos-olo ay alig atap ay kakaegyat ay enkik-iwi, ya at maid khayachencha ken chakayo ay alig karnilo. Ya olay ken chakayo kannay, et awni't wad-ay cha nan fomala ay naikfis nan sos-olocha ay iyaw-awischa isnan mamati ta maitapi cha ken chaicha. Ilaenyo et mampay, ya sesemkenyo nan chak intogtokhon ken chakayo am-in isnan kamaschemaschem ya kawakawakas isnan las-od nan tolo ay tawen, ya chadlos nangiyakha ken chakayo. “Ya idwani italekko chakayo ken Apo Dios. Wad-ay ken chakayo nan kalina maipoon isnan fachangna. Siya na nan wad-ay kamabfalina ay mangipafikas isnan pammatiyo, ya mangitapi ken chakayo isnan am-in ay nenfalinena ay takhona ay at manawid isnan ichowana isnan takhona. Maid finigfikhawko is siping, fallitok paymo fachon si olay sino ken chakayo. Ammoyo ay nan kannay limak ay naycha nan inid-idnok ta wad-ay ikatakhomi isnan iib-ak. Isnan am-in ay inang-angnek inpailak ken chakayo nan ilan si kakhet ay masapol ay ton-ochenyo ta wad-ay ifachang tako isnan maid mabfalincha. Sesemkenyo nan kinwanin Apo Jesus en, ‘Naon-oney nan en-ichowa mo nan maagtan.’ ” Osto'y nakakaliyan si Pablo, nenfalintomeng ay nenlowalo isnan kawadcha am-in. Sa et waschin nen-akha ay nangawe ya namisito ken siya isnan komaanana. Nensasanga cha, am-amed isnan chey kinwanina ay at maid kasin cha mangil-an ken siya. Sa cha't infoweg siya ay en mangipaligwat isnan enlokhanana ay bapor. Nan Tinmoliyan Pablo id JerusalemWaschin enseseg-ang nan semekna isnan masisyananmi. Nenchadchawes nan bapormi engkhana'y inomchan kami id Coos. Isnan kawaksana chinmapos kami id Rodas, sa kami't nenligwat ischi ay inmey id Patara. Nen-anap kami ischi is esa'y bapor ay enpaFenicia et siya nan nenlokhananmi. Cha kami enbapor engkhana ay sinakhangmi nan ili ay Chipre ay awni't laosanmi is apet kannikhidmi. Sa kami't nenchadchawes id Tiro ay esa'y ili isnan Probinsiya ay Siria. Chinmaka kami tay ischi nan maipagpagkhwafan nan karkhan si bapor. Inanapmi ischi nan cheycha'y mamati et minangilicha chakami is esa'y chomingkho. Khapo isnan inpaammon nan Ispirito Santo, ke cha't ay inpidwapidwa ken Pablo ta ad-ina koma itoloy ay omey id Jerusalem. Ngem isnan nakwasan nan akhew ay entey-anmi sidi, naligwat kami sa cha't am-in inmipango, olay nan asaswacha ya an-akcha, et inmipango cha engkhana'y finmala kami isnan ili. Sa kami't nenfalintomeng isnan ilit nan fayfay ay nenlowalo. Nakwas chi sa kami't natotya ay masisyan, ya nenlokhan kami isnan bapor, sa cha't akhes sinmaa. Intot-oloymi ay nenfaat mailapo id Tiro engkhana'y inomchan kami id Tolemaida ay en kami nanot-oyyan isnan iib-a ay mamati, ya minangilicha chakami isnan sin-akhew. Naligwat kami isnan kawaksana ay nenpaCesarea, sa kami't en nentee isnan afong Felipe ay esa'y mangipap-alawag isnan Khawis ay Chamag. Siya nan esang isnan cheycha'y pito ay lallalaki ay napili issan chey.Ilaenyo Nan Inik-ikkan nan Apostoles 6:1-6. Wad-ay cha nan epat ay mamagkitna ay mangifab-aag isnan ipaammon Apo Dios. Maid tato is akhewmi ischi, awni ya ket inomchan nan mamadto ay enngachan si Agabo ay nalpo id Judea. Inmali ay nangila ken chakami, sa na't inala nan falikes Pablo ya tinakedna nan siki ya limana kannay ay nangwanin, “Siya na nan kanan nan Ispirito Santo: ‘At kag tona nan ikkan nan Judio id Jerusalem ay manaked isnan nenfalikes isna, sa cha't ichawchaw siya isnan Gentil.’ ” Isnan nanngelanmi ischi, chakami ya olay nan tapina et nenseg-ang kami ken Pablo ta ad-i koma manikid id Jerusalem. Sa na't kanan, “En yo man pangayaen sak-en isnan omag-akhalanyo ay? Tay ad-i ak yangkhay nakasakhana ay mafalod id Jerusalem, mod-i ket olay pay matey ak ischi ay mangitakcheg isnan ngachan Apo Jesus.” Tay ad-i kaaw-awisan siya khinminek kami, ya kinwanimi't yangkhay, “Nan nemnem Apo Dios nan maangnen.” Kakwasan nan nataney-anmi ischi, nenligwat kami ay manikid id Jerusalem. Et wad-ay cha akhes nan tapina'y disipolos ay iCesarea ay naifoweg ken chakami. Inmipango cha is afong Mnason ay iChipre, ya esang isnan cheycha'y inmon-ona ay namati, ta siya's entey-anmi. Nan Inmayan Pablo ay Nangila ken SantiagoIsnan inomchananmi id Jerusalem, nenlal-ayad nan iib-a ay mamati ay nanawat ken chakami. Isnan kawaksana inmey kami ken Pablo ay en nangila ken Santiago, ya wad-ay cha am-in nan amam-a ay mangichad-alan isnan mamati. Tinot-oyan Pablo chaicha, sa na't insonson ay nangokhod ken chaicha maipoon isnan am-in ay inang-angnen Apo Dios isnan cheycha'y Gentil maichalan isnan chonona. Osto'y chinngecha chi, chinad-ayawcha si Apo Dios. Sa cha't kinwani ken siya, “Ilaem kayong, lifolifo nan mamati ay Judio, ya mamangset cha am-in isnan lenteg tako. Nay met achi cha cha chinamag ay cham kano isos-olo isnan cheycha'y Judio ay makiiili isnan Gentil ta iwayangcha nan lenteg tako ay inchowan Moises, ya ta ad-icha mang-ey ipasegyat nan an-akcha paymo iyangnen nan ekhad tako. Ngag kay et nan angnen tako, tay at chengngencha'y chengngen ay inmali ka? Siya na nan laychenmi koma ay angnem. Wad-ay nan epat ay lallalaki isna ay wad-ay nan inkalicha ken Apo Dios. Ifowegmo chaicha is kaTimplo ta makiangnen ka isnan kaiyangnenan nan maipachalosan. Sa et sik-a nan enkhastos isnan kaiyangnenan nan inkalicha ta sa cha't maapolokhan.Isnan ekhad nan Judio mo wad-ay en-ikali ken Apo Dios, ad-i enpapapokis engkhana'y matongpal nan am-in ay inkalina. Mo natongpal et nan chey ay inkalina, apolokhana nan olona sa na't poowan nan fookna is kapantew nan Timplo, sa na't ichaton nan chwa ay anak si karnilo ya nan esa'y laki, sa et omichoo akhes is tinapay, alina ya fayas. Khapo tay nangina chachi, kad-in wad-ay cha nan ad-i makaiyangnen isnan inkalicha mo ke tay maid mabfalincha. Idwani isnan fafaknang, ipailacha ay iyegyatcha si Apo Dios isnan mangarkhowancha isnan khastos nan posi ta matongpal nan inkalicha. Tay mo siya na nan angnem at maammowan isnan olay sino ay maid pet kinatet-ewan nan chinchinngecha maipoon ken sik-a, mod-i ket cham iyangnen nan lenteg Moises. Ngem mo isnan cheycha'y mamati ay Gentil, apchas mi sinolatan chaicha maipoon isnan naolog ay natotyaan tako. Infilinmi ay ad-icha sibfan nan naichaton isnan khinag-aeb ay dios, paymo nan chala paymo nan karnin nan naseket ay naparki. Sa cha't ad-i en-angnen isnan asi.” Adi kad isnan kawaksana infoweg Pablo nan cheycha'y lallalaki ay en mangiyangnen isnan ekhad ay kachalosancha. Sa cha't sinomkhep is kaTimplo ay nangipaammo mo kaat ay akhew nan makwasan nan afigcha, ay mangidchoowancha isnan chaton nan waschin esang ken chaicha. Nan Natiliwan Pablo is kaTimploIsnan nganngani ay makwas nan pito ay akhew ay ekhadcha, wad-ay cha nan Judio ay iyAsia ay nangila ken cha Pablo is kaTimplo. Ke cha't ay inpafikas nan am-in ay cha mapmap-on, sa cha't ala ya teme ken siya ay nangifogfokhaw, “Iib-a ay Israelitas, fomachang kayo! Si tona nan mangisos-olo isnan katakhotakho isnan olay entona ay mannilaw ken chatako, nan lenteg tako ya olay nan nay ay enchad-ayawan tako. Faken yangkhay sa mod-i ket iniskhepna akhes is kaTimplo nan Gentil ay nangipakaisew isnan nay ay nasantowan ay enchad-ayawan tako!” Siya chi tay inilacha si Trofimo ay iyEfeso ay naifofoweg ken Pablo id Jerusalem, et kanancha mo iniskhepna siya is kaTimplo. Ya ket nabtad nan omili ya nentagtag cha is kaTimplo. Ala cha't ya khoyakhoy ken Pablo ay nangipafala is kaTimplo. Sa cha't nentangfan kannay nan pantew. Ya osto'y pateyencha koma siya, naipachamag isnan ap-apon nan kakapitan nan sorchachon si iRoma ay enkhogkholo cha isnan olay entona id Jerusalem. Sa na't inpaayag kannay nan tapin nan kakapitan ya nan kasorchasorchachocha, sa cha't nentatagtag ay pomanad is kakawad nan katakhotakho. Osto'y inilacha nan ap-apon si kakapitan ay infofoweg nan kasorchasorchacho, tinomke cha ay namaig ken Pablo. Sa et inmey nan ap-apon si kakapitan ay nangipatiliw ken siya, ya inpatakedna nan chwa'y kachina. Sa na't kanan, “Sino na ay lalaki ya ngag nan inangnena?” Ya tay nateketeken nan infogfokhaw nan katakhotakho ay cha ngomannganawngaw, maid et angnena ay mangammo mo ngag nan osto ay inmat. Tay siya chi infilina ay maiyey si Pablo is kakwartil. Ya osto'y inomchan cha is kaagchan, ya ket nen-ekwat nan cheycha'y sorchacho siya khapo isnan enkhokholowan nan katakhotakho, ay inmon-onod ay waschin mangifogfokhaw en, “Pateyenyo!” Nan Nangitakchekhan Pablo isnan AwaknaOsto ay nganngani cha'y id-an si Pablo is kakwartil, kinwanina isnan ap-apon si kakapitan, “Wad-ay nan laychek koma ay ifaag ken sik-a.”Sa na't inisfat ay mangwanin, “Makakkali ka mampet is Griego? Kanak mo sik-a san chey iyEgipto ay nangilaplapo isnan kholo issan chey, ay nangipango is kaponchag isnan epat lifo ay enpatpatey.” Sa et kinwanin Pablo, “Esang ak ay Judio ay naiyanak id Tarso ischi id Cilicia. Faken ap-aped ay ili nan nalpowak. Pangngaasim ta pakaliyem sak-en isnan naycha ay takho.” Intan-oy nan ap-apo, ya tinmakcheg si Pablo is kaagchan ay naninyas isnan katakhotakho, ya osto'y khinminek cha nenkali ken chaicha isnan kalicha ay Hebreo. Kinwanina, “Iib-a ya aam-a, chengngenyo ed nan isongfatko ay nay ken chakayo!” Isnan nanngelancha ay Hebreo nan ikak-alina, onanig cha't khinmigkhinek. Sa na't intoloy ay nangwanin, “Esang ak ay Judio ay naiyanak id Tarso id Cilicia, ngem isnan nay ay ili nan nengnganak ay inmisos-olowan Gamaliel. Inacharko nan ostoosto ay ikkan ay mangiyangnen isnan lenteg nan ikik-it tako, ya nanangset ak akhes ay nensilfi ken Apo Dios ay kag akhes ken chakayo idwani ay akhew. Inpap-alikhatko ya inpapateyko nan cheycha'y mangab-afolot isnan nay ay pammati.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan nay ay Chalan.” Inpakachinak akhes nan tiniliwko ay lallalaki ya fabfafai sak et inpafalod chaicha. Mabfalin ay tistikhowan nan katongchowan ay pachi ya olay nan am-in ay aam-a tako isnan ili. Chak pay chinawat ken chaicha nan solat ay omey isnan kakailiyan ay Judio ischi id Damasco, et inmey ak ischi ay cha naniliw ay mangipakachina ya mangisakhong ken chaicha isna id Jerusalem ta machosa cha.” Nan Nangokhochan Pablo isnan Namatiyana ken Apo Jesus“Isnan nenfaatak ay nganngani omchanak id Damasco isnan tengan si akhew, faagna ya ket ay nenkasisilawan nan kawadko isnan chachama ay somili ay silaw ay nalpo id chaya. Kek et ay nenkatotokang, sak et chinnge nan mangmangwani ken sak-en, ‘Saulo, Saulo! En ka man omipap-alikhat ay?’ “Sak et kanan, ‘Sino ka man, Apo?’“ ‘Sak-en si Jesus ay iNazaret ay pap-alikhatem,’ kinwanina. Inilan nan cheycha'y fowegko nan silaw, ngem egaycha chinnge nan kalin nan tinmot-oya. “Sak et kinwanin, ‘Ngag kay nan angnek, Apo?’“Sa et kinwanin Apo Jesus, ‘Maligwat ka ta omey ka id Damasco, ya at wad-ay ischi nan mangifaag ken sik-a isnan inischon Apo Dios ay sam angnen.’ Kinmolap nan chad-ama ay somili ay silaw, sa et pinmadpachang nan cheycha'y fowegko engkhana'y inomchan kami id Damasco. “Idwani wad-ay ischi nan esa'y lalaki ay enngachan si Ananias. Siya nan takho ay mamangset ay cha mangangnen isnan lenteg Apo Dios, ya khawis nan makmakwaniyana isnan am-in ay Judio ay entetee ischi. Inmali ken sak-en sa na't kanan, ‘Kayong ay Saulo, makaila ka.’ Siya et kannay chi ay olas ya kek et ay makaila, ya inilak siya. Sa na't kanan, ‘Nan Dios nan ikik-it tako et pinilina sik-a ta mangammowam isnan nemnemna, ta mangil-am isnan Nalenteg ay Faana ya ta chengngem nan chadlos kalina. Ya at sik-a nan manistikho ken siya ya mangifaag isnan am-in ay takho isnan inilam ya chinngem. Idwani, ngag kasin nan sad-em? Itakchegmo't achi ta enpafonyag ka. Enseg-ang ka ken siya ta machalosan nan fasolmo.’ ”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Padchalosmo nan fasolmo isnan mangayakham isnan ngachana.” Nan Nabfaalan Pablo ay en Menpalawag isnan Gentil“Tinmoli ak id Jerusalem ya isnan chak enlol-owalowan is kaTimplo, kek et ay kag cha en-it-itaw. Ya inilak si Apo Jesus ay nangwanin, ‘Kamowem ay komaan isna'd Jerusalem, tay ad-i chawaten nan takho isna nan ifagfakham maipoon ken sak-en.’ Sak et kanan, ‘Apo, ay ke ngag ta ad-i? Tay ammocha met ay sak-en nan chey cha inmey isnan kasinasinagoga ay mangipafalod ya mangipafaig isnan cheycha'y mamati ken sik-a. Sa et akhes issan napateyan Esteban ay tistikhom, wad-ay ak akhes ay nanantan-oy, ya sak-en nan nanokkhong isnan fachon nan cheycha'y namatey ken siya.’ Ket ay kinwanin nan Apo, ‘En ka ket ya, tay faalek sik-a isnan cheycha'y Gentil isnan adchawi.’ ” Chichinngen nan cheycha'y takho nan okhod Pablo engkhana'y siya chi nan kinwanina. Ke cha't ay ala ya fokhafokhaw ay mangwanin, “Ikaanyo sa! Pateyenyo! Ad-ina lebfeng ay matatakho isnan lofong.” Isnan cha cha enfokhawan, ya iwaywayagwagcha nan fachocha sa cha't cha itabtab-ok nan chapog khapo isnan songetcha, ya ket infilin nan ap-apon nan kakapitan ta iyeycha si Pablo is kakwartil, ta masaplit engkhana'y ammowencha ken siya nan chadlos khotok nan mamogfokhawan nan katakhotakho ken siya isnan kag todi. Ngem issan nanakchancha ken siya ta faikhencha, ket ay kinwanin Pablo isnan kapitan ay nanatakcho ken siya, “Ay ke ipalofos nan lenteg ay pasaplitmo nan esa'y Romano ay ad-i ona masomarya?” Osto ay chinngen nan kapitan chi, inmey ay nangisodsod isnan ap-apon si kakapitan ay nangwanin, “Ngag kay nan angnem, tay Romano pet siya?” Ket ay inmey nan ap-apo ken Pablo ay nangwanin, “Ibfakham ed, ay Romano ka ngen tet-ewa?”“Wen,” insongfat Pablo. Sa et kanan nan ap-apo, “Angsan nan khinastosko ta maifilang ak ay Romano.”“Ngem sak-en, naiyanak ak ay maifilang ay Romano,” insongfat Pablo. Adi kad nan cheycha'y lallalaki ay mamaig koma ken siya, ke cha't ala ya enat. Ya olay nan chey ap-apon nan kakapitan, inmegyat akhes isnan namigfikhana ay Romano pet si Pablo ay aped na inpakachina. Nan Naipasakhangan Pablo isnan OkomLaychen nan ap-apon si kakapitan ay ammowen mo ngag nan osto ay mangipabpabfasolan nan cheycha'y Judio ken Pablo. Adi kad isnan nawaksana inpalofosna si Pablo, ya inpaamongna nan aap-apon si papachi ya nan am-in ay amam-an si Judio, sa na't inpapanad si Pablo ay mangipatakcheg isnan sakhangcha. Iilaen Pablo nan cheycha'y naam-among ay SanhedrinNan Sanhedrin et siya nan naamongan nan piton poo ay amam-an ya papangolon nan Judio. sa na't kanan, “Kakailiyak, isnan am-in ay inang-angnek mailapo issan chey engkhana idwani ay akhew, khawis nan semekko isnan omiila ay Dios.” Issan nangwaniyana ischi, ket ay finilin Ananias ay katongchowan ay pachi nan manatakcho ken Pablo ta sodpakencha nan topekna. Sa et kinwanin Pablo ken siya, “Sik-a ay kas-on khag-awis, si Apo Dios nan sa manosa ken sik-a.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Si Apo Dios nan sa manodpak ken sik-a, sik-a ay naipapokaw ay alad!” Inyalig Pablo nan katongchowan ay pachi isnan nabtanabtak ay alad ay napalitadaan is enpokaw ta khawis nan ilana. Nan laychen Pablo ay kanan et machosa ay machosa nan katongchowan ay pachi tay kas-on khawis. Aped mo okomen sak-en isnan lenteg ay cham kannay labsingen isnan mangipasodpakam ken sak-en!” Sa et kinwanin nan maitatakcho ken Pablo, “Ya kem eyawen nan katongchowan ay pachin Apo Dios mo?” Sa et kinwanin Pablo, “Iib-a, mo sa ya ammok ay siya pet nan katongchowan ay pachi…! Tay wad-ay nan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin, ‘Ad-im pangaakhen nan mangiyap-apo isnan kakailiyam.’ ” Ngem osto ay inilan Pablo ay Sasaduceo nan tapina ken chaicha ay maam-among ya Fafariseo nan tapina, inpappangekhena ay nangwanin, “Iib-a! Esang ak ay Fariseo ay nalpo isnan waned nan Fafariseo. Masomsomarya ak idwani khapo tay namnamaek ay at kasin matakho nan natey.” Osto'y infakhana chi, ya ket ay chadlos nasosmasosma nan cheycha'y Fariseo ya Saduceo, ya nakhedwa cha. (Tay nan kanan nan Sasaduceo et ad-i kasin matakho nan matey, ya maid anghel paymo anito. Ngem nan Fariseo et patiyencha ay wad-ay am-in chana.) Chad-ama ay tomotongeg nan fokhaw, sa et tinmakcheg nan tapina ay mimistolon si lenteg ay nalpo isnan Fariseo ya inpappangekhecha ay mangwanin, “Maid maanapanmi is fasol tona! Away nget tet-ewa wad-ay anito paymo anghel ay nenkali ken siya!”Isnan tap-in nan naisolat ay kalin Apo naitoptop nan nay, “Ad-i tako fosowen si Apo Dios.” Onanig finmikas nan sosma, ya omegyat nan ap-apon si kakapitan tay ta ket lang ya fesleyencha nan awak Pablo. Ke na't infilin ay pomanad nan sosorchacho ta khoyochencha siya ken chaicha ay mangiyey is kakwartil. Isnan chey ay lafi, nenpaila si Apo Jesus ken Pablo ya kinwanina, “Ad-i ka omeg-egyat! Tay masapol ay tistikhowam akhes sak-en id Roma, ay kag isnan inangnem ay nanistikho ken sak-en isna id Jerusalem.” Nan Sinmekcha ay Ikkan ken PabloIsnan kawiitana, nentotolag nan tapin nan Judio ay mamse ken Pablo. Insapatacha ay ad-i cha mangmangan paymo omin-inom engkhana'y pateyencha siya. Solok si epat poo cha nan nentotolag ay mangala ken siya. Sa cha't inmey isnan katongchowan ay pachi ya nan amam-a, ya kinwanicha, “Chadlos mi insapata ay ad-i kami mangmangan engkhana ay pateyenmi si Pablo. Idwani chakayo ya nan iib-ayo ay amam-a, siya na nan angnenyo: Ifaagyo isnan ap-apon si kakapitan ta papannachena si Pablo isnan maam-amonganyo. Kakanakananyo en laychenyo ay chadlos ammowen ay osto nan chalom maipoon ken siya. Chakami akhes, et sa kami ensasakhana ay mamatey ken siya isnan sisya'y ad-ina omchanan sina.” Ngem ket ay chinngen nan lalaki ay kaanakan Pablo ya anak nan etadna'y fafai nan chey ay nentotolakhancha. Ya inmey is kakwartil ay nangifaag ken siya. Sa et inayakhan Pablo nan esang isnan cheycha'y kakapitan ya kinwanina, “Iyeymo nan nay ay fab-alo isnan ap-apon si kakapitan tay wad-ay nan ifaagna ken siya.” Adi kad inyeyna siya isnan ap-apo sa na't kanan, “Inmayag si Pablo ay falod, ya kinchawna ay iyalik nan nay ay fab-alo ken sik-a, tay wad-ay kano nan ifaagna ken sik-a.” Pinachang nan ap-apon si kakapitan nan chey ay fab-alo, ya khinmegkheg-ed cha ta makekecheng cha, sa na't kanan, “Ngag nan ifaagmo ken sak-en?” Kinwanina, “Nentotolag nan cheycha'y Judio ay kedchawen ken sik-a ta papannachem si Pablo isnan maamongancha is wakas, ta sa cha't kano chadlos salodsochen ay osto nan chalom maipoon ken siya. Ngem ad-im koma itantan-oy, tay wad-ay cha nan epat poo ay lallalaki ay mangisansaneb ken siya. Insapatacha ay ad-i cha mangmangan paymo omin-inom engkhana ay pateyencha siya. Wad-ay cha ay ensasakhana idwani ay manman-ed isnan filinmo.” Sa et infilin nan ap-apon si kakapitan, “Ilaem ta maid mangifagfag-am isnan olay sino nan infaagmo ken sak-en.” Sa na't inpasaa siya. Nan Naiyatonan Pablo id CesareaInpaayag nan ap-apo nan chwa isnan kakapitana sa na't kanan, “Isakhanayo nan chwan khasot ay sorchacho ya nan piton poo ay enkakafaryo, sa et nan chwan khasot ay sorchacho ay entotofay, ta enpaCesarea kayo. Maligwat kayo isnan alas nowibi is maschem. Omisakhana kayo is enkafaryowan Pablo, ya id-anyo siya ay enkhagkhawis ken Felix ay khofernachor.” Sa et akhes nensolat ay nangwanin, “Apo ay Khofernachor Felix. Sak-en si Claudio Lisias ya asop ya enkhagkhawis ka. Nan nay ay lalaki ay ipaalik ken sik-a et khinoyakhoy si Judio, ya pateyencha koma. Ngem khapo tay inammowak ay Romano pet siya, inmey kami isnan sosorchachok ay nangisalak ken siya. Laychek ay ammowen mo ngag nan mangichad-alomancha ken siya, et inyeyko siya isnan kaam-amongan nan amam-acha. Siya nan nangammowak ay nan chalomcha ken siya et nan pet yangkhay maipoon isnan lilicha isnan lentegcha kannay. Maid paat kinkinwanicha is lebfengna ay mapateyan paymo maifalochan. Ngem tay wad-ay nan nangipaammo ay nentotolag cha pet ay mamatey ken siya, inpaiyeyko siya ken sik-a. Sak et akhes intokhon isnan cheycha'y nangidchalom ken siya, ta sik-a Apo nan mangisakhangancha isnan chalomcha.” Inangnen nan cheycha'y sorchacho nan naifilin ken chaicha, et inkaancha si Pablo isnan chey ay maschem, sa cha't infofoweg siya engkhana'd Antipatrisa. Isnan maikatlo ay akhew, tinmoli nan cheycha'y nangichad-alan ay sorchacho, ya kecheng nan cheycha'y enkakafaryo nan nangifoweg ken Pablo. Isnan inomchanancha id Cesarea, inchawchawcha nan solat isnan khofernachor, sa cha't inpasakhang akhes si Pablo ken siya. Finasan nan khofernachor nan solat sa na't sinalodsod mo ngag nan Probinsiya ay nalpowana. Issan nangammowana ay iCilicia, kinwanina, “Et sak somaryaen sik-a mo omali nan cheycha'y mangidchalom ken sik-a.”Nakwas chi, sa na't infilin ay matokkhongan si Pablo isnan sikhod ay afong Herodes.Nan nay ay afong inpatakcheg nan ali ay makwanin Matangad ay Herodes. Issan nateyan nan nay ay Herodes, nan chey ay afongna nan nen-afongan nan khofernachor id Palestine. Idwani tay ischi nan nanokkhongancha ken Pablo, egay chadlos nalikhatan tay Romano siya. Nan Nasomaryaan Pablo isnan Sakhang FelixNakwas nan lima ay akhew, ya ket pinmanad id Cesarea si Ananias ay katongchowan ay pachi. Fowegna nan tapin si amam-a ya nan esa'y abfokhacho ay enngachan si Tertulo. Inmey cha ay nangidchalom ken Pablo isnan khofernachor. Adi kad issan naipaayakhan Pablo, inchalom Tertulo siya ay mangwanin, “Machayaw ay Apo Khofernachor Felix, khapo isnan silibmo ay en-apo, inmannong ay oompa nan ili tako. Sa et tay sesemkem nan enkhawisan, angsan nan inyalim ay enkhawisan isnan nay ay ili. Malaylaychan kami ay kad-in manmanmek isnacha isnan olay entona ay kawadmi. Et chachama nan yamanmi ken sik-a. Ad-ik laychen ay taktaken sik-a, ngem mo mabfalin, et kedchawek ta asop ya anosam ay mannge isnan akit ay ilawlawagmi. Inilami ay nan nay ay takho et alig pisti, ya ipabpafikasna nan am-in ay Judio isnan olay entona ta enkholo cha. Siya akhes nan esang ay mangipangpango isnan cheycha'y nakapet isnan chey ay iNazaret.Issan chey ay timpo nan kaangsanan ay namati ken Jesus et Judio cha, ya kanan nan cheycha'y faken Judio ay nganngani ay en-iso nan pammatin nan mamati ken Jesus isnan pammatin nan Judio ay ad-i mamati ken Jesus. Nan magtek yangkhay ipangachancha isnan mangafolot ken Jesus et, nan cheycha'y nakapet isnan chey ay iNazaret. Padpachasena akhes ay logkhitan nan Timplo, ngem tiniliwmi. (Okomenmi koma siya isnan lentegmi kannay, ngem ya ket ay nakibfiyang si Lisias ay ap-apon si kakapitan, sa na't chadlos pinlos siya ken chakami. Nakwas chi sa na't infilin isnan cheycha'y wad-ay chalomcha ta omali cha ken sik-a.) Et mo somaryaem siya at olay sik-a kannay et sam ammowen nan am-in ay chalommi ken siya.” Naitaptapi akhes nan cheycha'y Judio isnan chey ay chalom, ya inpapaticha ay tet-ewa am-in nan kinwanina. Nan Insongfat Pablo isnan ChalomSininyasan et nan khofernachor si Pablo ta enkali, ket ay kinwanina, “Figfikhek ay isnan angsan ay katawetawen, sik-a nan okom isnan nay ay ili. Et nay enlal-ayad ak ay mangilawlawag ken sik-a isnan kalentekhak. Mabfalin ay ammowem kannay ay sisya'y maid sinpoo ya chwa ay akhew issan nanikichak id Jerusalem, ay en nenchayaw ken Apo Dios. Ya maid inmil-ilaancha ay nakisomsomaak paymo nen-ipabpabfikasak is kholo isnan mapmap-on ay takho is kaTimplo, is kasinagoga paymo is kaili. Maid akhes ipailacha ken sik-a is mangipatet-ewa isnan chalomcha idwani. Ngem tan-oyak ay enchad-ayaw ak isnan Dios nan ikik-it tako ay maiyafoloy isnan pammati ken Jesus ay kanancha en teken.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “enchad-ayaw ak isnan Dios nan ikik-it tako et maiyafoloy isnan Chalan ay kanancha en teken.” Ya patiyek nan am-in ay naisolat ay lentegmi ya nan insolat nan mamadto. Nan namnamaek ken Apo Dios et en-iso isnan patiyen nan naycha. Isesegchanmi am-in nan at kasin matakhowan nan am-in ay natey, nan cheycha'y khawis ya ngaag. Adi kad tay siya chi, ippeyko nan kafaelak isnan am-in ay angnek ta maid mafainak isnan sakhang Apo Dios ya isnan takho. “Kakwasan nan akit yangkhay ay tawen, sak et kasin tinmoli id Jerusalem ay en nangiyey isnan mailayad isnan maid mabfalina ay kakailiyak, ya ta ennak akhes en men-ichaton. Issan chak mangiyangnenan sidi is kaTimplo, ya apchas ko linpas nan ekhad si kachalosan, ket ay wad-ay cha nan Judio ay iyAsia ay inmila. Maid inilacha is angsan ay fowegko ya maid akhes kholo. Chaicha koma nan masapol ay wad-ay sina ay omisaklang isnan sakhangmo, mo wad-ay omipabfasolancha. Ngem tay maid cha, olay et achi nan naycha ay wad-ay isna nan mangifaag mo ngag nan fasolko ay inammowancha issan nasomaryaak isnan sakhang nan naam-among ay aam-a. Siya magtek yangkhay mo nan infokhawko isnan kawadcha ay nangwaniyak en, ‘Masomsomarya ak isnan sakhangyo idwani ay akhew tay patiyek ay kasin matakho nan natey.’ ” Et tay chadlos ammon Felix nan osto maipoon isnan pammati ken Jesus,Nan osto ay naisolat isna et, “chadlos ammon Felix nan osto maipoon isnan Chalan” ke na't ay tinaktak chi ay nangwanin, “Awni ta omali si Lisias ay ap-apon si kakapitan, sak et nongnongen nan nay ay kasom.” Osto'y siya chi, sa na't ifilin isnan kapitan ta matokkhongan si Pablo, ngem maagtan is akit ay wayana, ya ta ad-icha ipawa nan olay sino ay ib-ana ay en mennongnong isnan masapolna. Nan Nanakhangan Pablo ken cha Felix ay Sin-asawaKakwasan nan akit ay akhew ya inomchan si Felix ya nan asawana ay Judio ay si Drusila, sa na't ipaayag si Pablo ta chengngencha nan ifaagna maipoon isnan pammati ken Cristo Jesus. Ya issan cha na mangipap-alawakhan isnan maipoon isnan nalenteg ay okhali, nan enkatpelan isnan fikhaw si awak ya nan en-okoman Apo Dios is tap-in, ket ay inmegyat si Felix, sa na't kanan, “Kecheng chi! Omey ka't! Ta sak kasin ipaayag sik-a mo wad-ay wayak.” Sa na't kanan is kasemekna en asop ya ifab-alin Pablo ken siya nan siping. Siya nan khotok nan kad-ina mangipaayakhan ken Pablo ta entot-oya cha. Isnan nakwasan nan chwa'y tawen naisokat si Porcio Festo ken Felix ay enkhofernachor. Nay met achi issan kinmaanan Felix, inookhayna si Pablo is kafabfalochan, tay laychena ay palaylaychen nan Judio. Kinchaw Pablo ta Maiyalis nan Kasona isnan EmperadorIsnan inomchanan Festo ay enkhofernachor id Cesarea, nanikid id Jerusalem isnan maikatlo ay akhew. Sa et naamong nan aap-apon si papachi ya nan aap-apon si Judio ta ichalomcha si Pablo ken siya. Nenseg-aseg-ang cha ken Festo ta ipaiyeyna si Pablo id Jerusalem. Ngem nan wad-ay is kasemekcha et ta sanfencha ya pateyencha siya is kachalan. Ngem kinwanin Festo, “Naibfafalod si Pablo id Cesarea, et awni't khechangna'y tomoli ak ischi. Kananyo et yangkhay nan cheycha'y wad-ay kalebfengana ken chakayo, ta maitakin cha ken sak-en id Cesarea ta ischi nan enchalomancha mo wad-ay fasolna.” Ad-i ensolok si walo paymo sinpoo ay akhew nan nataney-an Festo ischi, sa et kasin pinmanad id Cesarea. Osto'y mawakas, tinmokcho isnan en-ok-okoman sa na't inpaayag si Pablo. Issan inomchanana, linikob nan cheycha'y Judio ay pinmanad ay nalpo id Jerusalem, ya angsan nan inpafasolcha ay sikhab ken siya, ngem ad-icha matakchekhan. Sa et infaag Pablo nan kalentekhana ay nangwanin, “Maid paat inangnek is ngaag isnan lenteg si Judio paymo isnan Timplo paymo isnan Emperador.” Idwani tay laychen Festo ay palaylaychen nan cheycha'y Judio, kinwanina ken Pablo, “Ay laychem ay omey id Jerusalem, ta ischi is manomaryaak ken sik-a isnan naycha ay chalomcha ken sik-a?” Ngem ket ay kinwanin Pablo, “Wad-ay ak ay entatakcheg isnan sakhang nan chinotokan nan Emperador ay en-okom. Isna nan lebfengna ay kaokomak. Ammom met ay maid fasolko isnan Judio. Mo wad-ay ngaag si inangnek ay lebfengna ay kateyak, ad-ik kedchawen nan maipalofosak. Ngem tay maid kinatet-ewan nan mangichalomancha ken sak-en, maid kalebfengan nan olay sino ay mangichowa ken sak-en ken chaicha. Kedchawek ta nan Emperador nan somomarya.” Osto'y tinot-oyan Festo nan cheycha'y mamagfakha ken siya, kinwanina ken Pablo, “Idwani tay siya sa nan kinchawmo ay masomarya ka isnan Emperador, omey ka ay omey ken siya!” Nan Naipasakhangan Pablo ken Ali Agripa ya si BerniceKakwasan nan akit ay akhew ket ay inomchan cha Ali Agripa ken BerniceSi Ali Agripa, si Bernice, ya si Drusila ay asawan Felix ay sikhod ay khofernachor id Cesarea et sin-ag-i cha, ay an-ak nan inmona ay Ali Agripa. id Cesarea, ay en nangila ken Festo ay mangipaila isnan layadcha isnan nenkhofernadcholana. Inmannong nan nentey-ancha ischi, ya inokhod Festo isnan ali nan kason Pablo. Kinwanina, “Wad-ay nan esa'y falod isna ay tinaynan Felix. Issan wad-ayak id Jerusalem, tinmot-oya nan cheycha'y aap-apon si papachi ya nan aam-an si Judio maipoon ken siya, sa cha't kedchakedchawen ta kedchengak ay machosa siya. Ngem kinwanik ken chaicha ay faken mi okhali ay Romano ay aped mangichowa isnan olay sino isnan cheycha'y mangipafasol ken siya, mo ad-i ona maagtan is wayana ay manakhang ay manongfat isnan mangisaklang ken siya, ta itakchegna nan kalentekhana. Adi kad issan naamongancha isna, egayko tinaktak nan kasona, mod-i ket tinmokcho ak kannay isnan en-ok-okoman isnan mawaksana sak et inpaayag siya. Kanak mo wad-ay encham-et ay fasolna, ngem osto ay tinmakcheg ay enkali nan cheycha'y nangidchalom ken siya ya ke pet maid osto's chalomcha. Nan magtek yangkhay lilicha ken siya et maipoon isnan tapin nan pammaticha kannay ay Judio, sa et nan esa'y takho ay enngachan si Jesus ay natey kano, ngem ipapatin Pablo ay waday ay matatakho. Et tay nenchwadchwa ak mo ngag nan angnek ay mangosig isnan kag tosa ay lili, sinalodsodko et ken Pablo mo laychena ay maiyaton id Jerusalem, ta ischi nan masomaryaana maipoon isnan chalom ken siya. Ngem ke na't ay kedchawen ta matotokkhongan kayet engkhana ay masomarya isnan Emperador ta siya nan mamanag isnan kasona. Siya chi ya sak et ifilin ay matokkhongan siya engkhana ay mabfalin ay ipaeeyko isnan Emperador.” Kinwanin et Agripa ken Festo, “Laychek akhes ay chengngen siya.”Sa et kanan Festo, “Et sam chengngen kannay siya is wakas.” Isnan nawaksana, inmey cha Agripa ken Bernice isnan kaen-ok-okoman, ya maiila ay matangtangad cha khapo isnan fachocha ya nan fowegcha ay aap-apon si kakapitan si sorchacho ya nan matangtangad ay takho isnan ili. Osto'y sinomkhep cha, infilin Festo ta maiskhep si Pablo. Kinwanin et Festo, “Ali ay Agripa ya am-in kayo ay wad-ay isna, ilaenyo nan nay ay takho ay cha idchalom nan am-in ay Judio ken sak-en ischi id Jerusalem ya olay akhes isna. Ifogfokhawcha ay mangwanin maid kalebfengana ay matatakho. Ngem maid met naanapak is inangnena'y lebfengna ay maipapateyan, nay met achi tay kinchawna ay nan Emperador nan mangokom ken siya, sinmekko et ay sa maiyey. Ngem maid met ammok is isolatko isnan Emperador tako maipoon ken siya. Siya nan khotok nan nangiyaliyak ken siya isnan sakhangyo am-in, ya am-amed ken sik-a ay Ali ay Agripa, tatno wad-ay sak isolat kakwasan nan manomaryaan tako ken siya. Tay ad-i somya ken sak-en mo aped ko ipaeey nan falod ya ad-ik ilatak nan chalom maipoon ken siya.” Nan Nangitakchekhan Pablo isnan Kalentekhana isnan Sakhang AgripaSa et kinwanin Ali Agripa ken Pablo, “Mabfalin ay enkali ka ta ilatakmo nan maipoon ken sik-a.”Intakwad Pablo nan limana sa na't kanan ay mangitakcheg isnan kalentekhana: “Ali Agripa, kanak ay naoney ak idwani ay akhew, tay mabfalin ay itakchegko nan kalentekhak isnan sakhangmo maipoon isnan am-in ay chalom nan kailiyanta ay Judio ken sak-en. Am-amed tay sik-a, et chadlos mo ammo nan am-in ay okhali ya nan ad-i tako enkasiawatan ay Judio. Adi kad kedchawek ta anosam ay mannge isnan ifaagko. “Sikhod ay ammon am-in nan Judio nan katatakhok mailapo issan kaong-ongak. Tet-ewa, ammocha nan laplapon nan nenfib-iyakhak mo ngag nan inang-angnek isnan ilik ya olay id Jerusalem. Sikhod ay ammocha nan kasasaadko, et mo sa ya laychencha ay tistikhowan, ibfakhacha koma ay naitattapi ak isnan Fariseo ay kalilikhatan nan sos-olocha isnan pammati tako, ya siya nan chadlos ko iinset. Ya idwani wad-ay ak ay masomsomarya tay namnamaek ay tongpalen Apo Dios nan inkalina isnan ikik-it tako. Siya na nan namnama ay sadsad-en nan sinpoo ya chwa ay tribo tako isnan mamangsetancha ay enchayaw isnan inakhew ya minaschem. Et khapo isnan nay ay namnama nan inmichaloman nan Judio, Apo Ali! Ya ke sikhab nan mamatiyanyo ay si Apo Dios et takhowena nan natey? “Olay akhes sak-en issan chey, khinolak nan am-in ay mangitakcheg isnan ngachan Jesus ay iNazaret, tay kanak en mo siya chi nan masapol ay mangipay-ak isnan am-in ay kafaelak. Siya chi nan inang-angnek id Jerusalem. Chinawatko nan kalebfengak isnan aap-apon si papachi ay nangipafalod isnan angsan ay takhon Apo Dios. Ya osto ay nasomarya cha, finotosak nan mapateyancha. Kad-in inpachosak chaicha isnan am-in ay sinagoga, ya pinilitko chaicha ay manokog ken Jesus.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “pinilitko chaicha ay enpangaag.” Chad-ama nan songetko ken chaicha, et nay olay faatek nan teken ay ili ta ennak yangkhay palikhaten chaicha.” Nan Nangokhochan Pablo isnan Namatiyana ken Jesus“Siya chi nan khotok nan naagtanak is kalebfengak ay mangikkan isnan pangkhep nan aap-apon si papachi et inmey ak id Damasco. Issan wad-ayak isnan chalan isnan tengan si akhew, Apo Ali, kek et ay nasili isnan silaw ay nalpo id chaya ya nalawlawag mo nan akhew. Sinilawana nan kawadmi am-in ay mafofoweg. Sa kami't nenkatotokang am-in, ya chinngek nan nenkali ken sak-en isnan kalin si Hebreo ay nangwanin, ‘Saulo, Saulo! En ka man omipap-alikhat ay? Pap-alikhatem kannay nan awakmo ay kag isnan faka ay manapsapartak isnan nasangsangyotan.’Isnan ekhad si Judio ay ensamsama, todtochokencha nan id-idnocha ay faka isnan nasangyotan, ta khawis nan ikkana ay enchono. Nan laychen Jesus ay kanan et, isnan mangad-iyan Saulo isnan Khawis ay Chamag maipoon ken Jesus, et ad-ina nan kinatet-ewa, ya nay et palikhatena kannay nan awakna. “Sak et kanan, ‘Sino ka man, Apo?’“Sa et sinmongfat si Apo Jesus ay mangwanin, ‘Sak-en si Jesus ay pap-alikhatem. Ngem ligwatmo! Itakchegmo tay nenpaila ak ken sik-a ta chotokak sik-a ay enfalin ay faak, ta tistikhowam nan inilam idwani ay akhew maipoon ken sak-en ya isnan sak ipaila kayet ken sik-a. Sak isalakan sik-a isnan mamaalak ken sik-a isnan kakailiyam ay Israelitas ya isnan cheycha'y Gentil. Faalek sik-a ay mangipafigfig ken chaicha isnan kasasaadchaNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Faalek sik-a ay mamongag isnan matacha” ay alig ab-afollinget, ta chokokhancha nan kamabfalin Satanas ta masilawancha isnan maiyornosancha ken Apo Dios, ya ta maichalan isnan pammaticha ken sak-en at mapakawan nan fasolcha, ya maifilang cha isnan cheycha'y nenfalin ay nakapet ken Apo Dios.’ ” Nan Nangifagfag-an Pablo Maipoon isnan Chonona“Siya chi nan khotokna, Apo Ali Agripa, ay egayko sinoksokil nan chey ay naipaila ken sak-en ay nalpo id chaya. Nan magtek inangnek et inmey ak ay nenpap-alawag id Damasco ona, sa et id Jerusalem ya isnan am-in ay kailiili id Judea, sa et isnan kawad akhes nan Gentil. Infaagko ay masapol ay chokokhancha nan fasolcha, ta maiyornos cha ken Apo Dios ya angnencha nan osto ay kail-an nan nenfafawiyancha. Siya na nan khotok nan tinmiliwan nan cheycha'y Judio issan kawadko is kaTimplo, ya laychencha'y pomatey. Ngem tay wad-ay si Apo Dios ay fomadfachang, sisya'y wad-ay ak engkhana idwani ay cha entistikho isnan sakhang nan olay sino, fan-ig paymo matangad. Nan ifagfakhak et maid teken mod-i ket nan met laeng infab-aag nan cheycha'y mamadto ya si Moises ay at maangnen. Kinwanicha ay nan Cristo et masapol ay maipalikhat ay matey, ya at siya nan mang-ona ay fomangon isnan etey ta ipalawagna nan Chamag ay mensilaw isnan semek nan cheycha'y kakailiyana ya isnan cheycha'y Gentil akhes.” Osto ay siya chi nan kinwanin Pablo ay cha mangitakcheg isnan kalentekhana, ya ket ay inpapangekhen Festo ay mangwanin, “Nalewlew ka mampet Pablo! Inong-ong nan angsan ay acharmo sik-a.” Ngem kinwanin Pablo, “Ad-i ak nalewlew, Apo ay Festo! Nan kankanak et tet-ewa, ay kalin si osto nan semekna. Ad-i ak en-enaenat ay mangifaag isnacha ken sik-a, tay ammom am-in chana. Ad-ik patiyen ay wad-ay egaymo inammowan maipoon isnacha, tay ay ke naangnen chana isnan ad-i kaila?Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “egay cha naangnen isnan kasoysoyngok.” Apo Ali ay Agripa, patiyem ngen nan infagfakhan nan mamadto? Ammok ay patiyem.” Sa et nenkanan Agripa, “Ay kem kanan ay enfalinem sak-en is Kristiyano isnan sinak-itan yangkhay?” Sa et kanan Pablo, “Olay mo sinak-itan paymo oman-annong, isnan sakhang Apo Dios asop ya faken yangkhay sik-a mod-i ket olay akhes nan am-in ay mamannge ken sak-en idwani, et enfalin kayo ay kag ken sak-en, kecheng magtek yangkhay nan ad-iyo makadchinaan ay kag nan naycha'y kachinak!” Sa et naligwat nan ali, nan khofernachor ya si Bernice, sa et nan ib-acha ay nakitotokcho ken chaicha, ya finmala cha. Sa cha't kasin okhochen, “Maid met inangnen tosa ay lebfengna ay mapateyan paymo mabfalochan.” Kinwanin akhes Agripa ken Festo, “Mabfalin ay maipalofos koma siya mo san ya egayna kinchaw ay nan Emperador nan mangokom ken siya.” Nan Omayan Pablo id RomaTay naolog et ay maligwat kami ay omey id Italia, inpakarkhocha si Pablo ya nan tapina ay falod ken Julio ay esang ay kapitan si sosorchacho ay makwanin “Kompanya nan Emperador”,Nan osto ay ngachan nan nay ay pangfon si sorchacho et nan Cohort Augusto. Nan makwanin cohort et enem khasot ay sorchacho. Nan nangal-ancha isnan nay ay ngachan et nan ngachan Cesar Augusto ay nachamchamag ay Emperadorcha. ta enbapor kami. Nenlokhan kami isnan bapor ay nalpo id Adrumeto ay nakasakhana ay omey isnan il-ili isnan Probinsiya ay Asia. Ib-ami si Aristarco ay iTesalonica ay sakop nan Macedonia. Isnan kawaksana inomchan kami id Sidon. Khinagkhawis Julio si Pablo ya inpalofosna ay omey isnan lilwidna ya ta maagtan is kasapolana. Kasin kami naligwat ischi, ya issan cha mi somag-enan id Chipre inmiilit nan bapor ay nanalan, tay ab-afikas nan chakhem ay omab-afet. Finas-angmi nan fayfay id Cilicia ya Pamfilia ay Probinsiya, engkhana ay inomchan kami id Mira ay sakop nan Probinsiya ay Licia. Ischi nan nangchanan kapitan Julio isnan esa'y bapor ay nalpo id Alejandria ay enpaItalia. Siya nan nangipalokhanana ken chakami. Inlonloney nan bapor isnan away kaat ay akhew tay napalikhatan isnan chakhem, engkhana ay inomchan kami isnan chemang nan ili ay Gnido. Sa et tay somasaw-an nan chakhem, linmaos kami id Salmon ay sakop nan Creta et inmiilit ay nanalan nan bapor id Creta tay ischi koma nan kaak-akitan nan chakhem. Ngem olay ischi et nenpalikhat kayet nan bapor engkhana ay inomchan kami isnan iillengan si bapor ay makwanin “Khawis ay Iillengan”, ay waday isnan sag-en nan ili ay Lasea. Angsan nan nataktataktakanmi ya nay kakaegyat nan kasin mi mangitoloyan tay nakwas et nan timpon si Tipe.Nan nay ay timpon si tipe et esa'y ekhad si Judio ay maang-angnen isnan tapos nan Septiembre ay timpon si lemlem, ya maiyegyat nan fayfay. Siya na nan panemsemkancha isnan fasolcha ya nan namakawanan Apo Dios ken chaicha. Sa et finag-an Pablo chaicha ay mangwanin, “Iib-a, mailak ay kakaegyat nan kasin tako mangitoloyan, tay faken yangkhay nan karkha ya bapor nan mapakawas ya madchongaw mod-i ket olay chatako.” Ngem wadwad-ay ay pinatin nan kapitan si sorchacho nan enmanmaniho ya nan nenkwa isnan bapor mo nan kinwanin Pablo. Khapo tay ad-i somya ischi ay entey-anmi isnan chey ay timpon si lateng, angsan nan mangwanin itoloymi ta asop ya mabfalin ay omchan kami id Fenix ay entey-anmi isnan timpon si lateng. Siya chi nan esa'y khawis ay iillengan si bapor id Creta, tay ad-ina sasakhangen nan kalpowan si chakhem.Isnan tapina ay naisolat ay kalin Apo Dios, nan naisolat et, “iillengan si bapor id Creta ay masasakhang isnan apet amyanan ya falaan si akhew ya sa et isnan apet ambagatan ya falaan si akhew.” Nan laychena ay kanan et sasakhangen nan iillengan si bapor nan chawsen nan chakhem. Isnan tapina kayet ay naisolat ay kalin Apo Dios, nan naisolat et, “iillengan si bapor id Creta ay masasakhang isnan apet ambagatan ya kalonokhan si akhew ya sa et isnan apet amyanan ya kalonokhan si akhew.” Nan laychena ay kanan et sasakhangen nan iillengan si bapor nan malpowan nan chakhem. Nan Nalemleman cha Pablo is KafayfayIssan nenliknaanmi isnan soysoy ay nalpo isnan ambagatan, kananchan mo mabfalin et nan pangkhepcha. Adi kad khinoyodcha ay nangigto isnan lanchok ay pakhod nan bapor, sa cha't inpail-ilit kayet id Creta ay mangichadchawes ay mangipachalan isnan bapor. Awni ya ket nawaneswes nan chakhem ay nalpo isnan filig ay kananchan chakhem si apet amyanan ya falaan si akhew. Finodfochan nan chakhem nan bapor, et khapo tay maid mabfalin nan bapor isnan chakhem, ke mi't ay inookhay ay idchawes nan chakhem. Awni ya isnan cha mi somag-enan isnan fan-ig ay lota ay Cauda, inmiilit nan bapor ay nanalan isnan inmakkitan nan chakhem. Sa mi't inkak-alikhatan ay nangoyod ay nangigto isnan fangkan si bapor. Nakwas chi sa cha't potipotan nan bapor. Sa et tay omegyat cha ay et lang mailotak nan bapor is kaofod id Sirte, inpagkhwabcha't akhes nan torcha is kafayfay ay mangipapakod isnan bapor, sa cha't inookhay ay itot-olod et yangkhay si chakhem. Intot-oloy nan chachama ay lemlem, et isnan kawaksana ke cha't inwasit nan karkha. Ya isnan kawaksana kayet, ala cha ya ekchaekchag isnan am-in ay ngag sisa'y egnancha ay lamintan si bapor. Chadlos kami nalemleman isnan angsan kayet ay akhew ya egaymi paat inil-ila nan akhew ya tokwifi. Kananmi en mo maid et namnamami ay matakho. Idwani tay inmannong nan eg-aycha nangnganan, ya ket ay tinmakcheg si Pablo ay nanakhang ken chaicha, sa na't kanan, “Iib-a, mo sa chadlo chinngeyo nan kinwanik ta egay tako kinmaan id Creta, et maid koma napakpakawas ya nadchongaw. Nan magtek kanak idwani et ta pabfikasenyo nan semekyo, tay at maid maamas ken chatako, ngem kecheng yangkhay nan bapor. Tay id kofab inomchan ken sak-en nan anghel ay nalpo ken Apo Dios ay nenkwa ken sak-en ya chad-ayawek, ya kinwanina, ‘Ad-i ka omegyat Pablo! Masapol ay tomakcheg ka isnan sakhang nan Emperador. Et sineg-angan akhes Apo Dios sik-a ta am-in ay kalokhanam et matakho cha.’ Adi kad pabfikasenyo mampay nan semekyo! Tay patiyek si Apo Dios, ya at maangnen ay maangnen nan osto ay infaagna ken sak-en. Ngem at maichokhos tako isnan lota ay liliwsen nan fayfay.” Ikasinpoo et ya epat ay maschemmi, ya wad-ay kami kayet ay cha itot-olod si chakhem isnan fayfay ay Adriatico. Away nget tengan et si lafi issan nangwaniyan nan cheycha'y enmadmadno isnan bapor ay away nget cha kami somag-en is kalota. Sa cha't linokod nan kaad-achaem nan fayfayNan inangnencha ay nenlokod isnan kaad-achaem nan chanom, et tinaliyancha nan lanchok, sa cha't oy-oyen is kafayfay engkhana ay edchanana nan lota is chaemna. et chwan poo ay chepa. Khinmegkheg-ed cha is akit ya siya kayet nan inangnencha, et sinpoo ya lima ay chepa nan kachaemna. Et tay omegyat cha tay ta ket lang ya maichongpar nan bapor is kafato, inekchagcha nan epat ay lanchok ay pakhod si bapor is kachokogna, sa cha't nenlol-owalo ta omas-as-op nan mapat-alana. Laychen nan cheycha'y enmadmadno ay lomayaw, et nay inpagkhwabcha nan fangkan si bapor is kafayfay, ta kas-on cha mangilokhanan isnan tap-in nan lanchok ay pakhod si bapor ay maoy-oy is kaolon nan bapor. Ket ay kinwanin Pablo isnan kapitan ya nan sosorchachona, “Mo ad-i entee chatos-a isna is kabapor, at maid matakho ken chakayo.” Osto'y siya chi, ket ay pinotlong nan cheycha'y sorchacho nan talin nan fangka ta maokhay. Issan nganngani et ay mapat-a, inaloalok Pablo chaicha am-in ta mangan cha. Kinwanina, “Sinpoo et ya epat ay akhew ay maid kinkinanyo, ya aped kayo ensasasaed. Engkhana idwani egay kayo nangnangan. Pangngaasiyo achi ta mangan kayo, ta wad-ay ifikasyo ay matakho. Tay at maid maamas, olay esang ay fook ken chakayo.” Osto'y kinwanin Pablo chi, inmala is tinapay sa et nenyaman ken Apo Dios isnan sakhangcha am-in, sa na't pinetpet-ang nan tinapay ya inlapona'y nangan. Ket ay finmikas nan nemnemcha am-in, sa cha't nangan akhes. Chwan khasot ya piton poo ya enem kami am-in ay nenlolokhan. Osto'y negsan kami am-in, inwasit cha't is kafayfay nan nakhayad ay karkha ay bolgar, ta amed yomap-ew nan bapor. Nan Napakawasan nan BaporIssan nawiitana maid nakailasin isnan lota ay sasakhangenmi, ngem inilacha nan soysoyngok si fayfay ay natikowan nan ilit si lota ay kawad si ofod. Siya nan kanancha en mangipailitancha isnan bapor mo mabfalin. Sa cha't ala ya ekchag isnan tali ta mataynan is kafayfay nan lanchok ay mangipapakod isnan bapor. Inkhisancha akhes ay namadfad isnan taked nan mangichad-awes isnan bapor, sa cha't inpatongcho nan torchan nan bapor is kasango, ta itolod nan chakhem ay mangipachaka is kaofod. Ngem ya ket ay naichosnog nan bapor isnan natatapog ay ofod is kafayfay et naisobsob nan olona, ya ad-i et makachalan. Sa et pinakawas nan ab-afikas ay talipyakew nan chokogna. Idwani sinmek nan sosorchacho ay mamatey isnan cheycha'y falod ta ad-i cha enkiyat ay lomayaw.Isnan lenteg nan iRoma, mo nan khwarchiya et inpalayawna nan karkhona ay falod, maiyaton ken siya kannay nan chosan nan chey inpalayawna ay falod. Ngem tay laychen nan kapitan ay mangisalak ken Pablo, inyad-ina nan mangangnenancha isnan pangkhepcha. Infilina isnan makakyat ta mang-ona cha ay lomabtok ay chomaka. Sa et omonod nan tapina ay kokompet isnan tabla paymo isnan tapina ay entabtafog ay kaew ay nalpo isnan bapor. Siya na nan inangnenmi, ya enkhagkhawis kami am-in ay chinmaka. Nan Inomchanan Pablo id MaltaIsnan chinmakalanmi, inammowanmi ay nan chey ay ili et makwanin Malta. Khawigkhawis nan inangnen nan omili ischi ay nanawat ken chakami. Et tay cha en-ochan ya lateng, nenchenet cha is nennidnichowanmi. Sa et nangmong si Pablo is lolo ay itongona. Ket ay nabfanala nan oweg tay nachangchang, et siningetna nan limana. Issan nangil-an nan omili isnan naiwawayway ay oweg is kalimana, cha cha kankanan, “Maid chwadchwa ay enpatpatey pet na ay takho. Tay chey, olay mo naikasiw is kafayfay ad-i ipalofos nan Mangischo isnan LentegAd-i mamati nan omili id Malta ken Apo Dios, ngem pinaticha ay wad-ay nan dios ay mangischo isnan lenteg. ay matakho siya.” Ngem aped yangkhay nen-iwalatkhin Pablo nan oweg is kaapey ya maid naang-angnen ken siya. Sasad-en nan cheycha'y omili nan komayyongana, paymo nan menkatotokangana ay matey. Ngem osto'y inmannong et ay sin-edcha ya maid inilacha is ngaag ay naangnen ken siya, ket ay nenfaliw nan semekcha, sa cha't kanan, “Da, dios pet na!” Wad-ay nan misasag-en ay lotan nan ap-apo ischi ay enngachan is Publio. Khinagkhawisna ay nenmangili ken chakami, ya tolo ay akhew nan nentetey-anmi is afongna. Naiyaspo ay masasakit si amana tay kad-in enpochot ya wad-ay disinteriyana. Sinomkhep si Pablo is kakawadna, sa na't inlowalowan ya inpatangna nan limana ken siya ay nangipagkhawis. Osto'y siya chi nan inmat ya ket inmey ken siya nan am-in ay nenkasakit isnan chey ay ili ta pakhawisena nan sakitcha. Sa cha't inchayaw chakami isnan angsan ay inlayadcha, ya inkarkhacha nan am-in ay masapolmi isnan inmipaligwatancha. Nan Inomchanan Pablo id RomaOsto'y nakwas nan tolo ay fowan, nenlokhan kami isnan bapor ay nangadnan is “Nan Apik ay Dios”, ay nalpo id Alejandria ya inmiilleng id Malta isnan timpon si lateng. Inomchan kami id Siracusa ay nentey-anmi is tolo ay akhew. Sa kami't nenliwes ay nenbapor engkhana'y inomchan kami id Regio. Isnan mawaksana, ya ket nenchakhem isnan ambagatan et chwa'y akhew esa kami inomchan id Puteoli. Ischi nan nangil-anmi isnan iib-ami ay mamati ay nangipakod ken chakami ay entee is esa'y chomingkho. Awni pay ya sa kami't nanalan ay omey id Roma. Osto'y chinngen nan iib-a ay mamati id Roma nan omal-aliyanmi, inmali nan tapina ay sinmab-at isnan markitan nan Appio, ya nan tapina inmali cha engkhana isnan makwanin Tolo ay Enchagchag-osan.Nan markitan nan Appio et omey ay piton poo ay kilomitro nan kaadchawina id Roma. Nan Tolo ay enchagchag-osan et liman poo ya tolo ay kilomitro nan kaadchawina. Issan nangil-an Pablo ken chaicha, nenyaman ken Apo Dios ya finmikas nan nemnemna. Nan Kawad Pablo id RomaIdwani, issan inomchananmi id Roma, naipalofos ay entee si Pablo isnan laychena ay entey-an, ya toktokkhongan nan esa'y sorchacho. Kakwasan nan tolo ay akhew, inpaayag Pablo nan mangichad-alan isnan Judio ischi, ya issan naam-amongancha kinwanina, “Kakailiyak, laychek ay ipaawat ken chakayo ay olay maid fasolko isnan kakailiyan tako paymo isnan ekhad ay winaned tako isnan ikik-it tako, ngem aped ak natiliw id Jerusalem ya naichowa isnan iRoma. Issan nanomaryaancha ken sak-en, inammowancha ay maid khotokna is lebfengna ay mapateyak, et nay laychencha ay omipalofos. Ngem inyad-in nan kakailiyan tako ay Judio, et nay maid kasin angnek mod-i ket ta kedchawek nan masomaryaak isnan Emperador, ngem ad-ik kanan en ta wad-ay idchalomko akhes ken chaicha. Siya chi nan khotok nan nangipaayakhak ken chakayo ta asiila tako ya matotya tako, tay laychek ay ipaawat ken chakayo ay maid teken is khotok nan nakadchinaak mod-i ket nan namnamaen tako ay Israelitas.” Sa cha't kinwani ken siya, “Maid chinad-awatmi is solat ay nalpo id Judea maipoon ken sik-a. Maid met akhes cha insodsod nan iib-a tako ay cha inmali isna, paymo ngaag ay inokhodcha maipoon ken sik-a. Ngem laychenmi ay chengngen nan wad-ay isnan semekmo, tay ya ke olay entona et soplaen si takho nan nay ay teken ay sos-olo.” Adi kad nentotolakhancha nan osto ay akhew ay kasin cha mangil-an ken siya. Osto ay inomchan nan chey ay akhew angsaangsan nan naamong isnan entetey-ana. Et mailapo isnan wiit ya engkhana'y maschem ay inlawlawag Pablo nan maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios. Inog-okhodna nan maipoon ken Jesus ya nangaw-awis ken chaicha maichalan isnan lenteg Moises ya nan insolat nan cheycha'y mamadto. Waday cha nan naawis isnan infagfakhana, ngem nan tapina et ad-i cha mamati, ya kinmaan cha ay egay nenkasiawatan. Ngem issan sisya'y wad-ayancha ischi, kinwanin Pablo, “Osto nan kinwanin nan Ispirito Santo isnan ikik-it tako maichalan isnan mamadto ay si Isaias. Kinwanina,‘Omey ka isnan cheycha'y takho, ta ifaagmo chana:“At enchengedchenge kayo yangkhay,ngem ad-i kayo paat makaawat.Ya at en-ilaila kayo,nay met achi ad-i kayo kayet makaimaton. Siya sa tay nan takho ay sanacha, et kinmenteg nan semekcha, ya kag mapopolat-an nan kowengcha, sa cha't kikimiten akhes nan matacha.Tay eleg ya makafigfig cha ya makadnge cha chadlo ya makaawat cha, sa cha't somakhong ken sak-en ta pakhawisek chaicha,” kanan Apo Dios.’ ”Ilaenyo nan Isaias 6:9-10. Kinwanin kayet Pablo, “Tay siya chi masapol ay ammowenyo ay wad-ay cha nan infaan Apo Dios ay en mangifaag isnan Gentil maipoon isnan angnena ay mangisalak isnan takho. Ya at chengngencha chi!” ( Osto'y kinwanin Pablo chi, nenfifinnogtak nan cheycha'y Judio isnan kinmaanancha.) Chwa'y tawen Pablo ay nentetee isnan afong ay inafangana, et cha na chinawat nan am-in ay inmey nangila ken siya. Nawaya siya ay nangipap-alawag isnan maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios, ya nangisos-olo isnan maipoon ken Apo Jesu Cristo, et maid nangipap-awa. Nan Solat Pablo isnan iRomaNan Lokhin nan SolatSak-en si Pablo, ay esang ay faan Jesu Cristo. Naayakhan ak ay en-apostol, ya nadchotokan ak ay en mangipalawag isnan Khawis ay Chamag ay nalpo ken Apo Dios. Siya na nan Khawis ay Chamag ay sikhod ay inkalin Apo Dios ya inpaifaagna isnan cheycha'y mamadtona ay nangisolat isnan nasantowan ay kalina. Nan nay Khawis ay Chamag, et maipoon isnan Anakna ay si Jesu Cristo ay Apo tako. Nailatak nan nenfalinana ay takho isnan naiwanchana ken ali David. Kag akhes isnan nasantowan ay kinadchiyosna, nailatak isnan chachama ay kamabfalin ay siya et Anak Apo Dios maichalan isnan kasina natakhowan isnan etey. Et maichalan ken siya, inpailan Apo Dios ken sak-en nan kinagkhawisna ya nenfalinena sak-en ay en-apostol ay mangitakcheg isnan ngachan Jesu Cristo, tatno awisek nan katakhotakho isnan olay entona ay ili ta patiyencha siya khapo isnan pammati. Olay akhes chakayo ay wad-ay issa id Roma, et inayakhan Apo Dios chakayo ay en-takhon Jesu Cristo. Siya na nan solatko ken chakayo am-in issa id Roma ay laylaychen Apo Dios ya inayakhana ay enfalin ay takhona.Asop ya enkhagkhawis kayo isnan fachang ya talna ay malpo ken Apo Dios ay Ama tako ya ken Apo Jesu Cristo. Nan Menlaychan Pablo ay Omey id RomaLaychek ona ay enyaman ken Apo Dios maichalan ken Jesu Cristo khapo ken chakayo am-in, tay madmadnge isnan olay entona ay ili ay namati kayo ken Apo Jesus. Si Apo Dios ay mangigwaak isnan am-in ay kafaelak ay ensilfi ken siya isnan mangipap-alawakhak isnan Khawis ay Chamag maipoon isnan Anakna, et ammona ay sesesesemkek chakayo isnan enlol-owalowak. Ya kedkedchawek ken siya ta ipalofosna et koma ay makaeey ak chadlo issa, mo siya chi nan nemnemna. Tay chachama nan layadko ay en mangila ken chakayo, ta ichowak koma ken chakayo nan enkhawisan ay nalpo isnan Ispirito Santo ta fomikas kayo. Nan laychek ay maangnen et ta asipafikas tako: pabfikasek chakayo isnan pammatik, ya pabfikasenyo akhes sak-en isnan pammatiyo. Idwani iib-ak, laychek ay ammowenyo ay kad-in semkek ay omey issa, ta wad-ay akhes fongan nan felayko issa, ay kag isnan naangnen isnan tapina ay Gentil, ngem ket ay kad-in nataktak ak. Tay sak-en, lebfengko ay isolowan nan olay sino: nan cheycha'y nakaachar ya nan egay,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan Griego paymo barbarian.” Nan ayen nan kali ay barbarian et, nan takho ay teken nan kalicha. Isnan timpon Pablo, mo kananchan nan Griego ya nan barbarian, nan laychencha ay kanan et nan nakaachar ya nan egay nakaachar. Tay issan chey, nan Griego, chaicha nan takho ay wad-ay wayacha ay en-iskwila, ya chaicha nan makwanin filosofo. Nan takho ay teken nan kalicha et ad-icha ammo nan kalin si Griego, nay et kanan nan Griego en, “Maid ammocha'y takho.” nan cheycha'y mamasilib ya nan maid ammocha. Tay siya chi lalaychek ay en mangipalawag akhes ken chakayo issa'd Roma nan Khawis ay Chamag. Ad-i ak mabfain ay mangitakcheg isnan Khawis ay Chamag, tay siya chi nan kamabfalin Apo Dios ay mangisalak isnan am-in ay mamati. Naipaammo ona na isnan Judio sa et isnan am-in ay takho.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan Griego.” Tay faken Judio nan Griego, nan laychena ay kanan isnan Griego et am-in nan faken Judio ay makwanin Gentil. Tay isnan Khawis ay Chamag nan maipail-an nan angnen Apo Dios ay mangifilang isnan takho ay nalenteg cha isnan sakhangna. Siya na nan ikkana maigkhapo isnan pammati ya maichalan isnan pammati yangkhay, kag isnan inpaisolatna ay mangwanin,“Nan takho ay naifilang ay nalenteg khapo isnan pammatina et matakhotakho.”Ilaenyo nan liblon Habakuk 2:4. Am-in ay Takho et Fomafasol ChaSi Apo Dios id chaya, et inpailana nan songetna isnan am-in ay ad-i mangichayaw ken siya, ya isnan am-in ay ngaag nan okhalicha, tay isnan kinangaagcha itagmedcha nan kinatet-ewa maipoon ken siya. Siya chi tay nan mabfalin ay ammowen si takho maipoon ken Apo Dios et nailatak met ken chaicha, tay si Apo Dios kannay nan nangilatak ken chaicha. Engkhana issan lapona ay nangab-ana isnan lofong, olay mo ad-i kaila siya, et khechangna ay nalatak ya maaawatan nan maipoon ken siya, kag isnan eng-engkhana ay kamabfalina, ya nan kinadchiyosna. Maiila chana isnan khinaebna, isonga maid makalason ken Apo Dios. Tay olay mo ammocha ay wad-ay si Apo Dios, pinapaatcha ay egay nenchayaw paymo nenyaman ken siya ay Dios, ya ongar et yangkhay nan nenfalinan nan semekcha, ya onanig pinmanget nan maid silfina ay semekcha. Kananchan mo masilib cha, ya ke cha't ay nenfalin ay kag nalewlew. Ya ento mo si Apo Dios ay chadlos matangtangad ya wawawawad-ay is eng-engkhana nan chad-ayawencha, ket ay nan et khinaebcha ay ap-aped ay dios ay kag isnan ilan si takho ay matey paymo nan ilan si entat-ayaw, enkik-iwi ya enkadkachap nan cha cha chad-ayawen. Khapo tay siya chi, ya ket ay inookhay et Apo Dios chaicha ta olay cha cha ang-angnen nan asi ay kalologkhitan ay figfikhawencha, et nay cha cha ik-ikkan isnan awakcha nan kafabfain. Sinoktancha nan kinatet-ewa maipoon ken Apo Dios is engag. Ya nan et khinaebna nan chad-ayawencha ya isilsilfiyancha et faken si Apo Dios ay nangaeb isnan am-in ay siya chadlo yangkhay nan machad-ayaw is eng-engkhana. Amen. Siya chi nan khotok nan nangogkhayan Apo Dios ken chaicha ay mangang-angnen isnan kafabfain ay figfikhawencha. Tay sinoktan nan fabfafaicha nan osto ay ekhad isnan kakkaisiw. Siya akhes isnan lallalakicha, tay ento mo wanchencha nan osto ay ekhad ay makiasawa isnan fabfafai, ket ay nan et awak nan ib-acha ay lallalaki nan cha cha kannay figfikhawen. Cha cha kannay ang-angnen nan asi ay kafabfain ya nay maifakhay akhes nan chosacha isnan kakkaisiw ay ik-ikkancha. Ya khapo tay kanancha en ongar yangkhay nan mamigfikhan ken Apo Dios, nay et inokhayna chaicha isnan kinafang-es nan semekcha ta cha cha kayet angnen nan ad-i osto ay okhalicha. Inamoamongcha nan am-in ay ilan si ad-i osto ay okhali ya kinangaag naakhom cha, ya naikfis nan akkhocha. Ayaka nan apalcha, enpatey cha, makisomasoma cha, sikap nan ammocha, apos nan kwacha, ya natatalafitab cha. Enpangapangaag cha, kakholacha si Apo Dios, naoyong cha, nappangas ya amchayewan cha. Makaskasmek cha is ngaag ay ik-ikkancha, ya nasokil cha isnan chakek-echa. Maid khawis si semekcha, ad-i cha kagkhokhotok, maid layadcha, ya maid seg-angcha. Ammocha pay nan lenteg Apo Dios ay mangwanin nan mangangnen ischicha et lebfengna'y matey cha, ngem khechangna'y angneangnencha kayet chachi ya faken yangkhay chi, mod-i ket tantan-oyancha akhes nan tapina ay cha mangikkan ischicha. Nan Angnen Apo Dios ay En-okomTay siya chi iib-a, mo okomenyo nan ib-ayo, okomenyo kannay nan awakyo tay is-isoyo chaicha ay fomafasol, ad-i kayo mabfalin ay makalason ken Apo Dios olay mo sino kayo. Idwani, ammo tako ay nalenteg nan angnen Apo Dios ay mangokom isnan takho ay mangik-ikkan ischicha. Adi kad mo okomenyo nan cheycha'y mangangnen isnan kag tod-icha ay ngaag, ya siya kannay nan cha yo ik-ikkan, ay ke yo kanan en makakasiw kayo isnan maokomanyo ay madchosaanyo ken Apo Dios? Ongosanyo ngen nan chachama ay kinagkhawis Apo Dios, nan seg-angna ya anosna? Ad-iyo ngen figfikhen ay nan kinagkhawis Apo Dios, et pabfikasena chakayo ta enfafawi kayo koma? Nay met achi tay ikekedseyo ya iweweweyo kayet, nay et amoamongenyo nan songet Apo Dios ken chakayo engkhana isnan akhew ay mangipail-ana isnan nalenteg ay angnena'y en-okom. Tay at ichowana nan ostoosto ay fongaen nan waschin esa'y takho ay maiyafoloy isnan inik-ikkana. Isnan cheycha'y mangipapati kayet ay en-angnen is khawis, ta makaala cha isnan katangtangachancha, kaidchayawancha ya nan enfib-iyakhancha is eng-engkhana, et ichowan Apo Dios nan fiyag ay maid pengpengna. Ngem isnan tapina, nan laychen nan awakcha yangkhay nan pasiyat-encha, ya ad-iyencha nan kinatet-ewa ya nan ngaag nan ton-ochencha, et nay inaagcha nan chad-ama ay songet ya kholan Apo Dios. Chad-ama nan enlikhatan ya kakorkolan nan olay sino ay ngaag nan ang-angnencha, am-amed ken chaicha'y Judio ona, sa et akhes isnan Gentil.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “isnan cheycha'y Judio ona ya Griego akhes.” Nay met achi isnan am-in ay khawis nan angnencha, at ichowan Apo Dios ken chaicha nan katangtangachancha, nan kaidchayawancha, ya nan oompaan nan nemnemcha. Siya na nan maangnen isnan cheycha'y Judio ona sa et akhes isnan Gentil.Away nget siya akhes na nan laychena'y kanan: “Kananyo en chayawenyo si Apo Dios isnan mangwaniyanyo en, ‘Nan enchayaw isnan khinagkhaeb ay dios et chadlos kalilikhet,’ nay met achi ipapailayo ay ad-iyo paat ichayaw si Apo Dios isnan cha yo ang-angnen.” Tay maid pawadwad-en Apo Dios isnan mangokomana isnan takho. Maid Kafaelan nan Lenteg Moises ay Mangisalak isnan JudioAm-in ay eg-ay naigwaan nan lenteg Moises et khechangna ay madchongaw cha is eng-engkhana khapo isnan fasolcha, ngem faken nan lenteg Moises nan iyokomna ken chaicha. Nay met achi am-in ay naigwaan nan lenteg Moises, et nan lenteg Moises nan iyokomna isnan fasolcha. Tay faken nan manmannge yangkhay isnan lenteg nan ifilang Apo Dios ay nalenteg, ay kanana en maid fasolna, mod-i ket nan mangiyangnen isnan lentegna. Kag isnan Gentil ay eg-ay naigwaan nan lenteg Apo Dios, mo ekhadcha ay mangiyang-angnen isnan wad-ay isnan lentegna, et ipailacha ay wad-ay nan lenteg ken chaicha, olay mo eg-ay naigwa ken chaicha nan naisolat ay lentegna. Nan kannay okhalicha nan mangipaila ay nan nay ay filina et insisikhodna ken chaicha, sa et nan kannay nemnemcha akhes nan kag tistikho ay mangipafasol paymo nan mangitakcheg ken chaicha. Siya chi nan omat isnan akhew ay mangokoman Apo Dios isnan am-in ay itabtafon si takho is kasemekcha. Okomena chaicha maichalan ken Jesu Cristo ay kag isnan naifaag isnan Khawis ay Chamag ay ipap-alawagko. Nan Maipoon isnan Judio ya nan Lenteg Apo DiosNgem away kananyo ay Judio kayo, ya mamang-ep kayo isnan mangiyangnenanyo isnan lenteg, sa et ichad-ayewyo ay si Apo Dios nan Diosyo. Kananyo akhes en ammoyo nan nemnemna, ya figfikhenyo nan khawis tay naisolowan kayo isnan lenteg. Sesemkenyo kayet ay chakayo nan mangichad-alan isnan nakolap, ya manangkhew isnan wad-ay isnan ab-afollinget. Chakayo nan manogtokhon isnan maid ammona ya nan mangisos-olo isnan kag ongang-a, tay wad-ay ken chakayo nan lenteg Apo Dios ay kawad nan am-in ay silib ya kinatet-ewa ay naimanmamanman. Mo siya sa ay chakayo nan mangisos-olo isnan ib-ayo ay takho, en yo man ad-i ona isolowan nan awakyo mo? Ipap-alawagyo ay mangwanin, “Ad-i ka mangakew,” ngem ke kayo cha mangakew mo? Itokhonyo ay mangwanin lawa nan menchwa isnan pantewna, ngem ke yo chwaen nan pantewyo mo? Liligtenyo nan khinagkhaeb ay dios,Ilaenyo nan Isaias 52:5 ya nan Ezekiel 36:22. ngem ke yo cha akewen nan wad-ay isnan timplocha mo? Enchad-ayew kayo tay chakayo nan mangeegnan isnan lenteg Apo Dios, ngem ay ke yo ad-i ipaang-ango siya isnan ad-iyo mangiyangnenan isnan infilina? Siya na nan naisolat maipoon ken chakayo isnan kalin Apo Dios:“Khapo ken chakayo ay Judio, chaicha ay Gentil et ngaag nan kankanancha isnan ngachan Apo Dios.”Nan Judio, segyatancha nan an-akcha ay mangipaila isnan nanawatancha isnan filin Apo Dios. Infilin Apo Dios na id sangad-om isnan cheycha'y Israelitas ta kail-an koma nan nanawatancha isnan inkalina ken chaicha. Isnan Judio, Segyat nan Kail-ana ay Chinawatcha nan Lenteg Apo DiosNapateg tet-ewa nan kasegyatanyo,Nan ayen nan ngachan ay Judio isnan kalicha et chayaw. Nan laychen Pablo ay kanan sina et, nan osto ay Judio, siya nan takho ay padchayawan Apo Dios, faken nan takho ay machayaw yangkhay isnan ib-ana. mo mampay iyangnenyo nan lenteg Apo Dios. Ngem mo ad-iyo iyangnen nan lentegna, kag kayo sisya'y loyyop. Ngem mo kay iyangnen nan Gentil ay egay kasegyatan nan lentegna, ay ke na ad-i akhes ifilang siya ay takhona ay kag nan Judio ay nasegyatan? Adi kad chaicha ay egay kasegyatan ya cha mangiyangnen isnan lentegna, et chaicha nan sa mangokom ken chakayo ay Judio. Tay olay mo wad-ay ken chakayo nan naisolat ay lentegna ya nasegyatan kayo, khechangna'y ad-iyo iyangnen nan lenteg. Tay nan maifilang ay tet-ewa ay Judio ya tet-ewa ay takhon Apo Dios, et faken nan takho ay chadlos maiila ay Judio. Nan akhes tet-ewa ay ayen nan segyat et faken nan maangnen isnan awak ay maila. Nan magtek tet-ewa ay Judio,Ilaenyo nan Salmo 51:4. et siya nan takho ay nabfaliwan nan nemnemna ya maiyalig ay nasegyatan nan semekna. Ngem faken nan lenteg nan namaliw isnan semekna, mod-i ket nan Ispirito Santo. Siya na nan takho ay ichad-ayaw Apo Dios olay mo ad-i ichayaw nan takho. On-oney cha nan JudioMo siya chi, naon-oney ngen nan Judio mo nan Gentil? Wad-ay ngen enkhawisan nan nasegyatancha? Wad-ay! Angsan nan enkhawisana. Omona, chaicha nan chadlos nangitalkan Apo Dios isnan kalina. Ngem ngag kay mo ad-i kaaafolot nan tapina ken chaicha? Siya ngen na nan khotokna ay ad-i et kaaafolot si Apo Dios? Ad-i mabfalin! Tay olay mo en-engag nan am-in ay takho, khechangna ay tet-ewa si Apo Dios. Kag isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin,“Maammowan ay nalenteg ka tay am-in ay inkalim Apo et iyangnem. Mo wad-ay mangipafasol ken sik-a, maafak cha isnan kinatet-ewa.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, Griego. Ngem mo nan ngaag ay angnen tako et ilatakna nan kinalenteg Apo Dios, mabfalin ngen ay kanan tako en, “Ad-i nalenteg siya isnan menchosaana ken chatako, tay mampay nan ngaag ay ang-angnen tako kano nan mangipaila isnan kinalentegna?” (Siya chi nan kankanan si takho.) Ad-i! Tay mo siya sa'y ad-i nalenteg si Apo Dios, ngag kay et nan angnena ay mangokom isnan am-in ay takho? Ngem mo kanam kayet en, “Mo magtek nan engagko nan khotokna's onanig kayet kail-an nan chadlos kinatet-ewan Apo Dios, ta sa et machad-ayaw kayet siya, ek man kayet makwanin fomafasol ay makedchengan ay machosa mo?” Kanan tako't achi koma en, “Ay ta angnen tako nan ngaag ta fomal-an nan khawis.” Wad-ay cha nan omilaylayos ay mangwanin siya kano sa nan isos-olok. Awni't chawatencha nan osto'y chosacha isnan ang-angnencha. Maid Paat Takho ay Nalenteg isnan Sakhang Apo DiosNgag et nan kanan tako pet? Mabfalin ngen ay kanan tako en naon-oney nan Judio? Ad-i. Tay inpailak et ay en-iso nan Judio ya nan Gentil,Ilaenyo nan Salmo 14:1-3; 53:1-3; Eclesiastes 7:20. wad-ay cha am-in isnan kamabfalin nan fasol. Siya mampay na nan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin,“Maid paat olay esang ay takho ay nalenteg. Maid paat makaawat paymo mangipapati ay mangammo ken Apo Dios. Chinokokhancha am-in siya, ya mis-omis-o cha ay nenfalin am-in ay kag naikfis nan akkhocha.Maid paat olay esang is khawis nan ikkana.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Entatakang ay pantiyong nan allokhoogcha.” Kakaisew yangkhay nan fomab-ala isnan topekcha ay kag isnan en-akhob ay entatakang ay pantiyong.Ilaenyo nan Salmo 5:9.Engag yangkhay nan wad-ay isnan chilacha ay ensaisailo,Ilaenyo nan Salmo 140:3. ya kag khiwachay si oweg nan wad-ay is katopekcha.Ilaenyo nan Salmo 10:7. Kalilikhet ay kali ya apos nan kwacha.Ilaenyo nan Isaias 59:7,8. Al-aligwat cha ay en menpatey. Olay ento nan omayancha, khayachencha nan kholo ya komorkor. Ad-icha ammo ay makiornos isnan olay sino.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Maid egyatcha ken Apo Dios isnan sakhang nan matacha.” Ilaenyo akhes nan Salmo 36:1. Ad-icha paat semken ay mangiyegyat ken Apo Dios.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “isnan chalana.” Idwani ammo tako ay am-in ay naisolat ay lenteg Apo Dios et katokhonan nan olay sino ay naigwaana. Siya chi ta maid makalason ken Apo Dios, mod-i ket ta waschin khominek, ya figfikhencha ay at maokom cha ken Apo Dios isnan inang-angnencha. Tay maid takho is ifilang Apo Dios ay nalenteg isnan sakhangna khapo tay ang-angnena nan lenteg, tay nan yangkhay kaosalan nan lenteg, et ipailana nan kinomsawan tako. Nan Ikkan Apo Dios ta Mabfalin ay Ifilangna Chatako ay NalentegNgem inpaammon Apo Dios idwani nan sikhod ay inischona maichalan isnan lenteg ya nan insolat nan mamadto ay angnena, ta enfalin ay nalenteg nan ilan nan takho isnan sakhangna. Ad-i maangnen na maichalan isnan mangiyangnenan isnan lenteg, mod-i ket ifilang Apo Dios ay nalenteg nan takho maichalan isnan pammaticha ken Jesu Cristo. Siya na nan ikkana isnan olay sino ay mamati ken Jesus, tay en-iso nan pinangil-ana isnan am-in ay takho. Tay fomafasol nan am-in ay takho, ya maid paat kaidchayawancha ken Apo Dios. Ngem idwani, khapo isnan fachangna, infilangna chatako ay nalenteg. Siya nan inlayadna maichalan ken Jesu Cristo ay nensaka ken chatako. Inchowan Apo Dios si Jesu Cristo ta siya nan maichaton ay mangaan isnan fasol tako isnan eteyna,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Nan nasegyatan ya nan loyyop.” ta mapakawan tako khapo isnan pammati tako ken siya. Siya na nan inikkan Apo Dios idwani ay mangipaila isnan kinalentegna, tay id solit inan-anosana nan takho ya inkakatpena nan fasolcha. Ngem idwani, inpailana nan kinalentegna isnan nangibfilangana ay nalenteg nan olay sino ay mamati ken Jesus. Nan Talek Tako ken Jesus nan Khotok nan Mapakawanan TakoWad-ay ngen mabfalin ay ichayew tako? Maid. En man maid ay? Tay faken nan mangiyangnenan tako isnan lenteg nan kaisalakan tako, mod-i ket khapo yangkhay isnan pammati. Tay patiyen tako ay kecheng nan pammati is maibfilangan nan takho ay nalenteg ken Apo Dios, ya faken nan mangiyangnenana isnan lenteg. Ay ke yo kanan ay Dios nan Judio yangkhay si Apo Dios? Ad-i ngen Dios akhes nan Gentil? Wen achi, tay es-esang met yangkhay nan Dios, ya en-iso nan angnena isnan olay sino ay takho, Judio paymo GentilSi Abraham nan ikit am-in nan Judio id sangad-om. Ya siya nan takho ay chadlos nentatalek ken Apo Dios. Tay siya chi pinmanad si Apo Dios ay nanot-oya ken siya. Inkalina ken siya ay mangwanin, olay mo apchas nalakay siya ya nakot-eg si asawana, at awni't makhanak cha ya at ad-i kafilang nan ap-ocha tay angsaangsan, ay kag isnan tokwifi id chaya. Tay mampay tinalek Abraham nan kinwanin Apo Dios, infilang et Apo Dios siya ay nalenteg isnan sakhangna. ay mangifilang ken chaicha ay nalenteg khapo isnan pammaticha. Mo siya chi, maichen tako et ngen nan lenteg khapo isnan pammati? Ad-i! Nan magtek ang-angnen tako et itakcheg tako nan osto ay ayen nan lenteg. Nan Naibfilangan Abraham ay NalentegNgag et kay nan kanan tako maipoon isnan kasasaad AbrahamIlaenyo nan Genesis 15:6. ay naiwanchan tako ay Judio? Mo sa ya nan khawis ay inang-angnena is khotok nan nangibfilangan Apo Dios ken siya ay nalenteg, at koma wad-ay nan ichayewna. Ngem isnan sakhang Apo Dios maid. Tay ngag nan kanan nan naisolat ay kalin Apo Dios maipoon ken siya? Nan naifaag ischi et,“Namati si Abraham ken Apo Dios, et khapo isnan chey ay pammatina, infilang Apo Dios siya ay nalenteg.”Ilaenyo nan Salmo 32:1,2. Semkenyo na: Nan lagfon si enmadno, et ad-i maifilang ay mailayad ken siya mod-i ket fayad nan felayna. Ngem mo faken nan inidnona nan talken nan takho is khotok nan kaisalakana mod-i ket nan Dios ay mangifilang ay nalenteg nan fomafasol, et ifilang tet-ewa Apo Dios siya ay nalenteg khapo isnan chey ay pammatina. Siya akhes sa nan laychen David ay kanan issan nangwaniyana en, naoney nan takho ay ifilang Apo Dios ay nalenteg, ad-i khapo isnan chinnona. Kinwanina,“Naoney nan takho ay napakawan nan fasolna, ya nakaan nan kinangaagna. Naoney nan takho ay ad-i kasin singilen Apo Dios nan finmasolana.”Ilaenyo nan Genesis 17:1-16, 23-27. Nan ngen yangkhay Judio ay makwanin nasegyatan nan naoney? Ad-i! Maitapi akhes am-in nan Gentil ay makwanin loyyop. Kag mampay isnan apchas nakwani maipoon ken Abraham, ay siya et khapo isnan pammatina nan nangibfilangan Apo Dios ken siya ay nalenteg. Ya ngag nan kasasaad Abraham issan chey? Nasegyatan ngen ona siya, esa pay infilang Apo Dios ay nalenteg siya? Egay. Tay nawnawni nan nasegyatana.Ilaenyo nan Genesis 12:1-3; 15:1-21; 17:1-22; 18:16-19. Nasegyatan siya ta siya chi nan maton ay mangipatet-ewa ay infilang Apo Dios ay nalenteg siya khapo isnan pammatina issan sisya'y egayna nasegyatan. Tay siya chi nay et siya nan makwani ay aman nan am-in ay mamati ken Apo Dios, ay infilangna ay nalenteg khapo isnan pammaticha, olay mo egay cha kasegyatan. Ya si ama'y Abraham akhes nan aman nan Judio ay egay yangkhay kasegyatan mod-i ket isnan am-in ay matatakhowancha, et entatalek cha akhes ken Apo Dios ay kag ken siya issan egayna kasegyatan. Nan Inkalin Apo Dios ken AbrahamId solit inkalin Apo Dios ken Abraham ya isnan wanen-edna ay chaicha nan manawid isnan lota.Ilaenyo nan Genesis 17:5. Ngem ad-i khapo tay inangnen Abraham nan lenteg, mod-i ket nan pammatina nan khotok nan naibfilangana ay nalenteg. Tay mo nan inkalin Apo Dios ay ipatawidna et kwan nan mangipapati isnan lenteg, at ongar yangkhay nan pammati, ya maid silfin nan inkalin Apo Dios. Chosa nan igwan nan lenteg. Mo maid lenteg, maid komsawan ischi. Tay siya chi, nan inkalin Apo Dios, et mabfalin yangkhay isnan cheycha'y entalek ken siya khapo isnan fachangna, tatno wad-ay ay wad-ay nan chey ay ilayadna ay inkalina isnan am-in ay makwanin waned Abraham. Et faken yangkhay nan Judio ay naigwaan nan lenteg nan manawat ischi, mod-i ket am-in nan wad-ay pammaticha ay kag ken Abraham. Tay maifilang ay siya nan ama tako am-in, ay kag isnan naisolat ay kinwanin Apo Dios ken siya,“Ippeyko sik-a ay pinakaaman nan am-in ay takho isnan olay entona ay ili.”Fasaenyo nan Genesis 15:5: “Sa et infalan Apo Dios si Abram, sa na't kanan, ‘Entangad ka ta filangem nan cheycha'y tokwifi mo makafilang ka, et kag nan filangcha nan wanen-edmo.’ ”Tet-ewa, si Abraham nan pinakaama tako isnan sakhang Apo Dios ay tinalekna. Siya nan Dios ay manakho isnan natey ya mangipawad-ay isnan maid. Nan Pammatin Abraham nan Ton-ochen TakoSi Abraham, olay mo kag ad-i matongpal nan inkalin Apo Dios, et khechangna ay nentatalek ay at enfalin siya ay aman nan kailiili ay kag isnan nay ay naikali ken siya, “Kag isnan tokwifi nan filang nan wanen-edmo.”Ilaenyo nan Genesis 15:6. Siya, egay kinmapsot nan pammatina olay mo sinkhasot nan tawena, ya isnan semekna et kag tongon natey nan awakna ya siya akhes ken Sara ay asawana ay nakot-eg. Egay nakakkaan nan pammatina paymo nenchwadchwa isnan inkalin Apo Dios, mod-i ket onanig kayet finmikas ay mamati ken Apo Dios ya nenchad-ayaw ken siya. Chachama nan pammatina ay si Apo Dios et wad-ay kamabfalina ay mangangnen isnan inkalina. Siya sa nan khotokna ay infilang Apo Dios siya ay nalenteg, tay mampay isnan pammatina.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “natey tako isnan fasol.” Nan laychena ay kanan et, mo natey nan awak, ad-ina malikna nan owat paymo ew-ew. Siya akhes sa nan omat isnan takho ay mamati ken Jesus. Mo maipoon isnan fasol, kag cha natey, nay et maid kafaelan nan ngaag ken chaicha. Ngem faken magtek kecheng si Abraham nan makmakwaniyan nan naisolat ay mangwanin, “infilang Apo Dios siya ay nalenteg” mod-i ket maitapi tako akhes. Tay nan ifilang Apo Dios ay nalenteg et chatako ay mamati ken siya ay namangon ken Jesus ay Apo tako isnan etey. Siya san naipapatey khapo isnan fasol tako, sa et naipatakho ta maifilang tako ay nalenteg. Ornos ken Apo Dios Maichalan isnan PammatiIdwani tay infilang Apo Dios ay nalenteg tako khapo isnan pammati, nay et wad-ay ornos tako ken siya maichalan ken Jesu Cristo ay Apo tako. Et khapo ken siya, mabfalin tako ay itopeg nan kinagkhawis nan fachang Apo Dios isnan matatakhowan tako idwani, ya ilal-ayad tako nan namnamaen tako ay maitapiyan tako isnan katangtangachana. Ya faken yangkhay na, mod-i ket olay isnan kawad si likhat et enlal-ayad tako, tay ammo tako ay nan likhat et pawad-ayena nan anos, ya nan anos pawad-ayena nan okhali ay tan-oyana, ya nan nay ay okhali, pawad-ayena nan namnama. Ya nan namnama tako et ad-i kasaew, tay ipaawat ya ipaliknan nan Ispirito Santo ay inpateena ken chatako nan chachama ay layad Apo Dios ken chatako. Tay issan sisya'y maid kafaelan tako, inkatteyan Cristo chatako ay fomafasol, isnan osto ay timpo ay inischon Apo Dios. Sikhab ay iyoyan nan takho nan fiyagna ay maisokat isnan esa'y nalenteg ay takho. Ngem mabfalin nget ay away wad-ay matey maipoon isnan esa'y khawis ay takho. Ngem si Apo Dios, et inpailana nan layadna ken chatako tay natey si Cristo pala ken chatako issan sisya'y fomafasol tako. Et mo siya chi ay naifilang tako ay nalenteg maigkhapo isnan chalana ay inmayos isnan nateyana, ay ke na ad-i am-amed isalakan chatako isnan enchosaan Apo Dios? Issan sisya'y fosona chatako khechangna'y inyornosna chatako ken siya maichalan isnan etey nan Anakna. Et idwani ay naiyornos tako ken siya, ay ke ad-i amed isalakan Jesus chatako khapo isnan kasina natakhowan? Ngem ad-i yangkhay kecheng chi, ilal-ayad tako akhes si Apo Dios, khapo ken Apo tako ay Jesu Cristo ay nangipawad-ay isnan enkasiawatan tako ken Apo Dios. Nan Inangnen Adan ya nan Inangnen JesusId sangad-om nawad-ay nan fasol isnan lofong maigkhapo isnan esang ay takho, et etey nan nenfanakhana. Siya na nan chomalat ay wad-ay ay wad-ay nan omchan ay etey isnan olay sino ay takho, tay am-in ay takho et nenfasol cha. Tet-ewa ay wad-ay et nan fasol isnan lofong issan sisya'y egay naichowa nan lenteg Moises, ngem egay naifilang ay nensokilan isnan lenteg. Ngem khechangna ay inyap-apowan nan etey nan olay sino ay takho nailapo ken Adan engkhana ken Moises, olay isnan cheycha'y teken nan fasolcha mo si Adan ay nanokil isnan filin Apo Dios.Si Adan et kag alig Cristo ay inmonod ken siya. Ngem teken chadlo nan enfanakhan nan fasol Adan isnan ilayad Apo Dios. Tay mo nan nenfanakhan nan nenfasolan nan esang ay takho et etey isnan olay sino, am-am-amed kayet nan kamabfalin nan fachang Apo Dios ya nan ilayadna isnan katakhotakho, maichalan isnan fachang nan esang akhes ay takho ay si Jesu Cristo. Ya teken akhes nan winad-ay nan inlayad Apo Dios isnan nenfanakhan nan fasol nan chey esa'y takho. Tay nan nenfanakhan nan chey ay es-esang ay fasol et siya nan kaokoman ya kadchosaan, ngem nan nenfanakhan nan inlayad Apo Dios et ischona nan kapakawanan nan kafasofasol ya maibfilangan ay nalenteg. Tet-ewa ay inyap-apowan nan etey nan olay sino ay takho maigkhapo isnan fasol nan esa'y takho. Ngem am-am-amed kayet nan enfanakhan nan inangnen nan esa'y takho ay si Jesu Cristo, tay am-in ay manawat isnan nawadwad ay fachang Apo Dios ya nan ilayadna ay nalenteg, et enap-apo cha isnan fiyag ay eng-engkhana maigkhapo ken Jesu Cristo. Adi kad maila ay nan fongan nan chey es-esang ay fasol et siya nan madchosaan nan olay sino ay takho. Siya akhes ay nan nenfanakhan nan chey ay es-esang ay inangnen Cristo ay nalenteg, et winad-ayna nan kapakawanan nan olay sino ta enfiyag cha. Siya, khapo isnan kinasokil nan esa'y takho nenfalin ay fomafasol nan olay sino. Siya akhes ay khapo isnan nangabfolotan nan esang ken Apo Dios, mabfalin ay maifilang ay nalenteg nan katakhotakho isnan sakhang Apo Dios. Wadwad-ay nan Fachang Apo Dios mo nan LentegNaichawchaw nan lenteg ta figfikhen nan takho ay cha cha't onanig enfasol. Ngem olay mo cha et matapiyan nan fasol, am-am-amed kayet nan fachang Apo Dios. Adi kad kag isnan inangnen nan ngaag ay mangiyapo isnan takho ya etey nan inischona, siya akhes ay somya nan fachang Apo Dios ay omiyapo idwani tay naifilang tako ay nalenteg khapo isnan fachangna, ya ischona nan fiyag ay maid pengpengna maichalan ken Jesu Cristo ay Apo tako. Nan Khotok nan Maafakan Tako isnan NgaagNgag et kay nan kanan tako? Ay ke tako kayet itot-oloy ay enfasol ta onanig omad-acha nan fachang Apo Dios ken chatako? Ad-i mabfalin! Tay naafak et nan kafaelan nan ngaag ken chatako,Nan laychen ay kanan nan etey et faken yangkhay nan mateyan mod-i ket nan maisiyanan ken Apo Dios ya madchosaan is eng-engkhana. ento nan ikkana ay itoloy tako kayet ay enfasofasol? Ad-iyo ngen ammo ay mo naitapi tako ken Jesu Cristo isnan nafonyakhan tako, et siya akhes ay naitapi tako ken siya isnan eteyna? Adi kad kag tako naitapi ken siya ay natey ya naikaob issan nafonyakhan tako, ta mabfalin tako ay enfiyag isnan falo ay fiyag, ay kag ken Cristo ay olay natey, kasin natakho maichalan isnan matangtangad ay kamabfalin Amana. Siya, mo naitapi tako ay kag nakietey ken Cristo, at siya akhes ay kasin tako matakho kag isnan naangnen ken siya. Ammo tako ay nan sikhod ay katatakho tako et naitapi ken Cristo ay natey issan nailansaana is kakolos, ta mamaid nan kafaelan nan ngaag ay katatakho tako, ya ad-i tako kasin pafaa isnan ngaag. Tay nan natey, et mawayaan isnan kamabfalin nan ngaag ken siya. Idwani mo naitapi tako ken Cristo ay natey, patiyen tako ay at maitapi tako akhes ken siya ay matakho. Tay ammo tako ay si Cristo et finangon Apo Dios isnan etey ya at ad-i kasin matey tay maid et kamabfalin nan etey ken siya. Si Jesus, naaanay nan namipingsan yangkhay ay nateyana ta maichena nan kafaelan nan ngaag. Idwani, matatakho pala isnan kaidchayawan Apo Dios. Tay siya chi masapol ay sesemkenyo akhes ay maid et kafaelan nan ngaag ay mangiyapo ken chakayo, tatno enfiyag kayo pala isnan kaidchayawan Apo Dios khapo isnan naiyornosanyo ken Jesu Cristo. Nan Khawis ay Okhali ay Tan-oyan Apo DiosIdwani, ilaenyo et mampay ta ad-i kayo paiyapo isnan ngaag, ya nan et figfikhawen nan awakyo nan abfoloyanyo. Siya, ad-iyo iyoya nan olay ngag isnan awakyo ta enfalin ay kag lamintan si fasol ta nan et ngaag nan ang-angnenyo. Nan magtek angnenyo, tay figfikhenyo ay kag kayo kasin natakho isnan etey, et ichowayo ken Apo Dios nan olay ngag isnan awakyo ta enfalin ay lamintan nan kinalentegna. Tay mo siya na, maid et kafaelan nan kinangaag ay mangiyapo ken chakayo, tay faken et nan lenteg nan mangichalan isnan fiyagyo, mod-i ket nan fachang Apo Dios. Nan Mamati ken Jesus, et kag Faan si KinalentegIdwani, ngag kay nan angnen tako? Mabfalin ngen ay olay cha tako kayet enfasol, tay faken et nan lenteg nan somya, mod-i ket nan fachang Apo Dios. Ad-i! Ay ke yo ad-i ammo ay mo iyoyayo nan awakyo ay enfaan nan sino issa, et enfalin kayo ay faan nan enpafab-aalanyo? Kag isnan ngaag, mo siya chi nan abfoloyanyo, etey nan ischona. Ngem mo si Apo Dios nan patiyenyo, kinalenteg nan ischona. Ngem enyaman tako ken Apo Dios tay olay sikhod ay kag kayo faan si ngaag, ngem idwani namatpati kayo ay osto isnan kinatet-ewa ay naisos-olo ay chinawatyo. Nawayaan kayo et isnan kamabfalin nan ngaag, ya nenfalin kayo ay kag faan si kinalenteg. Enkak-ali ak ken chakayo isnan patpatag ay nalaka ay maawatan, tay sikhab ay maawatanyo. Issan chey, inyoyayo nan olay ngag issa isnan awakyo isnan kinalokhit, et siya chi nan nenfaa ken chakayo ta cha et omam-amed kayet nan ang-angnenyo ay kangaakhan. Ngem idwani, iyoyayo et nan olay ngag issa isnan awakyo isnan kinalenteg, ta siya chi nan en-apo ken chakayo ta nakapet kayo ken Apo Dios. Nan Sofalit nan Fasol ya KinalentegIssan chey ay kag kayo faan si ngaag, maid kayo isnan kinalenteg. Ngem wad-ay ngen nenkhawisan nan cha yo inang-angnen issan chey ay kaifafainanyo idwani? Maid. EteyNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Issan chey matatakho ak ay maid lenteg, ngem issan inomchanan nan filin, natakho nan fasol ya natey ak.” Olay isnan kaong-ongaan Pablo, ammona nan lenteg Moises. Nan laychena ay kanan sina et, “Egayko finigfig nan kinwanin nan lenteg maipoon isnan ngaag ay okhalik, et khapo tay siya chi, sisya'y khawis nan semekko. Ngem osto ay finigfigko ay fomafasol ak, nginmaya ak tay ammok ay adchawi ak ken Apo Dios ya kag ak natey.” nan enfanakhana. Nay met achi idwani ay nawayaan kayo isnan ngaag ay sikhod ay nangiyapo ken chakayo, ya nenfalin kayo ay faan et Apo Dios, nan nenkhawisana et nakapet kayo ken siya, ya fiyag ay maid pengpengna nan nenfanakhana. Tay nan sofalit nan fasol et siya nan etey, nay met achi nan ilayad Apo Dios et fiyag ay maid pengpengna ken chatako ay maiyornos ken Jesu Cristo ay Apo tako. Nan Mawayaan isnan LentegIib-ak, ammok ay maawatanyo nan ayen nan lenteg. Ammoyo ay wad-ay kalebfengan yangkhay nan lenteg isnan takho mo sisya'y matatakho siya, ad-i ngen? Kag isnan fafai ay inasaw-an. Kag itattaked nan lenteg ken asawana mo sisya'y matatakho nan asawana. Ngem mo matey nan asawana, mamaid et nan fiyang nan lenteg ay kag mangitataked ken siya ken asawana. Adi kad mo sisya ay matatakho nan asawana ya aped en maiyamong isnan teken ay lalaki, at makwanin chwa nan pantewna. Ngem mo matey si asawana ya kasin makiasawa, maid mangwanin chwadchwaena nan pantewna tay nawayaan et siya isnan chey ay lenteg. Siya akhes sa nan aligna ken chakayo ay iib-ak. Kag kayo nakietey ken Cristo isnan nateyana, ya maid et fiyang nan lenteg Moises ken chakayo, et idwani mabfalin ay maiyamong kayo ken Cristo ay kasin natakho isnan etey, ta fomkhas kayo isnan kaidchayawan Apo Dios. Tay issan sisya ay nan awak tako yangkhay nan semsemken tako, et nan ngaag ay figfikhawen nan awak ay kag ipabpafichang nan lenteg nan enchonchono isnan awak tako ay mangifonga isnan kateyan. Ngem idwani maid et kafaelan nan lenteg ay sikhod ay nanetengngel ken chatako tay kag tako natey, ya nawayaan tako isnan lenteg. Et idwani faken nan chaan ay naisolat ay lenteg nan mangichalan isnan angnen tako ay ensilfi ken Apo Dios mod-i ket nan Ispirito Santo ay naiyornosan tako isnan falo ay fiyag. Nan Osto ay Ensilfiyan Nan LentegNgag et kay nan kanan tako? Ngaag ngen nan lenteg? Ad-i! Nan magtek kanak, et mo sa ya maid nan lenteg et egayko finigfig ay fomafasol ak. Siya, egayko inammowan ay ngaag nan en-akhom ta, mo maid nan lenteg ay mangwanin, “Ad-i ka en-akhom.” Ngem maichalan isnan chey ay filin, inchasan nan kinangaag nan wayana ay mangipafikas ken sak-en isnan am-in ay ilan si akhom. Tay mo maid lenteg, ad-i mafigfig nan fasol. Tay issan chey ay ad-ik ammo nan lenteg, khawis nan semekko. Ngem isnan inomchanan nan osto ay semekko maipoon isnan filina, ket ay finigfigko ay fomafasol ak ya nginmaya ak. Siya, alig natakho nan fasol ya alig ak natey.Isnan tapin nan sinangad-om ay liblo wad-ay akhes nan naisolat ischi ay mangwanin, “ay ad-i abfoloyan nan fikhaw si awak, mod-i ket nan Ispirito Santo.” Et nan filin ay nangikali isnan fiyag ay eng-engkhana, ya ket ay etey nan inischona ken sak-en. Tay maichalan isnan chey ay filin, inchasan nan kinangaag nan wayana ay manailo ken sak-en ya inischona nan kateyak. Nan lenteg Apo Dios nasantowan, ya siya akhes isnan filina, et nasantowan, nalenteg ya khawis. Et mo siya chi ay khawis, mabfalin ngen ay siya kannay chi nan mangischo isnan kateyak? Ad-i achi. Nan magtek kinangaag nan mangischo isnan kateyak maichalan isnan khawis ay lenteg, ta mailatak nan osto ay ilan nan fasol. Siya, naichalan isnan khawis ay filin nan nail-an nan chadlos chad-ama ay kinangaag nan fasol. Olay mo Khawis nan Pangkhepko Khechangna'y Ngaag nan AngnekAmmo tako ay nasantowan nan lenteg, ngem sak-en, takho ak yangkhay ay alig nailako ay faan si fasol. Ad-ik maawatan nan chak kannay ang-angnen, tay nan laychek ay angnen koma, et faken si chak angnen. Ngem nan liligtek ay angnen, et siya nan chak angnen. Et mo siya chi ay figfikhek ay ngaag nan inangnek, siya chi nan mangipaila ay tan-oyak ay khawis nan lenteg. Isonga faken tet-ewa sak-en nan malpowan nan enfasfasolak, mod-i ket nan kinangaag ay wad-ay ken sak-en. Tay ammok ay maid paat khawis ken sak-en. Nan laychek ay kanan, et maid paat khawis isnan awakko. Tay olay mo laychek ay khawis koma nan angnek, ad-ik kafaelan. Tay ento mo nan khawis ay laychek ay angnen nan angnek, ket ay nan et ngaag ay ad-ik paat laychen ay angnen nan angnek. Adi kad idwani, mo angnek nan ad-ik laychen ay angnen, faken et sak-en nan nalpowan nan enfasfasolak, mod-i ket nan kinangaag ay wad-ay ken sak-en. Idwani, siya na nan inchasak ay maang-angnen: Olay mo laychek ay ikkan nan khawis, nan et yangkhay ngaag nan somya. Tay isnan nemnemko et ilal-ayadko nan lenteg Apo Dios, ngem figfikhek ay teken ay lenteg nan mamab-aa isnan awakko ya mangon-onong isnan lenteg ay tan-oyan nan semekko. Et kag ak mabfafalod isnan chey ay lenteg ay wad-ay isnan awakko ay kad-in mangischo ken sak-en ay enfasol. (24-25) Adi kad siya na nan kasasaadko: Mo kedkecheng ak, nan lenteg Apo Dios nan mangipay-ak isnan semekko, ngem idwani faa ak isnan lenteg ay mangischo isnan awakko ay enfasol. Selaeg ko ay takho! Wad-ay ngen sa makaisalak ken sak-en isnan nay ay awak ay omiyey isnan kateyak? Enyaman tako ken Apo Dios tay siya nan omisalak maichalan ken Jesu Cristo ay Apo tako! (-) Naisalakan Tako ken Jesu CristoIdwanin pay, maid et madchosaan nan cheycha'y naiyornos ken Jesu Cristo.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “Ngem mo wad-ay si Cristo ken chakayo, olay mo matey nan awakyo khapo isnan fasol, ichowan kayet nan Ispirito Santo ken chakayo nan fiyag ay maid pengpengna. Tay khapo isnan naiyornosak ken Jesu Cristo nan Ispirito Santo ay mangischo isnan fiyag ay maid pengpengna nan mangichalan ken sak-en, ya inpawayana sak-en isnan ngaag ay nanetengngel ken sak-en ya mangischo isnan kateyak. Nan ad-i maikkan nan lenteg Moises ken chatako tay nakapsot tako, et inangnen Apo Dios. Inafakna nan kafaelan nan ngaag isnan namaalana isnan Anakna kannay ta enfalin ay takho ay kag ken chatako ay fomafasol, ta ikalona nan fasol tako. Siya sa nan inikkan Apo Dios tatno chatako ay ad-i mamikhaw isnan laylaychen nan awak tako mod-i ket nan laylaychen nan Ispirito Santo, et iyangnen tako ay osto nan nalenteg ay filin nan lentegna. Tay nan cheycha'y menwadwad-ay isnan fikhaw si awakcha, et ippeycha nan semekcha isnan figfikhawencha. Ngem nan cheycha'y menwadwad-ay isnan Ispirito Santo, ippeycha nan semekcha isnan laylaychen nan Ispirito Santo. Etey nan fongaen nan takho ay mangippey isnan semekna isnan figfikhawen nan awakna. Ngem nan mangippey isnan semekna isnan Ispirito Santo, et mawad-ayan is fiyag ay eng-engkhana ya oompa nan semekna. Tay nan takho ay mangippey isnan semekna isnan figfikhawen nan awakna, et kakholana si Apo Dios. Ad-i maiyornos siya isnan lenteg Apo Dios ya tet-ewa'y ad-i mabfalin ay maiyornos. Adi kad mo sino cha nan mangab-afoloy isnan figfikhawen nan awakcha, et maid angnencha ay mangipalal-ayad ken Apo Dios. Nan Kasasaad nan Takho ay Kawad CristoNgem chakayo, faken nan figfikhawen nan awakyo nan ab-abfoloyanyo, tay naiyornos kayo et isnan Ispirito Santo mo tet-ewa ay wad-ay nan Ispirito Santo ay nentee ken chakayo. Siya, mo sino nan maid nan Ispirito Santo ay Ispiriton Cristo ken siya, et faken takhon Cristo. Ngem mo wad-ay si Cristo ken chakayo, olay mo matey nan awakyo khapo isnan fasol, khechangna'y matatakho nan leng-agyo is eng-engkhana tay infilang Apo Dios chakayo ay nalenteg.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “Tay nan Ispirito Santo ay inchowan Apo Dios ken chatako et ad-ina enfalinen chatako ay faa ya ad-ina paegyaten chatako, mod-i ket enfalinena chatako ay an-ak Apo Dios, ta mabfalin ay enkechaw tako ken Apo Dios ay mangwanin, ‘Ama.’ ” Ya sa et mo wad-ay nan Ispiriton Apo Dios ay namangon ken Jesu Cristo isnan etey, ya inmafong isnan awakyo, et siya akhes ay takhowen Apo Dios nan matey ay awakyo maichalan isnan Ispirito Santona ay nentee ken chakayo. Adi kad iib-ak, ad-i tako mang-ey paiyapo isnan figfikhawen nan awak tako ta siya nan wanchen tako. Tay mo nan figfikhawen nan awakyo nan ang-angnenyo, at matey ya machosa kayo. Ngem mo iyornosyo nan awakyo isnan Ispirito Santo ya isnan kamabfalina chokokhanyo nan ngaag ay okhaliyo, at matakho kayo is eng-engkhana. Nan Angnen nan An-ak Apo Dios ay EnfiyagAm-in ay ichad-alan nan Ispiriton Apo Dios, et chaicha nan an-ak Apo Dios. Tay nan naichowa ken chatako et faken nan semek si faa ta sa tako't kasin omeeeegyat, mod-i ket naichawchaw ken chatako nan Ispirito Santo ay namalin ken chatako ay an-ak Apo Dios, ta mabfalin ay enkechaw tako ken Apo Dios ay mangwanin, “Ama”.Siya chi nan inangnen Apo Dios isnan khinaebna khapo issan finmasolan Adan. Fasaenyo nan Genesis 3:14-19. Et en-among nan Ispirito Santo ya nan semek tako ay mangipaammo ay tet-ewa ay an-ak Apo Dios chatako. Et tay an-ak Apo Dios chatako, at tawichen tako nan am-in ay ipatawidna. Siya, makitawid tako ken Cristo mo tet-ewa ay makiliglikhat tako ken siya idwani ta sa tako't maitapi isnan katangtangachana is tap-in si akhew. Nan Kaidchayawan Tako is Tap-in si AkhewNan kanak et, nan likhat ay cha tako inaag idwani, et maid paat filangna isnan at maipaila ay katangtangachan ay mais-is-ed ken chatako. Siya, olay nan am-in ay winad-ay Apo Dios isnan lofong, et lalaychencha et ay omchan nan chadlos cha sadsad-en ay mangipail-an Apo Dios isnan kasasaad nan an-akna. Tay am-in ay nawad-ay, ad-icha maangnen ay osto nan kaosalancha koma.Ilaenyo nan Salmo 44:22. Ngem faken tay siya nan laychencha, mod-i ket tay nemnem Apo Dios kannay ay namaliw isnan kaosalancha. Nay met achi olay mo siya chi nan inmat, khechangna'y wad-ay nan namnama ay at mawayaan cha isnan ad-i kailayyawan ay madchonotan, ta sa cha't maitapi isnan kagkhakhawisan ay wayan nan an-ak Apo Dios. Tay ammo tako ay engkhana idwani, et cha cha en-an-anana nan am-in ay winad-ayna, ay kag isnan oman-anak. Ya olay chatako akhes ay nanawat isnan Ispirito Santo ay alig fin-i ay kaoonaan ay inlayad Apo Dios ken chatako, et naitapi tako isnan winad-ayna ay cha en-an-anana isnan nemnem tako isnan cha tako manman-echan isnan osto ay mangipaammowan Apo Dios ay chatako nan an-akna, ya mawayaan tako isnan mangipafalowana isnan awak tako. Tay siya chi nan namnamaen tako issan naisalakan tako. Ngem mo nan namnamaen tako ya wad-ay et ay iilaen tako, faken chi is makwanin namnama. Tay ay ke tako kasin namnamaen nan apchas wad-ay ay iilaen tako? Ngem mo sisya'y ad-i tako ilaen nan namnamaen tako, an-anosan tako ay manman-ed ischi. Nan Fachang nan Ispirito SantoWad-ay akhes nan Ispirito Santo ay fomadfachang isnan enkolangan tako, tay ad-i tako ammo nan osto ay ikkan tako ay mangifallikas isnan ilowalo tako, ngem wad-ay siya ay omisegseg-ang ken Apo Dios isnan ad-i kaifallikas ay kali. Ya si Apo Dios ay mangammo isnan am-in ay wad-ay ay semsemken nan takho, et maawatana nan laychen nan Ispirito Santo ay kanan, tay maifakhay isnan nemnem Apo Dios nan iseg-angna ken Apo Dios pala ken chatako ay takhona. Maitapi Tako isnan Katangtangachan Apo DiosAmmo tako ay am-in ay ngag sisa ay maang-angnen, et wad-ay si Apo Dios ay mangimanman ta fomkhas isnan enkhawisan nan menlaylayad ken siya, ay inayakhana maiyafoloy isnan pangkhepna. Tay am-in cha ay sikhod ay sinmekna ya pinilina, et iniischona ay awni't enfalin cha ay kag isnan Anakna, ta nan Anakna nan enyon-a ken chaicha am-in ay nenfalin ay aag-ina. Siya, nan cheycha'y sikhod ay wad-ay is kasemekna, et chaicha nan inayakhana. Chaicha nan infilangna ay nalenteg, ya chaicha ay naifilang ay nalenteg nan intapina isnan katangtangachana. Nan Chachama ay Layad Apo Dios ay Inpailan Jesu CristoNgag et kay nan kanan tako maipoon isnacha? Mo wad-ay si Apo Dios ken chatako, ay ke sa wad-ay makaafak ken chatako? Si Apo Dios, egayna inpakod nan chadlos Anakna, mod-i ket inyoyana siya pala ken chatako am-in. Et mo siya chi ay apchas na inchowa siya, ad-ina ngen akhes sa taptapiyan nan am-in ay enkhawisan tako? Ay ke wad-ay sa makaisaklang ken chatako ay pinilin Apo Dios ay takhona? Si met Apo Dios kannay nan nangwanin nalenteg tako! Wad-ay ngen menkedcheng ken chatako? Maid! Olay si Jesu Cristo, tay siya nan natey maigkhapo ken chatako, sa et natakho kasin, ya wad-ay is kakannawan Apo Dios ya mangiseg-aseg-ang akhes ken chatako. Wad-ay ngen makaisiyan ken chatako isnan layad Cristo? Maid. Olay nan kateptepngan, nan kakorkolan, nan maipap-alikhatan, nan kaowatan, nan kinakolang nan facho, nan omegyatan, ya nan kateyan, et ad-i cha makaisiyan ken chatako isnan layad Cristo. Tay kanan nan naisolat ay kalin Apo Dios en,“Khapo ken sik-a Apo et kad-in nganngani kami matey.Siya, infilangcha chakami ay kag karnilo ay naisasakhana ay makhekhed.”Si Abraham nan aman nan cheycha'y Judio id sangad-om. Nan anak Abraham et si Isaac, ya nan anak Isaac et si Jacob. Pinangadnan Apo Dios si Jacob is Israel, et nan wanen-edna, chaicha nan makwani ay Israelitas. Awni pay ya ket nakhedwa nan wanen-edna et nenfalin si chwa'y ili. Nan nenpaamyanan et chaicha nan makwanin Israel, ya nan nenpaambagatan et chaicha nan makwanin Judio. Awni ya ket nakhogfat nan cheycha'y Israelitas ya naamas cha. Nakhayad et nan cheycha'y makwanin Judio. Awni issan timpon Jesus, am-in nan waned Israel ay naiwaned isnan Judio ay nakhayad isnan naamasan nan Israelitas, makwani cha ay Israelitas paymo Judio. Ngem olay siya chi, mangafaafak tako kayet isnan kafaelan Cristo ay menlaylayad ken chatako. Tay ad-i ak enchwadchwa ay nan layad Apo Dios ken chatako, et ad-i makak-aan olay isnan mateyan tako paymo isnan matatakhowan tako. Olay nan angheles, anito paymo am-in ay wad-ay sisa ay makabfalin; olay akhes nan om-omat idwanin ya is tap-in; olay nan ngag sisa ay wad-ay id tongcho ya isna's khwabna; siya, maid paat olay ngag sisa isnan lofong is makakkaan isnan layad Apo Dios ay inpailana ken chatako maichalan ken Jesu Cristo ay Apo tako. Nan Judio ay Pinilin Apo Dios ay TakhonaTet-ewa nan kankanak ken chakayo. Ad-i ak en-engag tay takhon Cristo sak-en. Ya olay akhes nan semekko ay ichad-alan nan Ispirito Santo, tet-ewaana ay sak-en et chadlos chad-ama ay ensasanga ak ya ad-i paat ompa nan semekko maipoon isnan kakailiyak ay Judio.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “Naiwaned cha isnan napateg ay am-a id solit, ya isnan wanedcha akhes nan nalpowan nan Cristo. Machad-ayaw is eng-engkhana si Apo Dios ay mangiyap-apo isnan am-iam-in.” Mo sa ya mabfalin ta sak-en et yangkhay si chosaen Apo Dios ya matlad ken Cristo, ta faken nan kakailiyak ay en-iso nan naiwanchanmi. Tay chaicha nan Israelitas ay nenfalinen Apo Dios ay an-akna, ay nangipail-ana isnan katangtangachana. Chaicha nan finilina issan nakitolakhana ken chaicha ya nan nangichawchawana isnan lentegna. Inischona ken chaicha nan osto ay ikkan ay enchayaw, ya chinawatcha akhes nan inkalina. Naiwaned cha isnan napateg ay am-a id solit, ya isnan wanedcha akhes nan nalpowan nan Cristo ay Dios ay mangiyap-apo isnan am-iam-in. Machad-ayaw koma siya is eng-engkhana.Ilaenyo nan Genesis 21:12. Amen. Tongpalen ay Tongpalen Apo Dios nan InkalinaLaychena ngen ay kanan en maid nenfanakhan nan inkalin Apo Dios isnan Israelitas? Ad-i. Tay nan yangkhay maifilang ay tet-ewa ay Israelitas nan manawid isnan inkalina, ya faken nan am-in ay naiwaned ken Israel. Ya ad-i khapo tay naiwaned cha ken Abraham, et infilang Apo Dios ay an-ak Abraham chaicha. Tay siya na nan kinwanina: “Nan wad-ayen Isaac nan maifilang ay wanedmo.”Ilaenyo nan Genesis 18:10,14 Nan laychen nan nay ay kanan et, nan maifilang ay an-ak Apo Dios ay waned Abraham, et faken nan am-in ay wad-ayena, mod-i ket kecheng yangkhay nan inkalin Apo Dios ay wad-ayena. Tay siya na nan inkalina: “At tomoli ak isnan kag tona ay timpo, ya at omanak si Sara is lalaki.”Ilaenyo nan Genesis 25:23 Ya faken yangkhay chi, tay siya akhes ken Rebecca ay asawan Isaac. Issan nangililitonana isnan apik ay winad-ay ikit tako ay Isaac, (11-12) inpailan Apo Dios ay esang et ken chaicha nan apchas na pinili isnan sisya'y naililitonancha, ya maid pay laeng naila is inangnencha ay khawis paymo ngaag. Kinwanin Apo Dios ken Rebecca,“Nan yon-a nan at enfaan nan annochi.”Ilaenyo nan Malakias 1:2,3.Siya chi ta mailatak ay pinilina siya, faken khapo isnan inangnena, mod-i ket tay sikhod ay pinangkhepna ay mangayag ken siya. (-) Kag isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin,“Linaylayadko si Jacob ngem khinolak si Esau.”Ilaenyo nan Exodo 33:19. Maid Angnen Apo Dios ay Ad-i NalentegNgag et kay nan kanan tako maipoon sidi? Kanan tako ngen ay wad-ay ad-i nalenteg ay angnen Apo Dios? Ad-i mabfalin! Tay kinwanina ken Moises,“Seg-angak nan laychek ay seg-angan,ya isakitko nan laychek ay isakit.”Si Faraon, ad-ina laychen ay angnen nan kinwanin Apo Dios ken siya ay inpakwanina ken Moises. Tay issan nangwaniyan Apo Dios ken Faraon ay ipalofosna nan takhona ay Israelitas ta mawayaancha, sinmonget si Faraon ya inpakaana si Moises. Tay siya chi, inookhay et Apo Dios siya ta onanig fomikas nan kinawewena, ta olay mo ngag nan ikkan Apo Dios ay mangipaila isnan kafaelana ken siya, ad-iyena kayet nan filina. Ilaenyo nan Exodo 9:16. Adi kad kaawatan ay ad-i paat maifilang nan semken nan takho ay chawaten paymo nan ipapaticha ay angnen, mod-i ket nan yangkhay seg-ang Apo Dios. Siya akhes ken Faraon id sangad-om.Ilaenyo nan Exodo 9:16. Kinwanin Apo Dios ken siya isnan naisolat ay kalina ay nangwanin,“Siya na nan khakhalak ken sik-a. Nenfalinek sik-a ay ali, ta isnan angnek ken sik-a et maila nan kamabfalinko, ya ta machamchamag nan ngachanko isnan olay entona isnan lota.”Ilaenyo nan Isaias 29:16;45:9 Tay siya chi, nay et maammowan ay si Apo Dios et seg-angana nan laychena ay seg-angan, ya ipawewena nan takho ay laychena'y ipawewe. Away nget wad-ay ken chakayo nan mangwanin, “Mo siya chi, en na man kayet pabfasolen chatako mo? Ay ke wad-ay makaiyad-i isnan laychena ay angnen?” Ngem sik-a ay takho yangkhay, ay ke way kalebfengam ay manongfasongfat ken Apo Dios? Kag isnan fanga, ay ke wad-ay kalebfengan nan fanga ay mangwani isnan khomakhaeb, “En man kag tona nan inangnem ay khinmaeb ay?”Ilaenyo nan Oseas 2:23. Maid ngen kalebfengan nan enkhag-aeb ay mangedwa isnan pitek ta khab-ena is chwa'y ilan si fanga, nan esang et napateg nan kaosalana, ya nan esang et is yangkhay nan kaosalana? Ngag kay nan kasin tako kanan ken Apo Dios, ay olay mo ensasakhana ay mangipaila isnan songet ya kamabfalina ay manosa isnan cheycha'y kakholana ay lebfengcha ay machosa, khechangna ay cha na kayet anosan chaicha? Siya chi nan angnena tatno ipailana nan ad-i kakonto ay enkhawisan nan katangtangachana ken chatako ay pinilina ay seg-angan. Siya, chatako ay sikhod ay insakhanana ay maitapi isnan katangtangachana, chatako nan inayakhana, faken yangkhay nan nalpo isnan cheycha'y Judio, mod-i ket isnan Gentil akhes. Siya akhes na nan inpaisolatna ken Oseas id sangad-om. Kinwanina,“Nan cheycha'y faken ko takho,et chaicha nan at kanak ay takhok.Siya, nan omili ay maid layadko ken chaicha,et chaicha nan kanak en, ‘Laylaychek’.Nan naisolat isna et, “nan matatakho ay Dios.” Siya sa tay nan khinag-aeb ay dios nan faken Judio, et nakhaeb is fato paymo fallitok paymo kaew. Maid fiyagcha. Adi kad isnan nangwaniyan Oseas en, ‘nan matatakho ay Dios’, nan laychena ay kanan et, ‘nan tet-ewa ay Dios ay matatakho, ya fak-en nan aped nakhaeb ay dios ay maid fiyagcha.’ Ilaenyo nan Oseas 1:6, 8, 9. Ya isnan chadlos kawad nan nangwaniyak en, ‘Faken ko takho chakayo,’ at makwani cha en, ‘Chaicha nan an-ak nan matatakho ay Dios.’ ”Ilaenyo nan Isaias 10:22,23. Siya kayet na nan inpalawag Isaias maipoon isnan Israelitas. Kinwanina,“Olay mo nan filang nan an-ak Israel et kag isnan ofod is kafayfay, khechangna ay akiakit nan maisalakan. Tay at iyangnen kannay Apo Dios nan kakaegyat ay infaagna ay angnena isnan am-in ay takho isnan lofong, ya ad-ina iyannoannong.”Ilaenyo nan Isaias 1:9. Nan iSodoma ya iGomora et pinoowan Apo Dios issan timpon Abraham. Fasaenyo isnan Genesis 19:1-29. Kag isnan inmon-ona ay inpadton Isaias ay mangwanin,“Mo sa ya nan Dios ay Makabfalin isnan am-in et maid khinayadna is waned tako, at naamas tako am-in ay kag isnan iSodoma ya iGomorra.”Naiyalig si Jesus isnan chakchake ay fato ay manaktak ya mangipangaya isnan tapina. Id sangad-om, issan nangipatakchekhan ali ay Solomon ay anak David isnan chakchakowag ay Timplo, fato nan inosarcha'y nangaeb ischi. Siya chi nan inkhaebcha ta maid madnge is tomongeg, tay afong ay enchayawan ken Apo Dios nan cha cha khab-en. Adi kad nan inangnencha, et tiniktitiktikancha ay mangipagkhawis isnan fato ay maikhaeb isnan Timplo, ya en cha inangnen chi isnan ad-adchawi ay en cha kannay naneptep-angan isnan cheycha'y fato. Nan cheycha'y cha manno ischi, et pinilicha nan kadchachakwakhan ay fato ay maniktitiktik, tay siya chi nan kapapatekhan ay maosar ay pegnad. Issan magtek nangiyeyancha ischi id Jerusalem, ya ket ay inad-in nan cheycha'y kalapantilo, tay kanancha nget mo teken. Ngem awni ke cha't finigfig ay nan pet chey ay fato ay inad-icha, et siya pet chadlo chi nan kawedwedchaan ay pegnad. Et si Jesus nan maipatpatag isnan chey ay chakchakowag ay fato. Inad-in nan cheycha'y Judio siya tay kananchan teken nan isos-olona isnan isos-olocha. Ngem olay mo siya chi, siya pet kayet nan kapapatekhan ay infaan Apo Dios, tay siya chadlo nan Anak Apo Dios. Nan Ad-i Mamatiyan nan IsraelitasNgag et kay nan kanan tako maipoon sidi? Siya na: Nan cheycha'y Gentil ay sikhod ay egay chadlos nanangset ta maifilang cha ay nalenteg ken Apo Dios, et naifilang cha idwani ay nalenteg maichalan isnan pammaticha. Nay met achi nan cheycha'y Israelitas ay nanangset ay nangiyangnen isnan lenteg, ta mo ke cha enfalin ay nalenteg isnan sakhang Apo Dios, et maid nenfanfanakhancha. Ay? En man kag todi ay? Siya chi tay kananchan mo maifilang cha ay nalenteg khapo isnan khawis ay angnencha, ya faken khapo isnan pammaticha. Nan kinatet-ewana et naisakhaw cha ay Judio isnan chey makwanin omisakhaw ay fato,Sion nan esa'y filig isnan ili ay Jerusalem ay nangab-an nan Judio isnan chakchake ay Timplocha. Ischi akhes nan kawad nan chakchake ay palasyo nan alicha ay si David. kag isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin,“Chey, nay ippeyko id SionIlaenyo nan Isaias 8:14; 28:16 nan fato ay at mangisakhaw isnan takho.Siya chi nan fato ay mangekchag ken chaicha.Ngem at ad-i masaew nan olay sino ay mamati ken siya.”Ilaenyo nan Levitico 18:5. Nan Nenkamaliyan nan IsraelitasIib-ak, nan chadlos lalaychek ay maangnen ya isegseg-ang ken Apo Dios, et nan kaisalakan nan kakailiyak. Matistikhowak ay chaicha et mamangset cha maipoon ken Apo Dios, ngem ongar nan mamangsetancha tay paatencha ay mangad-i isnan kasilawan nan semekcha. Et tay ad-icha figfikhen nan angnen Apo Dios ay mangifilang isnan takho ay nalenteg ken siya, nan yangkhay kanancha nan ipapaticha ay maangnen ay enfalin ay nalenteg, ya iyad-icha nan angnen Apo Dios ay mangifilang isnan takho ay nalenteg ken siya. Tay kinedchengan Cristo nan mangiyangnenancha isnan lenteg ay mangipalenteg koma ken chaicha, tatno maifilang ay nalenteg nan olay sino ay mamati ken siya. Mabfalin ay Maisalakan nan Am-in ay TakhoSiya na nan insolat Moises maipoon isnan angnen ay maipalenteg: “Nan takho ay manongpal isnan am-iam-in ay lenteg, et siya chi nan matakhowana is engkhana.”Ilaenyo nan Deuteronomio 30:12-14. Ngem isnan naibfilangan tako ay nalenteg khapo isnan pammati, ad-i tako mang-ey kanan en, “Mo sa koma yangkhay wad-ay lomamag id chaya.” (Laychena ay kanan ta papannachena si Cristo.) Ya, “Mo sa koma yangkhay wad-ay omey isnan kawad nan natey.” (Laychena ay kanan ta en na fangonen si Cristo.)Ilaenyo nan Deuteronomio 30:14 Nan magtek kanana et,“Wad-ay et nan kalin Apo Dios ken chakayo, ya cha yo ap-apaten ya semsemken.”Ilaenyo nan Isaias 28:16.Siya sa nan kalina maipoon isnan pammati ay ipap-alawagmi, ay mangwanin, “Maisalakan ka mo papatiyem ay si Apo Dios et finangona si Jesus isnan etey, ya sam et ifaag ay si Jesus nan Apom.” Tay nan takho ay tet-ewa nan pammatina, infilang et Apo Dios siya ay nalenteg. Ya nan takho ay mangifaag isnan pammatina, siya nan maisalakan. Tay siya akhes nan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin,“Maid masaew isnan cheycha'y mamati ken siya.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Nan Judio ya nan Griego.” Nan nay et itapina nan olay sino, tay maid enteknan nan Judio ya nan Gentil.Ilaenyo nan Joel 2:32. Si Apo Jesus nan laychen Pablo ay kanan isna. Es-esang nan Dios ay Apo tako am-in, ya ensasakhana ay mangichawchaw isnan nawadwad ay enkhawisan nan olay sino ay komchaw ken siya. Tay kinwanina,“Olay sino ay enseg-ang isnan Apo, et isalakana.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Khag-awis nan sikin nan mangipalawag isnan khawis ay chamag.” Ilaenyo nan Isaias 52:7. Ad-i Makalason nan Cheycha'y Israelitas ken Apo DiosNgem ento nan ikkan nan takho ay enseg-ang ken Jesus mo maid pammaticha ken siya? Ya ngag nan angnencha ay mamati mo maid paat chinchinngecha is maipoon ken siya? Sa et ay ke cha akhes aped chengngen mo maid mangipalawag ken chaicha? Ya ngag akhes nan angnencha ay en mangipalawag, mo maid mangifaa ken chaicha? Kag isnan naisolat ay kalina ay mangwanin,“Chachama ay kalal-ayad nan omaliyan nan takho ay mangipalawag isnan khawis ay chamag.”Ilaenyo nan Isaias 53:1. Ngem ad-i am-in et namati cha isnan Khawis ay Chamag. Kag isnan kinwanin nan mamadto ay si Isaias,“Apo, ay ke way angsan is namati isnan inpap-alawagmi?”Ilaenyo nan Salmo 19:4. Adi kad mawad-ay nan pammati isnan manngelan isnan maipap-alawag, ya nan chey ay maipap-alawag et siya nan maipoon ken Jesu Cristo. Ngem kanak, ay ke cha egay paat chinchinnge chi? Wad-ay isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay nangwanin,“Nadngenadnge nan kalicha isnan olay entona isnan lota.Siya, inomchan nan infab-aagcha isnan pengpeng nan lota.”Ilaenyo nan Roma 10:21. Salodsochek kayet, “Ay eg-ay ngen naawatan nan cheycha'y Israelitas?” Naawatancha, ngem khechangna'y inad-icha,Ilaenyo nan Deuteronomio 32:21. Nan cheycha'y Israelitas, et nawewe cha ya kad-in cha sinokil si Apo Dios. Ya chilawencha kayet nan faken Judio ay teken nan dioscha. Kinwanicha, “Maid semekcha ya wasitcha ay takho tay siya chi ay khinag-aeb nan dioscha.” Ngem si Moises, kinwanina ay at omapal nan cheycha'y Israelitas mo ilaencha nan angnen Apo Dios ay mamindisyon isnan faken Judio ay makwanin Gentil ay mamati ken Cristo. tay olay si Moises et siya kannay nan nang-ona ay nangibfakha isnan kinwanin Apo Dios ken chaicha ay nangwanin,“At osalek nan kananyo en wasit ay ili ay mangipaapal ken chakayo.Siya, osalek nan kananyo en maid semekcha ay omili ay mangipasonget ken chakayo.”Ilaenyo nan Isaias 65:1. Natoled akhes si Isaias ay nangibfakha isnan inpakwanin Apo Dios ken siya ay nangwanin,“Nan cheycha'y egay inman-anap, et inchanancha sak-en.Nenpaammo ak isnan cheycha'y egay nensas-alodsod ken sak-en.”Ilaenyo nan Isaias 65:2. Nan cheycha'y Israelitas kad-ikad-in cha sinokil nan filin Apo Dios. Tay siya chi, infaan Apo Dios nan mamadtona ay mangisos-olo isnan angnencha ay somakhong ken siya. Nay met achi inad-icha nan mamadto ya pinateycha chaicha. Siya sa nan inang-angnencha engkhana isnan inmaliyan Jesus. Ngem nan magtek infaagna maipoon isnan Israelitas, et siya na:“Kad-in ichadchawawak nan limak isnan omili ay nenkawewe ya nenkasokil, ngem inmad-i cha.”Ilaenyo nan 1 Ali 19:10,14. Nan Seg-ang Apo Dios isnan IsraelitasIdwani, siya na nan salodsodko: Inwasit ngen Apo Dios nan takhona ay Israelitas? Egay! Sak-en, esang ak ay Israelita ay waned Abraham ya nalpo isnan tribon Benjamin. Ay ke inwasit Apo Dios nan sikhod ay pinilina ay takhona? Ammoyo met nan naisolat ay insodsod Elias ken Apo Dios maipoon isnan kakailiyana ay Israelitas. Kinwanina en,“Apo, ke cha pateyen nan mamadtom ya etfencha nan altarmo. Nay kecheng ak is nakhayad, ya laychencha kayet ay pomatey.”Ilaenyo nan I Ali 19:18. Ngag nan insongfat Apo Dios ken siya? Kinwanina en,“Wad-ay nan nakhayad ay insalakak ay piton lifo ay takhok, ay egay nenfab-alintomeng isnan ap-aped ay dios ay Baal.”Ilaenyo nan Deuteronomio 29:4; Isaias 29:10. Siya akhes sa idwani, wad-ay cha nan akit ay pinilina khapo isnan kinagkhawisna. Et mo siya sa ay pinilina chaicha khapo isnan kinagkhawisna, kaawatan ay faken sofalit nan khawis ay inangnencha nan namiliyana ken chaicha. Tay mo sofalitna chi isnan khawis ay inikkancha, ay ke siya chi's makwanin kinagkhawisna? Ngag et kay nan maawatan tako maipoon isnan chey ay nakwani? Nan omili ay Israelitas, et nasaew cha isnan inseinsetcha ay inanaanap. Kecheng nan akit ay pinilin Apo Dios nan nangchan ischi, ngem nan tapina, et onanig na inpawewe chaicha. Kag isnan wad-ay isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay nangwanin,“Kag tinangngak Apo Dios chaicha ta ad-i makaimaton nan matacha ya ad-i makadnge nan kowengcha engkhana idwani ay akhew.”Ilaenyo nan Salmo 69:22-23. Kag kayet chi isnan kinwanin ali David ay nangwanin,“Khab-em nan piyastacha is kasilowancha, kasalacheyancha, ya kasin-otancha.Siya chi nan fongaencha. Kimitem koma nan matacha ta ad-i cha makaila, ya pikotem chaicha isnan chad-ama ay likhat is eng-engkhana.”Iyalig Pablo nan omili ay Judio isnan kaew. Nan lamot nan kaew, am-acha id sangad-om ay si Abraham ya nan tapina ay pooncha. Nan kaew, siya nan am-in ay wanen-ed cha Abraham. Mo makaan nan esang ay panga, nan laychena ay kanan et matlad nan tapina ay wanen-edcha. Ensakhong nan Israelitas is Tap-in AkhewSiya kayet na nan salodsodko: “Issan naisagkhawan nan Israelitas, siya ngen nan natlachancha is eng-engkhana?” Ad-i! Ngem tay kinomsaw cha siya et nan inomchanan nan kaisalakan nan Gentil, ta ilaen nan Israelitas ya omapal cha. Idwani, mo nan nenfanakhan nan kinomsawan nan Israelitas, et siya nan ad-i kakonto ay enkhawisan nan am-in ay takho, nan laychek ay kanan, mo nan nenfanakhan nan nayagyakhancha et nan ad-i kakonto ay enkhawisan nan Gentil, ad-i ngen am-am-amed kayet ay enkhawisan nan somakhongan nan omili ay Israelitas ken Apo Dios? Nan Kaisalakan nan GentilIdwani, siya na nan chadlos ay laychek ay ipaammo ken chakayo ay Gentil: Sak-en ay nafaa ay mangisolo ken chakayo ay Gentil, et chachama ay ipategko nan kinaapostolko ken chakayo ta asop ya omapal nan kakailiyak ay Judio, ya wad-ay fomikas ken chaicha ay maisalakan. Tay mo nan nanellachan Apo Dios ken chaicha et siya kannay nan naiyornosan nan Gentil ken siya, ad-i ngen am-am-amed ay enkhawisan nan mannawatana kasin ken chaicha ay Judio? Et maiyalig ay kag cha natakho isnan etey. Iyaligko chaicha isnan tinapay ay naichoo ken Apo Dios. Mo naichoo nan akit isnan esa'y tinapay, siya akhes ay naichoo am-in nan nakhayad. Iyaligko akhes chaicha isnan kaew. Mo nan lamot nan kaew et naichoo ken Apo Dios, siya akhes ay naichoo am-in, olay nan pangana.Nan Sion et filig ay nakhab-an nan ili ay Jerusalem. Adi kad mo kanancha en Sion, nan laychencha ay kanan et Jerusalem. Nay met achi isna, faken nan ili ay Jerusalem nan laychena ay kanan, mod-i ket nan Israelitas ay omili id Jerusalem. Nan ayena isna et nan chey ay mangisalak isnan Israelitas ay Judio et malpo kannay ken chaicha. Nan Tokhon Pablo isnan GentilIyaligko chaicha ay Judio isnan naimola ay kaew ay olibo, ya chakayo ay Gentil, iyaligko chakayo isnan aped tinmofo ay kaew. Olay mo napotlong nan tapin nan pangan nan naimola ay kaew ta maitoop nan pangan nan aped tinmofo ay kaew, ta maitapi cha isnan khawis ay fomala isnan poon nan naimola, ay ke wadwad-ay nan naitoop mo nan sikhod ay panga? Ad-i kayo mampay chomayew ken chaicha ay nakaan. Ngem mo siya kayet sa nan angnenyo, semkenyo koma ay faken nan panga nan mangipatofo isnan lamot, mod-i ket nan lamot nan mangipatofo isnan panga. Ngem away nget kananyo en, “Naspak met nan tapina ay panga tatno maisokat ak.” Tet-ewa sa, naspak cha tay maid pammaticha, ngem chakayo, ikakkanyo khapo tay wad-ay pammatiyo. Ad-i kayo mampay chomayew, mod-i ket iyegyatyo nan angnenyo. Tay mo egay sinaknifan Apo Dios nan sikhod ay takhona, ay alig sikhod ay panga, ay ke na sa saknifan chakayo? Semkenyo nan kinaanos ya kinakedsen Apo Dios. Inkekedsena nan kinalentegna isnan cheycha'y ad-i mamati ya naisakhaw, ngem naanos siya ken chakayo, mo ad-iyo ongngosan nan kinaanosna. Ngem mo faken na is angnenyo, at kaanena akhes chakayo. Ya olay nan naspak ay Judio, et kasina isakhong chaicha isnan sikhod ay kawadcha mo mamati cha chadlo, tay wad-ay kamabfalin Apo Dios ay kasin mangisakhong isnan kinaana. Kag isnan matat-alaken ay kaew ay olibo. Ad-i ngen nalaklaklaka nan kasin maitoopan nan naspak ay pangan nan matat-alaken ay kaew mo nan maitoopan nan pangan nan aped tinmofo is kapagpag? Kag akhes ken chakayo, ay ke malanlanoy nan maitapiyanyo ay Gentil mo nan kasin maitapiyan nan sikhod ay nakaan? Isakhong Kasin Apo Dios nan JudioIib-ak, wad-ay nan sikhod ay egay naam-ammowan ay kinatet-ewa ay laychek ay ammowenyo, tay et lang ya pawadwad-ayenyo nan semekyo. Nan chey ay kinawewen nan tapina ay Israelitas et ad-ina ikakkan, mod-i ket engkhana yangkhay chi mo maanay et nan filangyo ay Gentil ay maitapi ken Apo Dios. Mo naangnen et chi, maisalakan et nan am-in ay Israelitas, ay kag isnan kanan nan naisolat ay kalin Apo Dios en,“At wad-ay nan fomala id SionSi Jacob, siya nan naiwanchan nan am-in ay Israelitas. Et si Jesus ay naiwaned ken Jacob, siya nan mangaan isnan am-in ay kinangaag nan kakailiyana ay Israelitas. ay Omisalak.Siya nan mangaan isnan kinangaag isnan wanen-ed Jacob.Ilaenyo nan Isaias 59:20,21; 27:9. Et mo chakhos ko kinaan nan fasolcha, natongpal et nan inkalik ken chaicha isnan katolakhan.”Ilaenyo nan Isaias 40:13 ya nan Jeremias 23:18. Idwani, nan nangad-iyan nan Judio isnan Khawis ay Chamag ay khotok nan nangolaan Apo Dios ken chaicha, et nenfalin ay nenkhawisanyo. Nay met achi tay sikhod ay pinilina chaicha, sisya kayet nan layadna ken chaicha mo ke tay isnan am-acha id sangad-om. Tay ad-i sokatan Apo Dios nan semekna maipoon isnan inlayadna ay enkhawisan, ya siya akhes isnan cheycha'y pinilina. Khapo tay nenfaliw kayo ay Gentil isnan kinasokilyo ken Apo Dios, sineg-angana chakayo idwani tay isnan nanokilan nan cheycha'y Judio ken siya. Idwani, siya akhes nan enfanakhan nan naneg-angan Apo Dios ken chakayo, at chawaten akhes nan Judio ay nasokil idwani nan seg-angna ay is-ison nan chinawatyo. Tay kag infalod Apo Dios nan am-in ay takho isnan kinasokilcha ta seg-angana koma chaicha am-in. Machad-ayaw si Apo DiosAye pay nan ad-i kakonto ay enkhawisan ay ilayad Apo Dios, olay nan silib ya pinang-awatna! Ay ke way nangammo ay osto isnan semekna paymo makaawat isnan okhalina? Kag isnan kanana isnan naisolat ay kalina,“Ay ke wad-ay mangammo isnan nemnem Apo Dios paymo makatokhon ken siya?Ilaenyo nan Job 41:11. Ay ke wad-ay nakailayad ken siya isnan ngag sisa ta lebfengna koma ay manman-ed isnan sofalitna?”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “isnan gracia ay naichowa ken sak-en.” Tay siya met nan nangaeb isnan am-iam-in, ya wawawawad-ay cha am-in khapo ken siya, ya pala isnan kaidchayawana. Machad-ayaw siya is eng-engkhana. Amen. Nan Osto ay Angnen ay Enchayaw ken Apo DiosIdwani iib-ak, khapo isnan seg-ang Apo Dios, kedchawek ta ichowayo nan awakyo ay ensilfi ken Apo Dios ay kag chaton ay sisya'y matatakho. Siya nan ilal-ayadna ay maichoo ken siya ya omno ay angnen nan maleleng-akhan ay takho ay enchayaw ken siya. Ilaenyo ta ad-iyo ton-ochen nan okhalin nan katakhotakho isnan lofong, mod-i ket itot-oloyyo ay mangipafaliw isnan semekyo ken Apo Dios ta mabfaliwan akhes nan okhaliyo, ta sa yo ippeng ya figfikhen nan laychen Apo Dios ay khawis, malaylaychan ya naanay. Idwani, khapo isnan kalebfengak ay inlayad Apo Dios ken sak-en,Ilaenyo nan Deuteronomio 32:35. fag-ak chakayo am-in ta ad-iyo chadlos ipatongcho nan awakyo isnan entongtongcho mo nan osto ay lokodyo, mod-i ket ta waschin manmek ay khawis isnan osto ay lokodna ay maiyafoloy isnan pammati ay inischon Apo Dios ken siya. Kag isnan awak, angsan nan nateketeken ay partin nan awak, ya nateketeken akhes nan kafaelancha ay angnen. Kag tona nan aligna ken chatako ay mamati. Olay angsan tako, maes-esang tako ken Cristo ay kag na awak ya en-asisapol tako. Adi kad masapol ay osalen tako nan nateketeken ay kafaelan tako ay kag isnan inlayadna ken chatako. Et mo nan laing ay mangipalawag isnan kalina nan inischona ay kafaelan tako, siya nan angnen tako ay maifakhay isnan pammati tako. Mo naischo ken chatako nan silib ay mamachang isnan ib-a tako, siya chi's angnen tako. Mo nan en-isolo nan inischona, esten tako. Mo akhes naischo ken chatako nan silib ay mangipafikas isnan iib-a, esten tako. Mo naischo ken chatako nan en-iseg-ang isnan kaseseg-ang, masapol ay al-allayad tako ay en-ated. Mo naischo ken sik-a nan kafaelam ay mangichalan isnan ib-am, masapol ay nakakhet ka. Mo wad-ay fachangam ay kaseseg-ang, masapol ay malaylaychan ka ay mangangnen ischi. Nan Osto ay Okhalin si MamatiAd-i kakas-okas-on koma nan layad tako, mod-i ket kholaen tako nan ngaag ya nan khawis yangkhay nan sesemken tako. Enlilinnayad tako ay kag isnan angnen nan chadlos sin-anag-i. Ifilangyo nan iib-ayo ay napatpateg mo chakayo. Ad-i kayo somangsanga, mod-i ket enkakhet kayo, ta al-aligwat kayo ay ensilfi ken Apo Jesus. Enlal-ayad kayo khapo isnan namnamayo. Anosanyo nan likhat, ya komakhet kayo ay enlowalo. Fomachang kayo isnan kasapolan nan takhon Apo Dios, ya ilaenyo ta al-allayad kayo ay menmangili. Iseg-angyo ken Apo Dios ta bindisyonana nan mamap-alikhat ken chakayo ya faken nan madchosaancha. Siya, iseg-angyo nan mabindisyonancha. Mo wad-ay enlal-ayad, makilal-ayad kayo, ya makiseg-ang kayo isnan kaseseg-ang. Masapol ay enkikinaawatan kayo. Faken nan tomongchowanyo nan anapenyo mod-i ket makiammoammo kayo isnan fanan-ig ay takho. Ad-iyo kanan ay kasisilifan kayo. Mo wad-ay mangikkan ken chakayo is ngaag, ad-iyo ifab-ales, mod-i ket ilaenyo ta nan angnenyo et khawis isnan sakhang nan katakhotakho. Mo wad-ay kafalinana, ippeyyo nan am-in ay kafaelanyo ta enkhagkhawis kayo isnan ib-ayo ay takho. Siya, ad-i kayo en-ifab-ales iib-ak. Ngag ngotoyo ta kikhad si Apo Dios. Tay wad-ay nan kinwanin Apo Dios isnan naisolat ay kalina en,“Fiyangko nan en-ifales.Siya, sak-en nan kikhad ken chaicha.”Ilaenyo nan Proverbio 25:21,22. Nan laychena ay kanan et, tay isnan isofalitmo ay khawis at mafainan nan fosom ya at pomopoos nan kamesna tay isnan faina. Mabfalin akhes ay nan laychena ay kanan et, mabfalin ay afakem nan kalilikhet ay fosom isnan kinagkhawis, ay kag isnan angnen nan enfidfichang ay oling ay mangafak ken siya. Nan magtek tokhona ken chatako et siya na:“Mo maowat nan kafosom, panganem. Mo maew-ew, painomem.Tay mo siya sa nan angnem et awni't mafainan, et kag mo inator-og nan enfidfichang ay oling isnan olona.”Ilaenyo nan Exodo 20:13-15,17; ya Deuteronomio 5:17-19,21. Ad-i tako enpaab-afak isnan ngaag, mod-i ket afaken tako nan ngaag isnan khawis ay cha tako angnen. Nan Omno ay Maangnen isnan Khoferno(Tito 3:1; 1 Pedro 2:13-17)Am-in tako ay takho et lebfengna ay maiyornos tako isnan aap-apo isnan khoferno. Tay maid aped nenfalin ay ap-apo, mo faken si Apo Dios nan nangipatakcheg ken chaicha ay en-apo, ya siya akhes nan nangischo isnan chey ay saadcha. Idwani mo sino nan mangad-i isnan khoferno, kholaena nan inischon Apo Dios, ya lalayana kannay nan kadchosaana. Tay maid omegyatan isnan khoferno mo khawis nan cha angnen. Ngem mo ngaag nan ang-angnen, siya chi nan omegyatan. Mo laychem mampay ay maid omegyatam isnan khoferno, angnem nan khawis ya at mapadchayawan ka. Tay nan en-ap-apo, et siya nan faan Apo Dios ay mangid-idno isnan enkhawisanyo. Ngem mo en-angnen ka is ngaag, siya koma chi nan omegyatam, tay wad-ay ay wad-ay nan kalebfengana ay enchosa. Si Apo Dios nan nangippey ken siya ay faana ay mangipaila isnan songetna isnan ngaag nan ang-angnencha. Siya sa nan khotokna ay masapol ay maiyornos tako isnan aap-apo, ad-i khapo yangkhay tay omegyat tako isnan chosa, mod-i ket tay siya chadlo nan osto ay kang-epan tako. Siya kayet sa nan khotok nan enfowisan tako, tay nan naycha'y aap-apo et chaicha nan padpadnowen Apo Dios ay mangiyangnen isnan kalebfengancha. Siya, ichawchawyo ken chaicha am-in nan lebfengna ay ichawchawyo. Mo kortais, fayachanyo, ya siya akhes isnan fowisyo. Patkhenyo nan lebfengna ay maipateg, ya ichayawyo akhes nan lebfengna ay maichayaw. Nan Kachadchayawan ay OkhaliMaid otang is ad-i mapengpeng mod-i ket kecheng yangkhay nan esang, ay siya nan layad isnan ib-a. Tay mo sino nan menlayad isnan ib-ana ay takho, et tinongpalna nan am-in ay lenteg Apo Dios. Sesemken tako nan filina ay naisolat,“Ad-im chwadchwaen nan pantewmo.Ad-i ka enpatey.Ad-i ka mangakew.Ad-i ka en-akhom.”Ilaenyo nan Levitico 19:18.Am-in chana ya nan tapina kayet ay filin, et nayomyom am-in chana isnan es-esang yangkhay ay filin ay mangwanin,“Laylaychem nan ib-am ay kag nan menlaycham isnan awakmo.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Cha et mar-os nan lafi, ya cha et mawiit. Kaanen tako't nan chonon nan follinget ya ifacho tako nan armas si silaw.” Iyalig Pablo chatako isnan sorchacho ay mo maschem teken nan khabkhab-encha. Siya nan ayen nan chonon nan follinget. Kanana en kaanen tako nan kag tosacha ay okhali, ta kag tako sorchacho ay makikhobkhofat. Nan ayen nan kanana en armas si silaw, et siya nan khawis ay okhali, pammati, ya namnama ay maifakhay isnan cheycha'y mamati ken Cristo ya nasilawan nan semekcha. Siya chi nan kag tako armas ay mangofat isnan ngaag. Mo sino nan menlayad isnan ib-ana ay takho et ad-i en-angnen is ngaag ken chaicha. Et kaawatan ay nan takho ay menlaylayad isnan ib-ana ay takho, et angnena am-in nan filin nan lenteg. Entokkhong Tako tay Nganngani nan Aliyan Jesu CristoSiya chi nan angnenyo, tay ammoyo ay olas et! Ad-i kayo kag maseseyep, mod-i ket fomikas kayo tay nganngani nan kaisalakan tako mo issan chamchamona ay namatiyan tako. Tay kag tako wad-ay isnan follinget idwani ay matatakhowan tako, ngem nganngani't ay mapat-a. Isonga kaanen tako nan ngag issa ay okhali ay maiyafoloy isnan follinget, ta sa tako't iyarmas nan okhali ay maiyafoloy isnan silaw.Issan timpon Pablo, ay nangisolat isna, nan cheycha'y mamati ken Cristo et nenchwadchwa cha mo ngag nan angnencha maipoon isnan watwat. Tay nan watwat ay nailako is katinchaan, et apchas naichoo isnan faken tet-ewa ay dios. Kanan nan tapina ay mamati en, “Ad-i tako ischaen sa tay naichoo et isnan teken ay dios.” Ngem nan tapina kinwanichan, “Watwat man yangkhay chi. Ay ke way ngaagna mo naichoo isnan khinag-aeb ay dios, tay faken met tet-ewa'y dios nan naidchoowana?” Ilaen tako ta osto nan angnen tako, ay kag isnan mamaila ay ang-angnen isnan mag-akhew. Maid koma finofoslon ay fiyag, foteng, asi ya nalokhit ay okhali, soma ya apal. Ilaenyo ta nan semek Apo Jesu Cristo et siya akhes nan semekyo, ya faken nan figfikhawen nan awakyo nan semsemkenyo. Ad-i Tako Chilawen nan Pammatin nan Ib-a TakoMo wad-ay omali is ib-ayo ay kolang nan pammatina, khakhawisenyo. Ngem ad-iyo chawaten siya ta sa yo't soplaen nan pammatina. Kag isnan makakan.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “Ya at waschin manayaw ken sak-en ay Dios.” Ilaenyo nan liblon Isaias 49:18; 45:23. Olay mo nan esang et patiyena ay mabfalin ay ischaena nan olay ngag, wad-ay nan esang ay kolang nan pammatina ay mangwanin kecheng nan nateng is mabfalin ay sibfana. Ad-i koma okomen nan ensifo isnan watwat nan ensifo isnan nateng yangkhay, ya ad-i koma akhes okomen nan ensifo isnan nateng yangkhay nan ensifo isnan watwat, tay chinawat Apo Dios siya. Ay sino ka man la ay aped mangokom isnan faan si teken? Tay nan yangkhay Apona nan kikhad. Siya nan manan-oy paymo mangaan ken siya. Ngem at ikakkana, tay wad-ay si Apo Jesus ay mabfalin ay mangisas-alak ken siya. Kag akhes isnan tengaw. Wad-ay nan chadlos mangafig isnan esang ay akhew mo nan tapina ay akhew. Ya wad-ay akhes nan mamati ay mangwanin mismis-o am-in nan akhew. Ngem nan kanak et waschin koma manmek ay osto isnan patiyena ta ad-i kasin enchwadchwa. Nan chadlos mangafig isnan esang ay akhew, et angnena ay mangichayaw ken Apo Dios. Siya akhes isnan mangischa isnan watwat, angnena ay mangichayaw ken Apo Dios, tay enyaman siya isnan chey ay kanena. Olay akhes nan mangad-i isnan watwat, et angnena'y mangichayaw ken Apo Dios ya siya nan enyamanana. Tay ken chatako ay mamati, maid mangiyapo isnan awakna isnan matatakhowana paymo isnan mateyana. Tay isnan matatakhowan tako et si Apo Jesus nan Apo tako, ya siya akhes isnan mateyan tako. Adi kad olay mo matatakho tako paymo matey tako, et kwan Apo Jesus chatako. Tay siya mampay na nan khotokna ay si Cristo et natey ya kasin natakho, ta siya et nan Apo isnan am-in ay takho, olay mo sisya cha'y matatakho paymo apchas natey. Adi kad sik-a ay esang, ay kem pabfasolen nan ib-am? Ya sik-a ay ib-ana, ay kem chopisen nan ib-am? Tay awni't tomakcheg tako am-in isnan sakhang Apo Dios ta maokom tako ken siya. Siya sa nan wad-ay isnan naisolat ay kalina ay mangwanin,“Kag isnan kinatet-ewan nan matatakhowak ay Dios, tet-ewa kanak ay at enfalintomeng nan am-in ay takho ken sak-en. Ya at figfikhencha am-in sak-en ay Dios.”Ilaenyo nan Salmo 69:9. Adi kad waschin esang ken chatako et sakhangena si Apo Dios ay manongfat isnan am-in ay inang-angnena. Ad-i Tako Paspasakkiten nan Semek nan Ib-a Tako ay TakhoIlaen tako et mampay ta tomke tako ay en-asiokom, mod-i ket ipapati tako ta ad-i tako en-ang-angnen isnan ngag sisa'y mangisokti paymo mangisakhaw isnan ib-a tako ta sa cha't enfasol. Ken sak-en ay esa'y naiyornos ken Apo Jesus, ammok ya ad-i ak enchwadchwa ay maid naisisikhod ay lawa ay makakan. Ngem mo wad-ay ib-a tako ay mangwanin ad-i ensifo tay lawa, et tet-ewa'y lawa chi ken siya. Adi kad mo pasakitem nan semek nan ib-am midkakay isnan kanem ay law-ena, faken et layad nan mangichad-alan ken sik-a. Ilaem et ta faken nan kanem nan khotokna's maisagkhawan ay kachongngawan nan ib-am ay paat inkatteyan Cristo. Ilaem ta nan ifilangmo ay khawis et ad-i enfalin ay ngaag nan kaap-apatana. Tay nan ayen nan en-ap-apowan Apo Dios ken chatako, et faken nan makakan ya mainom, mod-i ket nan kinalenteg, ornos, ya nan lagsak ay malpo isnan Ispirito Santo. Et mo siya chana nan semek tako ay ensilfi ken Cristo, et malaylaychan si Apo Dios, ya olay nan takho et omichayaw cha. Eesten tako et mampay ay maoornos ya en-asipafikas isnan pammati tako. Ad-i tako pakawasen nan chonon Apo Dios midkakay yangkhay nan makakan. Am-in ay makakan et khawis. Nan yangkhay ngaag, et mo nan kanem nan khotokna is maisagkhawan ay fomasolan nan ib-am. Nan osto ay maikkan et ad-i tako ensifo isnan watwat paymo ominom si fayas, paymo en-angnen isnan is yangkhay ay khotokna is maisagkhawan nan ib-a ay mamati. Mo ngag nan pammatim maipoon ischi, iigtom yangkhay ta kecheng kayo ay chwa ken Apo Dios nan mangammo. Naoney nan takho ay khawis nan semekna isnan mangangnenana isnan kanana ay osto ken siya. Nay met achi mo sino nan enchwadchwa isnan kanena ya cha na kayet kanen, fasolna ya machosa, tay maid pammatina isnan angnena. Tay am-in ay angnen tako ay maid isnan pammati et fasol. Nan Osto ay Angnen isnan Ib-a ay mamatiChatako ay fomifikas nan pammatina, et lebfengna ay makilikna tako isnan cheycha'y kolang nan pammaticha, ya faken nan awak tako yangkhay nan sesemken tako. Waschin koma mangila isnan enkhawisan nan ib-ana, mo ngag nan angnena ay mangipafikas isnan pammaticha. Tay olay si Cristo, et faken nan laychena is inang-angnena, mod-i ket tinmet-ewa ken siya nan wad-ay isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin,“Nan chopis nan cheycha'y en-apos ay mangipangaag ken sik-a Apo, et inaagko.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et “faan nan nasegyatan.” Id sangad-om ay nanot-oyan Apo Dios isnan ikit nan Judio ay si Abram, wad-ay nan inkalina ken siya. Kinwanina ay segyatan Abram nan am-in ay lallalaki isnan pangafongna, ya ta siya nan maikkan akhes isnan wanedna ay mangipaila ay chawatencha nan filina. Mo ke tay siya chi, nan wanedna ay Judio, et makwanicha en nan nasegyatan. Am-in ay naisolat id sangad-om ay kalin Apo Dios et naisolat ta masos-olowan tako, tatno khapo isnan anos ya fomikasan si semek ay ichowan nan kalina et mawad-ay nan namnama tako. Et asop ya si Apo Dios ay mangichowa isnan anos ya mangipafifikas isnan semek, et siya kannay nan mangipaes-esang isnan semekyo, ay kag isnan inpailan Jesu Cristo ay ton-ochenyo tatno mismis-o nan semekyo ya nan kananyo ay enchayaw ken Apo Dios ay Aman Jesu Cristo ay Apo tako. Si Jesus nan Mangisalak isnan Olay Sino ay TakhoIdwani siya na nan kanak ken chakayo: Chawatenyo nan ib-ayo ay mamati, ay kag nan inangnen Cristo ay nanawat ken chakayo, tatno machad-ayaw si Apo Dios. Tay ibfakhak ken chakayo ay si Cristo, nenfalin ay faan nan JudioSi ali David ay napateg ay alin nan Judio id sangad-om nan osto ay nangwani isna, nay met achi si Cristo nan laychen Pablo ay kanan sina. ta ipailana ay tet-ewa si Apo Dios, tay angnena'y angnen nan inkalina id sangad-om isnan am-an nan Judio, ya ta nan cheycha'y Gentil et chayawencha si Apo Dios khapo isnan seg-angna ken chaicha. Kag isnan naisolat ay nangwanin,Ilaenyo nan Salmo 18:49.“Tay siya chi, isnan manad-ayawak ken sik-a isnan kawad nan Gentil, maitapi cha ken sak-en ay manad-ayaw ken sik-a, ya at ichagchag-ayko nan ngachanmo.”Ilaenyo nan Deuteronomio 32:43. Wad-ay kayet nan nakwani en,“Chakayo ay Gentil, omali kayo ay makilal-ayad isnan takhon Apo Dios.”Ilaenyo nan Salmo 117:1. Ya wad-ay kayet nan naisolat ay mangwanin,“Chayawenyo si Apo Dios, am-in kayo ay Gentil.Ya am-in kayo ay wad-ay isnan olay entona ay ili, chayawenyo siya.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “At wad-ay nan somfo ay malpo ken Jesse.” Si Jesse, siya nan aman David ay nachamchamag ay alin nan Judio id sangad-om. Si David nan naiwanchan Jesus ay mangiyapo isnan am-in ay takho, Judio paymo Gentil. Wad-ay kayet nan kinwanin Isaias,“At wad-ay nan malpo isnan waned Jesse.Ilaenyo nan Isaias 11:1,10. Ilaenyo akhes nan Naipaammo 5:5; 22:16.Siya nan tomongcho ay mangiyapo isnan Gentil.Et siya nan mangipay-ancha isnan namnamacha.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ta ad-i ak entoping isnan pegnad nan tapina.” Asop ya si Apo Dios ay kalpowan si namnamayo nan menwad-ay isnan layad ya ornos ay ad-i enkolang khapo isnan pammatiyo, tatno onanig fomikas nan namnamayo isnan kamabfalin nan Ispirito Santo. Nan Khotok nan Tinmollechan Pablo ay NensolatanIib-ak, nay mamang-ep ak tay ad-i enkolang nan khawis ay ang-angnenyo ya nan ammoyo maipoon isnan pammati, ya ammoyo et nan angnenyo ay ensisinnolo. Ngem isnan nay magtek ay solatko ken chakayo, wad-ay nan chak ifaag ay laychek ay ipasmek ken chakayo. Ya tinmoled ak ay ensolat ken chakayo tay inlayad Apo Dios ken sak-en nan kalebfengak ay enfalin ay faan Jesu Cristo, ya nadchotokan ak ay ensilfi ay kag pachi isnan Gentil, ta ipalawagko ken chaicha nan Khawis ay Chamag ay nalpo ken Apo Dios, ta chaicha nan kag ko chaton ay inchoon nan Ispirito Santo ya kalal-ayad ken Apo Dios. Adi kad khapo ken Jesu Cristo, lebfengna ay ichayawko nan chonok pala ken Apo Dios. Tay ad-i ak natoled ay mangifaag isnan inangnen Cristo maichalan isnan tapina, mod-i ket nan yangkhay inangnena maichalan ken sak-en ay nangawis isnan Gentil ay mangafolot ken Apo Dios. Siya nan inangnena maichalan isnan kalik ya nan inang-angnek, ya olay akhes isnan katataa ay inang-angnek ay kaimatonan nan kamabfalina, ya maichalan isnan kamabfalin nan Ispirito Santo. Ad-i kad liniwesko ay nenfaat mailapo id Jerusalem engkhana'd Ilirico, ya kinonfosko ay nangipalawag isnan Khawis ay Chamag maipoon ken Cristo. Nan pangkhepko isnan am-in ay ang-angnek, et nan mangipalawakhak isnan Khawis ay Chamag isnan kailiili ay sisya'y egay naifagfag-an Cristo, ta ad-ik solinen nan chonon nan tapina.Ilaenyo nan Isaias 52:15. Nan magtek sesemkek et nan naisolat ay mangwanin,“Nan cheycha'y egay naifag-an nan maipoon ken siya, et sa cha figfikhen siya.Siya, nan cheycha'y egay paat nannannge ken siya, et sa cha maawatan.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Mo minatonak nan nay ay fekhascha” Nan laychen Pablo ay kanan et, nan nay ay siping ay chinakhop nan iMacedonia ya nan iGrecia ay ilayadcha isnan iJerusalem, et siya chi nan mangipatet-ewa ay wad-ay pammaticha ken Apo Jesus, ya siya chi nan fongan nan cheycha'y mamati ay iJerusalem tay nalpo ken chaicha nan inmey nen-ipalawag isnan kawad nan Gentil. Tay siya chi nan chak inang-angnen, kad-in nataktak ak ay omey issa ay mangila ken chakayo. Sinmek Pablo ay Omey id RomaNgem idwani tay nay et kinonfosko nan chonok isnan naycha ay ili, ya tay kaat chadlo ay tawen ay laychek paat ay en mangila ken chakayo issa, et away nget chadlo mabfalin idwani. Tay enpaEspanya ak, ya mo mabfalin at chomag-os ak ken chakayo ta asop ya omipaligwat kayo is kakwasan nan sinak-itan ay nakhanas ay makitey-ak ken chakayo. Ngem enpaJerusalem ak ona idwani, ta iyeyko nan nay maifachang isnan takhon Apo Dios ischi. Tay wad-ay cha nan maliglikhatan ay takhon Apo Dios ischi, ya malaychan nan iib-a ay mamati ay iMacedonia ya iGrecia ay mangipaiyey isnan inamongcha ay ilayad ken chaicha. Chaicha kannay nan okhay ay nanmek ay fomachang. Ngem siya chadlo chi nan lebfengcha ay angnen, tay mo chaicha ay Gentil et naitapi cha isnan Judio isnan eng-engkhana ay enkhawisan ay malpo ken Apo Dios, lebfengcha ay mamachang isnan Judio isnan ikatakhocha. Adi kad mo kinonfosko nan nay ay chonok, ya inid-anko et ken chaicha id Jerusalem nan am-in ay nachakhop ay inlayadcha,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Inyoyacha nan fakhangcha” Issan timpon Pablo, potowan nan iRoma nan tapin nan pateyencha ay falod. Nakasakhana cha Priscila ay sin-asawa ay olay matey ay mangisalak ken Pablo. sa ak chomag-os ken chakayo mo enpaEspanya ak. Et ammok ay mo chomag-os ak ken chakayo, fomifikas tako khapo isnan ad-i enkolang ay enkhawisan ay ichawchaw Cristo. Idwani iib-ak, kedchawek ken chakayo khapo ken Apo tako ay Jesu Cristo, ya khapo isnan layadyo ay winad-ay nan Ispirito Santo ta fomifikas kayo ay makilowalo ken sak-en isnan enkhawisak. Kedchawenyo ken Apo Dios ta omisalak isnan cheycha'y ad-i mamati ay wad-ay id Judea, ya ta nan cheycha'y takhon Apo Dios id Jerusalem, et chawatencha nan layad ay id-anko ken chaicha. Et mo siya chi, at kalal-ayad nan omchanak ken chakayo mo ipalofos Apo Dios, ya at waschin fomikas isnan en-asiil-an tako. Asop ya si Apo Dios ay mangichawchaw isnan oompaan nan nemnem et wawawawad-ay ken chakayo am-in. Amen. Nan Nenpakomostaan Pablo isnan Ib-ana id RomaLaychek ay iyam-ammo ken chakayo nan nangagkhiyan ay si Febe ay esa'y fomadfachang isnan cha maam-among ay mamati id Cencrea. Chawatenyo siya khapo ken Apo Jesus, tay siya nan lebfengna'y angnen isnan ib-a ay mamati. Fachanganyo siya isnan ngag sisa'y kasapolana ken chakayo, tay angsan cha nan finadfachangana ya sak-en nan esang. Laychek akhes ay pakomostaen cha Priscila ken Akila ay iib-ak ay enchonchono pala ken Jesu Cristo. Inpostacha nan fiyagcha ta mo ke ak matakho.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “En-asikomosta kayo isnan nasantowan ay fisito.” Isnan ilin cha Pablo siya sa nan okhalicha ay mangipaila isnan layadcha isnan am-in ay ib-acha. Enyamayaman ak ken chaicha ya faken yangkhay sak-en, mod-i ket olay akhes nan am-in ay maam-among ay mamati ay Gentil ay wad-ay isnan nateketeken ay ili. Laychek akhes ay pakomostaen nan mamati ay cha maam-among isnan afongcha. Pakomostaek akhes si Epeneto ay aloyosko. Siya nan inmona ay namati ken Cristo isnan Probinsiya ay Asia. Pakomostaek akhes si Maria ay chachama nan kakhetna ay namadfachang ken chakayo. Pakomostaek kayet cha Adronico ken Junia ay nangagkhiyanko ya iib-ak ay cha naifab-alod. Chadlos ammon nan cheycha'y apostoles chaicha, ya inmon-ona cha ay naiyornos ken Cristo mo sak-en. Olay akhes si Ampliato ay aloyosko ay naiyornos ken Apo Jesus, si Urbano ay ib-ami ay enchonchono pala ken Cristo, ya siya akhes ken Estakis ay esang kayet ay aloyosko, komosta cha am-in. Pakomostaek akhes si Apeles ay natpeng ya natan-oyan nan pammatina ken Cristo. Olay akhes nan pangafong Aristobulo ya nan nangagkhiyanko ay si Herodion, sa et nan iib-a ay naiyornos ken Apo Jesus isnan pangafong Narciso, pakomostaek am-in chaicha. Laychek ay pakomostaen akhes cha Trifena ken Trifosa ay cha enchonchono pala ken Apo Jesus, sa et si Persida ay chadlos malal-ayad ya chachama nan kakhetna isnan chonona ken Apo Jesus. Pakomostaek akhes si Rufo ay kakhawisan ay napili ay takhon Apo Jesus, ya siya akhes ken inana ay kag ko ina. Pakomostaek akhes cha Asincrito, Flegonte, Hermes, Patrobas, Hermas, ya nan am-in ay iib-a ay mamati ay wad-ay ken chaicha. Pakomostaek akhes cha Filologo ya si Julia, si Nereo ya nan kafabfaiyana, si Olimpas ya nan am-in ay mamati ay wad-ay ken chaicha. En-asikhag-awis kayo ay mangipaila isnan en-asilaylaychanyo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “En-asikomosta kayo isnan nasantowan ay fmito.” Isnan ilin cha Pablo siya sa nan okhalicha ay mangipaila isnan layadcha isnan am-in ay ib-acha. Am-in ay maam-among ay mamati ken Cristo ay wad-ay isnan nateketeken ay ili isna, et pakomostaencha chakayo. Nan Omochi ay Fagfakhan PabloIloneloneyko ken chakayo ay iib-ak, ta ilaenyo ay khawis nan cheycha'y enpawad-ay isnan masossosmaan ya maisagkhawan nan mamati, ya mangap-apos isnan naisos-olo ken chakayo ay chinawatyo. Komasiw kayo ken chaicha. Tay nan mangang-angnen ischicha, et faken nan ensilfi ken Apo Jesu Cristo nan semsemkencha, mod-i ket nan awakcha. Khawigkhawis ya makaaw-awis nan enkak-aliyancha ay manailo isnan cheycha ay nalaka ay maawis. Ilayalayadko chakayo tay olay sino et chinngecha ay nakapet kayo isnan Khawis ay Chamag. Ngem laychek kayet ay masilib kayo ay mangiyangnen isnan khawis ya ta maid koma semekyo ay en-ikkan si ngaag. Sa et ad-i omannong ya si Apo Dios ay poon si ornos et pen khimikna si Satanas isnan enkhagkhatinanyo. Asop ya kad-in fadfachangan Apo Jesu Cristo chakayo. Pakomkomostaen akhes Timoteo ay kadwak isnan chono chakayo, ya siya akhes ken cha Lucio, Jason, ya si Sosipatro ay nangagkhiyanko. Sak-en ay kayongyo ay Tercio ay naipasolatan nan nay ay solat, et laychek akhes ay pakomostaen chakayo ay iib-ak ay mamati ken Apo Jesus. Olay si Gayo et enpakpakomosta ken chakayo. Siya nan makitetey-ak idwani, ya nan afongna nan kad-in kaam-amongan nan mamati. Enpakpakomosta akhes si Erasto ken chakayo. Siya nan mangeegnan isnan siping nan nay ay ili. Olay akhes si Cuarto ay ib-a tako et pakpakomostaena chakayo. [Asop ya kad-in fadfachangan Apo Jesu Cristo chakayo am-in. Amen.] Chad-ayawen Pablo si Apo DiosIdwani, chayawen tako si Apo Dios ay wad-ay kamabfalina ay mangipafifikas isnan pammatiyo, ay kag isnan kanan nan Khawis ay Chamag maipoon ken Jesu Cristo ay chak ipap-alawag. Siya na nan naipaammo ay kinatet-ewa ay sikhod ay egay naam-ammowan ay intatafon Apo Dios isnan takho id sangad-om. Ngem naammowan idwani, ya sa et maichalan isnan insolat nan mamadtona id sangad-om maipaammo isnan katakhotakho isnan am-in ay ili. Siya chi nan infilin nan eng-engkhana ay Dios ay maangnen ta patiyencha ya iyangnencha. Siya mampay nan es-esang ay Dios ay mangammo isnan am-iam-in. Machad-ayaw siya is eng-engkhana maichalan ken Jesu Cristo! Amen. Nan Inmona ay Solat Pablo isnan iCorintoNan Lokhin nan Solat PabloSak-en si Pablo ay sinmek ya inayakhan Apo Dios ay en-apostolNan makwanin apostol Jesus, et siya nan takho ay nafaa ay mangitaktakcheg ken siya. Jesu Cristo. Et siya na nan solat ay nalpo ken sak-en ya ken Sostenes ay ib-a tako ay mamati. Isolatmi na ken chakayo ay takhon Apo Dios ay maam-among issa'd Corinto, ya nenfalinena ay nakapet ken siya maichalan ken Jesu Cristo. Inayakhana chakayo ay entakhona, ngem faken yangkhay chakayo, mod-i ket am-in nan wad-ay isnan olay entona issa ay mangiyad-achawag isnan ngachan Jesu Cristo ay manad-ayaw ken siya ay Apo tako, ya Apocha akhes. Asop ya nan fachang ya talna ay nalpo ken Apo Dios ay Ama tako ya si Apo Jesu Cristo nan wad-awad-ay ken chakayo. Nan Enkhawisan ay Inchowan Jesu CristoKad-in enyaman ak ken Apo Dios maipoon ken chakayo, khapo isnan fachangna ken chakayo tay isnan naiyornosanyo ken Jesu Cristo. Tay isnan naiyornosanyo ken siya, finachangana chakayo isnan am-in, ta maawatanyo ay khawis nan tet-ewa, ya ta wad-ay laingyo ay en-isolo. Maiila ay apchas et naimola is kasemekyo nan insos-olomi ay tinistikhowanmi maipoon ken Cristo, et nay maid enkolanganyo isnan enkhawisan ay ilayad Apo Dios ken chakayo isnan cha yo manman-echan isnan kasin omaliyan Jesu Cristo ay Apo tako. Siya nan mangipabpafikas ken chakayo engkhana's kaomodchiyana, ta maid kakkakwaniyanyo isnan akhew ay omaliyana. Tay kaaafolot si Apo Dios ay nangayag ken chakayo ta makikadwa kayo isnan Anakna ay si Jesu Cristo ay Apo tako. Tokhon Maipoon isnan Maid Ornoscha ay iCorintoIib-ak, iloneyko ken chakayo isnan ngachan Jesu Cristo ay Apo tako ta enkinaawatan kayo am-in ya maid cha yo masossosmaan, mod-i ket ta eesangenyo nan semek ya pangkhepyo. Tay wad-ay isnan pangafong Cloe nan nangisodsod ay nangwani ken sak-en ay cha kayo masosma issa ay iib-ak. Nan laychek ay kanan, et teketeken nan kananyo. Wad-ay cha nan mangwanin, “Sak-en, maitapi ak ken Pablo,” paymo, “Sak-en, maitapi ak ken Apolos.” Wad-ay cha akhes nan mangwanin, “Sak-en, maitapi ak ken Pedro,”Nan osto ay naisolat isna et Cefas. Siya nan inpangachan Jesus ken Pedro. Ilaenyo nan Juan 1:43 paymo, “Sak-en, maitapi ak ken Cristo.” Ay ke nachatchatag si Cristo? Ay ke si Pablo si naikolos maigkhapo ken chakayo? Ay ke kayo nafonyakhan isnan ngachan Pablo? (14-15) Enyaman ak ken Apo Dios tay faken ak si namonyag ken chakayo, ta maid mangwanin finonyakhak chakayo isnan ngachanko ta maitapi kayo ken sak-en. Tay kecheng nan cha Crispo ken Gayo nan finonyakhak. (-) (Finonyakhak pet kayet nan pangafong Estefanas. Kecheng chachi's ammok ay finonyakhak. Ad-ik ammo mo wad-ay tapina kayet.) Tay faken nan ek menfonyakhan is namaalan Cristo ken sak-en, mod-i ket finaana sak-en ay en mangipalawag isnan Khawis ay Chamag. Ngem eg-ayko inpadnge nan makaawis ay kalin si mamasilib, ta ad-i mamaid nan kamabfalin nan naikolosan Cristo ay mangawis ken chakayo. Si Cristo nan Mangipaila isnan Kamabfalin ya Silib Apo DiosNan okhod maipoon isnan etey Cristo is kakolos, et linelewlew isnan semek nan cheycha'y takho ay cha madchongaw. Ngem chatako ay cha maisalakan, figfikhen tako ay siya na nan kail-an nan kamabfalin Apo Dios. Siya chi tay wad-ay nan inpaisolat Apo Dios ay nangwanin,“Nan silib nan makwanin mamasilib, et pakawasek,ya maid enfanakhan nan laing nan nenkalaing.”Ilaenyo nan Isaias 29:14. Ngag et kay nan silfin nan mamasilib idwani, paymo nan cheycha'y aabfokhacho, ya nan cheycha'y nalaing is sodsochok isnan nay ay lofong? Ad-i ngen inpailan Apo Dios ay nan silib nan takho et linelewlew? Tay isnan silib Apo Dios, ad-i mabfalin ay ammowen nan takho siya isnan kinasilibcha. Siya chi tay laychena ay mangisalak isnan takho khapo isnan mamatiyancha isnan ipap-alawagmi. Siya chi nan makwanin linelewlew isnan semek nan maid pammatina. Tay isnan cheycha'y Judio, sok-ed cha ilaen ona nan katataa ay sinyal esa cha pay chadlo mamati. Ya nan akhes Griego, anapencha nan kankanancha ay tet-ewa'y silib. Ngem nan ipap-alawagmi et si Cristo ay nailansa is kakolos nan ipap-alawagmi. Ket ay siya chi nan chadlos kakholan nan cheycha'y Judio, ya kanan nan Gentil en linelewlew. Ngem ken chatako ay inayakhan Apo Dios, Judio paymo Gentil, et figfikhen tako ay si Cristo nan kail-an nan kamabfalin ya silib Apo Dios. Tay nan kananchan kinalewlew Apo Dios, et wadwad-ay ay silib mo nan silib si takho, ya nan akhes kanancha'y enkapoyan Apo Dios et mafikfikas is solit mo nan kinafikas si takho. Iib-ak, semkenyo nan kasasaadyo issan sisya'y egay kayo naayakhan ken Apo Dios. Kak-aat man yangkhay ken chakayo nan makwanin masilib isnan sakhang nan takho. Kak-aat akhes yangkhay nan makwanin wad-ay mabfalincha ya nan naiyanak ay matangtangad ay takho. Nay met achi si Apo Dios, pinilina chakayo ay kanan si takho en maid ammocha ta kaifainan nan cheycha'y kananchan masilib. Siya, pinilina nan maid mabfalincha ta kaifainan nan wad-ay kano mabfalincha. Pinilina nan fan-ig ay takho ay pispis-oyen nan maid pammaticha. Ya pinilina nan makwanin maid filangcha, ta mamaid nan makwanin wad-ay kafaelancha. Siya chi nan inangnen Apo Dios ta maid chomayew isnan sakhangna. Siya nan nangiyornos ken chakayo ken Jesu Cristo, ya nan nangischo ay si Jesus nan kalpowan nan silib tako, nan kinalenteg tako ya nan kinakapet tako ken siya. Ya siya akhes nan nanfot ken chatako isnan fasol. Isonga angnen tako nan naisolat ay kalin Apo Dios ay nangwanin,“Mo wad-ay en tako ichad-ayew, kecheng koma yangkhay nan inangnen nan Apo tako.”Ilaenyo nan Jeremias 9:24. Nan Kapapatekhan ay Sos-oloIib-ak, issan inmayak ken chakayo issa ay nangipalawag isnan inpaammon Apo Dios, faken linalaingan paymo sinis-ilifan nan inangnek ay nenkali ken chakayo. Tay issan kawadko ken chakayo, maid paat sinsinmekko is ipaammok ken chakayo, mod-i ket nan yangkhay maipoon ken Jesu Cristo ya am-amed nan nailansaana is kakolos. Et issan kawadko ken chakayo enkakapsot ak ya manat-ayenten ak isnan egyatko ay manakhang ken chakayo. Nan kalik akhes ya palawagko, ad-i makaaw-awis ay kag isnan kalin si mammasilib, mod-i ket nan kamabfalin nan Ispirito Santo nan nangipatet-ewa isnan isos-olok. Siya chi ta faken nan kinasilib si takho ay en-awis nan khotok nan mamatiyanyo mod-i ket tay isnan kamabfalin Apo Dios. Nan Nalpowan nan Tet-ewa ay SilibWad-ay magtek nan silib ay isolomi isnan cheycha'y apchas naetngan nan pammaticha, ngem teken mo nan kalotaan ay silib si takho, paymo silib nan cheycha'y okom ay awni't madchongaw. Isolomi nan silib Apo Dios ay siya nan sinmekna ay angnen mailapo issan sisya'y egay nawad-ayan nan lofong. Siya na nan sikhod ay egay naam-ammowan ay silib Apo Dios ay naitatafon engkhana idwani: nan katangtangachan tako. Nan cheycha'y okom ay mangiyap-apo isnan nay lofong, egaycha paat naawatan chi, tay mo sa ya naawatancha et man egaycha inlansa is kakolos nan chadlos matangad ay Apo. Nan isos-olomi, siya kannay nan inpaisolat Apo Dios ay nangwanin,“Nan egay paat inil-ila, chinchinnge, ya sinsinmek si takho, et siya chi nan insakhanan Apo Dios isnan menlaylayad ken siya.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Nan maid paat inilan si mata, paymo chinngen si koweng, paymo sinomkhep isnan poson si takho, siya chi nan insakhanan Apo Dios isnan menlal-ayad ken siya.” Ilaenyo nan Isaias 64:4. Et siya chi nan inpaammon Apo Dios ken chatako ay inchalana isnan Ispirito Santo. Tay nan Ispirito Santo, sokisokena nan am-iam-in, olay nan sikhab ay maawatan ay silib Apo Dios. Kag isnan esang ay takho, nan yangkhay mangammo isnan semsemkena et nan nemnemna. Siya akhes ken Apo Dios, maid makaawat isnan semsemkena mod-i kecheng yangkhay nan Ispiritona. Idwani, isnan namatiyan tako, faken nan kalotaan ay semek si takho nan inlayad Apo Dios ken chatako, mod-i ket nan Ispirito Santona ta maawatan tako nan am-in ay ilayadna ken chatako. Adi kad isnan mangap-apatanmi isnan kinatet-ewa, faken sinis-ilifan nan angnenmi ay mangilawlawag, mod-i ket nan itchon nan Ispirito Santo nan angnenmi. Ilatlatakmi nan itchona ay kinatet-ewa isnan cheycha'y kawad nan Ispirito Santo. Nan takho ay maid nan Ispirito Santo ken siya, et ad-ina chawaten nan cheycha'y ilayad nan Ispiriton Apo Dios, tay linelewlew chachi ken siya. Ad-ina akhes maawatan, tay maid ken siya nan Ispirito Santo ay mangipaawat isnan laychen nan ilayadna ay kanan. Ngem nan takho ay kawad nan Ispirito Santo, et maawatana nan ayen nan am-in ay ngag issa. Ngem nan olay sino ay maid nan Ispirito Santo ken siya et ad-ina maawatan nan pangkhep nan takho ay kawad nan Ispirito Santo. Siya nan naisolat ay kalin Apo Dios ay nangwanin,“Ay ke way takho is makaawat isnan nemnem Apo Dios ta sa na't tokhonen siya?”Ilaenyo nan Isaias 40:13.Ngem chatako nan kawad nan nemnem Cristo. Nan Tet-ewa ay Kasasaad nan Chonon cha Pablo ken ApolosIib-ak, issan kawadko ken chakayo, ad-ik mabfalin ay isolowan chakayo ay kag isnan angnek isnan takho ay ichad-alan nan Ispirito Santo, mod-i ket insos-olowak chakayo ay kag isnan angnen ay mangisolo isnan kalotaan nan semekcha ya sisya'y ongang-a isnan pammati ken Cristo. Mo iyala's al-alig, nan inpap-alawagko ken chakayo et kag khatas, faken kag nan makakan ay makhag-a. Tay issan chey ad-iyo kafaelan, ya olay idwani ad-iyo kayet kafaelan, tay sisya kayet ay wanwanchenyo nan ekhad si fakinlolota. Wad-ay cha nan en-iinnapal ya maon-onon-ong ken chakayo. Ad-i ngen siya sa nan mangipaila ay nan laylaychenyo nan pasiyat-enyo, ya okhalin si takho nan wanwanchenyo? Tay mo kanan nan esang, “Takhon Pablo sak-en,” ya kanan akhes nan esang, “Takhon Apolos sak-en,” faken ngen okhalin si takho chi? Nan Osto ay Kasasaad nan Mangichad-alan isnan Takhon Apo DiosAy sino man cha Pablo ken Apolos? Ad-i ngen faa cha yangkhay ken Apo Dios, ay inagtana is waschin chonona ay mangipango ken chakayo isnan mamatiyanyo ken siya? Mo iyala isnan al-alig, sak-en nan kag nenmola ya si Apolos nan kag nensifog, ngem si chadlo Apo Dios nan mangipatofo. Adi kad nan enmola ya nan ensifog, kag maid filangcha, tay wadwad-ay chadlo si Apo Dios ay kecheng is makaipatofo isnan am-in. En-iso nan enmola ya nan ensifog. At masobfalitan cha'y chwa isnan osto ay maiyafoloy isnan chinnocha. Tay chakami nan makidkidno ken Apo Dios, ya maiyalig kayo ay payewna ay cha na samalen. Siya, maiyalig kayo isnan cha na topingen ay afongna.Isnan ilin cha Pablo angsan nan afongcha ay natoping nan chingchingcha. Sak-en, tay chinmotok si Apo Dios, ya inmagtan is laingko ay entoping, chinnok ay khawis nan pegnad nan afongna. Teken nan mannoping isnan osona. Nay met achi mo sino nan entoping is kaosona, waschin et mangila ay khawis isnan angnena ay menkhat-on ta manongnong nan topingena. Tay maid kasin teken si mabfalin ay pegnad nan pammati mod-i si Jesu Cristo yangkhay, ay apchas naipegnad. Teketeken nan mabfalin ay itoping nan takho ay iyosoncha isnan pegnad. Wad-ay nan mangitoping isnan fallitok, pilak, ya nenkapateg ay fato. Ya wad-ay akhes nan mangikhaeb ischi isnan kaew, lokham paymo sakati. At maipaila nan kasasaad nan chinnon nan waschin esa'y takho isnan omaliyan Jesu Cristo ay en-okoman. Tay at matepeng/mapachas nan khinaebcha isnan apey ay at mangilatak isnan kasasaad nan chinnon nan waschin esang. Mo sisya ya ad-i mapoowan nan inpatakcheg nan esa'y takho isnan pegnad, at masobfalitan siya. Ngem mo mapoowan nan inkhaebna, at masaew isnan maisofalit koma ken siya. Khechangna magtek ay maisalakan siya, nay met achi siya san kag yangkhay nakalayaw isnan mapop-oowan ay afong.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nay met achi maichalan yangkhay isnan apey.” Nan Kaiyalikhan nan Takhon Apo DiosAy ke yo ad-i ammo ay chakayo nan Timplon Apo Dios, tay chakayo nan entetey-an nan Ispiritona? Adi kad mo sino nan mamakawas ken chakayo ay Timplon Apo Dios, et sikhab nan chosana ken Apo Dios. Tay nasantowan nan Timplon Apo Dios, ya chakayo kannay nan chey ay Timplona. Nan Kasasaad nan Kalotaan ay SilibAd-iyo loklokowen nan awakyo. Mo sino nan mangwanin masilib siya isnan nay ay lofong, et chokokhana koma nan chey ay kalotaan ay silibna ya enfalin ay kag maid ammona, ta enfalin ay tet-ewa'y masilib isnan sakhang Apo Dios.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Mo sino ken chakayo nan mangwanin masilib siya isnan nay ay timpo, enfalin koma ay nalewlew tatno enfalin ay masilib.” Tay nan ifilang nan fakinlolota ay silib, et linelewlew isnan sakhang Apo Dios. Tay wad-ay isnan naisolat ay kalina ay mangwanin,“Si Apo Dios, kennaena nan mamasilib isnan sikapcha kannay.”Ilaenyo nan Job 5:13. Kanana kayet,“Nan Apo, ammona ay ongar yangkhay nan semsemken nan makwanin mamasilib.”Ilaenyo nan Salmo 94:11. Tay siya chi, maid koma mangichayew isnan silib nan olay sino ay takho. Tay am-in ay ngag sisa et inchawchaw Apo Dios ay en-kwayo. Olay sak-en ay Pablo ya cha Apolos ken Pedro, nan lofong, nan fiyag paymo etey, nan wad-ay idwani ya is tap-in, et kwayo am-in. Siya, kwayo am-in, tay kwan Cristo chakayo, ya si Cristo, kwan Apo Dios. Nan Chonon nan Apostoles CristoIib-ak, khawis achi mo ifilangyo chakami ay faan Cristo, ay nangitalkana isnan sos-olon Apo Dios ay sikhod ay egayna inpap-aammo id sangad-om. Idwani mo wad-ay maitalkan nan chono, masapol ay mafigfig ona ay matalek siya. Ngem mid ngotok mo chakayo paymo olay sino issa ay takho et okomenyo nan chonok, tay olay sak-en, ad-ik okomen nan chonok. Sak-en, maid ammok si makmakwaniyak, ngem faken chi's mangwaniyak en nalenteg ak ay takho, tay faken ak si mangokom isnan awakko mod-i ket si Apo Jesus yangkhay. Isonga ad-iyo koma kannay okomen nan ib-ayo ay takho isnan ad-i osto ay timpona. Tay isnan omaliyan Apo Jesus at ilatakna nan maitatafon idwani isnan takho ay ab-afollinget nan semekcha. Sa na't akhes ipafala nan pangkhepcha. Ya at waschin mapadchayawan ken Apo Dios maiyafoloy isnan inikkana. Iib-ak, sak-en ya si Apolos nan chak infab-aag isnan cheycha'y al-aligko, ta masos-olowan kayo ken chakami isnan enkhawisanyo. Siya chi ta maawatanyo nan ayen nan nakwanin, “Ad-iyo sokilen nan naisolat ay togtokhon,” tatno maid chomayew ay mangipawadwad-ay isnan esa'y mistolo, ya ilakwina nan tapina. Ay ke wad-ay nangwanin entongtongcho kayo mo nan tapina? Ngag nan wad-ay ken chakayo ay egay inchowan Apo Dios? En yo man ichayew nan inlayadna ken chakayo ay egayyo inpafala ay? Chakayo ay iCorinto, wad-ay pet kano nan ngonon ken chakayo! Finmaknang kayo et pet isnan wad-ay id chaya, ya kag kayo pet ali, ngem maid chasa ken chakami. Asop achi ya tet-ewa ay en-ali kayo, ta sa kami't maitapi ay makiap-apo ken chakayo! Tay nan kanak et away nget chakami ay apostoles nan inpey Apo Dios ay kafan-ikhan. Kag kami isnan cheycha'y takho ay nakedchengan ay matey isnan sakhang nan katakhotakho, ya nenfalin ay kag tongon maipabpafoya isnan angheles ya takho isnan am-in ay lofong.Issan timpon Pablo, nen-apo nan cheycha'y iRoma isnan angsaangsan ay ili. Tay siya chi angsan et nan khofat ya falod isnan cheycha'y cha inafak nan iRoma. Mo enpafoya cha, pilitencha nan cheycha'y falod ay makionong isnan atap ay enkik-iwi ay kag nan layon. Nan cha kankanan Pablo isna, et chaicha ay apostoles Cristo nan maifilang ay kafan-ikhan ay takho isnan lofong. Kag cha wasit ay falod ay aped yangkhay matey isnan enfob-oyaan isnan sakhang nan angsaangsan ay takho. Sa et chakami pet kano nan nakok-olangan khapo tay takhon Cristo chakami, ngem chakayo masisilib kayo kano isnan naitapiyanyo ken siya. Maid kano kafaelanmi, ngem kafaelanyo am-in! Sa kayo't akhes machad-ayaw, ngem maang-ango kami. Engkhana idwani, maowaowat ya maew-eew-ew kami, ya maid osto's ifachomi. Mapak-opak-o kami ya cha kami aped enlikliked ay maid afongmi. Ikak-alikhatanmi nan ikatakhomi. Mo wad-ay chomopchopis, kedchawenmi nan mabindisyonancha. Sa et mo wad-ay omipap-alikhat, an-anosanmi. Mo wad-ay omapos, anosanmi kayet ay mangawis ken chaicha. Nay met achi engkhana idwani, maifilang kami ay lokhit ya wasit isnan katakhotakho isnan lofong. Nan Nanokhonan Pablo isnan iCorintoAd-ik isolat na ken chakayo ta pafainek chakayo, mod-i ket ta tokhonek chakayo ay ifilangko ay an-akko ay laylaychek. Tay olay mo ad-i mafilang nan mangichad-alan ken chakayo isnan pammatiyo ken Cristo, es-esang yangkhay nan kag yo ama. Nenfalin ak ay kag yo ama isnan naiyornosanyo ken Cristo Jesus, khapo isnan nangisos-olowak ken chakayo isnan Khawis ay Chamag. Idwani kedchawek ta sak-en nan wanchenyo. Siya na nan khotok nan namaalak ken Timoteo ay mamachang ken chakayo. Siya nan laylaychek ya ifilangko ay kaaafolot ay anakko isnan naiyornosanmi ken Apo Jesus. Finaak siya ta ipasmekna ken chakayo nan ikkak ay enfiyag ay naiyornos ken Cristo, ay siya nan chak akhes isos-olo isnan olay entona ay omayak ay kaam-amongan nan mamati. Wad-ay nan tapina ken chakayo ay chinmayew, ay mangwanin ad-i ak kasin omey issa ay mangila ken chakayo. Nay pay at ad-i omannong et omey ak ken chakayo mo ipalofos nan Apo. At sakhangek nan cheycha'y nachayew ay takho ta mangammowak mo wad-ay tet-ewa kamabfalincha, paymo apatcha yangkhay nan wad-ay. Tay nan en-ap-apowan Apo Dios et faken aped yangkhay ap-apat, mod-i ket maila isnan kamabfalina ay angnen. Wad-ay et ken chakayo sa. Iyeyko ngen sisa nan pak-o, paymo nan layad ya anos? Nan Asi ay Ik-ikkan nan Mamati id CorintoWad-ay tet-ewa nan cha maog-okhod ay asi ay cha maang-angnen issa ay chad-ama ay kangaakhan, tay wad-ay nan lalaki ay ib-ayo ay mangises-eyep isnan sikhod ay asawan amana. Olay isnan maid pammatina et maid chi ay okhali. Ya sisya kayo kayet ay nachayew! Mo ke yo man achi isanga nan kag tosa ay cha maang-angnen! Nan kanak et mo sino ken chakayo nan nangangnen isnan kag tosa, telachenyo! Tay sak-en, olay mo maid ak isnan kawadyo, khechangna'y wad-ay ak kayet ken chakayo tay sesemkek chakayo. Et tay mampay siya sa'y kag ak wad-ay ken chakayo, apchas ko et inokom isnan ngachan Apo Jesus nan takho ay nangangnen isnan chey ay fasol. Et mo maamong kayo ay matotya kag ak wad-ay ay maitattapi tay wad-ay nan semekko ken chakayo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “wad-ay nan leng-agko isnan maamonganyo.” Sa et isnan kamabfalin nan Apo tako ay si Jesus, telachenyo siya ta iyapowan Satanas ta awni't asop ya makaan nan ngaag ay okhalina ya ta maisalakan isnan omaliyan Apo Jesus.Nan teken ay kaifalikkasana et, “Ichooyo siya ken Satanas ta mapakawas nan awakna, ta maisalakan nan leng-agna isnan omaliyan Apo Jesus.” Ad-i khawis nan chomayewanyo. Ay ke yo ad-i ammo ay alig fofod nan fasol, ay olay mo akit yangkhay et pabtalena nan am-in nan alina ay nailaokana? Kaanenyo et nan sikhod ay okhaliyoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Kaanenyo nan sikhod ay fofod.” Isnan ekhad nan Judio, mo cha et somag-en nan akhew ay enpiyastaancha isnan makwanin Paskua, kaanencha am-in nan fofod ay wad-ay isnan afob-ongcha, sa cha't omoto is tinapay ay ad-i mabfofochan. Tay id sangad-om ay kinmaanancha id Egipto, siya chi nan infilin Apo Dios ken chaicha ay angnencha. Kinwanina'y khomaeb cha's tinapay ay ad-i mabfofochan ta ensenget cha isnan lomayawancha. ay alig fofod ta nadchalos kayo. Siya na nan tet-ewa ay kasasaadyo ya maiyalig kayo isnan alina ay maid fofodna, tay si Cristo ay Korderon si Paskua, et apchas na inkalo nan fasol tako.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Tay si Cristo ay Kordero tako isnan Paskua, et naichaton.” Isnan ekhad si Judio, nan piyastacha ay Paskua nan panemsemkancha isnan nangikaanan Apo Dios ken chaicha id Egipto, ay naipap-alikhatancha ay faa. Issan chey ay timpo infaag Apo Dios ken chaicha ta en-oto cha is tinapay ay ad-i mabfofochan, ya sa cha't fomekfek is innanak ay karnilo, ta wad-ay chala is iponascha isnan tongchon nan pantew ya nan kaew ay tatakchowen nan eneb nan afob-ongcha, tatno ad-i pateyen nan anghel Apo Dios chaicha. Nangan cha isnan chey ay maschem, ya nanalan-o cha'y linmayaw id Egipto. Isnan tinnawen ay ensagkhanaancha isnan Paskua, kaanencha am-in nan fofod isnan afob-ongcha ta nakasakhana cha ay mamarki isnan kordero ay maiyalig ay nangisalak ken chaicha id sangad-om isnan anghel Apo Dios. Tay siya chi, kaanen tako et nan sikhod ay lawa ay okhali ya kinangaag ay alig nan fofod, ta mabfalin ay makipiyasta tako isnan alig Paskua tako. Et ad-i tako mangan isnan sikhod ay nabfofochan ay tinapay mod-i ket nan eg-ay nabfofochan ay tinapay ay maiyalig isnan tet-ewa ay semek ay eg-ay kalal-aokan. Insolatko ken chakayo issan chey ay ad-i kayo maifob-oweg isnan takho ay asi nan okhalina.Wad-ay nan insolat Pablo isnan mamati ay maam-among id Corinto ay inmon-ona mo nan solat ay nay, ngem ad-i maifilang nan chey ay inmona ay solatna ken chaicha tay ad-i tako ammo mo ngag nan insolatna. Ngem faken nan takho ay maid pammatina ay asi nan okhalina nan laychek ay kanan. Faken akhes nan naakhom, nan mangaakew paymo nan enchayaw isnan khinag-aeb ay dios nan kankanak. Tay mo laychenyo ay taynanyo chachi, et masapol ay taynanyo nan lofong. Nan laychek ay kanan, et nan cheycha'y mangmangwanin ib-a tako chaicha isnan pammati, agkha ket ya ang-angnencha pet nan asi, paymo naakhom cha, enchad-ayaw cha isnan khinag-aeb ay dios, en-am-amis cha, amfotngan ya akewan cha. Ad-i kayo maifob-oweg ken chaicha. Olay isnan makakan, ad-i kayo makiob-ofong ken chaicha. (12-13) Ngem isnan egay namati ay faken tako ib-a, ay ke way fiyangko ay mangokom ken chaicha? Si Apo Dios achi nan kikhad ay mangokom ken chaicha. Ngem wad-ay fiyangyo ay mangokom isnan ib-ayo'y maam-among, ad-i ngen? Kag isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin, “Tellachenyo isnan maam-amonganyo nan ngaag nan ik-ikkana.”Deuteronomio 17:7; 19:19; 22:21,24; 24:7. (-) Nan Nangichaloman nan iCorinto isnan Ib-acha ay MamatiMo wad-ay en mangisaklang isnan ib-ana, ay ke ad-i fomain ay en aped mangidchalom isnan sakhang nan ad-i mamati? Nan koma takhon Apo Dios nan lebfengna'y mangaliglo ken chakayo. Ad-iyo ngen ammo ay nan takhon Apo Dios nan sa mangokom isnan katakhotakho isnan lofong?Ilaenyo akhes nan Lucas 22:28-30. Et mo siya sa'y chakayo mampay nan mangokom isnan katakhotakho isnan lofong, ay ke yo ad-i kafaelan nan akiakit ay fanag? Ad-iyo ngen ammo ay chatako nan sa mangokom isnan angheles? Mo siya chi, ad-i ngen am-am-amed isnan kawakawakas ay maik-ikkan isnan fiyag? Mo mampay wad-ay cha nan fomala ay chalom, en yo man en ipaokom isnan cheycha'y maid filangcha isnan sinfaan mo? Kanak na ta mo ke kayo fomain. Ay ke paat maid esa's masilib ken chakayo ay makaipap-a isnan lili ay fomala isnan sin-ag-i isnan pammati? Nay pay ya ke yo't idchalom isnan okom ay maid pammatina, nan ib-ayo ay mamati! Olay nan en yo mangichaloman isnan ib-ayo ay mamati et siya kannay sa nan maafakanyo isnan ngaag. Khagkhag-awis pay mo anosanyo et yangkhay nan mangangnenancha isnan ngaag ken chakayo, ya olay pay mo tokongencha chakayo. Ngem ya ket chakayo kannay nan mangangnen isnan ngaag ya tokongenyo kayet nan tapina, ya olay akhes nan ib-ayo ay mamati! Ad-iyo ngen ammo ay nan mangangnen isnan ngaag et ad-icha maitapi isnan en-ap-apowan Apo Dios? Ad-iyo loklokowen kannay nan awakyo, tay am-in nan cheycha'y asi nan okhalicha, nan enchayaw isnan khinag-aeb ay dios, nan menchwadchwa isnan pantewcha, ya nan mangawe isnan ib-acha kannay ay lalaki, et ad-i cha maitapi isnan en-ap-apowan Apo Dios. Siya akhes isnan mangaakew, naakhom, amfotngan, en-am-amis ya nan mangaakew ay kakaegyat, et ad-icha maitapi isnan en-ap-apowan Apo Dios. Ya kag todi nan tapina ken chakayo issan chey. Ngem idwani nachalosan kayo isnan fasol ya nakapet kayo et ken Apo Dios, sa et naifilang kayo ay nalenteg maichalan isnan kamabfalin Apo Jesu Cristo ay naiyornosanyo ya nan Ispiriton nan Dios tako. Nan Osto ay Kaosalan nan Waya tako ay Mamati(Roma 14:13-23; 1 Corinto 8:7-13; 10:23-30)Away wad-ay mangwanin, “Mabfalin ay angnek nan olay ngag sisa.” Away nget tet-ewa, ngem ad-i am-in omagtan is enkhawisan tako. Olay mo kanak, “Mabfalin ay angnek nan olay ngag sisa,” ad-ik kayet angnen tay ta ket lang ya enfalin ak ay faa isnan chey ay angnek. Away wad-ay mangwanin, “Nan makakan, kwan si poto, ya nan poto nan khotok nan enfikhawan isnan makakan.” Ngem wad-ay pengpeng nan naycha tay at mapakawas cha. Nay met achi nan awak teken, tay faken nan asi ay fikhawna nan kaosalana, mod-i ket ta ensilfi yangkhay ken Jesus ay Apo tako. Ya siya nan kikhad isnan awak tako. Sa et si Apo Dios ay namangon ken Apo Jesus isnan etey, at akhes fangonena chatako isnan kamabfalina. Ay ke yo ad-i ammo ay chakayo ay mamati, et naitapi kayo isnan makwanin awak Cristo? Sak ngen kaanen nan ib-an nan awak Cristo ta sak et itapi isnan fafai ay asi nan okhalina? Ad-i mabfalin! Ay ke yo ad-i ammo ay mo sino nan mangiyamong isnan awakna isnan fafai ay asi, et enfalin cha ay es-esa'y awak? Tay siya na nan kanan nan naisolat ay kalin Apo Dios: “Nan chwa'y maamong et enfalin cha ay esa'y awak.”Ilaenyo nan Genesis 2:24. Nay met achi mo sino nan mangiyornos isnan semekna ken Apo Jesus, et enfalin ay es-esang nan semekcha. Chokokhanyo nan am-in ay ilan si asi ay okhali. Tay nan tapina ay enfasolan et ad-icha logkhitan nan kinatakhon nan takho, kecheng yangkhay nan asi ay ikkan. Et nan takho ay asi nan ik-ikkana, pangaakhena kannay nan awakna. Ad-iyo ngen ammo ay nan awakyo et Timplon nan Ispirito Santo ay inchawchaw Apo Dios ken chakayo? Faken yo kwa nan awakyo mod-i ket kwan Apo Dios, tay chachama ay napateg nan namayachana ken chakayo. Adi kad, chayawenyo et siya isnan ngag sisa ay ikkanyo isnan awakyo. Nan Songfat Pablo Maipoon isnan Mangasaw-anIdwani, siya na nan songfatko isnan sas-alodsochenyo ken sak-en is kasolatyo. Kanak: Khawis et yangkhay mo ad-i omasawa nan lalaki. Nay met achi tay angsan nan mangangnen isnan asi, masapol ay waschin et mangasawa nan lallalaki, ya siya akhes isnan fabfafai. Nan lalaki, masapol ay angnena nan lebfengna isnan asawana, ya siya akhes isnan fafai, tatno mang-ep cha. Tay nan fafai faken et siya nan chadlos mangiyapo isnan awakna mod-i ket si asawana. Siya akhes isnan lalaki, faken akhes siya nan chadlos mangiyapo isnan awakna mod-i ket si asawana. Tay siya chi ad-iyo iyad-ad-i nan awakyo isnan asaswayo, mo egayyo ona nentolakhan ay siya chi nan angnenyo isnan sin-ak-itan, ta ad-ad-acha nan wayayo ay enlowalo. Ngem mo makwas chi at chadlo kasin kayo enchipa, tay ta ket lang ya masailowan kayo ken Satanas mo ad-i kayo makaikatpe isnan awakyo. Siya chi nan ipalofosko ay angnenyo, ngem faken filin. Nan laychek et mo mabfalin koma ta kafaelan tako am-in ay ad-i omasawa ay kag ken sak-en. Nay met achi teketeken nan kafaelan ay ilayad Apo Dios isnan waschin esa'y takhona. Idwani, laychek akhes ay tot-oyyen nan cheycha'y sisya'y maid asawacha ya nan nailekkasan. Nan kanak et khawis mo ikakkancha'y maeesang ay kag ken sak-en. Nay met achi mo ad-i cha makaikatpe, khawis mo mangasawa cha. Tay khagkhag-awis nan mangasaw-ancha mo nan aped cha yangkhay petkan ay manmemanmek isnan figfikhawen nan awakcha. Idwani, isnan cheycha'y inasaw-an, siya na nan filinko ay nalpo ken Apo Jesus.Nan infilin Jesus, et wad-ay isnan Mateo 5:31,32; 19:3-9; Marcos 10:2-12; Lucas 16:18. Egay nalpo na ken sak-en. Masapol ay ad-i isis-iyan nan fafai nan asawana. Ngem mo taynana, masapol ay ikatpena ay maes-esang, paymo kasin maiyornos isnan asawana chadlo. Siya akhes na isnan lalaki, masapol ay ad-ina ichangen nan asawana. Nan Tokhon Pablo isnan Mamati ay Ad-i Mamati nan AsawanaNaay akhes nan tokhonko isnan tapina. Maid infakhan Apo Jesus maipoon isnan naycha. Kanak ay mo wad-ay ken chakayo nan mamati ay lalaki ay ad-i mamati nan asawana, sa et mamang-ep nan fafai ay entot-oloy cha kayet ay en-among, masapol ay ad-ina id-ichangen siya. Siya akhes isnan fafai ay ad-i mamati nan asawana, masapol ay ad-ina taytaynan siya mo mamang-ep nan lalaki isnan en-aamongancha. Tay nan egay namati ay lalaki et ifilang Apo Dios ay kag takhona khapo isnan pammatin asawana. Siya akhes isnan fafai ay egay namati, naifilang ay kag takhon Apo Dios tay isnan pammatin asawana. Tay mo faken siya chi's ikkan Apo Dios, at olay nan an-akcha et maifilang cha ay an-ak si maid pammatina. Ngem nan kinatet-ewana maifilang cha ay kag na an-ak.Nan osto ay naisolat isnan Griego isnan nay ay bersikolo et, “Tay nan lalaki ay maid pammatina et naipasanto maichalan isnan asawana, ya nan fafai ay maid pammatina et naipasanto maichalan isnan asawana. Mo faken siya chi, mallawa nan an-akyo, ngem idwani et nasantowan cha.” Ngem mo laychen nan ad-i namati ay asawa ay maisiyan ken asawana, kikhad siya. Et mo siya chi nan maangnen, at mawayaan nan inasaw-an ay mamati, tay inayakhan Apo Dios chatako ta oompa tako ay enfiyag. Semkem achi, sik-a ay fafai, ay kem ammo mo sa akhes maisalakan nan asawam isnan mangipakocham ken siya? Siya akhes ken sik-a ay lalaki, ay kem ammo mo maisalakan akhes nan asawam isnan fachangmo? Mang-ep tako Koma isnan Kasasaad tako isnan Namatiyan takoIdwani, siya na nan filinko isnan am-in ay maam-among ay mamati. Kanak en waschin koma mangitot-oloy ay enfiyag isnan sikhod ay inischon Apo Dios ay kasasaadna, issan sisya'y egayna nanngelan isnan nangayakhan Apo Dios ken siya. Kag isnan segyat. Mo apchas kayo nasegyatan issan nangayakhan Apo Dios ken chakayo, ad-iyo kasin pachasen ay sokatan. Siya akhes isnan egay kasegyatan issan nangayakhan Apo Dios ken siya, ad-i mang-ey en menpasegyat. Tay maid tekena mo masegyatan nan takho paymo ad-i, tay nan pawadwad-en Apo Dios et nan mangiyangnen isnan filina. Tay siya chi, mo ngag nan kasasaad tako issan nanngelan tako isnan inmayakhan Apo Dios, ad-i tako mang-ey sokatan. Mo akhes esang ka ay faa issan nangayakhan Apo Dios ken sik-a, olay. Ngem mo maagtan ka's waya ay komaan, khawis. Mo faa ka issan nangayakhan Apo Dios ken sik-a, ifilangna ay nawayaan ka isnan sakhangna. Kag akhes isnan faken faa ay nawaya issan naayakhana, et enfalin ay faan Cristo. Et tay chachama ay napateg nan namayachana ken chakayo, ad-i kayo kasin enpafab-aa isnan teken.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Ad-i kayo enpafab-aa isnan takho.” Adi kad iib-ak, mo ngag nan kasasaadyo issan nangayakhana ken chakayo, mamang-ep kayo ay maiyoornos ken Apo Dios. Nan Songfat Pablo Maipoon isnan Maid Asawana ya nan NailekkasanIdwani mo maipoon isnan sisya'y egay inmasawa, maid ifilinko ay malpo ken Apo Jesus. Ngem siya na nan kanak ay esa'y matalek khapo isnan seg-ang Apo Dios. Nan kanak, et tay isnan wad-ay ay chadlos likhat idwani, khawis mo ad-i tako sokantan nan wad-ay ay kasasaad tako. Kag isnan lalaki, mo apchas inmasawa, ad-i omanap is en-ichangancha. Ya mo egay inmasawa, olay ad-i omanap is asaw-ena. Nay met achi mo kananan mangasawa, maid fomasolana. Siya akhes isnan magmagkit, mo mangasawa, maid akhes fomasolana. Ngem nan yangkhay kanak, et mo mangasawa cha wad-ay ay wad-ay nan likhat ay itopegcha. Ya siya chi nan ad-ik laychen ay lak-amenyo. Nan laychek ay maawatanyo ay iib-ak, et tay nganngani ay mapengpeng nan timpo, et nay mailapo idwani, khagkhag-awis mo nan cheycha'y inasaw-an ay lallalaki, et ifilangcha koma ay kag maid asawacha ta ensilfi cha ay osto ken Apo Dios. Siya akhes isnan en-ag-akha ya nan enlaglagsak, faken koma nan akha paymo lagsak nan chadlos cha sesemken. Olay akhes nan cheycha'y lomako, faken koma nan linakwancha nan semsemkencha, mod-i ket ippeycha koma ay kag cha faken kwa nan linakwancha. Ya am-in ay mangosar isnan kalotaan ay kwa, ad-icha koma pawadwad-en nan chey ay kwacha, tay am-in ay mail-ila isnan nay ay lofong et maamas isnan ad-i omannong. Siya chi tay laychek ay maid koma madchanakanyo. Kag isnan fab-alo, mabfalin ay sesemkena yangkhay nan ensilfiyana ken Apo Jesus, ya nan ikkana ay mangipalal-ayad ken siya. Nay met achi isnan lalaki ay inmafong, nan et fiyag isnan lota nan sesemkena, ya mo ngag nan ikkana ay mangipalal-ayad ken asawana, et nay chwadchwa nan semsemkena. Siya akhes isnan fafai ay maid asawana ya nan magmagkit, mabfalin ay sesemkena yangkhay si Apo Jesus, tay nan pangkhepna et mo ngag nan ikkana ay nakapet ay ensilfi ken siya isnan awak ya semekna. Ngem isnan inasaw-an ay fafai, nan et fiyag isnan lota nan sesemkena, ya mo ngag nan ikkana ay mangipalal-ayad isnan asawana. Nan chey ay kinwanik et enkhawisanyo kannay. Ad-ik laychen ay enpawapawa ken chakayo, mod-i ket laychek yangkhay ay khawis ya naornos kayo, ya nakapet kayo ken Apo Jesus ya maid kasin yo masangawan ay ensilfi ken siya. Maid Ngaag isnan Mangasaw-an nan TakhoIdwani, mo wad-ay nan en-asilayad ay fab-alo ya magmagkit ay kasin nentot-oya ta ad-icha itoloy nan nentolakhancha ay en-asawa-an, sa et awni ya ket maliknan nan lalaki ay ad-i makaikatpe ya lalaychena'y mangiyamong isnan fafai, khawis mo kasina tot-oyyen siya ta en-asawa cha et. Mo siya chi maid fomasolana. Nay met achi mo ad-i mapilit nan chey ay fab-alo ay mangasawa sa et makaikatpe isnan awakna, ya sinmekna ay ad-ina't asaw-en nan chey ay magmagkit ya ad-i akhes enchwadchwa isnan sinmekna ay angnen, khawis akhes chi. Adi kad khawis mo nan fab-alo, asaw-ena nan magmagkit ay naitot-oya ken siya, nay met achi khagkhag-awis chadlo mo ad-i mangasawa.Nan bersikolo 36-38 mabfalin ay teken nan laychena'y kanan et siya na: 36 Idwani mo nan esa'y ama et sinmekna ay ad-i osto nan ikkana maipoon isnan ad-ina mangipaasaw-an isnan magmagkit ay anakna, ya maawatana ay siya mo ipaasawana siya ta ad-i apchas makoog, kikhad siya mo ngag nan khawis ay kanana en ikkana. Maid makabfasolana. 37 Nay met achi mo nan ama ya nawaya ay mangikkan isnan sinmekna ay lebfengna'y ikkan, ya ad-i maipip-ilit ken siya nan tapina'y semek, sa na't ikekedse ay ad-i mangipaasawa isnan magmagkit ay anakna, ta siya nan kikhad ken siya isnan ad-ina mangasaw-an, osto akhes chi's ikkana. 38 Adi kad mo sino nan mangipaasawa isnan anakna'y magmagkit et khawis nan ikkana. Ngem mo sino akhes nan ad-i mangipaasawa isnan anakna'y magmagkit et siya nan khagkhag-awis. Idwani, mo maipoon isnan inasaw-an ay fafai, masapol ay nakapet ken asawana mo sisya'y matatakho. Ngem mo matey nan asawana, nawaya ay kasin makiasawa isnan laychena, mo ket nan kasina asaw-en et naiyornos ken Apo Jesus. Ngem isnan semekko, kanak en naon-oney kayet nan fafai mo sisya'y maes-esang. Ya patiyek ay inpey nan Ispirito Santo na is kasemekko. Nan Maipoon isnan Naichaton isnan Khinag-aeb ay Dios(Roma 14:13-23; 1 Corinto 6:12-20)Idwani, siya na nan songfatko maipoon isnan karni ay naichoo isnan khinag-aeb ay dios.Issan timpon Pablo, nan ekhad nan iCorinto et maam-among cha ay enlagsak. Siya chi nan mamekfekancha isnan enkik-iwiyencha, ta iyeycha isnan enchad-ayawancha ay afong nan khinag-aeb ay dioscha. Idwani, nan likhatna isnan cheycha'y mamati ken Jesus, et mo ad-i cha makichad-ayaw is kaenchad-ayawan ay kawad nan khinag-aeb ay dios, telachen nan kailiyancha chaicha. Nan esang kayet ay likhatcha et tay nan karni ay mailaklako is kamarkitan et naichoo ona isnan khinag-aeb ay dios.Tet-ewa nan kananyo ay wad-ay ammo tako am-in, nay met achi nan ammo, ento mo fomachang ket ay omipachayew. Ngem nan layad isnan ib-a siya nan omipafikas. Mo wad-ay mangmangwanin wad-ay nan ammona, wad-ay kayet kolangna. Ngem teken isnan takho ay menlal-ayad ken Apo Dios, siya nan figfikhen Apo Dios ay anakna. Adi kad mo maipoon isnan mangakkanan isnan karni ay naichoo isnan khinag-aeb ay dios, ammo tako ay nan kag todi ay dioscha et maid kinatet-ewacha. Ya ammo tako ay maid kasin teken si Dios mod-i yangkhay si Apo Dios. Tay olay mo wad-ay nan kananchan dios ya apocha id chaya ya isna is kalota, ya olay mo angsaangsan cha kano nan dios ya apocha, ngem ken chatako ay mamati, es-esang yangkhay nan Dios. Siya nan Ama tako ay nalpowan nan am-iam-in ay nawad-ay, ya siya nan osto ay ayen ya khotok nan matatakhowan tako ay mamati. Es-esang akhes yangkhay nan Apo tako ay siya si Jesu Cristo. Naichalan ken siya nan nangab-an Apo Dios isnan am-iam-in, ya siya akhes nan nangaeb ken chatako ay entakhona. Nan Manganosan isnan Ib-a ay EnchwadchwaNgem nan tapina ay mamati et ad-icha kayet maawatan chi, tay apchas cha inmiingsa ay manad-ayaw isnan khinag-aeb ay dios. Et tay sisya'y enchwadchwa cha, mo ischaencha nan naichoo ischi, makorkor nan semekcha tay kanancha ay maitaptapi cha isnan cheycha'y manad-ayaw isnan khinag-aeb ay dios. Ngem nan makakan, maid mabfalina'y mangisag-en ken chatako ken Apo Dios. Maid enngaakhana mo ad-i tako kanen chi, ya maid akhes enkhawisana ken chatako mo kanen tako. Ngem ilaenyo magtek yangkhay ta nan waya ay wad-ay ken chakayo, et faken chi's mangisakhaw isnan ib-ayo ay sisya'y enchwadchwa. Tay mo sik-a ya makaawat ka isna, et wad-ay ka ay cha makikan isnan timplon nan khinag-aeb ay dios, ya ket ay ilaen nan ib-am ay sisya'y enchwadchwa nan semekna sik-a, at ngen sa ad-i fomikas nan semekna ay makikan isnan naichoo isnan khinag-aeb ay dios olay mo kanana en fasol chi? Adi kad khapo isnan osto ay mangawatam, mapakawas nan pammatin nan ib-am ay sisya'y enchwadchwa nan semekna ay esa'y inkatteyan Cristo. Mo siya sa'y makafasol ka isnan ib-am ya saktam nan semekna ay sisya'y enchwadchwa, makafasol ka kannay ken Cristo. Idwani, mo nan naichoo ay karni nan khotok nan fomasolan nan ib-ak ay mamati, khap-es na't si ad-i ak ensifo mo kek et ad-i isakhaw nan ib-ak. Nan Lebfeng nan Apostol(2 Corinto 11:7-12; 1 Tesalonica 2:7-9)Ay ke ak ad-i nawaya? Faken ak ngen apostol? Ad-i ngen sak-en akhes nan esang ay nangila isnan kasin natakho ay Apo tako, ya chakayo nan fongan nan felayko ay naiyornos ken siya ay Apo tako. Olay mo ad-i ifilang nan tapina ay apostol ak, khechangna ay apostol ak ken chakayo. Tay nan naiyornosanyo ken Apo Jesus nan kail-an nan kinaapostolko ay nalpo ken siya. Idwani, siya na nan songfatko isnan cheycha'y enkalikali maipoon ken sak-en. Ay ke mi ad-i lebfeng ay maagtan si ikatakhomi isnan nay ay chonomi? Maid ngen kalebfenganmi ay mangitakin isnan asawa'y mamati, ay kag isnan angnen nan tapina ay apostoles, ya nan aag-inIlaenyo nan Mateo 12:46. Apo Jesus ya si Pedro? Kecheng kami ngen yangkhay ken Bernabe is masapol ay en madno ta wad-ay ikatakhomi? Nan En-isolo isnan Khawis ay Chamag Maipoon ken Jesu Cristo et Wad-ay KalentekhanchaAy ke wad-ay sorchacho ay siya kannay nan mamayad isnan ikatakhona? Kag akhes isnan en-imola is ofas, ay ke ad-i mangan isnan apitna? Siya kayet akhes isnan entalaken, ad-i ngen ominom isnan khatas nan ipaspastorna? Isnan ekhad tako ngen yangkhay ay takho nan nalpowan nan chey ay kinwanik? Ad-i. Tay siya akhes chi nan wad-ay isnan lenteg ay inpaisolat Apo Dios ken Moises,“Ad-iyo takchen nan topek nan faka ay mangikhatkhatin ay cha mangilik isnan naani.”Ilaenyo nan Deuteronomio 25:4.Ay ke nan faka yangkhay nan sesemken Apo Dios? Faken ngen chatako nan tet-ewa ay ayen nan kinwanina? Chatako nan khotok nan chadlos naisolatan todi. Kag isnan en-alacho ya nan en-ani, lebfengna ay wad-ay nan chatagcha et siya chi nan namnamaencha isnan cha cha enchonowan. Siya akhes ken chakami. Tay nan wadwad-ay ay nalpo ken Apo Dios nan inmolami ken chakayo, ay ke chadlos chachama mo wad-ay ilayadyo ay alig aniyenmi? Mo nan tapina et wad-ay kalentekhancha ay mabfachangan, ad-i ngen am-am-amed ken chakami?Ngem egaymi paat inosar nan nay ay kalentekhanmi, mod-i ket inan-anosanmi nan ngag sisa'y likhat, ta maid manaktak isnan kaiwalagkhawakhan nan Khawis ay Chamag maipoon ken Cristo. Ilaen tako kay ya nan enchonchono isnan Timplo. Ad-iyo ngen ammo ay alaencha nan kanencha isnan wad-ay ay cha nailayad ischi? Ya siya akhes isnan cheycha'y enchonchono is kaaltar, ad-i cha ngen fomingit isnan maichaton ischi? Siya akhes isnan cheycha'y mangipap-alawag isnan Khawis ay Chamag, infilin nan Apo ay siya kannay koma chi nan omal-ancha isnan ikatakhocha. Ngem sak-en, egay ko inpip-ilit nan is yangkhay ay kalentekhak, ya ad-ik isolat na tatno cha kayo omag-agtan. Tay khap-es na't si matey ak mo nan makaan ken sak-en nan lagsak ay mangwanin ad-i ak kalagfowan isnan chonok. Nan Okhali ay Ipailan Pablo isnan Mannge isnan Khawis ay ChamagOlay mo ipap-alawagko nan Khawis ay Chamag ngem maid kalebfengak ay chomayew, tay siya chadlo na nan naichawchaw ay chonok ay masapol ay angnek. Selaeg ko mo ad-ik ipalawag nan Khawis ay Chamag! Mo sa ya sak-en nan aped nanmek ay mangipalawag isnan Khawis ay Chamag, wad-ay ay wad-ay nan fongaek. Ngem khapo tay siya chi nan inpadnona ken sak-en ay maid is kasemekko, et angnek tay siya nan intalekna ken sak-en. Ngag et kay nan fongaek? Maid teken mod-i nan mamang-epak ay mangipalawag isnan Khawis ay Chamag ay ad-i mang-ey fayachan nan mannge, olay mo wad-ay kalentekhak ay omala is ikatakhok ken chaicha. Tay olay mo nawaya ak ya maid takho is fomab-aa ken sak-en, iyoyak kayet ay mafab-aa isnan olay sino, tatno mo mabfalin et angsaangsan koma nan awisek ay mamati. Adi kad mo wad-ay ak isnan cheycha'y Judio, anosak nan okhalicha ta awisek chaicha. Siya, isnan kawadko ken chaicha ay menwanwaned isnan lenteg Moises, maitaptapi ak, olay mo ammok ay ad-ik masapol ay iyangnen nan ekhadcha ay nailenteg. Siya chi nan angnek ta mo mabfalin awisek chaicha ta mamati cha akhes. Mo nan isos-olowak akhes et Gentil ay ad-i mangon-onod isnan lenteg nan Judio, ad-ik akhes iyangnen chi ay lenteg ta wad-ay ikkak ay mangawis ken chaicha. Ad-ik kanan ay ipeg-anak nan lenteg Apo Dios, tay patpatiyek met nan lenteg Cristo. Mo wad-ay ak isnan cheycha'y nakapsot nan pammaticha, ifakhayko nan okhalik ken chaicha tatno awisek chaicha. Adi kad mo wad-ay ak isnan kawad nan olay sino ay takho ippeyko nan kafaelak ay mangangnen isnan osto isnan sakhangcha am-in, tatno mabfalin ay awisek nan tapina ken chaicha ta maisalakan cha. Ang-angnek am-in chana maigkhapo isnan Khawis ay Chamag, ta maitapi ak ay bindisyonana. Nan Mangipalawakhan Pablo isnan Khawis ay Chamag nan Khotok nan MatatakhowanaAmmoyo met ay mo wad-ay lomfa, ippey nan am-in ay makilomfa nan kafaelancha ay entagtag, ngem es-esang yangkhay nan mangafak ya wad-ay fongaena. Siya akhes ken chakayo, ippeyyo nan kafaelanyo ta wad-ay fongaenyo ay ichowan Apo Dios. Am-in ay makikontis, et paingsaencha nan awakcha ay mangikatpe isnan olay ngag, ta mo makilomfa cha et mangafak cha ay mangafak. Nay met achi khechangna'y at maamas nan fongaencha, ngem nan at fongaen tako, olay kaatna ad-i kaam-amas.Issan timpon Pablo, lomfa nan kaang-angsanan ay maipabpafoya. Ya nan naichawchaw ay fongaen nan mangafak, et siya nan ilan si soklong ay nalakha. Nan nalakha et tofon si fatang paymo ilan si chapong, ya ad-i ap-aped, tay siya chi nan wad-ay ken chaicha ay mangipaila isnan pateg nan nangafak. Siya akhes ken sak-en, ipapatik ay kag isnan makilomlomfa ay es-esang nan pangkhepna. Ya faken ak kag isnan makionong ay chakhem nan sonsontokena. Ad-i. Nan angnek, et paingsaek nan awakko isnan likhat engkhana'y makaikatpe ak isnan ngag sisa ay fikhawko, tay ta ket lang ya kinwasko nan chonok ay en-ipap-alawag, ya ket ay sak-en pet nan maaspowan ay egay nensakhana. Nan Inangnen nan Israelitas ya nan ChosachaSesemkenyo'y iib-ak san inmat isnan ikik-it tako ay inmon-onod ken Moises id sangad-om. Wawawawad-ay nan lifoon Apo Dios ay nanatallingeb ken chaicha am-in, ya nakagchang cha am-in ay enkhagkhawis isnan Fayfay ay makwanin Enkilat.Id sangad-om ay nenfalin ay faa nan Israelitas id Egipto, finaan Apo Dios si Moises ay mangikaan ken chaicha isnan chey ay ili. Et issan khinomchangancha isnan Fayfay ay makwanin Enkilat, siniyana nan chanom ta wad-ay mamagkhan is lota ay manalanancha. Sa et wad-ay nan lifoo ay kail-ana ay wad-ay si Apo Dios ken chaicha ya nangipangpango ken chaicha isnan winakas ya minaschem. Nan okhod maipoon isnan lifoo ya nan fayfay et wad-ay isnan Exodo 14. Sa et maiyalig cha ay nafonyakhan am-in ay disipolos Moises isnan lifoo ya fayfay. Et nangnangan cha am-in isnan es-esang ay ilan si makakan ay inchowan Apo Dios. Siya akhes ay inpainom Apo Dios chaicha am-in isnan chanom ay inpafalana is kafato. Ya si Cristo ay nangifofoweg ken chaicha nan maiyalig isnan chey ay fato. Ngem olay mo siya chi, kaangsanan ken chaicha nan egay nangangnen isnan laychen Apo Dios, et nay inwalana nan awakcha isnan malalango ay lota. Idwani, inmat am-in chachi ta katokhonan tako, ta ad-i tako fikhawen nan ngaag, ay kag ken chaicha. Ad-i tako akhes enchad-ayaw isnan khinag-aeb ay dios ay kag isnan tapina ken chaicha.Issan kawad nan Israelitas isnan filig ay Sinai, khinmaeb cha is faka isnan fallitok, ya siya chi nan chinad-ayawcha. Ilaenyo nan Exodo 32:1-6. Tay nan naisolat maipoon ken chaicha et,“Tinmokcho cha ay mangan ya ominomsa cha't naligwat ay manod-olaw.” Ad-i tako akhes angnen nan asi ay kag isnan tapina ken chaicha, tay siya nan ket ay namatteyana isnan chwan poo ya tolo ay lifo ken chaicha isnan sin-akhew yangkhay.Ilaenyo nan Numero 25:1-9. Ad-i tako akhes teptepngen/padpachasen si Apo Dios ay kag isnan inangnen nan tapina ken chaicha, tay siya nan ket ay nangifaalana isnan oweg ay namatey ken chaicha.Ilaenyo nan Numero 21:5-6; Salmo 78:18-19. Ad-i tako akhes enlililili ken siya ay kag isnan inangnen nan tapina ay ib-acha, tay ket ay finaan Apo Dios nan enpatey ay anghelna ay namatey ken chaicha. Inmat am-in chachi ken chaicha ta katokhonan nan takho, ya naisolat cha ay en-achalan tako ay matatakho isnan nay ay nganngani ay mapengpengan nan lofong. Tay siya chi mo wad-ay mangwanin osto siya, masapol ay ilaena tay ta ket lang awni ya mayagyag siya.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Isonga mo wad-ay mangwanin tomatakcheg siya, ilaena tay ta ket lang ya mayagyag.” Maid intopegyo ay sailo ay egay akhes intopeg nan katakhotakho. Ngem matalek si Apo Dios, ya ad-ina ipalofos chakayo ay matepeng/mapachas isnan ad-iyo kafaelan, mod-i ket ipafikasna chakayo ta makakatpe kayo ya somya nan enfanakhan nan natepnganyo. Nan Songet Apo Dios isnan Menchwadchwa isnan PantewnaTay siya chi, kanak ken chakayo ay laylaychek, chokokhanyo nan khinag-aeb ay dios ta faken chi's chad-ayawenyo. Nanemneman kayo ay chak tot-oyyen, et nay kikhad kayo ay manmek isnan nay ay kankanak. Isnan makiyamanan ya makiinoman tako isnan matatasa ay mangischo isnan kabindisyonan tako, ad-i ngen siya chi nan mangipaila ay maitattapi tako ken Cristo isnan inmayosan nan chalana? Siya akhes mo kanen tako nan tinapay ay petpet-angen tako, ad-i ngen siya chi nan mangipaila ay maitattapi tako ken Cristo issan nateyana ya natakhowana.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “maitapi tako isnan awak Cristo.” Et khapo tay esang ay tinapay nan ikakcheng tako ay kanen, maawatan ay olay mo angsan tako, khechangna'y es-esang tako ay awak. Kag isnan cheycha'y Israelitas, ad-i ngen nan cheycha'y makikan isnan naichaton isnan altar, et ipailacha ay makichad-ayaw cha? Ngag nan laychek ay kanan? Ay kek kanan en Dios nan khinag-aeb ay dios, ya wad-ay silfin nan naichoo ken chaicha? Faken chi. Nan laychek ay kanan, et nan maichoo isnan khinag-aeb ay dios et nan anito nan maidchoowana, ya faken ken Apo Dios. Et ad-ik laychen mo maitaptapi kayo isnan anito. Ay ke yo kanan en makiinom kayo isnan fayas ay manemsemkan ken Apo Jesus ya en kayo akhes makiinom isnan naichoo isnan anito? Siya akhes ay ad-i mabfalin ay makikan ka ken Apo Jesus ya sa kayo't makikan akhes isnan anito. Laychen tako ngen ay pasongtenNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Laychen tako ngen ay paimonen nan Apo?” nan Apo isnan mangabfolotan tako isnan teken? Ay ke tako mafikfikas mo siya? Nan Layad isnan Ib-a tako nan Mangichalan ken ChatakoAway wad-ay mangwanin, “Mabfalin ay angnek nan olay ngag sisa.” Away nget tet-ewa, ngem ad-i cha am-in omagtan isnan enkhawisan tako. Olay mo kanak, “Mabfalin ay angnek nan olay ngag sisa,” ngem ad-icha am-in pabfikasen nan ib-a. Masapol ay ilaen nan waschin esang nan enkhawisan nan ib-ana, ta faken yangkhay nan awakna nan semsemkena.Ilaenyo akhes nan Filipos 2:4. Mo maipoon isnan karni ay mailako is katinchaan, nawaya tako ay manibfan. Ad-i tako mang-ey ensemesemek ya enpoopoot mo ento nan nalpowana. Siya chi tay kanan nan naisolat ay kalin Apo Dios,“Nan lota ya nan am-in ay wad-ay ischi et kwan Apo Dios.”Ilaenyo nan Salmo 24:1. Adi kad mo wad-ay nan maid pammatina ay mangayag ken chakayo ay makikan ya laychenyo ay omey, omey kayo. Kanenyo nan olay ngag sisa ay isangocha. Ad-i kayo kasin ensemesemek ya enpoopoot mo ento nan nalpowana. (28-29) Ngem mo wad-ay mangwani ken chakayo, “Naichaton pay na,” ad-i kayo ensifo tay khapo ken siya ya ta maid masaktan. Nan laychek ay kanan et ta ad-i masaktan nan semek nan takho ay nanot-oya ken chakayo, faken nan semekyo.Away wad-ay mangwanin, “Ay ke omno mo ad-i ak nawaya ay mangangnen isnan ngag sisa, khapo yangkhay isnan semek nan ib-ak? (-) Mo enyaman ak ken Apo Dios maipoon isnan kanek, ek man madchilaw isnan inyamanko ken Apo Dios ay?” Nan yangkhay kanak et, ilaenyo ta machayaw si Apo Dios maipoon isnan am-in ay angnenyo, olay mo mangan paymo ominom kayo. Ilaenyo et ta maid ang-angnenyo ay mabfalin ay kaisagkhawan nan cheycha'y Judio, Gentil, paymo nan maam-among ay ib-ayo ay takhon Apo Dios. Wanchenyo sak-en ay mangippey isnan kafaelak ay mangangnen isnan osto isnan sakhang nan olay sino, ya sesemkek akhes nan enkhawisancha am-in isnan am-in ay angnek, faken yangkhay nan enkhawisak, ta asop ya maisalakan cha. Wanchenyo et sak-en, ay kag isnan ikkak ay menwanwaned ken Cristo. Nan Osto ay Ikkan nan Fabfafai is kaSinfaanIchayawko chakayo mo ke tay omiismek kayo isnan am-in ay ngag sisa, ya kokompet kayo isnan ekhad nan mamati ay insolok ay wanchenyo. Ngem wad-ay kayet nan laychek ay maawatanyo koma. Si Cristo, siya nan pangolon nan am-in ay lallalaki. Kag nan lalaki, siya nan pangolon nan asawana, ya si Apo Dios nan pangolon Cristo. Adi kad mo sino nan lalaki ay mangisoklong isnan is yangkhay isnan olona isnan sakhang nan katakhotakho, isnan cha na enlol-owalowan paymo enpap-alawakhan isnan inpaammon Apo Dios, et ifabfaina nan pangolona ay si Cristo.Issan timpon Pablo, mo ap-apan nan lalaki nan olona isnan makikaliyana isnan takho, nan laychena ay kanan et fan-ig siya mo nan makikak-aliyana. Siya akhes isnan fafai, mo ad-i en-apongot isnan enlowalowana isnan sakhang nan mamati, ipailana ay maikis-o siya isnan asawana. Ya nan fafai ay enlowalo paymo en-isolo isnan inpaammon Apo Dios ya ad-i en-apongot, et ifabfaina kannay si asawana ay pangolona. Kag met laeng nenpaklet siya.Isnan ekhad nan iCorinto, mo wad-ay matey, am-in ay kafabfaiyan nan kinmaan et masapol ay maapolokhan cha. Siya akhes kayet chi nan maikkan isnan fafai ay asi nan okhalina, maapolokhan siya. Adi kad mo ad-ina laychen ay en-apongot, khap-esna't si enpaapolog et yangkhay. Nay met achi tay kafabfain nan enpaapolog paymo enpaklet, en-apongot koma. Tay nan lalaki, masapol ay ad-i manoklong isnan sakhang nan mamati, tay nakhaeb siya ay kag ken Apo Dios ya siya nan kail-an nan katangtangachana. Ngem nan fafai, siya nan kail-an nan katangachan nan lalaki. Tay egay khinaeb Apo Dios nan lalaki isnan fafai, mod-i ket nan fafai isnan lalaki. Siya akhes ay egayna khinaeb nan lalaki khapo isnan fafai, mod-i ket nan fafai khapo isnan lalaki. Siya chi nan khotokna ay nan fabfafai, et masapol ay en-apongot cha, ya ta ilaen nan angheles ay si asawana nan pangolona. Nay met achi, ken chatako ay naiyornos ken Apo Jesus, ad-i tako kanan en nan lalaki, et ad-ina masapol nan fafai. Siya akhes isnan fafai, ad-i tako kanan en ad-ina masapol nan lalaki. Tay olay mo nalpo nan chamo ay fafai isnan lalaki, ngem mailapo ischi maid lalaki ay egay naiyanak isnan fafai. Siya akhes ay am-iam-in ay wad-ay, et nalpo ken Apo Dios. Semkenyo achi. Ay ke omno mo ad-i en-apongot nan fafai mo enlowalo ken Apo Dios? Ay ke tako ad-i ammo ay sikhod ay naiyokhali ay mo ipaanchon nan lalaki nan fookna et kafabfain chi? Ngem mo nan fafai is mangipaancho isnan fookna, siya chi nan katangachana, tay naischo nan fookna ay mangap-ap ken siya. Ngem mo wad-ay mensopla isna, nan yangkhay kanak et tay maid teken si ekhad ay tan-oyanmi ay cha maiyang-angnen isnan maamongan nan takhon Apo Dios, ya maid akhes teken ay ekhad ay tan-oyancha. Nan Omno ay Maangnen ay Manmekan isnan Etey JesusNgem isnan nay ay ifaagko ken chakayo idwani, ad-ik ichayaw chakayo. Tay mo maam-among kayo, ad-i yo met enkhawisan, mod-i ket enngaakhanyo pet. Tay nan esang ay chinngek, et mo maam-among kayo makhekhedwa kayo. Ya kanak en away wad-ay kinatet-ewana, tay masapol ay wad-ay masisyananyo ta mailatak mo sino ken chakayo nan tet-ewa ay matalek. Ngem mo maamong kayo ay mangan ay manmanmek koma isnan nateyan Jesus, ke pet ay faken. Tay ento mo maofob-ong kayo, ya ket waschin et cha mang-ona ay mangan isnan sengetna. Et tay siya chi, wad-ay cha nan megsamegsan ya cha mafoteng, sa et okhay nan tapina ay cha maowat ya maeew-ew. Ngag man chi's cha yo ang-angnen! Ay ke maid afongyo's manganan ya ominomanyo? Paymo ilal-ayosanyo ngen nan takhon Apo Dios ya ipabfainyo nan ib-ayo ay maid mabfalincha? Ngag et kay nan kanak ken chakayo? At ngen sak ichayaw chakayo? Ad-i mabfalin. Nan chey insos-olok ken chakayo ay nalpo ken Apo Jesus et siya na: Si Apo Jesus, isnan chey kannay ay maschem ay naitiktikana, inalana nan tinapay, et osto'y nenyaman, pinetpet-angna sa na't kanan, “Siya na nan awakko ay naichawchaw pala ken chakayo.Isnan tapina ay naisolat ay kalin Apo Dios, nan naisolat et, “Siya na nan awakko ay napet-apet-ang pala ken chakayo.” Kanenyo na ta manemsemkanyo ken sak-en.” Nakwas cha ay nangan, sa na't akhes inala nan tasa ay mangwanin, “Nan matatasa ay nay et siya nan falo ay tolag Apo Dios ay nakhaeb isnan chalak. Isnan kad-in manginomanyo isna, angnenyo ta manemsemkanyo ken sak-en.”Nan naisolat maipoon isnan omochi ay nakiofongan Jesus isnan disipolosna et wad-ay isnan Mateo 26:26-30; Marcos 14:22-26; ya Lucas 22:14-20. Nan maipoon akhes isnan falo ay intolag Apo Dios et wad-ay isnan Hebreo 8:6-12. Adi kad isnan kad-in mangakkananyo isnan tinapay ya manginomanyo isnan matatasa, ipaammoyo nan inangnen Apo Jesus isnan eteyna, engkhana isnan kasina aliyan. Et mo wad-ay maitapi ay makikan isnan tinapay ya makiinom isnan matatasa ta manemsemkan cha koma ken Apo Jesus ngem ket ay teken et nan angnencha, fomasol cha tay laglag-asencha nan awak ya chalan Apo Jesus. Tay siya chi, masapol ay waschin manmek ona mo osto nan semekna, esa et en makikan isnan tinapay ya makiinom isnan matatasa. Tay mo ad-ina figfikhen nan ayen nan awak Jesus mo makikan, paymo nan ayen nan chalana mo makiinom, et siya kannay nan mangan-anap isnan kadchosaana mo aped mangan ya ominom. Siya sa nan khotokna ay angsan ken chakayo nan masakew ya masakit, ya wad-ay nan natey.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “wad-ay nan maseyep.” Nay met achi mo waschin ona manmek mo osto nan semekna, ad-i tako maokom ya machosa ken Apo Dios. Ngem mo cha tako maokom ya machosa idwani, siya chi nan ikkan Apo Dios ay manaplit ay manokhon ken chatako ta ad-i tako maitapi isnan katakhotakho isnan lofong ay machosa is tap-in. Tay siya chi ay iib-ak, mo maamong kayo ay makikan ta manemsemkanyo ken Apo Jesus, en-asisaed kayo. Ngem mo wad-ay naowaowat, khawis mo mangan ona is afongna, tatno nan maamonganyo et ad-i enfalin ay kadchosaanyo. Kecheng chana is ifaagko ken chakayo. Idwani mo maipoon isnan tapina ay laychek ay ifilin ken chakayo, awni ta omey ak ona issa. Nan Iwalas nan Ispirito Santo ay Nateketeken ay Kafaelan nan MamatiIdwani ay iib-ak, mo maipoon isnan ilayad nan Ispirito Santo, laychek ay maawatanyo ay osto. Ammoyo met ay issan sisya'y egayyo namatiyan, kad-in naawis kayo ya naallalang isnan teketeken ay maid leng-agna ay khinag-aeb ay dios. Ngem idwani laychek ay ammowenyo ay mangimaton isnan takho ay ichad-alan nan Ispirito Santo. Ad-i mabfalin ay pangaakhena si Jesus. Et nan takho ay ad-i ichad-alan nan Ispirito Santo, ad-ina mabfalin ay kanan en, “Si Jesus nan Apok.” Nan Teketeken ay Ilayad nan Ispirito Santo isnan Mamati ay Enkhawisancha Am-inWad-ay nan nateketeken ay kafaelan ay nailayad isnan mamati, ngem es-esang nan nalpowana ay siya nan Ispiriton Apo Dios.Naisolat nan teketeken ay ilayad Apo Dios isnan mamati isnan Roma 12:6-8; Efeso 4:11; ya 1 Corinto 12:28. Wad-ay nan nateketeken ay ikkan ay mamachang isnan ib-a, ngem es-esang nan Apo ay ensilfiyancha. Ya nateketeken nan chonon Apo Dios isnan fiyag nan nateketeken ay takho, ngem khechangna'y nan es-esang ay Dios nan mangidno ken chaicha am-in. Adi kad isnan waschin mamati, ichowan nan Ispirito Santo nan nateketeken ay kafaelancha ay enkhawisancha am-in. Isnan esang, ichawchawna nan kafaelana ay mangifaag isnan silib Apo Dios. Isnan esang, ichawchawna nan kafaelana ay mangilatak isnan ayen nan kalina. Pabfikasen akhes nan Ispirito Santo nan pammatin nan esang, ya siya akhes nan mangichowa isnan kamabfalin nan esang ay mangipagkhawis isnan masasakit. Isnan esang, ichowana nan kamabfalin ay mangangnen isnan omipataa, isnan esang nan kafaelan ay mangifaag isnan inpaammon Apo Dios, ya isnan esang kayet, ichowana nan kafaelana ay mangilasin mo nan naifaag et nalpo isnan Ispiriton Apo Dios paymo isnan anito. Isnan esang akhes, ichowana nan kafaelana ay enkali isnan nateketeken ay kali ay egayna paat inam-ammowan, ya isnan esang, ichowana nan kafaelana ay mangilatak isnan ayen nan kali ay maap-apat. Ngem kecheng nan es-esang ay Ispiriton Apo Dios nan mangis-ischo isnan am-in ay naycha'y kafaelan tako, ya siya nan kikhad ay mangiwalas isnan laychena isnan waschin esa'y mamati. Nan Maiyalikhan nan MamatiMaiyalig ay awak Cristo nan angsaangsan ay mamati. Kag isnan awak tako ay angsan nan partina, ngem khechangna ay es-esang kayet ay awak. Tay chatako am-in, Judio paymo Gentil, faa paymo faken, nafonyakhan tako am-in isnan es-esang ay Ispirito Santo ta enfalin tako ay kag es-esang ay awak, ay siya nan awak Jesus. Ya waschin tako akhes chinawat nan es-esang ay Ispirito Santo ay entetee ken chatako.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “naipainom tako am-in isnan es-esang ay Ispirito.” Kag isnan kinwanik maipoon isnan awak, ay faken es-esang nan partina mod-i ket angsan. Mo nan siki ya kananan, “Faken ak tapin si awak tay faken ak lima.” Olay mo siya chi's lilina khechangna'y partin si awak. Siya akhes isnan koweng. Mo kananan, “Faken ak partin si awak tay faken ak mata.” Olay mo siya chi nan lilina khechangna'y tapin kayet si awak. Ayed ta mata yangkhay nan awak, ento pay nan ikkana'y enchenge? Ya mo am-in nan awak et koweng, ngag nan ikkana'y ensongsong? Nay met achi si Apo Dios, inmanmana ay nangaeb isnan am-in ay partin nan awak, maiyafoloy isnan laychena. Tay mo es-esang nan partina, ay ke makwanin awak? Ngem nan kinatet-ewana, angsan nan partina ngem khechangna'y es-esang ay awak. Tay siya chi ad-i mabfalin ay kanan nan mata isnan lima, “Ad-ik kasapolan sik-a.” Siya akhes ay ad-i mabfalin ay kanan nan olo isnan siki, “Ad-ik masapol sik-a.” Nan magtek kinatet-ewana, et nan partin si awak ay olay mo kag maid chadlos filangna, ya ket siya chachi nan chadlos tako pet kasasapolan. Ya nan partin si awak ay ifilang tako ay ad-i chadlos napateg, ket ay siya chachi nan kag tako ichayaw isnan menfachowan tako. Ya nan ad-i koma maipaila ay partin si awak, siya nan ap-apan tako ay khawis, ay ad-i kag isnan partin si awak ay khawis nan foyana. Adi kad nan inangnen Apo Dios ay nangaeb isnan awak tako, et ta patkhen tako nan kag ad-i chadlos napateg. Siya chi nan inikkan Apo Dios, ta ad-i en-asiokhay nan partin si awak, mod-i ket en-iso nan angnen cha ay en-asifabchang. Adi kad mo malikhatan nan esa'y partin si awak, siya akhes isnan am-in nan awak. Ya mo machayaw nan esang, waschin cha am-in lallayad. Idwani, nan ayen nan kankanak et chakayo nan awak Cristo, ya maiyalig ay partin nan awakna nan waschin esang ken chakayo. Et chinotokan Apo Dios nan nateketeken ay mangikkan isnan chonona. Kaoonaan nan apostoles. Ikadwa nan cheycha'y mangifab-aag isnan inpaammona. Ikatlo nan mangisos-olo isnan kalina. Sa et wad-ay akhes nan mangangnen isnan katataa, nan mangipagkhawis isnan masakit, nan mamadfachang isnan kaseseg-ang, nan mangichad-alan isnan sinfaan, ya nan naagtan is kafaelan ay enkali isnan nateketeken ay kali ay egaycha paat inam-ammowan. Ay ke cha Apostoles am-in? Ay ke cha am-in ifab-aag nan inpaammon Apo Dios? Ad-i met am-in et mimistolo, paymo makaangnen isnan katataa. Wad-ay ngen ken chatako am-in nan kamabfalin ay mangipagkhawis isnan masasakit? Kafaelan tako ngen am-in ay enkali isnan nateketeken ay kali ay egay tako paat inam-ammowan? Maid met akhes kafaelan tako am-in ay mangilatak isnan ayen nan kali ay egay tako paat inam-ammowan. Nan magtek koma angnen tako et ta ippey tako nan kafaelan tako ay menkwa isnan wadwad-ay ay ilayad nan Ispirito Santo.Ngem idwani, wad-ay nan ipaammok ken chakayo ay khagkhag-awis is solit ay wanchen. Nan Wadwad-ay ay Kafaelan nan MamatiIdwani, olay pay mo kafaelak ay enkali isnan am-in ay kalin si takho ya nan angheles, maid kayet silfina, mo maid layadko. Kag ak yangkhay san chey tomotongeg ay pattong paymo patik ay aped komankanangkang. Siya akhes ay olay mo wad-ay kafaelak ay mangifaag isnan inpaammon Apo Dios, ya maawatak nan am-in, olay nan intatafon Apo Dios ay nemnemna ay egayna inpap-aammo isnan tapina, ongar kayet mo maid layad. Olay akhes mo tet-ewa'y ab-afikas nan pammatik ay makaipakheg-ed isnan filig, siya kayet ay maid paat silfik mo maid layadko. Olay pay mo chak ak-akiten ay mangipakchaw isnan am-in ay kwak isnan maid mabfalina, ya olay kayet mo iyoyak nan awakko ta poowancha,Issan timpon Pablo palikhaten nan iRoma nan Judio ay ad-i enchayaw isnan dios nan iRoma. Mo ad-icha en-ichoo is insinso isnan dioscha ay iRoma, mafadyokan nan tapina, ipapateycha nan tapina isnan atap ay enkik-iwi, ya poowancha nan tapina. Siya akhes chana nan naang-angnen isnan angsan ay namati ken Apo Jesus, tay inad-icha ay en-ichowa isnan dios nan iRoma. at khechangna'y ad-ik enkhawisan mo maid layadko. Nan takho ay layad nan wad-ay ken siya, ipailana nan anos ya oya, ya ad-i en-apal paymo nachayew. Ad-i en-ong-ongos ya ad-i en-angnen isnan kaifafainana. Ad-ina ipapilit nan laychena. Ad-i ensosossonget ya ad-ina sesemken nan ngaag ay naikkan ken siya. Ad-ina ilal-ayad nan ngaag, mod-i ket ilal-ayadna yangkhay nan tet-ewa'y khawis. Adi kad nan takho ay layad nan wad-ay ken siya et maid paat kolangna isnan anos, talek, namnama ya katpe. Teken chadlo nan layad tay maid pengpengna. Nan kafaelan ay mangifaag isnan inpaammon Apo Dios, at mamaid. Siya akhes isnan kafaelan ay enkali isnan nateketeken ay egay paat inam-ammowan ay kali, at makaan. Ya nan kafaelan ay mangammo isnan kinatet-ewa, et tomke. Tay nan kafaelan tako idwani ay mangammo ya mangifaag isnan inpaammon Apo Dios, et egay kayet kaanay. Ngem mo enfalin tako ay maid kolangna et mamaid nan kolang ay kafaelan tako idwanin. Kag ken sak-en, issan kaong-ongak, inoong-onga nan enkak-aliyak, semek si ong-onga nan semekko ya inong-onga nan mamigfikhak isnan isyangkhay. Idwani ay naeteng ak, kinaanko am-in nan ekhad si ong-onga. Siya chi nan aligna ken chatako idwani, kag tako il-ilaen si Apo Dios isnan nakodlep ay sarming, ngem is tap-in, at ilaen tako nan osto ay kamesna mo sakhangen tako siya. Idwani, ad-ik ammo siya ay osto, ngem is tap-in si akhew at ammok siya ay osto ay kag isnan sikhod ay nangammowana ken sak-en. Adi kad siya chana nan tolo ay sisya is eng-engkhana: nan pammati, nan namnama ya nan layad. Ngem nan kapapatekhan isnan naycha et siya nan layad. Nan Kaaammechan ay Kafaelan ay Ichowan nan Ispirito SantoPawadwad-enyo nan layad isnan am-in ay pangkhepyo, sa yo't ippey nan kafaelanyo ta kowaenyo nan ilayad nan Ispirito Santo, am-amed nan kafaelan ay mangifaag isnan inpaammon Apo Dios. Nan takho ay enkak-ali isnan nateketeken ay kali ay egayna paat inam-ammowan, et si Apo Dios nan kakak-alina ya faken nan takho, tay ad-icha maawatan nan ap-apatena. Nan ang-angnena, et maichalan isnan Ispirito Santo ap-apatena nan sikhod ay naitafon ay semek Apo Dios. Ngem nan mangifaag isnan inpaammon Apo Dios, et takho nan makikak-aliyana ta fagfag-ana ya pabfikasena chaicha, ya liwliw-ena nan maliglikhatan. Nan takho ay enkak-ali isnan nateketeken ay kali ay egayna paat inam-ammowan, et kecheng nan semekna nan pabfikasena. Ngem nan mangifaag isnan inpaammon Apo Dios, et pabfikasena am-in nan maam-among ay mamati. Laychek achi mo wad-ay kafaelanyo am-in ay enkali isnan nateketeken ay kali ay egayyo paat inam-ammowan. Ngem wad-ay nan khagkhag-awis kayet et siya nan kafaelanyo ay mangifaag isnan inpaammon Apo Dios. Tay mo maid mangipaawat isnan ayen nan teken ay kali ta maipafikas nan maam-among, wadwad-ay kayet chadlo nan mangifaag isnan inpaammon Apo Dios mo nan enkali isnan teketeken ay kali. Nan Maipoon isnan Menkali isnan Nateketeken ay Kali isnan SinfaanAyed ta omali ak ay mangisolo ken chakayo'y iib-a ya nateketeken ay kali ay ad-iyo ammo nan osalek, ngag kay nan enkhawisana mo ad-ik akhes ifaag nan inpaila ya inpaammon Apo Dios, paymo isolo nan maipoon ken siya? Siya akhes isnan maid leng-agna ay kag isnan kalleleng paymo nan kotengteng, ay ke wad-ay makailasin isnan ayen nan khangescha mo sisyasisya? Siya kayet akhes isnan trompetan si sorchacho, mo ad-i nalawag nan ongorna ay ke wad-ay ensakhana ay en makifaloknit? Siya akhes ken chakayo mo aped kayo enkak-ali isnan ad-i maawatan ay kali, at ngen wad-ay sa mangammo isnan kankananyo? Kag chakhem nan cha yo tot-oyyen. Tet-ewa, angsan nan nateketeken ay kali isnan nay ay lofong, ya wad-ay nan laychencha ay kanan am-in. Ngem mo ad-ik ammo nan kalin nan cha tomot-oya, at kaili ak ken siya ya kaili akhes siya ken sak-en. Idwani tay laychenyo ay mangipaila isnan kafaelanyo ay ilayad nan Ispirito Santo, ippeyyo mampay nan kafaelanyo ay mangiyangnen isnan cheycha'y kafaelan ay mangipafikas isnan maam-among ay mamati. Adi kad nan makakkali isnan kali ay egayna paat inam-ammowan, et enlowalo ta maagtan is kafaelana ay mangipaawat isnan ayen nan chey ay kankanana. Tay mo enlowalo ak isnan kali ay egayko inam-ammowan, enlol-owalo ak yangkhay isnan leng-agko, nay met achi ad-i maitapi nan semekko.Nan teken ay kaifalikkasana et, “enlol-owalo ak yangkhay isnan leng-agko, nay met achi ad-ik ammo nan ayen nan ap-apatek.” Ngag kay nan angnek? Enlowalo ak isnan kali ay isolon nan leng-agko, ya enlowalo ak akhes isnan kali ay maawatak. Enkanta ak isnan kali ay isolon nan leng-agko, ya enkanta ak akhes isnan kali ay maawatak. Tay mo wad-ay ka isnan maamongan nan mamati ya faken chi's angnem, ya enchayaw ka isnan teken ay kali ay isolon nan leng-agmo yangkhay, ngag kay nan angnen nan ad-i makaawat ay manan-oyNan osto ay naisolat isna et, “ngag nan angnen nan ad-i makaawat ay mangwanin ‘Amen’ isnan yamanmo, mo siya chi ay ad-ina mampay maawatan nan kankanam?” isnan yamanmo, mo siya chi ay ad-ina mampay maawatan nan kankanam? Tay olay mo khawigkhawis nan angnem ay enyaman, maid kayet ifachangna isnan ad-i makaawat. Enyaman ak tay ad-ad-acha nan inlayad nan Ispirito Santo ay kafaelak ay enkali isnan nateketeken ay kali mo nan inlayadna ken chakayo. Ngem mo makiam-among ak isnan mamati, khapesna't si olay lima ay kali yangkhay nan ibfakhak ay maawatan tatno maisolowan nan iib-ak, mo nan sinpoo ay lifo ay kali ay nateketeken ya ad-i kaaw-awatan. Nan Mangosalan Tako isnan Nateketeken ay KaliIib-ak, faken koma kag semek si ong-onga nan semekyo. Mo maipoon isnan ngaag, khawis mo enfalin kayo ay kag kafab-ala ay ong-onga, ngem mo maipoon isnan angnenyo ay ensemek, semek koma si naetngan. Nemnemenyo nan kinwanin Apo Dios isnan naisolat ay lentegna:“Tokhonek nan naycha'y takho maichalan isnan takho ay teken nan kalicha.Siya, at chengngencha nan ad-i kaawatan ay kalin si kaili, ngem khechangna'y ad-icha kayet chengngen sak-en,” kinwanin Apo Dios.Ilaenyo nan Isaias 28:11,12. Isnan timpon Isaias finag-an Apo Dios nan Israelitas ay at ifaana nan iyAsiria ay manosa ken chaicha tay egaycha pinatpati nan infaag Apo Dios. Adi kad maawatan tako ay nan teken ay kali, et siya chi nan sinyal ay katokhonan koma nan ad-i mamati, ya faken isnan mamati. Nay met achi nan kafaelan ay mangifaag isnan inpaammon Apo Dios, et siya nan mamachangana isnan mamati, faken isnan ad-i mamati. Adi kad mo maam-among kayo am-in ay mamati, sa kayo't waschin kakkali isnan nateketeken ay kali, sa et wad-ay cha nan somkhep ay fisita paymo nan ad-i mamati, ay ke cha sa ad-i kanan en nalewlew kayo? Nay met achi mo maam-among kayo ya waschin mangifaag isnan inpaammon Apo Dios, sa et wad-ay somkhep ay fisita paymo nan ad-i mamati, et figfikhena ay fomafasol pet siya maigkhapo isnan am-in ay chinngena. Et tay cha maokom siya isnan am-in ay chechengngena, siya na et nan mangammowana ay ammon pet Apo Dios nan am-in ay iigtona ay semekna. Tay siya chi enfalintomeng ay enchayaw ken Apo Dios ay mangwanin, “Tet-ewa ay wad-ay si Apo Dios ken chakayo.” Nan Osto ay Ekhad isnan SinfaanIdwani iib-ak, ngag nan laychek ay kanan? Mo maam-among kayo siya na nan angnenyo: Khawis mo waschin ensasakhana ay mangiyangnen isnan naichowa ay kafaelana: nan makachag-ay, ichag-ayna; nan makaisolo, en-isolo; nan makaifaag isnan inpaammon Apo Dios, ifaagna. Mo wad-ay enkali isnan teken ay kali, wad-ay akhes koma nan mangipaawat isnan ayen nan chey ay kali. Ilaenyo magtek ta nan am-in ay angnenyo et enkhawisanyo am-in. Mo wad-ay enkali isnan teken ay kali, osto nan chwa yangkhay paymo ad-i ensolok si tolo nan masonson ay enkali. Ya masapol ay wad-ay nan esang ay mangipaawat isnan ayen nan cha makwani. Ngem mo maid makailawlawag isnan ayen nan kali, masapol ay ikhigkhinekcha is kasinfaan ta makitot-oya cha ken Apo Dios isnan semekcha yangkhay. Mo wad-ay mangifaag isnan inpaammon kano Apo Dios, masapol ay anakhen nan tapina mo si Apo Dios tet-ewa nan nalpowana, sa et masapol ay chwa yangkhay paymo tolo nan enkali. Ya sa et mo wad-ay ipaammon Apo Dios isnan esang isnan cha enkaliyan nan esang, khawis mo khominek nan inmona. Tay mabfalin ay ifaagyo am-in nan inpaammon Apo Dios, ngem siya mo isonsonyo ta waschin maisolowan ya maipafikas isnan pammati. Tay nan mangifaag isnan inpaammon Apo Dios et makaikatpe isnan topekna. Siya chi tay si Apo Dios, et ad-ina panganawngawen nan takhona mod-i ket or-ornosena chaicha, ay kag isnan angnena isnan maam-amongan nan am-in ay takhona. Nan Masapol ay Kasasaad nan Fabfafai is kaSinfaanNan fabfafai, masapol ay khomigkhinek cha isnan maam-amongan nan mamati. Ad-i cha maipalofos ay enkali, mod-i ket ifafan-igcha nan awakcha, ay kag isnan naifilin isnan lenteg. Mo wad-ay laychencha ay ammowen, pootencha koma isnan asaswacha isnan somaalancha, tay kafabfain mo enkali nan fafai isnan maam-amongan nan mamati. Soplaenyo ngen chi? Ay ke chakayo issa'd Corinto nan nalpowan nan kalin Apo Dios? Paymo chakayo ngen yangkhay nan inomchanan nan kalina? Mo wad-ay ken chakayo nan mangwanin wad-ay kafaelana ay mangifaag isnan inpaammon Apo Dios, paymo mangwanin nan Ispirito Santo nan kalkalpowan nan kafaelana, figfikhena koma ay nan nay ay solatko, et siya nan filin Apo Jesus. Ngem mo ad-ina figfikhen na, at ad-i akhes kafigfig siya. Adi kad iib-ak, ippeyyo nan kafaelanyo ay menkwa isnan kafaelan ay mangifaag isnan ipaammon Apo Dios, ngem ad-iyo ipawa nan enkali isnan nateketeken ay kali. Mo magtek maamong kayo, ilaenyo ta khawis ya manonongnong am-in nan angnenyo. Nan Maipoon isnan Natakhowan Jesu Cristo isnan EteyIdwani iib-ak, laychek ay ipasmek ken chakayo nan Khawis ay Chamag, ay inpalawagko ken chakayo ya chinawatyo, ya siya nan nailamotan nan pammatiyo. Siya akhes nan mangisalak ken chakayo mo mamangset kayo ay mamati, ya ad-i kas-okas-on yangkhay nan pammatiyo. Idwani, siya chana nan kapapatekhan ay naipaammo ken sak-enIlaenyo akhes nan 1 Corinto 11:23; ya Galacia 1:12. ya siya akhes nan insos-olok ken chakayo: Natey si Cristo ta kaanena nan fasol tako, maiyafoloy isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay at maangnen. Sa et naikaob, ya isnan maikatlo ay akhew nafangon isnan etey, maiyafoloy isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay at maangnen. Sa et nenpaila ken Pedro.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Sa et nenpaila ken Cefas.” Nginadnan Jesus si Pedro is Cefas issan nangayakhana ken siya. Ilaenyo nan Juan 1:40-42. Awni ya nenpaila ken chaicha am-in ay apostoles.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “isnan sinpoo ya chwa.” Sa et isnan namingsan nenpaila isnan nasolok si liman khasot ay naamong ay iib-a ay mamati. Kaangsanan ken chaicha nan sisya'y matatakho, ngem nan tapina, natey cha.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “naseyep cha nan tapina.” Nenpaila akhes ken Santiago, sa et kasin nenpaila isnan am-in ay apostolesna. Isnan anongosna, nenpaila ken sak-en, olay mo kag ak ong-onga ay kolang nan fowana ay finmala.Inayakhan Jesus nan tapin nan apostolesna isnan nenfafaatana ay nen-isos-olowan. Kecheng si Pablo is inayakhana ay nen-apostolna kakwasan san finmangonana isnan etey. Issan nangayakhan Jesus ken siya, cha na pap-alikhaten nan cheycha'y mamati ken Jesus, isonga teken nan naangnen ken siya ay nenfalin ay apostol mo nan iib-ana. Siya chi nan laychen Pablo ay kanan isnan nangwaniyanan, “kag ak ong-onga ay kolang nan fowana ay finmala.” Tay sak-en nan kafan-ikhan isnan apostolesna, ya ad-i ak maikali ay makwanin apostolna, tay inpap-alikhatko nan mamati ay takhon Apo Dios. Ngem khapo isnan fachang Apo Dios nenfaliw ak. Ya maiila ay ad-i ongar nan finmachangana, tay wadwad-ay is solit nan chinnok mo nan tapina ay apostoles. Ngem nan kinatet-ewana, faken sak-en mod-i ket nan fachang Apo Dios nan nangidno maichalan ken sak-en. Ngem maid nateknana mo sak-en paymo chaicha nan nen-pap-alawag, tay en-iso nan ipap-alawagmi am-in ay apostoles ya siya chi nan pinatiyo. Nan Kasin Fomangonan nan MamatiIdwani tay nan finmangonan Cristo isnan etey nan chadlos maipap-alawag, ngag nan mangwaniyanyo ay tapina en maid kasin matakho isnan etey? Tay mo maid matakhowan kasin nan natey, at man egay kasin natakho si Cristo. Et mo siya sa'y egay natakho kasin si Cristo, at ongar yangkhay nan ipap-alawagmi, ya siya akhes isnan pammatiyo. Esang pay, at achi eng-engag nan ifagfakhami maipoon ken Apo Dios, tay ipap-alawagmi ay finangona si Cristo isnan etey. Tay mo sa ya tet-ewa ay ad-i kasin fangonen Apo Dios nan natey, et eg-ayna akhes finangon si Cristo. Siya, mo ad-i kasin matakho nan natey, at egay akhes natakho si Cristo. Ya mo siya sa'y egay nafangon si Cristo isnan etey, at achi ongar nan pammatiyo, ya at sisya kayet ay egay kapakawan nan fasolyo. Et siya akhes ay nan cheycha'y natey ay naiyornos ken Cristo at achi nadchongaw cha et. Adi kad mo maid paat enfanakhan nan namnama tako ken Cristo is tap-in akhew, at achi chadlos tako kaseseg-ang isnan am-in ay takho.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Mo isnan nay fiyag yangkhay nan namnama tako ken Cristo, at chatako nan kaseseg-ang isnan am-in ay takho.” Ngem nan kinatet-ewana et si Cristo, nafangon isnan etey. Siya nan kaoonaan ay natakho ya mangipaila ay at kasin fomangon nan am-in ay matey.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Ngem nan kinatet-ewana et nafangon si Cristo isnan etey, ya siya nan fin-i isnan cheycha'y naseyep.” Tay nan etey, inomchan isnan katakhotakho khapo isnan esa'y takho, ya siya akhes ay maichalan isnan esa'y nenfalin ay takho nan katakhowan nan matey. Am-in ay takho, matey cha khapo isnan naitapiyancha ken Adan.Wad-ay akhes nan maipoon ken cha Adan ken Cristo isnan Roma 5:12-21. Siya akhes ay at matakho am-in nan naiyornos ken Cristo. Ngem maisonson nan kasin matakhowan. Nan inmona et si Cristo ay alig fin-i, sa et isnan kasina omaliyan, am-in ay takhona. Sa et makonto nan am-in, tay at afaken Cristo nan am-in ay enap-apo ya nan am-in ay wad-ay kalebfengan ya kamabfalincha, sa na't isakhong ken Apo Dios ay Amana nan en-ap-apowana. Tay masapol ay enap-apo si Cristo engkhana'y khagkhatinana nan am-in ay mangap-apos ken siya. Nan kaodchiyan ay foso ay masapol ay patkelena, et nan etey. Nalatak chi tay kanan nan naisolat ay kalina en, “Si Apo Dios, inpagkhwabna nan am-iam-in ken siya, ta iyapowana.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Tay inpagkhwab Apo Dios nan am-iam-in is kasikina.” Ilaenyo nan Salmo 8:6. Ilaenyo akhes nan Hebreo 2:8-9. Ngem isnan nangwaniyana ay inpagkhwabna nan am-iam-in ken Jesus, nalatak ay egay naitapi si Apo Dios, tay siya nan nangipagkhwab isnan am-in ken Jesus. Et mo nakwas nan nangiyapowan Jesus ay Anak isnan am-in, at ipagkwabna kannay nan awakna ken Amana, ay sikhod ay nangipagkhwab isnan am-iam-in ken Jesus. Siya chi nan omat tatno si Apo Dios nan katotongchowan ay en-apo isnan am-in ay wad-ay. Nan Ad-i Mamati isnan Kasin Matakhowan nan Natey et Ad-i cha EnsemsemekIdwani, mo tet-ewa'y ad-i kasin fomangon nan natey, ngag et nan laychen ay kanan nan tapina ay cha enpafonyag ay mangitakcheg isnan natey?Wad-ay cha nan tapin nan mamati id Corinto ay natey nan ib-acha ay mamati ay eg-ay nafonyakhan. Tay siya chi, nan nakhayad ay ib-acha et nenpafonyag cha pala ken chaicha. Maid kinwanin Pablo isnan chey ay ang-angnencha. Nan yangkhay kinwanina et ngag nan silfin nan chey ay ang-angnencha mo maid kasin matakhowan nan natey. Siya, en man wad-ay cha nan enpafonyag pala isnan natey mo siya sa'y maid kasin matakho ay? Mo siya chi, en mi man chadlos itottoled nan kakaegyat mo? Tet-ewa ay sarcha fiyag ak isnan kawakawakas iib-ak. Tet-ewa nan kanak, ay kag nan kinatet-ewan nan mangilaylaychak ken chakayo isnan maiyornosan tako ken Cristo Jesus ay Apo tako. Ngag nan fongaek isnan nakioonongak isnan cheycha'y atap ay kakaegyat id Efeso?Nan laychen Pablo ay kanan isnan atap ay kakaegyat id Efeso, et nan cheycha'y nanosonget ken siya khapo isnan nangipap-alawakhana isnan Khawis ay Chamag maipoon ken Jesus. Tay mo siya sa ay ad-i kasin matakho nan matey, khap-esna't si angnen tako nan makmakwanin, “Mangmangan tako't achi ya omin-inom tako, tay is wakas et matey tako't kecheng.”Ilaenyo nan Isaias 22:13. Nan kanak et ad-i kayo fayaw masasailowan: Mo ngaag nan enfob-owekhan tako, awni't tomeken akhes nan khawis ay okhali tako. Masapol maachi ay maleng-akhan kayo ta chokokhanyo nan enfasolanyo. Kanak na ta enfain kayo koma, tay wad-ay ken chakayo nan sisya'y ad-i paat mangammo ken Apo Dios. Nan Kasasaad nan Awak nan Takho ay Kasin Mafangon isnan Etey(2 Corinto 5:1-5)Idwani, away wad-ay manalodsod ay mangwanin, “Ngag nan ikkan nan natey ay kasin mafangon? Ngag ay awak nan awakcha ay kasin matakho?” Ke kayo kag ad-i ensemsemek. Iyaligko nan esek, ay sok-ed ona maikaob sa et machonot esa pay tomofo nan falo ay mola. Ya nan maimola, et esek yangkhay si bolgar paymo teken ay esek, ngem tomofo chi faken et chi's ilana, mod-i ket teken. Tay ichowan Apo Dios nan laychena ay en-awak nan am-in ay mais-ek. Ya fokkelena nan maifakhay ay awak nan waschin esang. Tay am-in ay awak et ad-i mais-o.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Tay am-in ay fekhas et ad-i mais-o.” Teken nan awak nan takho, teken akhes nan awak nan epat nan sikina, ya teken kayet akhes nan awak nan entat-ayaw ya nan wad-ay is kadchanom. Siya akhes isnan wad-ay id tongcho ya nan wad-ay is kalota. Wad-ay nan kinagkhawis nan foyan nan wad-ay id tongcho, ngem teken nan kinagkhawis nan foyan nan wad-ay is kalota. Esa'y ila nan langlang nan akhew, ya teken akhes nan langlang nan fowan. Teken kayet akhes nan langlang nan tokwifi. Ya olay pay nan tokwifi, nateketeken nan langlangcha. Siya akhes ay tomeken nan awak mo kasin matakho. Tay nan awak tako idwani et maikaob ya machonot, ngem nan awak ay kasin takhowen Apo Dios et ad-i katkatey is eng-engkhana. Maid pateg nan awak nan natey, aped et yangkhay maikaob. Ngem mo kasin mafangon, at kadchachayaw. Mo maikaob maid kafaelana, ngem mo kasin matakho, wad-ay kamabfalina. Nan awak ay kalotaan, matey ya maikaob. Ngem mo kasin takhowen Apo Dios chi, at enfalin ay awak ay kag ken chaicha id chaya. Tay wad-ay nan awak ay maifakhay isna is kalota, ya wad-ay nan awak ay maifakhay id chaya. Siya chi nan ayen nan naisolat ay kalin Apo Dios,“Nan inmona ay takho ay si Adan, et nenfalin ay takho ay enfibfiyag.”Ilaenyo nan Genesis 2:7.Ngem nan makwanin ikadwa ay Adan,Inyalig akhes Pablo si Jesus ken Adan isnan solatna isnan iRoma. Ilaenyo nan Roma 5:12-19. siya nan Leng-ag ay omipabfiyag. Nay met achi egay naisikhod ken chatako nan awak ay maifakhay id chaya, mod-i ket nan kalotaan ay awak ay awni't masokatan isnan awak ay maifakhay id chaya. Nan inmona ay takho ay si Adan et fakinlolota, ay nakhaeb sinan chapog. Ngem nan makwanin ikadwa ay Adan, et nalpo id chaya. Kalotaan nan kasasaad nan chey inmona ay takho, et nay siya akhes isnan am-in ay somagkhanad ay takho ay lota nan nalpowancha. Ngem chaicha ay at maitapi id chaya, et maikis-o cha ken siya ay nalpo id chaya. Adi kad nan katatakho tako idwani, et kag isnan inmona ay takho ay nakhaeb isnan lota. Siya akhes na nan omat ken chatako is tap-in akhew, at kag tako ken siya ay nalpo id chaya. Siya na nan laychek ay kanan ken chakayo ay iib-ak. Masapol ay masokatan nan awak tako, tay ad-i mabfalin ay maitapi nan fakinlolota ay awak tako isnan en-ap-apowan Apo Dios.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Ad-i tawichen nan fekhas ya chala nan en-ap-apowan Apo Dios.” Ad-i mabfalin ay maitapi nan matey ay awak isnan kawad nan ad-i katkatey. Nan Natey ya nan Sisya'y Matatakho et En-iso cha ay at Maagtan isnan Awak ay Ad-i Machonot is Eng-engkhanaIdwani, ifaagko ken chakayo nan nay ay sikhod ay egay kaam-ammowan. Ad-i tako am-in matey, ngem at mabfaliwan tako am-in. Tay isnan omochi ay akhew mo maipakali nan trompetan Apo Dios, at malektat tako'y menkafabfaliwan isnan sinkomimkim si mata. Mo entolottot nan trompeta, at takhowen Apo Dios kasin nan cha natey ya agtana chaicha is awak ay ad-i katkatey, sa na't akhes faliwan chatako ay sisya'y matatakho. Tay masapol ay masokatan nan awak ay fakinlolota isnan awak ay ad-i machonot, ya mabfaliwan nan nay awak ay matey isnan awak ay ad-i katkatey. Adi kad mo siya chi nan omat ay masokatan nan machonot isnan ad-i kachonot ya nan matey isnan ad-i katkatey, at matet-ewaan nan naisolat ay kalina ay nangwanin,“Namaid nan etey, tay inafak Apo Dios.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Naokmon nan etey isnan naafakana.” Ilaenyo nan Isaias 25:8. “Sik-a ay etey, ento nan nangafakam?Ay ke way kasin kafaelam ay ensinget?”Ilaenyo nan Oseas 13:14. Nan fasol nan enpawad-ay isnan kafaelan nan etey ay ensinget. Ya nan lenteg nan enpawad-ay isnan kafaelan nan fasol ay enpachosa. Enyaman tako magtek ken Apo Dios ay mangipangpangafak ken chatako maichalan ken Jesu Cristo ay Apo tako.Ilaenyo nan Roma 8:1-4. Idwani, iib-ak ay laylaychek, ikekedseyo nan pammatiyo ta ad-i kayo maaw-awis isnan teken. Komakakhet kayo isnan chonon Apo Jesus, tay ammoyo ay ad-i ongar nan felayyo isnan naiyornosanyo ken siya. Nan Maipoon isnan Chinakhop nan Mamati ay Siping ay Ilayadcha isnan Ib-acha ay Mamati ay Maid Mabfalincha id Jerusalem(Roma 15:22-29; 1 Corinto 8:13–9:15)Idwani mo maipoon isnan enchakhopan si siping ay maifachang isnan takhon Apo Dios id Judea, angnenyo nan kag isnan infaagko ay angnen nan maam-among ay mamati id Galacia. Isnan Chinomingkho, waschin koma omigto is kafaelana ay ilayad ay maiyafoloy isnan nenfellayana, ta ad-i ak sok-ed omey issa, sa kayo en-or-ornong. Et isnan omchanak sisa, at pakhaeb tako nan solat ay mangiyam-ammo isnan piniliyo ay ib-ayo, ay faalek ay mangiyey isnan ilayadyo id Jerusalem. Mo khagkhag-awis ay makieey ak akhes, at sak ifoweg chaicha. Nan Semek Pablo ay en Menfaat(2 Corinto 1:15-24)At omey ak ay mangila ken chakayo isnan malpowak id Macedonia, tay ischi nan sesemkek ay ikwan. At nget omannong ak ay makitee ken chakayo, olay engkhana'y makwasan nan timpon si lateng, tatno wad-ay kayo ay omipaligwat ya mangiismek isnan kasapolak isnan olay entona ay omayak. Tay ad-ik laychen ay aped manam-aw yangkhay ken chakayo. Asop ya oman-annong nan makitey-ak ken chakayo mo ipalofos Apo Jesus. Ngem at entee ak isna id Efeso engkhana's Piyastan si Pentecostes.Nan nay ay piyastan si anicha et makwanin Pentecostes isnan kalin si Judio, tay nan ayen nan nay ay kali et liman poo. Ya siya na nan piyasta ay maang-angnen isnan maikaliman poo ay akhew isnan osto'y makwas nan piyastacha kayet ay makwanin Paskua. Tay isna, olay mo angsan nan khomola, nawayawaya ak kayet isnan chonok ya khawis nan fongana.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Natekwafan ken sak-en nan anwaanwa ay segpan ay fegfekhasan nan fongana, ya angsan nan khomola.” Mo omchan sisa's Timoteo, nonongnongenyo ta khawis nan liknana, tay siya akhes nan esang ay mangid-idno isnan chonon Apo Jesus ay kag ken sak-en. Ilaenyo ta maid mangong-ongos ken siya, mod-i ket paligwatenyo siya ay tomoli ken sak-en ay enkhagkhawis. Tay siya ya nan iib-ana nan sasad-ek. Nan akhes ib-a tako ay si Apolos, et inawiawisko ay maifoweg isnan ib-a tako ay en mangila ken chakayo issa, nay met achi faken idwani nan laychena. At sa omey issa mo wad-ay wayana. Idwani, ensasakhana kayo isnan olay ngag sisa, ya eestenyo nan pammatiyo. Ad-i kayo omeg-egyat, mod-i ket pabfikasenyo nan nemnemyo. Ilaenyo ta ipailayo nan layad isnan am-in ay ikkanyo. Idwani iib-ak, mo maipoon ken cha Estefanas ay sinpangafong, ammoyo ay chaicha nan kaoonaan ay namati ischi id Acaya.Nan Acaya, siya nan teken ay ngachan nan ili ay Grecia. Ya engkhana idwani, nanangset cha ay mamadfachang isnan takhon Apo Dios. Et iloneloneyko ken chakayo ta mo ke kayo maiyornos isnan kag tosacha ay takho, ya siya akhes isnan am-in ay ib-ana ay makidkidno ken siya. Malaylaychan ak isnan inmaliyan cha Estefanas, Fortunato ya Acaico isna, tay chaicha nan kag sinmokat isnan maichanyo. Yinmap-ew nan liknak isnan tinmot-oyyancha, ya ammok ay siya akhes ken chakayo. Siya chasa ay takho nan lebfengna'y mafigfig. Nan cheycha'y mamati ay maam-among isna isnan Probinsiya ay Asia, et enpakpakkomosta cha ken chakayo. Olay akhes cha Akila ken Priscila ya nan mamati ay cha maam-among isnan afongcha, et laychencha ay ipaammo ken chakayo nan layadcha ay enpakomosta ken chakayo isnan naiyornosan tako ken Apo Jesus. Siya akhes isnan am-in ay iib-a tako isna ay mamati, et pakpakomostaancha akhes chakayo.Chakayo akhes, en-asikomosta kayo ay mangipaila ay enlilinnayad kayo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “En-asikomosta kayo isnan nasantowan ay fisito.” Isnan ilin cha Pablo siya chi nan okhalicha ay mangipaila isnan layadcha isnan am-in ay ib-acha. Idwani sak-en kannay ay kayongyo ay Pablo nan chadlos mangisolat isnan nay kanak en, “Komosta kayo am-in issa.”Fak-en si Pablo nan nangisolat isnan tap-in nan solatna ay nay isnan iCorinto. Inpaisolatna isnan ib-ana. Ngem isnan nay ay bersikolo, si Pablo kannay nan nangisolat ay nangipakomosta ken chaicha. Mo wad-ay ken chakayo nan maid layadna ken Apo Jesus, selaeg na'y machosa is engkhana.Omali ka Apo Jesus. Asop ya nan fachang Apo Jesus nan wad-ay ken chakayo. Asop ya liknaenyo akhes am-in nan layadko isnan naiyornosan tako ken Jesu Cristo. Amen. Nan Maikadwa ay Solat Pablo isnan iCorintoNan Lokhin Nan SolatSak-en si Pablo ay sinmek Apo Dios ay en-apostol Jesu Cristo. Et siya na nan solat ay nalpo ken chakami ken Timoteo ay ib-a tako ay mamati. Isolatmi na ken chakayo ay mamati ay maam-among issa id Corinto, sa et isnan am-in ay takhon Apo Dios ay wad-ay isnan am-in ay sakop nan Acaya.Acaya nan esang ay ngachan nan Probinsiya ay Grecia. Asop ya wad-ay ken chakayo nan fachang ya talna ay malpo ken Apo Dios ay Ama tako ya ken Apo Jesu Cristo. Nan Fachang Apo Dios isnan MaliglikhatanMachad-ayaw nan Dios ya Aman nan Apo tako ay si Jesu Cristo. Siya nan Ama ay maseg-ang ya nan Dios ay mangipabpafikas isnan takhona isnan olay ngag ay timpo. Pabfikasena chatako mo wad-ay ngag sisa ay likhat tako, tatno ammo tako nan ikkan tako ay mangipafikas akhes isnan ib-a tako isnan ngag sisa ay likhatcha, ya ta pabfikasen tako chaicha ay kag isnan inangnen Apo Dios ay nangipafikas ken chatako. Tet-ewa, nan kaangsan nan likhat ay makinaakhan tako kag isnan likhat Cristo, siya akhes nan kaangsan nan pafikas Apo Dios ken chatako maichalan ken Cristo. Et olay maliglikhatan kami, mo ket siya chi nan fomikasanyo ya kaisalakanyo. Ya isnan omipabpafikasan Apo Dios, ammomi akhes ay mangipafikas ken chakayo, ta anosanyo ay mangikatpe isnan likhat kag isnan iliglikhatmi. Ad-i kami enchwadchwa isnan namnamami ken chakayo. Ammomi ay isnan makiliglikhatanyo ken chakami, siya akhes ay maipabpafikas kayo ay kag isnan omipabpafikasan Apo Dios. Iib-ak, laychenmi ay ammowenyo nan likhat ay cha mi intopeg isnan kawadmi isnan Probinsiya ay Asia,Asia nan esang isnan cheycha'y probinsiyan nan Roma ay naitapiyan nan ili ay Efeso. Ad-i tako ammo mo ngag ay likhat nan cha kankanan Pablo, away nget nan sakitna issan kawadna id Efeso, paymo isnan tapina'y ili ay sag-en nan Efeso. tay chad-ama nan likhat ay somepsep ya sikhab ay maikatpe, et kananmi mo maid et namnamami ay matakho. Siya, kananmi mo nakedchengan kami ay mapatey. Ngem siya chi nan inmat tatno faken nan awakmi nan talkenmi, mod-i ket si Apo Dios yangkhay ay mamangon isnan natey. Et siya tet-ewa nan nangisalak ken chakami isnan maiyegyat ay ento mo mateyanmi, ya siya kayet chadlo nan omisas-alak. Siya chadlo akhes nan namnamaenmi ay sa kasin omisalak engkhana is tap-in, isnan cha yo fomachangan ay cha omilowalo ken chakami. Et mo siya chi nan angnenyo, angsan nan enyaman ken Apo Dios isnan ichawchawna ay enkhawisanmi, ay songfat nan lowalo tako ay angsan. Nan Khotok nan Nanokkatan Pablo isnan Sinmekna ay Angnen(1 Corinto 16:5-9)Idwani, ibfakhak nan nay ay ilal-ayadmi: Olay nan semekmi et itet-ewana ay inpailami isnan olay sino ay takho ya am-amed ken chakayo, nan nadchalos ya tet-ewa ay okhali ay nalpo ken Apo Dios. Ya faken nan silib si takho nan nangischo isnan inang-angnenmi mod-i ket nan fachang Apo Dios. Siya akhes ay maid naitafon ay ayen nan cha mi isolat ken chakayo, mod-i ket mo fasaenyo, nan maawatanyo nan laychenmi ay kanan. Asop ya siya akhes ay at maawatanyo ay osto chakami, ay ad-iyo chadlos maawatan idwani, ta isnan kasin aliyan Apo Jesus, et ilal-ayadyo akhes ay mangichayew ken chakami, kag isnan layadmi ay mangichayew ken chakayo. Et khapo tay ad-i ak enchwadchwa ken chakayo, sisinmekko ay chomag-os ona ken chakayo, ta mamidwa ay omchan ken chakayo nan enkhawisan. Tay kanak en chomag-os ak koma ken chakayo isnan omayak id Macedonia, sak et kasin ilaen chakayo isnan malpowak ischi, ta chakayo nan sa omipaligwat isnan enfaatak id Judea. Idwani, ay ke siya chi's mangwaniyanyo ay chwadchwa nan nemnemko tay egay katoloy? Ay kek iso nan maid pammatina ta enkhissanek nan wen ya ad-i? Mo ngag nan kinatet-ewan Apo Dios, siya akhes nan kinatet-ewami ay ad-imi enkhissanen nan wen ya ad-i. Tay nan Anak Apo Dios ay si Jesu Cristo ay inpap-alawagmi ken cha Silvano ya si Timoteo ken chakayo, et ad-ina enkhissanen nan wen ya ad-i, mod-i ket nan wenwenana, et ad-i kasokatan is eng-engkhana. Et siya nan katongpalan nan am-in ay inkalin Apo Dios. Siya chi nan khotokna ay maichalan ken Cristo, chad-ayawen tako si Apo Dios isnan menwenwenan tako ay kapapati nan inkalina.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Siya chi akhes nan Amen ken Apo Dios maichalan ken siya, tatno machad-ayaw siya maichalan ken chatako.” Et si Apo Dios nan mangipabfifikas isnan pammati tako ken Cristo. Siya nan nenchotok ken chatako ya nangichowa ken chatako isnan Ispiritona ay maton nan naitapiyan tako ken siya. Nan Ispiritona nan inpaonana ken chatako ay mangipatet-ewa ay ichawchawna nan am-in ay inkalina. Nan Khotok nan Egay Inmayan Pablo id CorintoWad-ay si Apo Dios ay mamannge isnan kanak. Nan khotok nan eg-ayko inmayan issa id Corinto et tay ad-ik laychen ay at wad-ay ensakitan nan semekyo. Ad-imi kanan en lebfengmi ay mangipapilit mo ngag nan patiyenyo, tay apchas et finmikas nan pammatiyo ken Apo Jesus. Ngem makidkidno kami yangkhay ken chakayo ta onanig kayo malaylaychan. Adi kad sinmekko ay ad-i ak koma kasin omey issa tay at kasin ko pangoyosen chakayo. Tay mo pangoyosek chakayo, sino nan sa kasin omipalagsak? Maid kasin, mo faken chakayo chadlo ay inpangoyosko. Siya nan khotok nan nensolatak ken chakayo issan chey, tay ta ket lang mo omey ak issa, ya ento mo omipalagsak kayo, ket ay enngongoyos ak khapo isnan ang-angnenyo. Tay maid chwadchwak ken chakayo am-in et nay ammok ay mo malaylaychan ak, siya akhes ay malaylaychan kayo am-in. Chadlos sikhab ya chad-ama'y en-ochood nan olok ay nensolat ken chakayo, ya cha ak akhes en-akha. Ngem egayko sinolatan chakayo ta pangoyosek chakayo, mod-i ket ta ipailak nan chachama ay layadko ken chakayo. Nan Menpakawanan isnan Ib-a ay FinmasolIdwani, mo wad-ay ken chakayo nan nangipasakit isnan semek nan ib-ana, faken yangkhay sak-en is masaktan, mod-i ket chatako am-in. Nan kanak koma et nan tapina ken chatako yangkhay, ta ad-ik paam-amchen nan kanak ken siya. Ad-o et nan inangnen nan kaangsanan ken chakayo ay nanosa ken siya. Nan et mampay angnenyo idwani, et pakawanenyo ya pabfikasenyo nan nemnemna, ta ad-i ngomaya isnan chad-ama ay faina. Adi kad iloneloneyko ken chakayo ta ipailayo ay tet-ewa'y laylaychenyo siya. Siya na nan khotok nan nanolatak ken chakayo issan chey, ta mangil-ak ya mangammowak mo tet-ewa'y abfolotenyo nan am-in ay filinko. Et tay siya chi, mo wad-ay pinakawanyo, pakawanek akhes. Ya mo sa ya wad-ay tet-ewa mapakawan ay pinakawanko, inangnek chi khapo ken chakayo, ya isnan sakhang Cristo tatno ad-i tako maawis ya maafak ken Satanas, tay ammo tako nan silibna. Nan Likhat Pablo issan Inmayana id TroasIssan inmayak id TroasTroas nan esa'y ili isnan ilit si fayfay ya maep-eppasan nan awit si bapor. Tinaynan Pablo nan ili ay Efeso ya inmey id Troas ay kanana en mo manab-atana ken Tito issan nalpowana id Corinto. Sa na't intoloy ay inmey id Macedonia. ay en nangipalawag isnan Khawis ay Chamag Cristo, apchas et inmagtan si Apo Jesus is wayami ay en-isolo ischi.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “natekwafan nan pantew ken chakami isnan Apo.” Nay met achi sisya kayet ay ad-i ompa nan semekko, tay maid nad-asak ken Tito ay ib-ak ischi. Tay siya chi, tinaynak nan ib-a tako ischi ya inmey ak id Macedonia. Nan Nalaylaychan Pablo isnan Nangil-ana ken TitoIssan inomchanan Pablo id Macedonia, sinab-atna si Tito ay nangokhod ken siya maipoon isnan kasasaad nan cheycha'y mamati id Corinto. Et chadlos inlal-ayad Pablo chi.Enyaman tako magtek ken Apo Dios ay inmafak ken chakami ay sikhod ay fosona, ta sa na't enfalinen ay faana chakami ay naiyornos ken Jesu Cristo.Isnan ekhad nan iRoma mo mangafak cha isnan khofat, makiliwes cha'y enpafoya isnan ilicha ta ipailacha'y nangafak cha isnan cha cha mangipangowan isnan fosocha is kakarsa. Sa et isnan manad-alanancha, pop-oowancha nan insinso ay nafanglofanglo ta songsongen si katakhotakho. Infilang Pablo nan awakna ay esang ay falod ay inafak Cristo tay siya nan esang ay nangola ken siya issan chey. Ipangpangona chakami ay kag falod isnan sakhang nan katakhotakho ya maichalan ken chakami maiwalas nan Chamag maipoon ken siya isnan olay entona ay ili, kag isnan fanglon nan insinso ay masosongsong isnan olay entona. Tay alig kami insinson Cristo ay mang-epan Apo Dios. Iwalasmi nan Chamag maipoon ken Cristo ken chaicha ay cha maisalakan, ya siya akhes isnan cha madchongaw. Isnan cha maisalakan, chakami nan fanglon nan fiyag ay eng-engkhana. Ngem ken chaicha ay cha madchongaw, chakami nan en-akhob ay mangischo isnan eteycha. Ay ke wad-ay sa makabfaer isnan kag tosa ay chono? Wad-ay. Tay si Apo Dios kannay nan nangipadno issa ken chakami. Ad-imi enkhag-alansiyaan nan kalin Apo Dios ay kag isnan cha angnen nan angsan, mod-i ket isnan sakhangna, osto nan semekmi ay en-isolo, kag isnan omno ay ikkan nan faalena ay naiyornos ken Cristo. Nan iCorinto nan Kail-an nan Kinatet-ewan nan Chonon cha PabloIdwani, away nget kananyo ay cha mi pas-eten kannay nan awakmi. Ay ke kami kag isnan tapina'y mimistolo, ay ensapol si solat ay ipailacha ken chakayo ta mangiyam-ammowancha isnan awakcha, paymo ensapol cha is solatyo ay ipailacha isnan tapina? Ad-i. Naisolat isnan semekmi ay chakayo nan kag tongon solatmi ay mangipaammo isnan chonomi, ya nalatak ay ammowen ya fasaen si takho. Nalatak isnan fiyagyo ay chakayo kannay nan solat Cristo ay inpapaw-itna ken chakami. Ngem egay naisolat na isnan tinta mod-i ket isnan Ispiriton nan matatakho ay Dios, ya egay akhes naiyokhes isnan fato ay chap-ay, mod-i ket isnan semek si takho.Inpaisolat Apo Dios nan sikhod ay lentegna ken Moises isnan fato ay chap-ay, ngem nay et ipaisolatna isnan Ispirito Santo nan falo ay lentegna is kasemek tako. Mabfalin ay takchekhak nan inangnenmi khapo isnan talekmi ken Apo Dios maichalan ken Cristo. Ad-ik kanan en kafaelanmi nan kag tona ay chono mo chakchakkami yangkhay. Ngem tay wad-ay si Apo Dios ay omagtan is kafaelanmi, mabfalin ay angnenmi. Siya nan nanganay isnan kafaelanmi ay en mangipaawat isnan falo ay tolagna. Nan nay ay tolagna et faken san sikhod ay lentegna ay inpaisolatna id sangad-om ya mangischo isnan chosa ay etey, mod-i ket nan infakhan nan Ispirito Santo ay mangichawchaw isnan eng-engkhana ay fiyag. Semken tako nan nangipail-an Apo Dios isnan langlangna ay naitapiyan Moises issan nangiyokhesana isnan lentegna is kabfato. Ya olay mo cha et mamaid nan langlang nan kames Moises, egay kayet nakaisin-eng nan cheycha'y Israelitas ken siya tay somili.Id sangad-om, issan nangigwaan Apo Dios isnan sinpoo ay filina ken Moises, wad-ay cha isnan katokyaw nan filig ay Sinai. Osto'y khinomwab si Moises, somili nan kamesna tay isnan cha na nakitottot-oyyan ken Apo Dios. Ngem ad-ina ammo ay somili nan kamesna. Adi kad issan nangil-an nan cheycha'y takho isnan somili ay kamesna, ya ke cha't omegyat ay somag-en ken siya. Sa na't inokopan nan kamesna ay nangitafon. Ilaenyo nan Exodo 34:29-35. Idwani mo siya chi nan kaidchayawan nan nangigwaana isnan lenteg ay mangischo isnan chosa ay etey, ad-i ngen am-am-amed kayet nan kaidchayawan nan chonon nan Ispirito Santo? Tay mo siya chi nan kaidchayawan nan nangigwaana isnan lenteg ay mangischo isnan chosan si takho, wadwad-ay achi is solit nan kaidchayawan nan mangipalentekhana isnan takho. Nan kinatet-ewana et tay wadwad-ay nan kaidchayawan nan naisokat idwani, namaid et nan kaidchayawan san chey sikhod. Tay mo naichayaw nan chey lenteg ay ad-i omannong, ad-i ngen wadwad-ay is solit nan kaidchayawan nan naisokat ay wad-ay is eng-engkhana? Idwani tay wad-ay chi ay namnamaenmi, natoled kami, ad-i kag ken Moises, ay nangapongot isnan kamesna ta ad-i isin-eng nan Israelitas nan cha mamaichan nan langlang nan kamesna. Ngem inkekedsecha nan nemnemcha, ya engkhana idwani siya kayet ay kag masasalinan nan semekcha mo fasaencha nan chaan ay lenteg. Tay makaan yangkhay nan kag manasalin isnan semek nan takho isnan maiyornosancha ken Cristo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Tay engkhana idwani ad-i makaan nan chey siya met laeng ay apongot mo fasaencha nan chaan ay tolag, tay makaan yangkhay chi maichalan ken Cristo.” Siya, olay idwani mo fasaen nan Judio nan lenteg Moises, kag sisya'y maaapongotan nan semekcha. Ngem mo somakhong nan takho ay mangafolot isnan Apo, at makaan nan chey ay kag manasalin ken siya.Chwa nan mabfalin ay ayen nan nakwani isna. Mabfalin ay kag tona nan laychena ay kanan: 16 Nay met achi mabfalin ay makaan nan manasalin, tay wad-ay isnan naisolat ay kalin Apo Dios, “Nakaan nan manasalin isnan kamesna mo somakhong siya ay manot-oya ken Apo Dios.” Siya chi nan inangnen Moises. Issan nanakhangana isnan takho sinalinana nan kamesna, ngem isnan nanakhongana ken Apo Dios kinaana nan salin nan kamesna. Ilaenyo nan Exodo 34:33-35. Idwani, nan makmakwani isna ay Apo, et siya nan Ispirito Santo. Ya mo sino nan kawad nan Ispiriton Apo Jesus, nawayawaya siya. Tay siya chi, am-in tako ay nakaanan nan kag somasalin, et kag tako sarming ay ensis-ilap isnan chayaw ya langlang Apo Jesus.Mabfalin ay chwa nan ayen nan nay ay nakwani. Mabfalin ay kananan, “Tay siya sa, am-in tako ay nakaanan nan kag somasalin, et iilan tako ay kag isnan sarming nan chayaw ya langlang Apo Jesus.” Siya nan langlang ay nalpo isnan Apo tako ay Ispirito Santo, ay cha mamab-aliw ken chatako ta am-amed tako kag ken siya isnan langlang nan chayawna. Nan Khawis ay Chamag nan Mensilaw isnan Wad-ay isnan EnfollingetIdwani, khapo isnan seg-ang Apo Dios, naichowa nan nay ay chono ken chakami, et nay ad-i kami ngomayngaya. Nan magtek angnenmi, et ad-iyenmi nan am-in ay kafabfain ay cha itabtafon ay ik-ikkan, ya maid siksikapanmi. Ad-imi fab-aliwan nan kalin Apo Dios, mod-i ket ilatlatakmi ay osto nan tet-ewa, ya siya kannay chi nan mangipatet-ewa ay osto kami isnan sakhang Apo Dios isnan semek nan olay sino ay takho. Et mo masasalinan nan isos-olomi ay Khawis ay Chamag, masasalinan yangkhay chi ken chaicha ay cha madchongaw. Ad-icha mamati tay si Satanas ay mangiyap-apo isnan katakhotakho isnan lofong nan manasalin isnan semekcha,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan dios nan nay ay timpo, et kinimitna nan nemnemcha.” Si Satanas nan laychena ay kanan, tay isna is kalofong nan kawad nan lebfengna. ta ad-icha ilaen nan silaw nan Khawis ay Chamag maipoon isnan katangtangachan Cristo, ay kail-an nan osto ay ilan Apo Dios. Tay faken nan awakmi nan ipap-alawagmi, mod-i ket ipap-alawagmi ay si Jesu Cristo nan Apo, ya chakami nan faa ay ensilfi ken chakayo khapo ken Jesus. Si Apo Dios nan nangwanin, “Mawad-ay nan paway isnan kawad nan ab-afollinget.”Ilaenyo nan Genesis 1:3. Siya akhes ay si Apo Dios nan nensilaw isnan semekmi ta ammowenmi nan langlang nan katangtangachan Apo Dios ay maila isnan kames Cristo. Nan Aped Takho nan Naitalkan nan Napateg ay Sos-olon Apo DiosNgem intalek Apo Dios nan chey ay kag akon ken chakami ay alig fanga ay maid falorna, ta maila ay faken chakami nan nalpowan nan kamabfalin ay maid kais-isona mod-i ket nalpo ken Apo Dios. Kangnon nan maipap-alikhatanmi, ngem khechangna'y ad-i kami masokok. Mo mamingsan ad-imi ammo nan ikkanmi, ngem ad-i kami ngomaya. Angsan cha nan omap-apos, ngem ad-i omog-okhay si Apo Dios. Pomse cha ken chakami, ngem egay kami natey. Sarcha fiyag kami ay kag ken Jesus isnan olay entona ay omay-ayanmi, ta maila koma nan kamabfalin nan fiyagna isnan nay ay awakmi. Tet-ewa, isnan matatakhowanmi, kad-in sakhangenmi nan katteyanmi khapo ken Jesus, ta maila koma nan kamabfalin nan fiyagna isnan nay ay nakapsot ay awakmi ay etey yangkhay nan ayena. Adi kad nan nay ay chadlos mi ikateyan, et siya nan enfonga ay fiyagyo is eng-engkhana. Nan talekmi et kag isnan naisolat isnan kalin Apo Dios ay mangwanin, “Khapo tay namati ak et nay ifaagko.”Ilaenyo nan Salmo 116:10. Siya akhes ken chakami, tay namati kami akhes, et nay siya nan ifab-aagmi. Tay ammomi ay si Apo Dios ay nanakho ken Apo Jesus nan manakho akhes ken chakami khapo isnan naitapiyanmi ken siya, ya siya akhes ken chakayo ta sa na itakin chatako am-in isnan kawadna. Ya enkhawisanyo am-in chachi, tay isnan omangsanan nan mamati, omad-acha akhes nan fachang Apo Dios, ya siya akhes ay at omad-acha nan enyaman ken siya, ya siya nan kaidchayawana. Nan Sesemken cha Pablo, et Faken nan Fiyagcha isnan Lota, Mod-i ket nan Fiyag ay Eng-engkhanaTay siya chi, ad-i kami ngomaya. Olay mo cha malakay ya komapsot nan awakmi, siya kayet ay cha fomikas nan nemnemmi isnan kawakawakas. Tay nan likhat ay inaagmi idwani, ifilangmi ay sin-ak-itan yangkhay ya kag enyap-ew mo maikis-o isnan eng-engkhana ay katangtangachanmi ay maid kais-isona ay fongan nan chey ay likhat. Adi kad faken nan maiila nan chadlos sesemkenmi, mod-i ket nan ad-i kaila, tay nan maiila idwani, et sinak-itan, ngem nan sisya'y ad-i kaila, et wad-ay is eng-engkhana. Nan Falo ay Awak ay Namnamaen nan Mamati(1 Corinto 15:35-58; Filipos 1:19-26)Ammo tako ay mo nan kalotaan ay torcha ay afong tako ay kaiyalikhan nan awak et mapakawas, at wad-ay nan maisokat ay falo ay afong tako ay faken takho nan mangaeb mod-i ket si Apo Dios. Siya nan falo ay awak is eng-engkhana id chaya. En-anaanana tako tet-ewa idwani, ya lalaychen tako ay masokatan et nan nay ay awak tako isnan falo ay awak id chaya,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “lalaychen tako ay ifacho nan entetey-an tako id chaya.” Away nan sesemken Pablo et nan kasin omaliyan Jesus ay kasokatan nan awakna isnan falo ay awak ay osalena id chaya. ta ad-i tako enpalang ay enlalafos ay aped yangkhay leng-ag ay maid awakna. Tay isnan sisya'y mangiyaawakan tako isnan nay kalotaan ay awak, en-anaanana tako tay enliglikhat tako. Ad-ik kanan en laychen tako ay makaan nan sikhod ay awak ta enlalafos nan leng-ag tako, mod-i ket ta mabfachowan tako isnan falo ay awak ta masokatan nan matey isnan ad-i katkatey. Siya chi nan pangkhep Apo Dios isnan nangab-ana ken chatako, ya inpaonana nan Ispiritona ay entee ken chatako ay mangipatet-ewa ay at maangnen ay maangnen am-in chachi. Siya chi nan khotokna ay tomotoled kami. Ammomi ay isnan sisya'y matatakhowan nan kalotaan ay awakmi, et adchawi kami ken Apo Jesus, tay nan pammati nan mangichad-alan ken chakami, ya faken nan maiila. Tet-ewa, tomotoled kami, ya kananmi en khagkhag-awis si komaan nan leng-agmi isnan nay ay awak ta en kami't makiafong ken Apo Jesus. Adi kad olay mo entetee kami isna paymo en kami makiafong ken siya ischi, nan yangkhay pangkhepmi et nan mangipalaylaychanmi ken siya. Tay am-in tako et masapol ay sakhangen tako si Cristo ta maokom tako ken siya, ta sa tako't waschin chawaten nan khawis paymo ngaag isnan osto'y maiyafoloy isnan inik-ikkan tako issan sisya'y matatakhowan nan awak tako. Nan Nangawisan Pablo isnan Takho ta Somakhong cha ken Apo Dios(Roma 5:9-11; Colosas 1:19-22)Idwani, tay ammomi ay kakaegyat nan kaokoman ken Apo Jesus, ippeymi nan kafaelanmi ay mangawis isnan takho. Ammon Apo Dios nan katatakhomi, ya asop ya siya akhes isnan semekyo. Ad-imi kannay cha pas-eten kasin nan awakmi ken chakayo, mod-i ket ipaammomi ken chakayo nan khotokna's mangidchayewanyo ken chakami. Siya chi ta wad-ay isongfatyo isnan cheycha'y takho ay mangichayew isnan takho khapo isnan kasasaadna ya faken khapo isnan wad-ay isnan nemnemna. Kanancha ngen ay nalewlew kami? Ngem olay, mo ket kaidchayawan Apo Dios. Mo kanancha ay osto nan semekmi, enkhawisanyo achi. Tay nan layad Cristo nan mangiyapo ken chakami, tay idwani figfikhenmi ay natey siya ay esang khapo isnan am-in ay takho, et nay siya akhes ay kag nakietey cha am-in ken siya. Inkatteyana nan am-in ay takho, tatno ad-icha wadwad-en nan fikhawen nan awakcha, mod-i ket enfibfiyag cha ay ensilfi ken siya ay natey ya kasin natakho khapo ken chaicha. Adi kad idwani, ad-imi et kasin lokkochen nan olay sino ay kag isnan pinang-ilan nan katakhotakho. Ya olay mo siya chi nan inangnenmi ken Cristo issan chey, ad-imi ang-angnen idwani. Tay mo sino nan naiyornos ken Cristo et fommalo nan katatakhona, et nay nakaan nan sikhod tay nasokatan is falo. Si Apo Dios nan nangangnen am-in isnacha. Inyornosna chatako ken siya maichalan ken Cristo, sa na't chinotokan chakami ay en mangawis isnan takho ta maiyornos cha ken siya. Nan isos-olomi, et naichalan ken Cristo nan cha mangiyornosan Apo Dios ken siya isnan katakhotakho isnan lofong, et nay ad-ina kasin singilen nan cha cha finmasolan. Sa na't finaa chakami ay en mangisolo isnan angnen nan takho ay maiyornos ken Apo Dios. Adi kad chakami nan mangitaktakcheg ken Cristo, ya maichalan ken chakami nan mangaw-awisan Apo Dios isnan takho. Et tay itakchegmi si Cristo, iloneymi ken chakayo ta mo ke kayo maiyornos ken Apo Dios. Tay siya na nan inangnen Apo Dios ay enkhawisan tako, infilangna ay si Cristo nan nenfasol isnan fasol tako olay mo maid paat fasolna, ta isnan maiyornosan tako ken Cristo mabfalin ay maitapi tako isnan kinalenteg Apo Dios. Nan Enlikhatan nan Enchono ken Apo DiosIdwani tay makidkidno kami ken Apo Dios, iloneloneymi ken chakayo ta ad-iyo aped chawaten nan fachang Apo Dios sa et maid fongana. Tay wad-ay nan inpaisolat Apo Dios ay nangwanin,“Chinngek chakayo isnan osto ay timpo ay laychek ay manngelan ken chakayo, ya isnan chey ay akhew finachangak chakayo ta maisalakan kayo.”Ilaenyo nan Isaias 49:8.Ilaenyo mampay, tay chey idwani et nan pinilina ay timpo ay fomachangana. Idwani nan osto ay kaisalakanyo. Ad-imi laychen ay paang-ango nan inpadnon Apo Dios ken chakami, et nay en-annad kami ta maid ipap-ailami is enfalin ay kaisagkhawan nan mamati koma. Nan magtek ikkanmi et ipailami ay tet-ewa'y faan Apo Dios chakami isnan olay ngag sisa. Ikakatpemi nan ngag sisa'y somepsep, nan pomap-alikhat ya nan mangorkor isnan olo. Olay mo pomak-opak-o cha, omifalod cha paymo khommolo cha, khechangna'y an-anosanmi. Chachama nan felaymi, ya intopegmi ay egay nasnaseyep ya egay nangnangan. Ipailami akhes ay chakami nan faana isnan nadchalos ay okhalimi, isnan ammomi, isnan anosmi ya isnan mangakhawisanmi isnan olay sino. Siya akhes nan ipailami maichalan isnan Ispirito Santo, isnan tet-ewa ay layadmi, isnan mangifag-anmi isnan tet-ewa, ya isnan kamabfalin Apo Dios. Wad-ay akhes ken chakami nan kinalenteg ay maiyalig ay tofay ya kalasaymi.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan armas si kinalenteg ay pala isnan kannawan ay lima ya pala isnan kannikhid ay lima.” Machad-ayaw kami isnan tapina, ya omipabfain nan tapina. Madchilaw kami, ya khawis nan kaog-okhochanmi akhes. Olay mo tet-ewa nan ap-appatenmi, maifilang kami kayet ay langkowag. Kanancha en maid filangmi ay takho, ngem ya ke kami machamchamag mo! Olay mo sarcha fiyag kami, khechangna'y matakhotakho kami kayet. Olay mo maipap-alikhat kami, faken chi's mateyanmi. Olay mo omipasanga cha, enlal-ayad kami kayet. Olay mo posiposi kami, angsan cha nan pafaknangenmi maipoon isnan malpo id chaya. Ya olay mo maid mabmabfalinmi, kwami nan am-in. Nan Kedchawen Pablo isnan iCorintoChakayo ay inaloyosmi issa'd Corinto, maid paat itabtafonmi ken chakayo. Kad-in malaylaychan kami ken chakayo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Matatakang nan topekmi ken chakayo ay iCorinto, ya chinmakchake nan posomi.” Nan laychen Pablo ay kanan isnan nay et, maid intabtafona ken chaicha ya laylaychena chaicha. Faken chakami's ad-i menlayad ken chakayo mod-i ket chakayo nan ad-i lommayad. Adi kad idwani, laychek ay kedchawen ken chakayo ay infilangko'y an-akko ta somofalit kayo is layad akhes. Nan Tokhon Pablo Maipoon isnan Maiyornosan nan Mamati id Corinto isnan Maid Pammatina ken Apo DiosAd-i kayo maiyamong isnan maid pammatina tay ad-i kayo enkafakhayan.Isnan ekhad nan Judio, khomaeb cha is sallong isnan kaew ay chwa nan panallongana. Nan osto ay naisolat isna et, “Ad-i kayo makisallong isnan ad-i mamati, tay ad-i kayo enkafakhayan.” Tay ngag nan ikkan nan nalenteg ya nan ngaag ay en-asiornos? Ay ke mabfalin ay en-among nan paway ya follinget? Siya akhes ken cha Cristo ken Satanas,Nan osto ay naisolat isna et Beliar. Siya nan esang ay ngachan Satanas, ay foson Apo Dios. ad-i mabfalin ay maes-esa nan nemnemcha. Siya akhes isnan mamati ya nan ad-i mamati, maid en-isowan nan pangkhepcha. Siya kayet ay ad-i omno nan mangitapiyan tako isnan khinag-aeb ay dios isnan Timplon Apo Dios ay entetey-ana. Ya chatako nan maiyalig ay Timplon nan matatakho ay Dios, kag isnan kinwanina,“At entee ak ken chaicha ya wad-ay ak ay maifob-oweg.At sak-en nan figfikhencha ay Dioscha, ya chaicha nan takhok.”Ilaenyo nan Levitico 26:11-12; Jeremias 32:38; Ezekiel 37:27. Siya chi nan khotok nan nangwaniyan Apo Dios en,“Taynanyo chaicha, ta maisiyan kayo.Chokokhanyo nan kakaisew et chawatek chakayo.Ilaenyo nan Isaias 52:11; Ezekiel 20:34, 41. Mo siya chi, at sak-en nan Amayo, ya at chakayo nan an-akko.”Siya chi nan kinwanin nan Apo ay Makabfalin isnan am-in.Ilaenyo nan 2 Samuel 7:14; Isaias 43:6. Chakayo ay laylaychek, tay nay chinngeyo nan cha inkalin Apo Dios ken chatako, kaanen tako't koma nan is yangkhay sisa ay menlokhit isnan awak ya semek tako, sa tako't ippey nan kafaelan tako ay enfiyag ay mangiyegyat ken Apo Dios engkhana ay machalosan ay osto nan okhali tako. Nan Malaylaychan Pablo isnan Sinmakhongan nan iCorinto ken SiyaIib-ak, wad-ay koma layadyo ken chakami.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Omagtan kayo is tey-anmi.” Tay maid met inang-angnenmi's ad-i osto isnan olay sino ken chakayo. Maid inaw-awismi isnan ngaag. Ya maid akhes tinoktokongmi. Ad-ik kanan na ay mangipafasol ken chakayo, tay chachama nan layadmi ken chakayoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Wad-ay kayo isnan posomi.” ay kag isnan kinwanik issan chey, et nay ensasakhana kami ay makietey paymo makitee ken chakayo. Chakayo nan chadlos talkek ya ichad-ayawko. Et olay isnan am-in ay likhatko, onanig ak fomikas khapo ken chakayo ya ilayalayadko chakayo. Tay olay issan inomchananmi id Macedonia, maid paat inmil-illenganmi, mod-i ket chad-ama ay naliglikhatan kami isnan olay entona ay inmay-ayanmi, tay sinmomasoma cha ya angsan nan nachanchanakhanmi. Ngem si Apo Dios ay mangipabpafikas isnan nginmaya, et inmipafikas isnan inmaliyan Tito ay nalpo ken chakayo. Faken yangkhay nan inmaliyana nan inmipalal-ayad, mod-i ket nan akhes nangokhochana isnan cha yo nangipabpabfikasan ken siya. Infaagna akhes nan chachama'y iliwyo ken sak-en ya nan fafawiyo. Kinwanina kayet en chadlos omisassakit kayo. Siya chachi nan chachama ay ilal-ayadko. Tay olay mo inpangoyos nan chey ay solatko chakayo, maid fafawik idwani, olay mo ammok ay inpangoyos nan solatko chakayo isnan sin-ak-itan khapo isnan kinwanik. Ngem issan chak nangisolatan sidi tet-ewa ay nenfafawi ak. Ngem idwani, nay et enlal-ayad ak, magtek ad-i khapo tay inpangoyosko chakayo mod-i ket tay nan nenfanakhan nan nginmoyosanyo et nan nanokokhanyo isnan ad-i osto ay inang-angnenyo. Idwani tay siya chi ay inpailayo nan laychen Apo Dios ay enfanakhan nan nginmoyosanyo, maid nenngaakhanyo khapo isnan inangnenmi. Tay nan ngomoyosan ay tan-oyan Apo Dios, et ischona nan manokokhan nan takho isnan ad-i osto ta maisalakan siya. Maid fafawina isnan nangangnenana ischi. Ngem nan ilan si ngomoyosan nan katakhotakho isnan lofong et maid teken si ischona mod-i ket kecheng nan etey. Ilaenyo kay ya nan fongan nan nay ay nginmoyosanyo ay nalpo ken Apo Dios. Tay idwani, mamangset kayo isnan khawis. Nensasakhana kayo et ay mangitakcheg isnan awakyo isnan naipabfasolanyo, liligtenyo nan naangnen, ya iyegyatyo nan chosa. Mailiw kayo ken sak-en, ya nensasakhana kayo ay nanosa isnan ngaag nan inik-ikkana. Adi kad isnan am-in, inpailayo ay maid makmakwaniyanyo. Et olay mo siya chi nan insolatko ken chakayo, egayko sisinmek nan nakafasol yangkhay paymo nan takho ay nakabfasolana, mod-i ket nensolat ak ay mangilatak ken chakayo isnan sakhang Apo Dios nan maipoon isnan chadlos yo omiismekan. Siya chi nan khotok nan fomibfikasan nan nemnemmi.Ya egay kami yangkhay naipafikas, mod-i ket onanig kami nalaylaychan issan nangil-anmi ay nalagsak si Tito isnan inangnenyo ay nangipafikas isnan nemnemna. Tay inchad-ayawko ken Tito nan kinagkhawisyo, ya nay egay ak nafainan, tay naipaila ay tet-ewa am-in nan kinkinwanimi ay nangichayaw ken chakayo, ay kag isnan kinatet-ewan nan am-in ay infaagmi ken chakayo. Si Tito akhes, onanig finmikas nan layadna ken chakayo idwani, isnan manemsemkana isnan namatpatiyanyo am-in ken siya, ya nan chadlos yo nangiyegyatan isnan tokhona. Olay akhes sak-en, malaylaychan ak tay ammok ay mabfalin ay talkek chakayo isnan am-in. Nan Inangnen nan Mamati id Macedonia ay Nangilayad isnan SipingchaIib-ak, laychenmi ay ammowenyo nan khawis ay nenfanakhan nan fachang Apo Dios isnan cheycha'y mamati ay maam-among id Macedonia. Olay mo posiposi cha ya chad-ama nan likhatcha, khechangna'y egaycha nen-im-imot mod-i ket inpailacha ay al-allayad cha ay mangigwa isnan sipingcha ay mamachang isnan ib-acha ay mamati. Tet-ewa nan kanak maipoon ken chaicha. Egaycha yangkhay inchowa am-in nan fachang ay kafaelancha, mod-i ket ad-acha kayet nan infachangcha. Sa et chaicha kannay nan kikhad ay cha nen-igwa, ay nensegseg-ang ken chakami ta mo ke mi itapi nan ilayadcha, tatno makilal-ayad cha isnan tapina ay mamachang isnan takhon Apo Dios id Judea. Et ad-ad-acha nan inchawchawcha mo nan sesemkenmi. Tay nan inangnencha, et inchoocha ona nan awakcha ay ensilfi ken Apo Dios, esa pay ken chakami, maiyafoloy isnan laychen Apo Dios ay maikkan. Adi kad khapo tay si Tito nan nangilaplapo isnan en-ornonganyo isnan ilayadyo ay ifachang, nay et inpafikasmi siya ay en mangikwas isnan linapowana is kawadyo. Idwani tay mamangset kayo isnan am-in–nan pammatiyo, kananyo, ammoyo, kakhetyo ya nan layadyo akhes ken chakami–ilaenyo ta mamangset kayo akhes isnan nay ay enfachanganyo idwani. Ad-ik kanan na ay mamilin ken chakayo. Laychek yangkhay ay ipaila ken chakayo nan layad nan tapina ay fomachang, ta mangammowak mo tet-ewa nan layadyo. Tay ammoyo nan ilan nan fachang Apo tako ay si Jesu Cristo. Olay mo nafaknang siya id tongcho, nenfalin ay posi isna khapo ken chakayo, tatno maichalan isnan nenfalinana ay posi et fomaknang kayo. Adi kad siya na nan kanak ay khawis ay angnenyo idwani. Khawis mo ikwasyo nan inlapoyo id tawen, tay chakayo kay man nan inmona ay nanmek ya nangiyangnen. Ipapatiyo mampay ay mangikwas isnan linapowanyo isnan wad-ay ay kafaelanyo, tatno nan layadyo ay mangikwas et en-iso isnan layadyo ay nanmek ay fomachang. Tay nan tan-oyan Apo Dios et nan takho ay al-allayad ay en-ichowa isnan wad-ay ay kafaelana ay igwa. Ad-ina sadsad-en nan ad-i tako kafaelan ay ichowa. Ad-ik laychen ay palikhaten chakayo ta somya nan tapina, mod-i ket ta mais-o kayo. Ngem nan kanak, tay wad-awad-ay ken chakayo idwani, fachanganyo koma chaicha ay enkolang, ta mo is tap-in ya enliglikhat kayo ya wad-awad-ay akhes ken chaicha, at akhes ensofalitcha ken chakayo. Mo siya chi at mais-o kayo ay en-asifabchang. Kag isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin,“Nan takho ay ad-acha nan inamongna, et khechangna'y maid nakhayad ken siya, ya nan takho ay akit nan chinakhopna, et maid nenkolangana.”Issan kawad nan cheycha'y Israelitas is kamalalango ay lota issan kinmaan cha id Egipto, nangkhay nan kanencha. Adi kad si Apo Dios, kawakawakas ay inekchagna nan makakan ay nalpo id chaya ta wad-ay kanencha. Sa na't kinwani en, “Isnan winiit, waschin en somalop is kanena.” Nan cheycha'y fabfafallo ya mamagkit, inad-achacha nan inalacha, ngem nan cheycha'y oongang-a ya nan nenkalakay, sin-ak-it nan inalacha. Sa cha't nen-amongen am-in ya finingaycha ay ostoosto ta maid ensobla nan kanena paymo komolang nan kanena. Ilaenyo nan Exodo 16:18. Nan Nabfaalan cha Tito(1 Corinto 16:1-4)Enyaman ak ken Apo Dios tay inkis-ona nan layad Tito isnan layadko ay mamachang ken chakayo. Tinan-oyana nan kinchawmi, ngem faken yangkhay siya chi tay lalaychena kayet chadlo ay mamachang ken chakayo, ya sesemkena ay omey ken chakayo. Nan ifaami ay fowegna, et siya nan esa'y ib-a tako ay nachamchamag isnan am-in ay sinfaan khapo isnan laingna ay mangipalawag isnan Khawis ay Chamag. Faken yangkhay chi, mod-i ket siya nan chinotokan nan ib-a tako ay mamati isnan teketeken ay ili, ta siya nan makifab-aat ken chakami ay manginongnong ya mangiyey isnan maifachang isnan kaseseg-ang. Siya na nan ikkanmi ta machad-ayaw si Apo Dios ya ta ipailami akhes ay al-allayad kami ay fomachang. Eestenmi nan angnenmi ta maid makmakwaniyanmi maipoon isnan nay ay ad-acha ay siping ay cha mi nongnongen. Tay nan pangkhepmi et ta angnenmi nan osto, faken yangkhay isnan sakhang Apo Dios mod-i ket isnan sakhang nan takho. Ipafowegmi akhes ken chaicha nan esang kayet ay ib-a tako ay mamati, ay kad-in nangipaila ay tet-ewa nan kakhetna ay fomachang isnan olay ngag. Ya idwani tay chadlos tatalkena chakayo, at am-amed kayet nan layadna'y mamachang ken chakayo. Mo maipoon ken Tito, siya nan kadwak ay makidkidno ay mamachang ken chakayo. Nan tapina ay iib-ana, chaicha nan mangitakcheg isnan iib-a tako isnan tapina ay sinfaan, ya maichad-ayaw si Cristo khapo ken chaicha. Idwani, ipailayo ken chaicha nan layadyo, ta mangammowan nan mamati ay maam-among isnan am-in ay ili nan tet-ewa'y layadyo, ya nay et figfikhencha ay tet-ewa nan mangichad-ayawanmi ken chakayo. Nan Maifachang isnan Kaseseg-ang ay Mamati id JudeaAd-ik mang-ey solatan chakayo maipoon isnan enpafal-an isnan maifachang isnan takhon Apo Dios id Judea, tay ammok ay al-allayad kayo ay fomachang. Et siya chi nan inchayachayawko maipoon ken chakayo isnan cheycha'y iMacedonia. Infakhak ay chakayo ay iyAcaya et sikhod ay nensasakhana kayo ay fomachang id tawen pay laeng, ya siya chi nan nangipafikas isnan kaangsanan ken chaicha. Idwani ifaak nan naycha'y iib-a ay en mamachang ken chakayo ay ensakhana, ta matet-ewaan ay faken yangkhay aped kak-ali nan chak kinkinwani ay nangichayaw ken chakayo, mod-i ket tet-ewa ay nensasakhana kayo ay kag isnan apchas ko kinwani. Tay mo wad-ay maitakin ay iMacedonia ken sak-en, sa cha't ammo ay egay kayo pet nensakhana, et mafaifainan kami ya am-amed ken chakayo, tay chadlos tatalkenmi chakayo. Adi kad sinmekko ay masapol ay kedchawek isnan naycha'y iib-a, ta omon-ona cha issa ay mennongnong isnan cha yo inkali ay ilayad, ta apchas maisakhana isnan omchanak issa. Siya chi nan mangipaila ay egay kayo napip-ilit, mod-i ket khapo isnan layadyo. Sesemkenyo na: “Nan takho ay akit nan imolana et akit akhes nan aniyena. Ngem nan ad-acha nan imolana, et siya akhes isnan aniyena.” Adi kad masapol ay waschin en-ichowa isnan malpo isnan layadna ay egay napilit, ya ad-ina kasin ibfafawi. Tay nan laychen Apo Dios, et nan al-allayad ay en-igwa. Ya siya nan makaigwa isnan ad-ad-acha mo nan kasapolanyo, ta maid enkolanganyo, ya ta kad-in wad-ay ikkanyo ay fomachang isnan olay ngag sisa'y khawis ay ifachang. Kag isnan naisolat isnan kalin Apo Dios ay mangwanin,“Nan nalenteg ay takho,Mabfalin ay si Apo Dios nan kanana isna paymo nan khawis ya nalenteg ay takho. al-allayad ay en-ichowa isnan kaseseg-ang, ya eng-engkhana nan fongan nan kinagkhawisna.”Ilaenyo nan Salmo 112:9. Adi kad si Apo Dios ay mangipawad-ay isnan maimola ya nan kanenyo, et siya akhes kannay nan cha mangipaangsan isnan wad-ay ken chakayo tatno omad-acha kayet nan fongan nan iseg-angyo. Siya, ipaad-achana nan olay ngag sisa ay wad-ay ken chakayo ta kad-in makafachang kayo isnan olay sino. Et mo chawatencha nan iyeymi ay ilayadyo, at chachama nan angnencha ay enyaman ken Apo Dios. Adi kad nan nay ay cha yo ang-angnen ay ensilfi, et ad-i yangkhay fomachang isnan kasapolan nan takhon Apo Dios, mod-i ket pabfalaena nan chadlos chachama ay yaman ken Apo Dios. Nan nay khawis ay ang-angnenyo nan mangipaila ay tet-ewa kayo, ya angsan nan manad-ayaw ken Apo Dios migkhapo ken chakayo, tay ilaencha ay nakapet kayo isnan Khawis ay Chamag maipoon ken Cristo ay ifab-aagyo. Sa cha't akhes chayawen siya khapo isnan ad-acha ay inchowayo ay fachang ken chaicha ya isnan tapina akhes. Et sa cha ilowalowan chakayo, ya at omad-acha nan layadcha ken chakayo khapo isnan maid makaiso ay fachang Apo Dios ay inpailana ken chakayo.Issan timpon Pablo, chinnilaw nan cheycha'y Judio nan faken Judio ay kag nan cheycha'y iCorinto. Idwani pay tay namati et nan cheycha'y iCorinto ken Jesus, inib-acha et nan Judio ay namati akhes ken Jesus. Ad-i kad mo nan cheycha'y Judio id Jerusalem ya ilowalowancha nan cheycha'y faken Judio ay iCorinto, kag katataa chi ya maila chadlo ay tet-ewa ay wad-ay ornoscha ken Apo Jesus. Enyaman tako't ken Apo Dios isnan inlayadna ay ad-i kaifallikas nan pategna. Nan Nangitakchekhan Pablo isnan ChononaSak-en si Pablo ay akhiyo, et nay iloneloneyko ken chakayo ay kag isnan kinaanos ya kinaoyan Cristo ken chakayo. Sak-en kano nan kattoletoled mo adchawi ak ken chakayo, ya ad-i ak makakkali isnan sakhangyo. Idwani, laychek ay enseg-ang ken chakayo ta mo omali ak sisa, ad-iyo koma piliten sak-en ay mangipaila isnan toledko ken chakayo. Tay nattoled ak ay menyangyang isnan cheycha'y mangmangwani ay nan okhali ya pangkhepmi et nalpo isnan semek si takho yangkhay. Tet-ewa, takho kami yangkhay, ngem faken kag nan ikkan si takho nan angnenmi ay mangofat isnan ngaag. Tay nan maiyalig ay armas ay ikhobkhofatmi isnan ngaag, et faken nan kafaelan si takho mod-i ket nan armas Apo Dios ay wad-ay mabfalina ay mangafak isnan olay ngag sisa ay makedse ay mangap-apos ken siya. Afakenmi nan olay ngag sisa ay lason si takho ya nan am-in ay nachayew ay semekcha ay mannelat isnan mangammowancha isnan kinatet-ewa maipoon ken Apo Dios. Siya, afakenmi nan am-in ay semek si takho tatno maiyornos cha ken Cristo. Et mo ilaenmi ay tet-ewa'y naiyornos kayo ken Cristo, at ensasakhana ak akhes ay manosa isnan am-in ay sisya'y nawewe. Nan ngen ilaenyo et nan chey chadlos maiila? Mo wad-ay ken chakayo nan chadlos mamang-ep ay siya nan takhon Cristo, figfikhena kayet koma ay siya akhes ken chakami. Inchowan Apo Jesus nan kalebfenganmi ay mangipafikas ken chakayo, ya faken nan mamakawas isnan pammatiyo. Et olay mo chadlos ko apaappaten nan nay ay kalebfengak, maid fomainak. Ad-ik laychen ay kananyo en kag ko pap-aegyaten chakayo isnan manos-olatak ken chakayo. Tay wad-ay nan tapina ay mangwanin, “Sikhab nan solat Pablo, ya makabfalin. Ngem mo wad-ay siya ken chatako, maid kabkafaelana, ya ad-i makakkali ay khawis.” Nan magtek maawatan koma nan cha mangmangwani isnan kag tosa, et mo ngag nan toledmi ay enkali isnan solatmi, siya akhes isnan angnenmi mo wad-ay kami ken chakayo. Nan Nadchotokan ken Apo Dios et Ad-ina Pawadwad-en nan AwaknaAd-imi laychen ay mangikis-o isnan awakmi isnan cheycha'y mangipas-epas-et isnan awakcha kannay. Nanengneng cha, tay chaicha kannay nan menloklokod isnan awakcha, sa cha't ikiskis-o nan okhalicha isnan ib-acha kannay. Nay met achi ad-imi ichayew nan fakenmi fiyang, mod-i ket kecheng yangkhay nan chono ay inpabfiyang Apo Dios ken chakami nan ap-appatenmi, ya naitapi kayo isnan fiyangmi. Adi kad isnan mangap-appatanmi maipoon ken chakayo, et ad-ina laychen ay kanan en lablabsenmi nan fiyangmi ay kag san egay kami paat inom-omchan ken chakayo. Tay chakami nan inmon-ona ay inmey ken chakayo ay nangischo isnan Khawis ay Chamag maipoon ken Cristo. Tet-ewa, ad-imi ichayew nan awakmi isnan nenfellayan nan tapina, ay fakenmi fiyang. Namnamaenmi ay mo ket fomifikas nan pammatiyo, at omad-acha nan enfanakhan nan chonowenmi maichalan ken chakayo. Ta sa kami't en ipalawag nan Khawis ay Chamag isnan cheycha'y sisya'y egay nannge isnan ili ay lafes nan iliyo. Siya chi ta faken nan apchas nadno ay fiyang si tapina nan ap-appatenmi. Ngem nan angnen tako koma, et kag isnan kinwanina en, “Mo wad-ay ilal-ayad nan takho, et nan koma yangkhay mapadchayawana ken Apo Dios.”Nan teken ay kaifalikkasan nan nay bersikolo et, “Mo wad-ay ichayew nan takho, ichayewna koma yangkhay nan angnen Apo Dios.” Fasaenyo nan Jeremias 9:23,24. Tay faken nan mangichad-ayaw isnan awakna kannay nan tan-oyan Apo Dios, mod-i ket nan takho ay ichayawna. Nan Semek Pablo isnan Menmangiliyan nan iCorinto isnan Ad-i Tet-ewa ay Apostoles(1 Corinto 9:1-18)Asop ya anosanyo sak-en olay mo tekteken kano nan chak kankanan isnan mamingsan. En-imon ak ken chakayo, ay kag isnan imon Apo Dios. Iyaligko chakayo ay esa'y magmagkit ay intolagko ay iyasawa isnan es-esang yangkhay ay lalaki ay si Cristo. Nan pangkhep ko et ta ipangok chakayo ay nadchalos ken siya. Ngem omegyat ak tay ta ket lang kag kayo ken Eva ay sinailowan nan oweg isnan sikapna,Ilaenyo nan Genesis 3:1-6. ya sa kayo't masailowan, tay ento mo tet-ewa kayo ken Cristo ya chachama'y nakapet kayo ken siya, ya ke kayo't maisiyan. Tay mo wad-ay omali ay mangipalawag isnan teken ay sos-olo maipoon ken Jesus,Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “Tay mo wad-ay omali ay mangipalawag isnan teken ay Jesus” ay ad-i maifakhay isnan isos-olomi, ya ket ay siya nan aped yo chengchengngen! Siya akhes ay ento mo nan chinawatyo ay Ispirito Santo nan maawisanyo, ket ay teken! Ya olay mo chinawatyo nan Khawis ay Chamag, ket ay teken et nan chengngenyo idwani. Nallaka kayo pet ay maawis isnan teken! Nan kanak et, “Ay ke ak enkhog-owab mo nan cheycha'y matangtangad kano ay apostolesyo?” Tay olay mo maid laingko ay enkali, ngem ad-i enkolang nan ammok, ya kad-in inpailami ay tet-ewa na isnan am-in ay insos-olomi ken chakayo. Maid paat inal-alak ay silchok ken chakayo isnan chak nangipap-alawakhan isnan Khawis ay Chamag Apo Dios.Isnan kawad Pablo id Corinto, nenkhag-aeb siya's torcha ay afong ta wad-ay ikatakhona. Ya sa et wad-ay akhes chinawatna ay inchowan nan namati id Macedonia ay fachangcha. Adi kad maid inal-alana is silchona isnan nen-isos-olwana. Tay nan laychena, et ad-i koma mabfayachan siya isnan manngelancha isnan isos-olona ay kalin Apo Dios. Nan cheycha'y nakaachar id Corinto, et kananchan libli nan sos-olona, ya maid pategna tay maid mampay fayadna. Ilaenyo nan I Corinto 9:3-18. Siya chi nan inangnek ay nangifafan-ig isnan awakko ta mo ke kayo tomongcho. Enfasolak ngen chi? Kag ko et inakewan nan tapina ay mamati ay maam-among isnan teken ay ili, isnan chak manad-awatan isnan cha cha ichowa tatno ensilfi ak ken chakayo. Sa et isnan kawadko ken chakayo egayko inpalikhat chakayo isnan ngag sisa'y masapolko, tay cha inyalin nan cheycha'y ib-a ay inmali ay nalpo id Macedonia nan kasapolak.Ilaenyo nan Filipos 4:14-15. Sikhod ay egayko inpap-alikhat chakayo, ya ad-ik akhes palikhaten chakayo is tap-in. Tet-ewa nan kankanak ay kag isnan kinatet-ewan Cristo ay wad-ay ken sak-en. Isnan olay entona, maid makaipatke ken sak-en mo ichayewko nan ad-ik kasilchowan isnan olay entona isnan Probinsiya ay Acaya. Ek man kanan na ay? Siya ngen tay maid layadko ken chakayo? Ad-i. Ammon Apo Dios ay laylaychek chakayo. Et siya kayet nan angnek ta maid mabfalin nan cheycha'y cha enchayew ay mangmangwanin maid nateknan nan chonocha isnan chonomi. Tay nan kag tosacha ay takho, faken cha tet-ewa ay apostoles. Nan yangkhay ensas-ailo nan chonocha, et kas-on cha apostoles Cristo. Ad-i tako koma mataa tay olay si Satanas ay apocha et mabfalin ay enpaila ay kag enlalanglang ay anghel. Isonga ad-i katataa mo nan cheycha'y faana, et enfalinencha nan awakcha ay kas-on tet-etet-ewa'y nalenteg ay faan Apo Dios. Ngem at khechangna'y pad-anencha nan osto'y maiyafoloy isnan inang-angnencha. Nan Likhat Pablo ay Apostol CristoKasik kanan, ad-iyo koma kanan en nanengneng ak isnan chomayewak idwani. Ngem mo siya chi nan semekyo ken sak-en, olay achi, mo ket anosanyo kayet ay mannge ta wad-ay akhes akit is ichayewko. (Nan nay ay angnek idwani ay enchad-ayew et egay inischon Apo Jesus, tay tet-ewa'y kag ak nanengneng isnan toledko ay enkak-ali idwani. Ngem khapo tay angsan cha nan mangichad-ayew isnan awakcha kannay, siya akhes nan angnek.) Ya ngag man mo chakayo ay iCorinto et mamasilib kayo kano, ya ke yo an-anosan kayet ay mannge ya mangilal-ayad isnan ichad-ayew nan nanengneng mo! Siya, anosanyo nan olay sino, olay khab-encha chakayo ay faa, khotkhotancha chakayo, tokongencha chakayo, ilaylayosancha chakayo, ya olay sodpakencha chakayo, an-anosanyo kayet chaicha. Ngem chakami kano nan maid toledcha. Tet-ewa, fomain kami ay manon-od ken chaicha.Nay met achi mo way takho is natoled ay mangichayew is olay ngag sisa, kag todi akhes nan kinatoledko idwani ay kag nanengneng ay enkali. Mo kananchan Judio cha, siya akhes ken sak-en. Mo kananchan Israelitas ya ap-on Abraham cha, siya met akhes ken sak-en. Kag ak nalewlew isnan mangwaniyak sina, ngem mo kananchan faan Cristo chaicha, khechangna'y wadwad-ay ak kayet ay faan Cristo. Ad-ad-acha nan chinnok mo chaicha. Nangang-angsan ak ay naifab-alod ya nasaplisaplit. Ya kad-in nganngani ak ay matey. Naminlima ay sinaplit nan Judio sak-en is sintotlon poo ya siyam.Issan timpon Pablo, wad-ay nan lenteg nan Judio ay mangwanin ad-i mafaig nan ngaag ay takho is nasolok ay mamin-epat poo. Ngem olay pay mo siya chi, angsan kayet nan matey isnan kakwasan nan kafaikhancha. Mo nasolok is epat poo nan inikkan nan nenfaig, et mabfalin ay mafaig akhes siya tay sinoplingna nan lenteg. Tay siya chi nenfalin ay ekhadcha ay mangichowa is tolon poo ya siyam ay faig, tay isnan egyatcha tay ta ket lang ya mafaig cha akhes. Namitlo ak ay napak-opak-o ya namingsan ak ay nafaofaog. Namitlo ay napakawas nan bapor ay nenlolokhanak, ya namingsan ay aped ak naitabtafog is kafayfay isnan sin-akhew ya sinlabfiyan. Isnan kad-in enfaatak, angsan nan maiyegyat ay chak intopeg: nan mangaakew, nan kakailiyak kannay ay Judio, nan cheycha'y Gentil, ya nan kakas-okas-on ay ib-a'y mamati. Angsan akhes nan maiyegyat ay intopegko isnan wanga, isnan nenfaafaatak isnan chadchake ay ili, ya isnan ponchag ya fayfay akhes. Felay ya likhat nan angsan. Maid paat osto is seyep, ya intopegko nan owat ya ew-ew. Inkakatpek ay ad-i mangmangan, maskamaskaw ak ya kolang nan isalakko isnan lateng. Ya faken yangkhay chachi, tay kawakawakas ay naliglikhatan ak isnan mangisaksakitak isnan am-in ay mamati ay maam-among isnan kailiili. Tay mo wad-ay nakapsot nan pammatina, ay kek ad-i isakit? Ya mo wad-ay nasailowan, ay ke ak ad-i masaktan? Adi kad idwani, mo mapilit ak ay enchayew, ichayewko nan mangipaila isnan kinakapsotko. Nan Dios ya Aman Apo Jesus, et ammona ay ad-i eng-engag nan ifagfakhak. Siya nan machad-ayaw is eng-engkhana. Issan kawadko id Damasco et inpatokkhong nan khofernachor ay takhon Ali Aretas nan pantew nan chey ay ili ta padpapna sak-en. Ngem wad-ay nan ib-ak ay nangippey ken sak-en isnan tiklis, sa cha't oy-oyen sak-en isnan kafintanan nan alad nan ili, ya nakalayaw ak.Ilaenyo nan Inik-ikkan nan Apostoles 9:23-25. Nan Inpailan Apo Jesus ken Pablo ya nan LikhatnaIdwani, olay mo ammok ay maid enkhawisan nan enchad-ayewak, ngem tay mapilit ak, itoloyko kayet ay mangapat isnan inpailan Apo Jesus ken sak-en isnan kag iitaw, ya sa et nan cheycha'y chadlos na inpaammo ken sak-en. Sinpoo ya epat et ay tawen nan nar-os issan naangnenan nan nay ay okhochek.Isnan nay ay okhod, egay kinwanin Pablo, “Nachokmat ak ay naiyey id chaya,” mod-i ket kinwanina en, “Wad-ay nan ammok ay takho ay naiyornos ken Cristo ay nachokmat ay naiyey isnan maikatlo ay chaya.” Siya chi nan kinwanina tay ad-ina laychen ay ichayew nan naikkan ken siya, mod-i ket nan yangkhay inangnen Apo Dios ken siya. Mo fasaen tako nan bersikolo pito, nalatak ay si kannay Pablo nan naangnenana. Isnan semek si Judio, tolo nan chaya. Nan omona ay chaya et nan kawad nan lifoo. Nan maikadwa, et nan kawad nan akhew, fowan ya tokwifi. Ya nan ikatlo ay chaya, et nan kawad Apo Dios. Adi kad nan kinwanin Pablo et, “Nachokmat ak ay naiyey isnan maikatlo ay chaya.” Wad-ay nan ammok ay takho ay naiyornos ken Cristo ay nachokmat ay naiyey id chaya. Ad-ik ammo mo nan yangkhay leng-agna paymo am-in nan awakna nan nachokmat. Si Apo Dios yangkhay nan mangammo. Tet-ewa, nachokmat siya ay naiyey id Paraiso.Isnan semek nan Judio, wad-ay nan kakhawisan ay oma id chaya ay makwanin Paraiso ay entey-an nan takho ay naiyornos ken Apo Dios. Isnan nay ay okhod Pablo, en-iso nan chaya ay kawad Apo Dios ya nan Paraiso. Ngem ad-ik mampay ammo mo nan leng-agna yangkhay nan nachokmat paymo naitapi kannay nan awakna. Si Apo Dios yangkhay nan mangammo. Et ischi nan nanngelana isnan kali ay ad-i mabfalin ay kasin kanan, ya sa et naipawa nan kasina kaappatan. Adi kad mo wad-ay nan kag tosa ay inmat isnan esa'y takho, wad-ay et achi mampay nan khotokna's mangichad-ayewak ken siya. Ngem ad-ik ichayew nan awakko, mod-i ket kecheng nan kinakapsotko. Ngem olay mo laychek ay enchayew, ad-i ak met nalewlew, tay tet-ewa nan ifab-aagko. Ngem ad-ik laychen ay angnen chi, tay ad-ik laychen ay ippey nan takho ay entongtongcho ak mo nan chadlos inilacha ay inangnek paymo chinngecha ay inap-apatko. Ngem idwani tay ad-i laychen Apo Dios ay chomayew ak midkakay isnan angsan ay katataa ay cha na ipap-aila ken sak-en, inagtana sak-en is sakit ay kag sibsifit ay tomtomfek isnan awakko ay nalpo ken Satanas, ya kag cha pomak-o ta ad-i ak chomayew. Namitlo ay inseg-aseg-angko ken Apo Jesus ta kaanena, ngem kinwanina, “Omanay nan fachangko ken sik-a, tay nalatlatak nan kail-an nan kamabfalinko isnan enkapsotan nan takhok.” Tay mampay siya chi, ilal-ayadko ay mangichayew isnan enkapsotak, tatno kad-in wawawawad-ay nan kamabfalin Cristo ken sak-en. Siya chi nan khotok nan mamang-epak olay mo nakapsot, machopchopis, maipap-alikhat ya makokorkor ak. Tet-ewa, mamang-ep ak olay mo wad-ay ngag sisa ay likhatko maipoon ken Cristo, tay ammok ay mo maid mabfalinko, wad-ay mabfalinko maichalan ken Cristo. Nan Mangisakitan Pablo isnan iCorintoKag ak nget tet-ewa nanengneng, ngem ento mo chakayo nan chadlos omitakcheg, chakayo met kannay nan pinmilit ta chomayew ak. Tay olay mo maid kafaelak, maid nenkolangak is olay ngag sisa mo nan cheycha'y matangtangad kano ay apostolesyo. Tay inilayo nan kaimatonan nan tet-ewa ay kinaapostolko isnan sinyal ya nan tapina ay katataa ay kail-an nan kamabfalin Apo Dios, ay inan-anosak ay inang-angnen issan kawadko ken chakayo. Ay ke kolang nan inangnek ken chakayo mo nan inangnek isnan mamati ay maam-among isnan teken ay ili? Nan met yangkhay nenteknan nan inangnek ken chakayo et nan egayko nenpafachangan ken chakayo maipoon isnan ikatakhok. Mo achi siya chi's kinomsawak et enpakawan ak ken chakayo. Nan Mamootan Pablo isnan Tekteken ay Semekcha Maipoon ken SiyaIdwani, ensasakhana ak ay en mangila kasin ken chakayo. Siya na nan maikatlo ay omayak sisa. Ad-i ak kayet omal-ala ken chakayo is masapolko ta ad-i kayo mapalikhatan, tay faken nan kwayo nan sesemkek, mod-i ket chakayo kannay. Tay faken nan an-ak nan en-ornong ay mangigto is enkhawisan nan amacha, mod-i ket nan ama nan en-ornong isnan enkhawisan nan an-akna, ya sak-en nan kag yo ama. Sak-en, ilaylayad ko ay mangamas isnan am-in ya olay nan fiyagko kannay, mo ke yo et enkhawisan. Ay ke mo ngen omam-amed nan layadko ken chakayo ya omakit akhes nan layadyo ken sak-en? Away tan-oyanyo ay maid inang-angnek ay mangipalikhat ken chakayo, ngem wad-ay kayet kano nan cha mangmangwanin, tinokotokongko chakayo isnan kinasikapko. Ngag kan nan inangnek? Ay kek sinikapan chakayo isnan olay sino ay finab-aak ay omey ken chakayo? Sak-en kannay nan nangipafikas ken Tito ay omey ken chakayo, ya inpaifowegko ken siya nan esa'y ib-a ay mamati. Ay ke tinoktokong Tito chakayo? Ad-i ngen en-iso nan inpailami ken chakayo ay pangkhep ya okhalimi? Nan Omegyatan ya Madchanakan PabloAway mangnget kananyo ay itaktakchekhanmi nan awakmi isnan sakhangyo? Nan kinatet-ewana et ifagfakhami nan am-in isnan sakhang Apo Dios khapo isnan naiyornosanmi ken Cristo. Ya maid pangkhepmi mod-i ket kecheng nan mangipafikas ken chakayo ay laylaychenmi. Tay omegyat ak tay ta ket lang omchan ak sisa ya aspowak chakayo ay mangang-angnen isnan ad-ik laychen, ya at ad-iyo laychen nan angnek ken chakayo. Away nget wad-ay cha nan masosmasosma, nan en-iinnapal, enfinnonget, en-akhom, en-apos, en-asidchiladchilaw, enchad-ayew, ya enkhologkholo. Omegyat ak tay ta ket lang isnan kasin ko omayan sisa ya mafainan ak isnan Diosko maipoon ken chakayo, ya at chadlos ko isanga mo angsan kayet ken chakayo nan maaspowan ay egay nanokog isnan asi ay okhali, nan menchwadchwaan isnan pantew, ya nan tapina kayet ay nalokhit ay okhali ay cha cha angnen. Nan Omochi ay Tokhon PabloNay ikatlo et idwani is ek mangil-an ken chakayo. Sesemkenyo nan lenteg: “Mo wad-ay mangidchalom isnan ib-ana, masapol ay maipaila ay tet-ewa isnan manistikhowan nan chwa paymo tolo ay nangila.”Ilaenyo nan Deuteronomio 19:15. Adi kad siya na nan itokhonko isnan cheycha'y finmasol issan chey, ya isnan olay sino issa. Apchas ko infaag na issan ikadwa'y inmayak ken chakayo, ya nay kasik kanan idwani ay maid ak issa, ay mo kasin ak omey issa et maid makaikasiw ken sak-en isnan enchosaak. Et siya kannay chi nan mangipatet-ewa ay si Cristo nan enkak-ali maichalan ken sak-en mo siya nan chadlos yo mang-epan. Tay ad-i nakapsot si Cristo ay nenfiyang ken chakayo, mod-i ket ipailana nan kamabfalina. Tay olay mo naila ay kag nakapsot si Cristo issan naikolosana, ngem matatakho isnan kamabfalin Apo Dios. Et siya akhes ay mailak-am kami isnan kinakapsotna isnan naitapiyanmi ken siya, ngem mo maipoon isnan angnenmi ken chakayo, ipailami nan kamabfalin ay nalpo ken Apo Dios, khapo isnan makikadkadwaanmi ken siya isnan matatakhowana. Anaanakhenyo ay khawis mo tet-ewa ay eegnanyo nan pammati. Siya, kottomenyo ay khawis, et mo wad-ay, ay ke yo ad-i figfikhen ay wad-ay si Jesu Cristo ken chakayo? Siya yangkhay magtek mo nayagyag kayo. Et mo siya chi, asop ya ammowenyo ay tet-ewa nan kinaapostolko.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Asop ya ammowenyo ay egay kami nayagyag isnan natepnganmi.” Nan kedkedchawenmi ken Apo Dios, et ta maid ang-angnenyo is ad-i osto. Ngem faken chi's ilol-owalomi ta maila ay sinomya nan chinnomi. Tay nan laychenmi, et olay mo maid kail-an nan kinaapostolesmi, mo ket yangkhay khawis nan angnenyo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ta angnenyo nan osto, olay mo naifilang kami ay nayagyag isnan natepnganmi.” Tay ad-imi mabfalin ay soplaen chakayo mo abfolotenyo nan tet-ewa, mod-i ket lebfengna ay fachanganmi chakayo maipoon isnan kinatet-ewa.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Tay maid mabfalinmi ay mensopla isnan kinatet-ewa, mod-i ket fomachang yangkhay isnan kinatet-ewa.” Adi kad olay makwanin nakapsot kami, malaylaychan kami mo ket siya chi ay fomifikas nan pammatiyo. Ya ilol-owalomi ta cha kayet khomawis nan okhaliyo engkhana ay maid kolangna. Siya na nan khotok nan mangisolatak isna isnan kamaidko ken chakayo, ta isnan omayak sisa et ad-ik mang-ey ipaila nan kalebfengak ay manosa ken chakayo. Tay nan osto ay ayen nan nay ay kalebfengak ay inchowan Apo Jesus ken sak-en, et nan mangipabfikasak ken chakayo, ya faken nan mamakawas isnan pammatiyo. Nan Anongos nan Solat PabloIdwani, kecheng chana is ibfakhak ken chakayo ay iib-a. Asop ya enkhagkhawis kayo. Nongnongenyo nan ikkanyo ta maid enkolanganyo. Iyangnenyo nan tokhonko ay chinngeyo. En-oornos kayo ta oompa kayo. Et si Apo Dios ay kawad nan layad ya talna nan wad-ay ken chakayo. En-asikomosta kayo isnan omno ay angnen nan naiyornos ken Apo Dios.Nan osto ay naisolat isna et, “En-asikomosta kayo isnan nasantowan ay fisito.” Isnan ilin cha Pablo siya sa nan okhalicha ay mangipaila isnan layadcha isnan am-in ay ib-acha. Am-in nan takhon Apo Dios isna, et pakpakomostaencha chakayo. Idwani, asop ya wad-ay ken chakayo am-in nan fachang Apo Jesu Cristo, nan layad Apo Dios, ya nan makikadwaan nan Ispirito Santo ken chakayo. Nan Solat Pablo isnan iGalaciaSak-en si Pablo ay apostol Jesu Cristo. Faken takho nan namaa ken sak-en, ya ad-i maichalan isnan takho nan kinaapostolko, mod-i ket si Jesu Cristo nan finmaa ya si Apo Dios ay Amana ay namangon ken siya isnan etey. Idwani, nan nay ay solat ken chakayo ay mamati ay maam-among issa id Galacia, et nalpo na ken sak-en ay Pablo ya nan am-in ay ib-a'y mamati ay kakadwak isna. Asop ya wad-ay ken chakayo nan fachang ya talna ay nalpo ken Dios Ama ya si Apo tako ay Jesu Cristo ay nangichowa isnan awakna ay mangaan isnan fasol tako, ya ta isalakana chatako isnan kamabfalin nan kinangaag ay wawawawad-ay isnan lofong. Siya na nan inangnena tay siya chadlo nan laychen Apo Dios ay Ama tako, ay machad-ayaw is eng-engkhana. Amen. Nan Es-esang ay Khawis ay ChamagChakayo ay iGalacia! To! Ya ke ak mataa tay ya ke malanlanoy nan aped yo manokokhan ken Apo Dios ay nangayag ken chakayo maichalan isnan fachang Cristo. Ya sa kayo't aped omafolot isnan teken ay sos-olo ay siya kano chi nan Khawis ay Chamag. Ay ke wad-ay kasin teken is Khawis ay Chamag? Kanak na tay wad-ay cha nan cha mangal-allilaw ken chakayo ya laychencha'y tektekenen nan Khawis ay Chamag maipoon ken Cristo. Machosa is eng-engkhana maachi nan cha mangang-angnen issa! Olay pay chakami paymo nan esa'y anghel ay nalpo id chaya, et siya akhes sa nan maangnen ken chakami mo ipalawagmi ken chakayo nan sos-olo ay manopla isnan apchas mi inpalawag ken chakayo. Kasik ipidwa'y mangwanin, machosa is eng-engkhana nan mangipap-alawag isnan teken ay chamag ay ad-i maiyafoloy isnan apchas yo chinawat. Ay ke ak cha en oman-anap is kaidchayawak isnan takho isnan chak ap-apaten? Si man yangkhay Apo Dios nan sesemkek, ya siya nan laychek ay manan-oy ken sak-en. Tay mo nan kaidchayawak isnan takho nan pawadwad-ek, et faken ak faan Cristo. Nan Nangipafalinan Apo Dios ken Pablo ay en-ApostolnaLaychek ay ammowenyo iib-ak ay nan Khawis ay Chamag ay ipap-alawagko, et faken aped og-okhod yangkhay si takho. Tay faken takho nan nenchawatak isna, ya faken cha's nangisolo ken sak-en. Si kannay Jesu Cristo nan nangipaammo ken sak-en isnan isos-olok. Chinngeyo met mo ngag nan kasasaad nan fiyagko issan sisya'y wanwanchek nan pammatin si Judio. Ammoyo ay chadlos ko inpap-alikhat nan mamati, ta mo mabfalin mamaid nan sinfaan ay takhon Apo Dios.Ilaenyo Nan Inik-ikkan nan Apostoles 9:1-2; 26:9-12. Ya isnan kaangsanan ay ib-ak ay Judio ay katat-awenak, sak-en nan kad-in mamangset ay mangiyangnen isnan am-in ay ekhad isnan pammatimi ay Judio, tay chadlos ak nakapet isnan ekhad nan am-ami. Ngem khapo isnan fachangna, pinilin Apo Dios sak-en ay enfalin ay faana issan sisya'y egay ak naiyanak. Et isnan osto ay semekna, inpaammona ken sak-en nan Anakna ta ek ipalawag nan maipoon ken siya isnan Gentil.Ilaenyo Nan Inik-ikkan nan Apostoles 9:2-22; 26:13-18. Osto'y siya chi nan inmat, egay ak kasin inmey isnan olay sino ay takho ay en menpatokhon. Egay ak akhes nanikid id Jerusalem ay en nangila isnan cheycha'y inmona mo sak-en ay apostoles, mod-i ket inmey ak kannay isnan Probinsiya ay Arabia, sak et tinmoli id Damasco.Ilaenyo Nan Inik-ikkan nan Apostoles 9:23-25. Sak et yangkhay inmey id Jerusalem isnan nakwasan nan tolo ay tawen ay en nangila ken Pedro, et nakitetee ak ken siya is sinpoo ya lima ay akhew.Ilaenyo Nan Inik-ikkan nan Apostoles 9:26-30. Ngem maid inilak isnan tapina ay apostoles, kecheng yangkhay cha Pedro ken Santiago ay akhin Apo Jesus.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “kecheng yangkhay si Santiago ay akhin Apo Jesus.” Ilaenyo akhes nan Mateo 12:46. Isnan sakhang Apo Dios ad-i ak en-eng-engag maipoon isnan nay ay chak insos-olat ken chakayo. Osto'y siya chi, inmey ak et isnan Probinsiya ay Siria ya Cilicia. Et issan chey ay timpo, sisya'y egay ak nail-ila isnan cheycha'y mamati ay maam-among ay enchad-ayaw ken Cristo id Judea. Kecheng yangkhay nan chinngecha is ammocha. Tay wad-ay nangwanin, “Nan chey takho ay nangipap-alikhat ken chatako issan chey, et sana ay cha mangipap-alawag isnan pammati ay sikhod ay laychena'y maichen.” Et chinad-ayawcha si Apo Dios maigkhapo ken sak-en. Nan Nanan-oyan nan Am-in ay Apostoles isnan Sos-olon PabloIsnan nakwasan nan sinpoo ya epat ay tawen, nanikid ak kasin id Jerusalem. Fowegko si Bernabe, ya intakinko akhes si Tito. Inmey ak tay inpaammon Apo Dios ay masapol ay omey ak. Issan kawadko ischi, inpaamongko nan makwanin mangichad-alan isnan cheycha'y mamati ta kedkecheng cha's mangifag-ak maipoon isnan chak ipap-alawag ay Khawis ay Chamag isnan Gentil, ta asop ya tan-oyancha. Tay ta ket lang enfalin ay ongar et yangkhay nan ang-angnek ya nan chak inang-angnen mo ad-iyencha.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “tay ta ket lang ya ongar nan entagtakhak paymo nan nentagtakhak.” Et tinan-oyancha met, ya olay si Tito ay fowegko et egaycha pinilit siya ay masegyatan, olay mo Griego siya. Nay met achi wad-ay cha nan tapina ay naitapi ken chakami ay kas-on mi ib-a ay mamati ya ket faken. Inmali cha pet ay ensis-iim ta mangammowancha isnan waya ay wad-ay ken chakami mo ke tay isnan naiyornosanmi ken Cristo Jesus, ya laychen cha ay lag-en chakami ay falod si lenteg. Chaicha nan menlayad ay manegyat ken siya. Egay kami paat nangiyoya ken chaicha, ta ad-i mabfaliwan nan kinatet-ewan nan Khawis ay Chamag ay maipap-alawag ken chakayo ay Gentil. Ngem chaicha ay makwanin mangichad-alan isnan mamati, et maid met kinwanicha ay kolang isnan isos-olok ta toptopancha. (Kanak en makwani cha ay mangichad-alan, tay maid is kasemekko mo matangad cha paymo ad-i, tay isnan sakhang Apo Dios, maid pawadwad-ena.) Tet-ewa, maid kasin intoptopcha isnan isos-olok, mod-i ket finigfigcha ay intalek Apo Dios ken sak-en nan fiyangko ay en mangipalawag isnan Khawis ay Chamag isnan Gentil, kag isnan inangnena ay nangipabfiyang ken Pedro ay mangipalawag isnan Khawis ay Chamag isnan Judio.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “mangipalawag isnan Khawis ay Chamag isnan loyyop, kag (isnan inangnena ay nangipabfiyang) ken Pedro (ay mangipalawag isnan Khawis ay Chamag) isnan nasegyatan.” Si Apo Dios kannay nan nangipadno ken sak-en ay en mangawis isnan Gentil, kag isnan inangnena ay nangipadno ken Pedro ay en mangawis isnan Judio.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “kinaapostol nan nasegyatan.” Nan ayen nan kali ay apostol et faa. Apostoles Jesus nan mafab-aa ay en mangipalawag isnan Khawis ay Chamag ta maawis ken Jesus nan olay sino ay mannge. Ya olay cha Santiago, Pedro ken Juan ay makwanin papangolon nan mamatiNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “makwanin tori.” ischi, et finigfigcha ay intalek Apo Dios ken sak-en nan nay ay napateg ay chono.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “finigfigcha nan gracia ay naichowa ken sak-en.” Sa cha't inpaila ay naes-esa cha tay nakilamano cha ken chakami ken Bernabe. Tinan-oyancha nan omayanmi ay en mangawis isnan Gentil ya ta chaicha nan en mangawis isnan Judio. Nan yangkhay kinchawcha ken chakami et ta iismekmi koma nan cheycha'y posi ay wad-ay ken chaicha. Et siya chadlo chi nan iinsetko ay inpaingsak ay angnen. Nan Nenyangyangan Pablo ken Pedro id AntiokiaAwni ya ket inmali si Pedro id Antiokia, ngem tay teken nan inangnena yinangyangak siya isnan sakhang nan takho. Tay issan sisya'y egay inmaliyan nan tapina'y lallalaki ay finaan Santiago, nakikan isnan cheycha'y Gentil ay iib-a tako ay mamati. Ngem issan inmaliyancha, tinaynana nan Gentil ya naisiyan tay omegyat isnan cheycha'y Judio ay mangipapilit isnan masegyatan nan Gentil.Nan naycha'y Judio, ipapilitcha ay masegyatan nan Gentil ay mamati ken Jesus ta ipailacha ay abfolotencha nan lenteg ay inchowan Apo Dios ken Moises. Sa et nan cheycha'y tapin nan Judio ay mamati, naitapi cha ken Pedro ay kakas-okas-on. Ya olay si Bernabe, naitapi akhes isnan inangnencha. Inilak ay ad-i maiyafoloy nan ik-ikkancha isnan kinatet-ewa ay ischon nan Khawis ay Chamag. Sak et nenkanan ken Pedro isnan sakhangcha am-in, “Sik-a Pedro, olay mo Judio ka, ekhad si Gentil nan cham inang-angnen, faken nan ekhad si Judio. Ngem idwanin, ya kem ipapilit isnan Gentil ta iyangnencha nan ekhad si Judio mo!” En-iso nan Ikkan nan Judio ya nan Gentil ay MaisalakanTet-ewa naiyanak kami ay Judio, ya faken kami kag ken chakayo ay Gentil ay makwanin fomafasol. Ngem ammomi ay ad-i maifilang ay nalenteg nan olay sino issa ay takho isnan sakhang Apo Dios maigkhapo isnan mangiyangnenana isnan lenteg Moises, mod-i ket maichalan yangkhay isnan mamatiyana ken Jesu Cristo. Siya akhes ay mamati kami ken Cristo Jesus ta maifilang kami ay nalenteg ken Apo Dios khapo isnan mamatiyanmi ken Cristo, faken khapo isnan mangiyangnenanmi isnan lenteg. Tay maid paat takho ay enfalin ay nalenteg isnan sakhang Apo Dios khapo isnan mangiyangnenana isnan lenteg. Idwani, mo isnan nangeestanmi ay enfalin ay nalenteg isnan sakhang Apo Dios maichalan ken Cristo, et maawatanmi ay fomafasol kami pet akhes ay kag ken chakayo ay Gentil, ay ke mi sa kanan en maichalan ken Cristo nan finmasolanmi? Ad-i mabfalin. Ngem mo ipapilitko idwani nan apchas ko inwayang ay lenteg Moises, at ipailak kannay ay sinoplingko nan lenteg.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Ngem mo kasik topingen nan apchas ko finagfag, ipatet-ewak ay sinoplingko nan lenteg.” Tay maigkhapo isnan lenteg Moises maawatak ay kag ak natey, ya maid et fiyangna ken sak-en. Siya chi ta mabfalin chadlo ay enfiyag ak ay maiyornos ken Apo Dios. Idwani kag ak naitapi ken Cristo ay natey is kakolos, ya khapo tay siya chi, faken ak et is mangichad-alan isnan falo ay fiyagko, mod-i ket si Cristo ay wad-ay ken sak-en. Et maid teken si mangichad-alan isnan fiyagko idwani mod-i ket nan mamatiyak isnan Anak Apo Dios, ay nangichowa isnan awakna ay matey maigkhapo isnan layadna ken sak-en. Sak-en, ad-ik maichen nan fachang Apo Dios. Tay mo sa ya kanak en mabfalin ay enfalin ay nalenteg nan takho isnan sakhang Apo Dios maichalan isnan mangiyangnenana isnan lenteg Moises, at pay maid et silfin nan nateyan Cristo! Nan Maipoon isnan Mangiyangnenan isnan Lenteg ya nan Mamatiyan ken Apo JesusIib-ak ay iGalacia! En kayo man ad-i ensemsemek ay? Napadpadyaan kayo ngen, tay ya ket ay nenfaliw nan semekyo? Tay issan chey naawatanyo nan ayen nan naikolosan Jesu Cristo, ay nalatak ay naipalawag ken chakayo! Songfatanyo ed na: Ngag nan khotok nan nanawatanyo isnan Ispirito Santo? Tay ngen inangnenyo nan filin nan lenteg, paymo tay chinngeyo ya namati kayo isnan Khawis ay Chamag? Ya ke kayo pet ad-i ensemsemek ay? Linapowanyo nan falo ay fiyag isnan naiyornosanyo isnan Ispirito Santo, ya ket idwani ya laychenyo ay ikwas isnan kafaelan nan awakyo? Ongar ngen am-in nan intopegyo? Ad-ik patiyen ay ongar chachi. Ichowan ngen Apo Dios ken chakayo nan Ispirito Santo ya angnena ken chakayo nan katataa mo ke tay iyang-angnenyo nan lenteg Moises? Ad-i achi! Angnena chi tay mamati kayo isnan kalina ay chinngeyo. Semkenyo si Abraham. “Namati siya ken Apo Dios et nay infilangna siya ay nalenteg.”Ilaenyo nan Genesis 15:6. Siya na nan mangil-anyo ay nan takho ay mamati ken Apo Dios nan maifilang ay tet-ewa'y an-ak Abraham. Siya akhes nan naipadto isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin at ifilang Apo Dios ay nalenteg nan Gentil maigkhapo isnan mamatiyancha. Tay inpaammon et Apo Dios nan Khawis ay Chamag ken Abraham isnan nangwaniyanan, “Maichalan ken sik-a nan mamindisyonak isnan am-in ay kailiili.”Ilaenyo nan Genesis 12:3; 18:18; 22:18. Adi kad bindisyonan Apo Dios am-in nan mamati ken siya, kag isnan inangnena ken Abraham ay namati ken siya. Ngem nan am-in ay entat-alek isnan mangiyangnenancha isnan lenteg et chadlos cha machosa.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “maawangan cha.” Tay siya na nan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin,“Nan olay sino ay mamachas ay mangiyangnen isnan am-iam-in ay filin ay naisolat isnan lenteg, sa na't ad-i angnen nan esang yangkhay, et machosa.”Ilaenyo nan Deuteronomio 27:26. Ngem nalatak ay maid takho is maifilang ay nalenteg ken Apo Dios khapo isnan nangiyangnenana isnan lenteg, tay naisolat ay“Nan yangkhay takho ay maifilang ay nalenteg khapo isnan mamatiyana nan enfiyag is eng-engkhana.”Ilaenyo nan Habakuk 2:4. Ilaenyo akhes nan Roma 1:17. Ngem teken nan ekhad isnan lenteg, tay faken nan mamatiyan nan itakchegna, mod-i ket nan mangiyangnenan. Kag isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin,“Nan takho ay mangiyangnen isnan am-in ay filin nan lenteg et mawad-ayan siya is fiyag ay maid pengpengna.”Ilaenyo nan Levitico 18:5. Ilaenyo akhes nan Roma 10:5. Siya, machosa ay machosa nan ad-i mangiyangnen isnan am-iam-in ay lenteg. Ngem sinfot Cristo chatako ta ad-i tako machosa, tay siya nan inmayan nan chosa ay ento mo omali ken chatako. Tay wad-ay nan naisolat ay kalin Apo Dios ay nangwanin,“Maiila ay chadlos nachosa nan olay sino ay napatey ya naisabfot is kakaew.”Isnan lenteg Moises, nan takho ay encham-et nan fasolna et mafaog engkhana ay matey, sa et maisabfot is kakaew ta maipaila nan chosan Apo Dios ken siya. Ilaenyo nan Deuteronomio 21:23. Ilaenyo akhes Nan Inik-ikkan Nan Apostoles 5:30; 1 Pedro 2:24. Siya chi nan inangnen Apo Dios tatno maitapi nan Gentil ay naiyornos ken Cristo Jesus isnan bindisyon ay inkalin Apo Dios ken Abraham, tatno maichalan isnan mamatiyan tako, chawaten tako am-in nan Ispirito Santo ay inkalina. Ad-i Sokatan nan Lenteg nan Sikhod ay Inkalin Apo Dios ken AbrahamIib-ak, iyaligko nan inkalin Apo Dios isnan maang-angnen isnan kawakawakas. Mo sa ya wad-ay entolag sa cha't papilan ya permaan, ad-i kasin mabfalin ay maichen paymo toptopan. Siya akhes isnan inkalin Apo Dios ken Abraham ya isnan apona. Mo fasaen tako ay khawis nan naisolat, et ad-ina met kanan, “Inkalin Apo Dios isnan ap-ona,” mod-i ket kananan, “Inkalin Apo Dios isnan apona.”Ilaenyo nan Genesis 12:7; 13:15; 24:7. Tay faken angsan ay apo mod-i ket es-esang yangkhay ay siya si Cristo. Siya na nan laychek ay kanan: Inmon-ona nan tolakhan ya nan inkalin Apo Dios ken Abraham, sa et nawad-ay nan lenteg ay inchowana ken Moises kakwasan nan epat khasot ya tolon poo ay tawen. Ay ke mabfalin ay amasen nan lenteg nan apchas intolag Apo Dios, ta ongar yangkhay nan inkalina? Tay mo sa ya tawichen tako nan ichawchaw Apo Dios khapo isnan mangiyangnenan tako isnan lenteg, faken et khapo isnan inkalina. Ngem nan kinatet-ewana, et finachangan Apo Dios si Abraham khapo isnan inkalina. Mo siya chi, en man wad-ay nan lenteg ay? Nan lenteg, naitoptop isnan inkalina ta ipailana mo ngag nan fasol, engkhana isnan inmaliyan nan waned Abraham ay si Cristo ay naangnenan kannay nan inkalina. Nan nay ay lenteg, naichowa isnan angheles ay nangichowa ken Moises ay nangitot-oya isnan katakhotakho. Ngem ad-i masapol nan mangitot-oya isnan nangigwaan Apo Dios isnan inkalina, tay siya kannay ay Dios nan nangikali ken Abraham.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Idwani mo wad-ay mangitoya faken yangkhay es-esang nan wad-ay, ngem es-esang si Apo Dios.” Nan Khotok nan LentegMo siya chi, maawatan tako ngen ay soplingen nan lenteg Apo Dios nan inkalina? Ad-i mabfalin! Tay mo sa ya wad-ay lentegna ay makaichowa is fiyag ay eng-engkhana, et mabfalin pet ay maifilang nan takho ay nalenteg khapo isnan nangiyangnenana isnan chey ay lenteg. Ngem maid, tay ipailan nan naisolat ay kalin Apo Dios ay nafalod am-in nan takho isnan kamabfalin nan kinangaag. Siya sa tatno nan mamati ken Jesu Cristo maipalofos ya chawatencha nan inkalin Apo Dios isnan cheycha'y mamati. Idwani, issan sisya'y egay naipaammo nan maipoon isnan pammati ken Jesus, kag tako falod si lenteg, ya maid waya tako engkhana ay naischo ken chatako nan pammati ken siya. Adi kad nan lenteg nan kag cha nomongnong ken chatako ya inmichalanNan okhalin nan nafaknang ay Romano ya Griego id sangad-om, et wad-ay faacha ay manoktokkhong isnan an-akcha mailapo isnan mentawenancha is enem engkhana is sinpoo ya enem. Iyalig Pablo nan lenteg isnan mentokkhong isnan ongang-a. engkhana ay inmali si Cristo, ta enfalin tako ay nalenteg isnan sakhang Apo Dios maichalan isnan mamatiyan tako ken siya. Ngem idwani ay wad-ay et nan pammati tako ken Cristo, faken et achi nan lenteg Moises is nomongnong ken chatako. Tay idwani nenfalin kayo am-in ay nengang-an ay an-ak Apo Dios maichalan isnan mamatiyanyo ken Cristo Jesus. Siya chi tay am-in nan naiyornos ken Cristo isnan nafonyakhancha et nabfaliwan nan okhalicha ta kag nan okhalin Cristo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Tay olay sino ay nafonyakhan isnan naiyornosana ken Cristo, et nabfachowan ken Cristo.” Adi kad idwani, maid et makwanin Judio paymo Gentil, faa paymo faken faa, lalaki paymo fafai. Tay mo naiyornos tako ken Cristo Jesus, et mismis-o tako am-in. Et mo siya sa ay kwan Cristo chakayo, maifilang kayo am-in ay waned Abraham ya manawid isnan inkalin Apo Dios. Nan An-ak Apo Dios nan Manawid isnan Enkhawisan ay InkalinaSiya na nan laychek ay kanan maipoon isnan entawid. Mo nan manawid et sisya ay onga, kag kayet esang ay faa olay mo siya nan menkwa isnan am-in. Isnan kaong-ongana, wad-ay nan manokkhong ken siya ya wad-ay akhes nan naitalkan nan tawidna engkhana'y edchanana nan tawen ay infakhan amana. Siya akhes sa ken chatako. Issan chey sisya ay kag tako pay laeng ongang-a, ya sisya'y iyapowan nan anito chatako. Ngem issan inomchanan nan osto ay timpo, finaan Apo Dios nan Anakna ay naiyanak isnan fafai ya iyapowan nan lenteg si Judio. Inmali ta sobtena nan am-in ay takho ay kag falod si lenteg, ta enfalinena chatako ay tet-ewa ay an-ak Apo Dios. Idwani tay nenfalin kayo ay an-ak Apo Dios, finaan et Apo Dios nan Ispiriton nan Anakna ta entetee isnan awak tako,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan Leng-ag nan Anakna isnan poso tako.” et nay mabfalin tako et ay kanan en Ama ken Apo Dios.Nan osto ay naisolat isnan Griego et, “Abba, Ama.” Adi kad faken kayo et faa, mod-i ket tet-ewa ay an-ak Apo Dios chakayo ay mabfalin ay manawid isnan ipatawidna isnan an-akna. Nadchanakhan si Pablo Tay ta ket lang Somakhong nan iGalacia isnan Sikhod ay EkhadchaIssan chey ay sisya'y ad-iyo ammo si Apo Dios, cha kayo nenpafab-aa isnan anito ay faken dios. Nay met achi idwani ay inammowanyo et si Apo Dios, ngag nan ang-angnenyo? Nan kanak koma et, idwani ay infilang Apo Dios chakayo, ngag nan kasin yo ikkaikkan? Ay ke yo laychen ay kasin somakhong isnan cheycha'y maid silfina ay anito ay maid tet-ewa kamabfalincha, ta enfalin kayo kasin ay faacha? Tay idwani ket ay wanwanchenyo nan ekhad si Judio isnan maam-amonganyo isnan tinnawen, finowan, chinamey, chinnakhon, ya isnan kad-in kesep ya tengaw. Madchanakhan ak tay ta ket lang ya ongar yangkhay nan felayko ay namadfachang ken chakayo. Iib-ak, kasik iloney ay mangwani ken chakayo, ta sak-en si wanchenyo, kag isnan inangnek akhes ay nenwanwaned ken chakayo.Issan chey ay inmab-afolot si Pablo isnan lenteg Moises, nan lenteg nan nangischo isnan ang-angnena. Ngem isnan namatiyana ken Apo Jesus, faken et nan lenteg Moises is nangichad-alan isnan okhalina. Idwani en-iso si Pablo isnan Gentil ay maid nan lenteg Moises ay mangischo isnan angnencha. Enseg-ang siya ta faken nan lenteg Moises is pawad-encha tay ad-ina ischo nan fiyag ay maid pengpengna. Tay maid met paat khinmog-olaanyo ken sak-en. Ammoyo met ay nan khotok nan nakiteytey-ak ya nangipap-alawakhak isnan Khawis ay Chamag ken chakayo issan chamona et wad-ay sakitko. Et olay mo inpalikhat nan sakitko chakayo, inan-anosanyo kayet sak-en. Egay kayo inmam-amsiw paymo chinmopchopis,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “paymo tinmobtobfa ken sak-en.” mod-i ket chinawatyo sak-en ay kag anghel Apo Dios. Chinawatyo sak-en ay kag sak-en si Jesu Cristo. En kayo man nenfaliw ay? Tay issan chey chadlos chachama nan layadyo ay olay pay mo loknatanyo nan matayo mo mabfalin, ta ichawchawyo ken sak-en mo siya chi's mabfalinyo ay fomachangan. Tet-ewa nan kanak. Ay ke ak nenfalin ay fosoyo isnan nangifag-ak isnan tet-ewa ken chakayo? Isnan kinatet-ewana, nan cheycha'y ab-afikas ay mangaw-awis ken chakayo et faken nan enkhawisanyo nan semsemkencha, mod-i ket laychencha yangkhay ay maisiyan kayo ken sak-en, ta chaicha nan pawadwad-enyo. Khawis tet-ewa mo wad-ay mangiismek ken chakayo, olay isnan maichak, mo ket osto nan pangkhepcha. Tay kag yo ina sak-en ay nangilikhat ay nangikimen ken chakayo. Ya idwani enliglikhat ak kasin maipoon ken chakayo engkhana ay maiyornos kayo chadlo ken Cristo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “An-akko, kasik ikimen chakayo engkhana ay nakhaeb si Cristo ken chakayo.” Laychek ay mo sa paat wad-ay ak ken chakayo issa idwani, ta ad-i tekteken nan chak kankanan ken chakayo, tay idwani et chadlos ak machadchanakhan maipoon ken chakayo. Nan Kaiyalikhan cha Agar ay Faan Asawan Abraham ya si Sara ay Asawana KannaySalodsochek man ken chakayo ay menlayad ay iyapowan si lenteg: Ad-iyo ngen maawatan mo ngag nan kankanan nan lenteg? Naisolat ay si Abraham et chwa nan an-akna ay lallalaki isnan chwa ay fafai. Nan esang ay fafai, faan asawana, sa et nan esang, nawaya ya asawana kannay.Nan maipoon isnan naiyanakan Ismael ay anak Agar et wad-ay isnan Genesis 16:1-16. Nan maipoon akhes ken Isaac ay anak Sara et wad-ay isnan Genesis 21:1-7. Nan anakna isnan chey faa ay si Agar, et nawad-ay isnan sikhod ay ikkan nan takho ay mailiton. Ngem teken nan kasasaad nan nawad-ayan nan anak nan nawaya ay fafai, tay nailiton khapo isnan inkalin Apo Dios. Mabfalin ay alaen tako na ay al-alig. Chaton-a ay chwa ay fabfafai et maiyalig isnan chwa ay tolag Apo Dios. Nan esang ay tolakhan et nakhaeb isnan filig ay Sinai,Nan filig ay Sinai, et siya nan nanawatan nan Judio isnan lentegcha ken Moises. Nan chey ay lenteg nan nanetengngel ken chaicha ya ad-i cha nawaya. Enfalin cha ay kag faan si lenteg ay namafalod ken chaicha. ya si Agar nan kaiyalikhana. Nan wanen-edna et faa cha, tay faa nan inacha ay naiwanchancha. Adi kad si Agar et maiyalig isnan filig ay Sinai id Arabia, ya siya nan kaiyalikhan nan ili ay Jerusalem idwani, tay kag faa nan omili ischi ya nan am-in ay Judio ay kag na an-ak. Ngem wad-ay nan teken ay Jerusalem. Siya nan wad-ay id tongcho ay faken faa nan omili, ya siya nan kag tako ina ay mamati. Tay siya nan ayen nan kalin Apo Dios ay naisolat ay nangwanin,“Enlal-ayad ka, sik-a ay nakot-eg ya ad-i omanak.Ifokhawmo nan lagsakmo, sik-a ay egay paat nensikhab ay omanak.Tay sik-a ay kag naiwayang ay fafai et angsan nan wanen-edmo mo nan wanen-ed nan fafai ay wad-ay isnan asawana.”Ilaenyo nan Isaias 54:1. Idwani iib-ak, an-ak Apo Dios chakayo khapo isnan inkalina, ay kag ken Isaac ay naiyanak khapo tay inkalina. Id sangad-om, si IsmaelSi Ismael nan anak Agar ay faan Sara ay asawan Abraham. Naiyanak siya tay infakhan Sara ay iseyep asawana. Ngem si Isaac, naiyanak ken Sara ay nakot-eg ay asawan Abraham isnan kamabfalin nan Ispirito Santo, tay siya nan inkalin Apo Dios. ay nawad-ay isnan sikhod ay ikkan nan takho ay mailiton, et inpalikhatna si Isaac ay nailiton maichalan isnan kamabfalin nan Ispirito Santo. Siya kayet sa nan cha cha ikkan ken chatako idwani. Ngem olay mo siya chi, ngag nan kanan nan naisolat ay kalin Apo Dios? Kananan,“Tellachem nan sana'y faa ya nan anakna, tay ad-i mabfalin ay makitawid nan anak si faa isnan anak nan nawaya ay fafai.”Ilaenyo nan Genesis 21:10-12. Idwani iib-ak ay mamati, ay ke tako maifilang ay an-ak si faa? Ad-i, tay faken faa nan ina tako. Nawaya nan Takho ay Naiyornos ken CristoWinayaan Cristo chatako tatno nawaya tako tet-ewa. Tay siya chi, ilaenyo ta ad-iyo iyoy-oya nan wayayo ya enfalin kayo kasin is faa.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ad-i kayo kasin masallongan isnan sallong si faa.” Idwani, wad-ay nan ifaagko ken chakayo. Sak-en si Pablo, chengngenyo nan kanak. Mo ipalofosyo ay masegyatan kayo, at maid silfin Cristo ken chakayo!Kinwanin Pablo ay mo masegyatan cha maid silfin Cristo ken chaicha, tay isnan ekhad nan Judio nan segyat nan mangipaila ay maiyapowan cha isnan lenteg Moises. Et mo kag tosa ay nan lenteg Moises nan naiyapowancha, faken et achi si Cristo nan talkencha ay mangipalenteg ken chaicha isnan sakhang Apo Dios. Kasik iloneloney isnan olay sino ay enpasegyat, ta maawatana ay masapol ay iyangnena am-iam-in nan lenteg Moises. Chakayo ay mangwanin maifilang kayo ay nalenteg ken Apo Dios khapo isnan cha yo mangiyangnenan isnan lenteg, et chakayo kannay nan nangisiyan isnan awakyo ken Cristo. Inad-iyo nan mamachangan Apo Dios ken chakayo. Ngem chakami, teken. Namnamaenmi nan ikkan Apo Dios ay mangipalenteg ken chakami isnan sakhangna. Siya nan sadsad-enmi isnan fachang nan Ispirito Santo maichalan isnan pammatimi. Tay mo naiyornos tako ken Cristo Jesus, maid et pateg nan segyat paymo nan ad-i enpasegyatan. Tay nan yangkhay mamatiyan tako ken siya ay maipaila isnan layad tako nan napateg isnan sakhangna. Chakayo ay iGalacia, khawis met nan inikkanyo issan chey.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Khawis nan nentagtakhanyo.” Sino nan nannangaw ken chakayo isnan mangiyangnenanyo isnan kinatet-ewa? Faken si Apo Dios tay siya nan cha mangayag ken chakayo. Sesemkenyo nan makmakwanin, “Olay mo akiakit nan fofod pen alisana am-in nan namasa ay alina.” Nay met achi tay naiyornos tako ken Apo Jesus, ad-i ak enchwadchwa ay maiyornos kayo ken sak-en ya ad-i tomeken nan semekyo. Ngem nan takho ay mangal-allilaw ken chakayo et awni't machosa olay mo sino siya. Isos-olok kayet kano iib-a, ay masapol ay masegyatan nan mamati. Mo sa ya siya chi, ay ke cha sa kasin omipap-alikhat? Tay namaid et nan khotok nan somosongtancha isnan mangisos-olowak ay kecheng nan naikolosan Cristo is kaisalakan tako. Asop ya nan cheycha'y mangal-allilaw ken chakayo ya mangipapilit ay masapol nan segyat, et ad-icha koma yangkhay enpasegyat mod-i ket ta enpafitli cha akhes! Idwani iib-a, inayakhan Apo Dios chakayo ta mawayaan kayo. Ngem ilaenyo et ta ad-iyo alaen chi is wayayo ay mangikkan isnan figfikhawen si awakyo, mod-i ket waschin ensilfi isnan ib-ana khapo isnan layadna. Tay naamong am-in nan lenteg isnan kaiyangnenan nan es-esang yangkhay ay filin ay mangwanin, “Laychem nan sag-enmo ay kag isnan menlaycham isnan awakmo.”Ilaenyo nan Levitico 19:18. Nay met achi mo kag kayo atap ay enkik-iwi ay en-asifangkot ya en-asiischa, ilaenyo tay ta ket lang en-asipakawas kayo. Nan Okhalin nan Takho ay Maiyornos isnan Ispirito SantoNan laychek ay kanan ken chakayo et siya na: Maiyornos kayo isnan Ispirito Santo ta siya nan mangichalan isnan fiyagyo,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Manalan kayo ay maiyornos isnan Ispirito” ya ad-i kayo maawis ay mangangnen isnan ngaag ay figfikhawen nan awakyo. Tay kholaen nan figfikhawen nan awak nan Ispirito Santo, ya kholaen nan Ispirito Santo nan figfikhawen nan awak. Enfinnoso cha. Siya nan khotokna's ad-i kayo makaikkan isnan laychenyo ay angnen. Ngem mo nan Ispirito Santo nan mangichalan isnan fiyagyo, faken et nan lenteg nan mangiyapo ken chakayo. Maiila nan okhalin nan takho ay nan fikhawencha nan pawadwad-encha: enfafai, enlalaki paymo isyangkhay ay asi nan okhalicha. Khinag-aeb ay dios nan enchad-ayawancha, ya ensop-ok ya enpadpadya cha. Khola, kholo, apal ya songet nan wad-ay ken chaicha. Naimot cha. Sisyanencha nan takho, ya ipapilitcha nan fokfokodcha yangkhay ay sos-olo. Naaakhom cha, amfotngan cha ya finofoslon nan ikkancha'y enfiyag. Kasik kanan ken chakayo san kinwanik issan chey: nan mangang-angnen issacha et ad-i cha maitapi ay makitawid isnan en-ap-apowan Apo Dios. (22-23) Ngem teken nan okhalin nan takho ay ichalan nan Ispirito Santo. Tay nan fongan nan Ispiriton Apo Dios isnan takho et layad, lagsak, ornos,Paymo talna. anos, katpe, seg-ang, kinagkhawis, kinamatalek ya kinaoya. Maid lenteg is mangipawa isnan kaangnenan nan naycha ay okhali. (-) Adi kad nan takhon Cristo Jesus, et kag cha pinateyNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Nan takhon Cristo Jesus, et inkoloscha nan awakcha” nan sikhod ay khinankhanascha ay ngaag ay figfikhawen nan awakcha. Idwani, tay winad-ay nan Ispirito Santo nan falo ay fiyag tako ay naiyornos ken siya, ilaen tako ta siya nan mangichad-alan ken chatako.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “manalan tako ay maiyornos isnan Ispirito Santo.” Ad-i tako chomayew paymo pasongten nan ib-a tako, ya ad-i tako en-asiapal. Fachangan Tako nan Ib-a tako isnan LikhatchaIib-ak, mo wad-ay ib-ayo ay naaspowan ay cha en-angnen is ngaag, chakayo ay kawad nan Ispirito Santo et siya mo en-anos kayo ay mangisakhong ken siya isnan osto. Ngem ilaenyo magtek tay ta ket lang masailowan kayo akhes. En-asifabchang kayo isnan likhat nan waschin esang. Mo siya sa nan angnenyo at cha yo kannay iyangnen nan lenteg Cristo. Tay mo sino nan mangwanin wad-ay kafaelana, ya ket ay maid, loklokowena kannay nan awakna. Nan koma angnen tako et waschin manmanmek isnan ang-angnena. Et mo tet-ewa'y khawis nan ik-ikkana, mabfalin ay siya chi nan ilal-ayadna, ta ad-ina mang-ey ikis-o nan cha na angnen isnan cha angnen si tapina. Tay am-in ay takho et masapol ay waschin manakfat isnan awitna. Mo sino nan nasos-olowan isnan kalin Apo Dios masapol ay ifingayna nan am-in ay enkhawisan isnan mistolona. Ad-iyo loklokowen nan awakyo ay mangwanin mabfalin ay fab-aliyanyo si Apo Dios. Tay mo ngag nan imolan nan takho siya akhes chi nan apitena. Nan takho ay mangimola isnan ngaag ay figfikhawen nan awakna, et apitena nan etey ay fongan nan inmolana. Ngem nan takho ay mangimola isnan laychen nan Ispirito Santo, et apitena nan fiyag ay maid pengpengna ay malpo isnan Ispirito Santo. Ilaen tako mampay ta ad-i tako ngomaya ay mangikkan isnan khawis. Tay mo ipapati tako kayet nan khawis ya ad-i tako ngomaya, et wad-ay ay wad-ay nan sa tako apiten isnan osto ay timpona. Tay siya chi, idwani ay wad-ay waya tako, kad-in ikkan tako nan khawis isnan olay sino ay takho, am-amed isnan cheycha'y iib-a ay pangafong tako isnan pammati. Nan Omochi ay Tokhon PabloIlaenyo nan chadchake ay solat idwani ay inyokhes nan limak kannay. Chengngenyo nan kanak. Nan cheycha'y menlayad ay chadlos mangipaila isnan enkhawisan nan ekhadcha, chaicha nan mangipapilit isnan masegyatanyo. Ngem nan pangkhepcha et ta maikasiw cha isnan maipalikhatancha mo tan-oyancha ay omanay nan naikolosan Cristo. Maammowan ay siya nan semsemkencha tay olay mo nenpasegyat cha ngem ad-icha met angnen nan lenteg. Laychencha yangkhay ay masegyatan kayo ta sa cha't ichad-ayew nan en kayo naitapiyan isnan kag todi ay ekhadcha. Ngem sak-en, maid teken si ek ichad-ayaw mod-i yangkhay nan inangnen Apo tako ay Jesu Cristo isnan naikolosana. Tay khapo isnan eteyna, alig natey ken sak-en nan pawadwad-en nan takho isnan lofong. Ya idwani kag ak akhes natey maipoon isnan chey ay fikhaw.Nan osto ay naisolat isnan Griego isnan et, “maigkhapo ischi naikolos nan lofong ken sak-en, ya sak-en isnan lofong.” Tay isnan sakhang Apo Dios maid filang nan nasegyatan paymo egay. Nan yangkhay ifilangna ay napateg ken siya et nan takho ay nawad-ayan is falo ay fiyag. Idwani asop ya wad-ay nan talna ya seg-ang Apo Dios isnan am-in ay mangafolot isnan nay ay nalenteg ay sos-olo. Chaicha nan tet-ewa ay takhon Apo Dios.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “isnan Israel Apo Dios.” Mabfalin ay teken nan kaifalikkasana: “Idwani asop ya wad-ay nan talna ya seg-ang Apo Dios isnan am-in ay mangafolot isnan nay ay lenteg ay infakhak. Siya akhes isnan Israelitas ay takhon Apo Dios.” Idwani, ad-i kayo kasin omipalikhat, tay nan iilaenyo ay saplok isnan awakko et siya nan mangipaila ay sak-en et faan Jesus. Asop ya wad-ay nan fachang nan Apo tako ay si Jesu Cristo ken chakayo ay iib-ak. Amen. Nan Solat Pablo isnan iyEfesoSak-en si Pablo ay nenfalin ay apostol Cristo Jesus tay siya nan nemnem Apo Dios. Et siya na nan solatko ken chakayo ay mamatpati ya naiyornos ken Cristo Jesus ya takhon Apo Dios issa'd Efeso. Asop ya nan fachang ya talna ay nalpo ken Apo Dios ay Ama tako ya si Apo Jesu Cristo nan wad-ay ken chakayo. Nan Enkhawisan ay Ichawchaw Jesu CristoMachad-ayaw si Apo Dios ay Dios ya Aman Jesu Cristo ay Apo tako, tay issan naiyornosan tako ken Cristo, binindisyonana chatako isnan am-in ay ngag sisa ay enkhawisan ay ipaiyalin nan Ispirito Santo ay nalpo'd chaya. Siya sa tay issan sisya'y egay nakhab-an nan lofong, apchas et pinilin Apo Dios chatako ay enfalin ay takhona isnan naiyornosan tako ken Jesus, tatno nadchalos nan okhali tako ya maid kasin makwaniyan tako isnan sakhangna. Sikhod ay pinilina chatako khapo isnan layadna, ta enfalin tako'y an-akna maichalan ken Jesu Cristo. Siya chi nan laychena ay angnen ya nan pangkhepna, tatno chayawen tako siya tay maid paat imotna ay mangichowa isnan katataa ay fachangna ken chatako ay naiyornos isnan laylaychena ay Anakna. Tay maichalan isnan eteyNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “maichalan isnan chalan Cristo” Cristo nasfot tako isnan napakawanan nan fasol tako. Siya sa nan kail-an nan kawedwechan nan fachang Apo Dios ay maid makaiso ay innawnawasna ay nangichawchaw ken chatako. Si Apo Dios ay mangammo isnan am-in, ya kawad nan am-in ay silib, et inpaammona ken chatako nan sikhod ay eg-ay naammowan ay khawis ay pangkhepna, ay sinmekna ay angnen maichalan ken Cristo. Siya na nan sinmekna ay angnen: Mo omchan et nan timpo ay kapengpengan nan am-in, at nongnongena nan am-in ay wad-ay id chaya ya is kalota, ta maiyornos cha am-in ken Cristo ta siya yangkhay nan Apocha. Am-in ay maang-angnen et maiyafoloy isnan sikhod ay semek ya pangkhep Apo Dios ay angnen. Siya akhes issan namiliyana ken chakamiPaymo “namiliyana ken chatako.” issan laplapona ay entakhona isnan naiyornosanmi ken Cristo. Siya chi nan sinmekna ay angnen ta chakami ay nang-ona ay wad-ay namnamana ken Cristo, et enfiyag kami ay manad-ayaw isnan katangtangachan Apo Dios. Siya akhes ken chakayo ay naiyornos ken Cristo, osto ay chinngeyo nan kinatet-ewa, ay Khawis ay Chamag maipoon isnan kaisalakanyo, et namati kayo ken Jesus. Sa et inangnen Apo Dios nan inkalina, ya inchowana ken chakayo nan Ispirito Santo ay mangipaila ay chakayo nan takhona. Adi kad nan nay ay Ispirito Santo ay inpateen Apo Dios ken chatako, et siya nan mangipaila ay at ichowana ay ichowa nan am-in ay inkalina ken chatako ya at pawayaena chatako, et nay chayawen tako siya isnan katangtangachana. Nan Lowalon PabloSiya chi nan khotokna ay osto ay chinngek nan pammatiyo ken Apo Jesus ya nan layadyo isnan am-in ay takhon Apo Dios, eg-ay ak tinomke ay nenyaman ken Apo Dios khapo ken chakayo. Sesemkek ay mangilol-owalo ken chakayo, ya chak kedchawen ken Apo Dios ay matangtangad ay Ama ya Dios Jesu Cristo ay Apo tako, ta nan Ispirito Santo ay wad-ay ken chakayo, et cha na kayet palaingen chakayo ya ipafigfigna si Apo Dios ken chakayo ta ammowenyo siya ay osto. Ilol-owalok akhes ta silawan Apo Dios nan semekyoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ta silawana nan matan nan posoyo.” ta ammowenyo nan kinagkhawis nan manamnama ay sinmekna ay ichowa issan nangayakhana ken chakayo ay maitapi ken siya. Sa et ta maawatanyo akhes nan kinawedwechan nan katataa ay tawid ay inkalina ay ichowa isnan takhona. Ilowalok akhes ken siya ta ammowenyo nan katataa ya maid makaiso ay kamabfalina ay mamachang ken chatako ay mamati ken siya. Siya chi nan kamabfalin ay inpailana isnan namangonana ken Cristo isnan etey, ya nan nangipatokchowana ken siya is kakannawana id chaya. Et wad-ay si Jesus ay en-ap-apo ischi idwani ay entongtongcho is solit mo nan am-in ay wad-ay kalebfengana, am-in ay ap-apo, ya am-in ay wad-ay kamabfalina isnan lota ya id chaya. Maid ngachan is napatpateg mo nan ngachana idwani paymo is tap-in akhew. Et inpagkhwab Apo Dios nan am-iam-in is kasikin Cristo, sa na't inpey siya ay Ap-apon nan ngonon ta enkhawisan nan am-in ay mamati ay maiyalig ay awak Cristo. Adi kad chatako nan osto ay entetey-an Cristo, ay wad-ay kannay isnan am-in ya olay entona isnan lofong ya chaya. Inpabfiyag Apo Dios chatako Maichalan ken CristoIssan chey alig kayo natey khapo isnan kammali ya fasolyo. Winanwanedyo nan ngaag ay ekhad si kalotaan ay takho, tay cha yo inab-afolot nan apon si anito ay manetengngel isnan takho ay manokchokog ken Apo Dios. Tet-ewa, am-in tako issan chey, et siya chi nan cha tako inik-ikkan. Inab-afolot tako nan isyangkhay ay fikhawen tako, am-in ay ngag sisa'y laylaychen nan awak tako paymo semek tako. Kag tako isnan tapina ay takho, et pad-anen tako ay pad-anen nan songet Apo Dios. Nay met achi tay nawnawas nan seg-ang Apo Dios ya chachama nan layadna ken chatako, finachangana chatako. Tay olay mo kag tako natey khapo isnan kinomsawan tako, intapina chatako ay nanakho ken Cristo. Siya, nan fachangna nan nangisalak ken chatako. Et tay naiyornos tako ken Cristo, intapin Apo Dios chatako ken siya isnan nanakhowana ken siya isnan etey, ya inpatongchona chatako ay makitokcho ken Cristo ay makiap-apo id chaya. Siya chi nan inangnen Apo Dios ta ipailana is eng-engkhana nan ad-i kakonto ay fachang ya anosna ken chatako maigkhapo isnan naiyornosan tako ken Cristo Jesus. Tay isnan fachang Apo Dios naisalakan kayo maichalan isnan pammatiyo, ya faken chomalat isnan inangnenyo, mod-i ket siya na nan inlayad Apo Dios ken chakayo. Adi kad maid khotok si chomayewan nan olay sino, tay nan maisalakan tako et faken maigkhapo isnan khawis ay inangnen tako. Tay si Apo Dios nan nangaeb isnan falo ay kasasaad tako ay naiyornos ken Cristo Jesus, tatno isnan matatakhowan tako et angnen tako nan khawis ay sikhod ay sinmekna ay sa tako angnen. Es-esang nan Judio ya nan Faken Judio isnan Naiyornosancha ken Apo JesusChakayo ay naiyanak ay Gentil et masapol ay sesemkenyo nan kasasaadyo issan chey. Inangoangon nan Judio chakayo ay mangwanin loyyop kayo, tay chaicha, et kananchan maifilang cha ay takhon Apo Dios tay nasegyatan cha.Id sangad-om, infilin Apo Dios ay segyatan Abraham nan am-in ay lallalaki ay takhona ay mangipaila ay chinawatcha nan tolakhan Apo Dios ken chaicha. Mailapo ischi, nasegyatan am-in nan Judio ay wanen-ed Abraham, ya chinilawcha nan faken Judio ay Gentil ay eg-ay nanawat isnan inkalin Apo Dios ya nan lentegna. (Aped magkhekhechan nan awak nan segyat.) Sesemkenyo ay issan chey, naisiyan kayo ken Cristo. Mangmangili kayo ay egay naitapi isnan waned Israel. Egay kayo naitapi isnan tolakhan ay inkalin Apo Dios isnan takhona, nenfib-iyag kayo ay maid paat namnamayo, ya maid kayo ken Apo Dios. Idwani magtek isnan naiyornosanyo ken Cristo Jesus, chakayo ay sikhod ay adchawi ken Apo Dios et nay naisag-en kayo chadlo ken siya khapo isnan etey Cristo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “khapo isnan chalan Cristo.” Tay si Jesus kannay nan nangornosIsnan Griego wad-ay nan esang ay kali ay chwa nan ayena, talna ya ornos. Isnan nay ay bersikolo ya nan somagkhanad ay bersikolo ornos nan laychena ay kanan. ken chatako tatno maes-esang nan Judio ya nan Gentil. Tay isnan nangigwaana isnan awakna ay matey, kinaana nan khotok nan en-asikhogkholaancha.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “pinakawasna nan songet ay (alig) alad ay mangisiyan ken chaicha.” Tay kinaana nan lenteg Moises ay kawad nan filin ya ekhad ay maipawanwaned, ta enfalinena'y es-esang ay takhona nan Judio ya Gentil, isnan naiyornosancha ken siya, ta sa cha't maoornos. Kinaan Jesus nan khotok si en-asisongtancha isnan nateyana is kakolos. Nenfalinena ay es-esang ay awak nan am-in nan takho, Judio paymo faken isnan nangiyornosana ken chaicha am-in ken Apo Dios. Adi kad ornos nan inalin Cristo ay enpalawag. Inpalawagna ken chakayo ay Gentil ay sikhod ay adchawi ken Apo Dios, ya ken chakami ay Judio ay ensag-en ken siya, ta wad-ay ornos tako. Tay maichalan ken siya mabfalin ay somag-en tako am-in ken Dios Ama tay es-esang nan Ispiritona ay wad-ay ken chatako am-in. Adi kad chakayo ay Gentil, et faken kayo et achi sisya'y teken ay takho paymo mangili, mod-i ket kailiyanyo am-in nan takhon Apo Dios, ya maitapi kayo akhes isnan pangafongna. Maiyalig kayo isnan afong, ay inpatakchegna isnan pegnad ay kaiyalikhan nan apostoles ya mamadtona. Ngem si chadlo Cristo Jesus kannay nan kapapatekhan ay pegnad. Sa et nonongnongena chatako am-in, ya patakchekhena chatako ta enfalin tako ay nasantowan ay timplo ay maiyornos ken siya ay Apo tako. Siya akhes ken chakayo, isnan naiyornosanyo ken siya, et iyamongna chakayo isnan tapina ta enfalin kayo ay entey-an Apo Dios maichalan isnan Ispiritona. Si Pablo nan Initchon Apo Dios ay Mamachang isnan Faken JudioTay siya chi, sak-en ay Pablo ay maibfafalod maipoon isnan chonok ken Cristo Jesus pala ken chakayo ay Gentil, et sesemkek chachi isnan mangilol-owalowak ken chakayo. Away chinngeyo et ay khapo isnan fachangna inpabfiyang Apo Dios ken sak-en nan nay chonok ay chak ikkan ay enkhawisanyo. Tay inpaammon Apo Dios ken sak-en nan sikhod ay eg-ay naammowan ay wad-ay isnan nemnemna ay maangnen. Siya na nan inaptikko ay insolat ken chakayo. Mo fasaenyo et maawatanyo nan maawatak maipoon isnan chey sikhod ay egay naam-ammowan ay nemnemna ay maangnen maipoon ken Cristo. Id sangad-om eg-ay paat inpaammon Apo Dios nan chey ay sinmekna ay angnen, nay met achi idwani inpaammona maichalan isnan Ispirito Santo isnan nasantowan ay apostoles ya mamadtona. Siya na nan inpaammona: Chakayo ay Gentil, isnan nanawatanyo isnan Khawis ay Chamag, et nakitawid kayo ken chakami ay Judio isnan ipatawid Apo Dios. Naitapi kayo ken chakami isnan es-esang ay awak, ya naitapi kayo akhes ay nanawat isnan inkalin Apo Dios isnan naiyornosanyo ken Cristo Jesus. Et inlayad Apo Dios nan fachangna ken sak-en tay isnan kamabfalina inpabfiyangna ken sak-en nan en mangipalawag isnan nay ay Khawis ay Chamag. Tay olay mo sak-en nan kafan-ikhan isnan am-in ay takhon Apo Dios, khechangna'y inlayadna nan fachangna tay intalekna ken sak-en nan mangipalawakhak isnan Gentil nan maipoon isnan ad-i mangmangkhay ya maid makaiso ay kinagkhawis Cristo. Ya ta ilatakko isnan am-in ay takho nan angnen Apo Dios ay mangiyangnen isnan sikhod ay egay naam-ammowan ay nemnemna. Tay si Apo Dios ay nenwad-ay isnan am-in, et egayna inpap-aammo nan nay ay sinmekna ay angnen mailapo issan laplapona engkhana idwani, tatno idwani, maichalan ken chatako am-in ay mamati, et ammowen am-in nan angheles ya am-in sisa ay wad-ay kamabfalina id chaya, nan nateketeken ay kail-an nan katataa ay silib Apo Dios. Siya chi nan maiyafoloy isnan sikhod ya eng-engkhana ay pangkhepna ay inangnena idwani maichalan ken Cristo Jesus ay Apo tako. Adi kad idwani, tay naiyornos tako ya talken tako siya, et nay tinmoled tako ay somag-en ken Apo Dios, ya ad-i tako en-enaenat. Idwani achi et kanak ay mangiloneloney ken chakayo ta ad-i kayo ngomaya khapo isnan maipap-alikhatak pala ken chakayo, mod-i ket ta ifilangyo koma na ay kaidchayawanyo. Nan Mangilowalowan Pablo isnan iyEfesoMo semsemkek am-in chachi et enfalintomeng ak ay enlowalo ken Dios Ama ay pinakaaman nan am-in ay masinpapangafong isna is kalota ya id chaya. Kedchawek ken siya ta isnan katangtangachana ay maid makaiso, et agtana koma chakayo is kamabfalinyo maichalan isnan Ispiritona, ta fomifikas nan semekyo. Enlowalo ak akhes ta wawawad-ay si Cristo ay entetee ya mangichalan isnan semekyo maichalan isnan pammatiyo ken siya. Ya ta palamotenyo nan fiyagyo isnan layad, ay kag yo ipegnad, ta chakayo ya nan am-in ay takhon Apo Dios, et mabfalin ay maawatanyo nan kaad-achan katet-ewan kaannong ya kafikasNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan kaanwan ya kaanchon ya katakchag ya kaachaem nan layad Cristo.” nan layad Cristo ken chatako. Siya, kedchawek ta cha yo kayet ammowen nan ad-i chadlos maawatan ay layadna, ta khomawis nan okhaliyo engkhana ay enfalin kayo ay kag ken Apo Dios ay maid kolangna.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ta mapno kayo isnan kinaanay Apo Dios.” Idwani, machad-ayaw si Apo Dios, ay makabfaer ay mangikkan isnan nawnawas mo nan isyangkhay ay ngag sisa'y kedchawen tako paymo semsemken tako, khapo isnan kamabfalina ay enchono isnan fiyag tako. Siya, machad-ayaw si Apo Dios isnan am-in ay mamati ya siya akhes ken Cristo Jesus is eng-engkhana ay maid pengpengna. Amen. Nan Ornos nan Mamati ay Makwanin Awak CristoSak-en ay falod khapo isnan chonok ken Apo Jesus et enseg-ang ak ken chakayo, ta iyafoloyyo nan okhaliyo ken Apo Dios ta maikali kayo isnan nangayakhana ken chakayo. Ilaenyo ta ifafan-igyo nan awakyo, ya ta naoya ya naanos kayo. En-asianos kayo ay mangipaila isnan layadyo. Eestenyo nan nangornosan nan Ispirito Santo ken chakayo, maichalan isnan talna ay kag mamamtek ken chakayo. Tay es-esang tako ay awak Cristo, ya es-esang nan Ispirito Santo ken chatako. Es-esang akhes nan namnama tako ay siya nan pangkhep Apo Dios isnan nangayakhana ken chatako. Esang nan Apo tako, esang nan pammati tako, ya esang nan nafonyakhan tako. Esang akhes yangkhay nan Dios ay Ama tako am-in. Siya nan katotongchowan ay en-ap-apo isnan am-iam-in, mangichad-alan isnan am-iam-in ya wad-ay isnan am-iam-in. Ngem isnan waschin esa'y mamati, nateketeken nan inlayad Cristo ken chatako ay kafaelan tako ay maiyafoloy isnan laychena ay igwa. Siya akhes nan naisolat id sangad-om ay at angnena:“Issan linmamakhana id tongcho ay nangitakinana isnan angsan ay falod, inwalasna nan inlayadna ay enkhawisan nan takhona.”Ilaenyo nan Salmo 68:18. Ngag nan maawatan tako isnan nakwani en linmamag si Cristo? Ad-i tako ngen maawatan ay khinomwab ona isnan kakhowafan ay kasasaadna is kalota? Adi kad si Cristo ay khinomwab, et siya kannay nan kasin linmamag isnan katotongchowan ay chayaNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “tinmongcho siya isnan lafes nan am-in ay chaya.” Siya sa tay nan kanan nan Judio et tolo nan chaya paymo pito, kag isnan chaya ay kawad nan lifoo, ya nan chaya ay kawad nan tokwifi, ya nan chaya ay kawad Apo Dios. ta siya nan wawawad-ay isnan olay entona.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ta ponnena nan am-in.” Et siya nan nangilayad isnan nateketeken ay kafaelan nan takhona. Inischona nan tapina ta enfalin cha ay apostolesna, nan tapina enfalin cha'y mamadtona. Inischona akhes nan tapina ay en mangipap-alawag isnan Khawis ay Chamag, ya nan tapina kayet ta ichad-alancha ya isolowancha nan mamati. Siya chi nan inangnena, ta isakhanana nan am-in ay takhon Apo Dios isnan waschin chonocha isnan enkhawisan nan am-in ay mamati ay makwanin awak Cristo, ta amed fomikas nan pammaticha. Et mo siya chi, at chadlo naornos tako tay en-iso et nan pammati ya nan ammo tako maipoon isnan Anak Apo Dios. Sa tako't maengngan isnan pammati, engkhana ay enfalin tako ay kag ken Cristo Jesus ay maid paat kolangna. Mo siya chi ad-i tako kag isnan ongang-a ay aped mamatpati isnan is-isyangkhay ay nasokasokantan ay isos-olon si nasikap ay takhoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ongang-a ay pakoten ya itayaw nan olay ngag ay chakhem ay sos-olon nan nasikap ay takho.” ay en mensaisailo ta way aw-awisencha, mod-i ket isnan omingsaan tako ay enkali isnan kinatet-ewa khapo isnan layad tako, et maengngan tako isnan am-in ay angnen tako isnan naiyornosan tako ken Cristo ay pinakaolo tako. Maiyalig tako am-in ay tapin nan awakna ay en-asitengngel, tay wad-ay nan ingit ya wat ay ichawchawna ay manetengngel ken chatako. Et isnan mangaamongana ken chatako waschin mangangnen isnan chonona maiyafoloy isnan ilayadna ay kafaelan tako, ya maengngan tako ya asipafikas tako maichalan isnan layad. Chatako ay Naiyornos ken Cristo, et Wad-ay nan Falo ay Fiyag TakoIdwani, iloneloneyko ken chakayo isnan ngachan Apo Jesus, ta ad-iyo kasin wanwanchen nan okhalin si maid pammatina ay ongar nan cha cha semsemken. Ap-apanget nan semekcha ya natlad cha isnan fiyag ay ichawchaw Apo Dios, tay khagkhalaencha ay manneken isnan semekcha tay enkenteg nan olocha.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nalango nan posocha.” Tay siya chi, ad-icha paat ammo ay fomain tay apchas cha inyoya nan awakcha isnan asi, ya aped cha yangkhay fikhawen nan ngag sisa'y ilan si kinalokhit. Ngem faken chi's sinos-oloyo ken Cristo! Tay chinngeyo met nan maipoon ken Jesus, ya isnan naiyornosanyo ken siya nasolowan kayo isnan tet-ewa ay sos-olo ay wad-ay ken siya. Idwani, chokokhanyo nan sikhod ay okhaliyo ay nangichalan isnan sikhod ay fiyagyo. Siya chi nan okhali ay cha fang-esen nan fikhaw ay cha manailo ken chakayo. Masapol ay mabfaliwan nan semekyo ta mawad-ay nan falo ay okhaliyo ay wad-ayen Apo Dios, ya en-iso isnan okhalina. Siya nan okhali ay tet-ewa ay nalenteg ya nadchalos. Ad-i kad osto et chi's engagyo, ta nan tet-ewa yangkhay nan appatenyo isnan ib-ayo, tay sin-ag-i tako am-in isnan awak Cristo. Mo wad-ay somongtanyo, ilaenyo ta ad-i kayo enfasol. Ya ad-iyo eeeegnan nan songetyo engkhana ay malonog nan akhew ta ad-iyo agtan nan Chimonyo is wayana. Mo wad-ay ken chakayo nan mangaakew, masapol ay ad-ina kasin ang-angnen, ta nan et khawis ay chono is en na enfellayan is ikatakhona,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ta chonnena nan khawis isnan limana kannay.” ya ta wad-ay akhes ichawchawna isnan makasapol. Ad-i kayo enpangapangaag, mod-i ket appatenyo yangkhay nan khawis ay maiyafoloy isnan kasapolan nan ib-a, ya mangipafikas ya mamachang isnan semek nan mamannge. Ad-iyo akhes pangoyosen nan Nasantowan ay Ispiriton Apo Dios. Siya nan inchowan Apo Dios ay mangipaila ay takhona chakayo, engkhana isnan akhew ay pawayaen Apo Dios chatako. Sa et kaanenyo koma am-in nan sakit si semek, likhet, fonget, en-asifogtakan, pangaag ya apos. Faken chasa's ik-ikkanyo, mod-i ket en-asianos kayo, en-asiseg-ang kayo ya en-asipakawan kayo ay kag isnan namakawanan Apo Dios ken chakayo khapo ken Cristo. Nan Okhalin nan Takho ay Makwanin Nasilawan nan SemeknaIdwani tay chakayo nan an-ak Apo Dios ay laylaychena, ton-ochenyo et siya, ta wad-ay kayo yangkhay is layad ay kag isnan ikkan Cristo ay menlal-ayad ken chatako. Tay siya, inchowana nan awakna ay matey pala ken chatako, ya nan eteyna, et maiyalig isnan nafanglo ay chaton ay napoowan ya naichoo ay ilal-ayad Apo Dios. Sa et nan ngag issa ay ilan si asi ya kinalokhit paymo akhom, ad-iyo ik-ikkan, tay olay nan mangokhochan yangkhay issa et ad-i maifakhay isnan takhon Apo Dios. Ad-i maifakhay nan nalokhit ya asi ay ap-apat paymo tayoktok ay mid posegna isnan takhon Apo Dios. Tay nan koma angnen tako et enyaman tako yangkhay ken Apo Dios. Tay ammoyo ay maid paat maitapi ay makitawid isnan en-ap-apowan Cristo ya si Apo Dios, mo way asi is ik-ikkana paymo nalokhit nan okhalina. Siya akhes isnan takho ay naakhom tay nan cheycha'y cha na chakhopen, et siya chachi nan kag na dios ay chad-ayawena. Ad-i kayo masailowan isnan maid kinatet-ewana ay ap-apat si takho ay mangilal-ayad isnan kag tosacha ay kinalokhit, tay siya nan khotok nan madchakhopan nan songet Apo Dios isnan mangad-i ken siya. Ilaenyo ta ad-i kayo maifob-oweg ken chaicha. Issan chey, ap-apanget nan semekyo, ngem idwani ay naiyornos kayo ken Apo Jesus, wad-ay et silawyo. Tay siya chi, ilaenyo ta maifakhay nan okhaliyo isnan kasasaad nan takho ay nasisilawan.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “manad-alan kayo ay kag anak si silaw.” Tay nan fongan nan nasilawan ay semek et nan am-in ay ilan si kinagkhawis, kinalenteg ya kinatet-ewa. Sa yo't anapen mo ngag nan malaylaychan Apo Dios ta siya's wanchenyo. Ad-i kayo maitadtachon isnan maid silfina ay ik-ikkan nan takho ay ap-apanget nan semekna, mod-i ket ilatakyo ken chaicha nan cha cha ang-angnen. Tay kafabfain nan olay yangkhay mangap-apat isnan itabtafoncha'y ik-ikkan. Ngem mo nasilawan, maiila nan osto ay kasasaad nan angnencha. Siya chi tay mo tet-ewa'y masilawan nan olay sino ay sikhod ay ap-apanget nan semekna, et enfalin ay kag silaw. Siya nan khotok nan nangwaniyancha en,“Ifangonmo, sik-a ay seyepan,sik-a ay alig natey, fomangon kata silawan Cristo nan semekmo.” Adi kad ilaenyo ay khawis nan ikkanyo ay enfiyag ta ad-iyo ton-ochen nan okhalin si maid silibna, mod-i ket nan okhalin nan masilib ay takho. Ad-iyo sangawen nan akhewyo,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “sobtenyo nan timpo.” tay chachama nan kinangaag idwani. Ya ilaenyo akhes ta ad-i is-isyangkhay nan ik-ikkanyo, mod-i ket figfikhenyo mo ngag nan nemnem Apo Dios. Ad-i kayo enfotefoteng tay siya nan ngomaakhanyo, mod-i ket iyoyayo ta nan Ispirito Santo nan mangichad-alan ken chakayo. En-asipasmek kayo isnan kalin Apo Dios ay nakhaeb isnan Salmo ya nan nateketeken ay chag-ay ya kanta ay manad-ayaw ken siya. Sesemkenyo ya kantaenyo nan kalina ay manad-ayaw ken Apo Jesus isnan semekyo. Ya isnan am-in ay ngag sisa, kad-in enyaman kayo ken Dios Ama, isnan ngachan Jesu Cristo ay Apo tako. Nan Osto ay Angnen nan Sin-asawaMaiyornos kayo isnan waschin esang ken chakayo, tay iyegyatyo si Cristo. Chakayo ay fabfafai, maiyornos kayo isnan asaswayo, kag isnan angnenyo ken Apo Jesus. Tay nan lalaki nan pinakaolon asawana, kag ken Cristo ay pinakaolon nan am-in ay mamati ay alig awakna ay insalakana. Tay siya chi, masapol ay maiyornos nan fafai isnan asawana isnan am-in, kag isnan angnen nan mamati ay maiyornos ken Cristo. Chakayo akhes ay lallalaki, masapol ay laylaychenyo nan asaswayo, kag isnan menlaychan Cristo isnan am-in ay mamati, et nay inyoyana nan awakna ay matey maipoon ken chaicha. Siya chi nan inangnena ay nangipasanto isnan takhona, ay apchas na chinalosan isnan chanom ya nan kalin Apo Dios. Siya chi nan inangnena ay mangisakhana ken chatako ay alig naikali ay asaw-ena, ta enfallinena chatako ay kakhawisan, kalalaychan ay maid paat saplok, koloklot paymo ngag sisa ay enkolangan, ta nadchalos ya maid makmakwaniyan tako mo iyamongna chatako. Siya akhes isnan lalaki, masapol ay laylaychena nan asawana, kag isnan menlaychana isnan awakna. Tay nan lalaki ay menlaylayad isnan asawana et laylaychena nan awakna kannay. Ay ke way takho is menlilikhet isnan awakna? Ad-ina ngen nonongnongen ay khawis ya lachaan kag isnan ikkan Cristo ken chatako ay mamati ay alig awakna? Siya, chatako nan teketeken ay partin nan awakna. Wad-ay kayet nan naisolat ay kalin Apo Dios ay nangwanin,“Khapo tay siya chi, taynan nan lalaki nan amana ya inana ta maiyamong isnan asaw-ena ta enfalin cha is esa'y awak.”Ilaenyo nan Genesis 2:24. Siya na nan napateg ay sos-olo ay ad-i chadlos maawatan, ngem maawatak ay siya na nan maiyalikhan Cristo ya chatako ay mamati. Adi kad siya na nan tokhonko isnan inasaw-an: Sik-a ay lalaki, masapol ay laychem nan asawam ay kag isnan menlaycham isnan awakmo. Kag akhes ken sik-a ay fafai masapol ay patkhem nan asawam. Nan Filin isnan An-akChakayo ay an-ak, patpatiyenyo nan chakek-eyo, tay siya nan osto ay ikkan ay laychen Apo Jesus. Nan inmona ay filin Apo Dios ay kawad nan naikkali et kanana,“Patkhenyo nan ama ya inayo.” Ya siya na nan naikkali:“tatno enkhagkhawis kayo, ya omannong nan makiiliyanyo isnan lota.”Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “omannong nan matattakhowanyo isnan lota.” Ilaenyo nan Deuteronomio 5:16 ya Exodo 20:12. Chakayo ay chakek-echa,Nan osto ay naisolat isna et, “Chakayo ay amacha” ilaenyo ta ad-iyo pasongten nan an-akyo, mod-i ket isolowanyo ya tokhonenyo chaicha ay kag isnan ikkan Apo Jesus. Filin isnan Faa ya nan Ap-apochaChakayo ay faa, patpatiyenyo nan ap-apoyo isnan nay ay lota. Patkhenyo ya iyegyatyo chaicha, ya eesangenyo nan semekyo ay mangafolot ken chaicha ay kag isnan ensilsilfiyanyo ken Cristo. Ad-iyo yangkhay angnen chi mo wad-ay cha ay mangiila ta palaychenyo chaicha, mod-i ket tay faan Cristo chakayo ippeyyo nan kafaelanyoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nalpo isnan fiyag/leng-ag.” ay mensilsilfi tay siya nan laychen Apo Dios. Ippeyyo nan layadyo ay manno isnan chonoyo ay kag si Apo Jesus nan nangipadno ken chakayo ya faken takho, tay ammoyo ay am-in ay ik-ikkanyo ay khawis et sobfalitan ay sobfalitan Apo Jesus, olay mo faa kayo paymo faken. Chakayo akhes ay aap-apo, siya akhes nan ipailayo isnan faayo. Ad-iyo pap-aegyaten chaicha. Sesemkenyo ay nan Apocha id chaya, et siya akhes nan Apoyo, ya maid pawadwad-ena. Nan Ichowan Apo Dios ay Igkhofat nan TakhonaIdwani, naay nan omochi ay tokhonko ken chakayo. Fomikas kayo isnan naiyornosanyo ken Apo Jesus, ya isnan kafikas nan kamabfalina. Iyarmasyo nan am-in ay ichowan Apo Dios ay igkhofatyo isnan ngaag, ta ad-i kayo kaab-afak isnan nateketeken ay sikap nan Chimonyo. Tay faken takho nan cha tako falokniten, mod-i ket am-in nan ngaag ay ad-i kaila id tongcho, nan angsan ay chimonyo ya nan ap-apocha, ya am-in nan wad-ay id tongcho ya isna is kalota ay anito ay mangiyap-apo isnan takho ay enpapanget nan semekcha. Khapo tay siya chi, alaenyo et nan am-in ay ichowan Apo Dios ay armasna tatno mo omchan nan ngaag ay akhew, et makagkhofat kayo isnan fosoyo, ya mo makwas nan nangafakanyo, at sisya'y enkekedse kayo kayet. Ensasakhana kayo kayet ya! Isangkhetanyo nan kinatet-ewa. Isalakyo isnan takebyo nan kinalenteg. Sa kayo't akhes ensasakhana ay mangifaag isnan Khawis ay Chamag maipoon isnan ornosIsnan Griego wad-ay nan esang ay kali ay chwa nan ayena, talna ya ornos. Nan laychena ay kanan isna et, ornos ken Apo Dios ya siya akhes isnan ib-a ay takho. ta siya nan alig yo sapatos. Sa yo't itattakin nan pammatiyo ay ikkalasayyo. Siya chi nan mangachep isnan apey ay cha ipantolay nan chimonyo.Nan inpangachan Pablo ken Satanas isna et, Nan Ngaag. Isoklongyo nan kaisalakanyo ay alig lanchok ay soklongyo, ya isisiklangyo akhes nan ichawchaw nan Ispirito Santo ay kalin Apo Dios ay alig fadyokyo. Sa kayo't maiyoornos isnan Ispirito Santo ya kad-in enlowalo kayo ay komchaw isnan kasapolanyo. Tay siya chi komakhet ya mamangset kayo ay mangilol-owalo isnan am-in ay takhon Apo Dios. Ilowalowanyo akhes sak-en, ta ischon Apo Dios nan kanak, ta maid omeg-egyatak isnan mangipalawakhak isnan Khawis ay Chamag ay sikhod ay egay naam-ammowan engkhana idwani. Tay finaan Apo Jesus sak-en ay mangitakcheg isnan Khawis ay Chamag, olay mo maibfafalod ak idwani. Omilowalo kayo ta tommoled ak koma ay enpalawag ay kag isnan lebfengko'y angnen. Nan Anongos nan Insolat PabloAt omey si Tikico issa ay mangipachamag ken chakayo isnan am-in maipoon ken sak-en, ta ammowenyo nan kasasaadko ya nan chak ang-angnen. Siya nan laylaychenmi ya kaaafolot ay ib-a tako ay enchonchono ken Apo Jesus. Nan pangkhepko ay namaa ken siya et ta ifaagna nan kasasaadmi ya ta pabfikasena nan nemnemyo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “pabfikasena nan posoyo.” Idwani, asop ya wad-ay talna isnan am-in ay iib-a ay mamati, ya ta fomikas nan layad ya pammaticha ay malpo ken Dios Ama ya si Apo Jesu Cristo. Asop ya nan fachang Apo Dios et wad-ay isnan am-in ay menlaylayad ken Apo tako ay Jesu Cristo isnan layad ay ad-i enfab-aliw. Nan Solat Pablo isnan iFiliposChakami cha Pablo ken Timoteo ay faan Cristo Jesus. Siya na nan solatmi ken chakayo ay takhon Apo Dios ay naiyornos ken Cristo Jesus, ya entetee issa id Filipos. Insolatmi kayet na isnan mangichad-alan ken chakayo issa ya nan kafachangcha. Asop ya wad-ay ken chakayo nan fachang ya talna ay malpo ken Apo Dios ay Ama tako ya ken Apo Jesu Cristo. Nan Nangilowalowan Pablo isnan iFiliposMo chakhos yangkhay semkek chakayo et kad-in enyaman ak ken Dios ay Apok. Kad-in enlal-ayad ak ay mangilol-owalo ken chakayo am-in maigkhapo isnan inikkanyo ay nakidkidno ken sak-en mailapo issan chamona engkhana idwani, isnan chak mangipap-alawakhan isnan Khawis ay Chamag. Sak et ad-i enchwadchwa ay si Apo Dios, et itot-oloyna nan linapowana ay khawis ay inangnena isnan fiyagyo engkhana ay ikwasna isnan akhew ay kasin aliyan Jesu Cristo ken sak-en. Nan khawis ay liknak ken chakayo et osto, tay sesemkek chakayo.Nan naisolat isnan Griego isna et, “wad-ay kayo isnan posok,” paymo “wad-ay ak isnan posoyo.” Tay nakilak-am kayo am-in isnan fachang Apo Dios ken sak-en, faken yangkhay isnan maifabfalochak idwani, mod-i ket isnan chak mangitakchekhan ya manistikhowan isnan kinatet-ewan nan Khawis ay Chamag akhes. Ammon Apo Dios nan iliwko ken chakayo, tay nan chachama ay layadko ken chakayo et nalpo kannay ken Cristo Jesus. Et siya na nan ilol-owalok pala ken chakayo: Kedchawek ta onanig fomikas nan layadyo, ya ta cha yo kayet ammowen nan kinatet-ewa ya ta nalaing kayo ay mamigfig isnan osto ya khawis, ta mabfalin yo ay piliyen nan kakhawisan. Sa et ta enfalin kayo ay nadchalos, ya maid makmakwaniyanyo isnan akhew ay kasin aliyan Cristo. Ta nan yangkhay fongan si kinalenteg ay wad-ayen Jesu Cristo nan maila ay okhaliyo, et siya nan mangischo isnan katangtangachan ya kaidchayawan Apo Dios. Nan Khawis ay Nenfanakhan nan Naibfalochan PabloLaychek ay ammowenyo ay iib-ak, ay amed inpafikas nan inmat ken sak-en nan naiwalasan nan Khawis ay Chamag. Et nay naammowan isnan am-in nan sorchachon nan ali ay manoktokkhong isnan afongna, ya nan am-in kayet ay wad-ay isna, ay nan yangkhay khotok nan naibfalochak et khapo ken Cristo. Khapo akhes isnan naibfalochak, finmikas nan pammatin nan kaangsanan isnan iib-a tako isnan Apo ya ad-i cha omegyat, mod-i ket onanig cha tinmoled ay mangipaammo isnan kalin Apo Dios. Wad-ay cha tet-ewa nan mangipap-alawag maipoon ken Cristo khapo isnan apalcha, ya tay laychencha yangkhay ay wad-ay makisomsomaancha, ngem wad-ay cha akhes nan tapina ay khawis nan semekcha. Enpap-alawag cha tay isnan layadcha ken sak-en, tay ammocha ay naifalod ak ay mangitakcheg isnan Khawis ay Chamag. Nan tapina, teken pet nan khakhalacha ay mangipalawag maipoon ken Cristo, tay nan kafokfokochancha ay pangkhep nan semsemkencha. Kananchan mo onanig cha matoptopan nan likhatko isnan maifabfalochak isnan cha cha angnen. Ngem kikhad cha olay ngag nan pangkhepcha ay mangipalawag. Mo khawis nan semekcha paymo teken, enlal-ayad ak kayet mo ke tay cha maipalawag si Cristo. Ad-i ak tomke ay enlal-ayad tay ammok ay khapo isnan lowaloyo ya nan fachang nan Ispiriton Jesu Cristo et sak maipalofos. Nan chadlos ko sadsad-en ya namnamaen ay maikkan et ta ad-ik koma ifabfain nan awakko isnan ik-ikkak, mod-i ket ta kad-in tommoled ak, am-amed idwani, ta machad-ayaw si Cristo isnan awakko, isnan matatakhowak ya olay pay isnan mateyak. Tay ngag kasin nan khotok nan matatakhowak mod-i si Cristo? Et mo matey ak at am-am-amed kayet ay enkhawisak. Ngem mo isnan sisya'y matatakhowak et angsan kayet nan fongan nan chonok, ad-ik ammo mo ngag nan osto ay piliyek isnan chwa: nan matakhowak paymo nan mateyak. Enpalikhat ak ay enpili isnan chwa ay laychek. Laychek ay komaan ta omey ak et is kakawad Cristo, tay siya na nan kakhawisan ay maangnen. Nay met achi, wadwad-ay nan enkhawisana ken chakayo mo sisya'y matatakho ak kayet. Ad-i ak enchwadchwa isna, et nay ammok ay ad-i ak komaan idwani, mod-i ket matatakho ak kayet ta cha matoptopan nan pammatiyo ya nan lagsakyo isnan namatiyanyo. Siya, at somakhong ak ken chakayo issa, ta isnan makitey-ak kasin ken chakayo, at wadwad-ay kayet nan khotok nan mangilaychalaychanyo isnan naiyornosanyo ken Cristo Jesus, khapo ken sak-en. Nan Tokhon Pablo isnan iFiliposIdwani, ilaenyo ta nan ikkanyo ay enfiyag et maiyafoloy isnan Khawis ay Chamag maipoon ken Cristo, tatno mo makaeey ak ay mangila ken chakayo paymo ad-i, khechangna ay at chengngek ay naornos kayo ay ad-i mangiyoya, mod-i ket kag kayo sorchacho ay naornos ay mamaloknit isnan cheycha'y mangapos isnan pammati isnan Khawis ay Chamag. Ad-i kayo omegyat isnan olay ngag sisa ay angnen nan mangapos ken chakayo, tay nan toledyo nan sinyal ay mangipaila ken chaicha ay at maamas cha'y maafak ya at maisalakan kayo, tay si Apo Dios nan mangisalak ken chakayo. Maangnen am-in chana tay faken yangkhay nan mamatiyanyo ken Cristo nan ichowan Apo Dios ken chakayo ay enkhawisanyo, mod-i ket inischona akhes ay enlikhat kayo maipoon ken siya. Idwani, kag kayo ken sak-en ay cha makifaloknit isnan chey kannay ay likhat ay inilayo ay chak intopeg, ya nay cha yo chengngen idwani. Nan Nangifafan-ikhan Cristo isnan Awakna ya nan KatangtangachanaAmmoyo ay issan naiyornosanyo ken Cristo et naipafikas nan semekyo, ad-i ngen? Ya naliwliwa kayo isnan layadna ken chakayo. Wad-ay akhes nan ornosyo isnan Ispirito Santo, ya wad-ay nan layad ya seg-angyo. Idwani an-anayanyo nan lagsakko isnan mangipaesanganyo isnan semek ya layadyo, ta chadlos kayo naornos ya es-esang isnan pangkhepyo. Ad-i kayo omanap isnan kafokfokochanyo ay enkhawisan paymo chomayewan, mod-i ket ifafan-igyo nan awakyo ta ifilangyo ay napatpateg nan ib-ayo mo chakayo. Faken koma yangkhay nan waschin enkhawisanyo nan wadwad-enyo mod-i ket semkenyo nan enkhawisan nan ib-ayo. Ilaenyo ta nan semekyo et maikis-o isnan semek Cristo Jesus. Kag tona nan semekna: Olay mo sikhod ay tet-ewa ay Dios, eg-ayna inpip-ilit nan maikis-owana ken Apo Dios, mod-i ket inyoyana nan katangtangachana ta enfalin ay faa isnan nenfalinana ay ison nan takho. Osto ay nenfalin is takho, infafan-igna nan awakna ay mamatpati ken Amana, olay mo siya's kateyana is kakolos ay kangaakhan ay etey. Isonga inpatongchon Apo Dios siya ta siya nan matangtangad isnan am-in.Ya inchowan kayet Apo Dios ken siya nan kapapatekhan ay ngachan isnan am-in ay ngachan, tatno machad-ayaw nan ngachan Jesus isnan am-iam-in.Ta sa et am-in nan wad-ay id chaya, ya nan am-in ay takho isnan lofong, ya olay akhes nan natey,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan wad-ay is chaem nan lota.” et sa cha enfalintomeng ay manad-ayaw ken siya. Sa cha't waschin figfikhen ay mangwanin si Jesu Cristo nan Apo.Siya chi nan mangischo isnan katangtangachan Dios Ama. Nan Mamati et Kag cha Silaw isnan LofongTay siya chi, siya na nan laychek ay iloney ken chakayo ay laylaychek. Issan kawadko ken chakayo kad-in pinmatpati kayo, siya kayet koma idwani ta faken yangkhay isnan wad-ayak, mod-i ket am-am-amed kayet isnan maichak. Iyegyatyo si Apo Dios isnan mangid-idnowanyo ay mangikwas isnan lebfengyo ay ikkan isnan naisalakanyo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “idnoyo nan kaisalakanyo isnan egyat ya tayenten.” Tay wawawawad-ay si Apo Dios ay mangidno ken chakayo ya mangipafikas isnan layad ya kafaelanyo ay mangangnen isnan laychena. Isnan am-in ay ngag sisa ay angnenyo, ad-i kayo enmollomollotomot paymo makisomasoma, ta enfalin kayo ay nadchalos ay an-ak Apo Dios ya maid makmakwaniyanyo. Tatno olay mo makitetee kayo isnan naloloko ay takho ay naikfis nan akkhocha, khechangna'y maid enkolanganyo ta alig kayo tokwifi ay menlalanglang isnan ab-afollinget ay lofong isnan cha yo mangidchoowan isnan omipabfiyag ay kalin Apo Dios. Mo siya na nan ikkanyo, wad-ay nan khotok nan enlal-ayachak maipoon ken chakayo isnan akhew ay kasin aliyan Cristo, tay at maipaila ay faken ongar yangkhay nan chonok ya felayko ken chakayo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “faken ongar nan nentagtakhak ya faken ongar nan felayko.” Idwani away matey ak pala ken chakayo. Iyaligko nan chalak isnan fayas ay maikoyag ay maitoptop isnan pammatiyo ay maichaton ken Apo Dios.Isnan okhalin nan Judio, mo wad-ay ichatoncha ay enkik-iwi ken Apo Dios, pateyencha, sa cha't ippey is kaaltar. Sa cha't enlowalo. Mo nakwas nan ikkancha ay mangichoo isnan enkik-iwi, ifokfokcha nan fayas ay mamengpeng isnan inikkancha ay nenchad-ayaw. Iyalig Pablo nan pammaticha isnan enkik-iwi ay naichoo ken Apo Dios, ya nan chalana kannay ay sesemkena ay at maipafala et iyaligna isnan fayas ay mangonto isnan enchayawancha ken Apo Dios. Mo siya chi nan maangnen, et enlal-ayad ak ay matey, ya makilagsak ken chakayo am-in. Et siya akhes koma ay enlal-ayad ya makilagsak kayo ken sak-en. Nan Nangibfaalan Pablo ken cha Timoteo ya si Epafrodito id FiliposAsop ya ad-i omannong ya ipalofos Apo Jesus ay faalek si Timoteo ay mangila ken chakayo, ta mo chengngek ken siya nan maipoon isnan kasasaadyo et onanig ak lomagsak. Kecheng siya is ammok isna ay kag ken sak-en ay chadlos mangiismek isnan enkhawisanyo. Am-in nan tapina, et nan enkhawisancha yangkhay nan pasiyat-encha ya faken nan laychen Jesu Cristo. Ngem ammoyo et nan inpailan Timoteo ay kinapategna. Kag kami sin-ama ay mangid-idno ay mangipaammo isnan Khawis ay Chamag. Idwani mo ammowek et nan sa maangnen ken sak-en isna, at asop ya sak ifaa kannay siya ken chakayo. Asop ya ad-i omannong ya at ipalofos Apo Jesus ay makaeey ak akhes issa. Ngem idwani, kanak en mo masapol ay ipasaak et issa nan ib-a tako ay si Epafrodito ay finaayo ay mamachang ken sak-en isnan kasapolak. Siya nan ib-ak isnan chono ya ib-ak kayet ay sorchachon Cristo. Chachama nan iliwna ken chakayo am-in, ya isnan nangammowana ay chinngeyo nan nensakkitana et nadchanakhan siya. Nensakit tet-ewa siya ya nganngani matey, nay met achi sineg-angan Apo Dios siya, ya faken yangkhay siya, mod-i ket olay sak-en akhes, tay mo sa ya natey siya, at am-am-amed ak ensasanga. Siya chi nan khotok nan menlaychak ay pasaalen siya ta malagsakan kayo ay kasin mangila ken siya. Et mo siya chi, at chadlo chomine nan semekko. Adi kad ipailayo nan layadyo ay manawat ken siya, tay ib-ayo siya ay naiyornos ken Apo Jesus. Patkhenyo nan takho ay kag ken siya, tay egayna inyegyat nan mateyana maigkhapo isnan chonon Cristo. Tet-ewa'y nganngani natey siya khapo isnan chono ay inpadnon Cristo ken siya, tay laychena'y sokantan chakayo ay fomachang ken sak-en. Nan Tet-ewa ay KinalentegIdwani iib-ak, ilal-ayadyo nan naiyornosanyo ken Apo Jesus. Ad-i ak maoma ay kasin mangisolat isna tay siya nan saknibyo. Mey-anyo nan awakyo isnan cheycha'y naoyong ay takho ay alig mangallong ay aso. Ngaag cha ay enchonchono ay mangipapilit isnan segyat.Inpapilit nan naycha'y takho ay masapol ay masegyatan nan am-in ay mamati ken Apo Jesus, tay siya kano nan mangipaila ay naiyornos tako ken Apo Dios. Iyalig Pablo chaicha isnan aso ay mangallong, tay awisencha nan mamati ay mangafolot isnan ad-i osto ay sos-olocha maipoon isnan segyat. Ngem chatako nan ifilang Apo Dios ay tet-ewa ay nasegyatan, ya faken chaicha. Maifilang tako ay nasegyatan tay chayawen tako si Apo Dios maichalan isnan Ispiritona, ya ilal-ayad tako nan inangnen Cristo Jesus. Ad-i tako talken nan ekhad ay maangnen isnan awak. Siya chi olay mo wad-ay tet-ewa khotok nan talekko isnan maiila ay ekhad.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “talekko isnan fekhas.” Siya akhes isnan somagkhanad ay bersikolo. Mo wad-ay makakwani ay siya et mabfalin ay talkena nan ekhad ay wanchena, et am-am-amed ak. Tay sak-en, naiyanak ak ay Israelita isnan waned Benjamin, ya nasegyatan ak isnan maikawalo ay akhew issan naiyanakak. Tet-ewa ay Hebreo ak akhes isnan ekhad ya kalik.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Hebreo ak ay nalpo isnan Hebreo.” Mo maipoon isnan mangang-angnenak isnan lenteg si Judio, esang ak ay Fariseo. Et naila nan nangipapatiyak isnan pammatin si Judio isnan chachama'y nangipalipalikhatak isnan mamati ken Jesus. Mo maipoon isnan ikkan nan takho ay enfalin ay nalenteg khapo isnan mangiyangnenana isnan lenteg Moises, et maid naknakwaniyak. Ngem am-in chachi ay kanak en mo enkhawisak issan chey, nay et ifilangko idwani ay ongar khapo ken Cristo. Ya faken yangkhay chachi, mod-i ket ifilangko ay ongar nan am-in tay figfikhek ay ad-i cha makaiso isnan chadlos enkhawisan nan mangammowak ken Cristo Jesus ay Apok. Khapo ken siya iwayangko nan am-in ay ngag sisa, ya ifilangko chachi ay wasit ta maitapi ak ya ta maiyornos ak ay osto ken Cristo. Adi kad nan kinalentegko idwani, et faken kag isnan kinalentegko issan chey khapo isnan nangiyangnenak isnan lenteg, mod-i ket maifilang ak ay nalenteg idwani khapo isnan pammatik ken Cristo. Siya na nan ilan si kinalenteg ay ichawchaw Apo Dios isnan takho khapo isnan pammatina. Maid kasin teken si semsemkek idwani mod-i ket nan mangammowak ken Cristo ya ta itopegko nan kamabfalina khapo isnan natakhowana isnan etey. Laychek akhes ay itopeg nan likhat ay inliglikhatna ya ta enfalin ak ay kag ken siya isnan nateyana, ta mo mabfalin kasin ak matakho isnan etey. Nan Mamati ken Jesus et Kag cha MakilomlomfaAd-ik kanan en naipagkhawis ak et ya maid kolangko. Ngem eestek kayet engkhana ay maipagkhawis ak, tay siya nan pangkhep Cristo Jesus issan nangayakhana ken sak-en ay entakhona. Iib-ak, ad-ik kanan en apchas ko inala nan am-in ay ichawchawna. Nan yangkhay angnek et kag isnan makilomfa, ad-ik semsemken nan wad-ay is kachokogko, mod-i ket eestek kayet ay cha mat-an engkhana isnan kifosna ta asop ya alaek nan ichawchaw Apo Dios, tay siya nan pangkhepna isnan mangayakhana ken sak-en id tongcho maichalan ken Cristo Jesus. Am-in kayo ay naeteng nan pammatina, et siya met laeng nan semekyo. Nay met achi mo way teken si semekna, et ilatak met laeng Apo Dios nan osto ken siya. Nan angnen tako koma et eesten tako ay wanchen nan apchas tako inammowan ay kinatet-ewa. Iib-ak, kad-in en-oornos kayo ay menwaned ken sak-en. Chakami nan ensarminganyo, isonga wanchenyo nan cheycha'y menwanwaned ken chakami. Kanak na ay manokhon ken chakayo, tay away nangngat ak ay nangwani ken chakayo issan chey ya idwani iyakhak ay mangwani, ay angsan cha nan ib-a kano ay mamati ay maichalan isnan okhalicha et nay kholaencha pet nan sos-olo maipoon isnan nateyan Cristo is kakolos. Id inferno nan ayencha, tay nan fikhawen nan awakcha nan paspasiyat-encha ya siya nan alig dioscha.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan potocha nan dioscha.” Siya nan kinwanin Pablo tay paspasiyat-encha nan isyangkhay ay fikhawen nan awakcha, et nay kag cha chayawen nan fikhawen nan awakcha. Ya ento mo fomain cha isnan ik-ikkancha, ket ay onanig cha ichad-ayew chachi! Nan wad-ay isnan kalotaan nan kawad nan semekcha. Ngem chatako teken, tay id chaya kannay nan ili tako, ya siya chi nan malpowan nan sadsad-en tako ay omisalak, ay siya si Apo Jesu Cristo. Wad-ay nan kamabfalina ay mensokat isnan nay ay nakapsot ay awak tako ay fakinlolota isnan kakhawisan ay awak ay kag isnan enlalanglang ay awakna, tay wad-ay ken siya nan kamabfalin ay mangiyapo isnan am-iam-in ta maiyornos cha ken siya. Nan Tokhon PabloIdwani mampay iib-ak ay laylaychek ya mail-iliwak, chakayo ay malaylaychak ya ichayachayawko,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan koronak.” siya na nan kanak ken chakayo ay laylaychek: Ilaenyo ta lommamot nan pammatiyo ken Apo Jesus. Enseg-ang ak ken chakayo Evodias ya Sintike ta enkasiawatan kayo koma, maigkhapo isnan naiyornosanyo ken Apo Jesus. Ya sa et sik-a ay taltalkek ay kadwak,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “sik-a ay tet-ewa ay makisasallong ken sak-en.” Isnan ekhad nan Judio, khomaeb cha is sallong isnan kaew ay chwa nan panallongana. kedchawek ta fachangam nan cheycha'y fabfafai. Tay chaicha nan chadlos nakidkidno ken chakami isnan nangitakchekhanmi isnan Khawis ay Chamag. Siya, finachangancha chakami ken cha Clemente ya nan tapina akhes ay nakidkidno ken sak-en, ay naisolat nan ngachancha isnan liblon Apo Dios ay nailistaan nan cheycha'y wad-ay fiyagcha ay maid pengpengna. Kad-in ilal-ayadyo koma nan naiyornosanyo ken Apo Jesus. Kasik kanan, mo ke yo ilal-ayad chi. Ipailayo nan anosyo isnan am-in ay takho. Nganngani et nan kasin omaliyan nan Apo. Ad-i kayo madchanakhan isnan olay ngag sisa, mod-i ket isnan enlowalowanyo, kedchawenyo ken Apo Dios nan am-in ay kasapolanyo, ya kad-in enyaman kayo ken siya. Et sa yo itopeg nan talna ay ad-i chadlos maawatan ay ichawchaw Apo Dios ay manaknib isnan likna ya semekyo isnan naiyornosanyo ken Cristo Jesus. Idwani iib-ak, sesemkenyo koma nan am-in ay ngag sisa ay tet-ewa, ya am-in nan napateg ya nalenteg ya nadchalos ay okhali, ya am-in ay kalal-ayad. Siya, ippeyyo koma is kasemekyo nan am-in ay ngag issa ay khawis ya maichayaw. Iyangnenyo nan cha yo sinos-olo ya chinnge ken sak-en ya nan chinawatyo ken sak-en ay ekhad, sa yo't wanchen nan inilayo ay okhalik. Et mo siya chi nan angnenyo, at wad-ay ken chakayo si Apo Dios ay poon si talna. Nan Yaman Pablo isnan Inlayad nan iFilipos ken SiyaKhapo isnan naiyornosak ken Apo Jesus, chadlos ak enlal-ayad tay olay mo inmannong, et khechangna'y inpailayo kasin ay omiismek kayo. Ammok ay kad-in omiismek kayo, ngem engkhana idwani maid wayayo ay mamachang ken sak-en. Ad-ik kanan na ay mangipaila ay enkolang ak isnan masapolko, tay inpaingsak ay mang-ep isnan olay ngag sisa ay kasasaadko. Sinolok nan ad-i chadlos maammowan ay ikkan ay enfiyag mo makolangan ak ya mo ommawas nan kasapolak. Tay sinolok ay mang-ep olay ngag sisa nan kasasaadko, mo memegsan ak paymo maoowat ak, mo nawadwad nan masapolko paymo enkolang ak. Tay isnan naiyornosak ken Cristo, kafaelak nan olay ngag sisa tay wad-ay siya ay omipabpafikas. Ngem khawis kayet chadlo nan finmadfachanganyo issan likhatko. Chakayo ay mamati ay maam-among id Filipos, ammoyo ay id sangad-om ay laponko nangipalawakhan isnan Khawis ay Chamag, et kecheng kayo's namachang ken sak-en issan kinmaanak id Macedonia, kecheng kayo's nanofalit ken sak-en. Ya olay issan kawadko id Tesalonica, et cha yo kayet inpawpaw-itan sak-en isnan kasapolak. Ngem faken nan cha yo inlayad ken sak-en nan sesemkek, mod-i ket nan fongan nan inlayadyo ay at chawatenyo is tap-in. Nan nay ay solat nan mangipatet-ewa ay chinawatko am-in nan inchawchawyo ay inpaipaw-ityo ken Epafrodito, et nay nawadwad chi isnan kasapolak. Sa et tan-oyan Apo Dios nan inpaw-ityo ay alig nafanglo ay chaton ay napoowan ya naichoo ken siya ya ilal-ayadna. Ya nan Dios ay Apok ay malpowan nan katataa ya ad-i enpatengkha ay enkhawisan maichalan ken Cristo Jesus, et ichawchawna nan am-in ay kasapolanyo. Matangtangad siya ay Dios ya Ama tako is eng-engkhana. Amen. Ipaammon Pablo ay Sesemkena chaicha ay iFiliposPakomostaanyo nan am-in ay takhon Apo Dios ay naiyornos ken Cristo Jesus. Pakomostaen akhes nan iib-a ay wad-ay ken sak-en isna chakayo. Am-in ay takhon Apo Dios ay wad-ay isna, et cha cha pakomostaen chakayo, am-amed nan cheycha'y enchonchono isnan afong Cesar ay Emperador. Asop ya wad-ay ken chakayoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Asop ya wad-ay isnan leng-agyo” nan fachang Apo Jesu Cristo. Nan Solat Pablo isnan iColosasSak-en si Pablo ay pinilin Apo Dios ta en-apostol Cristo Jesus, sa et si Timoteo ay ib-a tako. Siya na nan solatmi ken chakayo ay iib-ami ay takhon Apo Dios issa id Colosas ay kaaafolot nan pammaticha ken Cristo. Asop ya wad-ay ken chakayo nan fachang ya talna ay malpo ken Apo Dios ay Ama tako. Inlowalowan Pablo nan iColosasIsnan cha mi mangilol-owalowan ken chakayo, kad-in enyaman kami ken Apo Dios ay Aman Apo tako ay Jesu Cristo, tay chinngemi nan maipoon isnan pammatiyo ken Cristo Jesus ya nan layadyo isnan am-in ay takhon Apo Dios. Linmamot chachi tay wad-ay namnamayo. Tay osto ay chinngeyo nan tet-ewa ay naipaammo isnan Khawis ay Chamag, ket ay pinatiyo ay wad-ay nan namnamaenyo ay naicholin id chaya. Nan nay ay Khawis ay Chamag ay inomchan ken chakayo et naiwalas isnan olay entona, ya pawad-ayena nan khawis ay okhali isnan cha omad-acha ay mamati. Siya akhes nan naangnen ken chakayo, mailapo issan lapona ay nanngelanyo ya naawatanyo nan tet-ewa ay ayen nan fachang Apo Dios. Sinoloyo na ken Epafras ay laylaychenmi ay faan Cristo. Siya nan kaaafolot ay ib-ami ay mangitakcheg ken chakami ya makidkidno ken chakami ay ensilfi ken Cristo. Siya nan nangifaag ken chakami isnan layadyo ay nalpo isnan Ispirito Santo. Adi kad engkhana issan nanngelanmi isnan maipoon ken chakayo, egay kami tinomtomke ay nangilol-owalo ken chakayo. Kedkedchawenmi ken Apo Dios ta nan Ispirito Santona ay wad-ay ken chakayo, et ichawchawna ken chakayo nan am-in ay laing ya pinang-awat, ta ammowenyo ay khawis nan am-in ay laychena ay angnenyo. Siya chi ta maiyafoloy nan okhaliyo isnan laychen Apo Jesus ta kad-in palaylaychenyo siya isnan am-in ay ikkanyo ay enfiyag. Ya sa kayo't mamkhas isnan am-in ay ilan si khawis ay angnen, ya onanig omad-acha nan ammoyo maipoon ken Apo Dios. Kedchawenmi akhes ta maipafikas kayo isnan am-in ay fikas ay malpo isnan kadchachayaw ay kamabfalin Apo Dios, ta olay mo ngag nan omat makakatpe ya makaanos kayo. Enlal-ayad kayo kayet ay enyamyaman ken Dios Ama ay nangagtan ken chakayo isnan kalebfenganyo ay maitapi isnan takhona ay makitawid isnan insakhanana id chaya ay enpapaway ay en-ap-apowana. Insalakana chatako isnan ab-afollinget ay kamabfalin Satanas, ya inyatona chatako isnan en-ap-apowan nan Anakna ay laylaychena, ay nanfot ken chatako isnan nenpakawanana isnan fasol tako. Nan Kasasaad ya Chonon CristoSi Cristo nan osto ay ilan nan ad-i kaila ay Dios. Naisisikhod ay wad-ay siya ya katongchowan isnan am-in ay winad-ay Apo Dios.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan iyon-an nan am-in ay nakhaeb.” Tay naichalan ken siya nan nangab-an Apo Dios isnan am-in ay nawad-ay isnan chaya ya isnan lota, nan mail-ila ya nan ad-i kaila. Tet-ewa, naichalan ken siya nan nawad-ayan nan am-in ay nateketeken ay ad-i kaila ay en-ap-apo paymo matangtangad, nan wad-ay kamabfalina paymo kalebfengana. Nakhaeb cha am-in maichalan ken Jesus ya pala ken siya. Sikhod ay wad-ay siya issan sisya ay egay nakhab-an nan am-iam-in, ya siya nan manginonongnong isnan am-in. Siya akhes nan pangolo isnan am-in ay mamati ay alig awakna, ya kalpowan nan fiyagcha, ya siya nan inaona ay nafangon isnan etey tatno siya yangkhay nan katotongchowan isnan am-iam-in. Inpailana nan osto ay okhali ya kinadchios Apo Dios tay siya nan laychen Dios Ama ay maangnen ken siya. Et sinmek Apo Dios akhes ay kasin mangiyornos isnan am-iam-in ay wad-ay id chaya ya isna is kalofong ken siya maichalan isnan Anakna. Siya na nan inangnena isnan etey nan Anakna is kakolos.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “iyornosna… isnan chalan nan kolosna.” Isnan Griego wad-ay nan esang ay kali ay chwa nan ayena, talna ya ornos. Ornos nan laychena ay kanan isna. Kag akhes ken chakayo. Sikhod ay nanatlad kayo ken Apo Dios, ya khinolayo siya khapo isnan ngaag ay semekyo ya ang-angnenyo. Ngem idwani et inyornosna chakayo ken siya isnan nateyan nan Anakna, ta enfalin kayo ay nadchalos ya nakapet ken siya, nalenteg ya maid makmakwaniyanyo mo iyeyna chakayo isnan sakhangna. Siya magtek mo eestenyo kayet nan pammatiyo ta enkekedse kayo, ya ad-i kayo enchwadchwa paymo enfab-aliw isnan namnamayo ay malpo isnan Khawis ay Chamag ay chinngeyo. Siya nan Khawis ay Chamag ay naipap-alawag isnan olay sino ay takho, ya sak-en ay Pablo nan esang ay nenfalin ay faa ay en mangipap-alawag. Nan Chonon Pablo ay Mamachang isnan Am-in ay MamatiEnlal-ayad ak idwani isnan naycha'y likhatko ay enkhawisanyo. Kanak na tay nan nay ay likhat ay inanaagko, et siya nan toloy nan likhat Cristo pala isnan am-in ay mamati ay makwanin awakna, engkhana ay makwas. Nenfalin ak ay faan nan am-in ay mamati, tay pinilin Apo Dios sak-en ay ensilfi isnan enkhawisanyo, ta ipaammok nan am-in ay kalin Apo Dios. Siya nan Chamag ay egay chadlos naipap-aammo isnan angsan ay waned si takho id solit, nay met achi idwani et nay inpaammona isnan takhona. Siya na nan nemnem Apo Dios: Laychena ay ipaammo isnan takhona nan sikhod ay egay naammowan ya maid makaiso ya kadchachayaw ay pangkhepna isnan am-in ay takho. Et siya na nan sikhod ay egay naammowan: Nan kawad-an Cristo ken chakayo, siya nan khotok nan namnamayo ay maitapi isnan katangtangachan Apo Dios. Adi kad si Cristo nan ipap-alawagmi isnan olay sino ay takho. Ippeymi nan am-in ay laingmi ay manokhon ya mangisolo ken chaicha tatno mo ifowegmi chaicha isnan sakhangna, et apchas naengngan nan waschin esang isnan pammatina ya naiyornos ken Cristo. Tay siya chi nan sesemkek ay ikkan, ipapatik nan kafaelak ay enchono maichalan isnan kamabfalin Cristo ay mangipabfifikas ken sak-en. Nan Chanag Pablo Maipoon isnan iColosasLaychek ay ammowenyo ay chadlos ak madchanakhan isnan mangilowalowak ken chakayoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “chadlos chachama ay makioonong ak pala ken chakayo.” issa id Colosas ya nan cheycha'y iLaodicea, ya nan am-in ay wad-ay ischi ay egay inmil-ila. Tay laychek ay fomikas kayo ya en-oornos kayo khapo isnan layadyo, tatno ad-i kayo enchwadchwa mod-i ket ta maawatanyo ay osto nan maipoon isnan sikhod ay egay inpap-aammon Apo Dios maipoon ken Cristo. Siya nan mangammowan tako isnan am-in ay naichocholin ay silib ya nemnem Apo Dios ay alig akon. Kanak na ta maid takho is manailo ken chakayo isnan makaaw-awis ay kalicha. Tay olay maid ak ken chakayo, sisya kayet ay iismekko chakayo,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Tay olay mampay maid nan awakko, ngem wad-ay nan leng-agko ken chakayo.” ya enlal-ayad ak ay kasin manmanmek isnan kasasaadyo ay manonongnong ya nan linmamotan nan pammatiyo ken Cristo. Nan Tokhon Maipoon isnan Teken ay Sos-oloIdwani tay chinawatyo et si Cristo Jesus ay en-apoyo, masapol ay maiyoornos kayo ken siya.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “manad-alan kayo ken siya.” Palamotenyo ay osto nan pammatiyo ken Jesus ay tet-ewa ay pegnad si pammati, ta engnganenyo nan pammati ay naisolo ken chakayo. Sa kayo't kad-in enyaman ken Apo Dios. Mey-anyo mampay ta ad-i kayo masalacheyan ay enfalin ay falod si takho isnan kag khawigkhawis ay ilan si sos-olocha, ay maid pet kinatet-ewana. Maid silfin nan kag tosa ay sos-olo ay malpo isnan ekhad si kalotaan ay takho ya nan anito,Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “kalalakaan ay sos-olo ay ekhad nan kalotaan ay takho.” ya ad-i maiyafoloy ken Cristo. Tay nan kinatet-ewana, olay mo si Cristo et nenfalin ay takho, sisya ay wad-ay kayet nan am-in ay kasasaad Apo Dios ken siya, ya entongtongcho siya mo nan am-in sisa ay ad-i kaila ay en-ap-apo ya nan wad-ay kalebfengana. Et isnan naiyornosanyo ken siya maid paat nenkolanganyo isnan falo ay fiyagyo ay chinawatyo ken siya. Isnan naiyornosanyo ken siya, alig kayo akhes nasegyatan, ngem faken nan ilan si segyat si takho. Tay maiyalig kayo ay nasegyatan ken CristoId sangad-om ay nangayakhan Apo Dios ken Abraham ay entakhona, inischona nan segyat ay mangipaila isnan manokokhancha isnan ad-i osto ay dioscha ta kecheng si Apo Dios is enchayawancha. Nan ekhadcha ay manegyat, et kotmochancha nan koyop nan oti. Maiyalig nan makaanan nan koyop isnan makaanan nan sikhod ay ekhad ya okhalicha. Siya akhes ken chatako. Isnan makaanan nan sikhod ay okhali tako maiyalig tako ay nasegyatan ken Cristo ta siya nan en-Apo tako. isnan nangaanana isnan kamabfalin nan ngaag ay okhaliyo. Sa et isnan nafonyakhanyo ken Cristo, alig kayo naitapi ken siya ay naikaob, ya kag kayo akhes naitapi ken siya ay kasin natakho, khapo isnan pammatiyo isnan kamabfalin Apo Dios ay namangon ken Cristo isnan etey. Issan chey, alig kayo natey isnan sakhang Apo Dios tay isnan komkomsawanyo, ya tay Gentil kayo ay natlad ken siya.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “tay loyyop nan awakyo.” Infilin Apo Dios ay segyatan nan Israelitas nan an-akcha ay mangipaila ay maiyornos cha ken siya. Ngem idwani, isnan naiyornosanyo ken Cristo, intapin Apo Dios chakayo ken siya ay kasin natakho, ya pinakkawana am-in nan fasol tako. Nan inangnen Apo Dios et kag na inala nan listaan nan otang ya fasol tako ken siya ya nan kalentelentegna ay egay tako inangnen, et pinakawasna isnan nateyan Cristo is kakolos.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “inlansana is kakolos.” Nan laychena ay kanan et pinakawasna nan listaan. Tay isnan nateyan Jesus is kakolos inpailana ay apchas na't finayachan nan am-in ay otang tako ken Apo Dios. Sa et isnan nateyan Jesus is kakolos, kinaan Apo Dios nan kamabfalin nan am-in ay anito ya ad-i kaila ay menkhola ken chatako, ya inpailana ay inafak Jesus am-in chaicha isnan sakhang nan am-in.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “Sa et is kakolos kinaan Cristo isnan awakna nan kamabfalin nan am-in ay teketeken ay anito ya ad-i kaila, ya inpailana ay inafakna am-in chaicha isnan sakhang nan am-in.” Tay siya chi ad-iyo ipalofos nan olay sino ay mangifilinNan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “ad-iyo ipalofos nan olay sino ay mangokom” ken chakayo maipoon isnan kanenyo paymo inomenyo, ay siya kano nan masapol ay abfolotenyo. Siya akhes isnan teketeken ay ilan si tengaw ya piyasta: tinnawen, finowan paymo sinabfacho. Nan naycha ay sikhod ay ekhad et maid tet-ewa kafaelancha, ya alig cha yangkhay alin-ew ay inmon-ona mo nan nen-alin-ew ay si Cristo. Ngag ngotoyo akhes isnan olay sino ay mangipafasol ken chakayo isnan angnenyo ay enchad-ayaw. Kananchan tet-ewa cha khapo isnan inpailan kano Apo Dios ken chaicha, ya ipapilitcha nan kas-on mangifafan-ikhan isnan awak, ya nan enchad-ayawan isnan angheles. Nachayew cha isnan maid khotokna nan kag tosacha ay takho, tay semek si aped takho nan semekcha. Ad-i cha nakapet ken Cristo ay pinakaolocha koma. Tay si Cristo nan kag olon nan am-in ay mamati. Siya nan mangipafikas ken chaicha ya menyoyomyom ken chaicha, kag isnan angnen nan tong-a ya wat isnan awak, ta maengngan cha ay maiyafoloy isnan laychen Apo Dios.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “paengnganen Apo Dios chaicha.” Nakietey ya Makifiyag nan Mamati ken CristoIdwani, mo siya sa'y naitapi kayo ken Cristo ay natey ya nawayaan kayo isnan en-ap-apowan nan anito,Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “Idwani, mo siya sa'y naitapi kayo ken Cristo ya inokhayyo nan kalalakaan ay sos-olon nan kalotaan ay takho” en kayo man cha kayet maitapi ay mangiyangnen isnan ekhad si pagano mo? Ya ke yo cha kayet patpatiyen nan filincha mo? Kag isnan filin ay mangwanin, “Ad-iyo eg-egnan chana! Ad-iyo lamlamanan chana! Ad-iyo khidkhidchowen chana!” Am-in nan naycha ay makakan ya mainom et maamas cha mo apchas naokmon, ya nan lenteg maipoon isnacha et aped yangkhay sos-olon si takho. Kag tet-ewa ay silib nan isos-olocha tay eestencha ay manad-ayaw isnan angheles ya kas-on cha ibfafan-ig nan awakcha, ya olay nan awakcha et palikhatencha akhes. Ngem nan kinatet-ewana, maid paat silfin nan cha cha angnen, tay ke pet ad-icha kafaelan ay manopapa isnan ngaag ay fikhaw nan awakcha. Idwani tay naitapi kayo ken Cristo ay natakho, ippeyyo nan semekyo isnan wad-ay id tongcho ay kawad Cristo ay tomotokcho is kakannawan Apo Dios. Nan yangkhay koma wad-ay id tongcho nan kad-in sesemkenyo, ta faken nan wad-ay isnan lota. Tay kag kayo natey ya nan eng-engkhana ay fiyagyo et naiigto ken CristoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “naitafon ken Cristo.” ay maiyoornos ken Apo Dios. Et mo enpaila kasin si Cristo ay poon nan eng-engkhana ay fiyagyo et wad-ay kayo ken siya ay maitapi isnan katangtangachana. Nan Sikhod ay Fiyag ya nan Falo ay FiyagNan ikkanyo et kodsapanyo nan nablok ay kalotaan ay okhali,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Pateyenyo mampay nan kalotaan ay partin (nan awakyo)” ay kag isnan asi ay ang-angnen ya semsemken, nan kakaisew ay fikhaw si awak, nan ngaag ay laylaychen ya nan kinaakhom. Tay en-iso nan kinaakhom isnan manad-ayawan isnan khinag-aeb ay dios. Nan kag tosacha ay okhali nan menlalay isnan chad-ama ay songet Apo Dios. Siya chachi nan okhali ay winanwanedyo issan chey tay siya chi nan inang-angnenyo ay enfiyag. Nay met achi idwani, kaanenyo et am-in chana: songet, fonget, oyong, chopis ya nan kakaisew ay kali. Ya ad-i kayo en-asiengag, tay kinaanyo et nan sikhod ay okhaliyo ay inmingsaanyo, ya wad-ay et nan falo ay okhaliyo ay khinaeb Apo Dios. Siya sa nan okhaliyo ay cha na pafalowen ta enfalin ay kag isnan okhalina isnan cha yo mangammowan ken siya. Khapo tay siya chi, mis-o tako am-in: Gentil paymo Judio, nasegyatan paymo loyyop, nan mangili paymo sangaili,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan barbaros paymo Skothes.” Nan ayen nan barbaros et mangili isnan kalin nan Griego, ya siya akhes nan ayen nan iSkothes isnan iRoma. Isonga nan laychena ay kanan et nan olay sino ay mangili. ya nan faa paymo faken. Mis-o tako khapo tay si Cristo ay kawedwedchaan isnan am-iam-in nan wad-ay ken chatako am-in. Idwani, tay chakayo nan pinilin Apo Dios ay laylaychena ay takhona ay nakapet ken siya, kag tona koma nan en-okhaliyo: Ipailayo nan seg-ang ya kinagkhawisyo, nan anos ya oya, ya ibfafan-igyo nan awakyo isnan ib-ayo. Anosanyo nan ib-ayo, ya en-asipakawan kayo. Mo wad-ay lilin nan esang isnan ib-ana, en-asipakawan cha kag isnan inangnen Apo Jesus ay namakawan ken chakayo. Ngem nan kapapatekhan ay okhali ay maitoptop isnan tapina, et siya nan layad isnan ib-a, tay fetken nan layad chakayo ta somya nan ornosyo ay maid kolangna. Sa et ilaenyo ta nan ornosIsnan Griego wad-ay nan esang ay kali ay chwa nan ayena, talna ya ornos. Mabfalin akhes ay talna nan laychena ay kanan isna. ay ichawchaw Cristo nan mangichad-alan ken chakayo, tay siya chi nan khotok nan nangayakhan Apo Dios ken chakayo, ta enfalin kayo ay es-esa ay awak. Ya kad-in enyaman kayo. Cha yo kayet ammowen ay khawis nan kalin Cristo ay maid paat kolangna, sa yo't ippey nan am-in ay silibyo ay en-asisolo ya en-asitokhon. Enkanta kayo isnan nateketeken ay Salmo ya chag-ay ay maiyafoloy isnan kalina ay manayaw ken Apo Dios. Siya, enlal-ayad kayo ay enchag-ayNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “enkanta kayo isnan posoyo” ay menyaman ken siya. Ilaenyo mampay ta nan am-in ay ngag sisa ay angnenyo paymo appatenyo et angnenyo isnan ngachan Apo Jesus ay naiyornosanyo. Ya kad-in enyaman kayo ken Dios Ama maichalan ken siya. Nan Tokhon Pablo Maipoon isnan SinpapangafongChakayo ay fabfafai, maiyoornos kayo isnan asaswayo, tay siya nan osto chadlo ay angnen nan esang ay naiyornos ken Apo Jesus. Chakayo ay lallalaki, masapol ay laychenyo nan asawayo ya ad-iyo palikhaten chaicha. Kag akhes ken chakayo ay an-ak, masapol ay kad-in angnenyo nan kanan nan chakek-eyo, tay siya nan enlaychan nan Apo. Chakayo ay chakek-echa,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Am-a” ad-iyo pasongten nan an-akyo ta ad-icha ngomaya. Tokhon isnan Faa ya nan Ap-apochaChakayo ay faa, kad-in angnenyo nan filin nan ap-apoyo isnan nay ay lota, ya angnenyo nan am-in ay ifaagcha ken chakayo. Ad-iyo yangkhay angnen chi mo wad-ay cha ay mangiila ta palaylaychenyo chaicha, mod-i ket ippeyyo am-in nan semekyoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “naoya nan posoyo.” isnan chonoyo tay si Apo Jesus nan iyegyatyo. Eestenyo ay mannoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “enchono kayo ay malpo isnan leng-ag/fiyagyo.” isnan olay ngag ay chonnenyo ay kag si Apo Jesus nan isilsilfiyanyo, faken nan takho. Ammoyo ay si Apo Jesus nan osto ay manofalit ken chakayo, tay nan tawidyo id chaya nan isofalitna ken chakayo. Siya, si Cristo nan osto ay Apoyo ay isilfiyanyo. Ngem mo wad-ay ken chakayo nan ngaag nan ang-angnena siya akhes ay at pad-anena nan osto ay sofalit nan kinangaagna, tay maid pawadwad-en Apo Dios. Chakayo akhes ay ap-apo, ilaenyo ta ikkanyo nan nalenteg ya osto isnan faayo, tay ammoyo ay olay akhes chakayo et wad-ay nan Apoyo id chaya. Nan Tokhon isnan Am-in ay MamatiIpapatiyo ay enlowalo. Siya, ippeyyo nan semekyo isnan lowaloyo ya kad-in enyaman kayo akhes ken Apo Dios. Omilol-owalo kayo akhes. Kedchawenyo ken Apo Dios ta omagtan is wayami ay mangipalawag isnan kalina,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Kedchawenyo ta tekwafan Apo Dios ken chakami nan pantew pala isnan kalina” ta ipaammomi nan sikhod ay egay naipaammo maipoon ken Cristo. Siya sa nan khotok nan maifabfalochak idwani. Omilowalo kayo ta ilatlatakko koma nan maipoon ken siya ay lebfengko ay angnen. Ilaenyo ta nongnongenyo akhes nan am-in ay ikkanyo isnan sakhang nan egay namati, ya eestenyo nan makikadwaanyo ken chaicha ta maawis cha.Nan osto ay naisolat isnan Griego isnan et, “sobfotenyo nan timpo.” Sa et ilaenyo ta ad-i entamnay nan enkak-aliyanyo mod-i ket enlamsitNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Ilaenyo ta khawis ya naasinan nan enkak-aliyanyo.” sa yo't ammowen nan ikkanyo ay manongfat isnan olay sino. Nan Pengpeng nan Solat PabloIdwani, si Tikico nan ifaak ken chakayo ay mangipaammo isnan am-in ay maang-angnen ken sak-en. Siya nan laylaychek ya kaaafolot ay ib-a ay makidkidno ken sak-en ay ensilfi ken Apo Jesus. Nan pangkhepko isnan mamaalak ken siya et ta pabfikasena nan semekyo isnan cha na mangipaammowan isnan kasasaadmi ay wad-ay isna. Ipafowegko akhes ken siya nan kaaafolot ya laylaychek ay ib-a ay mid kasin teken mod-i si Onesimo ay kailiyanyo. Chaicha nan mangipachamag isnan am-in ay naik-ikkan isna. Pakpakomostaen Aristarco chakayo. Siya nan ib-ak ay mabfafalod isna. Olay si Marcos ay kayong Bernabe et pakpakomostaena chakayo. (Apchas kayo et nafag-an isnan ikkanyo ken siya. Khakhawisenyo ya nonongnongenyo siya mo omey issa.) Wad-ay akhes isna si Jesus ay makwanin Justo, et pakpakomostaena chakayo. Kecheng nan naycha'y tolo is JudioNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Kecheng nan naycha'y tolo is nasegyatan” isnan cheycha'y makidkidno ken sak-en maipoon isnan en-ap-apowan Apo Dios. Inmipabpafikas cha tet-ewa. Olay akhes si Epafras ay kailiyanyo ya faan Cristo Jesus et pakpakomostaena chakayo. Kad-in sesemkena ya eestena ay mangilowalo ken chakayo ta maengngan nan pammatiyo, ya ta maid enchwadchwaanyo maipoon isnan am-in ay nemnem Apo Dios. Sak-en nan manistikho ay nakakhet siya ay enchono isnan enkhawisanyo, ya nan mamati id Laodicea ya id Hierapolis. Si Lucas ay laylaychen tako ay choktor, ya olay si Demas et pakpakomostaencha chakayo. Maichalan ken chakayo pakomostaek nan iib-a issa id Laodicea, ya ken Nimfas ya nan am-in ay mamati ay maam-among isnan afongna. Et mo kinwasyo ay finasa nan nay ay solatko, ipafasayo akhes isnan maam-among ay mamati id Laodicea. Ya ilaenyo ta fasaenyo akhes nan solat ay inpaiyeyko ken chaicha. Sa yo't akhes ifaag ken Arkipo nan kanak, “Ilaem ta ikwasmo koma nan chono ay inpadnon Apo Jesus ken sik-a.” Sak-en akhes ay kayongyo ay Pablo et chadlos sak-enNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “isnan limak kannay.” nan mensolat idwani: Komosta kayo. Ad-iyo lidlidchongan nan maifabfalochak.Asop ya wad-ay nan fachang Apo Dios ken chakayo. Nan Omona ay Solat Pablo isnan iTesalonicaChakami na ay Pablo, Silas, ya Timoteo, ya siya na nan solatmi ken chakayo ay mamati issa id Tesalonica ay naiyornos ken Dios Ama ya si Apo Jesu Cristo. Asop ya wad-ay ken chakayo nan fachang ya talna ay malpo ken chaicha. Nan Nenyamanan cha Pablo isnan Khawis ay Okhali ya Pammatin nan iTesalonicaKad-in enyaman kami ken Apo Dios maipoon ken chakayo am-in isnan enlol-owalowanmi. Tay isnan enlowalowanmi ken Dios Ama tako sesemkenmi nan cha yo iyangnen khapo isnan pammati, nan kakhetyo ya nan anosyo khapo isnan namnamayo ken Jesu Cristo ay Apo tako. Iib-ami ay laylaychen Apo Dios, ammomi ay pinilin Apo Dios chakayo. Tay issan nangiyaliyanmi isnan Khawis ay Chamag ken chakayo, et faken kali yangkhay mod-i ket wad-ay akhes kamabfalina ay nalpo isnan Ispirito Santo ay nanet-ewa isnan kalimi.Ammoyo akhes mo ngag nan okhalimi issan nakitetey-anmi ken chakayo tay nan enkhawisanyo nan pangkhepmi. Sa yo't inpey nan kafaelanyo ay menwanwaned isnan okhalimi ya si Apo Jesus. Et nay olay mo chad-ama ay naipap-alikhat kayo, chinawatyo kayet nan kalin Apo Dios ay nangilal-ayad isnan layad ay malpo isnan Ispirito Santo. Tay siya chi chakayo nan mabfalin ay wanchen nan am-in ay mamati isnan Probinsiya ay Macedonia ya Acaya. Tay chakayo nan nailapowan nan naipadchamakhan nan kalin Apo Jesus id Macedonia ya Acaya.Nan teken ay ngachan nan Probinsiya ay Acaya et Grecia. Ngem faken yangkhay chi, mod-i ket nadnadnge kayet nan okhod maipoon isnan pammatiyo ken Apo Dios isnan olay entona et nay maid kasin mi kanan. Tay chaicha kannay nan nangokhod isnan inangnenyo ay nanawat ken chakami, ya nan nanokokhanyo isnan khinag-aeb ay diosyo, ta ensilfi kayo isnan matatakho ya tet-ewa ay Dios. Inog-okhodcha akhes nan manadsad-anyo isnan omaliyan nan Anakna ay malpo id chaya. Siya si Jesus ay finangona isnan etey, ya nan mangisalak ken chatako isnan songet Apo Dios ay at omchan. Iib-ak, chakayo kannay et ammoyo ay ad-i ongar nan inmayanmi ken chakayo. Ammoyo ay olay mo naipap-alikhat ya nailal-ayosan kami id Filipos issan sisya ay egaymi inomchanan issa, wad-ay kayet toledmi ay nalpo ken Apo Dios ay mangifaag ken chakayo isnan Khawis ay Chamag ay nalpo ken siya, olay mo angsan cha nan chadlos khomola. Tay nan pangkhepmi ay mangawis ken chakayo et faken isnan ad-i osto paymo isnan kinalokhit, paymo ta fab-aliyanmi chakayo. Ngem ifab-aagmi yangkhay nan laychen Apo Dios, tay tinan-oyana chakami ay mangitalkana isnan Khawis ay Chamag. Et ad-i kami enpalawag ay mangipalal-ayad isnan takho, mod-i ket ta ipalal-ayadmi si Apo Dios ay mangil-ila isnan wad-ay isnan nemnemmi.Nan osto ay naisolat isna et, “mod-i ket ta ipalal-ayadmi si Apo Dios ay mangil-ila isnan posomi.” Ammoyo met ay egaymi inal-alok chakayo isnan enlamsit ay kali. Ya egay kami akhes nen-isolo ay manalak isnan kinaakhom. Si Apo Dios nan wad-ay ay tomistikho. Egaymi akhes inan-anap nan kaichad-ayawanmi isnan olay sino, ken chakayo paymo isnan tapina, olay mo wad-ay kalentekhanmi ay maipateg, tay apostoles Cristo chakami. Ngem naanos kami ken chakayo ay kag isnan ina ay mangaywan isnan an-akna. Ya khapo isnan chachama ay layadmi ken chakayo, iinsetmi ay nangipaawat ken chakayo isnan Khawis ay Chamag Apo Dios. Ya faken yangkhay chi, mod-i ket nakasakhana kami ay nangichowa isnan fiyagmi migkhapo ken chakayo, tay chadlos napateg kayo ken chakami. Ad-iyo ngen sesemken, iib-a, nan angsan ay felaymi ya likhatmi ay nangidno isnan kasapolanmi isnan inakhew ya minaschem, ta asop ya ad-imi palikhaten chakayo isnan cha mi mangifagfag-an isnan Khawis ay Chamag Apo Dios? Chakayo kannay ya si Apo Dios nan nanistikho ay nalenteg nan okhalimi ken chakayo ay mamati, maid makmakwaniyanmi, ya nakapet kami ken Apo Dios. Ammoyo akhes nan inangnenmi ken chakayo ay kag isnan angnen nan ama ay mennongnong isnan an-akna. Tinokhonmi ya inpafikasmi chakayo, ya inloneloneymi ta nan angnenyo ay enfiyag et maiyafoloy isnan okhalin Apo Dios ay mangay-ayag ken chakayo ay maitapi isnan en-ap-apowana ya katangtangachana. Nan Pammati ya Anos nan iTesalonicaKad-in enyaman kami akhes ken Apo Dios tay issan nanngelanyo isnan kalina ay kinwanimi, et finigfigyo ay faken aped ap-apat yangkhay si takho mod-i ket siya chi nan tet-ewa ay kalin Apo Dios ya wad-ay kamabfalina isnan fiyagyo ay mamati. Sa et akhes iib-ak, kag kayo isnan mamati ken Apo Dios ay maam-among id Judea ya naiyornos ken Jesu Cristo. Tay naipap-alikhat kayo isnan kakailiyanyo kannay ay kag akhes isnan naangnen ken chaicha ay naipap-alikhat isnan kakailiyancha ay Judio. Chaicha nan namatey isnan mamadton Apo Dios id sangad-om, ya nan wanedcha nan namatey ken Apo Jesus. Chaicha kayet ay Judio nan nangipakaan ken chakami. Maid paat angnencha is malaychanan Apo Dios, ya kholaencha nan olay sino isnan mangiyad-iyancha ken chakami ay mangifaag isnan Gentil nan kaisalakancha. Siya chi et nan konton nan fatfafatfatencha ay fasolcha, ya nay inomchan et nan songet Apo Dios ken chaicha. Nan Layad cha Pablo ay Kasin Mangila isnan Mamati id TesalonicaIsnan sinak-itan ay nasisyanan tako ay iib-a, inpeymi nan kafaelanmi ay kasin mangila ken chakayo khapo isnan chachama ay iliwmi. Ngem olay mo adchawi kayo ken chakami, sisya'y wad-ay kayo isnan semekmi.Nan osto ay naisolat isna et, “Nangoso kami ken chakayo isnan kames faken isnan poso.” Laychenmi tet-ewa ay en mangila ken chakayo, am-amed ken sak-en. Nangngat ay laychek ay omey issa ken chakayo ngem sinmaw-an si Satanas ken chakami. Tay ngag nan namnamaenmi paymo ilal-ayadmi paymo nan chadlos mi ichayewNan osto ay naisolat isna et, “nan koronan si chayew.” Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “chakayo nan khotok nan nangafakanmi ay ichad-ayewmi.” isnan sakhang Jesus ay Apo tako isnan omaliyana? Ad-i ngen chakayo? Tet-ewa, chakayo nan khotok nan kaidchayawan ya malaylaychanmi. Adi kad isnan ad-imi makaikatpelan isnan iliwmi, sinmekmi ay khapesna't si makekecheng kami is makhayad id Atenas, ya finaami si Timoteo ay faan Apo Dios ya ib-ami ay makidkidno ay mangiwalakhawag isnan Khawis ay Chamag Cristo.Nan naisolat isnan tapina ay kalin Apo Dios isnan kalin si Griego et, “si Timoteo ay makidkidno ken Apo Dios isnan kaipap-alawakhan nan Khawis ay Chamag ay maipoon ken Cristo.” Siya nan finaami ay mangipaengngan isnan pammatiyo ya ta pabfikasena chakayo ta maid ngomaya khapo isnan naycha'y angsan ay likhat. Ammoyo met ay inischona ay maangnen chasa ken chatako. Tay apchas mi inpaona ay nangibfakha ken chakayo issan nakitey-anmi ken chakayo ay at matepeng/mapachas tako isnan likhat. Et nay ammoyo ay tinmet-ewa. Siya na nan khotok nan namaalak ken Timoteo issa, ta mangammowak isnan kasasaad nan pammatiyo, tay ad-i ak makas-ed, ya machadchanakhan ak tay ta ket lang nasailowan kayo ken SatanasNan inpangachan Pablo ken Satanas isna et, Nan Ensas-ailo. ya nenfalin et ay maid silfin nan chonomi issa. ya nenfalin et ay maid silfin nan chonomi issa. Nan Nalaylaychan cha Pablo isnan chinngecha Maipoon isnan iTesalonicaNgem idwani nay sinmakhong et si Timoteo ay kalkalpo ken chakayo, ya khawis nan inpachamagna maipoon isnan pammati ya layadyo. Infaagna akhes ay kad-in malaylaychan kayo ay manmanmek ken chakami, ya mail-iliw kayo akhes ken chakami ay kag isnan iliwmi ken chakayo. Tay siya chi iib-a, olay mo angsan cha nan pomap-alikhat ya omap-apos, khechangna'y fomifikas kami khapo isnan pammatiyo. Tay idwani wad-ay tet-ewa khotok nan matatakhowanmi, tay linmamot et nan pammatiyo ken Apo Jesus. Ad-i kami makaanap is omanay ay kali isnan enyamyamananmi ken Apo Dios maipoon ken chakayo tay isnan chachama ay malaylaychanmi isnan sakhangna khapo ken chakayo. Inakhew ya minaschem ay iseg-aseg-angmi ta mo ke tako en-asiila kasin, ta annayanmi nan kolang isnan pammatiyo. Nan Lowalon PabloAsop ya si Apo Dios kannay ay Ama tako ya si Jesus ay Apo tako nan omipango isnan omayanmi ken chakayo. Asop ya si Apo Jesus nan mangipabpafikas isnan en-asilaylaychanyo, ya olay akhes nan layadyo isnan am-in ay takho, engkhana ay enfalin ay kag isnan layadmi ken chakayo. Ya ta pabfikasena nan semekyo tatno maid makmakwaniyanyo ya nadchalos kayo isnan sakhang Dios Ama tako, is omaliyan Jesus ay Apo tako ay mangifoweg isnan am-in ay takhona. Idwani iib-ak, iseg-angmi ya kedchawenmi ken chakayo isnan kalebfengan Apo Jesus ay naiyornosanmi ta onanig yo kayet eesten ay angnen nan sinoloyo chadlo ken chakami. Siya nan omno ay okhali ay malaylaychan Apo Dios ay wanwanchenyo idwani. Tay ammoyo nan cheycha'y inchowami ay filin ken chakayo ay malpo isnan kalebfengan Apo Jesus. Nan nemnem Apo Dios ken chakayo, et ta nadchalos kayo ya chokokhanyo nan asi ay fiyag. Am-in kayo ay lallalaki et masapol ay maawatanyo ta nadchalos ya maichayaw nan angnenyo ay omasawa, ta faken yangkhay nan owat si asi nan sesemkenyo, ay kag isnan semek nan takho ay ad-i mangammo ken Apo Dios. Siya chi ta maid ken chakayo kannay nan aped menloko isnan ib-ana, tay maid teken mod-i si Apo Jesus nan manosa isnan mangangnen isnan kag todi ay kinalokhit. Siya chi nan sikhod ay inloneloneymi ken chakayo. Tay faken nan mangangnenan tako isnan kinalokhit nan inmayakhan Apo Dios ken chatako, mod-i ket ta nadchalos nan okhali tako. Isonga mo sino nan manot-oweng isnan nay ay sos-olo, faken nan takho nan tot-owengena, mod-i ket si Apo Dios ay mangigwa isnan Nasantowan ay Ispiritona ken chakayo. Nan Layad isnan Ib-aIdwani, mo maipoon isnan layadyo isnan ib-ayo ay mamati, ad-i kami mang-ey ensolat ken chakayo, tay apchas kayo naisolowan ken Apo Dios isnan angnenyo ay en-asilayad. Et siya tet-ewa met nan ang-angnenyo isnan am-in ay iib-a ay mamati isnan olay entona id Macedonia. Nan yangkhay magtek ibfakhami ken chakayo idwani, et ta am-amed yo eesten nan ikkanyo ay en-asilayad. Nan Tokhon Maipoon isnan Omanapan si IkatakhoIppeyyo akhes nan semekyo isnan kakhigkhinek ay fiyag. Ad-i kayo makikibfiyang isnan fiyang nan tapina ta nan et enchono isnan ikatakhoyo nan komagkhetanyo ay kag isnan infilinmi ken chakayo. Siya chi ta maichayaw kayo isnan egay namati, ya ad-i kayo mang-ey en-anap isnan kasapolanyo isnan tapina ay takho. Nan Maangnen isnan Mamati ay NateyChakayo ay iib-ami, laychenmi akhes ay ammowenyo nan kinatet-ewa maipoon isnan natey,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “maipoon isnan cheycha'y maseseyep.” ta ad-i kayo aped ensasanga ay kag sinan takho ay maid namnamacha. Patiyen tako ay si Jesus natey ya kasin natakho, ya siya akhes ay patiyen tako ay maangnen isnan matey ay naiyornos ken Jesus. At ipaifoweg Apo Dios chaicha ken Jesus isnan omaliyana. Siya na nan sos-olon nan Apo ay ifab-aagmi: Chatako ay sisya ay matatakho isnan tomoliyan Apo Jesus, ad-i tako mabfalin ay mang-ona mo chaicha ay apchas natey. Mo chakhos madnge nan maifokhaw ay filin, ya nan kalin nan katongchowan ay anghelna, sa et nan tolottot nan trompetan Apo Dios, at khomwab si Apo Jesus kannay ay malpo id chaya. Sa et at mang-ona ay fomangon nan natey ay naiyornos ken Cristo. Sa et chatako ay sisya ay matatakho, at menkaaala tako ay maiyamong ken chaicha is kalifoo, ay manab-at ken Apo Jesus id tongcho. Et osto'y siya chi, at chadlo maitapi tako ken siya is eng-engkhana. Tay siya chi en-asipafikas kayo isnan nay ay chamag. Mo maipoon magtek isnan timpo ya nan tawen ay kaommatan nan nay cha, ad-imi mang-ey isolat ken chakayo ay iib-ami. Tay chadlos yo ammo ay kag isnan kanaaliyan nan mangakew isnan lafi nan akhew ay omaliyan Apo Jesus. Isnan chey ay akhew, at wad-ay cha nan mangmangwanin, “Oompa et ya enkhagkhawis nan lawag,” at siya chi kannay nan menkapapakawasancha, ya ad-i cha makalayaw. Et kag chi isnan kanaali ay likhat isnan fafai ay omaanak. Nay met achi ken chakayo ay iib-ak, at ad-i kayo matakag isnan akhew ay kanaaliyan Jesus ay kag isnan matakakhan nan takho isnan kanaaliyan nan mangakew isnan lafi. Faken nan enfollinget nan kawadyo. Tay maiyalig kayo am-in ay an-ak si paway paymo mag-akhew. Siya, maid ken chatako nan an-ak si follinget paymo lafi. Tay siya chi ad-i tako ton-ochen nan cheycha'y alig maseseyep ay ang-angnen nan tapina, mod-i ket ensasakhana ya enkatpe tako. Tay nan maschem, siya nan maseypan nan takho, ya siya akhes nan mabfotengancha. Ngem tay chatako nan takhon si mag-akhew, masapol ay enkatpe tako. Iyarmas tako nan pammati ya layad ay manalak isnan takeb tako. Sa tako't isoklong nan namnama isnan naisalakan tako ay alig lanchok ay soklong ay manalak isnan olo tako. Tay si Apo Dios, egayna inischo chatako ay machosa isnan songetna, mod-i ket ta maisalakan tako maichalan ken Jesu Cristo ay Apo tako, ay natey pala ken chatako, ta olay mo matatakho tako paymo natey tako, at wad-ay tako kayet ay makitetee ken siya. Tay siya chi en-asipafikas kayo isnan pammati ya en-asifabchang kayo kag isnan cha yo ang-angnen idwani. Nan Lebfeng nan Mamati ay Angnen isnan Mangichad-alan ken chaicha, ya nan Tapina Kayet ay TokhonKedchawenmi akhes ken chakayo ay iib-ami, ta ipategyo nan cheycha'y mablamablay ay mamadfachang ken chakayo. Tay chaicha nan manokhon ya mangichad-alan ken chakayo khapo ken Apo Jesus. Ipatpategyo ya laychenyo chaicha khapo isnan chonocha ken chakayo. Ilaenyo ta maoornos kayo. Iloneloneymi akhes ken chakayo ta tokhonenyo nan sangaan, pabfikasenyo nan nginmaya, fachanganyo nan nakapsot nan semekna, ya anosanyo nan olay sino. Ilaenyo ta maid ken chakayo nan en-ifales mo wad-ay ngaag is angnencha ken chakayo. Anapenyo magtek mo ngag nan khawis ay angnenyo isnan ib-ayo ya isnan olay sino ay takho. Kad-in enlal-ayad ya enlol-owalo kayo. Olay mo ngag nan maangnen ken chakayo, enyaman kayo, tay siya nan nemnem Apo Dios ken chakayo ay naiyornos ken Jesu Cristo. Nan Omochi ay Tokhon PabloAd-iyo patkelen nan chonon nan Ispirito Santo isnan fiyagyo,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Ad-iyo achepen nan Ispirito.” paymo chilawen nan naipadto, mod-i ket anakhenyo nan am-in ta nan khawis nan eestenyo ay iyangnen, sa kayo't omadchawi isnan am-in ay ngag issa ay ilan si ngaag. Idwani asop ya si Apo Dios ay kawad nan talna, et chalosana nan katatakhoyo ta chadlos nakapet kayo ken siya, ya ta saknifana nan leng-ag, nemnem ya awakyo, ta maid makmakwaniyanyo isnan omaliyan kasin nan Apo tako ay si Jesu Cristo. Siya chi nan angnen Apo Dios ay nangayag ken chakayo tay kaaafolot siya. Chakayo ay iib-ami, omilowalo kayo koma akhes. Pakomostaanyo nan am-in ay ib-a tako issa ta ipailayo ay enlilinnayad kayo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Pakomostaanyo nan am-in ay ib-a isnan nasantowan ay fisito.” Isnan okhalin cha Pablo, mo enkikinomosta cha et en-asifisito cha. Idwani, filinek chakayo isnan ngachan Jesu Cristo, ta ipafasayo akhes nan nay ay solat isnan am-in ay ib-a tako issa. Asop ya si Jesu Cristo ay Apo tako nan mamachang ken chakayo am-in. Nan Ikadwa ay Solat Pablo isnan iTesalonica(1-2) Chakami na ay Pablo, Silas ya si Timoteo, ya siya na nan solatmi ken chakayo ay mamati issa id Tesalonica ay naiyornos ken Apo Dios ay Ama tako ya ken Apo Jesu Cristo. Asop ya nan fachang ya talna ay nalpo ken Dios Ama ya si Apo Jesu Cristo nan wad-ay ken chakayo. (-) Nan Lagsak ay Fongan nan Likhat Midkakay ken JesusLebfengna'y kad-in enyaman kami ken Apo Dios khapo ken chakayo ay iib-ami. Siya chi nan omno ay angnenmi, tay fomifikas nan pammatiyo ya nan layadyo am-in isnan ib-ayo. Tay siya chi ichayechayewmi chakayo isnan am-in ay kaam-amongan nan mamati ken Apo Dios, tay olay mo chad-ama ay kholaen ya palikhatencha chakayo, ad-i enfab-aliw nan pammati ya nan anosyo. Siya na nan mangipaila ay nalenteg nan angnen Apo Dios ay en-okom. Tay nan pangkhepna isnan mapalikhatanyo midkakay isnan en-ap-apowana et isakhanana chakayo ay maikali ay maitapi ischi. Nalenteg tet-ewa si Apo Dios, tay chosaena ay mangipalikhat isnan cheycha'y mangipap-alikhat ken chakayo, ya am-in tako ay maipap-alikhat, et palin-awaena. Siya nan at angnena isnan omaliyan Apo Jesus ay kag enfidfichang ay apey ay malpo id chaya, ay mangifofoweg isnan makabfalin ay anghelesna.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “mangifoweg isnan anghelesna ay kail-an nan kamabfalina.” Sa na't chosaen nan mangad-i ken Apo Dios ya nan cheycha'y ad-i mangafolot isnan Khawis ay Chamag maipoon ken Apo tako ay Jesus. Et siya na nan chosacha, at selaeg cha ay madchongaw is eng-engkhana, tay maipawa cha isnan kawad Apo Jesus sa cha't maisisiyan isnan langlang nan kamabfalina. Siya chi nan omat isnan akhew ay omaliyana, ay machad-ayawana isnan takhona, ya mataalan nan am-in ay mamati isnan mangil-ancha ken siya. Maitapi kayo ken chaicha, tay pinatiyo nan nanistikhowanmi maipoon ken siya. Tay siya chi kad-in ilowalowanmi chakayo ta si Apo Dios, ifilangna chakayo ay maikali isnan fiyag ay nangayakhana ken chakayo.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “ta enfalinen Apo Dios chakayo si takho ay maikali isnan nangayakhana ken chakayo.” Ya ta isnan kamabfalina, at maangnen am-in nan khawis ay pangkhepyo ya chonoyo maigkhapo isnan pammatiyo. Mo siya chi nan maangnen at machad-ayaw nan ngachan Jesus ay Apo tako maichalan ken chakayo, ya machad-ayaw kayo akhes khapo ken siya. Maangnen am-in chana khapo isnan fachang nan Dios tako ya si Apo Jesu Cristo. Idwani ibfakhak ken chakayo maipoon isnan omaliyan Jesu Cristo ay Apo tako, ya nan maam-amongan tako ken siya. Iloneloneymi ken chakayo ay iib-ami, ta ad-i kayo aped maal-allilaw paymo madchanakhan mo wad-ay cha nan mangipadpadto paymo mangifab-aag ay nan akhew ay omaliyan Cristo, inmali et. Olay mo kankanancha en wad-ay nan kag todi ay solatmi. Ad-i kayo enpasas-ailo isnan olay sino, olay ngag issa ay kankanancha. Tay isnan sisya ay ad-i omaliyan Jesus, kholaen nan katakhotakho si Apo Dios ya at maipaila nan takhon si kinangaag. Id inferno yangkhay nan ayena. Kholaena nan am-in ay ifilang nan takho ay dioscha, ya nan am-in ay machad-ayaw, ta patongchowena nan awakna. Sa et en tomokcho is kaTimplon Apo Dios ay mangipap-aila ay siya nan Dios. Ad-iyo ngen sesemken ay siya chana nan chak infab-aag issan kawadko ken chakayo? Ammoyo met mo ngag nan mangipakpakod ay manes-elat isnan takhon si kinangaag ay mangipaila isnan awakna engkhana isnan naischo ay olasna. Wad-ay et nan maitatafon ay kinangaag ay enchonchono idwani. Ngem wad-ay akhes nan mangipakpakod ken siya, engkhana isnan timpon nan makaanan nan mangipakpakod ken siya, sa et maipaila nan takhon si kinangaag. Ngem isnan omaliyan Apo Jesus pateyena siya isnan ngas-ana, ya pakawasena isnan chadlos somili ay enpail-ana. Isnan enpail-an nan chey ay takhon si kinangaag, si Satanas nan mangipafikas ta nan chakchake ay kamabfalin ya nan kas-okas-on ay maton ya katataa, et wad-ay ken siya. Iyalina am-in nan ilan si ngaag, ay mensailo isnan cheycha'y takho ay at madchongaw tay ad-icha laychen nan tet-ewa ay makaisalak ken chaicha. Siya et chi nan khotok nan chadlos mangipaallilawan Apo Dios ken chaicha, ta sa cha't patpatiyen nan ineengag. Tatno am-in nan egay namati isnan tet-ewa ya cha nangankhanas isnan kinangaag, et maokom cha am-in ay machosa. Nan Tokhon isnan Naitapi ay MaisalakanIib-ami ay laylaychen Apo Jesus, lebfengna'y kad-in enyaman kami ken Apo Dios maipoon ken chakayo, tay nailapo issan chamona, pinilin Apo Dios chakayo ay maisalakan maichalan isnan angnen nan Ispirito Santo ay mangipakapet ken chakayo ken Apo Dios ya isnan namatiyanyo isnan tet-ewa. Siya chi nan khotok nan nangayakhan Apo Dios ken chakayo maichalan isnan Khawis ay Chamag ay infakhami, ta at maitapi kayo isnan katangtangachan Jesu Cristo ay Apo tako. Adi kad iib-ami, pabfikasenyo nan pammatiyo ya wanchenyo nan sos-olo ay inog-okhodmi ya insos-olatmi ken chakayo. (16-17) Idwani, asop ya si Jesu Cristo ay Apo tako ya si Apo Dios ay Ama tako nan mangipafifikas isnan nemnemyo ya mangengngan isnan semekyo ta kecheng nan khawis is angnenyo ya kankananyo. Tay inpailan Apo Dios nan layadna ken chatako ya khapo isnan fachangna ken chatako pafibfikasena nan semek tako is eng-engkhana, ya ichowana nan khawis ay namnama ken chatako. (-) Idwani chakayo ay iib-ami, omilol-owalo kayo ta menkaiwawalas ya machad-ayaw nan kalin Apo Jesus ay kag isnan naangnen ken chakayo. Ilowaloyo akhes ta maikaskasiw kami isnan naoyong ya ngaag ay takho, tay ad-i am-in mamati nan takho. Ngem olay mo siya chi khechangna'y kaaafolot si Apo Jesus. Pabfikasena chakayo ya isalakana chakayo ken Satanas.Nan inpangachan Pablo ken Satanas isna et, Nan Ngaag. Khapo ken Apo Jesus, ad-i kami enchwadchwa ay cha yo ab-abfoloten nan am-in ay filinmi, ya siya akhes nan cha yo itot-oloy ay angnen. Asop ya si Apo Jesus nan mangipaspasmek ken chakayo isnan layad Apo Dios ya isnan kinaanos Cristo. Nan Tokhon isnan SangaanIdwani, filinenmi chakayo ay iib-a isnan ngachan Jesu Cristo ay Apo tako, ta ad-iyo fob-owekhen nan ib-a ay mamati ay sangaan, ay ad-i omab-afolot isnan insos-olomi ken chakayo am-in. Ammoyo met mo ngag nan cheycha'y inang-angnenmi ay wanchenyo koma. Tay maid paat sinangsangawmi is akhew issan kawadmi ken chakayo. Maid akhes inal-alami is masapolmi ay egaymi finayachan, mod-i ket inkak-alikhatanmi ay nenfelay isnan inakhew ya minaschem ay nenchono ta maid palikhatenmi ken chakayo isnan kasapolanmi. Ad-i khapo tay maid lebfengmi ay komchaw ken chakayo, mod-i ket ta iyangnenmi nan okhali ay osto ay wanchenyo. Tay olay issan nakitey-anmi ken chakayo egaymi ngen infilin ken chakayo ay mo sino nan ad-i menlayad ay enchono, et ad-i akhes mangan? Kananmi na tay chinngemi ay wad-ay ken chakayo issa nan ad-i enchonchono ay aped manangsangaw isnan akhew, ya en cha't yangkhay makifibfiyang isnan fiyang nan tapina. Chaicha nan filinenmi isnan ngachan Apo Jesu Cristo, ya tokhonenmi ta nongnongencha nan angnencha ya ta enchono cha't yangkhay is ikatakhocha. Nay met achi ken chakayo ay iib-ami, ad-i kayo maoma ay mangang-angnen isnan khawis. Sa et mo wad-ay mamapaat ay ad-i mangafolot isnan ifagfakhami isnan nay ay solat, ilaenyo mo sino siya ta ad-iyo tottot-oyyen ta asop ya fomain. Ad-iyo magtek kholaen, mod-i ket tokhonenyo siya ay kag yo akhi kannay. Nan Namindisyonan Pablo isnan iTesalonicaIdwani, asop ya si Apo Jesus ay kalpowan nan talna nan mangipaoornos ken chakayo olay mo ngag nan enfalinanyo. Asop ya wad-ay siya ay Apo tako ken chakayo am-in. Isnan nay ochichin nan solat ay inpaisolatko ken chakayo et sak-en kannay ay Pablo nan ensolat ay mangomosta ken chakayo.Nan osto ay naisolat isna et, “Sak-en ay Pablo (nan mangisolat) isnan limak kannay isnan nay ay pakomosta.” Siya na nan maton nan am-in ay solatko. Asop ya wad-ay nan fachang Jesu Cristo ay Apo tako ken chakayo am-in. Nan Omona ay Solat Pablo ken TimoteoNan Lapon nan SolatSak-en si Pablo ay apostol Cristo Jesus tay siya nan infilin Apo Dios ay omisas-alak ya si Cristo Jesus ay namnama tako. Siya na nan solatko ken sik-a Timoteo, ay ifilangko ay tet-ewa ay anakko isnan pammati.Asop ya nan fachang, seg-ang ya talna ay nalpo ken Dios Ama ya si Cristo Jesus ay Apo tako nan wad-ay ken sik-a. Nan Tokhon Maipoon isnan Ad-i Tet-ewa ay En-isos-oloLaychek ay entee ka kayet id Efeso. Siya met laeng chi nan inseg-aseg-angko ken sik-a issan nenpaMacedonia ak, tay wad-ay cha nan tapina ay en-isos-olo isnan ad-i tet-ewa issa. Iloneloneymo ken chaicha ta ad-icha itolotoloy. Filinem akhes chaicha ta ad-icha aped sangsangawen nan timpocha isnan sinasangad-om ay og-okhod ya nan ad-i kakonkonto ay katontonan nan ngadngachan nan ikik-it id sangad-om. Kecheng nan masossosmaan is pawad-ayena ya maid ifachangna isnan pangkhep Apo Dios. Tay maangnen yangkhay nan pangkhepna isnan pammati yangkhay. Nan pangkhepko isnan nay ay filin et ta fomikas nan layadcha ay malpo isnan nadchalos ay nemnem ya nan khawis ay semek ya nan tet-ewa ay pammaticha. Wad-ay cha nan tapina ay aped nangiwayang isnan khawis ay okhali et nan ap-apat ay maid enfanfanakhana nan chonchonnencha. Laychencha ay maifilang ay en-isos-olo isnan lenteg Apo Dios, ngem ad-icha maawatan nan kankanancha paymo nan lenteg ay ipapaticha kayet ay isolo. Nan Pangkhep nan Lenteg Apo DiosIdwani, ammo tako ay nan lenteg et khawis yangkhay mo ket osto nan kaosalana. Tay ammo tako ay faken nan nalenteg ay takho nan khotok nan nakhab-an nan lenteg, mod-i ket nan ngaag ya maid ammona's lenteg, nan ad-i enchad-ayaw ya fomafasol, nan mangad-i ya mangang-ango isnan nasantowan, nan mamse isnan amana, inana, paymo nan ib-ana ay takho, nan mangikkan isnan asi ya nan lalaki ay mangiseyep kannay isnan ib-ana ay lalaki, nan manpap ay mangilako isnan ib-ana ay takho, nan engngakhan ya nan mangisapata isnan ad-i tet-ewa, ya nan tapina ay tekteken nan ang-angnencha ay ad-i maiyafoloy isnan tet-ewa ay sos-olo. Nan nay ay sos-olo, et maiyafoloy isnan Khawis ay Chamag ay naitalek ken sak-en maipoon isnan katangtangachan nan machad-ayaw ay Dios. Nan Nenyamanan Pablo ken Apo Dios isnan Naneg-angana ken siyaEnyaman ak ken Cristo Jesus ay Apo tako ay mangipabfifikas ken sak-en ay mangangnen isnan nay ay chono, tay infilangna ay kaaafolot ak isnan nanotokana ken sak-en ay ensilfi ken siya. Siya chi nan inangnena, olay mo issan chey et inam-amsiwko, inpap-alikhatko, ya inap-aposak siya. Ngem ket ay sinmeg-ang siya mo ke tay sisya'y egay ak namati ya ad-ik ammo ay ngaag nan chak angnen. Chachama ay ad-i kakonto nan fachang nan Apo ken sak-en, tay inigwana nan pammati ya layad ay enkwa tako ay naiyornos ken Cristo Jesus. Naay nan sos-olo ay tet-ewa, maid chwadchwana ya chadlos kapapati: Inmali si Cristo Jesus isnan lofong ay mangisalak isnan fomafasol. Ya sak-en nan kangaakhan ken chaicha. Ngem siya na nan khotok nan naneg-angan Apo Dios ken sak-en ta wad-ay angnen Jesu Cristo ay mangipaila isnan ad-i kakonto ay anosna ken sak-en ay kangaakhan isnan am-in ay fomafasol. Siya chi nan inangnena ay mangipaila isnan kinaanosna isnan am-in ay at mamati ken siya ya manawat isnan fiyag ay maid pengpengna. Machad-ayaw siya ay es-esang ay Dios ya eng-engkhana ay Ali ay ad-i katkatey ya ad-i maila. Siya nan matangtangad is eng-engkhana. Amen. Nan ifilinko ay nay ken sik-a Timoteo ay anakko et maiyafoloy isnan cheycha'y naipadto issan chey maipoon ken sik-a. Ad-im lichongan nan inpadtocha tay siya nan mangipafikas ken sik-a ay mangangnen isnan khawis, ay siya nan iyafakmo isnan ngaag.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ta makigkhofat ka isnan khawis ay khofat.” Sam et eegnan nan pammati ya angnem nan khawis ay tan-oyan nan semekmo. Tay wad-ay cha nan nangokhay isnan khawis ay itchon nan semekcha et nay napakawas nan pammaticha.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “pinakawascha nan bapor nan pammati.” Nan chwa ken chaicha et cha Himeneo ken Alejandro ay inchowak isnan kamabfalin Satanas tatno solowencha ay ad-i mangipangpangaag ken Apo Dios. Nan Filin Maipoon isnan Angnen ay EnchayawIdwani, siya na akhes nan laychek ay ibfakha ken sik-a. Nan mang-ona, et masapol ay ilowalowan tako nan olay sino issa ay takho. Enlowalo tako ay enkechaw ya enyaman ken Apo Dios ta fachangana chaicha. Ilowalowan tako akhes nan cheycha'y ali ya nan am-in ay ap-apo, tatno kakhigkhinek ya oompa nan angnen tako ay enfiyag ay mangipatpateg ken Apo Dios ya nan iib-a tako ay takho isnan am-in ay angnen tako.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “nadchiosan nan angnen tako ay enfiyag ay nangipatpateg isnan iib-a ay takho isnan am-in ay angnen tako.” Siya chi nan khawis ya malaylaychan Apo Dios ay omisas-alak. Laychena ay maisalakan nan olay sino ta mangammowancha isnan kinatet-ewa. Tay es-esang nan Dios, ya es-esang akhes nan mabfalin ay mangitot-oya ken chatako ken Apo Dios et siya nan takho met laeng ay si Cristo Jesus ay nangichowa issan fiyagna ay mensofot isnan am-in ay takho. Siya chi nan naangnen issan osto ay timpo ay pinilin Apo Dios ay nangipail-ana isnan pangkhepna. Siya chi nan khotok nan nanotokana ken sak-en ay en-apostolna, ta ek ipalawag ya isolo nan kinatet-ewa isnan Gentil ta mamati cha. Tet-ewa sa, ad-ik eng-engag. Nan Angnen nan Mamati mo Maamong chaLaychek akhes ay mo ke nan lallalaki nan mangichalan isnan lowalo isnan olay entona ay maamongan nan mamati. Masapol magtek ay nadchalos nan semekcha ya maid ken chaicha nan songet paymo soma mo en-achawag cha.Isnan ekhad nan Judio, mo enlowalo cha et itakchegcha ay entangad ay en-achawag. Nan osto ay naisolat isna et, “enlowalo nan lallalaki ay en-achawag isnan nasantowan ay lima ay maid likhet ya soma.” Kag akhes isnan fabfafai, masapol ay inongnongcha nan fachocha ay osto ya maifakhay. Ad-icha koma labsen ay mangartiarti isnan fookchaIsnan ekhad si Judio, mo nan fafai et nan kaidchayawana nan sesemkena, apiapichena nan fookna ay mangikhab-ana isnan fallitok ya nan tapina ay nenkangingina. Tay siya chi, nan osto ay naisolat isna et, “Ad-icha koma apichen nan fookcha” isnan fallitok ya nenkangina ay perlas, paymo enfacho isnan kanginginaan. Nan magtek koma wadwad-encha et nan khawis ay okhali, ay maifakhay isnan fafai ay mangwanin mangipateg ken Apo Dios. Masapol ay nan fabfafai et ikhigkhinekcha ay enchenge ya maiyornos cha ay khawis isnan en-isolo. Ad-ik ipalofos ay isolowan paymo ichalan nan fabfafai nan lallalaki. Masapol ay khomigkhinek cha. Tay faken si Eva nan nang-ona ay khinaeb Apo Dios, mod-i ket si Adan. Ya faken si Adan nan nasailowan, mod-i ket si asawana ya ket nenfalin ay fomafasol. Ngem olay mo siya chi, maisalakan kayet nan fabfafai isnan omanakancha, mo ke cha't manenemneman ya itot-oloy ay mamangset isnan pammati, layad, ya nan nadchalos ay okhalicha. Nan Okhalin nan Mangichalan isnan SinfaanNaay nan tet-ewa ay nakwani: “Mo wad-ay menlayad ay siya nan mangichalan isnan mamati, napateg ay chono nan laychena.” Tay siya chi masapol ay nan mangichad-alan isnan mamati, et maid makmakwaniyana, esang nan asawana, makakatpe, khawis nan semekna, maichayaw nan okhalina, al-allayad ay enmangili, nalaing ay en-isolo, ad-i amfotngan, ad-i naoyong, ad-i makisomsoma, ad-i naakhom isnan siping, ya naanos. Masapol ay khawis nan angnena ay mangichalan isnan pangafongna, sa et ichayaw ya abfoloten nan anan-akna siya. Tay mo ad-i makaichalan ay khawis isnan pangafongna, ngag kay nan angnena ay mangaywan isnan mamati ay sinfaan Apo Dios? Masapol ay faken kalamlamot isnan pammati tay ta ket lang chomayew, ya awni et maokom ay machosa kag isnan Chimonyo.Nan osto ay inpangachan Pablo ken Satanas isna et, Nan Enpangapangaag. Masapol akhes ay napateg siya isnan ad-i mamati tay mo ad-i, awni't maang-ango siya ya makna isnan salachey nan Chimonyo. Nan Filin Maipoon isnan Kafachang nan Mangichad-alan isnan SinfaanNan mapili ay mamadfachang isnan mangichad-alan isnan mamati et masapol ay manonongnong cha ya faken chwa nan chilacha,Nan laychen ay kanan nan chwa nan chilana isnan Griego et, ad-i kaaafolot siya tay teketeken nan kanana, ya ad-i makaomod isnan topekna. ad-icha chacham-en ay ominom is fomoteng, ya ad-icha naaakhom. Masapol ay osto nan semekcha ay mamangset isnan sikhod ay egay kaam-ammowan ay pammati tako. Masapol ay napachas/natepeng cha ona, et mo maid makmakwaniyancha, mabfalin ay ensilfi cha ay kafachang isnan sinfaan. Kag akhes isnan asaswacha, masapol met laeng akhes ay manonongnong cha, ad-i cha enpangapangaag, makakatpe cha, ya kaaafolot cha isnan am-in. Nan lalaki ay kafachang, masapol ay esang nan asawana, ya khawis nan angnena ay mangichalan isnan an-ak ya pangafongna. Siya chi tay mo eesten nan kafachang nan chonocha at maichayaw cha, sa cha't am-amed tomoled ay mangifaag isnan pammaticha ken Cristo Jesus. Nan Chadlos Napateg ay Pammati takoAsop ya ad-i omannong ya makaeey ak issa, ngem khechangna'y isolatko ken sik-a tatno olay mo mataktak ak, ammom mo ngag nan omno ay en-okhalin nan pangafong Apo Dios. Siya nan sinfaan nan matatakho ay Dios, ya nan pegnad ya tokod nan tet-ewa. Maid chwadchwa ay chadlos napateg nan pammati tako ay sikhod ay egay kaam-ammowan. Siya na nan patiyen tako:Olay Dios siya, nenpaila ay takho,naipaila ay tet-ewa isnan Ispirito Santo,inilan nan angheles siya,naipalawag siya isnan kailiili,namati cha ken siya isnan olay entona isnan lofong,ya sa et naipalamag siya id chaya. Nan Tokhon Maipoon isnan Ad-i Tet-ewa ay En-isos-oloNalatak nan ifagfakhan nan Ispirito Santo ay is tapin akhew, at wad-ay nan manaynan isnan pammati isnan manmanngelancha isnan ensas-ailo ay anito ya isnan mangab-abfolotancha isnan sos-olon si chimonyo. Maichalan chana ay sos-olo isnan kas-on khawis ngem ket ay nalalangkowag ay takho ay kinmenteg nan semekcha ay kag naskheb isnan khomakhalang ay lanchok. Ipawacha nan omasaw-an ya nan tapina ay makakan ay khinaeb Apo Dios. Ngem khinaebna chachi ta chawaten ya iyaman nan cheycha'y mamati ay mangammo isnan kinatet-ewa. Tay am-in nan khinaeb Apo Dios, et khawis ya maid maad-i mo ket chawaten ya iyaman tako. Tay maifilang ay naichaton chi ken Apo Dios maichalan isnan kalina ya nan lowalo. Nan Osto ay Ikkan nan Faan Jesu CristoMo isolom nan naycha'y filin isnan ib-a ay mamati, khawis ka ay faan Jesu Cristo. Ya cha ka mapangpangan ya maeng-engngan isnan pammati ya nan tet-ewa ay sos-olo ay ab-abfolotem. Ad-im sangsangngawen nan timpom isnan ongar ay og-okhod id sangad-om ay maid paat itchona maipoon ken Apo Dios. Ipaingsam et magtek nan okhali ay napateg ken siya. Wad-ay enkhawisan nan mangipaingsaan isnan awak tako ay enfelay, ngem maid pengpeng nan enkhawisan nan mangipaingsaan tako isnan okhali ay ichayaw Apo Dios, tay faken yangkhay nan falo ay fiyag idwani nan inkalina mod-i ket nan fiyag ay eng-engkhana is tap-in. Tet-ewa na ya lebfengna'y mapati ay maid chwadchwa. Tay siya chi, ippey tako nan kafaelan tako ay enchono ay ensilfi ken siya tay inpey tako nan namnama tako isnan matatakho ay Dios ay mangisalak isnan am-in ay takho, ya am-amed ken chatako ay mamati. Siya chachi nan isolom ya ifilinmo ken chaicha. Nan Tokhon Pablo ken TimoteoAd-im ipalofos ay ilayyosancha sik-a tay sisya'y egay ka naam-amaTay inmannong ay infoweg Timoteo si Pablo, mabfalin ay solok si tolon poo nan tawena issan nensolatan Pablo ken siya. Nan osto ay insolat Pablo et, “Ad-im ipalofos ay ongosancha sik-a khapo isnan kinaongam.”, mod-i ket ipailam isnan cheycha'y mamati nan wanchencha ay kali, layad, pammati, ya nan nadchalos ay semek ya okhali. Estem ay mangifasfasa, mangipap-alawag ya mangisos-olo isnan kalin Apo Dios isnan maam-amongan nan mamati engkhana ay omali ak issa. Ad-im iwayang nan kafaelan ay inlayad nan Ispirito Santo ken sik-a ay naipadto issan nangilowalowan ya nangipatangan nan amam-an nan mamati isnan limacha ken sik-a. Estem ya ippey mo nan am-in ay kafaelam ay mangidno issacha ta ilaencha am-in ay cha ka maengngan. Ilaem ay khawis nan angnem ya nan isos-olom, tay mo eestem chana at faken yangkhay sik-a nan maisalakan, mod-i ket olay akhes nan cheycha'y mannge ken sik-a. Nan Omno ay Angnen isnan Ib-am ay MamatiAd-im ifogtakan nan naet-eteng mo sik-a, mod-i ket iloneymo ay mamagfakha ken siya ay kag mo ama. Ifilangmo ay kag mo ag-i nan lallalaki ay ong-ongang-a mo sik-a. Nan fabfafai ay naet-eteng mo sik-a et ifilangmo ay kag mo in-a chaicha. Ilaem ta nadchalos nan semekmo isnan fabfafai ay ong-ongang-a mo sik-a, ya ifilangmo ay kag mo ag-i chaicha. Nan Filin Maipoon isnan NailekkasanPatkhem nan nailekkasan ay maid paat mamachang ken chaicha.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Patkhem nan nailekkasan ay tet-ewa ay nailekkasan.” Ngem mo wad-ay an-ak paymo ap-ocha, masapol ay solowencha ay nan on-onaencha koma isnan ensilfiyancha ken Apo Dios et nan mennongnongancha isnan pangafongcha ta sobfalitancha nan chakek-echa ay nalpowancha, tay siya chi nan omno ken Apo Dios. Nan nailekkasan ay maid paat mamachang ken siya ya maes-esang, et maid teken is namnamaena ay enpabfachangan mod-i ket si Apo Dios yangkhay ay ensegseg-angana isnan enlol-owalowana isnan minaschem ya inakhew. Ngem nan nailekkasan ay mangankhanas isnan laychen nan awakna, et maifilang ay natey olay mo sisya'y matatakho. Siya chana nan ifilinmo ta maid makmakwaniyancha: Omona, mo wad-ay mangiwayang isnan kikib-ana, am-amed isnan chadlos pangafongna, et inwayangna nan pammati ya am-amed ay ngaag mo nan maid pammatina. Ikadwa, nan nailekkasan ay mabfalin ay mailista et masapol ay ad-i enkolang is enem poo ay tawen, ya namingsan yangkhay ay nakiasawa.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “egay nakiid-ichang paymo nenchwa isnan pantewna.” Masapol ay khawis nan kachamchamakhana isnan khawis ay ang-angnena, kag isnan inangnena ay nangengngan isnan an-akna, nan nenmangiliyana isnan mangili, nan nangifafan-ikhana isnan awakna ay mensilfi isnan ib-a ay mamati,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan nen-owasanana isnan sikin nan sasanto.” nan namadfachangana isnan maliglikhatan, ya nan nanangsetana ay mangangnen isnan ngag sisa ay khawis. Ikatlo, ad-i mabfalin ay mailista nan cheycha'y nailekkasan ay sisya'y egay nain-ina, tay mo fomikas nan semekcha ay kasin mangasawa et maafak nan layadcha ay ensilfi ken Cristo, et nay cha cha maokom isnan egaycha nanongpalan isnan sikhod ay inkalicha ken siya. Nan esang akhes, et tay omeomey cha isnan kaafoafong, ke cha't ay omingsa ay manangsangaw isnan timpocha, ya faken yangkhay nan sangacha nan somya, mod-i ket en cha akhes okhookhochen nan tapina sa cha't makifibfiyang ay mangap-apat isnan ad-icha lebfeng ay kankanan. Adi kad khapesna't si kasin mangasawa nan sisya'y egay nain-ina ay nailekkasan, ta omanak ya nongnongencha nan pangafongcha, ta maid wayan nan khomola ken chatako ay chomopchopis. Kanak na tay wad-ay et nan tapina ay apchas nangiwayang isnan pammati ya ket ay si Satanas nan ab-abfolotencha. Ikap-at, mo wad-ay nan mamatiNan nateketeken ay naisolat isnan tapin nan naisolat ay kalin Apo Dios isna et, “mo wad-ay fafai ay mamati” paymo “mo wad-ay nan lalaki ay mamati” ay nen-ib-a isnan nailekkasan, masapol ay siya nan mamachang ken siya, ta ad-i mapalikhatan nan maam-among ay mamati mod-i ket ta wad-ay angnencha ay mamachang isnan tapina ay nailekkasan ay maid paat mamachang. Nan Filin isnan Mamati Maipoon isnan Angnencha isnan Mangichad-alan ken chaichaIdwani, nan cheycha'y tet-ewa'y osto nan angnencha ay mangichad-alan isnan mamati, et am-amed cha koma maichayaw ya maad-acha nan lagfocha,Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “mapidwa koma nan lagfocha,” paymo, “mapidwapidwa koma ay maichayaw.” am-amed nan cheycha'y nakakhet ay enpalawag ya en-isolo. Tay wad-ay nan infilin Apo Dios ay nangwanin, “Ad-iyo takchen nan topek nan faka mo cha na khatinan nan ilik ay naani.”Ilaenyo nan Deuteronomio 25:4, ya nan 1 Corinto 9:9. Wad-ay akhes nan naisolat: “Nan enchono et lebfengcha'y malagfowan.”Ilaenyo nan Lucas 10:7. Ad-im chengchengngen nan isodsodcha ay fasol nan esang ay mangichad-alan isnan mamati mo maid chwa paymo tolo ay manistikho. Ngem mo tet-ewa ay finmasol, tokhonem isnan sakhang nan am-in ay mamati ta wad-ay omegyatancha am-in. Idwani, filinek sik-a isnan sakhang Apo Dios ya si Cristo Jesus sa et nan cheycha'y nasantowan ay anghelesNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan nadchotokan ay angheles.” ta maid pawadwad-em isnan mangiyangnenam isnan naycha'y filinko ken sik-a, mod-i ket en-isowem nan angnem ken chaicha. Ad-im fafallangen ay menchotok isnan mangichad-alan isnan mamati. Ilaem ay khawis ona mo maid fasolna esam pay ipatong nan limam tay ta ket lang maitapi ka isnan fasolna. Ilaem ta nadchalos ka et yangkhay. Faken yangkhay nan chanom is inomem, ngem khapo tay kad-in ensakit ka am-amed isnan potom, khawis akhes mo ominom ka is sin-ak-it ay fayas mo omchan nan sakitmo. Sesemkem ay wad-ay cha nan takho ay maiila nan fasolcha, ay mangischo isnan madchosaancha. Ngem wad-ay akhes nan tapina ay sok-ed awni ona sa et maammowan nan finmasolancha. Siya akhes isnan khawis ay angnen nan takho, wad-ay nan maiila, ngem olay mo ad-i kannay maila, khechangna'y ad-i maitafon is eng-engkhana. Nan Khawis ay Angnen nan Faa ay MamatiNan tokhonko isnan cheycha'y nalakwan ay faa ay mamati,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Chaicha ay wad-ay isnan sallong si faa” et ta figfikhencha ay lebfengna'y maichayaw nan apocha, ta ad-i madchilaw nan ngachan Apo Dios paymo nan isos-olo tako. Nan akhes cheycha'y faa ay mamati nan apocha, et ad-icha koma am-ammisan nan apocha khapo tay ib-acha ay mamati, mod-i ket onanig cha koma kayet ipapati ay enchono tay nan laylaychencha ay ib-acha kannay ay mamati nan manad-awat isnan fongan nan felaycha.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “ib-acha kannay ay mamati ay laylaychen Apo Dios.”Siya chana nan isolom ya iloneloneymo ken chaicha. Nan En-isos-olo isnan Tekteken ya nan Menlayad ay FomaknangMo wad-ay en-isos-olo is teken ay ad-i maiyafoloy isnan osto ay sos-olon Jesu Cristo ay Apo tako, ya nan sos-olo ay ichayaw Apo Dios, et chayew yangkhay nan kwana. Maid ammona. Enkhate nan chilana ay makisomsoma, ya nan yangkhay makiapeapes isnan ayen nan kali nan ab-abfikasana ay oomchas is apal, kholo, pangaag, atap ya nan makisongfasongfatan nan takho ay nafang-es nan semekcha ya maid ammocha is tet-ewa. Kanancha en mo wad-ay fongaencha ay ifaknangcha isnan maitapiyancha isnan mamati. Chakchake tet-ewa nan fongaen nan takho ay mamatpateg ken Apo Dios mo ket mamang-ep isnan wad-ay ken siya. Tay maid ineegnan tako issan naiyanakan tako isnan lofong, ya at maid akhes itakin tako isnan komaanan tako. Et nay mamang-ep tako koma mo ket yangkhay wad-ay omanay si kanen tako ya facho tako. Ngem nan takho ay nan fomaknangancha nan an-anapencha et kad-in makna cha isnan sailo, ya masalacheyan cha isnan linilewlew ya omipasakit ay pangkhepcha ay mangiyey ken chaicha isnan eng-engkhana ay madchongawancha. Tay nan layad isnan siping nan poon nan am-in ay ilan si kinangaag. Wad-ay cha nan tapina ay nangiwayang isnan pammaticha tay siping nan figfikhawencha et siya nan nangal-ancha isnan angsan ay sakit si semekcha ay kag manebtefek isnan nemnemcha.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “manebtefek cha isnan angsan ay sakit.” Nan Filin Pablo ken TimoteoNgem sik-a ay takhon Apo Dios, ikasiwam chachi. Ippeymo nan semekmo isnan nalenteg ay okhali ay ichayaw Apo Dios, nan pammati, nan layad, nan katpe ya nan anos. Ippeymo nan kafaelam ay mangafak isnan ngaag. Siya nan khawis ay ischon nan pammati takoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Makigkhofat ka isnan khawis ay khofat si pammati.” tatno kowaem nan fiyag ay maid pengpengna ay khotok nan nangayakhan Apo Dios ken sik-a issan nangifag-am isnan namatiyam isnan khawis ay pammati issan chey isnan sakhang nan angsan ay takho. Idwani filinek sik-a isnan sakhang Apo Dios ay manatakho isnan am-in ya si Cristo Jesus ay nangifaag isnan tet-ewa ken Poncio Pilato. Ilaem ta chadlos mo abfoloten am-in nan naifilin ken sik-a ta ad-i mafab-aliwan paymo madchilaw engkhana isnan enpail-an kasin Jesu Cristo ay Apo tako. Siya chi nan angnen Apo Dios isnan osto ay timpo ay ischona. Siya nan machad-ayaw ya siya yangkhay nan mangiyap-apo isnan am-in, nan Katongchowan ay Ali isnan am-in ay ali, ya nan Katongchowan ay Apo isnan am-in ay apo. Kecheng siya is poon nan fiyag ay maid pengpengna. Maid paat makasag-en isnan kawadna tay chadlos somili. Maid paat takho is nangila ken siya, ya maid akhes makaila ken siya. Siya nan machad-ayaw ya en-apo is eng-engkhana. Amen. Nan Filin isnan Nafaknang ay MamatiTimoteo, fagfag-am nan cheycha'y fafaknang isnan kalotaan ta ad-i cha chomayew. Ibfakham ta faken nan sin-ak-itan ay kinafaknang nan namnamaencha, mod-i ket si Apo Dios ay al-allayad ay mangichowa isnan am-in ay khawis ay kasapolan ta khanasen tako. Ifilinmo ken chaicha ta angnencha nan khawis ya ta fomaknang cha akhes isnan khawis ay angnen, ya ad-icha imotan nan kinafaknangcha mod-i ket ta al-allayad cha ay en-ichowa. Tay mo siya chi nan angnencha, et omam-among cha is poonancha id chaya ay khag-anasencha is tap-in akhew, ya kowaencha nan tet-ewa ay fiyag ay siya nan fiyag ay maid pengpengna. Timoteo, ilaem ta itakchegmo nan sos-olo ay naitalek ken sik-a. Ad-im chengchengngen nan maid silfina ay ap-apat ay teketeken nan ayena, ay kankananchan tet-ewa ay sos-olo ngem maid ischona maipoon ken Apo Dios. Wad-ay cha nan tapina ay nangafolot sidi ya chinnongawcha nan tet-ewa ay pammati.Idwani, asop ya waday ken chakayo am-in nan fachang Apo Dios. Nan Ikadwa ay Solat Pablo ken TimoteoNan Lapon nan SolatSak-en si Pablo ay apostol Cristo Jesus tay siya nan nemnem Apo Dios. Infaana sak-en ay en mangipalawag isnan fiyag ay inkalin Apo Dios ken chatako ay naiyornos ken Cristo Jesus. Siya na nan solatko ken sik-a Timoteo ay laylaychek ay anakko. Asop ya nan fachang, seg-ang ya talna ay nalpo ken Dios Ama ya si Cristo Jesus ay Apo tako nan wad-ay ken sik-a. Nan Nenyamanan Pablo Maipoon isnan Pammatin TimoteoKhawis nan semekko isnan sakhang Apo Dios ay ensilsilfiyak ay kag isnan inangnen nan ikik-itko, ya kad-in enlowalo ak ay manmanmek ken sik-a isnan inakhew ya minaschem ya enyaman ak maipoon ken sik-a. Chachama nan iliwko ken sik-a, am-amed mo semkek nan nentalemtemam issan nensiyananta, ya nay laychek ay kasin ilaen sik-a ta amed ak malaychan. Sesemkek nan tet-ewa ay pammatim ay sikhod ay wad-ay ken ikitmo ay Loida ya si inam ay Eunice. Patiyek ay siya chi nan pammati ay wad-ay ken sik-a idwani. Nan Filin Maipoon isnan Kafaelan ay Inchowan Apo Dios ken TimoteoTay siya chi kasin ko ibfakha ken sik-a ta pabfichangem kasin nan kafaelam ay inlayad Apo Dios ken sik-a issan nangilowalowak ay nangipattangak isnan limak ken sik-a. Tay faken egyat nan ischon nan Ispirito Santo ay inlayad Apo Dios ken chatako mod-i ket nan kamabfalin, layad ya katpe. Ad-i ka koma fomain ay mangitakcheg ken Apo tako ay Jesus. Ad-i ka koma akhes fomain isnan mafabfalochak maipoon ken siya, mod-i ket isnan kamabfalin Apo Dios anosam nan likhat ay inaag tako khapo isnan Khawis ay Chamag. Insalakana ya inayakhana chatako tatno nakapet tako ken siya. Faken khapo isnan inangnen tako nan inmisalakana, mod-i ket tay pangkhepna chadlo ay fomachang ken chatako maichalan ken Cristo Jesus, olay issan sisya'y eg-ayna nangab-an isnan lofong. Et inpailana tet-ewa chi idwani maichalan isnan inmaliyan Cristo Jesus ay omisalak ken chatako. Kinaana nan kamabfalin nan etey ya inyalina nan falo ay fiyag ay eng-engkhana maichalan isnan Khawis ay Chamag. Chinotokan Apo Dios sak-en ay en-apostolna, ya finmaa ay en mangipalawag ya mangisolo isnan nay Khawis ay Chamag. Siya chi nan khotok nan maipap-alikhatak. Ngem ad-i ak fomain tay ammok si Apo Dios ay talkek, ya ad-i ak enchwadchwa ay wad-ay nan kamabfalina ay manokkhong isnan intalekna ken sak-en,Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “wad-ay nan kamabfalina ay manokkhong isnan intalekko ken siya.” engkhana isnan akhew ay omaliyan Jesus. Nan tet-ewa ay sos-olo ay chinngem ken sak-en, siya koma nan mawanwaned. Ton-ochem na isnan mangiyangnenam isnan pammati ya layad ay ichowan Cristo Jesus ken chatako ay naiyornos ken siya. Sam et ilaen ta takchekham ay khawis nan kinatet-ewa ay naitalek ken sik-a isnan Ispirito Santo ay wad-ay ken chatako. Nan Nenliglikhatan Pablo isnan FabfalochanAmmom ay chinokokhan nan am-in ay mamati id Asia sak-en. Naitapi cha Filego ken Hermogenes ken chaicha. Ngem mo maipoon ken Onesiforo, asop ya seg-angan Apo Dios nan pangafongna tay kad-in inmipafikas. Egay akhes finmain isnan nakadchinaak mod-i ket issan inomchanana isna id Roma, inmanaanap engkhana'y nad-anana sak-en. Sikhod ay ammom met nan am-in ay infadfachangna ken sak-en id Efeso issan chey. Asop ya maseg-ang nan Apo ken siya isnan akhew ay omaliyan Apo Jesus ay en-okom. Nan Okhalin nan Matalek ay Sorchachon CristoIdwani anakko, pabfikasem nan nemnemmo isnan fachang Cristo Jesus ken chatako ay naiyornos ken siya. Nan cham chinnge ay insos-olok isnan sakhang nan angsan ay takho, et italekmo akhes isnan kaaafolot ay takho ta wad-ay angnencha akhes ay mangisolo isnan tapina. Makilikhat ka ay kag nan angnen nan khawis ay sorchachon Cristo Jesus. Maid makigkhofat ay sorchacho ay en makifibfiyang isnan cha an-anapen nan tapina ay takho, tay nan pangkhepna et nan kang-epan nan apona ay nangayag ken siya. Kag akhes isnan makilomfa, maid afakena is korona mo ad-ina abfoloten nan lenteg si lomfa.Isnan okhalin nan Griego issan timpon Pablo, ippeycha nan kag soklong ay nakhaeb isnan tofon si chapong isnan olon nan mangafak isnan lomfa ay mangipaila ay machad-ayaw. Siya kayet akhes isnan nakakhet ay ensama, lebfengna ay siya nan omona ay mangala isnan chatagna isnan naani. Semkem ay osto nan infakhak ken sik-a, ya at fachangan Apo Jesus sik-a ta maawatam am-in. Sesemkem si Jesu Cristo ay nafangon isnan etey ya waned ali David. Siya nan Khawis ay Chamag ay ipap-alawagko ya nan khotok nan mapap-alikhatak ya makakadchinaak ay kag fomafasol. Ngem olay, tay ad-i makadchinaan nan kalin Apo Dios. Et tay siya chi ikatpek nan olay ngag sisa maipoon isnan cheycha'y pinilin Apo Dios tatno mabfalin ay maisalakan cha ya maitapi cha ay matangtangad is eng-engkhana khapo isnan naiyornosancha ken Cristo Jesus. Siya na nan tet-ewa ay makmakwani:Mo nakietey tako ken Jesus,makitetee tako akhes ken siya. Mo makakatpe tako,at makiap-apo tako ken siya.Mo ad-iyen tako si Jesus,at ad-iyena akhes chatako. Mo ad-i tako kaaafolot ken siya,khechangna'y kaaafolot siya tay ad-i mabfalin ay chokokhana nan katatakhona. Nan Okhalin si Faa ay Tan-oyan Apo DiosIdwani, itot-oloymo ay mangipaspasmek isnan chak infab-aag ya filinem chaicha isnan sakhang Apo Dios ta ad-i cha makisomasoma maipoon isnan ayen nan kali tay maid khawis ay enfanakhana mod-i ket pakawasena't yangkhay nan pammatin nan mamannge. Sik-a anakko, ippeymo nan kafaelam ay mangisolo isnan osto ay ayen nan tet-ewa ay kalin Apo Dios, tatno tan-oyana sik-a mo sakhangem siya is tap-in, ay kag isnan esang ay enchono ay ad-i mangibfain isnan chonona. Ad-im chengchengngen nan maid silfina ay ap-apat ay maid ischona maipoon ken Apo Dios. Tay siya chi nan onanig mangiyadchawi isnan takho ken Apo Dios. Kag kolit ay mangakan isnan awak nan kankanancha. Nan chwa ay cha mangang-angnen sidi, et cha Himeneo ken Fileto. Kholowencha nan pammatin nan tapina tay naiksaw cha maipoon isnan tet-ewa isnan mangisos-olowancha ay nakwas et nan katakhowan nan matey. Ngem ad-i mabfalin ay makaan nan apchas inpey Apo Dios ay pegnad nan pammati ay naisolatan nan mangipatet-ewa ay mangwanin, “Ammon Apo Dios nan takhona,” ya, “Am-in ay mangwanin Apo ken Apo Dios, masapol ay chokokhancha nan ngaag.” Ad-i mais-o nan makhaeb ay maos-osar isnan chakchake ay afong. Wad-ay nan makhaeb ay fallitok ya pilak, ya wad-ay akhes nan makhaeb ay kaew ya pitek. Wad-ay nan maos-osar isnan nenkapateg yangkhay, ya wad-ay nan maos-osar isnan isyangkhay. Siya akhes ken chatako. Olay sino ay menchalos isnan katatakhona ta makaan nan nalokhit ay okhalina, et mabfalin ay maosar isnan napateg ay chono isnan afong Apo Dios. Siya chi tay nakapet siya isnan nen-afong ya ensasakhana ay mangangnen isnan am-in ay khawis. Nan Masapol ay Maton-od ay Okhalin nan Faan Apo DiosIdwani Timoteo, chokokham nan fikhawen si fabfafallo, ta wanchem nan nalenteg, pammati, layad ya ornos, isnan makikadkadwaam isnan cheycha'y nadchalos nan semekcha, ay enchad-ayaw ken Apo Jesus.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “isnan cheycha'y mangayag isnan Apo isnan nadchalos ay posocha.” Ngag ngotom isnan linilewlew ay somsoman si takho ay maid ammocha. Ammom ay oomchas yangkhay is onong. Nan faan Apo Jesus, masapol ay ad-i makion-onong mod-i ket naanos isnan olay sino, ammona ay en-isolo, makakatpe, ya naanos ay manokhon isnan menkhola ken siya. Ta eleg menfaliwan Apo Dios isnan semekcha ta chokokhancha nan sikhod ay okhalicha ya ammowencha nan tet-ewa. Mo siya chi ay naleng-akhancha at makalayaw cha isnan salachey nan Chimonyo ay sikhod ay nenkena ken chaicha ay cha mangang-angnen isnan laychena. Nan Okhalin nan Katakhotakho isnan Omod-ochi ay AkhewMasapol ay sesemkem ay isnan omod-ochi ay akhew at omchan nan timpon si chad-ama ay likhat. Tay isnan chey ay timpo, nan yangkhay fokfokod ay enkhawisancha nan sesemken nan takho, naakhom cha isnan siping, nachayew cha, naaapos cha, ad-icha patpatiyen nan tinmofowancha ya ad-icha ammo ay enyaman, ad-icha patkhen nan nasantowan, maid layadcha, eegnancha nan songetcha, enpangapangaag cha, ad-i cha makakatpe, naoyong cha, kholaencha nan khawis, en-itiktik cha, fafallangencha nan angnencha, ya chadlos cha nachayew. Ento mo si Apo Dios nan laylaychencha, ket ay nan khankhanas si fiyag. Kas-on cha eegnan nan pammati, ngem ad-iyencha nan kamabfalina. Ad-im sagsag-enen nan kag tosacha ay takho. Tay wad-ay ken chaicha nan omeomey isnan kaafoafong ay makilil-iwid ay mangallalang isnan fabfafai ay nalaka ay maaw-awis ay makokorkor nan semekcha isnan angsan ay fasolcha ya ichad-alan nan isyangkhay ay laylaychen nan awakcha. Al-allayad cha ay mannge isnan olay sino ngem ad-i cha paat makafigfig mo ngag nan tet-ewa. Nan sanacha ay lallalaki, kag cha ken cha Janes ya Jambres id sangad-om ay nenkhola ken Moises. Kholaencha akhes nan kinatet-ewa. Nablok nan semekcha ya maid ninongnong nan kas-okas-on ay pammaticha. Ngem at ad-i cha omannong, tay awni't mailatak isnan olay sino nan kinalewlewcha, ay kag isnan naangnen ken cha Janes ya Jambres. Nan Omochi ay Tokhon Pablo ken timoteoNgem sik-a, winanwanedmo nan insos-olok, nan okhalik, nan pangkhepko, nan pammatik, nan anosko, nan layadko, ya nan katpe ay wad-ay ken sak-en. Ammom nan naipap-alikhatak ya nan tapina kayet ay likhatko. Ammom akhes nan naipap-alikhatak ay inan-anosak id Antiokia, id Iconio, ya id Listra. Ngem inmisas-alak si Apo Dios isnan am-in. Isnan kinatet-ewana, am-in ay mangset ay mangikkan isnan okhali ay tan-oyan Apo Dios ya naiyornos ken Cristo Jesus, et maipap-alikhat cha. Sa et nan cheycha'y ngaag ya nan mensikasikap isnan ib-acha, et onanig cha ngomaag. Sailowancha nan ib-acha ngem cha cha akhes masas-ailowan. Ngem sik-a Timoteo, itot-oloymo ay mangiyangnen isnan inad-acharmo ay chadlos mo patiyen, tay ammom nan nangisos-olo ken sik-a. Sesemkem ay engkhana issan kaong-ongam naisos-olowan ka isnan nasantowan ay naisolat ay kalin Apo Dios ay makaischo ken sik-a isnan kaisalakam maichalan isnan pammatim ken Cristo Jesus. Am-in ay naisolat ay kalin Apo Dios, et chadlos na inpaammo isnan semek nan cheycha'y nensolat. Ischona nan tet-ewa ta mamigfikhan tako isnan nenkamaliyan tako ya nenfasolan tako, ta matokhonan tako, ya ta omingsa tako isnan nalenteg ay okhali. Siya chi tatno wad-ay am-in nan kasapolan nan takhon Apo Dios, ya ensasakhana cha ay mangangnen isnan am-in ay ilan si khawis. Tap-in nan Filin Pablo ken TimoteoIdwani, wad-ay nan chadlos ko ifilin ken sik-a isnan sakhang Apo Dios ya si Cristo Jesus, ay at mangokom isnan am-in ay takho, nan matatakho ya nan natey. Khapo isnan omaliyana ay en-apo, filinek sik-a ta kad-in ensasakhana ya nakakhet ka ay mangipalawag isnan kalin Apo Dios isnan olay ngag ay timpo, omno paymo ad-i. Awisem, tokhonem, ya pabfikasem chaicha, ya isnan mamangsetam ay en-isos-olo, anosam nan olay ngag sisa. Tay awni't omchan nan timpo ay at ad-i makaokmon nan takho isnan tet-ewa ay sos-olo. Kecheng nan laychencha ay chengchengngen is kang-epancha, et nay omey cha komorchag is mangisolo ken chaicha isnan laylaychencha. At tot-owengencha ay mannge isnan kinatet-ewa ya sangsangngawencha't yangkhay nan timpocha isnan sinasangad-om ay og-okhod. Sik-a, Timoteo, masapol ay ammom ay mangikatpe isnan olay ngag sisa. Anosam nan likhat, itot-oloymo ay mangipalawag isnan Khawis ay Chamag, ya estem ay mangangnen isnan am-in ay naipadno ken sik-a. Sak-en, nganngani ak ay maichaton ya maisiyan isnan lofong. Maiyalig ak isnan fayas ay maikoyag ay maitapi isnan maichaton ken Apo Dios.Ilaenyo akhes nan Filipos 2:17. Inpeyko nan kafaelak isnan khawis ay angnen, ay mangofat isnan ngaag. Ya inpeyko am-in nan fikasko ay makilomfa et nay kinwasko nan tagtakhek. Ya iinsetko nan pammati tako. Tay siya chi wad-ay nan fongaek ay koronan si kinalenteg ay iniigton Apo Jesus ay nalenteg ay en-okom, et siya nan at ilayadna ken sak-en khapo isnan nalenteg ay inang-angnek isnan akhew ay en-okomana. Ya faken sak-en yangkhay nan agtana mod-i ket am-in ay chadlos manman-ed isnan enpail-ana. Nan Laychen Pablo ay Angnen TimoteoIkalikhatam ay omali kannay isna. Inwayang Demas sak-en tay nan nakhanas ay fiyag isnan lofong nan laylaychena ya chey inmey id Tesalonica. Mo maipoon ken Cresente inmey id Galacia, ya si Tito inmey id Dalmacia. Kecheng yangkhay si Lucas nan nataynan ken sak-en. Mo omali ka, itakinmo si Marcos isna, tay khawis nan fachangna isnan chonok. Infaak si Tikico id Efeso. Chag-osem akhes nan kifaongko ay khinayadko ken Carpo id Troas, ya nan cheycha'y liblo, am-amed nan tapina ay papilisko. (14-15) Ilaem ay khawis si Alejandro ay enpanpanchay, tay angsan nan inang-angnena ay nangapos ken sak-en. At ipad-an Apo Dios ken siya nan osto'y maiyafoloy isnan inang-angnena. Sipsipotam siya, tay chadlos na kakhola nan isos-olo tako. (-) Issan lapona ay nanomaryaancha ken sak-en, maid paat inmitakcheg. Inwayang am-in nan kakadwak sak-en. Asop ya ad-i isingil Apo Dios chi ken chaicha. Ngem eg-ay inmog-okhay si Apo Jesus, mod-i ket tinmatakcho ya inmipafikas ta ibfakhak am-in nan maipoon ken siya, ya chengngen nan am-in ay Gentil. Adi kad insalakana sak-en isnan kakaegyat ay kag topek si layon. Idwani, ammok ay isalakan Apo Jesus sak-en isnan am-in ay ngaag ya siya chi nan angnena engkhana ay iyeyna sak-en id chaya ay en-ap-apowana. Asop ya matangtangad siya is engkhana ay maid pengpengna. Amen. Nan Omochi isnan Insolat PabloIdwani, pakomostaem cha Priscila ken Akila ay sin-asawa, ya siya akhes isnan pangafong Onesiforo. Nakhayad si Erasto id Corinto, sak et khinayad si Trofimo id Mileto tay ensaksakit. Ikalikhatam ay omali isnan sisya'y ad-i timpon si lateng. Pakomkomostaan cha Eubulo, Pudente, Lino, Claudia, ya am-in nan tapina ay iib-a ay mamati sik-a. Asop ya wawawawad-ay si Apo Jesus ken sik-a ya fadfachangana chakayo. Nan Solat Pablo ken TitoSak-en si Pablo ay faan Apo Dios ya apostol Jesu Cristo.Pinilin Apo Dios sak-en ay en mangipafikas isnan pammatin nan cheycha'y pinilin Apo Dios ay entakhona, ya ta fachangak chaicha ta ammowencha nan kinatet-ewa ay mangischo isnan okhali ay maiyafoloy isnan okhalin Apo Dios. Ya ta namnamaencha nan fiyag ay maid pengpengna ay inkalin Apo Dios isnan takhona issan sisya'y egay nakhab-an nan lofong, ya ad-i en-engag si Apo Dios. Adi kad isnan osto ay timpona, inpaammona nan nemnemna isnan kalina ay intalekna ken sak-en ta ipalawagko. Siya chi nan angnek khapo isnan filin Apo Dios ay omisas-alak ken chatako. Isolatko na ken sik-a Tito, ay alig tet-ewa ay anakko ay is-isok isnan pammati.Asop ya wad-ay ken sik-a nan fachang ya talna ay malpo ken Dios Ama ya si Cristo Jesus ay omisas-alak ken chatako. Nan Chonon Tito id CretaSiya na nan pangkhepko ay nanaynan ken sik-a id Creta, ta nongnongem nan sisya'y egay kanongnong, ya ta chomotok ka is amam-a ay mangichad-alan isnan mamati isnan waschin esa'y ili, kag isnan infilinko ay angnem. Nan amam-a ay chotokam et masapol ay maid makmakwaniyancha, ya eessangencha nan asaswacha. Nan an-akcha, et masapol ay mamati cha ya maid kakwaniyancha isnan finofoslon ay fiyag paymo isnan kinawewecha. Siya chi tay masapol ay maid makmakwaniyan nan ama ay mangil-ila isnan mamati, tay siya nan mangitakcheg isnan chonon Apo Dios. Masapol ay ad-i nachayew, ad-i as-assonget, ad-i amfotngan, ad-i naoyong, ya faken siping yangkhay nan sesemkena, mod-i ket siya chana nan okhalina: Al-allayad ay menmangili, ya nan khawis yangkhay nan laylaychena. Osto nan semekna, nalenteg, nakapet ken Apo Dios ya makaikatpe. Masapol ay nakapet isnan kaaafolot ay kalin Apo Dios ay cha naisos-olo, ta wad-ay kafaelana ay mangipafikas isnan semek nan ib-ana isnan tet-ewa ay sos-olo, ya ta mabfalin ay ilatakna nan kinomsawan nan cheycha'y manopla isnan sos-olo. Nan Tokhon Maipoon isnan Mistolo ay Teken nan Isos-olochaKanak chi tay angsan cha nan nawewe ay takho ay aped yangkhay ensaisailo, am-amed isnan tapina ay mamati ay mangipapilit isnan pammatin si Judio.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “am-amed isnan nasegyatan.” Maid poseg nan ap-appatencha. Masapol ay maipagkhinek chasa ay takho, tay isolocha nan ad-i na lebfeng ay maisolo, et nay allilawencha nan tapina ay sinpapangafong. Kafabfain nan ik-ikkancha tay nan yangkhay enkhag-alansiyaancha nan khakhalacha ay en-isolo. Esang kannay isnan kailiyancha ay mamadtocha nan nangwanin, “Nan iCreta et sikhod chadlo ay nalalangkowag cha. Naoyong cha.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Ngaag cha ay enkik-iwi.” Sangaan cha. Oklongan cha.” Tet-ewa nan nakwani maipoon ken chaicha. Et tay mampay siya chi, tokhonem ay osto nan cheycha'y mamati ta fomifikas nan pammaticha, ta ogkhayencha nan sinasangad-om ay aped nakhag-aeb ay og-okhod si Judio ya nan filin si takho ay mangad-i isnan kinatet-ewa. Nan takho ay nadchalos nan semekna, maid law-ena is makakan.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “Isnan takho ay nadchalos nan semekna, nadchalos nan am-in.” Ngem nan takho ay nafang-es nan semekna ya maid pammatina, maid kanana en nadchalos tay olay nan semekna et nalokhit, ya ad-ina paat figfikhen nan osto. Kananchan ammocha si Apo Dios, ngem mamaila isnan okhalicha ay ad-iyencha siya. Kakaisew cha ya nawewe cha ay takho, ay ad-i makaikkan isnan olay ngag sisa'y khawis. Nan Okhali ay Maiyafoloy isnan Khawis ay Sos-oloSik-a Tito, isolom nan okhali ay maiyafoloy isnan osto ay sos-olo. Fag-am nan cheycha'y amam-a ta ikatpecha nan fikhawcha isnan fomoteng, ta maichayaw nan ikkancha ay enfiyag ya ta osto nan semekcha. Fag-am chaicha ta fomifikas nan pammati, layad ya anoscha. Siya akhes isnan inan-a. Fag-am chaicha ta iyafoloycha nan okhalicha isnan takho ay nakapet ken Apo Dios. Ta ad-i cha enpangaag ya ta ad-icha mafotfoteng,Nan osto ay naisolat isna et, “ta ad-i iyapowan nan fayas chaicha.” mod-i ket ta isolocha nan khawis. Siya sa ta makatokhon cha isnan anon-ochi ya an-akcha ay fabfafai isnan ikkancha ay menlayad isnan asaswacha ya an-akcha. Masapol ay fag-ancha chaicha ta manenemneman cha ay osto, ta nadchalos ya khawis nan okhalicha, ya ta ammocha ay ennongnong isnan afongcha. Masapol akhes ay maiyornos cha isnan asaswacha ta maid kachillawan nan kalin Apo Dios. Nan akhes ad-i chadlos amam-a,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ong-ongang-a ay lallalaki.” Nan laychen Pablo ay kanan isna et nan inasaw-an ya nan fabfafallo. fag-am chaicha ta osto nan semekcha. Ya sik-a Tito, ilaem ta khawis yangkhay nan ik-ikkam ta wanchencha nan okhalim. Masapol ay khawis nan semekmo ay en-isolo ya maichayaw nan enkak-aliyam. Ilaem ta khawis yangkhay nan kankanam ta maid menchilaw, tatno mafainan nan mensopla tay at maid mabfalincha ay mangipangaag ken chatako. Tokhonem akhes nan cheycha'y faa ta maiyornos cha isnan ap-apocha, ta palaylaychencha chaicha isnan am-in ay angnencha. Masapol ay ad-icha sopsoplaen chaicha, ya ad-i koma ancho nan limacha. Nan koma angnencha et ipailacha ay kad-in khawis cha ay takho ya tet-ewa ay kaaafolot cha, tatno isnan am-in ay angnencha et ipailacha ay makaawis nan sos-olo maipoon isnan omisalak ken chatako ay si Apo Dios. Kanak sa tay inpailan Apo Dios nan fachangna tatno mabfalin ay maisalakan nan am-in ay takho. Isnan fachangna akhes, cha na tokhonen chatako ta chokokhan tako nan okhali ay ad-iyena ya nan kalotaan ay fikhaw si awak tako, ta sa tako't nongnongen nan ikkan tako ay enfiyag isnan lota ta manemneman tako ay osto, ya ta nalenteg ya nakapet tako ken Apo Dios. Siya koma na nan angnen tako isnan cha tako man-echan isnan omipalal-ayad ay namnama tako, ay siya nan maipail-an nan katangtangachan Jesu Cristo. Siya nan Makabfalin ay Dios tako ay omisas-alak. Inchowana nan awakna ta sobfotena chatako isnan kamabfalin nan am-in ay kinangaag, ta enfalinena chatako ay entakhona, ay nadchalos isnan okhali ya mamangset ay mangiyangnen isnan khawis. Siya chasa nan isolom Tito. Ad-i ka enfab-ain ay mangipaila isnan kalebfengam ay mangawis ya menyangyang ken chaicha, ya ad-im ipalofos nan olay sino ay mangifafan-ig ken sik-a. Nan Osto ay Okhalin nan MamatiIpasmekmo ken chaicha ay lebfengcha ay maiyornos isnan ap-apo ya okom, ya ta patiyencha chaicha. Masapol ay ensasakhana cha ay mangikkan isnan am-in ay khawis. Fag-am chaicha ta ad-icha enpangpangaag isnan olay sino, paymo makisomasoma, mod-i ket ta naanos cha ya chadlos cha khakhawisen nan olay sino. Tay olay chatako akhes issan chey et kag tako ken chaicha. Is-isyangkhay nan semek tako ya nawewe tako, sa tako't nasas-ailowan. Kag tako faan si olay ngag sisa'y ilan si fikhaw ay khankhanasen nan awak tako. Oyong ya apal nan kwa tako is kawakawakas. Khinmola nan tapina ya enkhikhinnola tako akhes. Ngem awni ya ket ay inpailan Apo Dios ay omisas-alak nan kinagkhawis ya layadna, ya insalakana chatako. Ngem egayna insalakan chatako khapo isnan khawis ya nalenteg ay inik-ikkan tako, mod-i ket khapo isnan seg-angna kannay ken chatako. Insalakana chatako isnan nanalosana ken chatako isnan kag tako kasin naiyanakan, maichalan isnan Ispirito Santo ay mangipabfalo isnan fiyag tako. Et egay paat inim-imotan Apo Dios ay nangilayad isnan Ispirito Santo ken chatako maichalan ken Jesu Cristo ay omisas-alak, tatno isnan fachangna, maifilang tako ay nalenteg ken Apo Dios ya tawichen tako ken siya nan namnamaen tako ay fiyag ay maid pengpengna. Tet-ewa nan naycha ay infakhak.Idwani, laychek ay ipapatim chana ay sos-olo, ta nan cheycha'y namati ken Apo Dios, et eestencha ay mangangnen isnan khawis. Khawis nan naycha'y sos-olo ya makafachang isnan olay sino ay takho. Ngem komasiw ka isnan aped ap-apat ay maid posegna, ya isnan manontotontonan isnan waned nan ikik-it, ya nan makisomsomaan ya makiangaangalan maipoon isnan lenteg. Ngag ngotom issacha tay maid paat enkhawisana ken chatako ya ongar yangkhay. Mo wad-ay takho ay mamakawas isnan ornos nan mamati isnan teken ay isos-olona, tokhonem siya. Mo ad-ina chengngen, kasim tokhonen. Mo ad-ina kayet chengngen, ogkhayem. Tay ammom et ay naikfis nan akkhon nan kag tosa ay takho, ya sisya kayet ay enfasofasol. Siya kannay chi nan mangipaila isnan kinomsawana. Nan Omochi ay Tokhon Pablo ken TitoMo chakhos ko ifaa si Artemas paymo Tikico ken sik-a, ippeymo nan kafaelam ay omali id Nicopolis, tay ischi nan sinmekko ay entey-an engkhana ay makwas nan timpon si lateng. Ilaem ta paligwatem ay osto si Zenas ay abfokhacho ya si Apolos, ta maid enkolangancha isnan kasapolancha. Ya ilaem ta solowen am-in nan takho tako nan ikkancha ay enchono isnan khawis, ta maid enkolangancha isnan ikatakhocha, ya ta wad-ay akhes ifachangcha isnan tapina. Mo siya chi at wad-ay fongan nan matatakhowancha. Am-in ay kakadwak isna et pakpakomostaencha sik-a. Pakomostaam akhes nan iib-a tako ay mamati ay wad-ay issa ay menlayad ken chakami.Asop ya wad-ay ken chakayo am-in nan fachang Apo Dios. Nan Solat Pablo ken FilemonNan nay ay solat, et nalpo ken chakami ay chwa ken Timoteo ay ib-a tako. Sak-en si Pablo ay falod khapo ken Cristo Jesus.Isolatmi na ken sik-a Filemon ay laylaychenmi ay makidkidno ken chakami maipoon ken Cristo. Isolatmi akhes na isnan am-in ay mamati ay maam-among isnan afongmo, ya ken Apia ay kag mi kafabfaiyan, ya sa et ken ArkipoSi Apia et asawan Filemon, ya si Arkipo et kanan nan tapina en pangolon nan mamati ay maam-among isnan afongcha. Kanan nan tapina en anak cha Filemon ken Apia siya. ay ib-ami ay sorchachon Cristo. Asop ya wad-ay ken chakayo nan fachang ya talna ay malpo ken Apo Dios ay Ama tako ya si Apo Jesu Cristo. Nan Layad ya Pammatin FilemonKad-in enyaman ak ken Apo Dios isnan mamanmekak ken sik-a isnan enlowalowak, tay chak chengngen nan maipoon isnan layad ay ipap-ailam isnan am-in ay takhon Apo Dios ya nan pammatim ken Apo Jesus. Ilowalok tatno isnan cham mangawisan isnan ib-ayo ta mamati cha et cham akhes ammowen kayet am-in nan enkhawisan ay kwa tako isnan naiyornosan tako ken Cristo. Nan layadmo kayong nan chadlos nangipafikas ya nangipalal-ayad ken sak-en, tay inpalin-awam nan semek nan takhon Apo Dios.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “inpalin-awam nan poton nan sasanto maichalan ken sik-a.” Nan Kechaw Pablo pala ken OnesimoIdwani, wad-ay nan kedchawek. Olay mo natoled ak ay mangifilin isnan osto ay angnem tay itakchegko si Cristo, ngem khapo isnan layad, ad-ik filinen sik-a. Nan yangkhay angnek, et enseg-ang ak ken sik-a. Sak-en si Pablo ay am-ama ya falod khapo ken Cristo, ya enseg-ang ak maipoon ken Onesimo ay kag ko anak, tay nenfalin ak ay kag na ama isnan pammati isnan mafabfalochak. Issan chey maid maifachangnaNan ayen nan ngachan ay Onesimo isnan kalin Filemon, et fachang. ken sik-a, nay met achi idwani wad-ay nan maifachangna ken chaita ay chwa. Pasakhongek siya ken sik-a, olay mo kag wad-ay nakaan ken sak-en tay chadlos ko laylaychen siya.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “siya nan potok.” Sak-en, lalaychek ay enkadwak siya isna, isnan sisya'y maifabfalochak khapo isnan Khawis ay Chamag, ta maisokat siya ken sik-a ay mensilfi ken sak-en. Ngem ad-ik laychen ay mangangnen engkhana ay ipalofosmo, ta ad-i mapilit nan fomachangam maichalan ken siya, mod-i ket ta kikhad ka ay fomachang. Away siya na nan khotok nan naisiyanan Onesimo ken sik-a isnan sinak-itan, tatno sa entee ken sik-a is engkhana. Ngem idwani, faken et aped yangkhay faa, mod-i ket wadwad-ay mo nan faa, tay nenfalin et ay kalal-ayad ay ib-am. Tay chachama nan layadko ken siya, et am-amed koma nan layadmo ken siya ay sikhod ay pangafongmo, ngem am-am-amed idwani tay faken yangkhay faam siya mod-i ket ib-am akhes ay mamati ken Apo Jesus! Et mo ifilangmo sak-en ay kadwam Filemon, khakhawisem siya ay kag isnan angnem ay manawat ken sak-en. Ya mo wad-ay finmasolana paymo otangna ken sik-a, sak-en nan singilem. Ilam, sak-en kannay ay Pablo nan mangisolat isnaNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Sak-en si Pablo ay mangisolat isna isnan limak kannay” ay mangwanin, “Sak-en nan mamayad isnan otangna.” (Ad-ik magtek mang-ey ipasmek ken sik-a ay otangmo ken sak-en nan eng-engkhana ay fiyagmo.) Adi kad siya chi nan kedchawek ay fachangmo ay ib-ak khapo isnan Apo tako. Palin-awaem nan semekkoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Palin-awaem nan potok” khapo isnan naiyornosanta ken Cristo. Ensolat ak ken sik-a tay ad-i ak enchwadchwa ay at angnem ay angnen nan kedchawek. Ammok ay ad-ad-acha nan angnem mo nan kedchawek. Wad-ay kayet nan laychek ay ibfakha. Adi ngen ta omisakhana ka is sak entey-an, ta asop ya songfatan Apo Dios nan lowaloyo ya ipasoblina chadlo sak-en ken chakayo. Ipaammon Pablo ay Sesemken nan Iib-an Filemon siyaPakpakomostaan Epafras chakayo. Siya nan ib-ak isna ay maibfafalod khapo ken Cristo Jesus. Enpakpakomosta akhes cha Marcos, Aristarco, Demas ya si Lucas ay cha makidkidno ken sak-en. Asop ya wad-ay ken chakayoNan osto ay naisolat isna et, “Asop ya wad-ay nan fachang Apo Jesu Cristo isnan leng-agyo.” nan fachang Apo Jesu Cristo. Nan Solat isnan HebreoId sangad-om nangang-angsan ya nateketeken ay ila nan inangnen Apo Dios ay nenkali isnan ikik-it tako ay naichalan isnan mamadtona. Ngem isnan naycha'y cha omochi ay akhew, tinot-oyan Apo Dios chatako isnan Anakna. Siya si Jesus ay nangipakhab-ana isnan lofong ya pinilina ay manawid isnan am-iam-in. Si Jesus nan langlang nan katangtangachan Apo Dios. Siya nan ostoosto ay ilan nan kinadchios Apo Dios. Eegnana nan lofong ya nan chaya isnan makabfalin ay kalina. Ya kakwasan nan nanalosana isnan fasol nan takho, inmey tinmokcho is kakannawan nan Makabfalin ay Dios id tongcho. Machad-ayaw si Jesus mo nan AnghelesTay siya chi nay et adchawi ay entongcho si Jesus mo nan angheles. Siya akhes ay nan inpangachan Apo Dios ken siya et machad-ayaw mo nan ngachan nan angheles. Tay ay ke wad-ay anghel is nangnangwaniyan Apo Dios en,“Sik-a nan Anakko.Idwani, ipaammok ay sak-en nan Amam.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Inyanakko sik-a idwani.” Ilaenyo nan Salmo 2:7.Paymo,“At sak-en nan Amana, ya siya nan Anakko.”Ilaenyo nan 2 Samuel 7:14. Nan akhes kinwanina maipoon isnan kapapatekhan ay AnaknaNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “kinwanina isnan inaona ay Anakna.” Isnan okhalin nan Judio, maichoo nan inaona ay anakcha'y lalaki ken Apo Dios, ya siya akhes nan manawid isnan kwan amana, et nay siya nan kapapatekhan isnan am-in ay an-ak amana. Siya akhes ay maiyalig si Jesus ay inaona ay Anak Apo Dios. issan nangibfaalana ken siya isnan lofong et siya na:“Am-in kayo ay anghelesko, chayawenyo siya.”Ilaenyo nan Deuteronomio 32:43; Salmo 97:7. Ya nan kinwanina maipoon isnan anghelesna et,“Ifaak nan anghelesko ay kag chakhem, paymo kag enfidfichang ay apey.”Ilaenyo nan Salmo 104:4. Ngem isnan Anakna, kananan,“Sik-a ay Dios, maid pengpeng nan en-ap-apowam! Nalenteg akhes nan angnem ay en-apo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Eng-engkhana nan tronom Dios, ya nalenteg nan sokodmo ay sokod nan en-ap-apowam.” Mo kanan nan Judio en, “Nalenteg nan sokod nan ali,” nan laychencha ay kanan et nalenteg nan angnena ay en-okom. Laylaychem nan kinalenteg, sam et kholaen nan ngaag. Tay siya chi, sak-en ay Diosmo et linanaak sik-a isnan wadwad-ay ay mangipalal-ayad ken sik-a mo nan iib-am.”Isnan ekhad nan Judio, mo wad-ay mangili, lanaancha nan olona ay mangipaila isnan layadcha. Siya akhes nan angnencha mo wad-ay napili ay en-apo ken chaicha, lanaancha nan olona ay mangipaila ay siya nan alicha. Ilaenyo nan Salmo 45:5,6. Kinwanina kayet isnan Anakna,“Sik-a, Apo, nan nangaeb isnan lofong issan laplapona, ya sik-a kannay nan nangaeb isnan wad-ay id tongcho.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ya nan limam nan nangaeb isnan wad-ay id tongcho.” Am-in chana, et mapakawas cha, ngem sik-a et wad-ay ka is eng-engkhana. Kag cha am-in facho ay lommokhak. At lonlonem chana ay kag isnan kakhay, ya masokatan cha ay kag isnan facho.Ngem sik-a ad-i ka enfab-aliw, ya maid pengpeng nan tawenmo.”Ilaenyo nan Salmo 102:25-27. Maid akhes anghel ay nangwaniyan Apo Dios,“Itokchom is kakannawanko engkhana'y khab-ek nan fosom ay enkhatkhatinam.”Ilaenyo nan Salmo 110:1. Sino kay nan angheles? Ad-i ngen chaicha nan ad-i maila ay mensilsilfi ken Apo Dios? Chaicha nan fab-aalena ay mamadfachang ken chatako ay manawid isnan kaisalakan. Masapol ay Chengngen tako nan Infaag Apo JesusIdwanin tay siya chi, masapol ay eesten tako nan tet-ewa ay chinnge tako, ta ad-i tako maiyadchawi isnan tet-ewa. Nan kalin Apo Dios ay naipakwani isnan angheles, et naipaila ay tet-ewa ay maangnen, tay nan takho ay nangad-i paymo nangiwayang sidi, et chinawatna nan lebfengna ay chosa. Tay siya chi, ay ke tako makakasiw isnan chosa, mo ogkhayen tako nan nay ay chadlos napateg ay kaisalakan? Si Apo Jesus kannay nan inmon-ona ay nangipaammo isnan nay ay kaisalakan, ya nan cheycha'y osto ay nannge ken siya, tinistikhowancha ken chatako. Olay akhes si Apo Dios, inpatet-ewana nan kalicha isnan angsan ay katataa ya maton, ya nan nateketeken ay inang-angnencha ay nangipaila isnan kamabfalina. Sa et akhes isnan ilayad nan Ispirito Santo ay inkakcheng Apo Dios maiyafoloy isnan semekna. Nenfalin si Cristo ay Takho ta Isalakana nan TakhoNan cha tako kankanan idwani ay falo ay lofong ay maisokat is tap-in, et faken nan angheles nan pinilin Apo Dios ay mangiyapo ischi, mod-i ket nan takho, kag isnan nakwani ay kalin Apo Dios,“Ngag man yangkhay nan takho is en ka paat sesemken, paymo nan an-akcha is en ka il-ilaen? Inpeymo nan takho ay enkhog-owab mo nan angheles isnan sinak-itan, sam et inchowa ken siya nan chayaw ya katangtangachana ay kag nan ali, ya inischom siya ay en-apo isnan am-iam-in.”Ilaenyo nan Salmo 8:4-6. Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Inpagkhwabmo nan am-iam-in isnan sikina.”Idwani, mo inpey Apo Dios siya ay en-apo isnan am-iam-in, maid khinayadna ay ad-i iyap-apowan nan takho. Ngem maiila ay sisya ay ad-i iyap-apowan nan takho nan am-iam-in. Si magtek Jesus nan ammo tako ay nenfalin ay takho ya enkhwab mo nan angheles isnan sinak-itan, ta isnan fachang Apo Dios at matey pala isnan am-in ay takho. Idwani, naichowa ken siya nan chayaw ya katangtangachan ay kag nan ali khapo isnan etey ay innaagna. Nan pangkhep Apo Dios et ta iyeyna nan angsan ay an-akna ta maitapi cha isnan katangtangachana. Siya nan nenwad-ay isnan am-iam-in ay pala ken siya kannay, et nay osto nan inangnena ay nangisakhana ken Jesus isnan likhat, ta omanay siya ay mangipangpango isnan am-in nan an-akna isnan kaisalakancha. Tay si Jesus ay mannalos isnan fasol tako ya chatako ay chalosana, et es-esang nan Ama tako. Tay siya chi, ad-i fomain si Jesus ay mangwanin aag-ina chatako. Maaawatan na issan nangwaniyanan,“Diosko, at ifab-aagko nan maipoon ken sik-a isnan aag-ik, ya ichag-ayko nan chayawmo isnan kawad nan maam-amongancha.”Ilaenyo nan Salmo 22:22. Ya kinwanina kayet en,“Sik-a Dios nan talkek.”Ilaenyo nan Isaias 8:17.Sa na't kayet kinwanin,“Naay ak ya nan an-ak ay inchowan Apo Dios ken sak-en.”Ilaenyo nan Isaias 8:18. Et khapo tay nan naycha ay an-ak et takho cha ay wad-ay awak ya chala cha, nenfalin si Jesus ay kag ken chaicha isnan kinatakhocha, ta isnan eteyna, et afakena nan Chimonyo ay wad-ay kamabfalina ay mangitcho isnan etey. Sa na't pawayaen nan am-in ay matatakho ay alig falod isnan egyatcha ay matey. Tay nalawag ay faken nan angheles nan fadfachangana, mod-i ket chatako ay takho ay naifilang ay an-ak Abraham. Tay siya chi, masapol ay enfalin si Jesus ay kag ken chatako ay aag-ina isnan olay ngag ay kasasaad tako, ta sa et enfalin siya ay katongchowan ay pachi ay maseg-ang ya matalek isnan sakhang Apo Dios. Nenfalin ay katongchowan ay pachi ta siya nan mangiyornos isnan takho ken Apo Dios isnan mapakawanan nan fasolcha. Tay siya chi, ammona ay mamachang isnan takho ay mateptepeng/mapadpachas, tay olay siya nateptepeng isnan naipap-alikhatana. Entongtongcho si Jesus mo si MoisesIdwani chakayo ay aag-i ay pinilin Apo Dios ay takhona ya inayakhana ay maitapi ken siya id chaya, sesemkenyo nan infaan Apo Dios ay si Jesus. Siya nan katongchowan ay pachi tako isnan pammati ay nakiornosan tako. Si Jesus, kaaafolot ay nensilfi ken Apo Dios ay nanotok ken siya, ay kag ken Moises ay kaaafolot akhes ay nensilfi isnan am-in ay pangafong Apo Dios. Wadwad-ay ay napateg nan mangipatakcheg isnan afong mo nan chey afong kannay. Siya chi nan aligna ken cha Jesus ken Moises. Naifilang ay matangad is solit si Jesus mo si Moises. Tay nan am-in ay afong, wad-ay nan nangaeb, ngem nan nangaeb isnan am-iam-in, et si Apo Dios. Kaaafolot si Moises isnan am-in ay chonona ay kag faa isnan afong Apo Dios, ay mangiyon-ona ay mangifaag isnan ipaammon Apo Dios is tap-in akhew. Ngem si Cristo nan Anak, ya matalek ay mangiyapo isnan pangafong Apo Dios. Ya chatako nan pangafongna, mo natoled tako ya eesten tako, sa tako't ad-i iwaywayang nan namnama ay ilal-ayad tako. Nan Omillengan nan Takhon Apo DiosTay siya chi, chengngen tako nan Ispirito Santo ay mangwanin,“Idwani kannay ay akhew mo chengngenyo nan kalin Apo Dios, ad-iyo ikekedse nan semekyo ay kag issan nenkholaanyo ken Apo Dios issan kawadyo is kamalalango ay lota, ay naneptepnganyo/namadpachasanyo ken siya.Nan nangipangowan Moises isnan Judio issan finmal-ancha id Egipto, siya nan nangolaancha ken Apo Dios. Tay olay mo inilacha nan katataa ay inangnena ay nangisalak ken chaicha, maid kayet talekcha ken siya tay maid pammaticha. Tay nan ikik-ityo, olay mo inilacha nan katataa ay inangnena, tinpetinpengcha kayet siya isnan epat poo ay tawen. Tay siya chi sinmonget si Apo Dios isnan cheycha'y takho, ya kinwanina,‘Kad-in chokokhancha sak-en, ya ad-icha paat wanchen nan chalanko. Et isnan songetko, kinwanik ay nangisapata,“Olay kaatna, at ad-icha paat makaskhep ay makiilleng ken sak-en.” ’ ”Ilaenyo nan Salmo 95:7-11. Idwani ilaenyo ay aag-i, tay et lang wad-ay ken chakayo nan ngomaag nan semekna ya ad-i mamati, ya siya et nan khotok nan maisiyanana isnan matatakho ay Dios. Nan angnenyo koma isnan kaakheakhew engkhana ay mapengpeng nan akhew, et en-asipafikas kayo ta maid masailowan ken chakayo isnan fasol ay alig mangallalang ken chakayo ya mangipakenteg isnan nemnemyo. Tay makikadwa tako ken Cristo, mo eesten tako nan inmona ay talek tako ken siya is eng-engkhana. Nemnemen tako kasin nan naisolat ay kalin Apo Dios ay nangwanin,“Idwani kannay ay akhew, mo chengngenyo nan kalin Apo Dios, ad-iyo ikekedse nan semekyo ay kag issan nenkholaanyo ken Apo Dios issan chey.”Ilaenyo nan Salmo 95:7,8. Sino nan cheycha'y nannge ya khechangna'y nangola kayet ken Apo Dios? Faken ngen am-in san finmala id Egipto ay inpangon Moises? Ya sino cha nan nangipasonget ken Apo Dios isnan epat poo ay tawen? Faken ngen san cheycha'y nenfasofasol et nay aped cha naisaad isnan malalango ay lota? Sino cha akhes nan nangisapataana ay nangwaniyanan,“Olay kaatna, ad-icha paat makaskhep ay makiilleng ken sak-en”?Faken ngen san cheycha'y nawewe? Siya chi nan mangammowan tako ay egay cha nakaskhep khapo isnan ad-icha namatiyan ken siya. Ad-i tako Makaskhep id Chaya ay Omillengan mo Maid Pammati takoIdwani, olay sisya nan nay ay inkalin Apo Dios maipoon isnan somkhepan tako ay makiillengan ken siya, ngem iyegyat tako koma tay ta ket lang wad-ay ken chatako nan mayagyag isnan kaokoman tako ya ad-i makaskhep ischi. Tay chinnge tako nan Khawis ay Chamag ay kag ken chaicha ay ikik-it tako. Nay met achi maid nenkhawisan nan chinngecha tay maid pammaticha is mangiyamongancha isnan chinngecha. Kecheng tako ay mamati nan makaskhep ay makiilleng ken siya, tay nan kinwanina maipoon ken chaicha et,“Isnan songetko, kinwanik ay nangisapata,‘Olay kaatna, at ad-i cha makaskhep ay makiilleng ken sak-en.’ ”Ilaenyo nan Salmo 95:11.Siya chi nan kinwanina olay mo apchas na khinaeb nan omillengan ya nan ngonon issan nangab-ana isnan lofong. Nalawag chi tay wad-ay nan naisolat maipoon isnan inmillengana isnan ikapito ay akhew. Siya na nan nakwani:“Inmilleng si Apo Dios isnan ikapito ay akhew, kakwasan nan am-in ay chonona.”Ilaenyo nan Genesis 2:2. Nalawag kayet chi isnan nay ay kinwanina,“Olay kaatna, ad-i cha paat makaskhep ay makiilleng ken sak-en.”Ilaenyo nan Salmo 95:11. Idwani, nan cheycha'y nang-ona ay nannge isnan chey ay Khawis ay Chamag, nawewe cha, et nay egay cha't nakaskhep ay inmilleng. Ngem khapo tay wad-ay ay wad-ay nan tapina ay makaskhep ischi, nenpili kasin si Apo Dios is akhew ay wayan nan takho. Siya na nan ayen nan nakwanin idwani kannay ay akhew isnan inpaifaagna ken David issan nakwasan nan kaat ay tawen. Kinwaninan,“Idwani kannay ay akhew, mo chengngenyo nan kalin Apo Dios, ad-iyo ikekedse nan semekyo.”Ilaenyo nan Salmo 95:7,8. Tay mo sa ya nan tet-ewa ay omillengan Apo Dios nan en nangipangowan JosueSi Josue nan pinilin Apo Dios ay nangichad-alan isnan Israelitas issan nateyan Moises. Inpangona chaicha id Canaan ay omillengancha. Ngem si Jesus nan omipango isnan tet-ewa ay omillengan. Isnan kalicha en-iso nan ngachan Josue ya Jesus. ken chaicha id sangad-om, at ad-i koma kasin ifaag Apo Dios isnan nakwasan nan cha inmey ay tawen nan maipoon isnan teken ay akhew. Adi kad nalawag ay sisya'y wad-ay nan naisasakhana ay omillengan nan takhon Apo Dios, ay kag isnan inmillengan Apo Dios isnan ikapito ay akhew. Tay olay sino ay somkhep ay makiilleng ken Apo Dios, omilleng cha ay osto isnan chonocha ay kag nan inangnen Apo Dios. Tay siya chi, ippey tako et mampay nan kafaelan tako ta makaskhep tako isnan chey ay omillengan, ya ta maid mayagyag khapo isnan kinawewe ay kag ken chaicha id solit. Nan Kamabfalin nan Kalin Apo DiosTay nan kalin Apo Dios, omipabfiyag ya makabfalin. Nan kalina, natadtachem mo nan ngag issa ay fadyok ay chwa nan tachemna ay chomaem ay menchekang isnan en-abtan nan ingit ya nan otek, tay mabfalina ay segpen ay ilaen nan ad-i kaila ay leng-ag ya fiyag nan takho. Mabfalin ay anakhena nan semek tako ay takho ya nan laychen tako ay angnen. Isnan am-in ay nawad-ay, maid paat makatafon ken Apo Dios. Iilaena nan am-iam-in, ya kag tako enlalafos isnan sakhang Apo Dios ay at manongfatan tako isnan am-in ay inang-angnen tako. Si Apo Jesus nan Maseg-ang ay Katongchowan ay PachiEesten tako et nan pammati ay nakiornosan tako, tay wad-ay nan matangtangad ay katongchowan ay pachi tako ay inmey id chaya ay mangitakcheg ken chatako. Siya si Jesus ay Anak Apo Dios. Nan katongchowan ay pachi tako, faken siya nan pachi ay ad-i makiseg-ang isnan kinakolang tako. Maseg-ang siya tay intopegna akhes nan ngag issa ay likhat ay intopeg tako, ngem siya, egay nenfasol. Khapo tay siya chi, tomoled tako ay somag-en isnan tronon Apo Dios ay kawad nan fachang, ta seg-angana ya fachangana chatako isnan olay ngag ay olas ay ensapolan tako. Si Jesus nan Maseg-ang ay Katongchowan ay PachiAm-in ay katongchowan ay pachi, mapili isnan ib-ana ay takho, ya madchotokan ay en mangitakcheg isnan ib-ana ay takho ken Apo Dios, ya en mangichoo isnan ilayadcha, ya chatoncha ay pala isnan fasolcha. Maanosana nan cheycha'y maid ammocha ay aped maaw-awis ay enfasol, tay olay siya, wad-ay ay wad-ay akhes nan kolangna. Tay siya chi, masapol ay en omichaton ken Apo Dios ta makaan nan fasolna, faken yangkhay nan fasol nan katakhotakho. Sa et akhes, maid pachi ay mangipatongcho kannay isnan awakna ta enfalin ay katongchowan ay pachi, mod-i ket si Apo Dios nan mangayag ken siya ay kag nan naangnen ken Aaron.Si Aaron ay akhin Moises nan pinilin Apo Dios ya nenfalin ay inmona ay katongchowan ay pachin nan Israelitas. Olay akhes si Cristo, egayna inpatongcho kannay nan awakna ta enfalin ay katongchowan ay pachi, mod-i ket si Apo Dios nan nenchotok ken siya. Kinwanina,“Sik-a nan Anakko.Idwanin, ipailak ay sak-en nan Amam.”Ilaenyo nan Salmo 2:7. Siya akhes isnan nangwaniyanan,“Sik-a nan pachi is eng-engkhana ay kag isnan kinapachin Melkisedec.”Ilaenyo nan Salmo 110:4. Si Jesus nan Katongchowan ay Pachi ay Maid KolangnaIssan wad-ayan Jesus isnan nay lota, inpapangekhena nan lowalona ya chachama nan akhana ay nenseg-aseg-ang ken Apo Dios, ay makaisalak ken siya isnan etey. Et chinngen Apo Dios siya tay infafan-igna nan semekna isnan nemnem Apo Dios. Olay mo Anak Apo Dios siya, khechangna'y sinolona nan angnen ay omafolot isnan nanginaakhana isnan angsan ay likhatna. Et osto ay naipaila ay maid kolangna,Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “Et khapo tay inangnena ay osto nan kinwanin Apo Dios” paymo, “Et osto ay kinwasna am-iam-in” nenfalin siya ay kalpowan nan kaisalakan ay maid pengpengna isnan olay sino ay mangiyangnen isnan insolona, tay inischon Apo Dios siya ay katongchowan ay pachi, ay kag isnan kinapachin Melkisedec.Si Melkisedec nan alin nan ili ay Jerusalem paymo Salem id sangasangad-om. Siya akhes nan pachin Apo Dios ay nangigwaan Abraham isnan pagkapoon nan kwana. Mey-an tako ta Ad-i tako Chokokhan nan PammatiAngsaangsan kayet nan laychenmi ay ifaag maipoon isnan nay, ngem enpalikhat kami ay mangipaammo, tay nenfalin kayo ay kag natoweng. Tay idwani, olay mo inmannong kayo ay namati, ya cha kayo koma et en-isolo isnan iib-ayo, ket ay masapolyo kayet pet nan mangisolo kasin ken chakayo isnan kalalakaan ay sos-olo ay inpaammon Apo Dios. Ento mo mangan kayo et isnan enkedse ay makakan, ya ket ay kag kayo sisya'y ensossoso isnan khatas. Tay nan ensossoso, sisya'y ong-onga ay ad-i makailasin isnan kinalenteg. Ngem nan enkedse ay makakan et maifakhay isnan naetngan, ay nangipaingsa isnan nemnemna ay mangilasin isnan enteknan nan khawis isnan ngaag. Paengnganen tako nan Pammati takoTay siya chi, mat-an tako ta faken nan inmona ay sinos-olo tako maipoon ken Cristo nan pidwapidwaen tako, mod-i ket paengnganen tako nan pammati tako. Ad-i tako mang-ey kasin toytotoytoyen nan pegnad nan pammati ay naycha:nan manokokhan isnan maid silfina ay inang-angnen tako, ay etey yangkhay nan enfanakhana;nan pammati ken Apo Dios; nan sos-olo maipoon isnan mafonyakhan;nan mangipatangan isnan lima isnan ib-a ay mailowalowan;nan sos-olo maipoon isnan kasin matakhowan nan natey;ya nan kaokoman ay maid pengpeng nan enfanakhana. Siya, mat-an tako et, mo ipalofos Apo Dios. Nan Enfanakhan nan Mangiwayang isnan PammatiAy ke mabfalin ay kasin awisen ay enfafawi nan apchas nalawakhan isnan kalin Apo Dios ya awni ket ay sinmiyan kasin ken siya? Intopegcha nan ilayad Apo Dios, ya chinawatcha nan Ispirito Santo. Intopegcha akhes nan kinagkhawis nan kalin Apo Dios ya nan kamabfalin Apo Dios ay at maipaila is tapin akhew. Mo chinokokhancha am-in chana, ay ke cha maipasakhong kasin, tay pappaatencha ay kag kasin mangilansa isnan Anak Apo Dios isnan kolos ya ipabfaincha siya isnan katakhotakho? Maiyalig cha isnan lota. Tay mo sa ya kag cha isnan lota ay masisibfokhan isnan ochan, ya mangipatofo isnan mola ay ensilfi isnan nenpassama, pakhawisen Apo Dios. Ngem mo pagpakhat paymo sibsifit nan patofowen nan lota, ongar yangkhay, ya ad-i omannong et chosaen Apo Dios, ya poowana ay poowan. Ngem olay mo siya chasa nan kankanak ken chakayo ay laylaychek, ad-i ak enchwadchwa ay khagkhag-awis kayet nan kasasaadyo ya cha yo angnen nan okhali ay maiyafoloy isnan kaisalakanyo. Tay nalenteg si Apo Dios. Ad-ina malichongan nan khawis ay chonoyo, ya nan layadyo ken siya ay maiila isnan mamadfachanganyo isnan ib-ayo ay takhona, ya cha yo angnen engkhana idwani. Nan chadlos laychenmi, et siya kayet sa nan angnenyo ay waschin mamangset engkhana isnan omochi, ta matongpal am-in nan namnamaenyo. Ad-imi laychen ay somangsanga kayo, mod-i ket ta ton-ochenyo nan cheycha'y manawat isnan inkalin Apo Dios khapo isnan pammati ya anoscha. Nan Kaaafolot ay Inkalin Apo DiosSemken tako nan nen-ikaliyan Apo Dios ken Abraham. Insapatana ay angnena nan inkalina, ngem khapo tay maid kasin teken ay entongtongcho mo siya, nensapata isnan awakna kannay. Kinwanina, “Ikkalik ay bindisyonak sik-a ya agtak sik-a is angsaangsan ay wanen-edmo.”Ilaenyo nan Genesis 22:17. Sa et khapo tay nen-an-anos si Abraham, chinawatna nan inkalin Apo Dios ken siya. Mo laychen nan takho ay ipaammo isnan iib-ana ay tet-ewa nan ifagfakhana, ensapata isnan entongtongcho mo siya, ta makwas nan lili. Si Apo Dios akhes, laychena ay chadlos ilatak isnan cheycha'y sa manawat isnan inkalina ay ad-ina fab-aliwan nan pangkhepna, et nay inkadwana nan sapatana isnan inkalina. Et ad-i kasoksokatan chana ay chwa. Siya chi nan inangnen Apo Dios ta mangammowan nan takho ay matongpal nan inkalina, ya ad-i mabfalin ay en-engag siya. Siya chi nan inangnena tatno chatako ay nenfakwit isnan kawadna, et fomifikas tako ay mennamnama isnan ischona ken chatako. Nan nay ay namnama et makneg ya maiyalig isnan makwanin angkor nan bapor, tay kag na eegnan nan fiyag tako ta ad-i tako mayagyag. Siya nan kag mangiyey ken chatako isnan kawad Apo Dios isnan Kasasantowan ay Kwarto ay sasalakan nan kortina.Kecheng nan katongchowan ay pachi nan makaskhep isnan Kasasantowan ay Kwarto is kaTimplo, ay sasalakan nan kortina. Mamingsan yangkhay isnan makatawen nan somkhepana ischi ay en menseg-ang isnan kapakawanan nan fasol nan katakhotakho. Ilaenyo nan Hebreo 9:1-3 ya nan Levitico 16:2. Siya nan nangon-onaan Jesus ay makikaliyana ken Apo Dios pala ken chatako. Tay siya nan nenfalin ay katongchowan ay pachi is eng-engkhana. Ya nan kinapachina, kag isnan kinapachin Melkisedec. Nan Kinapachin MelkisedecSi Melkisedec, siya nan ali isnan ili ay Salem ya pachin Apo Dios ay Katotongchowan. Sinab-atna si Abraham issan sinmakhongana ay nakifaloknit ay nangafakana isnan cheycha'y ali. Sa na't binindisyonan si Abraham.Si Abraham nan aman nan am-in ay Judio id sangasangad-om. Siya nan inayakhan Apo Dios ta taynana nan ilina id Babilonia ay omey isnan ili ay at ichowan Apo Dios ken siya. Et siya nan ili ay Canaan. Ilaenyo nan Genesis 14:1-20. Siya nan nangigwalan Abraham isnan pagkapoon nan am-in ay kinamkamna. Si Melkisedec, Alin nan Kinalenteg, tay siya nan ayen nan ngachana. Sa et siya nan Alin nan Talna akhes, tay siya nan ayen nan Alin nan Salem. Maid mangammowan isnan amana ya inana, paymo nan katontonan nan wanedna. Siya akhes isnan nalpowana ya nan napengpengan nan fiyagna. Kag siya nan Anak Apo Dios, ay nentot-oloy ay pachi is eng-engkhana. Idwani, siya chana nan kail-an nan chadlos katangtangachan Melkisedec:Nan omona, tay olay si Abraham, ay poon tako, inchowana ken siya nan pagkapoon nan am-in ay kinamkamna. Awni pay ket ay wad-ay isnan lenteg nan filin ay nan an-ak Levi ay enfalin ay papachi nan manawat isnan pagkapoon nan ikatakhon nan katakhotakho, olay mo chaicha akhes et ib-acha ay an-ak Abraham. Ngem si Melkisedec, olay mo faken waned Levi,Si Levi nan esang ay anak Jacob. Pinilin Apo Dios nan waned Levi ay enfalin ay pachin nan Judio isnan finmal-ancha id Egipto. chinawatna kayet nan pagkapoo ken Abraham.Nan ikadwa, binindisyonan Melkisedec si Abraham ay nen-ikaliyan Apo Dios. Idwani, maid chwadchwa ay entongtongcho nan mangichowa isnan bindisyon mo nan bindisyonana. Nan ikatlo, nan waned Levi ay mangal-ala isnan pagkapoo, et matey cha. Ngem nan yangkhay nakwani maipoon ken Melkisedec et matatakho. Nan ikap-at, mabfalin ay kanan tako ay olay cha Levi ay nanad-awat isnan pagkapoo, et naitapi cha ken Abraham ay nangichowa isnan pagkapoo ken Melkisedec. Tay awak Abraham si Levi, ay sisya ay egay naiyanak isnan waned Abraham issan nanab-atana ken Melkisedec. Nan Naisokatan nan Kinapachin Melkisedec isnan Kinapachin LeviInchowan Apo Dios nan lentegna isnan Judio id sangad-om maichalan ken cha Levi ay papachi. Siya magtek ay mo sa ya wad-ay kafaelan nan kinapachicha ay mangipalenteg isnan takho, at achi ad-i kasin masapol nan fomal-an nan teken ay pachi ay kag isnan kinapachin Melkisedec ay mensokat isnan kinapachin Levi.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna, “ad-i kasin masapol nan fomal-an nan teken ay pachi ay kag isnan kinapachin Melkisedec ya faken kag isnan kinapachin Aaron.” Si Levi nan waned Aaron, et nay en-iso nan kinapachicha. Et mo siya chi ay masokatan nan kinapachi, masapol ay masokatan akhes nan lenteg. Nalatak nan nasokatana, tay si Jesus ay makmakwaniyan nan naycha et nalpo isnan teken ay tribo ay egay paat nensilsilfi is kaaltar. Et naammowan ay si Jesus ay Apo tako, et nalpo isnan waned Juda,Si Juda, siya nan esang ay anak Jacob. Pinilin Apo Dios nan waned Juda ay enfalin ay alin nan Judio id sangad-om. Si David nan inmona ay ali ay nalpo isnan waned Juda. ya maid kinkinwanin Moises maipoon isnan kinapachin nan tribon Juda. Nan Finmala ay Pachi ay Kag ken MelkisedecAm-amed nailatak nan nasokantan nan am-in isnan finmal-an nan teken ay pachi ay kag ken Melkisedec. Siya si Jesus, ay nenfalin ay pachi khapo isnan makabfalin ay fiyagna ay ad-i mapakawas, faken khapo isnan maiwanchana ken Levi, ay kag isnan wad-ay isnan lenteg ay filin, ya naangnen isnan tapina ay papachi. Tay nakwani isnan kalin Apo Dios en,“Sik-a nan pachi is eng-engkhana, ay kag isnan kinapachin Melkisedec.”Ilaenyo nan Salmo 110:4. Et nay naammowan ay nakaan nan inmona ay lenteg tay nakapsot ya maid silfina. Tay nan lenteg Moises, maid kafaelana ay mangipagkhawis ay osto isnan takho. Et nay nasokantan chi is khagkhag-awis ay namnamaen tako ay mangisag-en ken chatako ken Apo Dios. Nan Sapatan Apo Dios nan Mangipaila ay Tet-ewa nan Kinapachin Jesus(20-21) Isnan waned Levi, maid sapatan Apo Dios issan nenfalinancha ay pachi. Ngem mailasinan nan nenfalinan Jesus ay pachi isnan nensapataan Apo Dios ken siya. Insapatana ay nangwanin,“Isapatak ay Dios, ya ad-ik faliwan nan semekko.‘Sik-a nan enpachi is eng-engkhana.’ ”Ilaenyo nan Salmo 110:4. (-) Ad-i kad khapo isnan nay ay sapata, si Jesus et nan mangipaila ay tet-ewa nan falo ay tolag ay khagkhag-awis mo nan chaan. Ya angsan akhes nan inmona ay papachi ay cha nasokasokat, ya egay naitot-oloy nan kinapachicha khapo isnan etey. Ngem nan kinapachin Jesus, maid makabkabfanes tay matatakho is eng-engkhana. Tay siya chi, kafaelana ay mangisalak is eng-engkhana isnan am-in ay somag-en ken Apo Dios khapo isnan naiyornosancha ken Jesus, tay matatakho siya is eng-engkhana ay cha mangitot-oya ken chatako ken Apo Dios. Nan Chadlos Osto ay Katongchowan ay Pachi ay Maid KolangnaTay siya chi nan osto ay maifakhay ay katongchowan ay pachi tako et masapol ay nasantowan, maid makmakwaniyana, maid ngaag ken siya, naisiyan isnan fomafasol, ya naipatongcho isnan am-in ay nakhaeb ay wad-ay id chaya. Ad-i kag isnan cheycha'y inmona ay katongchowan ay papachi ay winakas ay nenchaton khapo isnan fasolcha ona, sa et nan fasol nan katakhotakho. Ad-i mang-ey angneangnen Jesus chi, tay inangnena chi ay namipingsan yangkhay et kecheng issan nangichoowana isnan awakna kannay. Tay nan chaan ay lenteg, ischona nan takho ay enfalin ay katongchowan ay pachi, olay mo wad-ay kolangcha. Ngem nan sapatan Apo Dios ay nawnawni mo nan chaan ay lenteg, et inischona nan Anakna ay maid kolangna is eng-engkhana. Si Jesus nan Katongchowan ay Pachin nan Falo ay TolagNan laychenmi ay kanan isnacha ken chakayo, et siya na: Wad-ay nan kag todi ay katongchowan ay pachi tako ay tomotokcho ay makiap-apo is kakannawan nan Makabfalin ay Dios is katronona id chaya. Ya nan ensilsilfiyana, et isnan tet-ewa ay Kasasantowan ay Kwarto ay siya nan tet-ewa ay ab-afong ay torchaIssan nenfafaatan nan Israelitas is kamalalango ay lota, infilin Apo Dios ta khomaeb cha is ab-afong ay torcha ay manad-ayawancha ken siya. Chwa ay kwarto nan ab-afong ay nakhaeb is torcha: nan Nasantowan ay Kwarto ay inmay-ayan nan papachi, ya nan Kasasantowan ay Kwarto ay kawad Apo Dios. ay khinaeb Apo Dios, faken khinaeb si takho. Am-in nan katongchowan ay pachi, nadchotokan cha ay en-ichaton isnan cheycha'y ilayadcha ya nan enkik-iwi. Idwani, masapol ay wad-ay akhes nan ichaton nan katongchowan ay pachi tako. Ngem faken isnan lota nan ensilsilfiyan Jesus, tay mo isna is kalota, ad-i mabfalin ay enpachi, tay wad-ay cha et nan papachi ay cha en-ichaton isnan itchon nan lenteg ay maichowa. Nan chonocha ay papachi, naton-od yangkhay ya kag alin-ew nan wad-ay id chaya. Tay si Moises, issan nenpatakchekhana isnan nenchad-ayawancha ay nakhaeb is torcha, infilin Apo Dios ken siya ay nangwanin, “Ilaem ta nan am-in ay khab-enyo, maiton-od isnan inpailak ken sik-a is kafilig.” Nan Mangitot-oya isnan Falo ay Tolag Apo DiosNan magtek kinapachi ay chinawat Jesus, chadlos napatpateg mo nan chaan, kag akhes isnan tolag Apo Dios ay cha na itot-oya, et chadlos napatpateg mo nan chaan ay tolag. Tay nan falo ay tolag, nakhaeb isnan khagkhag-awis ay inkalin Apo Dios mo nan inkalina isnan inmona. Tay mo sa ya maid enkolangan nan nang-ona ay tolag, at achi ad-i masapol nan teken. Ngem inpailan Apo Dios ay wad-ay kolang issan nangwaniyana en,“Naay nan ifaagko, at omchan nan akhew ay mangab-ak isnan falo ay tolag isnan pangafong Israel, ya isnan pangafong Juda. Et ad-i en-iso isnan tolag ay khinaebko isnan ikik-itcha, issan namadpachangak ay nangipango ken chaicha ay komaan id Egipto. Tay egaycha intot-oloy ay nangang-angnen isnan tolagko ken chaicha, et nay inokhayko chaicha. Sak-en si Apo Dios. Idwani, siya na nan nateknan nan tolag ay khab-ek isnan pangafong IsraelNan inmona ay tolakhan Apo Dios isnan takhona ay Israelitas et naisolat isnan fato. Ngem egaycha inafolot. Idwani, teken nan angnen Apo Dios ay mangipaammo isnan falo ay tolagna, tay isolatna kannay isnan semek nan takhona. Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Siya na nan tolag ay khab-ek isnan pangafong Israel” is tap-in si akhew: At ippeyko nan lentegko isnan semekcha, ya isolatko nan lentegko isnan nemnemcha. Ya at chadlo sak-en nan enDioscha, ya chaicha nan entakhok. Sak-en si Apo Dios. Et nay ad-icha mang-ey ensisinnolo ay enkakailiyan, paymo en-asibfakha ay sin-anag-i ay mangwanin, ‘Ammowem koma si Apo Dios,’ tay at ammocha am-in sak-en, mailapo isnan kafafan-ikhan engkhana isnan chadlos matangad. Et seg-angak chaicha ya pakawanek nan kinangaagcha, sak et ad-i kasin semsemken nan fasolcha,” kinwanin Apo Dios.Ilaenyo nan Jeremias 31:31-34. Idwani, tay wad-ay nan infaag Apo Dios maipoon isnan falo ay tolag, inpailana ay ifilangna ay chaan nan inmona, ya kaawatan ay olay ngag issa ay chomaan ya lommokhak et awni't maamas. Nan Ekhad nan Israelitas isnan Nenchad-ayawancha isnan Afong ay Torcha ay Inpakhaeb MoisesIsnan chey inmona ay tolag, nailenteg nan ekhad maipoon isnan angnen ay enchayaw, sa et wad-ay nan nasantowan ay enchad-ayawan ay nakhaeb isnan torcha. Tay khinaebcha nan afong ay torcha, ay chwa nan kwartona. Nan omona ay maskhep, siya nan makwanin Nasantowan ay Kwarto. Siya nan kawad nan pagsilawan, nan lamisaan, ya nan tinapay ay naichoo ken Apo Dios. Sa et isnan topak nan ikadwa ay kortina, siya nan nasasalinan ay kwarto ay makwanin Kasasantowan ay Kwarto. Ischi nan kawad nan fallitok ay altar ay mamop-oowan isnan insinso, ya nan faor ay napakpakan is fallitok, ay makwanin faor si tolag. Isnan chaemna wad-ay nan fallitok ay fanga ay mimigtowan nan makakan ay mana.Nan mana, siya na nan kinkinan nan Judio isnan epat poo ay tawen ay nentetey-ancha isnan malalango ay lota issan nenfab-aatancha id Canaan id sangad-om. Siya na nan inchowan Apo Dios ken chaicha ay nalpo id chaya isnan winakas issan maid kanencha. Wad-ay akhes isna nan sokod Aaron ay wad-ay pingina,Issan kawad nan Israelitas isnan malalango ay lota issan kinmaanancha id Egipto id sangad-om, inlilin nan tapina ay nangwanin, “Inpatongchon kannay cha Moises ay sin-ag-i nan awakcha ay mangiyapo ken chakami.” Tay siya chi kinwanin Apo Dios ta iyey Aaron ay pachi ya yon-an Moises ya nan am-in nan pangolon nan Israelitas nan sokodcha isnan enchad-ayawancha ay torcha, et nan takho ay tomofo ay pomingi nan sokodna, siya nan pinilin Apo Dios ay enpachi ken chaicha. Issan kawiitana, kecheng nan sokod Aaron is tinmofo ay pinmingi. ya nan fato ay naisolatan nan filin Apo Dios. Isnan oson nan faor, wad-ay nan kag anghel ay makwanin kerub,Ilaenyo nan Genesis 3:24. ay mangipaila ay wad-ay si Apo Dios ischi. Ya pinapaingan nan payakcha nan kawad nan mapakawanan nan kafasofasol. Ngem am-in nan naycha, faken chadlos idwani nan mangilawlawakhanmi. Nan Ekhad nan Sikhod ay Kinapachi, Al-alig yangkhay, Engkhana ay Inmali nan Tet-ewa, ay si CristoIdwani, mo nanongnong am-in chachi, omeomey nan papachi isnan omona ay somkhepan ay kwarton nan afong ay torcha, ay mangiyangnen isnan ekhadcha ay enchayaw. Ngem isnan ikadwa ay kwarto, nan yangkhay katongchowan ay pachi nan makaskhep, ya mamingsan yangkhay isnan makatawen. Sa et ad-i mabfalin ay makaskhep mo maid iyeyna is chala ay maichaton maipoon isnan kinomsawana ona sa et khapo isnan kinomsawan nan katakhotakho. Siya chi nan angnen nan Ispirito Santo ay mangipaila ay ad-i kayet maammowan nan chalan ay somkhepan isnan Kasasantowan ay Kwarto ay kawad Apo Dios, isnan sisya ay wad-ay nan omona ay enchad-ayawan ay nakhaeb isnan torcha. Siya chi nan kaiyalikhan nan idwanin ay timpo. Tay ipailana ay nan angsan ay ilayad ya enkik-iwi ay maichaton ken Apo Dios, ad-i omanay chachi ay mangipagkhawis isnan semek nan enchad-ayaw. Tay ipailacha yangkhay nan maipoon isnan makakan ya mainom, ya nan tapina kayet ay ilan nan emes si awak ay mangaan isnan afig. Siya am-in chana nan chaan ay lenteg ay mabfalin yangkhay isnan awak, engkhana isnan timpo ay mammaliwan Apo Dios isnan am-iam-in. Nan Silfin nan Chalan JesusNgem idwani, inmali et si Cristo ay katongchowan ay pachi ay mangischo isnan khawigkhawis ay apchas nawad-ay. Sa et nan ensilsilfiyana ay enchad-ayawan id tongcho, et siya nan napatpateg ya khagkhag-awis ay afong ay torcha ay egay khinaeb si takho paymo nakhaeb isnan kalotaan. Namipingsan yangkhay ay sinomkhep si Jesus isnan Kasasantowan ay Kwarto ay kawad Apo Dios. Ngem faken nan chalan si karching paymo koyaw si faka nan inyeyna ay inchaton, mod-i ket nan chalana kannay. Siya nan inangnena ay nenwad-ay isnan eng-engkhana ay kasfotan tako ay kaisalakan tako. Maiwarsi nan chalan si karching ya laki ay faka, ya nan chapon si napoowan ay faka isnan awak nan en-ab-afig, ta machalosan nan awakcha isnan makaanan nan afigcha. Ad-i ngen wadwad-ay nan kamabfalin nan chalan Cristo? Isnan fachang nan Ispirito Santo ay maid pengpengna, inchowan Cristo nan fiyagna ay maid kolangna ken Apo Dios. Chalosan nan chalana nan ngaag ay semek tako isnan ongar ay inang-angnen tako, ay mangischo et yangkhay isnan kateyan, tatno mabfalin ay ensilfi tako isnan matatakho ay Dios. Khapo isnan Etey Jesus, Mabfalina ay Itot-oya nan Falo ay Tolag Apo DiosTay siya chi, si Jesus nan mangitot-oya isnan falo ay tolag, ta makatawid nan am-in ay inayakhan Apo Dios isnan inkalina ay maid patengkhana. Siya chi tay natey si Cristo ay nanfot ken chaicha ta mapakawan nan fasol ay inang-angnencha issan timpon nan inmona ay tolag. Mo wad-ay nan naisolat ay omochi ay testamento nan esa'y takho, fomala yangkhay nan inkalina mo maammowan ay natey et nan nangipakhaeb. Tay maid kafaelan nan naisolat ay omochi ay testamento mo sisya'y matatakho nan nangaeb. Wad-ay yangkhay nan silfina mo nan nangaeb ischi et natey. Siya na nan khotokna ay olay nan inmona ay tolag, ad-i makhaeb mo maid chala ay mangipaila ay wad-ay napatey.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “egay nakhaeb mo maid chala.” Isnan okhalin nan Judio, mo wad-ay entolakhan si chwa'y takho, wad-ay khekhechencha ay mangipatet-ewa ay iyangnencha nan nentolakhancha. Ilaenyo isnan Genesis 15 nan inangnen Apo Dios ay nangipaila ay tongpalena nan inkalina ken Abraham. Siya akhes nan inangnen Moises, infakhana ona isnan katakhotakho nan am-in ay filin ay wad-ay isnan lenteg. Sa et inmala isnan chalan nan koyaw si faka ya karching ya inkaslangna isnan chanom. Inmala akhes isnan enkilat ay chotchot si karnilo, ay inpotipotna isnan pangan nan chapong ay hisopo. Sa na't intapek isnan chala, ya inwarsina isnan liblo ya nan katakhotakho. Kinwanina, “Siya na nan chala ay mangaeb isnan tolag ay infilin Apo Dios ken chakayo ta abfolotenyo.”Ilaenyo nan Exodo 24:8. Siya kayet chi ay chala nan inwarsina isnan torcha, ya nan am-in ay inos-osarcha ischi ay menchayaw ken Apo Dios. Tet-ewa, isnan lenteg, nganngani ay am-in ay ngag issa, et nan chala yangkhay nan maidchalos, ya mo maid chala is maifod-ok, ad-i mapakawan nan fasol. Nan Chaton Cristo Yangkhay nan Makaamas isnan FasolSiya chi nan inangnencha tay masapol ay machalosan am-in nan khinaeb Moises ay natolad yangkhay isnan wad-ay id chaya. Ngem nan sikhod id chaya, faken chachi is masapol, mod-i ket nan khagkhag-awis ay chaton. Tay nan sinomkhepan Cristo, et faken nan Kasasantowan ay Kwarto ay khinaeb si takho ay natolad yangkhay isnan osto ay enchad-ayawan, mod-i ket nenchadchawes id chaya ay kawadna idwani, ay cha mangitot-oya ken chatako ken Apo Dios. Nan inangnen Cristo, et teken akhes mo nan inang-angnen nan katongchowan ay pachin si Judio, tay chaicha, tinnawen ay somkhep cha isnan Kasasantowan ay Kwarto ay mangichaton isnan chalan si enkik-iwi. Ngem si Cristo, egayna inpidwapidwa ay nangichaton isnan awakna. Tay mo siya chi nan inangneangnen Jesus, at akhes koma nangang-angsan ay natey nailapo issan nakhab-an nan lofong. Ngem nan kinatet-ewana, et namipingsan yangkhay nan nenpail-an Jesus isnan nganngani ay kifos nan lofong, ta kaanena nan fasol isnan nangidchatonana isnan awakna ay matey. Nakedchengan nan takho ay matey is mamingsan yangkhay, sa et maokom ken Apo Dios. Siya akhes ay namipingsan ay naichaton si Cristo ta kaanena nan fasol nan katakhotakho. Adi kad mo kasin omali, faken et khapo isnan fasol tako nan enpail-ana mod-i ket ta isalakana nan am-in ay chadlos manman-ed ken siya. Alig Yangkhay nan Naidchatonan Jesus nan Sikhod ay Naichaton ay Enkik-iwiAd-i en-iso nan lenteg Moises isnan enkhawisan ay iyalin Cristo tay kag yangkhay alin-ew chachi. Isonga, olay mo tinnawen ay en-ichatoncha isnan siya met laeng ay ilan si chaton, khechangna'y maid kafaelan nan chey ay lenteg ay mangipagkhawis ta maid kolang nan cheycha'y somag-en ken Apo Dios. Tay mo wad-ay kafalinana, ya nachalosan et nan semek nan enchad-ayaw, at ad-icha kasin nemnemnemen nan fasolcha, ya tomke cha chadlo ay enchatochaton. Ngem nan naycha ay chaton, et tinnawen ay ipasmekna nan kafasofasol nan takho. Tay ay ke mabfalin ay kaanen nan chalan si laki ay faka ya karching nan fasol? Sinokatan nan Chaton Jesus nan Sikhod ay Ekhad, ay Ad-i Makakaan isnan Fasol(5-6) Siya chi nan khotok nan nangwaniyan Jesus ken Apo Dios issan inmaliyana isnan lofong,“Egaymo linayad nan maichaton ay enkik-iwi paymo nan mailayad ken sik-a. Tet-ewa, egaymo inlal-ayad nan mapoowan ay enkik-iwi, ya nan maichaton khapo isnan fasol. Et nay wad-ay insakhanam ay awakko. (-) Sak et kinwanin, ‘Naay ak Diosko ay mangangnen isnan nemnemmo,’ ay kag isnan naisolat maipoon ken sak-en isnan liblon nan lenteg.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “naisolat maipoon ken sak-en isnan malolokot ay liblo.” Ilaenyo nan Salmo 40:6-8. Kinwanina isnan inmona, “Egaymo linayad ya egaymo inlal-ayad nan naichaton ay enkik-iwi, nan nailayad ken sik-a, nan napoowan ay enkik-iwi paymo nan naichaton khapo isnan fasol.” Siya chi nan kinwanina olay mo siya chasa nan naisolat isnan lenteg ay angnencha ay enchaton. Sa na't kinwani kayet, “Naay ak ay mangangnen isnan nemnemmo.” Nan inangnena et inamasna nan inmona ay ekhad, ta isokatna nan falo. Nan nay ay falo, siya nan nangangnenan Jesu Cristo isnan nemnem Apo Dios, ta machalosan nan fasol tako isnan namipingsan ay naidchatonan nan awakna. Nan Kamabfalin nan Naichaton ay Awak JesusNan angnen nan am-in ay papachin si Judio, et winakas ay wad-ay omey ay tomatakcheg ay en men-ichaton isnan siya met laeng ay ilan si enkik-iwi, ay maid paat kafaelana ay mangaan isnan fasol. Ngem si Jesus, tay omanay is eng-engkhana nan es-esang ay inchatona khapo isnan fasol, inmey ay tinmokcho isnan kannawan Apo Dios. Et nailapo ischi, sadsad-ena nan mangipay-an Apo Dios isnan fosona ay enkhatkhatinana. Tay isnan chey ay es-esang ay inchatona, nenfalinena ay maid kolangcha is eng-engkhana nan cheycha'y nachalosan nan fasolcha. Nan Ispirito Santo akhes, tistikhowana chana ken chatako isnan mangwaniyanan, “Siya na nan nateknan nan tolag ay khab-ek ken chaicha is tap-in si akhew. At ippeyko nan lentegko isnan nemnemcha, ya isolatko nan lentegko isnan semekcha. Sak-en si Apo Dios.”Ilaenyo nan Jeremias 31:33. Sa na't akhes kanan,“At ad-ik kasin semsemken nan fasolcha ya nan kinangaagcha.”Ilaenyo nan Jeremias 31:34. Idwani, mo apchas et napakawan, maid et mang-ey maichaton ay mangaan isnan fasol. Nan Toled tako ay Somag-en ken Apo Dios khapo ken Jesu CristoIdwani iib-ak, khapo isnan chalan Jesus, ad-i tako omegyat ay somkhep isnan Kasasantowan ay Kwarto ay kawad Apo Dios. Kew-an tako nan falo ya omipabfiyag ay chalan, ay tinekwafan Jesus pala ken chatako ay maichalan isnan kortina, ay siya nan awakna kannay.Isnan inmona ay tolakhan Apo Dios isnan Israelitas, nan yangkhay katongchowan ay pachi nan mabfalin ay lomaos isnan kortina ay manasalin isnan Kasasantowan ay Kwarto ay kawad Apo Dios. Ngem idwani, khapo isnan naidchatonan nan awak Jesus, nawaya tako ay somag-en ken Apo Dios maichalan ken Jesus. Nan napikisan nan kortinan nan Timplo et mafasa isnan Marcos 15:38. Ya khapo tay wad-ay nan matangtangad ay pachi tako ay mangiyapo ken chatako ay pangafong Apo Dios, somag-en tako't mampay ken Apo Dios. Ilaen tako ta tet-ewa nan semek tako ya fomifikas nan pammati tako, tay alig nawarsiyan nan nemnem tako isnan chalan Cristo ay nangipagkhawis isnan ngaag ay semek tako, ya kag tako nam-es isnan nadchalos ay chanom.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay ay bersikolo et, “Wad-ay koma ken chatako nan naimposowan ay semek ay nawarsiyan isnan chala ay mangaan isnan ngaag ay semek, nan fomifikas ay pammati, ya nan awak ay nam-es isnan nadchalos ay chanom isnan cha tako somag-enan ken Apo Dios.” Nan filin ay maipoon isnan kawarsiyan nan papachi isnan chala et wad-ay isnan Exodo 29:21. Nan maipoon isnan kaowasan nan awakcha et wad-ay isnan Exodo 29:4; 30:17-21; 40:30-32. Ilaenyo akhes nan inkalin Apo Dios ay wad-ay isnan Ezekiel 36:25. Eesten tako ya ad-i tako enchwadchwa isnan wad-ay ay namnamaen tako ay nakiornosan tako, tay si Apo Dios ay nen-ikali et kaaafolot. Semken tako akhes mo ngag nan angnen tako ay en-asipafikas ay en-asilayad ya mamangset ay mangangnen isnan khawis. Ad-i tako kag isnan tapina ay mangiwayang ay makiam-among, mod-i ket maam-among tako ay en-asipafikas, am-amed tay nay ilaen tako ay cha et somag-en nan akhew ay omaliyan Apo Jesus. Nan Kasasaad nan Menlag-as isnan Nangikalowan Apo Jesus isnan FasolTay mo inammowan tako nan tet-ewa, sa tako't pap-aaten ay kasin enfasofasol, maid et kasin chaton ay wad-ay kafaelana ay mangaan isnan fasol tako. Nan yangkhay sadsad-en tako et nan kakaegyat ay kaokoman, ya nan enfidfichang ay apey ay at mamoppoo isnan cheycha'y menkhola ken Apo Dios! Sesemken tako nan naangnen isnan olay sino ay aped nangad-i isnan lenteg Moises issan chey, mo wad-ay chwa paymo tolo ay tistikho isnan fasolna makedchengan ay matey ay ad-i maseg-angan.Ilaenyo nan Deuteronomio 17:2-7. Ad-i ngen enchamcham-et kayet nan chosan nan takho ay mangigkhakhatin isnan Anak Apo Dios, ya menlaglag-as isnan chalana ay naikhab-an nan tolag ya nannalos isnan fasolna? Ya sa na't am-amsiwen akhes nan Ispirito Santo ay fomadfachang ken chatako? Tay ammo tako ay si Apo Dios nan nangwanin, “Sak-en nan en-ifales. Sak-en nan mamayad.” Kinwanina akhes en, “Sak-en ay Dios nan mangokom kannay isnan takhok.”Ilaenyo nan Deuteronomio 32:35-36. Chad-ama'y kakaegyat nan chosan nan takho ay nangangnen isnan kag tosa, sa et makna isnan songet nan matatakho ay Dios. Nan Khotok nan Mamangsetan tako isnan PammatiSesemkenyo nan inangnenyo issan chey ay nalawakhan nan semekyo, tay olay mo chad-ama nan napap-alikhatanyo inan-anosanyo kayet, ya egay kayo nenpaafak. Mo mamingsan nailal-ayosan kayo ya naipalikhat kayo isnan sakhang nan katakhotakho, ya mo mamingsan nakasakhana kayo ay maitapi isnan ib-ayo ay naipalikhat. Sineg-anganyo nan ib-ayo ay nabfafalod, ya olay okatencha nan kwayo khechangna'y enlal-ayad kayo kayet, tay ammoyo ay wad-ay nan khagkhag-awis ay kwayo id chaya ay ad-i maamas. Tay siya chi, ad-iyo kaanen nan toled ya talekyo, tay at masobfalitan is ad-acha. Masapol ay en-an-anos kayo kayet, ta cha yo angnen nan nemnem Apo Dios ya ta chawatenyo nan inkalina. Tay kanan nan kalin Apo Dios,“Isnan sin-ak-itan yangkhay at omchan nan omal-ali, ya ad-ina iyawniawni. Et nan nalenteg ay takhok, ichalana nan fiyagna isnan pammatina. Nay met achi mo omegyat ya kasin en-enaenat, at ad-i ak paat malaychan ken siya.”Ilaenyo nan Habakuk 2:3,4. Ngem chatako, maid tako isnan cheycha'y en-enaenat ay at madchongaw, mod-i ket ib-a tako nan cheycha'y mamangset isnan pammati et nay maisalakan tako. Nan Pateg nan PammatiNgag et mampay nan pammati? Nan pammati, siya nan chadlos mamatiyan tako ay awni't matongpal tet-ewa nan namnamaen tako, ya nan chadlos tako mangammowan ay wad-ay nan ad-i tako ilaen. Khapo isnan pammatin nan ikik-it tako id solit, khawis nan nangokhochancha ken Apo Dios. Isnan nay ay pammati, maawatan tako ay nan lofong, nakhaeb isnan kalin Apo Dios, ya nan wad-ay ay mail-ila nawad-ay isnan ad-i kaila. Nan Pammatin AbelSi Abel, khapo isnan pammatina, khagkhag-awis nan inchatona ken Apo Dios mo nan inchaton Cain. Siya nan khotok nan nangwaniyan Apo Dios ay nalenteg siya, ya inpailana isnan nanawatana isnan chatona. Natey siya, ngem khapo isnan pammatina, wad-ay siya kayet ay cha enkali.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “Olay natey khechangna ay makasolo tako isnan chachama ay pammatina.” Nan Pammatin EnocSi Enoc, khapo isnan pammatina, et naayakhan ta ad-i matey, ya maid nakaanap ken siya tay inayakhan Apo Dios. Tay wad-ay nan naisolat ay kalin Apo Dios ay issan sisya ay egayna naayakhan, nalaylaychan si Apo Dios ken siya. Et olay sino ay takho, ad-i mabfalin ay malaylaychan si Apo Dios ken siya, mo maid pammatina. Tay nan menlayad ay somag-en ken Apo Dios, masapol ay patiyena ay wad-ay nan Entotongcho ay manobsofalit isnan takho ay chadlos menlayad ay maiyornos ken siya. Nan Pammatin NoeSi Noe, khapo isnan pammatina, chinngena nan tokhon Apo Dios maipoon isnan at omat ay sisya'y ad-i maila. Sa na't inseinset ay khinmaeb is chakchakowag ay bapor ta matakho nan pangafongna. Khapo isnan inangnena, naokom nan kinangaag nan katakhotakho, ya tinawidna nan kinalenteg ay fongan nan pammatina. Nan Pammatin AbrahamSi Abraham, khapo isnan pammatina, pinatina nan nangayakhan Apo Dios ken siya, ya naligwat ay nenfaat isnan ili ay at tawichena. Et olay ad-ina ammo nan chey ay omayana, inmey kayet. Et khapo isnan pammatina inan-anosana ay nen-ab-afong isnan torchaNan afong ay torcha cha Abraham issan chey et nakhaeb isnan kochil si karching ya nan tapina ay enkik-iwi. ay kag yangkhay mangmangili isnan chey ay ili ay inkalin Apo Dios ay kowaena. Siya akhes nan inang-angnen Isaac ay anakna ya si Jacob ay apona, ay naibfifilang met laeng ken siya ay makitawid isnan inkalin Apo Dios. Siya chi nan inan-anosana tay namnamaena nan eng-engkhana ay ili, ay sinmek ya khinaeb Apo Dios.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Siya chi tay namnamaena nan ili ay wad-ay pegnadna, ay sinmek ya khinaeb Apo Dios.” Nan laychena ay kanan et sisyasisya nan chey ay ili is eng-engkhana ay ad-i kag isnan afong ay torchan Abraham ay aped maiyat-aton. Nan Pammatin SaraSi Sara, khapo isnan pammatina, olay mo linmafes nan tawena, naagtan kayet is kafaelana ay omanak, tay finigfigna ay kaaafolot si Apo Dios ay nen-ikali ken siya.Nan naisolat isnan tapina ay kalin Apo Dios isnan Griego et, “Khapo isnan pammatina, inchowan Apo Dios ken siya nan kafaelana ta mawad-ayan is waned, olay mo nalakay et siya ya nakot-eg ya nain-ina et si Sara ay asawana, tay infilangna ay kaaafolot si Apo Dios ay manongpal isnan inkalina.” Isonga, olay mo kag natey si Abraham tay nalakalakay et, ngem nalpo ken siya nan kawanewaned ay kag nan kaad-achan nan tokwifi id chaya ya nan ad-i kafilang ay lakhan isnan ilit nan fayfay. Nan Naog-okhod ay Takho id Sangad-om, Sinsin-edcha nan Omayancha isnan Osto ay Ili ay Wad-ay id ChayaAm-in chachi ay takho, inmab-afolot cha ken Apo Dios engkhana ay natey cha. Ya olay egaycha chinawat nan inkalin Apo Dios ken chaicha, khechangna'y kag cha inila isnan ad-adchawi ya nenlal-ayad cha isnan katongpalana, tay finigfigcha ay mangwanin mangmangili cha yangkhay ay enfab-aat isnan lofong. Nan takho ay mangmangwani isnan kag todi, et ipailacha ay wad-ay nan osto ay ilicha ay an-anapencha. Tay mo sa ya nan ili ay tinaynancha nan sesemkencha, at achi wayacha ay tinmoli. Ngem faken chi is semsemkencha, mo ke tay nan khagkhag-awis ay ili nan laychencha, ay siya nan id chaya. Tay siya chi, ad-i mafainan si Apo Dios isnan mangwaniyancha ken siya ay siya nan Dioscha. Nalatak chi, tay inkhab-ana chaicha is ilicha. Kasin tako Semken nan Pammatin AbrahamSi Abraham, khapo isnan pammatina, inyoyana nan anakna ay si Isaac issan nanepngan/namachasan Apo Dios.Ilaenyo nan Genesis 22:1-14. Siya ay nanawat isnan inkalin Apo Dios et nensasakhana ay mangichaton isnan es-esang ay anakna,Wad-ay nan tapina ay an-ak Abraham (Genesis 16:1-16; 25:1-11), ngem si Isaac nan naifilang ay es-esang ay anakna tay siya yangkhay nan naiyanak ay katongpalan nan inkalin Apo Dios. Ilaenyo akhes nan Roma 9:7-9. olay mo si Isaac nan kinwanin Apo Dios ay malpowan nan kawanewaned Abraham. Tay si Abraham, pinatina ay olay nget mo matey si Isaac, wad-ay kamabfalin Apo Dios ay manakho ken siya. Et tet-ewa ay chinawatna kasin siya ay kag natey ya kasin natakho. Nan Pammatin cha Isaac, Jacob, ya si JoseSi Isaac, khapo isnan pammatina, kinchawna nan mamindisyonan Apo Dios ken cha Jacob ken Esau is tap-in akhew. Siya akhes chi nan inangnen Jacob isnan nganngani ay mateyana. Khapo isnan pammatina, kinchengna ay namindisyon isnan an-ak Jose. Inangnena chi ay nenyoko isnan ochon nan sokodna, ay nanad-ayaw ken Apo Dios. Isnan nganngani ay mateyan Jose, khapo isnan pammatina, infaagna nan at komaanan nan waned Israel id Egipto. Sa na't infilin nan angnencha isnan ingitna isnan komaanancha. Nan Pammatin MoisesSi Moises, khapo isnan pammatin nan chakek-ena, naitafon is tolo ay fowan kakwasan nan naiyanakana, tay inilacha ay khag-awis ay ong-onga, ya egaycha inyegyat nan filin nan ali.Nan ali id Egipto, infilina ay am-in nan lallalaki ay anak nan Judio, et maibkas cha is kawanga. Si Moises, khapo isnan pammatina issan nengnganana, inyad-ina nan kaibfilangana ay anak nan nanalaken ken siya ay magmagkit Faraon, ay ali id Egipto. Nan magtek winadwad-ayna et nan maitapiyana isnan takhon Apo Dios ay maipap-alikhat, mo nan enfasolana isnan manokokhana ken chaicha ta makikhankhanas isnan sin-ak-itan ay laglagsak. Infilangna ay napatpateg nan maam-amsiwana midkakay ken Cristo, mo nan am-in ay kinafaknang ay wad-ay id Egipto, tay maid kasina semsemken mod-i yangkhay nan at kasobfalitana is tap-in. Sa et khapo isnan pammatina akhes, tinaynana id Egipto, ya egayna inyegyat nan songet nan ali. Et inan-anosana, tay kag na iilaen nan Entotongcho ay ad-i kaila. Sa et khapo isnan pammatina, initchona nan Paskua,Nan ayen nan Paskua, et laosan. Linaosan nan Enpatey ay anghel Apo Dios nan afong nan Israelitas ay wad-ay nan chalan si karnilo is kapantew nan afongcha issan kawadcha id Egipto, et maid natnatey isnan inaona ay an-akcha. Siya nan tinnawen ay maam-amongancha ay namekfekancha isnan karnilo ta manemsemkancha isnan chey ay inangnen Apo Dios ay nangisalak ken chaicha id Egipto. et nay inwarsina nan chalan nan karnilo ta ad-i pateyen nan Enpatey ay anghel nan inaona ay an-akcha. Nan cheycha'y Israelitas, khapo isnan pammaticha, nanalan cha ay khinomchang isnan Fayfay ay makwanin Enkilat, ay kag nan ikkan ay manalan isnan malalango ay lota. Ngem issan khinomchangan koma nan cheycha'y iyEgipto, ya ke cha't ay nalin-eb ya natey. Nan Pammatin RahabKhapo isnan pammati, nat-eb nan at-atakchag ay toping ay mangaalad isnan ili ay Jerico, issan nakwasan nan nenliweliwesan nan Israelitas is pito ay akhew. Khapo isnan pammatin Rahab ay asi ay fafai ischi ay ili, egay naitapi isnan nateyan nan kakailiyana ay ad-i mamati ken Apo Dios. Inpailana nan pammatina isnan nenmangiliyana ay khawis isnan cheycha'y nafaa ay nen-as-as. Nan Mamati ay EnsarminganAy kek kasin okhookhochen nan tapina? Maid angsan si waya ay mangokhochak ken cha Gideon, Barac, Samson, Jefte, David, Samuel, ya nan cheycha'y mamadto. Khapo isnan pammaticha, wad-ay ken chaicha nannangafak isnan kailiili;nalenteg ay en-okom;nanawat isnan inkalin Apo Dios; yanangomod isnan topek nan layon ay kakaegyat ay atap ay enkik-iwi.Ilaenyo nan Daniel 6. Sa et wad-ay ken chaicha nan ad-i kaatongan isnan enfidfichang ay apey;Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Inachepcha nan enfidfichang ay apey.” Ilaenyo nan Daniel 3.nan naikasiw isnan fadyok;nan naagtan is kamabfalincha isnan komapsotancha;nan nenfalin ay marmet ay makifaloknit; yanan nangipallayaw isnan mangili ay kasorchasorchacho ay fosocha. Wad-ay akhes nan fabfafai ay nanawat isnan kasin natakho ay natey ken chaicha.Ngem wad-ay cha akhes nan nangad-i isnan kailofosancha khapo isnan pammaticha, et nay naipap-alikhat cha engkhana ay natey cha, tay nan namnamaencha et nan fomangonancha isnan kakhawisan ay fiyag. Nan tapina, nachopichopis, nafaifaig, ya nakawalan cha kayet ay naifalod; wad-ay akhes nan finaofaogcha ay nammatey;wad-ay cha nan linakhachicha ay nangedwa isnan awakcha; yawad-ay cha nan pinateycha isnan fadyok.Ya nan tapina, maid mabmabfalincha ya nenlikhelikhed ay aped yangkhay nenfafacho is kochil si karnilo ya karching, sa cha't nachopichopis ya naipap-alikhat. Aped cha nen-atoaton isnan malalango ay lota ya isnan filig, ya nen-ab-afong isnan liyang ya fito. Ngem nan kinatet-ewana ad-i maikali nan katakhotakho isnan nay ay lofong ay maifob-oweg ken chaicha. Nan naycha am-in, olay naokhookhod cha isnan kalin Apo Dios khapo isnan pammaticha, sisya'y egaycha chinawat nan inkalin Apo Dios ken chaicha. Tay khagkhag-awis nan sinmek Apo Dios ay siya nan maitapiyan tako ken chaicha. Nan pangkhepna et ta kachongsan tako am-in ay enfalinena ay takhona ay maid kolang tako. Nan Likhat ay Linak-am JesusIdwani, khapo tay ang-angsan nan maliliwes ay chadlos omiila ken chatako, kaanen tako nan ngag issa ay chomacham-et ken chatako, ya fasol ay popomket ken chatako. Ta eesten tako ay kag makilomlomfa isnan chalan ay initchon Apo Dios ay omayan tako. Enchachawsen tako yangkhay nan mata tako ken Jesus, ay mangipango ya mangipaanay isnan pammati tako. Si Jesus, khapo isnan namnamaena ay lomagsakana, inanosana nan napalikhatana is kakolos. Egayna inkabfain nan mateyana ischi, et nay idwani wad-ay ay entotokcho ay makiap-apo is kakannawan Apo Dios is katronona. Nan Mapalikhatan nan Takho, siya nan KatokhonanchaSemsemkenyo si Jesus ay nangan-anos isnan kag todi ay nangolaan nan fomafasol, ta ad-i kayo aped maoma paymo ngomaya. Kholaenyo nan fasol, ngem egay kayo kayet natepeng/napachas engkhana ay ikatteyanyo nan mangogkholaanyo isnan fasol. Nalichonganyo ngen nan tokhon Apo Dios ken chakayo ay an-akna? Kinwanina,“Anakko, ad-im laglag-asen nan tokhon Apo Dios. Ad-i ka akhes ngomaya mo saplitena sik-a. Tay si Apo Dios tokhonena nan laylaychena, ya saplitena nan olay sino ay chawatena ay anakna.”Ilaenyo nan Proverbio 3:11,12. Anosanyo nan likhatyo ya ippeyyo ay tokhon Apo Dios. Siya na nan mangipaila ay infilangna chakayo ay an-akna. Tay ay ke wad-ay anak ay ad-i tokhonen nan amana? Mo maokhay kayo ay ad-i matogtokhon isnan kasaplitan nan am-in ay anan-ak, faken kayo et osto ay an-akna mod-i ket an-ak si takey. Siya akhes isnan am-a ay tinmofowan tako, tinokhoncha chatako ya inpateg tako chaicha. Ad-i tako ngen am-amed maiyornos ken Dios Ama ay poon si leng-ag tako, ta enfiyag tako? Tay nan am-a ay tinmofowan tako, tinokhoncha chatako isnan sin-ak-itan ay maiyafoloy isnan semkencha ay khawis. Ngem si Apo Dios, tokhonena chatako isnan enkhawisan tako, ta enfalin tako ay kag ken siya ay nasantowan. Ngem ento mo omipalal-ayad nan tokhon ken chatako, ya ket ay omipasakit isnan semek. Ngem khechangna'y aw-awni ya ket ay fomkhas isnan natalna ya nalenteg ay fiyag ken chatako ay namanso isnan tokhon. Maiyalig nan Mamati isnan MakilomlomfaTay siya chi, tan-angenyo nan nablay ay limayo, ya pabfikasenyo nan kinmapsot ay khongkhong-oyo. Leletkhenyo ay manalan, ta nan cha enpip-ilay ay ib-ayo ay makilomlomfa, et ad-i cha maisiyan mod-i ket khomawis cha.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay ay bersikolo et, “Leletkhenyo ay manalan, ta nan cha enpip-ilay ay ib-ayo ay makilomlomfa, et ad-i cha maikabsiw, mod-i ket khomawis cha.” Nan Maipalikhat ay Mamati, Ilaena ta Ad-i EnfasolIppeyyo nan kafaelanyo ay makiornos isnan am-in ay takho, ya eestenyo ay enfiyag ay nadchalos ya nakapet ken Apo Dios, tay nan ad-i nakapet ken siya et ad-ina ilaen siya. En-annad kayo ta maid masaew ay manawat isnan fachang Apo Dios,Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “En-annad kayo ta maid mayagyag ay ad-i manawat isnan fachang Apo Dios.” ya ta maid ken chakayo nan enlamotan nan khiwachay ay semek ay fomkhas is kholo, tay makaalis nan khiwachayna isnan katakhotakho. Ilaenyo akhes ta maid ken chakayo nan en-ang-angnen is asi, ya ta maid menlaglag-as isnan nasantowan ay kag ken EsauSi Esau nan yon-an Jacob ya manawat koma isnan bindisyon amana. Ngem linaglag-asna nan chey ay kalebfengana. Ilaenyo nan Genesis 25:29-34. ay aped nangisokat isnan kinayon-ana isnan sinkomakan yangkhay. Ammoyo ay awni ya ke na't finaliwan nan semekna ya laychena ay alaen nan bindisyon ay ichowan koma amana ken siya, ya ket ay maid mabfalin tay inad-in amana, olay mo nenfabfafawi ay nen-ag-akha.Ilaenyo nan Genesis 27:1-40. Teken nan Angnen nan Takho ay Somag-en ken Apo Dios Idwani, mo nan Inangnencha issan Inmona ay TolagTeken nan angnen tako ay somag-en ken Apo Dios idwani. Tay id sangad-om, sinmag-en cha isnan mabfalin ay maitopeg ay naaycha:nan filig ay Sinai ay fomidfichang;nan follinget;nan ngitit nan follinget;nan lemlem; nan kalin si trompeta;ya nan kali ay nangipaegyat ken chaicha.Tay siya chi nenseg-aseg-ang cha ta ad-ina cha et chad-oman nan kalina ken chaicha. Tay egay cha nakaikatpe isnan infilina ay, “Olay esang ay enkik-iwi ay manikchod isnan filig, et mafaog engkhana ay matey.”Wad-ay akhes nan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin, “mafaog engkhana ay matey paymo mapantolayan.” Ilaenyo nan Exodo 19:12-13. Et tay chad-ama ay kakaegyat nan ilana, olay si Moises kinwanina, “Entat-ayenten ak isnan egyatko.” Ngem chatako, teken ay filig nan sinmag-enan tako, ay siya nan filig ay Sion, ay ilin nan matatakho ay Dios. Siya nan ili ay makwanin Jerusalem id chaya, ay maam-amongan nan kalifolifo ay angheles. Naitapi tako isnan nalagsak ay am-among nan inaona ay an-ak Apo Dios, ay naisolat nan ngachancha id chaya. Tet-ewa, sinmag-en tako ken Apo Dios ay mangokom isnan am-in, ya isnan leng-ag nan nenkalenteg ay takho ay nenfalinen Apo Dios ay maid enkolangancha. Sinmag-en tako akhes ken Jesus ay mangitot-oya isnan falo ay tolag, ay nakhaeb isnan chalana ay kag naiwarsi isnan semek tako, ay adchawi ay khag-awis nan kedchawena mo nan kedchawen nan chalan Abel.Nan naiwarsi ay chalan Jesus, kedchawena nan kaisalakan tako, ngem nan chalan Abel, fales nan kedchawena. Ilaenyo nan Genesis 4:1-12. Ilaen tako chadlo ta ad-i tako tot-owengen ay mannge ken Apo Dios. Tay mo egay naikasiw nan ikik-it tako id sangad-om isnan madchosaancha khapo isnan ad-icha manngelan isnan manokhon ken chaicha is kalota, at am-amed ay ad-i tako makakasiw isnan chosa mo ad-iyen tako nan tomokhon ay malpo id chaya. Issan chey, inwegweg nan kalina nan lofong. Ngem idwani, wad-ay nan inkalina ay maangnen ay nangwanin, “Mamingsan kayet, at iwegwegko nan lota, ya faken nan lota yangkhay mod-i ket am-in akhes nan wad-ay id chaya.”Ilaenyo nan Haggeo 2:6. Isnan nangwaniyanan, mamingsan kayet, ipailana nan makaanan nan nakhaeb ay mawegweg, ta nan ad-i mawegweg et ikakkana. Enyaman tako et mampay tay at chawaten tako nan en-apowan ay ad-i kawegwegweg. Siya, enyaman tako ken Apo Dios ta nan angnen tako ay enchayaw et malaylaychan siya tay patkhen tako ya iyegyat tako siya. Tay tet-ewa ay alig enngopngopos ay apey nan Dios tako. Nan Tokhon isnan MamatiItot-oloyyo ay enlilinnayad ay kag sin-anag-i. Ad-iyo lichongan ay mangiliyen nan olay sino. Tay wad-ay cha nan tapina id sangad-om ay ad-icha am-ammo ay angheles pet nan minangilicha. Sesemkenyo nan cheycha'y maibfafalod ay kag kayo maitattapi ken chaicha. Sesemkenyo akhes nan cheycha'y enliglikhat ay kag chakayo nan cha enliglikhat, tay fakinlolota kayo akhes. Masapol ay patkhen tako am-in nan kasasaad nan omasawa, ya ta maid mangiseyep isnan fakena asawa. Tay chosaen Apo Dios nan en-angnen isnan asi ya nan menchowa isnan pantewna. Kaanenyo isnan semekyo nan layad isnan siping ya mang-ep kayo isnan wad-ay ay kwayo. Tay kinwanin Apo Dios,“Ad-ik taytaynan chakayo, ya ad-ik iwayang chakayo.”Ilaenyo nan Deuteronomio 31:6. Adi kad idwanin, natoled tako et ay mangwanin,“Si Apo Dios nan fomadfachang, et nay ad-i ak omeg-egyat. Ay ke wad-ay kamabfalin nan takho ken sak-en?”Ilaenyo nan Salmo 118:6. Nan Ipaila tako isnan Mangichad-alan ken chatako, Am-amed si CristoSemkenyo nan nangichad-alan ken chakayo issan chey, ay nangifab-aag isnan kalin Apo Dios. Semkenyo akhes nan nenfanakhan nan inangnencha ay nenfiyag, ya wanchenyo nan pammaticha. Si Jesu Cristo ad-i enfab-aliw, siya kayet id ogkha, idwani, ya is eng-engkhana. Isonga, ad-i kayo maaw-awis isnan tekteken ay sos-olo ay ad-i maifakhay isnan kinatet-ewa. Tay nan mangipafikas isnan semek tako et nan fachang Apo Dios, ya faken nan inmona ay filin maipoon isnan makakan. Tay nan nangab-afolot isnan kag tosacha ay ekhad, egay cha nabfachangan. Nan papachi ay cha ensilfi isnan enchad-ayawan ay nakhaeb is torcha, et maid kalentekhancha ay makiamong ay makikkikan isnan falo ay enchad-ayawan tako.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Wad-ay nan altar tako ay nan cheycha'y cha ensilfi isnan torcha et maid kalebfengancha ay makikkanan.” Isnan ekhad nan Israelitas, chatakhen nan papachi nan tapina ay naichaton is kaaltar. Ngem ken chatako ay mamati ken Cristo, et nan awakna nan naichaton ken Apo Dios ay mangaan isnan fasol tako. Siya chi nan chaton ay naisokat isnan inmona ay chaton ay infilin Apo Dios, ay nenfalin ay ekhad nan Israelitas. Nan katongchowan ay pachi, iyeyna nan chalan nan enkik-iwi isnan Kasasantowan ay Kwarto ay kawad Apo Dios, ta ichatona khapo isnan fasol. Ngem nan awak nan enkik-iwi, mapoowan is kadchelan nan entetey-ancha. Tay siya chi olay si Jesus, et natey is kailit nan iliNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nenlikhat siya is kadchelan nan pantew.” ta chalosana nan fasol nan katakhotakho isnan chalana. Idwani et mampay, taynan tako nan inmona ay kawad tako ta onochen tako si Jesus is kailitna ta maitapi tako isnan naam-amsiwana. Tay maid ili tako isna ay ad-i kaamas, mod-i ket namnamaen tako nan ili ay wad-ay is omali ay akhew. Tay siya chi, nan kad-in ichaton tako koma ken Apo Dios maichalan ken Jesus et nan menchad-ayawan ya menyamyamanan tako ken siya. Siya chachi nan osto ay fongan nan topek ay mangipateg isnan ngachana. Ad-iyo lichongan ay en-angnen is khawis ya enfinnabchang, tay siya na nan kag chaton ay malaylaychan Apo Dios. Patpatiyenyo nan mangichad-alan ken chakayo ya maiyornos kayo ken chaicha. Tay chaicha nan mangil-ila isnan enkhawisanyo ay at songfatancha ken Apo Dios. Ilaenyo ta malaylaychan cha isnan mangichad-alanancha ken chakayo ya ta ad-i cha ngomaya, tay mo ngomaya cha maid enkhawisanyo. Nan Omochi ay Tokhon ya BindisyonOmilol-owalo kayo ken chakami, tay ammomi ay nadchalos nan semekmi, ya nan khawis yangkhay nan laychenmi ay ikkan. Iloneloneyko ken chakayo ta omilowalo kayo, ta ad-i omannong nan mangipasakhongan Apo Dios ken sak-en ken chakayo. (20-21) Idwani, asop ya si Apo Dios ay Dios si talna, ay namangon ken Apo tako ay Jesus isnan etey, et agtana chakayo is kafaelanyo ay mangangnen isnan am-in ay khawis ta ikkanyo nan nemnemna. Asop ya enfalinena chakayo is takho ay kalal-ayad ken siya maichalan ken Jesu Cristo. Si Jesus nan napateg ay manoktokkhong ken chatako ay kag karnilona, khapo tay isnan chalana nan nakhab-an nan tolag ay maid pengpengna. Siya nan machad-ayaw is eng-engkhana! Amen. (-) Kedchawek ken chakayo ay aag-ik, ta anosanyo ay mannge isnan nay ay kanak ay mangipafikas ken chakayo, tay akit yangkhay na ay insolatko ken chakayo. Laychek akhes ay ipaammo ken chakayo ay naipalofos et si Timoteo is kafabfalochan. Et mo omali kannay isna, at itakinko is omayak issa ken chakayo. Pakomostaanyo akhes nan am-in ay mangichad-alan ken chakayo issa, ya nan am-in ay ib-ayo ay takhon Apo Dios. Olay nan iib-a ay nalpo id Italia, pakomostaencha akhes chakayo. Asop ya wad-ay ken chakayo am-in nan fachang Apo Dios. Amen. Nan Solat SantiagoNan Lapon nan SolatSak-en si Santiago, ay faan Apo Dios ya si Apo Jesu Cristo.Pakomostaek chakayo am-in ay takhon Apo DiosNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Pakomostaek nan sinpoo ya chwa ay naiwalas ay tribo.” ay naiwalas isnan teketeken ay ili. Nan Likhat, Anos, Silib ya Pammatin nan Takhon Apo DiosIib-ak, mo omchan nan ngag issa ay likhat, ifilangyo ay siya nan khotok si chachama ay malaylaychanyo. Ammoyo ay nan mateptepngan/mapadpachasan nan pammatiyo et pafal-ena nan anosyo ay en-ikatpe. Ngem ilaenyo ta pafal-en ya pabfikasen nan sana ay anosyo nan khawis ay okhali engkhana ay maid makmakwaniyan paymo enkolanganyo. Mo wad-ay ken chakayo nan enkolang isnan laing ay mangilasinan isnan khawis isnan ngaag,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Mo wad-ay ken chakayo nan enkolang is laing” komchaw ken Apo Dios is silib ya at maagtan siya. Tay si Apo Dios, al-allayad ay en-ichowa isnan am-in ay komchaw ken siya ya ad-ina yangyangan chaicha. Ngem mo sino nan komchaw, masapol ay abfolotena ya ad-i enchwadchwa ay maalana'y maala nan kedchawena. Tay nan enchwadchwa, et maiyalig isnan talipyakew is kafayfay ay patolitoliyen nan chakhem. (7-8) Adi kad mo sino nan enchwadchwa isnan am-in ay ang-angnena, ad-ina kanan en wad-ay fongaena ken Apo Dios, tay ad-i kanonongnong. (-) Nan Tet-ewa ay KinafaknangLebfengna'y ilal-ayad koma nan maid mabmabfalina ay ib-a nan nangipatongchowan Apo Dios ken siya isnan kasasaadna isnan namatiyana. Siya akhes koma isnan nafaknang mo maibfafan-ig isnan mamatiyana. Tay khechangna'y mamaid nan fafaknang, kag isnan sabsafong nan ponchag. Tay mo fomala nan akhew ya chad-ama'y atong, malango nan mola, mekchag nan safong et mapakawas nan khawis ay foyana. Siya akhes isnan nafaknang, at maamas isnan en-anaanapana isnan ifaknangna. Nan Likhat ya SailoNaoney nan takho ay makaanos isnan likhat, tay mo ad-i enpaafak, at chawatena nan koronan si fiyag ay eng-engkhana ay inkalin Apo Dios isnan menlaylayad ken siya. Mo wad-ay masailowan ken chakayo, ad-ina koma kanan en si Apo Dios nan nangawis ken siya. Tay ad-i mabfalin ay maawis si Apo Dios isnan ngaag ya maid akhes sailowana. Tay olay sino et masailowan mo malalayan ya maawis isnan ngaag ay figfikhawena. Sa et mo nenliton nan fikhaw, at iyanakna nan fasol. Et mo naengngan nan fasol, etey nan wad-ayena. Tay siya chi chakayo ay kalal-ayad ay ib-ak, ad-i kayo masas-ailowan. Tay am-in ay khawis ya maid kolangna ay mailayad ken chatako et malpo id tongcho ken Dios Ama. Siya nan nangaeb isnan am-in ay ensilaw id chaya, ngem olay mo enfaliw ya tomeken nan ilacha, ad-i enfaliw siya. Isnan nemnemna kannay, nenfalinena chatako ay takhona maichalan isnan tet-ewa ay kalina, tatno chatako nan alig fin-i isnan am-in ay khinaebna. Nan Manngelan ya Mangabfolotan isnan Kalin Apo DiosIib-ak ay laylaychek, sesemkenyo na: Masapol ay ensasakhana tako ay enchenge, ilonloney tako ay enkali, sa tako't ad-i nalaka ay somonget. Tay ad-i pawad-ayen nan songet si takho nan kinalenteg Apo Dios. Kaanenyo et mampay nan ngag issa ay kinalokhit ya nan inmawas ay kinangaag. Ibfafan-igyo nan semekyo ay manawat isnan kalina ay inmolana ken chakayo ya makaisalak ken chakayo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “makaisalak isnan leng-agyo.” Iyangnenyo nan kanan Apo Dios ya ad-iyo aped yangkhay chengchengngen. Tay mo siya chi at loklokowenyo nan awakyo. Nan aped manmannge isnan kalina ya ad-ina iyangnen, et kag isnan cha ensarming. Ilaena nan kamesna sa et komaan ngem ke na't lichongan kannay mo ngag nan ilana. Ngem mabindisyonan isnan ang-angnena nan takho ay mang-osiosig ya mamangset ay cha mangiyangnen isnan ad-i enkolang ya omipawaya ay lenteg Apo Dios. Siya nan mangafolot ya mangiyangnen isnan chinngena ya faken nan aped mannge yangkhay sa na't lichongan. Mo wad-ay mangwani ay siya et en menchayachayaw, sa et ad-i makaipatke isnan chilana, et ongar yangkhay nan enchad-ayawana ya awakna kannay nan loklokowena.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “sailowana nan posona.” Nan nadchalos ay angnen ay enchayaw ay maid kasina kakwaniyan isnan sakhang Dios Ama et siya na: nan mamachang isnan nangoso ya nailekkasan isnan likhatcha, ya nan kaikasiwan isnan kinalokhit nan lofong. Nan Ipaila tako isnan Ib-a ay MamatiIib-ak, mo eegnanyo nan pammati isnan matangtangad ay Apo tako ay si Jesu Cristo, masapol ay maid pawadwad-enyo isnan takho. Mo wad-ay somkhep isnan maam-amonganyo ay faknang ay ensisingsing is fallitok ya enfafacho is khawigkhawis, sa et somkhep akhes nan posi ay nakhayyokhayyot nan fachona, sa yo et khakhawisen nan khawis nan fachona ay mangwanin, “Itokchom isnan nay kakhawisan ay tokchowan,” sa yo't akhes kanan isnan posi, “Itakchegmo ischi,” paymo “Itokchom, isnan sag-en nan khagkhatinak,” teketeken nan ikkanyo ay mangifilang isnan ib-ayo ay mamati, ad-i ngen? Mo siya chi nan angnenyo enfalin kayo ay okom ay nappangil ay ngaag nan pangkhepna. Laylaychek ay iib-ak, chengngenyo kay nan kanak ya! Egay ngen pinilin Apo Dios nan poposi isnan lofong ta enfalin cha ay nafaknang isnan pammati, ya tawichencha nan en-ap-apowana ay inkalina isnan menlal-ayad ken siya? Ngem chakayo, ilaylayosanyo nan posi. Adi ngen chaicha kannay ay fafaknang nan mangipap-alikhat ken chakayo ya nan mangog-oyod ay en mangisaklang ken chakayo? Adi ngen chaicha kayet nan mangipangapangaag isnan napateg ay ngachan nan Apo ay naitapiyanyo? Wad-ay nan chadlos nabfalor ay lentegNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan lenteg si ali.” Nan laychena ay kanan et nan chadlos napateg ay lenteg ay infilin nan Ali ay si Apo Dios. ay naisolat ay kalin Apo Dios: “Masapol ay laylaychem nan ib-am ay takho kag isnan menlaycham isnan awakmo.”Nan osto ay naisolat isna et, “Masapol ay laylaychem nan sag-enmo kag isnan menlaycham isnan awakmo.” Ilaenyo nan Levitico 19:18. Mo siya chi nan tet-ewa ay abfolotenyo, osto nan angnenyo. Ngem mo wad-ay pawadwad-enyo, fomasol kayo, ya maokom kayo isnan lenteg ay mangwanin fomafasol kayo. Mo wad-ay eg-ay nangafolot isnan am-iam-in ay lenteg Apo Dios tay kinomsaw isnan esang, maifilang ay finmasol siya isnan am-in. Tay si Apo Dios ay nangifilin en, “Ad-im chwadchawaen nan pantewmo,”Ilaenyo nan Exodo 20:14; Deuteronomio 5:18. siya kayet nan nangwanin, “Ad-i ka enpatey.”Ilaenyo nan Exodo 20:13; Deuteronomio 5:17. Adi kad, olay mo ad-im chwadchwaen nan pantewmo ngem mo nenpatey ka, khechangna'y egaymo inafolot nan lenteg. Meymey-anyo nan am-in ay kankananyo ya ang-angnenyo tay at maokom tako isnan lenteg Cristo ay mangipawaya ken chatako. Tay nan ad-i maneg-ang isnan ib-ana, at ad-i akhes maseg-angan mo maokom. Ngem nan maseg-ang, maid iyegyatna mo maokom siya. Nan Ilan si Pammati, Maila isnan OkhaliIib-ak, mo wad-ay mangwanin mamati siya ngem ad-ina tet-ewaan isnan angnena, ngag kay nan enkhawisana? Ay ke mabfalin ay isalakan nan pammatina siya? Mo sa ya wad-ay nan ib-ayo ay mamati ay nagkhakhayyot nan fachona ya enkolang nan kanena isnan inakhew, ngag kay nan enkhawisana mo wad-ay ken chakayo nan mangwani ken siya, “En ka et. Asop ya enkhagkhawis ka ya chomechenat ya memegsan ka,” mo maid ichowana is kasapolana? Siya akhes isnan pammati mo maid fongana, maiyalig ay natey. Ngem away nget wad-ay nan mangwanin, “Nan esang, wad-ay yangkhay pammatina, ngem nan esang, wad-ay akhes khawis ay cha na angnen.” Ayed, ipailam nan kinatet-ewan nan pammatim ay maid khawis si angnena, ya sak-en, ipatet-ewak nan pammatik isnan khawis ay chak angnen. Patiyem ngen ay wad-ay nan es-esang ay Dios? Khawis achi, ngem ay ke omanay? Tay olay nan anito, patiyencha akhes, ya entat-ayenten cha isnan egyatcha ken siya. Chakayo ay ad-i ensemsemek, ay ke yo ad-i ammo ay nan pammati ay ad-i iyangnen isnan khawis, et maid silfina? Si ama tako'y Abraham, faken ngen nan nangiyangnenana isnan naifilin ken siya nan nangibfilangan Apo Dios ay nalenteg siya, tay inchoona nan anakna ay si Isaac is kaaltar?Ilaenyo nan Genesis 22:1-12. Ilaen tako isna ay nenfinnachang nan pammatina ya nan inangnena, ya nenfalin ay maid enkolangan nan pammatina isnan nangiyangnenana. Et siya nan tinmet-ewaan nan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin, “Namati si Abraham ken Apo Dios, et nay infilangna siya ay nalenteg.”Ilaenyo nan Genesis 15:6. Ya nay nakwanin aloyos Apo Dios. Adi kad nay et ammo tako ay ifilang Apo Dios ay nalenteg nan takho khapo isnan angnena, ya faken kecheng isnan pammatina. Ad-i ngen siya akhes ken Rahab ay asi ay fafai? Infilang Apo Dios ay nalenteg siya khapo isnan inangnena ay nenmangili isnan takhon Apo Dios ay nafaa ay nen-as-as, ya nan nangipaligwatana ken chaicha isnan teken ay chalan ay layawencha.Ilaenyo nan Josue 2:1-21. Adi kad nan pammati ay ad-i iyangnen et alig natey, kag isnan awak ay kinmaan nan leng-agna. Nan Maiyegyatan nan ChilaIib-ak, khapesna't si akit ken chakayo nan en-isolo, tay ammoyo ay enchamcham-et nan angnen Apo Dios ay mangokom ken chakami ay en-isos-olo isnan kalina. Am-in tako ay takho, et enkammakammali tako, am-amed isnan kali. Ngem mo sa ya wad-ay nan ad-i paat enkammali nan topekna, siya nan takho ay maid kolangna tay ammona ay manengngel isnan olay ngag ay angnen nan awakna. Kag isnan kafaryo, mo wad-ay ippey tako ay fosar isnan topekna ta patpatiyena chatako, mabfalin ay ittolong tako nan awakna. Kag akhes isnan bapor, tay olay mo chakchake ya itot-olod nan ab-afikas ay chakhem, nan mangittolong isnan laychen nan enmanmaniho ay omayan, et nan fan-ifan-ig ay kag chila is kachokogna. Siya akhes isnan chila, olay mo fan-ig, chad-ama nan chayewna ay enkali.Sesemkenyo nan isang, ay olay mo fan-ifan-ig, mabfalin ay pabfichangena nan anwaanwa ay pagpag. Siya chi nan kaiyalikhan nan chila. Siya nan lofong si ngaag isnan awak tako ay menfolok isnan olay ngag sisa isnan katatakho tako. Kag apey ay mangipafichang isnan ngaag isnan am-in ay kasasaad ay omchan isnan fiyag, ya si Satanas kannay id inferno nan mangipafichang.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “et inpafichang nan Gehenna.” Tay id inferno ay makwanin Gehenna isnan Griego nan ayen Satanas, ento mo isolat Santiago nan ngachan Satanas ket ay inferno nan insolatna. Am-in ay enkik-iwi, manad-alan ya entat-ayaw, enkodkochong ya enkikyat is kafayfay, mabfalin ay maipaamo cha ya inpaamon si takho. Ngem maid takho ay makaipaamo isnan chila. Tay ngaag ya ad-i katengngel, ya napno is pomatey ay khiwachay. Siya nan osalen tako ay menchayaw isnan Apo tako ay Dios Ama, nay met achi siya akhes nan osalen tako ay mangipangaag isnan ib-a tako ay takho olay mo nakhaeb cha ay is-ison Apo Dios. Adi kad fomala nan enchayaw ya nan enpangaag isnan es-esang ay topek. Iib-ak, ad-i omno chi's maang-angnen. Maiyalig nan chila isnan eb-eb. Ay ke fomala nan en-aklit ya entamnay ay chanom isnan es-esang ay eb-eb? Kag akhes isnan kaew ay lobfan, ay ke fomkhas is kayyab? Wad-ay ngen kalob-as ay fomkhas is lobfan?Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Ay ke fomkhas nan higos isnan olibo, paymo nan wakan si ofas is higos?” Siya akhes ay ad-i mabfalin ay fomala nan khawis ay chanom isnan en-aklit ay eb-eb. Nan Malpowan nan Tet-ewa ay SilibWad-ay ngen ken chakayo nan nasilib ya makaawat? Ipailana koma nan silibna isnan mangibfafan-ikhana isnan awakna ay kad-in mangiyangnen isnan khawis. Ngem mo nan khiwachay ay apal ya nan yangkhay kaidchayawanyo nan semsemkenyo, ad-iyo patongchowen nan awakyo, tay nan ang-angnenyo et iyeng-engagyo nan kinatet-ewa. Nan sana ay silib, ad-i malpo id tongcho, mod-i ket kalotaan ay silib, ya malpo isnan fikhaw si takho ya nan anito. Tay mo apal ya nan kaidchayawanyo yangkhay nan wad-ay isnan semekyo, at maid manongnong ya fomala nan am-in ay ilan si ngaag. Ngem naay nan okhali ay pawad-ayen nan silib ay malpo id tongcho. Nan omona et nadchalos. Sa et naimeng naanos, naoya, kad-in maseg-ang ya khawis nan ang-angnena, ad-i enpip-ili paymo kakas-okas-on. Nan kinalenteg, et siya nan fongan si talna ay inmolan nan cheycha'y mangipaornos isnan ib-acha. Nan Khotok nan Ad-i EnkasiawatanNgag nan khotok nan enkhogkholaan ya maonon-onganyo? Ad-i ngen nan angsan ay fikhawyo nan maon-onon-ong isnan katatakhoyo? Wad-ay nan chadlos yo laychen ngem ad-i kayo makaala, et nay maliligwat kayo ay enpatey. Akhomanyo ngem ad-iyo maala, et nay siya nan maonon-ongan ya enkhogkholaanyo. Ad-i kayo makaala isnan laychenyo tay ad-iyo kedchawen ken Apo Dios. Ngem olay mo kedchawenyo, ad-ina ichowa, tay ngaag nan pangkhepyo ay siya nan kang-epan yangkhay nan fikhawyo. Chakayo ay ad-i kaaafolot! Ad-iyo ngen ammo ay mo nan kalotaan nan pawadwad-enyo et aposenyo kannay si Apo Dios? Adi kad nan mamati ay menlayad ay makikadwa isnan menwadwad-ay isnan lofong, et enfalin ay foson Apo Dios. Ad-iyo koma kanan en maid silfin nan inpaisolat Apo Dios ay nangwanin, “Nan Ispirito Santo ay inpateen Apo Dios ken chatako, et chadlos en-imon mo wad-ay pawadwad-en tako mo siya.” Ngem al-allayad siya ay fomachang, ay kag isnan inpaisolatna ay nangwanin, “Fachangan Apo Dios nan mangifafan-ig isnan semekna, ngem kholaena nan nachayew.”Ilaenyo nan Proverbio 3:34. Tay siya chi iyornosyo nan nemnemyo ken Apo Dios. Ad-iyenyo nan Chimonyo ya at lomayaw ken chakayo. Somag-en kayo ken Apo Dios ya at somag-en siya ken chakayo. Chakayo ay fomafasol, chalosanyo nan nalokhit ay okhaliyo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Chakayo ay fomafasol, enfolo kayo.” Ya chakayo ay enchwadchwa, eesangenyo nan semekyo ken Apo Dios.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Chakayo ay chwa nan leng-agna, chalosanyo nan posoyo.” Ingoyosyo, isangayo ya iyakhayo nan fasolyo. Ento mo en-ang-ango kayo, en-akha kayo koma, ya sokatanyo nan lagsakyo is fafawi. Ibfafan-igyo nan semekyo ken Apo Dios ya at ipatongchona chakayo. Nan Tokhon Maipoon isnan ChilawIib-ak, ad-i kayo en-asipangapangaag. Tay nan mangipangaag ya mangokom isnan ib-ana, pangaakhena ya chilawena kannay nan lenteg Apo Dios. Et mo chilawenyo nan lentegna, ad-iyo abfoloten, mod-i ket ippeyyo nan awakyo ay okom ay entongcho mo nan lenteg. Ngem es-esang nan Okom ya siya nan malpowan nan lenteg. Kecheng siya is makaisalak ken chatako paymo makachosa ken chatako.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan makaisalak paymo mamakawas.” Tay siya chi ay ke wad-ay kalebfengam ay mangokom isnan ib-am? Nan Tokhon isnan AmchayewanChengngenyo sak-en, chakayo ay mangwanin, “Idwani paymo is wakas enfaat kami isnan chey ay ili ta entee kami is esa'y tawen ay enkomerso ya angsan nan khalansiyaenmi.” Ay ke yo ammo nan at omat is wakas? Ngag nan kasasaad nan fiyag? Iyalig tako nan fiyag isnan lifoo ay ilaen tako isnan sinak-itan ket ay awni ya maamas. Nan magtek kanan tako koma et siya na: “Mo laychen Apo Dios, matatakho tako kayet ya siya na paymo siya chi nan angnen tako.” Ngem nan ang-angnenyo et ipatotongchoyo nan semekyo ya ichayewyo nan is yangkhay. Am-in ay kag tosa ay ilan si chayew et ngaag. Adi kad nan takho ay mangammo isnan khawis ay ikkan, ya ad-ina angnen, et enfasol siya. Nan Tokhon isnan NafaknangChakayo ay fafaknang, chengngenyo nan kanak! Iyakhayo ya ipapangekheyo ay mangingegngeg isnan kakaegyat ay likhat ay at omchan ken chakayo. Cha machonot nan ifaknangyo ya cha pakawasen nan kimkimi nan fachoyo. Malatiyan nan fallitok ya pilakyo, ya nan laticha nan kail-an nan finmasolanyo, ya at kanencha nan awakyo ay kag isnan ikkan nan apey. Aped kayo nen-igtoigto is ifaknangyo isnan naycha'y omochi ay akhew. Ngem ilaenyo nan naamoamong ay cha yo tinokong ay lagfon nan nenchonchono isnan payewyo, et nay chechengngen nan Makabfalin ay Dios nan achawag nan cheycha'y eg-ayyo linagfowan ay cha nensama ya nen-ani. Nenfib-iyag kayo yangkhay isnan laglagsak ya finofoslon ay fiyag, ngem nan kinatet-ewana et kag kayo isnan faka ay aped yangkhay en men-angloanglod ta lomames, ngem ke pet ay nganngani nan maparkiyana. Inokomyo ya pinateyyo nan nalenteg, ngem egaycha inkedse. Nan Manapolan isnan AnosChakayo ay iib-ak, masapol ay anosanyo nan ngag sisa engkhana isnan kasin omaliyan Apo Jesus. Semkenyo nan ensamsama. Naanos ay maman-ed isnan lapon si ochan ta enmola. Sa na't an-anosan kayet ay man-ed isnan tapina kayet ay omodchanana ta mo ke wad-ay nan napateg ay pawad-ayen nan lotana. Siya akhes ken chakayo, en-anos kayo koma ya pabfikasenyo nan semekyo tay nganngani nan omaliyan Apo Jesus. Iib-ak, ad-i kayo en-asimollomollotomot, ta ad-i kayo maokom ay machosa. Tay chey wad-ay et nan Okom ay tomatakcheg is kapantew. Semkenyo nan mamadto id sangad-om ay nenkali ay mangitakcheg isnan ngachan Apo Dios. Chaicha nan wanwanchenyo tay olay mo naipap-alikhat cha, inan-anosancha kayet. Chaicha nan kanan tako en naoney, tay inkatpecha nan am-in ay likhatcha. Chinngeyo nan maipoon isnan inangnen Job ay nangikatpe isnan likhatna, ya ammoyo nan pangkhep Apo Dios ken siya, et nay maawatanyo ay ad-i tomke si Apo Dios ay mangisakit ya maneg-ang ken chakayo. Nan Tokhon Maipoon isnan SapataWad-ay nan chadlos napateg ay ifaagko ken chakayo ay iib-ak. Mo wad-ay ifaagyo, ad-i kayo ensapsapata. Ad-iyo isapata nan chaya paymo nan lota paymo nan ngag issa. Kananyo yangkhay en, “Wen,” mo tan-oyanyo, ya “Ad-i,” mo ad-i, tatno ad-i kayo machosa ken Apo Dios. Nan Saknib nan MamatiMo wad-ay ken chakayo nan enliglikhat, enlowalo. Mo wad-ay malaylaychan ken chakayo, enkanta koma ay enchayaw. Mo wad-ay ken chakayo nan masasakit, ipaayagna nan aam-a ay mangichad-alan isnan mamati ta ilowalowancha siya ay menlana ay mangitakcheg isnan ngachan Apo Jesus. Nan lowalocha ay malpo isnan pammaticha nan mangipagkhawis isnan nasakit. Fangonen Apo Jesus siya, ya mo wad-ay nenfasolana, at mapakawan. Tay siya chi, en-asibfakha kayo isnan finmasolanyo ya en-asilowalo kayo, ta pakhawisena chakayo. Tay nan lowalon nan nalenteg ay takho et wad-ay nan kamabfalina. Semkenyo si Elias. Siya akhes et takho ay kag ken chatako ay takho, ngem tay chadlos na inpapati ay nangilowalo ay ad-i koma en-ochan, naekhew tet-ewa is tolo ay tawen ya kakhedwa isnan ilina. Sa et kasin nenlowalo ya ket ay nenpeleplas nan ochan ay nalpo id chaya. Et inpabkhas nan lota nan kamolamola. Iib-ak, mo wad-ay ken chakayo nan omadchawi isnan kinatet-ewa, ya wad-ay ken chakayo nan manokhon ya mangisakhong ken siya, lebfengna'y ammowena na: Mo sino nan mangawis isnan fomafasol ta chokokhana nan fasolna, isalakana nan leng-agna ta ad-i madchongaw, ya wad-ayena nan makaanan nan kafasofasolna.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “isalakana nan leng-agna isnan etey ya salakana nan angsaangsan ay fasolna.” Nan Omona ay Solat PedroSak-en si Pedro, ay esang ay apostol Jesu Cristo.Ensolat ak ken chakayo ay pinilin Apo Dios ay takhona ay mangmangili isnan nay ay lofong, ya entetee id Ponto, Galacia, Capadocia, Asia sa et id Bitinia. Pinilin Dios Ama chakayo tay siya nan sikhod ay pangkhepna. Et maichalan isnan Ispirito Santo, nenfalinena chakayo ay nakapet ken siya, ta patpatiyenyo si Jesu Cristo ya mapakawan nan fasolyo khapo isnan chalana ay nannalos ken chakayo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ya nawarsiyan isnan chalana.”Asop ya omad-ad-acha kayet ken chakayo nan fachang ya talna ay malpo ken Apo Dios. Nan Enkhawisan ay Namnamaen nan Mamati ken Jesu CristoChayawen tako si Apo Dios ay Aman Jesu Cristo ay Apo tako! Khapo isnan chachama ay seg-angna, inchawchawna nan falo ay fiyag maichalan isnan nanakhowana ken Jesu Cristo isnan etey, ya idwani enfib-iyag tako ay chachama nan namnama tako. Sasad-en tako et nan tawichen tako ay iigton Apo Dios id chaya ay ad-i mamaid, machonot, paymo komopas. Et sasaknifan Apo Dios chakayo isnan kamabfalina maichalan isnan pammatiyo engkhana isnan omochi ay akhew ay mangipail-ana isnan sikhod chadlo ay insasakhanana ay kaisalakan tako. Adi kad enlagsak kayo maipoon isnan nay, olay mo inaagyo isnan sinak-itan idwani nan nateketeken ay ensikhafanyo. Maangnen chana ta mail-an nan kinatet-ewan nan pammatiyo. Olay nan fallitok ay mabfalin ay mapakawas et maittongo is kaapey ta maila nan kinatet-ewana. Siya akhes isnan pammatiyo ay napatpateg mo nan fallitok, masapol ay maila nan kinatet-ewana isnan likhat. Et mo ad-i makak-aan, at maichayaw kayo, ya matangtangad ya maipateg kayo akhes isnan kasin omaliyan Jesu Cristo ay enpail-ana. Egayyo inil-ila, ngem laylaychenyo kayet siya. Olay mo ad-iyo iilan siya idwani, khechangna ay mamati kayo kayet ken siya, ya enlal-ayad kayo isnan maid makaifallikas ay lagsak ay en-iso isnan wad-ay id chaya, tay cha yo alaen nan enfanakhan nan pammatiyo ay siya nan kaisalakan nan fiyagyo.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “kaisalakan nan leng-agyo.” Nan nay ay kaisalakan, et siya nan chadlos inosiosig ya pinoopoot nan mamadto id sangad-om, ay nangipadto maipoon isnan nay ay fachang Apo Dios ken chakayo. Pinoopootcha mo kaatna nan kaommatana, ya mo ento nan ikkana ay maangnen. Pinootcha isnan Ispiriton Cristo ay wad-ay ken chaicha ya mangipadto isnan sa enlikhatan Cristo, sa et nan katangtangachana mo makwas chi. Inpaammon Apo Dios ken chaicha ay nan cha cha ipap-alawag et faken nan kaisolowancha mod-i ket nan kaisolowanyo. Tay inpaammocha id sangad-om nan Khawis ay Chamag, ay cha yo chengngen idwani isnan cheycha'y mangipap-alawag maichalan isnan Ispirito Santo ay naifaa ay nalpo id chaya. Ya olay nan angheles, laylaychencha ay ammowen nan am-in maipoon isnacha. Nan Osto ay Ikkan Tako ay Enfiyag ay Nakapet ken Apo DiosIsonga kaanenyo nan is yangkhay ay kag mamafalod isnan semekyo,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Isonga ertenyo nan sangkhetan nan kitang nan nemnemyo” ya en-annad kayo ta ensasakhana kayo.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “ikatpeyo nan am-in ay ilan si fikhawyo.” Ippeyyo yangkhay nan namnamayo isnan fachang Apo Dios ken chakayo isnan kasin omaliyan Jesu Cristo ay enpail-ana. Ilaenyo ta maiyalig kayo isnan omab-afolot ay ongang-a, ya ad-iyo kasin iyafoloy nan okhaliyo isnan sikhod ay fikhawen nan awakyo issan sisya'y egayyo nangammowan isnan kinatet-ewa, mod-i ket isnan am-in ay angnenyo, ilaenyo ta nadchalos nan okhaliyo kag ken Apo Dios ay nangayag ken chakayo. Tay kanan nan naisolat ay kalina,“Masapol ay nadchalos nan okhaliyo ta kag isnan okhalik.” Si Apo Dios, maid pawadwad-ena. En-iso nan angnena ay mangokom isnan am-in ay takho ya maiyafoloy isnan inang-angnencha. Adi kad tay Ama nan kananyo ken siya isnan enlowalowanyo, masapol ay iyegyatyo siya isnan entetey-anyo ay mangmangili isnan nay ay lofong. Tay ammoyo mo ngag nan naifayad ta mawayaan kayo isnan sikhod ay ongar ay ekhad ay winanedyo isnan am-ayo. Faken siping paymo fallitok ay at maamas nan infayadna ay nanfot ken chakayo, mod-i ket nan napateg ay chalan Cristo. Kag kordero si Cristo ay maid saplok paymo kapilawana. Sikhod ay si Cristo nan inischon Apo Dios issan sisya ay egay nakhab-an nan lofong ta khomwab, ngem idwani yangkhay ay omod-ochi ay akhew nan khinomwafana ay nenpail-ana pala ken chakayo. Et maichalan ken Cristo nawad-ayan kayo is talek ken Apo Dios, ay nanakho ken siya isnan etey ya nangichawchaw ken siya isnan katangtangachana. Adi kad si Apo Dios nan ayen nan pammati ya namnamayo. Ifakhayyo nan Okhaliyo isnan Matangtangad ay Kasasaadyo isnan Sakhang Apo DiosIdwani tay nachalosan nan okhaliyo isnan nangabfolotanyo isnan kinatet-ewa, ya nawad-ayan kayo is tet-ewa ay layad isnan ib-ayo ay mamati, ippeyyo et nan semekyo ay enlilinnayad.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “eestenyo ay enlilinnayad ay malpo isnan posoyo.” Tay maichalan isnan omipabfiyag ya ad-i masokatan ay kalin Apo Dios, kag kayo kasin naiyanak isnan Ama ay maid pengpeng nan fiyagna, ya faken isnan takho ay matey.Egay kayo naiyanak isnan esek ay mapakawas mod-i ket isnan ad-i mapakawas.” Tay kanan nan naisolat ay kalin Apo Dios,“Am-in ay takho kag cha lokham,ya am-in nan chayawcha et kag isnan sabsafong.Maloyaw nan lokham, ya maekchag nan safongna. Ngem nan kalin Apo Dios, wad-ay is eng-engkhana.”Et siya na nan Khawis ay Chamag ay naipalawag ken chakayo. Kag Fato si Cristo ya Omipabfiyag ken chatako ay TakhonaAdi kad idwani kaanenyo et nan is yangkhay ay ngaag ay semek: nan engag, apal, ya pangaag. Ya ad-i kayo kakas-okas-on. Maiyalig kayo koma isnan kafab-ala ay ong-onga ay manachawat isnan soson nan inana. Chadchawatenyo nan kalina ay kag isnan maeew-ew ay ong-onga, ta maengngan nan pammatiyo ya maisalakan kayo, tay intopegyo et nan kinagkhawis Apo Jesus ken chakayo. Kad-in somag-en kayo ken Cristo ay maiyalig ay fato ay omipabfiyag. Olay mo siya nan pinilin Apo Dios ay kapapatekhan isnan sakhangna, khechangna'y inad-in nan takho siya. Sa et maiyalig kayo ay enfib-iyag ay fato, ay masapol ay maitoping kayo isnan chingching nan afong Apo Dios ay entetey-an nan Ispiritona, ta enfalin kayo ay pachi ay nakapet ken siya, ya mangichoo isnan ischon nan Ispirito Santo ay chaton ay laylaychen Apo Dios maichalan ken Jesu Cristo. Tay kanan nan naisolat ay kalin Apo Dios,“Ilaenyo, pinilik nan kapapatekhan ay fato, ay ipegnadko id Sion.Sion nan esang ay filig id Jerusalem, isonga Jerusalem nan ayen nan Sion isna.Et olay sino ay mamati ken siya, ad-i kasas-aew.”Ilaenyo nan Isaias 28:16. Nan nay ay fato et chadlos patpatkhenyo ay mamati, ngem isnan cheycha'y ad-i mamati, teken. Kag isnan naisolat ay nangwanin,“Nan chey fato ay inad-in nan cheycha'y cha nentoping, et siya pet nan nenfalin ay kapapatekhan ay pegnad.”Ilaenyo nan Salmo 118:22. Wad-ay akhes nan naisolat isnan kalina ay nangwanin,“Siya chi ay fato nan mangisakhaw isnan takho, ya mangekyag ken chaicha.”Ilaenyo nan Isaias 8:14.Naisakhaw cha tay pinaat cha ay egay namati isnan kalin Apo Dios, kag isnan sikhod ay inischona ay maangnen ken chaicha. Ngem chakayo nan pinilin Apo Dios ay wanedna, chakayo nan pachin nan Ali, chakayo nan nakapet ken siya ay takhona kannay. Inayakhana chakayo ta taynanyo nan sikhod ay fiyagyo ay alig ab-afollinget, ta enfib-iyag kayo ay masisilawan nan semekyo isnan katataa ay silawna, ya ta sa yo't en ipalawag nan kadchachayaw ay ang-angnena. Issan chey, egay kayo naifilang ay takhon Apo Dios, ngem idwani nenfalin kayo ay takhona. Maid inippengyo is seg-angna id sangad-om, ngem idwani inippengyo et nan seg-angna. Naifilang tako ay Faan Apo DiosKhapo tay mangmangili tako yangkhay ay enfab-aat isnan nay ay lofong, iloneloneyko ken chakayo ay laylaychek, ta iwayangyo nan ngaag ay fikhawen nan awakyo, ay mangologkholo ken chakayo ta afakencha nan nemnemyo.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “afakencha nan leng-agyo.” Ilaenyo ta khawis yangkhay nan okhaliyo, am-amed isnan sakhang nan cheycha'y egay namati, ta olay mo pangngaakhencha chakayo et khechangna ay sa cha figfikhen nan khawis ay cha yo angnen ya at ichayawcha si Apo Dios isnan akhew ay omaliyana. Idwani tay sesemkenyo nan Apoyo, patiyenyo am-in nan enlebfeng isnan iliyo. Kag isnan Emperador ay katongchowan ay apo, ya nan khofernachor ay chinotokana ay manosa isnan cheycha'y en-angnen si ngaag ya mangichayaw isnan khawis nan ikkancha. Tay nan nemnem Apo Dios et ta ikkanyo nan khawis ta khominnekan nan maid semekna ay takho ay ongar yangkhay nan ap-appatencha. Figfikhenyo koma ay chakayo et nawaya kayo ay takho. Ngem ad-iyo alaen sa ay waya ay mangilason isnan ngaag ay cha yo angnen, mod-i ket enfiyag kayo ay faan Apo Dios. Masapol ay patkhenyo nan olay sino ay takho. Laylaychenyo nan iib-ayo ay mamati. Iyegyatyo si Apo Dios, ya patkhen yo nan Emperador. Semken tako nan Nensikhafan Cristo ta Siya nan Wanchen TakoChakayo ay faa, masapol ay patiyenyo nan ap-apoyo, ya patkhenyo chaicha isnan am-in. Faken yangkhay isnan cheycha'y naanos ya makaawat, mod-i ket olay akhes isnan cheycha'y naoyong. Tay maichayaw kayo ken Apo Dios mo ikatpeyo nan peteg nan maipap-alikhatanyo isnan mid osto is khotokna, tay sesemkenyo nan laychena. Tay ay ke na sa sobfalitan chakayo mo anosanyo nan lebfengna ay kadchosaanyo isnan ngaag ay inangnenyo? Ngem mo anosanyo nan mapalikhatanyo isnan khawis ay angnenyo, siya chi nan ichayaw Apo Dios. Siya sa nan pangkhep Apo Dios issan nangayakhana ken chakayo, tay siya nan inangnen Cristo ay ensarminganyo isnan chadlos na nenlikhatan khapo ken chakayo ta wanwanchenyo siya. Maid paat finmasfasolana. Maid paat inap-apatna is engag. Issan cha cha nanopchopisan ken siya, egay na chinopis akhes chaicha. Issan naipalikhatana, egay nenpap-aegyat, mod-i ket nentatalek yangkhay ken Apo Dios ay nalenteg ay en-okom. Si kannay Cristo nan nanakfat ay nangaan isnan fasol tako issan nateyana is kakolos, ta chokokhan tako nan fasolNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Sinakfat nan awakna kannay nan fasol tako is kakaew ta matey tako isnan fasol.” ya angnen tako nan nalenteg. Khapo isnan sokhatna naipagkhawis kayo. Issan chey, kag kayo karnilo ay nadchongaw ay teken nan ik-ikwana, ngem idwani sinmakhong kayo ken Jesus ay Pastoryo ay manoktokkhong ken chakayo.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “manoktokkhong isnan leng-agyo.” Nan Tokhon Maipoon isnan Inasaw-anSiya akhes koma isnan inasaw-an ay fafai, masapol ay kad-in maiyornos isnan asawana, ta mo egay namati nan asawana isnan kalin Apo Dios, et awni't khechangna'y maawis khapo isnan khawis ay okhali ay ilaena ken siya. Et ad-i mang-ey enkalikali ay mangawis ken siya tay iilaena kannay ay nadchalos nan okhalina ya iyegyatna si Apo Dios. Ad-iyo kanan en nan mamaila ay maikkan isnan awak nan mangipapintas ken chakayo, kag isnan mangapichan isnan fook, paymo nan singsing ya fallitok ay iyarkosyo, paymo nan mangifachowanyo isnan khag-awis ay facho. Ad-i. Ilaenyo ta wad-ay ken chakayo nan ad-i maiila ay pintas migkhapo isnan khawis ay semek. Siya nan ad-i paat makak-aan ay pintas ay malpo isnan kinaoya ya kinaimeng ay chadlos napateg ken Apo Dios. Tay siya chi nan inangnen nan fabfafai ay nakapet ken Apo Dios id sangad-om ay nangipapintas isnan awakcha. Inpeycha nan namnamacha ken siya ya naiyornos cha isnan asaswacha. Kag ken Sara ay namatpati ken Abraham ay asawana, ya olay nan kanana ken siya et apo. Et maifilang kayo ay an-akna mo khawis nan angnenyo ya ad-i kayo omeg-egyat isnan olay ngag sisa. Chakayo akhes ay inasaw-an ay lallalaki, masapol ay maawatanyo nan asaswayo tay nakapkapsot cha mo chakayo. Ipappailayo nan mangipatekhanyo ken chaicha, tay olay chaicha et maitapi cha ken chakayo ay manawat isnan fiyag ay maid pengpengna ay ilayad Apo Dios ken chakayo. Angnenyo na tatno maid manaktak isnan enlowalowanyo. Nan Enliglikhat Migkhapo isnan Khawis ay Ang-angnenaIdwani, siya na nan omanongos ay itokhonko ken chakayo, ta es-esang koma nan semek ya liknayo. Enlilinnayad kayo ay kag sin-anag-i, ensisinneg-ang kayo, ya waschin koma naoya nan semekna. Mo wad-ay mangangnen isnan ngaag paymo manopis ken chakayo, ad-iyo ifales, mod-i ket sobfalitanyo isnan mangilowalowanyo isnan kabindisyonancha. Tay nan mabindisyonanyo nan inkalin Apo Dios ay ipatawidna ken chakayo issan nangayakhana ken chakayo. Tay kanan nan naisolat ay kalin Apo Dios,“Mo sino nan menlayad isnan nalagsak ay fiyag, ya ta ilaena nan kakhawisan, masapol ay mey-ana nan chilana ya topekna ta maid fomala is ngaag paymo engag. Masapol ay chokokhana nan ngaag ta angnena nan khawis, ya ippeyna nan kafaelana ay mangipafikas isnan ornos.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “anapena ya atikowena nan talna.” Isnan Griego wad-ay nan esang ay kali ay chwa nan ayena: talna ya ornos. Tay aatwanan Apo Dios nan nalenteg ay takho, ya kad-in chengngena nan lowalocha.Ngem chokokhana nan takho ay ngaag nan cha cha angnen.”Ilaenyo nan Salmo 34:12-16. Ay ke wad-ay sa mangisik ken chakayo mo mamangset kayo ay mangangnen isnan osto? Ngem olay pay mo maipalikhat kayo tay nalenteg nan angnenyo, naoney kayo kayet! Ad-i kayo mampay omegyat isnan olay sino ya ad-i kayo enchanag, mod-i ket chadlos yo figfikhen ay si Cristo nan nasantowan ay Apoyo. Ilaenyo ta kad-in ensasakhana kayo ay manongfat ay mangilawlawag isnan olay sino ay manomarya ken chakayo maipoon isnan namnamayo ken Cristo. Ngem ilaenyo ta wad-ay anos ya pategyo isnan manongfatanyo ken chaicha. Ilaenyo akhes ta sisyasisya ay khawis nan semekyo, ta maid maifafainanyo mo wad-ay mangipangaag ken chakayo isnan khawis ay cha yo angnen isnan mangab-abfolotanyo ken Cristo, et khechangna ay chaicha kannay nan mafainan isnan cha cha kinwani. Tay khagkhag-awis nan maipalikhat tako isnan khawis ay cha tako angnen mo siya nan nemnem Apo Dios, mo nan maipalikhat tako isnan ngaag ay inangnen tako. Kag ken Cristo, innaagna nan likhat isnan namipingsan yangkhay ay nateyana khapo isnan fasol tatno ento mo chatako ay ad-i nalenteg nan matey, ya ket ay siya ay nalenteg nan natey ta ipangona chatako ken Apo Dios. Ngem olay mo napatey nan awakna, nan leng-agna egay natey, mod-i ket onanig finmikas ya inmey nenpalawag isnan cheycha'y naifalod ay leng-ag. Siya chana nan leng-ag nan takho ay nanokil ken Apo Dios issan timpo ay cha nangab-an Noe isnan chakchakowag ay fangka, tay olay mo inan-anosana ay nan-ed isnan mamatiyancha, khechangna'y inad-icha. Et akit cha nan naisalakan, tay walo cha yangkhay nan sinomkhep is kafangka ya insalakan nan chanom.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “naisalakan cha isnan kaanochancha isnan chanom,” paymo “naisalakan cha maichalan isnan chanom.” Siya nan kaiyalikhan nan kaisalakan tako maichalan isnan fonyag idwani. Nan ayen nan fonyag et faken nan maowasanan nan lokhit nan awak mod-i ket nan mangedchawan tako ken Apo Dios ta chalosana nan ngaag ay semek tako, ta maisalakan tako maichalan isnan kasin natakhowan Jesu Cristo isnan etey. Inmon-ona siya id chaya, ya wad-ay ischi idwani isnan kakannawan Apo Dios, ay mangiyap-apo isnan am-in ay angheles ya nan am-in ay wad-ay kamabfalin ya kalebfengancha. Nan Nenfaliwan nan Fiyag TakoAdi kad idwani, tay innaag Cristo nan likhat isnan awakna, siya akhes ay masapol ay iyafoloyyo nan semekyo isnan semekna isnan likhat.Ilaenyo akhes nan Roma 6:1-11; Colosas 2:12; 3:3. Tay nan takhona ay nangikatpe isnan naipalikhatana, et chinokokhana nan fasol. Et engkhana isnan anongos nan matatakhowana, faken nan fikhaw nan awakna nan mangichad-alan ken siya mod-i ket nan nemnem Apo Dios. Ayaka et chi is nangabfolotanyo isnan ngaag ay laychen nan maid pammatina, kag isnan wasit ay fiyag, nan ngaag ay fikhaw, foteng, nan is-isyangkhay ay asi ya finofoslon ay fiyag, ya nan kakaisew ay ang-angnencha ay manad-ayaw isnan khinag-aeb ay dios. Et idwani, mataa cha tay ad-i kayo et maitaptapi ken chaicha isnan siya met laeng ay finofoslonNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “mataa cha tay ad-i kayo makitagtag ken chaicha isnan siya met laeng ay finofoslon” ay cha cha ik-ikkan, et nay chopisencha chakayo. Ngem olay, tay chaicha kannay nan manongfat ken Apo Dios ay ensasakhana ay mangokom isnan am-in ay matatakho ya nan cheycha'y natey. Siya sa nan khotokna ay naipalawag akhes nan Khawis ay Chamag olay isnan cheycha'y natey, ay nanawat isnan kaokomancha ay siya nan eteycha ay kag isnan am-in ay takho. Naipalawag ken chaicha tatno mabfalin ay sisya'y enfib-iyag nan leng-agcha ay kag ken Apo Dios. Nan Osto ay Kaosalan nan LaingIdwani, tay nganngani ay makwas nan am-in, ilaenyo ta manenemneman kayo ay osto, ya ensemek kayo ay khawis ta makalowalo kayo ay osto. Nan kaammechan isnan am-in, et ippeyyo nan semekyo ay enlilinnayad, tay siya nan mangaan isnan ngaag ay semek tako isnan angsaangsan ay kinomsawan nan ib-a tako.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “tay salakan nan layad nan angsaangsan ay kinomsawan.” Masapol ay al-allayad ya ad-i kayo enmollomollotomot ay mangipaskhep isnan mangili isnan afongyo. Nan inlayad Apo Dios isnan waschin esang ken chakayo et osalenyo koma ay enfifinnachang, ta osto nan ikkanyo ay mangiyangnen isnan nateketeken ay kafaelan ay inlayad Apo Dios ken chakayo. Mo nan laing ay en-ipalawag nan inchawchawna isnan esang, ilaena ta nan kalin Apo Dios nan fomala ay ipalawagna. Siya akhes isnan naagtan isnan kafaelana ay enfachang, masapol ay osalena nan mabfalina ay nalpo ken Apo Dios, ta isnan am-in ay om-omat, et si Apo Dios nan machad-ayaw maichalan ken Jesu Cristo ay matangtangad ya makabfalin is eng-engkhana. Amen. Nan Maipalikhatan nan Mamati khapo isnan PammatichaChakayo ay laylaychek, ad-i kayo mataa isnan matepnganyo isnan chad-ama'y likhatNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “matepnganyo isnan mapoowanyo” ay cha omchan ken chakayo ay mangwanin teken nan maang-angnen ken chakayo. Nan angnenyo koma, et enlal-ayad kayo tay iliglikhatyo nan kag isnan likhat Cristo, tatno maid pengpeng nan lagsakyo ya enlal-ayachanyo isnan maipail-an nan katangtangachan Cristo. Naoney kayo mo machopichopis kayo tay itakchegyo nan ngachan Cristo, tay siya sa nan mangipaila ay wad-ay nan matangtangad ay Ispirito ay Ispiriton Apo Dios ken chakayo. Mo wad-ay ken chakayo nan maipalikhat, faken koma maigkhapo isnan patey, akew, kinangaag, paymo khapo tay makikibfiyang kayo isnan fiyang nan tapina ay takho. Ngem mo maipalikhat kayo khapo tay Kristiyano kayo, ad-i kayo fomain, mod-i ket enyaman kayo ken Apo Dios tay nan ngachan Cristo nan itakchegyo. Nay inomchan et nan en-okoman Apo Dios, ya ilapona ken chatako ay pangafongna. Adi kad mo siya sa ay mailapo ken chatako, ngag et kay nan enfanakhan nan cheycha'y mamapaat ay ad-i mangafolot isnan Khawis ay Chamag Apo Dios? Kag isnan naisolat ay kalin Apo Dios ay mangwanin,“Mo sikhab nan maisalakan nan nalenteg, et ngag kay nan sa enfanakhan nan mangad-i ken Apo Dios ya nan fomafasol?”Ilaenyo nan Proverbio 11:31. Adi kad mo enliglikhat kayo tay siya nan laychen Apo Dios ken chakayo, ad-i kayo ngomaya, mod-i ket itot-oloyyo kayet ay mangangnen isnan khawis, ya italekyo nan fiyagyo ken siya ay nangaeb ken chatako tay kaaafolot siya. Nan Tokhon isnan Amam-a ay Mangichad-alan isnan MamatiIdwani, wad-ay nan laychek ay ifaag isnan mangichad-alan ken chakayo ay mamati issa. Tay olay sak-en, esang ak akhes ay en-ichad-alan ay nangila isnan chadlos nenliglikhatan Cristo, ya at maitapi ak akhes isnan katangtangachana ay at maipaila. Iloneloneyko ken chakayo ay mangwanin, Tokkhonganyo ay khawis nan takhon Apo Dios ay kag yo karnilo ay intalekna ken chakayo. Masapol ay ad-i kayo mapip-ilit, mod-i ket al-allayad kayo koma ay enchono tay siya nan laychen Apo Dios. Ya faken nan kinaakhom isnan siping nan pangkhepyo, mod-i ket tay laylaychenyo ay ensilfi. Ad-iyo ipip-ilit nan mangiyapowanyo ken chaicha ay naitalek ken chakayo, mod-i ket ipailayo nan khawis ay wanchencha ay karniloyo. Et isnan omaliyan Cristo ay Entongcho ay Pastor, et chawatenyo nan katangtangachanyo ay korona ay ad-i paat mamaid nan langlangna. Siya akhes ken chakayo ay anon-ochi ay lallalaki: Mafaa kayo isnan amam-a. Am-in kayo koma ay mamati, et waschin mangifan-ig isnan awakna ta en-asifabchang kayo't yangkhay, tay kanan nan naisolat ay kalina,“Kholaen Apo Dios nan nachayew, ngem kad-in fachangana nan mangifan-ig isnan awakna.”Ilaenyo nan Proverbio 3:34. Idwani, ibfafan-igyo mampay nan awakyo isnan Makabfalin ay Dios ay manoktokkhong ken chakayo,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ifan-igyo nan awakyo isnan makabfalin ay liman Apo Dios.” ta sa na't akhes ipatongcho chakayo isnan osto ay timpona. Ipasakfatyo ken siya nan am-in ay chanagyo tay siya nan manoktokkhong ken chakayo. Ilaenyo ta manenemneman kayo ay osto, ya kad-in kayo ensasakhana! Tay nan fosoyo ay Chimonyo, et enlikhelikhed ay kag isnan naowaowat ay layon,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “enngook ay layon.” Siya nan angnen nan layon mo chadlos naowat. ay oman-anap is ischaena. Ikekedseyo nan pammatiyo ay mangitottoled ay mangad-i ken siya, tay ammoyo ay olay nan iib-a tako ay mamati isnan olay entona ay ili, et siya met laeng ay likhat nan cha cha inaag. Mo makwas nan sin-ak-itan ay likhatyo, at si Apo Dios kannay ay kalpowan nan am-in ay fachang, ya nangayag ken chakayo ay maitapi isnan eng-engkhana ay katangtangachana isnan naiyornosanyo ken Cristo, nan mangipalamot, mangipakedse ya mangipafikas isnan pammatiyo ta somya kayo. Siya nan Makabfalin is eng-engkhana! Amen. Nan Anongos nan Solat PedroSiya na nan aptik ay solatko isnan fachang Silvano ay ifilangko ay kaaafolot ay ib-ak. Laychek ay mangipafikas ken chakayo, ya ipatet-ewak ay nan nay solatko et ipailana nan tet-ewa ay fachang Apo Dios. Eestenyo ay mangitakcheg isna. Nan iib-ayo ay mamati ay pinilin akhes Apo Dios ay cha maam-among id Babilonia, et cha cha pakomostaen chakayo, olay akhes nan kag ko anak ay si Marcos. Mo masabsab-at kayo, en-asikomosta kayo ay mangipaila isnan layadyo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “En-asikomosta kayo isnan fisito (ay mangipaila) isnan layadyo.” Isnan ilin cha Pedro siya sa nan okhalicha ay mangipaila isnan layadcha isnan am-in ay ib-acha.Asop ya wad-ay talna ken chakayo am-in ay naiyornos ken Cristo. Nan Maikadwa ay Solat PedroSak-en si Simon Pedro, ay faa ya apostol Jesu Cristo.Isolatko na isnan am-in ay mamati ay naagtan isnan napateg ay pammati ay is-ison nan kapateg nan pammatimi, tay maid pawadwad-en nan nalenteg ay Dios tako ay si Jesu Cristo ay omisas-alak, ay nangilayad isnan pammati tako. Asop ya omad-ad-acha kayet nan fachang ya talna ay malpo ken Apo Dios isnan cha yo mangammowan ken siya ya ken Jesus ay Apo tako. Inayakhan Apo Dios chatako ta Wanchen tako SiyaMaigkhapo isnan kamabfalina, inigwana nan am-in ay kasapolan tako, ta ipaila tako nan okhalina isnan fiyag tako, maichalan isnan cha tako mangammowan ken siya, ay nangayag ken chatako ta maitapi tako isnan katangtangachana ya nan kinagkhawisna. Siya sa nan inikkana ay nangichawchaw ken chatako isnan kaammechan ya chadlos napateg ay ilayadna ay inkalina, ta maichalan isnan naycha ay ichawchawna, et maikasiw kayo isnan pomakawas ay figfikhawen si awak isnan kalotaan, ya ta maitapi kayo isnan kinadchios Apo Dios. Idwani tay siya chi, ippeyyo et nan kafaelanyo ay mangiyangnen isnan khawis ay okhali ay mangitapi isnan pammatiyo.Sa yo't chad-oman nan apchas yo ammo ta maitapi isnan khawis ay okhali. Sa yo't itapi nan katpe isnan ammoyo.Sa yo't itapi nan anos isnan katpeyo.Sa yo't akhes itapi nan nadchiosan ay okhali isnan anosyo. Sa yo't itapi nan mangakhawisanyo isnan ib-ayo ay mamati isnan nadchiosan ay okhaliyo.Sa et isnan anongosna, itapiyo nan layad isnan olay sino isnan mangakhawisanyo isnan ib-ayo. Et mo wad-ay am-in chana ay okhali ken chakayo, ya cha cha kayet amed fomikas ken chakayo, et pawad-ayencha nan kakhetyo ta kad-in enfonga kayo is khawis, isnan cha yo mangammowan ay osto ken Jesu Cristo ay Apo tako. Ngem mo sa ya wad-ay ken chakayo nan ad-i mangiyokhali isnacha, et ad-ina ilaen ay osto nan kinatet-ewa. Kag nakolap siya ya ad-i makaila ay khawis, ya nalichongana ay nachalosan nan sikhod ay fasolna. Tay siya chi ay iib-ak, am-amed yo kayet esten nan angnenyo, ta ipailayo ay tet-ewa ay inayakhan ya pinilin Apo Dios chakayo. Tay mo eestenyo chasa ay okhali, et ad-i kayo kayagyagyag. Ya sa et chachama nan layadna ay mangichowa isnan kalebfenganyo ay somkhep ay maitapi isnan maid pengpengna ay en-ap-apowan nan omisalak ken chatako ay si Jesu Cristo ay Apo tako. Siya nan khotokna ay kad-in ipasmekko am-in chachi ken chakayo, olay mo ammoyo et chachi, ya olay mo nailamot kayo et isnan kinatet-ewa ay sinoloyo. Et siya chi nan omno ay angnek ay mangipafikas ya mangipasmek ken chakayo isnan sisya'y matatakhowak, tay ammok ay sin-ak-itan yangkhay ya at matey ak,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Tay ammok ay nganngani nan makaanan nan nay ay torchak.” Iyalig Pedro nan awakna isnan ab-afong ay torcha ay kag facho ay makak-aan. Nan laychena ay kanan et mo matey, malokpos nan awakna ay kag facho ta nan leng-agna nan omey id chaya. ay kag isnan inischon Jesu Cristo ay Apo tako. Siya na nan khotokna is mamangsetak idwani ay manginongnong isnacha, ta mo komaan ak, et kad-in sesemkenyo nan naycha ay sos-olo. Chakami nan Tistikho isnan Katangtangachan CristoEgaymi aped inala nan sinasangad-om ay khinag-aeb ay og-okhod si mamasilib issan nangipaammowanmi ken chakayo maipoon isnan kamabfalin ya omaliyan nan Apo tako ay si Jesu Cristo. Tay chakami, et chadlos mi iniila nan chachama ay katangtangachana. Wad-ay kami ay chadlos nanannge ya namoya isnan kachad-ayawana ya katangtangachana ken Dios Ama, ay Katotongchowan ya Matangtangad ay Dios ay nangwanin, “Siya na nan chadlos laylaychek ay Anak. Malaylaychan ak ken siya!” Wad-ay kami ay nannge isnan chey ay kali ay nalpo id chaya, issan naifowekhanmi ken siya isnan chey nasantowan ay filig.Ilaenyo nan Mateo 17; Marcos 9; ya Lucas 9. Siya chasa nan nangipatet-ewa isnan inpadton nan mamadto id sangad-om, ya idwani am-amed kami entatalek ischi. Isonga chengngenyo koma chasa tay kag silaw ay manangkhew isnan kag enfollinget ay lofong engkhana isnan pomawayana, ay siya nan akhew ay omaliyan Cristo ay makwanin tokwifi isnan wiit ay manangkhew isnan semekyo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “engkhana ay fomala nan akhew ya fomala nan talaw isnan posoyo.” Ilaenyo nan Numero 24:17; Lucas 1:78; Nan Naipaammo 22:16. Ngem nan chadlos wadwad-ay ay maawatanyo, et maid makaipafala isnan semekna kannay maipoon isnan ayen nan naipadto isnan naisolat ay kalin Apo Dios. Tay maid naipadto ay nalpo isnan aped semek si takho, mod-i ket nalpo ken Apo Dios nan inpadtocha maichalan isnan Ispirito Santo ay nangichalan ken chaicha. Nan Ad-i Tet-ewa ay MistoloId sangad-om isnan cheycha'y Israelitas wad-ay cha nan aped nangwanin mamadton Apo Dios chaicha. Siya akhes ay at wad-ay nan fomala ken chakayo ay ad-i tet-ewa ay mistolo ay at mangisikap ay mangiyali isnan teken ay sos-olo ay awni't mamakawas isnan pammatiyo. Ya olay nan Apo ay nanfot ken chaicha, et ad-iyencha, ya nay et pad-anencha kannay nan menkachodchosaancha. At angsan cha nan manon-od isnan asi ay ang-angnencha, ya chaicha nan khotok nan kaipangaakhan nan tet-ewa ay sos-olo. Khapo akhes isnan kinaakhomcha, alaencha nan sipingyo maichalan isnan khinag-aeb ay og-okhodcha. Sikhod ay nensasakhana si Apo Dios ay mangokom ken chaicha. Tet-ewa, ad-i maseyep siya ay at manosa ken chaicha.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et. “ad-i maseyep nan kapakawasancha.” Egay insalakan Apo Dios nan angheles ay finmasol, mod-i ket inwasitna chaicha id inferno,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “kinedchengana chaicha (ay omey) id Tartaros.” Siya chi nan kanan nan Griego ay entey-an nan leng-ag nan natey ay kadchosaancha ken Apo Dios. ay nakadchinaancha is kaab-afollinget engkhana isnan akhew ay maokomancha. Siya akhes nan inangnena isnan nasokil ay takho id sangad-om ay maid pammaticha, egayna insalakan chaicha, mod-i ket linifogna chaicha. Kecheng si Noe ay nangipalawag isnan kinalenteg ya nan pito ay pangafongna nan insalakana. Chinosan akhes Apo Dios nan omili id Sodoma ya Gomorra et inpadchapona chaicha isnan apey. Siya sa nan inangnena ay namakawas ken chaicha ta ipailana nan at maangnen ay maangnen isnan maid pammatina ken siya. Insalakana si Lot ay nalenteg ay takho ay chadlos nakokorkor nan nemnemna isnan asi ay okhalin nan naoyong ay kailiyana. (Nalenteg ay takho siya ay nakiili ken chaicha, ya winakas ay chadlos nakokorkor nan khawis ay nemnemna khapo isnan cha na nangil-an ya nanngelan isnan kinangaagcha isnan kawakawakas.) Am-in chana ay inangnen Apo Dios et ipailacha ay ammona nan angnena ay mangisalak isnan malikhatan nan cheycha'y mangiyegyat ken siya, ya kafaelana akhes ay mamalod ay mangipalikhat isnan cheycha'y nawewe, engkhana isnan maokomancha ay madchosaancha. Et am-am-amed kayet nan angnena isnan takho ay mangilal-ayad isnan asi ay fikhaw nan awakcha, ya mangey-eyaw isnan en-ap-apo ken chaicha.Nan naycha ay ad-i tet-ewa'y mistolo, et natoled cha ya nawewe cha. Ad-i cha omegyat ay mangamsiw isnan cheycha'y matangtangad ay entetee id chaya. Ngem olay nan angheles, ay makabfalin ya mafikfikas mo chaicha, et maid kag todi is toledcha ay mangipangaag ay mangokom ken chaicha isnan sakhang Apo Dios. Ngem nan naycha ay takho, et am-amsiwencha nan ad-icha maawatan, ya nan fikhaw si awakcha nan manetengngel ken chaicha, ay kag isnan atap ay enkik-iwi ay ad-i ensemek. Alig cha isnan enkik-iwi ay maid ensilfiyan nan fiyagcha, mod-i ket aped cha madmadpap ay mapatey. At mapakawas cha ay kag isnan enkik-iwi, ya inaagcha nan likhat ay chosan nan inangnencha. Khankhanasencha nan finofoslon ay fiyag ay siya yangkhay nan paspasiyat-encha isnan sin-akhew. Nan naycha ay takho et kag cha lokhit isnan makiam-amongancha ay makikan ken chakayo, ya khankhanasencha kannay nan cha cha mamab-aliyan ken chakayo. Laychencha ay iseyep nan am-in ay fabfafai ay ilaencha,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Napno nan matacha isnan asi ay fafai.” ya ad-i cha mangmang-ep isnan ngaag. Awisencha nan takho ay nakapoy nan pammatina, ya inmingsa cha isnan inaakhom ay fiyag. Kwacha nan songet Apo Dios!Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “an-ak si awang.” Tinaynancha nan osto ay chalan, et teken nan chinalancha. Wanwanchencha nan chalan Balaam ay anak Bosor, ay menlaylayad isnan siping ay al-alaena isnan linoloko, ya ket ay nayangyangan khapo isnan fasolna. Tay ket ay nenfokhaw isnan kalin si takho nan dangkina ay nenyangyang ken siya isnan linilewlew ay inang-angnena.Ilaenyo nan Numero 22:28. Alig natchok ay eb-eb chana ay takho. Kag cha lifoo ay itat-ayaw si chakhem. Insasakhanan Apo Dios nan chad-ama'y ab-afollinget ay tey-ancha. Ichad-ayewcha nan maid posegna ay kali ta pabfikasencha nan asi ay fikhaw si awak ta awisencha nan takho ay cha komasiw isnan sikhod ay fowegcha ay ngaag nan ang-angnencha. Ikalicha nan nawaya ay fiyag ngem nan kinatet-ewana et falod cha isnan okhali ay mamakawas ken chaicha. Tay mo wad-ay ngag sisa ay mangafak isnan takho, siya kannay nan mangifab-aa ken siya. Mo nan esa'y takho et nakalayaw isnan kakaisew ay maik-ikkan isnan lofong maichalan isnan nangammowana isnan omisalak ay Apo tako ay si Jesu Cristo, sa et awni ya kasin nakna ay nenpaafak isnan chey ay tinaynana, et am-amed ay ngaag nan kasasaadna mo issan chey chamona. Khagkhag-awis et si egay na inammowan nan nalenteg ay chalan, mo nan inammowana sa na't kayet iwayang nan nasantowan ay filin Apo Dios ay naichowa ken siya. Nan chey ay naangnen ken siya, et ipailana ay tet-ewa nan nakwani en, “Nan aso, kasina sakhongen nan apchas na inyota,”Ilaenyo nan Proverbio 26:11. ya nan nakwani maipoon isnan fotog, “Mo nam-es nan fotog, kasin somakhong ay entablak.” Nan Kasin Omaliyan Apo JesusSiya na nan ikadwa ay solatko ken chakayo ay laylaychek. Insolatko chana ay mangipasmek ken chakayo isnan apchas yo sinolo, ta pabfikasek nan khawis ya nadchalos ay semekyo. Laychek ay sesemkenyo koma nan cha infagfakhan nan cheycha'y nasantowan ay mamadto id sangad-om, ya nan filin nan Apo ay omisas-alak ken chatako ay chinngeyo isnan apostoles. Nan wadwad-ay koma ay masapol ay maawatanyo et siya na: Isnan omochi ay akhew et wad-ay cha nan takho ay nan fikhaw si awakcha yangkhay nan pawadwad-encha. Ang-angowencha ay mangwanin, “Da! Kananyo man ay inkalina ay kasin omali! Ya ke ento kay mo? Natey cha et nan ikik-it tako ya! Ngem ya ke sisya kayet ay en-iso nan kasasaad nan ngonon ay kag issan kasasaadna mailapo isnan nakhab-an nan lofong mo!” Pappaatencha ay cha kalicholichong isnan kinatet-ewa ay id sangad-om, si Apo Dios et nenkali yangkhay ya ket ay nawad-ay nan chaya ya nan lota. Chanom nan nakhaeb is lota ya nakhaeb nan lota is kadchanom. Siya akhes ay chanom kayet nan nenlifog ay namakawas isnan lofong id sangad-om. Ngem nan chaya ya lota ay wad-ay idwani, et nonongnongen Apo Dios isnan siya met laeng ay kalina engkhana isnan mapoowancha, ay at maangnen isnan akhew ay maokoman ya madchosaanNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “mapakawasan.” nan ad-i mangiyegyat ken Apo Dios. Ngem chakayo ay laylaychek, masapol ay ad-iyo lidlichongan nan nay ay ifaagko: Ken Apo Dios en-is-iso nan sin-akhew ya nan sinlifo ay tawen, tay nan kanan tako ay sinlifo ay tawen et sin-akhew yangkhay ken siya. Ya ad-ina iyawniawni nan mangangnenana isnan inkalina ken chakayo ay kag isnan kankanan nan tapina. Nan magtek angnena, et an-anosana chakayo, tay ad-ina laychen ay wad-ay olay sino is madchongaw, mod-i ket laychena ay am-in ay takho et chokokhancha nan fasolcha. Ngem mo maipoon isnan akhew ay omaliyan nan Apo, et kag isnan aliyan nan mangaakew. Isnan chey ay akhew, tomongeg nan cha maamasan nan chaya, ya at mapakawas nan enlalanglang id chaya isnan mapoowancha. Siya akhes sa nan maangnen isnan lota ya nan am-in ay wad-ay isna. Idwani, tay kag tosa nan angnen nan ngonon ay at mapakawas, ngag et kay koma nan masapol ay angnen tako ay enfiyag? Masapol ay nadchalos ya nakapet tako ken Apo Dios. Siya koma sa nan angnenyo isnan manman-echanyo isnan akhew Apo Dios, ya ippeyyo nan am-in ay kafaelanyo, ta mampay omali kannay nan chey ay akhew, ay kapoowan ya kapakawasan nan chaya ya nan malonakhan nan am-iam-in isnan apey. Ngem wad-ay ay wad-ay nan sadsad-en tako ay mamati. Siya nan inkalin Apo Dios ay falo ay chaya ya nan falo ay lofong ay kinalenteg yangkhay nan wad-ay. Idwani chakayo ay laylaychek, isnan manman-echanyo isnan chey ay maangnen, eestenyo ta nadchalos ya maid makmakwaniyanyo isnan sakhang Apo Dios, ya ta maiyornos kayo ken siya.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “eestenyo ta edchanana chakayo ay natalna ya maid kapilawan paymo saplokyo.” Semkenyo nan kinaanos nan Apo tako, ya ifilangyo ay siya chi nan inchowana ay wayayo ay maisalakan, ay kag isnan insolat nan laylaychen tako ay ib-a ay si Pablo, ay nangisolat maipoon isnan naycha maichalan isnan silib ay inchawchaw Apo Dios ken siya. Siya chasa nan infagfakhana isnan am-in ay solatna maipoon isnacha. Nan tapina ay insolat Pablo, et sikhab ay maawatan, ya nan cheycha'y maid ammocha ay enchwadchwa nan semekcha et fab-aliktachencha nan laychena ay kanan, ay kag isnan angnencha isnan tapina ay naisolat ay kalin Apo Dios. Tay siya chi lalayancha nan madchosaancha. Ngem chakayo ay laylaychek, ammoyo et chana. Ilaenyo et mampay ta ad-i kayo aped maaw-awis isnan teken ay sos-olon nan naycha'y nawewe ay takho,Nan osto ay naisolat isnan Griego isnan et, “kammalin nan maid lentegcha.” tay ta ket lang mayagyag kayo isnan pammatiyo ay nailamotanyo. Nan magtek angnenyo koma, et amed yo kayet ippeng nan fachang Jesu Cristo ay omisas-alak ken chatako, ya ta am-amed yo ammowen siya ay Apo tako. Siya nan matangtangad idwani ya is eng-engkhana! Amen. Nan Omona ay Solat JuanSi Apo Jesus ay Makwanin Kalin Apo Dios nan Poon si FiyagEnsolat kami ken chakayo maipoon isnan sikhod ay wad-ay issan laplapona ay siya nan kalin Apo Dios ay poon si fiyag. Wad-ay siya ya chadlos mi chinnge nan kalina. Chadlos inilan nan matami, ya inegnan nan limami kannay. Nenpaila siya ay poon si fiyag ya inilami, et nay tistikhowanmi siya ken chakayo ya ipaammomi siya ay nenpaila ken chakami. Siya nan makwanin fiyag ay maid pengpengna, ay sikhod ay wad-ay ken Dios Ama. Adi kad nan nay ay ifagfakhami ken chakayo nan inilami ya chinngemi, ya ibfakhami ta maitapi kayo ken chakami ay makiiib-a ken Dios Ama ya nan Anakna ay si Jesu Cristo. Isolatmi na ken chakayo ta chadlos tako enlal-ayad am-in. Nan Entee isnan Paway ya nan Entee isnan FollingetSiya na nan chamag ay chinngemi ken siya ay ipaammomi ken chakayo: Si Apo Dios et silaw, ya maid paat follinget ken siya. Mo kanan tako, “Makiiib-a tako ken siya,” ngem ke pet alig follinget nan manmannalanan tako, en-eng-engag tako ya ad-i maiyafoloy isnan kinatet-ewa nan angnen tako ay enfiyag. Ngem mo manad-alan tako isnan masisilawan tay wad-ay siya ay silaw, et maoornos tako, ya nan chalan Jesus ay Anakna nan menchalos isnan am-in ay fasol tako. Mo kanan tako en maid fasol tako, loklokowen tako kannay nan awak tako, ya maid ken chatako nan kinatet-ewa. Ngem mo ibfafawi tako nan fasol tako ken Apo Dios, pakawanena am-in, ya chalosana nan ngag sisa ay ad-i nalenteg ken chatako. Siya chi tay kaaafolot ya nalenteg siya. Ngem mo kanan tako en egay tako finmasol, ippey tako ay nalalangkowag siya, ya maid ken chatako nan kalina. Kecheng si Jesu Cristo is Mabfalin ay Mangitot-oya isnan Takho ken Apo DiosChakayo ay an-akko, isolatko na ken chakayo ta ad-i kayo enfasol. Ngem mo wad-ay ken chakayo nan fomasol, wad-ay si Jesu Cristo ay nalenteg ay mangitot-oya ken chatako ken Dios Ama. Si Jesus nan nangikalo isnan chosan nan fasol tako ta mapakawan,Nan teken ay kaifalikkasan nan Griego isna et, “Siya nan nangaan isnan songet Apo Dios maipoon isnan fasol tako” ya ad-i kecheng nan fasol tako mod-i ket nan fasol nan katakhotakho isnan lofong. Nan Kaimatonan nan Takhon Apo DiosSiya na nan mangammowan tako ay tet-ewa ay ammo tako si Apo Dios, mo iyangnen tako nan infilina. Mo wad-ay mangwanin, “Ammok siya,” ngem ad-ina iyangnen nan filina, et engngakhan siya, ya maid ken siya nan kinatet-ewa. Ngem mo sino nan mangab-afolot isnan kalin Apo Dios, omam-amed nan layadna ken siya engkhana'y maid kolang nan layadna.Siya na nan mangammowan tako ay naiyornos tako ken Apo Dios: Nan takho ay mangwanin naiyornos ken siya, lebfengna akhes ay wanchen si Jesus ya manalan isnan kinew-ana. Nan Napateg ay Filin: Masapol ay Enlilinnayad nan MamatiIib-ak ay laylaychek, faken falo ay filin nan isolatko ken chakayo, mod-i ket sikhod ay filin ay chinawatyo issan lapon nan namatiyanyo. Siya nan sikhod ay filin ay apchas yo chinnge. Ngem tet-ewa ay falo nan nay ay filin ay isolatko. Inpailan Jesus nan tet-ewa ay kaiyangnenana, ya siya akhes ken chakayo, tay nay cha mamaid nan follinget ya cha enlanglang et nan tet-ewa ay silaw. Nan mangwanin wad-ay siya isnan silaw, sa na't kholaen nan ib-ana et sisya'y wad-ay isnan follinget. Mo sino nan menlayad isnan ib-ana, et entetee isnan kawad nan silaw, ya maid ken siya nan khotok si enfasolan. Ngem nan mangola isnan ib-ana, wad-ay isnan follinget. Ad-ina ammo nan omay-ayana tay cha manalan isnan follinget ay mangokolap ken siya. Nan Tokhon Juan isnan SinolatanaEnsolat ak ken chakayo ay anan-ak, tay napakawan met nan fasolyo khapo ken Cristo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “khapo isnan ngachana.” Ensolat ak ken chakayo ay amam-a, tay ammoyo siya ay sikhod ay wad-ay issan laplapona. Ya chakayo akhes ay fabfafallo, ensolat ak ken chakayo tay inafakyo si Satanas ay makwanin ngaag. Siya, ensolat ak ken chakayo ay anan-ak tay ammoyo si Dios Ama. Ensolat ak akhes ken chakayo ay amam-a, tay ammoyo siya ay sikhod ay wad-ay issan laplapona. Ensolat ak kayet ken chakayo ay fabfafallo tay fomifikas kayo, entetee nan kalin Apo Dios ken chakayo, ya inafakyo siya ay makwanin ngaag. Ad-iyo ippey nan layadyo isnan lofong paymo isnan figfikhawen nan katakhotakho isnan lofong. Tay nan mangippey isnan layadna isnan lofong, et maid layadna ken Dios Ama. Tay am-in ay khankhanasen nan katakhotakho isnan lofong, nan figfikhawen nan awak ya matacha ya nan ichad-ayewcha ay kwacha, et ad-i malpo ken Dios Ama, mod-i ket malpo isnan lofong. Nay met achi nan nalpo isnan lofong ya nan figfikhawen nan takho ay wad-ay ischi, et cha maamas. Ngem nan takho ay mangangnen isnan nemnem Apo Dios, et wad-ay fiyagna ay maid pengpengna. Nan Mangap-apos ken CristoAnan-ak, nay nganngani nan mapengpengan nan timpo. Chinngeyo ay isnan sisya'y ad-i omaliyan Cristo, at fomala nan mangap-apos ken siya, ya angsan cha't idwani. Siya na nan mangammowan tako ay idwani nan cha omochi ay akhew.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “idwani nan omochi ay olas.” Sikhod ay naitaptapi cha ken chatako sa cha't sinmiyan. Tet-ewa ay faken tako ib-a chaicha, tay mo sa ya ib-a tako, eg-ay cha sinmiyan. Nan sinmiyanancha nan mangilatak ay maid olay esa ken chaicha is ib-a tako ay mamati. Ngem ken chakayo, inpateena nan Ispirito Santo, ya ammoyo am-in nan kinatet-ewa. Ad-ik kanan en ensolat ak ken chakayo tay ad-iyo ammo nan kinatet-ewa, mod-i ket tay ammoyo, ya ammoyo akhes ay maid fomala's engag isnan kinatet-ewa. Sino nan engngakhan mo faken nan manopla ay si Jesus nan nafaa ay Cristo? Siya nan mangapos ken Cristo, ya faken yangkhay nan Anak nan ad-ina figfikhen mod-i ket si Dios Ama akhes. Olay sino ay mangisaot isnan Anak, maid ornosna ken Dios Ama. Ya nan mangitakcheg isnan Anak, et maiyornos isnan Ama. Ilaenyo ta sesemkenyo nan chinngeyo issan lapona ay namatiyanyo. Tay mo entee ken chakayo nan chey ay chinngeyo, at maiyoornos kayo isnan Anak ya ken Dios Ama. Et fongaen tako nan inkalina, ay fiyag ay maid pengpengna. Idwani, siya na nan isolatko ken chakayo maipoon isnan cheycha'y cha manas-ailo ken chakayo. Ngem at sisyasisya nan Ispiritona ay inpateena ken chakayo, et nay ad-iyo masapol nan kasin mangisolo ken chakayo, tay wad-ay siya ay cha mangisolo ken chakayo isnan am-in, ya tet-ewa nan isos-olona, maid engag. Abfolotenyo et nan isolona ya maiyoornos kayo ken Cristo. Idwani, an-akko, maiyoornos kayo ken siya, tatno mo enpaila siya isnan omaliyana, et maid omegyatan paymo fomainan tako. Ammoyo met ay nalenteg si Apo Dios.Nan esang akhes ay ayen nan nay et, “Ammoyo met ay nalenteg si Cristo.” Tay siya chi figfikhenyo achi ay am-in ay nalenteg nan okhalicha et naiyanak ay en-an-akna. Nan Okhalin nan An-ak Apo DiosSemkenyo nan ad-i kakonto ay layad Dios Ama ken chatako, tay infilangna chatako ay an-akna, ya siya chi nan tet-ewa ay kasasaad tako. Nan khotokna ay ad-i maawatan nan katakhotakho isnan lofong chatako et tay ad-icha figfikhen siya. Iib-a ay laylaychek, an-ak et Apo Dios chatako idwani, ngem sisya'y eg-ay naipaammo mo ngag nan awni't enfalinan tako. Nan magtek yangkhay ammo tako, et mo enpaila's Cristo, at enfalin tako ay kag ken siya, tay at ilaen tako nan osto ay ilana. Ya olay sino ay chadlos mennamnama isna, et chalosana nan ngaag ay okhalina, ta enfalin ay kag ken Cristo ay nadchalos. Nan Okhalin nan Takho nan Mangifaag isnan NalpowanaAm-in nan enfasol et iwayangna kannay nan lenteg Apo Dios, tay nan fasol, et siya chi nan manokilan isnan lentegna. Ammoyo met ay maid paat fasol Cristo, ya nan khotok nan nenpail-ana et ta kaanena nan fasol. Adi kad olay sino ay maiyoornos ken siya, et ad-i enfasol. Am-in ay enfasofasol, et eg-aycha finigfig ya pinati siya.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Maid fomafasol ay nangila paymo nangammo ken siya.” An-akko, ilaenyo ta maid manailo ken chakayo. Nan takho ay osto nan angnena et nalenteg ay kag ken Cristo. Ngem nan enfasofasol et takhon nan Chimonyo, tay fasol nan sikhod ay ekhad nan Chimonyo engkhana issan laplapona. Nan pangkhep nan nenpail-an nan Anak Apo Dios, et ta pakawasena nan chonon nan Chimonyo. Adi kad olay sino ay naiyanak ken Apo Dios, et ad-i enfasofasol tay linmamot nan semek Apo Dios ken siya. Ad-i mabfalin ay enfasofasol tay naiyanak siya ken Apo Dios. Siya na nan kailasinan nan an-ak si Chimonyo isnan an-ak Apo Dios: Olay sino ay ad-i nalenteg nan ang-angnena et faken anak Apo Dios, ya olay nan ad-i menlayad isnan ib-ana. Nan Napateg ay Lenteg Cristo: Enlilinnayad takoSiya na nan sos-olo ay chinngeyo mailapo issan namatiyanyo: Masapol ay enlilinnayad tako. Ad-i tako koma ton-ochen si Cain ay takhon nan ChimonyoNan inpangachan Juan ken Satanas isna et, Nan Ngaag. ya aped namatey isnan annochina. En na man pinatey nan annochina ay? Tay naammowan ay ngaag pet nan cha na angnen ya nalenteg si annochina. Ad-i kayo koma mataa iib-a, mo kholaen nan takhon si lofong chakayo. Ammo tako met ay tinaynan tako nan chalan si etey ya nen-aton tako isnan chalan si fiyag, tay wad-ay layad tako isnan ib-a tako ay mamati. Nan ad-i menlayad isnan ib-acha, sisya cha isnan chalan si etey. Olay sino ay menkhola isnan ib-ana, et maifilang ay enpatey, ya ammoyo met ay nan enpatey maid ken siya nan fiyag ay eng-engkhana. Siya na nan kaammowan nan osto ay ayen nan layad, tay inyoyan Cristo nan fiyagna pala ken chatako. Siya akhes ay iyoya tako koma nan fiyag tako pala isnan ib-a tako ay mamati. Ngem mo ilaen nan wad-ay mabfalina nan kasapolan nan ib-ana ay enkolang sa na't ad-i seg-angan, ay ke wad-ay ken siya nan layad Apo Dios? An-akko, ilaen tako ta ad-i tako aped yangkhay apaappaten nan maipoon isnan layad, mod-i ket ipaila tako koma nan tet-ewa ay layad isnan angnen tako. (19-20) Siya chi nan mangammowan tako ay cha tako abfoloten nan kinatet-ewa, ya olay mo omipafasol nan semek tako, mabfalin ay kasin tako pabfikasen nan semek tako isnan sakhang Apo Dios, tay wadwad-ay si Apo Dios mo nan semek tako, ya maid ad-ina ammo. (-) Iib-ak ay laylaychek, mo maid fasol is sesemken tako, natoled tako ay manot-oya ken Apo Dios, ya at chawaten tako nan olay ngag ay kedchawen tako ken siya, tay abfoloten tako nan filina ya angnen tako nan laychena. Et siya na nan filina: Masapol ay mamati tako isnan Anakna ay si Jesus, ay siya nan Cristo,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Masapol ay mamati tako isnan ngachan nan Anakna ay si Jesu Cristo.” ya enlilinnayad tako, tay siya nan infilina ken chatako. Nan takho ay mangiyangnen isnan filin Apo Dios, maiyornos cha ken siya, ya wad-ay siya ken chaicha. Siya na nan mangammowan tako ay wad-ay siya ken chatako, tay wad-ay nan Ispiritona ay inpateena ken chatako. Nan Mangilasinan isnan Sos-olon si Anito isnan Sos-olon nan Ispirito SantoIib-ak ay laylaychek, ad-iyo aped kannay patiyen nan olay sino ay en-isos-olo ay mangwanin nalpo ken Apo Dios nan isos-olocha, mod-i ket tepngenyo/pachasenyo ona chaicha mo nan isos-olocha et tet-ewa ay nalpo isnan Ispirito Santo paymo isnan anito. Tay angsan cha nan ad-i tet-ewa ay mamadto ay enfaabfaat isnan lofong. Siya na nan mangammowanyo mo nan Ispiriton Apo Dios nan nalpowana: Mo ifagfakhacha ay si Jesus nan Cristo ay nenfalin ay takho, et wad-ay nan Ispiriton Apo Dios ken chaicha. Ngem nan ad-i mangitakcheg ken Jesus, faken nan Ispiriton Apo Dios nan enkak-ali ken siya mod-i ket nan anito. Siya nan mangapos ken Cristo, ya siya nan chinngeyo ay at omali, ya wad-ay et isnan lofong. Chakayo ay ongang-a, an-ak Apo Dios chakayo, ya inafakyo chaicha, tay makabfalin siya ay wad-ay ken chakayo mo nan Chimonyo ay wad-ay isnan lofong. Chaicha nan mangitakcheg isnan kalotaan, et nay kalotaan nan ap-appatencha, ya chengngen nan katakhotakho chaicha. Chatako nan an-ak Apo Dios, et am-in ay mangammo ken Apo Dios, chengngencha nan isos-olo tako. Ngem nan faken an-ak Apo Dios, tot-owengencha nan isos-olo tako. Siya chi nan esa'y mangammowan tako mo nan Ispirito Santo ay omisolo isnan tet-ewa nan mangichad-alan ken chaicha paymo nan anito ay engag nan isolocha. Nan Layad Apo Dios nan Maton-odIib-ak ay laylaychek, enlilinnayad tako, tay si Apo Dios nan nalpowan nan layad. Mo sino nan wad-ay layadna, et naiyanak ken Apo Dios ya tet-ewa ay ammona si Apo Dios. Ngem nan maid layadna, et ad-ina ammo si Apo Dios, tay si Apo Dios nan poon si layad. Siya na nan inangnen Apo Dios ay nangipaila isnan layadna ken chatako: Finaana nan es-esang ay Anakna isnan lofong tatno maichalan ken siya et mabfalin ay mawad-ay ken chatako nan fiyag ay maid pengpengna. Siya na nan kail-an nan tet-ewa ay layad: faken nan layad tako ken Apo Dios, mod-i ket nan inpailana ay layad ken chatako isnan namaalana isnan Anakna ay mangikalo isnan chosan nan fasol tako ta mapakawan.Nan teken ay kaifalikkasan nan Griego isna et, “nan namaalana isnan Anakna ay mangaan isnan songetna maipoon isnan fasol tako.” Iib-a ay laylaychek, mo siya chi nan ilan si layad ay inpailan Apo Dios ken chatako, enlilinnayad tako koma akhes. Maid paat takho is nangila ken Apo Dios, ngem mo enlilinnayad tako at wad-ay si Apo Dios ay entee ken chatako, ya nan layadna ay wad-ayena ken chatako et cha mataptapiyan engkhana'y maid enkolangana. Siya na nan mangammowan tako ay maiyoornos tako ken siya ya wad-ay siya ay entetee ken chatako, tay inpateena ken chatako nan Ispiritona. Inilami si Jesus, ya idwani tistikhowanmi ay finaan Dios Ama siya ay Anakna isnan lofong ta isalakana nan katakhotakho. Olay sino ay mamigfig ya mangifaag ay si Jesus nan Anak Apo Dios, et wad-ay si Apo Dios ay entee ken siya, ya maiyornos siya ken Apo Dios. Adi kad siya chi nan mangammowan tako ya mentalkan tako isnan layad Apo Dios ken chatako.Si Apo Dios nan poon si layad, et nan takho ay kawad nan layad, maiyoornos ken Apo Dios, ya wad-ay si Apo Dios ay entee ken siya. Cha et mataptapiyan nan layad tako engkhana'y maid kolangna tatno isnan akhew ay en-okomana, at natoled tako ay manakhang ken siya tay inyokhali tako nan ekhadna isnan kawad tako isnan lofong. Ad-i maiyafoloy nan egyat isnan layad, tay tokaken nan layad ay maid kolangna nan egyat. Siya chi tay nan manemsemkan isnan chosa nan fomal-an nan egyat, isonga nan takho ay omegyat et sisya'y kolang nan layadna. Wad-ay layad tako tay inmona ay linayadna chatako. Mo wad-ay mangwanin “Wad-ay nan layadko ken Apo Dios,” sa na't kholaen nan ib-ana, engngakhan siya. Tay mo maid layadna isnan ib-ana ay iilaena, ad-i mabfalin ay wad-ay layadna ken Apo Dios ay ad-ina iilaen. Siya na nan infilin Apo Dios ken chatako, mo sino nan menlayad ken siya, masapol ay wad-ay layadna akhes isnan ib-ana. Nan Angnen ay Mangafak isnan AnitoOlay sino ay mamati ay si Jesus nan Cristo et anak Apo Dios siya. Ya nan menlayad isnan ama, wad-ay akhes layadna isnan anakna. Adi kad mo wad-ay layad tako ken Apo Dios ya iyangnen tako nan infilina, siya nan mangammowan tako ay wad-ay nan layad tako isnan iib-a ay an-akna. Siya na nan kail-an nan layad ken Apo Dios, mo iyangnen tako nan infilina. Ya ad-i sikhab nan filina ay angnen, tay nan naiyanak ken Apo Dios, et afakencha nan ngaag isnan lofong, ya maid teken is iyafak tako mod-i yangkhay nan pammati tako. Tay ay ke wad-ay makaafak isnan ngaag isnan lofong, mo faken nan takho ay mamati ay si Jesus nan Anak Apo Dios? Nan Mangipaila ay si Jesus nan Anak Apo DiosSi Jesu Cristo, siya nan inmali ay nafonyakhan isnan chanom ya naipachala ay napatey. Faken kecheng nan nafonyakhana nan nangipaila isnan kinatet-ewana, mod-i ket nan naipadchalaana.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Siya si Jesu Cristo ay inmali maichalan isnan chanom ya chala, faken yangkhay isnan chanom mod-i ket isnan chanom ya chala.” Issan nafonyakhan Jesus nenkali si Apo Dios ay nangipatet-ewa ay Anakna si Jesus. Sa et issan nateyana ay nangisalakana isnan katakhotakho naipaila kayet ay siya nan Anak Apo Dios. Ya wad-ay kayet nan Ispirito Santo ay nanistikho ken siya, tay siya nan poon si kinatet-ewa. Adi kad tolo nan mangipaila isnan kinatet-ewana, nan Ispirito Santo, nan nafonyakhana isnan chanom, ya nan naipadchalaana, ya mismis-o nan laychencha ay kanan. Siya chachi nan inischon Apo Dios ay nanistikho isnan Anakna. Mo patiyen tako nan tistikhon si takho, adi ngen am-am-amed mo si Apo Dios nan manistikho? Nan tet-ewa ay mamati isnan Anak Apo Dios, et liknaena nan kinatet-ewan nan patpatiyena. Ngem nan ad-i mamati isnan kinwanin Apo Dios, ippeyna ay engngakhan si Apo Dios, tay ad-ina patiyen nan infakhan Apo Dios maipoon isnan Anakna. Naay nan infakhan Apo Dios: Inchowana ken chatako nan fiyag ay maid pengpengna, ya nan poon nan nay ay fiyag et nan Anakna. Adi kad mo sino nan maiyoornos isnan Anak Apo Dios, wad-ay ken siya nan fiyag ay maid pengpengna. Ngem nan maid ornosna isnan Anak Apo Dios, maid ken siya nan fiyag ay eng-engkhana. Nan Tapina Kayet ay TokhonIsolatko chana ken chakayo ay mamati isnan Anak Apo Dios, ta ad-i kayo kasin enchwadchwa ay wad-ay ken chakayo nan fiyag ay maid pengpengna.Nan osto ay naisolat isna et, “Isolatko chana ken chakayo ay mamati isnan ngachan nan Anak Apo Dios, ta ammoyo ay wad-ay ken chakayo nan fiyag ay maid pengpengna.” Ya mamang-ep tako isnan sakhangna, tay olay ngag ay kedchawen tako ken siya maiyafoloy isnan nemnemna, et chengngena. Et mo ammo tako ay chengngena nan am-in ay kedchawen tako, ammo tako akhes ay at chawaten tako nan kedkedchawen tako ken siya. Mo wad-ay mangila ay cha fomasol nan ib-ana isnan fasol ay ad-i mangiyey ken siya isnan eng-engkhana ay kachongawana,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan fasol ay faken etey nan ischona.” Siya akhes nan naisolat isnan omon-onod ay bersikolo. ilowalowana koma siya, ya at maagtan siya isnan fiyag ay maid pengpengna. Angnenyo yangkhay chi mo nan fasolna et faken nan fasol ay mangiyey ken siya isnan eng-engkhana ay kachongawana, tay wad-ay nan kag todi ay fasol, ya ad-ik kanan en ilowalowanyo nan mangangnen sidi. Am-in nan ad-i osto ay ang-angnen, et fasol. Ngem wad-ay nan fasol ay ad-i omiyey isnan eng-engkhana ay kachongawan. Nan Kapapatekhan ay Ammon nan An-ak Apo DiosAmmo tako ay am-in ay naiyanak ken Apo Dios, et ad-i cha enfasofasol, tay wad-ay nan fogfogtong ay Anak Apo Dios ay mentokkhong ken chaicha, ya maid angnen nan ChimonyoNan osto ay inpangachan Juan ken Satanas isna et, Nan Ngaag. ay mangegnan ken chaicha. ay mangegnan ken chaicha. Ammo tako ay olay mo ichad-alan nan Chimonyo nan katakhotakho isnan lofong, khechangna'y takhon Apo Dios chatako. Ammo tako akhes ay inmali nan Anak Apo Dios ya inagtana chatako is semek ay makaawat, ta ammowen tako nan tet-ewa ay Dios. Ya maiyoornos tako ken siya ay tet-ewa ay Dios tay naiyornos tako isnan Anakna ay si Jesu Cristo. Siya nan tet-ewa ay Dios ya nan malpowan nan fiyag ay maid pengpengna. An-akko, komasiw kayo isnan khinag-aeb ay dios. Nan Maikadwa ay Solat JuanSak-en si Juan ay esang ay mangichad-alan isnan mamati,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Sak-en nan esang ay am-ama” ya isolatko na ken sik-a ina ay pinilin Apo Dios ya isnan an-akmo. Tet-ewa nan layadko ken chakayo ay sin-ina, ya faken yangkhay sak-en, mod-i ket olay akhes nan am-in ay mamati isnan tet-ewa ay sos-olo. Siya na nan angnenmi khapo isnan kinatet-ewa ay wad-ay ken chatako ya entetee ken chatako is eng-engkhana. Wad-ay ay wad-ay ken chatako nan fachang, seg-ang ya talna ay malpo ken Dios Ama ya ken Jesu Cristo ay Anakna. Maigkhisan chana isnan kinatet-ewa ya nan layad isnan fiyag tako. Nan Sikhod ay Filin isnan MamatiChachama'y malaylaychan ak isnan nangammowak ay wad-ay cha nan an-akmo ay mangab-afolot isnan kinatet-ewa, ay kag nan infilin Dios Ama ken chatako. Idwani, kedchawek ken sik-a ina, ta enlilinnayad tako. Faken falo ay filin nan nay ay isolatko ken sik-a, tay siya na san sikhod ay filin ay chinnge tako mailapo issan namatiyan tako. Siya na nan kail-an nan layad: nan mangiyangnenan tako isnan infilina. Ya siya na nan filin ay chinngeyo mailapo issan namatiyanyo: Masapol ay layad nan mangichalan isnan fiyagyo. Angsan cha nan finmala ay ensas-ailo ay enfaabfaat isnan lofong. Ad-icha figfikhen ay si Jesus nan Cristo ay nenfalin ay takho. Chaicha nan ensas-ailo ya mangapos ken Cristo. Ilaenyo ta ad-i kayo masaew isnan chinnomi ken chakayo,Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “Ilaenyo ta ad-i kayo masaew isnan chinnoyo.” mod-i ket ta alaenyo nan am-in ay at ichowana ken chakayo. Nan Tokhon Maipoon isnan Eng-engag ay MistoloOlay sino ay manos-olok isnan sos-olon Cristo, ay ad-i mangeegnan ay osto isnan sos-olona, maid ornosna ken Apo Dios. Ngem nan mangeegnan isnan tet-ewa ay sos-olo, maiyoornos ken Dios Ama ya isnan Anakna. Adi kad mo wad-ay mangiyali isnan teken ay sos-olo ken chakayo, ad-iyo paspaskhepen isnan afongyo ya ad-iyo khakhawisen chaicha. Tay mo sino nan mangagkhawis isnan kag todicha, at maitapi cha isnan enngaakhancha. Nan Anongos nan Ikadwa ay Solat JuanOlay mo angsan nan laychek ay isolat ken chakayo, ngem ad-ik laychen ay papil ya lapis nan angnek ay makikali ken chakayo, mod-i ket asop ya makaeey ak sisa ta masasaskhang tako ay matotya, ta maanay nan lagsak tako. Pakpakomostaan nan an-ak nan akhim ay fafai ay pinilin Apo Dios sik-a. Nan Maikatlo ay Solat JuanSak-en si Juan ay esang ay mangichad-alan isnan mamati, ya isolatko na ken sik-a aloyosko ay Gayo ay tet-ewa ay laylaychek. Ilol-owalowak sik-a aloyosko ta komekedse ka ya ta enkhagkhawis ka isnan am-in. Ad-i ak enchwadchwa ay khawis nan pammatim.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “khawis nan leng-agmo.” Chachama ay enlal-ayad ak isnan inmaliyan nan tapina ay ib-a tako ay mamati ay nanistikho isnan nangab-abfolotam isnan kinatet-ewa, tay nan kinatet-ewa nan wanwanchem. Maid kasin chadlos malaylaychak mod-i kecheng nan manngelak ay ab-abfoloten nan an-akko nan kinatet-ewa. Aloyosko, kaaafolot ka isnan cham angnen ay menmangili isnan iib-a ay mamati, am-amed tay kaili cha. Inokhodcha isnan sakhang nan naam-among ay mamati nan maipoon isnan layadmo. Khawis mo paligwatem chaicha ay osto tay siya nan lebfengna'y maangnen isnan faan Apo Dios. Tay naligwat cha ay en mangitakcheg isnan ngachana, ya ad-i cha omala isnan kasapolancha isnan ad-i mamati. Tay siya chi lebfengna'y mangiliyen tako ya fachangan tako nan kag tod-icha ay takho, ta en-asifabchang tako ay mangiwalas isnan kinatet-ewa. Nan Tokhon Maipoon isnan NaweweWad-ay san solatko ken chakayo issa ay maam-among ay mamati, ngem si Diotrefes ay mangipatotongcho isnan awakna, et ad-ina figfikhen sak-en. Et mo omey ak sisa, at pabfalaek ken chakayo nan ang-angnena ay aped omipangapangaag. Ya ad-i kayet maoma isnan ang-angnena tay ad-ina akhes mangiliyen nan ib-a tako ay mamati, ya iyad-ina kayet nan kailiyanyo ay menlayad ay menmangili ken chaicha, sa na't telachen isnan kaam-amonganyo nan mangangnen sidi. Aloyosko, ad-im tonton-ochen nan ngaag, mod-i ket nan yangkhay khawis nan wanchem. Tay nan mangangnen isnan khawis, siya nan naiyanak ken Apo Dios, ngem nan mangangnen isnan ngaag, ad-ina figfikhen si Apo Dios.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et “egayna inila si Apo Dios.” Mo maipoon ken Demetrio, khawis nan makmakwaniyana isnan am-in, ya olay nan kinatet-ewa ay inyokhalina. Olay sak-en, tistikhowak siya, ya ammoyo ay tet-ewa nan ifagfakhak. Nan Anongos nan Ikatlo ay Solat JuanAngsan nan laychek ay isolat ken sik-a, ngem ad-ik laychen ay papil ya lapis nan angnek ay makikali ken sik-a, mod-i ket asop ya isnan ad-i omannong et makaeey ak sisa ta entot-oya ta.Nan naisolat isnan English isna et, “ta ensakhang ta ay entot-oya,” ngem nan wad-ay isnan Griego et, “ensaskhang nan topekta ay enkali.”Asop ya wad-ay ken sik-a nan talna.Pakpakomostaan nan ib-ata isna sik-a: Sin-es-aem akhes ay pakomostaen nan am-in ay ib-ata ay wad-ay issa. Nan Solat JudasSak-en si Judas ay faan Jesu Cristo ya akhin Santiago.Si Santiago ay nay et siya nan akhin Jesus, ya siya nan nangichad-alan isnan naam-among ay nanad-ayaw ken Jesus id Jerusalem kakwasan nan sinmakhongan Jesus id chaya. Ilaenyo Nan Inik-ikkan nan Apostoles 15:12-29, ya nan solat Pablo isnan iGalacia 2:11-12. Ilaenyo akhes nan Mateo 12:46.Siya na nan solatko ken chakayo ay inayakhan ya laylaychen Dios Ama ya toktokkhongan Jesu Cristo. Asop ya omad-ad-acha kayet nan seg-ang, talna ya layad Apo Dios ken chakayo. Nan Ap-aped ay MistoloIib-ak ay laylaychek, olay mo chachama nan layadko ay mensolat ken chakayo maipoon isnan kaisalakan tako am-in ay mamati, ngem egay ak tay inammowak ay masapol ay tokhonek chakayo ta estenyo ay mangitakcheg isnan pammati ay namipingsan ay inchowan Apo Dios isnan takhona. Tay egayyo inam-ammowan ay wad-ay cha pet nan makiam-among ken chatako ay maid ornoscha ken Apo Dios ya mamab-aliw isnan ayen nan fachangna. Enlason cha ay mangwanin, seg-angan kayet Apo Dios chaicha olay asi nan cha cha angnen. Sa cha't ad-iyen si Jesu Cristo ay nenkwa ken chatako ya es-esang ay Apo tako. Apchas naischo id sangad-om nan chosacha. Nan Madchosaan nan Mangiwayang isnan Kalin Apo DiosInammowanyo et nan inikkan Apo Dios isnan takhona ay Israelitas id sangad-om. Ngem olay mo siya chi, laychek kayet ay ipasmek ken chakayo ay kakwasan nan nangisalakana ay nangikaanana ken chaicha id Egipto, khechangna ay chinosana ay namatey isnan cheycha'y egay namati. Sesemkenyo akhes nan cheycha'y angheles ay egay nang-ep isnan naipalebfeng ken chaicha, et tinaynancha nan osto ay kawadcha.Wad-ay san nakwanin nan cheycha'y angheles et khinomwab cha is kalota id sangad-om ay en nakiseyep isnan fabfafai. Ilaenyo akhes nan Genesis 6:2-4 ya 2 Pedro 2:4. Tay siya chi, inpapokok Apo Dios chaicha is kaab-afollinget is eng-engkhana, ay manman-ed isnan kadchachayaw ay akhew ay en-okoman Apo Dios. Siya akhes ay teken nan inik-ikkan nan cheycha'y iSodoma ya nan iGomorra ya nan cheycha'y omili isnan sag-encha ay ili.Ilaenyo nan Genesis 19:12-13,23-29; Deuteronomio 29:23; Hosea 11:8. Egaycha yangkhay inseyep nan ib-acha ay lallalaki, mod-i ket wad-ay kayet nan kakaisew ay inang-angnencha. Nan chosacha nan kafagfag-an koma nan am-in ay takho ta ad-i cha akhes mapoowan isnan apey ay maid pengpengna. Nan Okhalin nan Ap-aped ay MistoloSiya akhes isnan naycha'y takho, en-itaitaw cha yangkhay isnan asi ay mangipakaisew isnan okhalicha. Ad-iyencha nan en-ap-apo, ya chopisencha nan matangtangad ay angheles. Ngem olay nan katotongchowan ay anghel ay si Miguel et maid kag tosa is inang-angnena. Tay issan nakisomaana isnan Chimonyo maipoon isnan awak Moises, maid toledna ay manopis ay mangokom ken siya, mod-i ket kinwaninan, “Kikhad si Apo Dios ay menyangyang ken sik-a!” Nay met achi nan naycha'y takho, et amsiwencha nan ad-icha maawatan. Kag cha atap ay enkik-iwi ay ad-i ensemek, ya nan yangkhay fikhawen nan awakcha nan wanwanchencha. Siya kannay chi nan khotok nan madchosaancha.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan mapakawasancha.” Selaeg cha tay nan okhalin Cain nan en cha wanwanchen.Enpakpakawas ya as-assonget nan okhalin Cain. Ilaenyo nan I Juan 3:12, ya Genesis 4:1-8. Nasailowan cha ay kag ken Balaam tay siping nan pawadwad-encha.Naakhom si Balaam, ya khapo tay nan ali id Moab ay si Balak, et finayachana siya, sinogsokhana nan fabfafai ay iMidian ya iMoab ta awisencha nan Israelitas ta chayawencha nan khinag-aeb ay dios ya ta ikkancha nan asi. Ilaenyo nan okhod maipoon ken Balaam isnan Numero 22-25 ya 31:16. Ilaenyo akhes nan 2 Pedro 2:15-16, ya Naipaammo 2:14. Kholaencha akhes nan apocha ay kag isnan inangnen cha Core id sangad-om, ya siya akhes ay at mapakawas cha.Ilaenyo nan okhod maipoon isnan inikkan cha Core ay nangola ken cha Moises id sangad-om isnan Numero 16. Mo makikan nan kag tosacha'y takho isnan am-amongyo ay enchad-ayawanyo, kag cha tongon lokhit isnan cha yo manganan. Maid paat faincha ay makikan ken chakayo, tay awakcha yangkhay nan sesemkencha. Maiyalig cha isnan tapin si lifoo ay ad-i makaiyochan ya aped itayaw si chakhem. Kag cha kaew ay ad-i mamkhas isnan timpona. Ya maiyalig cha kayet isnan kaew ay natey ya nakhafot akhes.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “namidwa ay natey ya nakhafot.” Tay egay namkhas, alig cha natey. Sa et tet-ewa ay natey ya nakhafot. Maiyalig cha isnan omos-osab ay talipyakew isnan fayfay, tay fomab-ala nan kafabfain ay okhalicha ay kag isnan fomab-alaan nan osab isnan ab-afikas ay talipyakew. Maiyalig cha akhes isnan follayaw ay maid osto is ayena. Chad-ama'y ab-afollinget nan naisakhana ay entey-ancha is eng-engkhana. Nan Inpadton Enoc Maipoon isnan Chosan nan Ap-aped ay MistoloSi Enoc ay ikapito ay waned Adan, et wad-ay nan inpadtona maipoon ken chaicha. Kinwanina, “Chey, at omali nan Apo ay mangifoweg isnan kalifolifo ay nasantowan ay anghelesnaNan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “nasantowan ay takhona.” ta okomena nan katakhotakho. Ta tokhonena nan am-in ay fomafasol ay ad-i mangiyegyat ken Apo Dios tatno figfikhencha nan am-in ay ngaag ay inik-ikkancha tay maid ornoscha ken siya. Sa na't ipaammo akhes nan kinangaag nan kalicha ay mangapos ken siya!” Siya chana nan takho ay enmollomollotomot ya lili yangkhay nan kwacha. Nan ngaag ay figfikhawencha yangkhay nan wanwanchencha. Ichad-ayewcha nan awakcha, ya siya akhes ay kakas-okas-on cha ichayaw nan ib-acha'y takho ta mangalaancha isnan laychencha. Nan Inpadton nan Apostoles Maipoon isnan Kas-okas-on MamatiNgem chakayo ay laylaychek ay iib-a, sesemkenyo nan chinngeyo ay inpadton nan cheycha'y apostoles Jesu Cristo ay Apo tako. Kinwanicha ken chakayo, “Mo omchan nan omochi ay akhew at wad-ay cha nan mangang-ango ken chakayo ya cha mangangnen isnan fikhawen nan awakcha ay ad-i laychen Apo Dios.” Chaicha nan mangisiyan ken chakayo. Kalotaan nan semekcha, ya maid ken chaicha nan Ispirito Santo. Nan Mangiyangnenan isnan Osto ay Sos-olo ya OkhaliNgem chakayo ay laylaychek ay iib-a, asipafikas kayo isnan mangab-abfolotanyo isnan chadlos nasantowan ay pammati ay pegnadyo. Enlowalo kayo isnan kamabfalin nan Ispirito Santo. Ilaenyo ta wawawawad-ay nan layad Apo Dios ken chakayo isnan cha yo man-echan isnan manawatanyo isnan fiyag ay eng-engkhana ay iseg-ang Apo Jesu Cristo. Seg-anganyo nan cheycha'y enchwadchwa. Isalakanyo akhes nan tapina isnan mangawisanyo ay alig mangoyochanyo ken chaicha isnan apey id inferno ay ayencha. Seg-anganyo akhes nan enfasofasol ngem annachanyo nan awakyo ya liligtenyo nan ngaag ay figfikhawencha.Teketeken nan tapin nan Griego isna. Nan wad-ay isnan tapin nan Griego et, “iyegyatyo nan maneg-anganyo isnan tapina, ya liligtenyo nan fachocha ay namansaan isnan awakcha.” Nan Lowalo ay Mangichayaw ken Apo Dios(24-25) Idwani, machad-ayaw is eng-engkhana nan es-esang ay Dios maichalan ken Jesu Cristo ay Apo tako. Machad-ayaw siya tay wad-ay kamabfalina ay manokkhong ken chakayo ta ad-i kayo maawis isnan ngaag,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “ad-i kayo maisagsakhaw.” ta maid makmakwaniyanyo ya enlal-ayad kayo isnan akhew ay at mangiyeyana ken chakayo isnan enlanglang ay kawad nan katangtangachana. Siya nan mangisalak ken chatako, ya siya yangkhay nan machad-ayaw, nan matangtangad, nan mangiyapo ya nan kawad nan kalebfengan, mailapo issan chamona ya engkhana idwani ya is eng-engkhana kayet. Amen. (-) Nan Inpaammon Jesu Cristo ay Inpaifaagna ken JuanNan naisolat sina ay liblo et nan inpaammon Jesu Cristo maipoon isnan nganngani omat isnan cha omali ay akhew, ay inischon Apo Dios ken siya ta ipaammona isnan faan Apo Dios. Si Cristo, inpaiyammona na ken sak-en ay Juan ay faana isnan nangifaalana isnan anghelna. Et insolatko am-in nan inilak, ya tistikhowak ay siya na nan kalin Apo Dios ya nan kinatet-ewa ay inpailan Jesu Cristo. Naoney nan takho ay mangifasa isnan naipadto isnan nay ay liblo isnan ib-ana, ya siya akhes isnan mannge isna ya mangiyangnen isnan naisolat isna, tay at ad-i omannong et maangnen chana. Pakomosta isnan Cheycha'y Mamati ay Maam-among isnan Pito ay Ili id AsiaSak-en si Juan ay manolat isnan am-in ay mamati ay maam-among isnan pito ay ili isnan Probinsiya ay Asia. Asop ya mawad-ay ken chakayo nan fachang ya talna ay malpo ken Apo Dios, ya nan pito ay Ispiritona,Away nan ayen nan pito ay Ispiritona et siya nan Ispirito Santo isnan pito ay kamabfalina. ya si Jesu Cristo. Si Apo Dios, et sikhod ay wad-ay id sangad-om, ya sisya idwani, ya is eng-engkhana kayet. Nan pito ay Ispiritona et wad-ay isnan sakhang nan tronona. Ya si Jesus, siya nan kaaafolot ay tistikho isnan kinatet-ewa. Siya nan inmona isnan nenkatey ay finmangon ta ad-i kasin matey, ya siya nan Apon nan am-in ay ali isnan lofong.Laylaychen Jesus chatako, ya maichalan isnan eteyna sinnakana chatako isnan chosan nan fasol tako.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “maichalan isnan chalana inpawayana chatako isnan fasol tako.” Sa na't nenfalinen chatako ay ali ay en-apo, ya pachi akhes ay mensilsilfi ken Dios Amana ay isilsilfiyana. Asop ya si Cristo nan kawad-an nan katangtangachan ya kamabfalin is eng-engkhana. Amen. Chey, ilaenyo si Jesus ay cha omal-ali isnan lifoo. At ilaen am-in nan takho siya, olay am-in nan nangikolos ken siya. Et am-in nan natkenatken ay tribo isnan lofong, en-akha cha isnan omaliyana. Siya na nan tet-ewa ay sa omat. Amen. Si Dios Apo ay sikhod ay wad-ay id sangad-om, ya sisya idwani, ya is eng-engkhana kayet, et siya nan Makabfalin am-in, ay mangwanin, “Sak-en nan chadlos lapon nan am-iam-in, ya nan anongos akhes nan ngonon.” Nan Nangil-an Juan ken Jesu CristoSak-en si Juan ay ib-ayo, ay naitapi ken chakayo ay naiyornos ken Jesus. Ib-ak akhes chakayo ay cha makian-anos isnan cha tako maliglikhatan, ya maitapi ak ken chakayo isnan en-ap-apowana. Naiyey ak ay nentee isnan esa'y ili ay makwanin Patmos ay liliwsen si fayfay, khapo isnan nangipaammowak isnan kalin Apo Dios ya nan kinatet-ewa ay inpaammon Jesus. Isnan esang ay ChomingkhoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “isnan akhew nan Apo.” Siya nan kinwanin Juan tay Chomingkho nan akhew ay kasin natakhowan Apo Jesus isnan etey. ay chak enchad-ayawan, wad-ay ak isnan kamabfalin nan Ispirito Santo, et chinngek is kachokogko nan naipapangekhe ay kali ay kag trompeta. Kinwaninan, “Isolatmo isnan liblo nan ilaem, sam et ipaw-it isnan cheycha'y mamati ay cha maam-among isnan cheycha'y pito'y ili ay Efeso, Esmirna, Pergamo, Tiatira, Sardis, Filadelfia ya Laodicea.” Ya kek et nenlikhos ay mangila isnan cha enkali ken sak-en, ya inilak nan pito ay pagsilawan ay nakhaeb is fallitok. Et wad-ay is kakhawan nan nalilwes ay pagsilawan nan kag takho nan ilana, ay misasakhiyad nan fachona, ya wad-ay nan fallitok ay falikes is katakebna. Nan fookna et enpokaw ay kag nan kapokaw nan fook si karnilo, paymo nan kapokaw nan lifoo.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan kapokaw nan andap.” Somili nan matana ay kag isnan enfidfichang ay apey. Nan sikina et somili ay kag isnan khanfang ay nalonag sa et mafaew ya nalaslalaslasan ta enkosimsim, ya nan kalina et kag san wawak nan ab-afikas ay chanom. Ineegnana nan pito'y tokwifi isnan kannawan ay limana, ya cha fomab-ala is katopekna nan at-atachem ay fadyok ay chwa nan tachemna. Somili nan kamesna ay kag isnan kapigsan nan langlang nan akhew. Isnan nangil-ak ken siya nenlokfob ak is kasikina, et kag ak natey. Ngem insikchodna nan kannawan ay limana ken sak-en sa na't kanan, “Ad-i ka omegyat. Sak-en nan omona ya nan omochi, ya nan poon si fiyag. Et olay natey ak, nay ilaem at matatakho ak is eng-engkhana, ya wad-ay kalebfengak isnan Etey ya isnan Hades ay tey-an si natey.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “wad-ay ken sak-en nan torfek nan Etey ya Hades.” Isolatmo et nan cheycha'y cham ilaen. Faken yangkhay nan ilam ay maang-angnen idwanin, mod-i ket nan ilaem ay at maang-angnen is omali ay akhew. Et ipaammok idwani nan ayen nan naycha ay sikhod ay egay naam-ammowan ay inilam. Nan pito'y tokwifi isnan kannawan ay limak, et siya chachi nan pito'y angheles ay manoktokkhong isnan cheycha'y mamati ay maam-among isnan chey pito ay ili id Asia. Nan akhes pito ay pagsilawan et chaicha nan kaiyalikhan nan mamati isnan chey ay ili.” Nan Solat Jesu Cristo isnan Cheycha'y Mamati ken Siya id EfesoSa et kinwanin Jesus, “Isolatmo na isnan anghel nan mamati ay cha maam-among id Efeso:Nan Efeso et esa'y anwaanwa ay ili. Angsan ya nateketeken ay ila nan pammatin nan takho sidi ay ili. Nan tapina, pinaticha nan dios ay makwanin Artemis. (Ilaenyo Nan Inik-ikkan Nan Apostoles 19:35). Nan akhes tapina, chinad-ayawcha nan Emperador nan iRoma tay kananchan dios siya. Wad-ay akhes nan tapina. Sa et issan timpon Pablo, angsan nan namati ken Jesu Cristo. Idwani issan timpon Juan, wad-ay nan inmali ay makwanin Nicolaita ay nangwanin chaicha et apostoles Cristo chaicha. Insos-olocha ay nangwanin: Mabfalin ay ikkan tako nan isyangkhay ay asi ay fikhawen si awak tako, tay fakinlolota tako yangkhay. Insos-olocha akhes ay mangwanin, mabfalin ay makiam-among nan namati ken Cristo isnan teken nan pammatina ta sa cha't chad-ayawen am-in nan dioscha.“Sak-en nan mangeegnan isnan pito'y tokwifi isnan kannawan ay limak ya cha manad-alan isnan kawad nan cheycha'y fallitok ay pagsilawan. Siya na nan kanak ken chakayo issa: “Ammok nan inang-angnenyo, ya nan kakhetyo khapo ken sak-en, ya nan kinaanosyo. Ammok ay ad-iyo laychen nan cheycha'y kas-on mamati ya ket ay ngaag nan ik-ikkancha. Ya ammok akhes ay tinpengyo nan cheycha'y mangwanin apostolesko chaicha, ya ket inammowanyo ay langkowag cha pet. Siya, naanos kayo isnan nenliglikhatanyo maigkhapo ken sak-en ya eg-ay kayo paat nginmaya. Nay met achi naay si esang ay mangwaniyak ken chakayo. Tay nay et inmakit nan layadyo ken sak-en ay ad-i kag issan laplapona. Sesemkenyo nan kasasaad nan layadyo issan sisya'y egayyo nayagyakhan. Enfafawi kayo, ya kasin yo angnen san khawis ay inikkanyo issan laplapona. Mo ad-i kayo, at mamaid nan silawyo, tay omali ak ay mangaan isnan pagsilawan isnan kawad-ana. Ngem wad-ay akhes nan ichayawko maipoon ken chakayo. Khog-olaenyo nan ik-ikkan nan cheycha'y Nicolaita ay kholaek akhes. “Wad-ay met nan kowengyo. Chengngenyo et nan kanan nan Ispirito Santo isnan cheycha'y mamati ay cha maam-among isnan teketeken ay ili. Ya mo afakenyo nan ngaag, et ipalofosko chakayo ay makikan isnan fekhas si kaew ay mangichowa isnan katakhowan, ay wad-ay isnan oman Apo Dios id chaya.” Nan Solat Jesu Cristo isnan Cheycha'y Mamati ken Siya id EsmirnaSa et kinwanin Jesus, “Isolatmo na isnan anghel nan mamati ay cha maam-among id Esmirna:Isnan amyanan nan Efeso wad-ay nan ili ay Esmirna. Angsan cha nan kakachangyan ay komersiyanti sidi. Khag-awis nan ili ay Esmirna, ngem kaangsanan sidi nan nanad-ayaw isnan Emperador nan iRoma ay nangwanin siya nan dioscha. Sa cha't akhes khinola nan cheycha'y mamati ken Jesus tay ad-icha nakichad-ayaw isnan Emperador. Wad-ay akhes id Esmirna nan tapin si Judio ay nangapos isnan mamati ken Jesus, ya naamong cha isnan tapin nan iyEsmirna ay namap-alikhat isnan mamati. Tay siya chi, sarcha fiyag nan kasasaad nan mamati ken Jesus sidi.“Sak-en nan omona ya omochi. Natey ak ya kasin ak natakho. Siya na nan kanak ken chakayo issa: “Ammok nan likhatyo ya ammok ay posi kayo. Ngem tet-ewa nan kanak, chakayo nan tet-ewa ay kachangyan. Chinngek nan amsiw nan cheycha'y mangwanin Judio cha. Faken cha tet-ewa'y Judio, tay pangafong Satanas chaicha. Ad-i kayo omegyat isnan at manginaakhanyo isnan likhat. Chengngenyo, at paifalod Satanas nan tapina ken chakayo ta tepngena nan pammatiyo. At palikhatencha chakayo is sinpoo ay akhew. Ilaenyo ta kokompet kayo ken sak-en, olay mo siya's ikateyanyo, sak et koronaan chakayo isnan fiyag ay maid pengpengna. “Wad-ay met nan kowengyo. Chengngenyo et nan kanan nan Ispirito Santo isnan cheycha'y mamati ay cha maam-among isnan teketeken ay ili. Et mo afakenyo nan ngaag, ad-i kayo machosa id inferno.”Nan osto ay naisolat isna et, “Chaicha ay mangafak, et ad-i cha enliglikhat isnan ikadwa ay etey.” Am-in ay takho, matey cha. Nan namati ken Jesus, et matatakho cha is eng-engkhana ken siya id chaya. Ngem nan tap-ina, maiyey cha id inferno ay machosa is eng-engkhana. Nan takho ay natey, maid kasina kafaelan is eng-engkhana is kalofong. Siya akhes isnan omey id inferno, maid kasin kafaelana is eng-engkhana. Tay siya chi, makwanin ikadwa ay etey nan inferno. Ilaenyo nan Naipaammo 20:4. Nan Solat Jesu Cristo isnan Cheycha'y Mamati ken Siya id PergamoSa et kinwanin Jesus, “Isolatmo na isnan anghel nan mamati ay cha maam-among id Pergamo:Isnan amyanan nan Esmirna wad-ay nan ili ay Pergamo. Nachamchamag nan ili ay Pergamo id sangad-om tay wad-ay sidi nan teketeken ay khinag-aeb ay dios, ya nan chakchake ay Timplocha. Nan esang ay khinag-aeb ay dios, ay kag oweg nan ilana, et makwanin Asklepiyos. Wad-ay kano kamabfalina ay mangipagkhawis isnan nasakit, ya kad-in naam-among nan katakhotakho ay manad-ayaw ya nenpaakhas ken siya. Angsan cha akhes id Pergamo nan nanad-ayaw isnan Emperador ay iRoma ay mangwanin siya nan dioscha, ya inpatakchegcha nan Timplo ay manad-ayawancha ken siya. Pergamo akhes nan kapital nan probinsiya.“Sak-en nan kawad-an nan at-atachem ay fadyok ay chwa nan tachemna. Siya na nan kanak ken chakayo issa: “Ammok nan kasasaad nan ili ay entetey-anyo, ay iyap-apowan Satanas. Ammok ay tet-ewa kayo ken sak-en olay mo entetey-an Satanas nan iliyo, tay olay issan namateyan nan kailiyanyo ken Antipas ay kaaafolot ay takhok ay nanistikho isnan maipoon ken sak-en, et egayyo inwayang nan pammatiyo ken sak-en. Nay met achi siya chana nan mangwaniyak ken chakayo: Wad-ay nan tapina ken chakayo ay menwanwaned isnan sos-olon Balaam id solit. Insolowana si Balak isnan ikkana ay mangawis isnan Israelitas ay enfasol, ta sa cha't mangan isnan naichaton isnan khinag-aeb ay dios, ya maawis cha isnan asi. Siya akhes ay wad-ay ken chakayo nan mangab-afolot isnan Nicolaita ay mangisos-olo isnan asi. Enfafawi kayo et mampay. Tay mo ad-i kayo, at omali ak kannay ay mangofat ken chakayo isnan fadyok ay fomab-ala isnan topekko. “Wad-ay met nan kowengyo. Chengngenyo et nan kanan nan Ispirito Santo isnan mamati ay cha maam-among isnan teketeken ay ili. Et mo afakenyo nan ngaag, at ichowak isnan waschin esang ken chakayo nan kanenyo ay naitafon ay mana.Issan timpon nan Israelitas isnan malalango ay lota issan kinmaanancha id Egipto id sangad-om, pinakan Apo Dios chaicha isnan makakan ay makwanin mana. Ya sak et akhes ichowa ken chakayo nan enpokaw ay fato ay naisolatan nan falo ay ngachan ay mid makaam-ammo, mod-i yangkhay nan manawat isnan chey ay fato.” Nan Solat Jesu Cristo isnan Cheycha'y Mamati ken Siya id TiatiraSa et akhes kinwanin Jesus, “Isolatmo na isnan anghel nan mamati ay cha maam-among id Tiatira:Isnan falaan si akhew nan Pergamo wad-ay nan ili ay Tiatira. Nachamchamag nan Tiatira tay angsan nan teketeken ay maam-among ay komersiyanti sidi, ay teketeken nan cha cha khab-en ya ilako. Ya waschin esang ay pangfon ay komersiyanti, wad-ay nan teken ay khinag-aeb ay dioscha. Mo laychen nan mamati ay makikhalansiya, masapol ay maitapi isnan esang ay pangfon si komersiyanti ay makitincha ya makichad-ayaw isnan khinag-aeb ay dioscha, ya makilagsak akhes isnan asi ay okhalicha.“Sak-en nan Anak Apo Dios. Kag enfidfidchang ay apey nan matak, ya kag khanfang ay enkosimsim nan sikik. Siya na nan kanak ken chakayo issa: “Ammok nan ang-angnenyo: nan layadyo, nan omabfolotanyo, nan chonoyo ken sak-en ya nan anosyo. Ammok akhes ay am-amed yo kayet eesten idwani nan ang-angnenyo khapo ken sak-en mo issan lapona. Nay met achi siya na nan mangwaniyak ken chakayo: Ipap-alofosyo nan chey fafai ay si JezebelSi Jezebel nan asawan Ahab ay ali id Israel id sangad-om. Siya nan nangawis isnan Israelitas ay mangiwayang ken Apo Dios ta chayawencha's Baal ay dios amana. Inawisna akhes chaicha ay en menpasop-ok ya mangikkan isnan tapina kayet ay ekhad ay inyad-in Apo Dios. ay mangwanin siya nan mamadton Apo Dios. Sailowana nan takhok, tay isolona chaicha ay mangikkan isnan asi, ya ta en cha mangan isnan naichaton isnan khinag-aeb ay dios. Inagtak siya's wayana ay manokog isnan asi ay cha na ikkan, ngem ad-ina. Ilaenyo, at pen isepchakko ay mangipasakit ken siya isnan kaseypana. Ya am-in nan nakiseyep ken siya, at chad-ama'y palikhatek mo ad-icha ibfafawi ya chokokhan nan inangnencha ken siya. At pateyek akhes nan mangon-onod ken siyaNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan an-akna.” ta ammowen am-in nan mamati ay ammok nan nemnem nan takho ya nan am-in ay laychencha ay angnen.Nan osto ay nangisolat isnan Griego isna et, “Sak-en nan mangan-anag isnan cheycha'y fatin ya poso” At ichowak isnan waschin esang ken chaicha nan khanafencha ay osto'y maiyafoloy isnan inangnencha. “Ngem nan kaangsanan ken chakayo issa id Tiatira, et egayyo inafolot nan ngaag ay sos-olona. Egayyo sinos-olo nan kananchan ad-i kaam-ammowan ay silib Satanas. Maid kasin itokhonko ken chakayo, mod-i ket ta ‘Eestenyo nan pammatiyo engkhana'y omali ak.’ (26-27) “Et naoney kayo ay mangafak isnan ngaag ya cha mangik-ikkan isnan nemnemko engkhana is kifos si fiyagyo. Tay ichowak ken chakayo nan siya met laeng ay kalebfengak ay inchowan Ama ken sak-en. Ichowak nan kalebfenganyo ay mangiyapo isnan kailiili, ta ikekedseyo ay manengngel ken chaicha, ya ta mekmekenyo chaicha ay kag fanga. (-) Ichowak akhes ken chakayo nan talaw ay kapigsaan nan silawna ay maiila isnan wiit.Ilaenyo Nan Naipaammo 22:16 ya Daniel 12:3. “Wad-ay met nan kowengyo. Chengngenyo et nan kanan nan Ispirito Santo isnan mamati ay cha maam-among isnan teketeken ay ili.” Nan Solat Jesu Cristo isnan Cheycha'y Mamati ken Siya id SardisSa et kinwanin Jesus en, “Isolatmo na isnan anghel nan mamati ay cha maam-among id Sardis:Isnan ambagatan nan Tiatira wad-ay nan ili ay Sardis. Nan ili ay Sardis, wad-ay isnan toktok nan filig ay liniwes si cheppas. Tay siya nan kasasaadna, nachayew nan omili sidi ay mangwanin, “Ad-i kami paat maab-afak!” Ngem isnan namingsan inmali pet nan fosocha ay nangalibkib isnan cheppas isnan maschem kannay ay nen-afak ya namakawas isnan ilicha. Inmali cha ay kag mangakew, tay ad-i ammon nan iSardis nan inmaliyancha tay maschem pet.“Sak-en nan kawad nan pito ay Ispiriton Apo Dios, ya nan pito ay tokwifi. Siya na nan kanak ken chakayo issa:“Ammok nan cha yo ang-angnen ya ammok ay machamchamag kayo tay eestenyo kano nan pammatiyo ken sak-en. Nan kinatet-ewana et kag kayo natey. Fomangon kayo ta pabfikasenyo nan nakapsot ay pammatiyo ay nganngani matey. Tay mailak ay kolang kayet isnan sakhang nan Dios ay isilsilfiyak nan ang-angnenyo. Et nenemnemenyo mampay nan chinawatyo ay chinngeyo ay naisos-olo ken chakayo ta siya chi's ikkanyo. Ya enfafawi kayo. Mo ad-iyo chengngen nan chak ifaag ken chakayo, at omali ak ken chakayo ay kag mangakew, tay at ad-iyo ammo nan olas ay omaliyak. “Ngem wad-ay cha nan tap-ina ken chakayo akhes issa'd Sardis ay sisya'y nadchalos nan fachocha ay kaiyalikhan nan okhalicha. At makifob-oweg cha ken sak-en ay enfafacho akhes is enpokaw, tay maikali cha ay makifoweg ken sak-en. Am-in kayo ay mangafak isnan ngaag, et kag kayo ken chaicha ay mabfachowan isnan enpokaw. Ya ad-ik kaanen nan ngachanyo isnan liblo ay naisolatan nan ngadngachan nan enfib-iyag is eng-engkhana. Sak et ifaag isnan sakhang cha Ama ya nan cheycha'y anghelesna ay takhok chakayo. “Wad-ay met nan kowengyo. Chengngenyo et nan kanan nan Ispirito Santo isnan mamati ay cha maam-among isnan teketeken ay ili.” Nan Solat Jesu Cristo isnan Cheycha'y Mamati ken Siya id FiladelfiaSa et akhes kinwanin Jesus, “Isolatmo na isnan anghel nan mamati ay cha maam-among id Filadelfia:Isnan falaan si akhew nan Sardis, wad-ay nan ili ay Filadelfia. Nan ayen nan ngachan ay Filadelfia et layad isnan ag-i, tay nan pinakaaman nan ili ay si Atalos et nakapet isnan akhina ay si Iyomenes. Isnan nay ay liblo chinad-ayaw Jesus nan mamati id Filadelfia, tay olay mo akit ya posi cha, et nakapet cha ken siya.“Sak-en nan nasantowan ya kaaafolot. Eegnak nan torfek nan chaya ay kag ken ali David id sangad-om.Ilaenyo nan Isaias 22:22. Sak-en nan manekwab isnan eneb ya maid makaitangeb. Sak-en akhes nan makaitangeb isnan eneb ya maid makatekwab. Siya na nan kanak ken chakayo issa: “Ammok nan cha yo ik-ikkan. Ya olay mo akit nan kafaelanyo, inangnenyo nan kinwanik ya eg-ay kayo paat chinmokchokog ken sak-en. Chey, tinekwafak nan eneb ken chakayo ya maid teken si makaitangeb. Ilaenyo nan ikkak isnan cheycha'y Judio ay mangwanin takhon Apo Dios chaicha ngem ket ay faken, tay langkowag cha ay takhon Satanas. At ipal-ik chaicha ken chakayo ta enfalintomeng cha isnan sakhangyo ay enchayaw ken chakayo. At siya chi nan mangammowancha ay laylaychek chakayo. Khapo tay inangnenyo nan filinko ay nangwanin, ‘En-anos kayo,’ at akhes isalakak chakayo isnan likhat ay omali ay maangnen isnan am-in nan lofong, ya mentepeng isnan am-in ay takho. Ad-i omannong et omali ak. Eestenyo nan pammatiyo ta maid koma mangakew isnan maichowa ay korona ken chakayo. Nan cheycha'y mangafak isnan ngaag, at khab-ek chaicha ay kag tokod nan Timplon nan Diosko id chaya ta ad-icha paat maisis-iyan ken siya. Et sak isolat ken chaicha nan ngachan nan Diosko ya nan ngachan nan ilina, ay siya nan falo ay Jerusalem ay at khomwab ay malpo isnan Diosko id chaya. At isolatko akhes ken chaicha nan falo ay ngachanko. “Wad-ay met nan kowengyo. Chengngenyo et nan kanan nan Ispirito Santo isnan mamati ay cha maam-among isnan teketeken ay ili.” Nan Solat Jesu Cristo isnan Cheycha'y Mamati ken Siya id LaodiceaSa et akhes kinwanin Jesus, “Isolatmo na isnan anghel nan mamati ay cha maam-among id Laodicea:Isnan falaan si akhew nan Filadelfia, wad-ay nan ili ay Laodicea. Nachamchamag nan ili ay Laodicea tay wad-ay ischi nan en-atong ay eb-eb, ay ommesan nan omili. Wad-ay akhes ischi nan en-ag-akhas ay nangaeb isnan akhas si mata, ya wad-ay kayet nan nangaeb isnan khawis ay lopot. Sa et fafaknang nan omili id Laodicea, ya nachayew cha. Siya akhes ay nafaknang ya nachayew nan mamati ischi.“Sak-en nan kaaafolotNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Sak-en nan Amen” ay nangadnan is Matalek ya Tet-ewa ay Tistikho. Sak-en nan poon nan am-iam-in ay winad-ay Apo Dios. Siya na nan kanak ken chakayo issa: “Ammok nan inang-angnenyo. Ammok nan kasasaadyo ay ad-i nakapet ken sak-en ya ad-i akhes omapos. Kag kayo chanom ay ad-i entengnin paymo en-atong. Nan man laychek et mo sa ya en-atong kayo koma. Ngem mo faken chi, khagkhag-awis et yangkhay si entengnin kayo mo nan wad-ay kayo isnan tengana. Nay met achi tay ad-i kayo entengnin paymo en-atong, ya aped kayo wad-ay isnan tengana, at pen ibfowak chakayo. Kananyon, ‘Wad-ay am-in nan masapolmi tay kinmachangyan kami ya mid enkolanganmi!’ Ngem ad-iyo ammo ay kaseseg-ang kayo, tay nan kinatet-ewana et mid mabfalinyo. Nakolap kayo ya enlalafos kayo. Chengngenyo et mampay nan nay ay itokhonko ken chakayo: Omali kayo ken sak-en ta lomako kayo isnan tet-ewa ay ikachangyanyo, tay wad-ay ken sak-en nan tet-ewa ay fallitok ay naipadchalos is kaapey. Sa kayo't akhes lomako is enpokaw ay facho ay isalakyo isnan kafabfain ay malalafosan ay awakyo. Lomako kayo akhes ken sak-en is akhas ta ipkhesyo isnan matayo ta makaila kayo. Khapo tay tokhonek ya faikhek am-in nan laylaychek, kad-in eestenyo nan pammatiyo, ya enfafawi kayo. Ilaenyo, wad-ay ak ay tomatakcheg isnan pantew ay cha enkogkog. Mo sino nan mannge isnan kanak ya sa et omipaskhep, at somkhep ak tet-ewa ay makikan ken siya, ta en-ofong kami. Et mo afakenyo nan ngaag, ichowak ken chakayo nan kalebfenganyo ay makitokcho ken sak-en ay en-apo. Tay siya akhes ay inafakko nan ngaag, ya nay et wad-ay ak ay makitotokcho ay makiap-apo ken Ama. “Wad-ay met nan kowengyo. Chengngenyo et nan kanan nan Ispirito Santo isnan mamati ay cha maam-among isnan teketeken ay ili.” Nan Enchad-ayawan id ChayaIdwani ya kek et nentangad ya inilak id chaya nan matetekwafan ay pantew.Sak et kasin chinnge san kali ay chinngek issan laponaSiya nan kalin Cristo. Ilaenyo Nan Naipaammo 1:10. ay kag nan kalin si trompeta ay nangwanin, “Tomongcho ka isna, ta ipailak nan masapol ay maangnen mo makwas na.” Chag-as na't chi ya kek et matengngel isnan Ispirito Santo, sak et ilan id chaya nan esang ay tomotokcho isnan trono. Nan kamesna et nasileng ay kag isnan nabfalor ay fato ay makwanin haspe ya karnelia. Nan chey trono et liniwes si fongakhan ay kag fakhiw nan ilana, ay kag isnan ilan nan fato ay esmeralda. Nan chey inmona ay trono et liniwes si chwan poo ya epat akhes ay trono, ay tomotokchowan nan chwan poo ya epat ay amam-a. Nenfafacho cha isnan enpokaw, ya wad-ay am-in nan fallitok ay korona is kaolocha. Et malmalpo isnan chey ay trono nan koryapyap, ya mamadnge nan engeg ya cha makaktaab nan keleb.Isnan sikhod ay kalin Apo Dios naisolat en kag keleb nan kalin Apo Dios. Ilaenyo nan Exodo 19:16-19; 1 Samuel 2:10; Ezekiel 1:13. Wad-ay akhes nan pito ay enfidfichang ay silew isnan sakhangna. Chaicha nan pito ay Ispiriton Apo Dios. Sa et wad-ay akhes nan anwaanwa ay sarming ay kag posong nan kaanwana ya naleleng-anan ay kag kristal, isnan sakhang nan trono.Wad-ay akhes nan epat ay nasantowan ay enkik-iwi ay manatakcho ay menliliwes isnan trono. Namatamataan nan awakcha, is kapoto ya is kaecheg akhes. Nan inmona ay enkik-iwi et kag layon, nan maikadwa et kag faka, nan maikatlo et kag kames si takho nan kamesna, ya nan mikap-at et kag nan entat-ayaw ay lafaan. Wad-ay nan enem ay payak nan waschin esang isnan chey epat ay enkik-iwi, ay namatamataan nan entinnopak. Winakas ya minaschem ay ad-i cha tomke ay enchag-ay. Kankanancha,“Santo, Santo, Santonan Dios Apo ay Makabfalin Am-in.Sikhod ay wad-ay siya id sangad-om, ya sisya idwanin, ya is eng-engkhana kayet!” Nan chey epat, et kad-in enchag-ay cha ay mangibfakha isnan katangtangachana, sa cha't akhes enchayaw ya enyaman ken Apo Dios ay tomotokcho isnan trono ya matatakho is eng-engkhana. Et mo chakhos enchag-ay cha, enfalintomeng ay entowad akhes nan cheycha'y chwan poo ya epat ay amam-a isnan sakhang nan tomotokcho is katrono, ta chad-ayawencha siya ay matatakho is eng-engkhana. Isaadcha nan koronacha isnan sakhangna, sa cha't enchag-ay ay mangwanin, “Sik-a Apo ya Diosmi nan lebfengnaay matangtangad ya machad-ayaw.Figfikhenmi nan kamabfalinmotay sik-a nan nenwad-ay isnan am-in,et isnan nemnemmo yangkhay nawad-ay cha,ya naagtan cha is fiyag.” Nan Nalolonlon ay Papil ya nan KorderoIdwani inilak is kakannawan ay liman nan tomotokcho is katrono nan nalolonlon ay papil ay nasolatan nan nentinnopak. Et wad-ay nan pito ay naiipket ay silyona. Sak et inila nan mafikas ay anghel ay nangipapangekhe ay cha mangwanin, “Sino nan wad-ay kalebfengana ay mangaan isnan naiipket isnan nalolonlon ay papil ta fitlakhena?” Nay met achi, maid paat olay sino id chaya paymo is kalota ya olay isnan kawad nan natey, is nakabfaer ay mamitlag isnan chey ay nalolonlon ay papil ta ilaena nan wad-ay ischi. Chad-ama ay nenngegngengegngeg ak tay maid paat naanapan is mabfalin ay mamitlag isnan papil paymo mangila isnan wad-ay ischi. Ya ket kanan nan esa'y am-ama ken sak-en, “Ad-i ka man en-akha! Ilaem kay ya! Wad-ay nan chey ay makwanin Layon ay nalpo isnan tribon Juda ya waned David. Siya nan nangafak isnan isyangkhay ay ngaag, ya nay et wad-ay kalebfengana ay mangaan isnan pito ay mangiipket isnan papil ya nan mamitlag ischi.” Sak et inila nan Kordero ay tomatakcheg isnan khawan nan trono. Liliwsen nan epat ay nasantowan ay enkik-iwi ya nan cheycha'y amam-a. Nan ilan nan Kordero et kag napatey. Sa et pito nan sakkhodna,Isnan Judio nan laychen nan pito ay kanan et maid kolangna. Adi kad nan ayen nan pito nan sakkhodna et maid kolang nan fikasna, tay nan ayen akhes nan sakkhod et fikas. Siya akhes nan laychen nan pito ay mata ay kanan, et makaila isnan am-iam-in. Nan ayen nan pito ay Ispiriton Apo Dios et nan Ispirito Santo ay maid paat enkolangana. ya pito nan matana ay siya nan pito ay Ispiriton Apo Dios ay naifaa isnan olay entona issa ay lota. Inmey nan Kordero ay mangala isnan chey nalolonlon ay papil ay wad-ay isnan kakannawan ay liman nan tomotokcho isnan trono. Issan nangalaana isnan nalolonlon ay papil, ya ket nenfalintomeng ay nentowad kannay is kasakhangna nan cheycha'y epat ay nasantowan ay enkik-iwi ya nan cheycha'y chwan poo ya epat ay amam-a, ay waschin nangeegnan isnan arpa ya nan fallitok ay mallokong ay napno is insinso, ay siya nan lowalon nan cheycha'y takhon Apo Dios. Et inchag-ayancha nan Kordero isnan falo ay chag-ay:“Sik-a nan maikaliay manawat isnan nalolonlon ay papilya mangaan isnan mangiipket ischi.Tay sik-a nan chey naipapatey,ya maichalan isnan eteymoNan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “maichalan isnan chalam.” sinfotmonan am-in ay ilan si takhoisnan olay entona issa ay iliay nateketeken nan ekhad ya kalicha,ta enfalin cha am-in ay takhon Apo Dios. Ya nenfalinem chaicha is ali ya pachiay mensilsilfi isnan Dios tako,et sa cha en-apo isnan lofong.” Ya kek et inila ya chinngek nan kalin nan angsaangsan ay angheles ay mid konton nan kaangsancha tay kalifolifo cha. Linilwescha nan trono ya nan cheycha'y epat ay nasantowan ay enkik-iwi ya nan cheycha'y amam-a. Sa cha't inpapangekhe ay nangwanin,“Nan nay Kordero ay napatey et maikali ay machayaw, maipateg ya matangtangad, tay wad-ay ken siya nan am-in ay kamabfalin, kinafaknang, silib ya fikas.” Sak et chinnge akhes nan kalin nan am-iam-in ay winad-ay Apo Dios: id chaya, is kalota, isnan kawad nan natey ya is kafayfay. Wad-ay cha am-in ay nangwanin,“Machad-ayaw is eng-engkhana nan Dios ay tomotokcho is katrono ya nan Kordero. Machad-ayaw, maipateg ya matangtangad cha ay kawad nan kamabfalin.” Sa et sinmongfat nan epat ay nasantowan ay enkik-iwi ay nangwanin, “Tet-ewa sa.” Sa et nenfalintomeng ay nentowad nan cheycha'y amam-a ay nenchayaw. Nan Nakaanan nan Naiipket isnan Nalolonlon ay PapilKek et inila nan Kordero ay cha mangaan isnan inmona ay silyo ay naiipket isnan chey nalolonlon ay papil. Sak et chinnge nan kag keleb ay kalin nan esang isnan cheycha'y epat ay nasantowan ay enkik-iwi ay nangwanin, “Ali ka!” Kek et kasin ilaen nan esa'y enpokaw ay kafaryo ay ensasakayan nan esa'y takho ay enpapantolay, et naagtan is korona ay mangipaila ay siya et nangafak. Inmey ay makifaloknit ay mangab-afak. Et kinaan nan chey Kordero nan maikadwa ay naiipket issan chey nalolonlon ay papil. Ya chinngek nan kalin san maikadwa ay nasantowan ay enkik-iwi ay mangwanin, “Ali ka!” Kek et ilan nan esa'y teken akhes ay kafaryo ay enkilat, et naipabfiyang isnan nensasakay ischi ay mangaan isnan talna isnan lofong ta enpipinnatey nan takho. Naagtan siya's chakchake ay fadyok. Osto'y siya chi ket ay kinaan san Kordero nan maikatlo ay naiipket issan nalolonlon ay papil. Sak et akhes chinnge nan maikatlo ay nasantowan ay enkik-iwi ay mangwanin, “Ali ka!” Osto ay en-ila ak ya ket wad-ay nan ingngitit ay kafaryo ay ensasakayan nan nangeegnan isnan pagkilowan. Ya chinngek nan kali ay kag nalpo isnan cheycha'y epat ay nasantowan ay enkik-iwi. Nan kinwanina et maipoon isnan omali ay fitil. Kinwaninan, “Milapo idwani et nan lagfo isnan sin-akhew, et lakon yangkhay si chwan sopa ay finayo, ngem mo safog nan malakwan, et khedwan si salop yangkhay nan milakwan nan lagfo isnan sin-akhew.Nan osto ay naisolat isna et, “Esa'y denaryo nan chwa'y sopa ay bolgar, ya esa'y denaryo nan enem ay sopa ay sebeda.” Ngem ad-iyo pakawasen nan kaew ay olibo ay malpowan nan mantika, paymo nan ofas ay malpowan nan fayas ta sisyasisya nan fayadcha.” Ya ket kinaan nan chey Kordero nan mikap-at ay naiipket isnan chey nalolonlon ay papil, et chinngek nan kinwanin nan chey mikap-at ay nasantowan ay enkik-iwi ay cha mangwanin, “Ali ka!” Idwani ya ket ay inilak nan inmopsaopsat ay kafaryo. Nan ngachan nan chey ensasakay et Etey, ya oonochen nan nenngachan si Hades ay tey-an si natey. Naagtan cha's kalebfengancha ay mangiyapo ya menpatey isnan pagkap-at nan takho isnan lota isnan pawad-ayencha ay khofat, fitil, pisti ya nan atap ay enkik-iwi ay osalencha. Kinaan kayet san Kordero nan maikalma ay naiipket issan nalolonlon ay papil, ya kek et inila isnan khwab nan altar nan leng-ag nan cheycha'y cha napatpatey khapo tay tet-ewa cha isnan kalin Apo Dios ya nanangset cha ay nangipaammo sidi. Infogfokhaw cha ay mangwanin, “Apo ay Makabfalin, tet-ewa ya nasantowan ka. Kaatna ngen nan sam mangokoman isnan fakinlolota ay mangibfalesam isnan namateyancha ken chakami?” Sa cha't waschin naagtan is anancho ay enpokaw ay facho, ya nafag-an cha ta omilleng cha kayet is sinak-itan, engkhana ay maanay nan ammon Apo Dios ay filang nan ib-acha ay faan Jesus ay at mapatey ay kag isnan naangnen ken chaicha. Idwani sak et inila nan nangaanan nan Kordero isnan mikan-em ay naiipket isnan chey nalolonlon ay papil, ya ket ay nenkawawad-ay nan ab-afikas ay yekha ya nginmitit nan akhew ay kag isnan kangitit si fayyaong. Ya nan chakchakowag ay fowan, et nenfalin si kag chala nan ilana. Sa et nayagyag nan cheycha'y tokwifi is kalota ay kag nan mayagyakhan nan nalango ay fekhas nan kaew ay makwanin higos, mo wegwekhen nan napigsa ay chakhem isnan timpon si lateng. Sa et nakhedwa nan chaya ya kag cha malonlon engkhana ay maamas. Ya nan am-in ay filig ya am-in ay lota ay liniwes si chanom, et naaton cha isnan tey-ancha. Sa et am-in nan ali isnan lota, ya nan matangad ay takho, nan aap-apon si sorchacho ya nan kakachangyan, nan makekedse ya nan olay sino ay takho, faa paymo faken, et kinamo cha ay nentafon is kaliyang ya isnan chaon nan cheppas is kafilig. Sa cha't nenseg-ang isnan cheycha'y filig ya fato ay mangmangwanin, “Khomab-on kayo ken chakami, ta itafonyo chakami isnan omil-an nan chey tomotokcho isnan trono ya isnan songet nan chey Kordero! Tay nay inomchan et nan en-okomancha ay mangipail-ancha isnan songetcha isnan kinangaag, ya ay ke wad-ay sa makaikatpe sidi?” Nan 144,000 Israelitas ay Faan Apo DiosAwni ya ket ay inilak ay wad-ay nan epat ay angheles ay tomatakcheg isnan ilit nan lofong: nan esang, wad-ay isnan amyanan, esang isnan ambagatan, nan esang wad-ay isnan fomal-an nan akhew, ya nan esang isnan kalonokhan si akhew. Wad-ay cha ay mangipapap-a isnan chakhem ay malpo isnan kawadcha, ta maid makaali is chakhem isnan lota, isnan fayfay ya isnan am-in sisa ay kaew. Sak et akhes inila nan esang kayet ay anghel ay nalpo isnan falaan si akhew, et ineegnana nan singsing ay pala markan nan Omipabfiyag ay Dios. Sa na't infokhaw isnan cheycha'y epat ay angheles ay nangigwaan Apo Dios isnan kamabfalin ay mamakawas isnan lota ya nan fayfay. Kinwaninan, “Ad-iyo pakawasen nan lota, nan fayfay ya nan olay ngag sisa ay kaew engkhana ay pay-anmi is maton nan kitong nan cheycha'y faan nan Dios tako.” Chinngek nan filang nan cheycha'y namarkaan nan kitongcha, et sinkhasot ya epat poo ya epat ay lifo cha. Nalpo cha am-in isnan sinpoo ya chwa ay tribon Israel. Isnan tribon Juda et sinpoo ya chwa ay lifo nan namarkaan. Nan nalpo isnan tribon Ruben et sinpoo ya chwa ay lifo. Nan nalpo isnan tribon Gad et sinpoo ya chwa ay lifo. Nan nalpo isnan tribon Aser et sinpoo ya chwa ay lifo. Nan nalpo isnan tribon Neftali et sinpoo ya chwa ay lifo. Nan nalpo isnan tribon Manases et sinpoo ya chwa ay lifo. Nan nalpo akhes isnan tribon Simeon et sinpoo ya chwan lifo, ya olay nan nalpo isnan tribon Levi et sinpoo ya chwa'y lifo. Ya nan nalpo isnan tribon Isacar et sinpoo ya chwa ay lifo. Nan nalpo isnan tribon Zabulon et sinpoo ya chwa ay lifo. Ya nan nalpo isnan tribon Jose ya Benjamin akhes et sinpopoo cha ya chwa'y lifo nan naagtan is maton. Nan Ad-i Kafilang ay Takhon Apo DiosIsnan nakwasan am-in nan naycha, nenmonaang ak ya ket wad-ay nan angsaangsan ay takho ay maid makafilang. Wad-ay am-in ay ilan si takho ay nateketeken nan ekhad ya kalicha ay nalpo isnan olay entona issa ay ili. Wad-ay cha ay nentatakcheg isnan sakhang Apo Dios ay tomotokcho isnan tronona ya nan Kordero, ya nenfafacho cha isnan anancho ay enpokaw ay facho, ya waschin nangeegnan isnan kag tofon si inyog.Isnan ekhad nan takho isnan timpon Jesus, mo mangafak nan alicha et eegnan nan takhona nan tofon si kag inyog ay makilagsak. Infokhaw cha ay nangwanin, “Nan kaisalakan et malpo isnan Dios tako ay tomotokcho is katronona, ya malpo akhes isnan Kordero!” Sa et am-in nan angheles ay tomatakcheg ay nenliliwes isnan trono ya nan cheycha'y amam-a ya nan epat ay nasantowan ay enkik-iwi, et nenfalintomeng cha ay nentowad isnan sakhang nan trono ay manad-ayaw ken Apo Dios ay mangwanin,“Tet-ewa nan kananmi.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, Amen.“Wad-ay ken Apo Dios is eng-engkhana nan am-in ay kamabfalin, silib ya fikas. Maichad-ayaw, maipateg, enyamyamanan ya entangtangachan nan Dios tako is eng-engkhana! Amen.” Sa et nensalodsod ken sak-en nan esang isnan cheycha'y amam-a. Kinwaninan, “Ammom ngen mo sino nan naycha ay enfafacho is anancho ay enpokaw ay facho ya mo ento nan nalpowancha?” Sinmongfat ak ay nangwanin, “Ad-ik ammo Apo! Ibfakham ed.”Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Apo, ammom.”Ya ke na't kanan ken sak-en, “Chaicha nan nakaikatpe isnan chad-ama ay likhat is kalofong, et kag cha linab-an nan fachocha isnan chalan nan Kordero ay nangipapokaw sidi. Tay siya chi, mabfalin cha ay tomakcheg isnan sakhang nan tronon Apo Dios ay ensilsilfi ken siya isnan winakas ya minaschem is kaTimplona. Ya wawawawad-ay si Apo Dios ay tomotokcho isnan tronona ay manasaknib ken chaicha. Et ad-i cha kasin maoowat paymo maew-ew, ya ad-i cha kasin maakheakhewan paymo maatoatongan isnan isyangkhay sisa ay lomochok. Siya sa tay nan Kordero ay wad-ay isnan khawan nan trono, et siya nan mangipaspastor ken chaicha, ya siya nan mangipango ken chaicha isnan cheycha'y eb-eb ay fomal-an nan chanom ay katakhowan. Ya wad-ay si Apo Dios ay mamonas isnan akhacha, ta ad-icha kasin enag-akha.” Nan Maikapito ay Silyo ay Naiipket isnan Nalolonlon ay PapilIdwani isnan nangaanan san Kordero isnan maikapito ay naiipket issan malolonlon ay papil, ya ket ay kakhigkhinek id chaya isnan away nget kakhedwan si olas. Kek et inila nan pito ay angheles ay tomatakcheg isnan sakhang Apo Dios, et naagtan cha's pito ay trompeta. Ket ay wad-ay nan esang kayet ay anghel ay mangeegnan isnan fallitok ay entey-an si insinso, ya inmey tinmakcheg isnan altar. Naagtan siya is ad-acha ay insinso ta itoptopna isnan lowalon nan cheycha'y takhon Apo Dios. Sa na't poowan ay mangichoo ken Apo Dios is kafallitok ay altar is kasakhang nan trono. Et linmamag nan nen-among ay lowalon nan takhon Apo Dios ya nan asok nan insinso ay nalpo isnan entey-an si insinso is kaliman nan anghel ay tinmatakcheg isnan sakhang Apo Dios. Sa et inalan san anghel san fallitok ay entey-an si insinso, ya pinnona isnan enfidfichang ay nalpo is kaaltar, sa na't pen fekas is kalota. Ya ket nenkoryapyap, ya mamadnge nan engeg ya cha makaktaab nan keleb, ya nenyekha. Nan TrompetaSa et ensasakhana nan pito ay angheles ay mangipakali isnan waschin trompetana. Ket ay nentrompeta nan inmona ay anghel, et nenpeleplas nan ochan ay cholalo ya apey ay nalaokan si chala ya nap-as cha is kalota. Ya ket ay napoowan nan pagkatlon nan lota, ya nan pagkatlon nan am-in ay kaew, ya nan am-in ay enlengleng ay mola ya lokham. Sa et nentrompeta nan maikadwa ay anghel, et inilak nan ilan si kag at-atakchag ay filig ay cha mapoowan, ya naibkas is kafayfay. Ya ket nenfalin si chala nan pagkatlon nan fayfay, ya natey nan pagkatlon nan am-in ay enkik-iwi is kafayfay, sa et napakawas akhes nan pagkatlon nan am-in ay fangka. Sa et nentrompeta nan maikatlo ay anghel, ya ket wad-ay nan chakchakowag ay tokwifi ay cha mekyag ay nalpo id chaya. Enfidfichang ay kag silew, ya nekchag isnan pagkatlon nan am-in ay wanga ya eb-eb. Nan ngachan nan chey tokwifi et En-aklit. Ya chadlos inpaaklitna nan pagkatlon nan am-in ay chanom, et angsan ay takho nan natey ay inminom isnan chanom ay inmaklit. Nentrompeta akhes nan maikap-at ay anghel, ya ket faagna ya nenkapapakawas nan pagkatlon nan akhew, fowan ya nan tokwifi, ket ay finmollinget kannay nan pagkatlon nan langlangcha. Et maid akhew isnan pagkatlon nan mag-akhew ya chadlos ay ab-afollinget isnan pagkatlon si maschem. Nentangad ak ya ket ay wad-ay nan lafaan ay chadlos entongcho nan entat-ayawana id chaya is kafatogko. Chinngek nan fokhawna ay nangwanin, “Ayyew! Ayyew! Chad-ama ay selaeg nan takho isnan lofong mo entrompeta nan tolo ay anghel ay nakhayad!” Nan Maikalma ay TrompetaIdwani, osto ay nentrompeta nan maikalma ay anghel, inilak et nan esang ay tokwifi ay apchas nekchag isnan lota. Naichowa isnan tokwifi nan torfek nan fito ay maid pengpeng nan kaachaemna. Osto ay tinekwafana nan fito, ket ay nabfanala nan chachama ay asok ay kag isnan asok nan chakchake ay enfidfidlaok ay apey. Ya inpafollingetna nan lawag et nasalakan nan akhew. Sa et finmala isnan asok nan kachochochochon, ya nen-epas cha is kalota. Naagtan cha is kafaelancha ay ensinget kag nan singet nan kolokho.Nan kolokho et kag khayaman ay chad-ama nan peteg nan singetna, ngem is kaipos nan kawad nan singetna. Ngem naipawa cha ay enpakawas isnan isyangkhay ay lokham, kaew paymo mola. Nan yangkhay mabfalin ay angnencha et singtencha nan takho ay eg-ay napay-an nan kitongcha isnan maton Apo Dios. Eg-aycha naipalofos ay menpatey ken chaicha, mod-i ket ta palikhatencha yangkhay chaicha isnan lima ay fowan. Et chad-ama nan sakit nan singetcha, kag isnan singet si kolokho. Isnan chey ay lima ay fowan,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “isnan cheycha'y akhew.” et sesesesemken nan takho ay matey cha koma et yangkhay, ngem ad-i mabfalin. Siya, olay mo lalaychencha, ad-i paat omchan nan etey ken chaicha. Nan ilan nan cheycha'y chochon et kag kafaryo ay ensasakhana ay en makigkhofat. Is kaolocha et wad-ay nan kag fallitok ay korona, ya nan kamescha et kag kames si takho. Kag fook si fafai nan fookcha, ya nan fab-acha et kag nan fab-an si layon. Wad-ay nan sipsipcha ay kag lanchok is katakebcha. Nan payakpak nan payakcha ay tomayaw et kag nan kalosokos nan angsan ay kalisa ay khogkhoyochen si kafaryo ay mawanwaneswes ay en makifaloknit. Wad-ay nan iposcha ay ensinget ay kag isnan kolokho, ya is kaiposcha kannay nan kawad nan kamabfalincha ay mangipalikhat isnan takho is lima ay fowan. Wad-ay nan alicha ay mangiyapo ken chaicha ay siya nan anghel ay apo isnan chey fito ay maid pengpeng nan kaachaemna. Nan ngachan nan chey ay anghel, et Abaddon isnan kali ay Hebreo, ya ApolionNan nay ay anghel ay makwanin Abaddon paymo Apolion et esang ay anito ay ib-an Satanas. Nan okhalina et kag ken Satanas ay mamakawas isnan khawis ay khinaeb Apo Dios. isnan kalin si Griego. (Nan ayen nan ngachana et, “Nan Enpakawas”.) Nakwas nan inmona ay kakaegyat ay likhat, nay met achi sisya ay wad-ay kayet nan chwa ay sa omat. Sa et nentrompeta nan maikan-em ay anghel, et chinngek nan kali ay nalpo isnan epat ay sakkhod isnan epat ay soysoyngok nan fallitok ay altar ay wad-ay isnan sakhang Apo Dios. Kinwanina isnan maikan-em ay anghel ay entrotrompeta, “Ipalofosmo nan epat ay angheles ay nabfafalod isnan anwaanwa ay wanga ay Eufrates.” Adi kad naipalofos san epat ay angheles Satanas ay sikhod chadlo ay naisakhana isnan idwani kannay ay olas, isnan nay ay akhew, idwani ay fowan, ya idwani kannay ay tawen, ta fomala cha ay mamatey isnan pagkatlon nan am-in ay takho isnan lota. Chinngek nan kabfifilang nan cheycha'y nangakafaryo ay sorchacho, et chwan khasot ay lifo ay lifo. Inilak isnan kag it-itawko nan cheycha'y kafaryo ya nan ensasakay ischicha ay masasaknifan nan takebcha isnan nateketeken ay ilan si sipsip. Enkilat ay kag apey nan kasipsisipsip nan tapina, kag isnan ilan nan fato ay safiroNan kolor nan safiro et kag isnan kolor nan fekhas si aterfa. nan tapina, ya amalilyo ay kag isnan ilan nan asufre nan tapina. Kag olon si layon nan olon nan cheycha'y kafaryo, ya fomab-ala nan apey, asok ya nan enfidfichang ay asufre isnan topekcha. Nan nay tolo ay kakaegyat ay cha fomab-ala isnan topek nan kafaryo, et siya chachi nan menpatey isnan pagkatlon nan takho isnan lota. Nan kawad nan kamabfalin nan cheycha'y kafaryo, et malpo isnan topekcha ya nan iposcha. Kag nan olon si oweg nan iposcha ya ensinget. Siya chi nan osalencha ay mangipalikhat isnan takho. Nan cheycha'y takho ay nataynan ay eg-ay natey isnan chey ay kakaegyat ay likhat, et khechangna ay eg-aycha kayet chinokokhan nan manad-ayawancha isnan anito ya nan khinag-aebcha ay dioscha, kag isnan tinagtakho ay nakhaeb is fallitok, silver, khaching, fato ya kaew, ay ad-i makaila, makadnge paymo makachalan. Ya eg-aycha kayet infafawi nan cha cha nenpateyan, nan nensop-okancha ya nenpadpadyaancha, nan asi ay cha cha inangnen ya nan nen-ak-akewancha. Nan Anghel ya nan Fan-ig ay Malolonlon ay PapilAwni ya kek et inila nan esang kayet ay mafikas ay anghel ay khomkhomwab ay nalpo ad chaya. Lifoo nan fachona, ya isnan tongchon nan olona wad-ay nan fongakhan. Enlanglang nan kamesna ay kag isnan akhew, ya kag fomidfichang ay tokod nan sikina. Wad-ay nan fan-ig ay mabfifitlag ay papil is kalimana. Khagkhatinan nan kannawan ay sikina nan fayfay, ya khagkhatinan nan kannikhid ay sikina nan lota. Inpapangekhena ay nenkali ay kag kalin si layon. Osto ay nenfokhaw siya sinongfatan nan pito ay keleb. Kanak ta isolatko nan chinngek ay kinwanin nan pito ay keleb, ngem ya ket wad-ay nan nenkali id chaya ay nangwanin, “Ad-im ipap-aammo nan kinwanin san pito ay keleb, ya ad-im akhes isos-olat chachi!” Ya ket san anghel ay inilak ay mangakhatin isnan fayfay ya nan lota, et intakwadna san kannawan ay limana ay nensapata isnan ngachan Apo Dios ay matatakho is eng-engkhana, ay nangaeb isnan chaya ya nan lota ya nan fayfay ya nan am-in ay wad-ay ischicha. Kinwanin nan anghel, “Maid et kasin manaktak isnan sinmek Apo Dios ay ikkan. Tay mo entrompeta et nan maikapito ay anghel, et maangnen ay maangnen nan eg-ay kaam-ammowan ay pangkhep Apo Dios ay maiyafoloy isnan infakhana isnan faana ay mamadto.” Sak et kasin chinnge san kali ay nalpo id chaya ay nangwanin, “En ka ta alaem nan chey mafifitlag ay papil ay wad-ay isnan liman nan chey anghel ay mangakhatin isnan fayfay ya nan lota.” Sak et inmey isnan chey anghel et kinchawko san fan-ig ay papil. Sa na't kanan, “Alaem, sam et kanen. Mo omey is kapotom et enfalin ay en-aklit, ngem mo sisya'y wad-ay is katopekmo, et enlamsit ay kag itlog si aleg.” Kek et inala san fan-ig ay papil isnan limana ya kinanko. Et enlamsit tet-ewa ay kag itlog si aleg is katopekko, nay met achi issan nangokmonak sidi, ya ket ay inmaklit is kapotok. Naifaag et ken sak-en, “Sam kasin ifaag nan ipaammon Apo Dios ay sa maangnen isnan katakhotakho isnan angsan ay ili, ay nateketeken nan naiwanchancha, nan kalicha ya nan alicha.” Nan Chwa ay TistikhoSak et naagtan si kag sokod ay ilokodko. Ya ket kinwanin nan nangifilin ken sak-en, “Ligwatmo! En ka lokchen nan Timplon Apo Dios ya nan altar. Sam et filangen nan kaad-achan nan cha enchad-ayaw sidi. Ad-im magtek itapi ay menlokod isnan awwichan nan Timplo tay naichowa chi isnan pagano, ta ikkancha nan laychencha ay angnen ay mangikhatikhatin isnan Nasantowan ay Ili ay Jerusalem isnan epat poo ya chwa'y fowan.”Siya na nan tolo ay tawen ya khedwa. Ilaenyo Nan Naipaammo 12:6,14; 13:5, ya Lucas 21:24. Et sak ifaa nan chwa ay tistikhok ay ensasanga ya enfafacho is sako ta en cha ipadto nan kalin Apo Dios isnan las-od si sinlifo ya chwan khasot ya enem poo ay akhew.Siya akhes na nan tolo ay tawen ya khedwa. Nan naycha ay chwa ay tistikhok, et chaicha nan nakwani id sangad-om ay chwa ay kaew ay olibo, ya chwa ay pagsilawanIlaenyo nan liblo ay Zacarias 4:2-14. isnan sakhang Apo Dios ay Apon nan lofong. Mo wad-ay mangapos ken chaicha, et fomala nan apey is katopekcha ay mamoo isnan olay sino ay fosocha, ya at matey cha ay matey. Isnan chey tolo ay tawen ya kakhedwa ay mamadpadtowancha, wad-ay kamabfalincha ay mangipawa isnan ochan ta maid paat ochan si omali. Wad-ay akhes kamabfalincha ay menfalin isnan eb-eb is chala. Mabfalin akhes ay kad-in pal-iyencha nan olay ngag sisa ay ilan si pisti is kalota mo siya nan laychencha ay angnen. Mo kinwas et nan nay chwa ay tistikho nan palawagcha, falokniten nan chey ay enkik-iwi ay fomala isnan fito ay maid pengpeng nan kaachaemna chaicha, ya afakena ya pateyena chaicha. Et aped maiwayang nan awakcha isnan karsan nan chey ay chakchake ay ili ay naikolosan nan Apocha ay Jesus. Nan chey ay ili et mabfalin ay maiyalig isnan ili ay SodomaNachamchamag nan ili ay Sodoma tay isnan asi ay inik-ikkancha. Makiseyep cha isnan isyangkhay ay faken cha asawa, olay nan ib-acha ay lallalaki. Ya sa cha't akhes palikhaten nan faan Apo Dios ay angheles ay inmey sid-i. paymo Egipto.Nachamchamag nan ili ay Egipto tay chad-ama nan inikkancha ay nangipalikhat isnan takhon Apo Dios ay Israelitas id sangad-om. Ya at mafob-oya nan awakcha isnan tolo ya kakhedwa ay akhew. Fob-oyaen nan am-in ay ilan si takho ay malpo isnan olay entona issa ay ili, ay nateketeken nan ekhad ya kalicha. Sa cha't iyad-i nan maikaofancha. Ya enlal-ayad nan katakhotakho is kalota isnan nateyan nan naycha ay chwa ay mamadto, tay kananchan chaicha kano nan nangiyali isnan angsan ay likhat si takho isnan lota. Enlal-ayad cha tay chachama nan lagsakcha ya sa cha't en-asilikhalo. Ngem issan nakwasan nan tolo ya kakhedwa ay akhew, ya ket sinomkhep ken chaicha nan anges ay nalpo ken Apo Dios ay kasin nanakho ken chaicha. Sa cha't tinmakcheg, ya am-in ay nangiila ken chaicha, et chad-ama nan egyatcha. Osto ay siya chi, ya ket chinngen nan naycha'y chwa nan fokhaw ay nalpo id chaya ay mangwanin, “Tomongcho kayo isna.” Et iniilan kannay nan cheycha'y kafosocha nan linmamakhancha id chaya is kalifoo. Isnan chey kannay ay olas, ya ket ay nanayyekha is chad-ama, ya napakawas nan pagkapoon nan afob-ong nan chey ay ili, ya piton lifo ay takho nan natey isnan chey ay yekha. Am-in nan egay natey et chad-ama nan egyatcha ya chinad-ayawcha nan matangtangad ay Dios ay wad-ay id chaya. Nakwas nan ikadwa ay kakaegyat ay likhat. Ngem ilaenyo! Ad-i omannong et wad-ay nan maikatlo ay kakaegyat ay likhat. Nan Maikapito ay TrompetaKet ay nentrompeta nan maikapito ay anghel, ya wad-ay cha nan nenfokhaw id chaya ay mangwanin, “Mailapo idwani maid et kasin teken ay en-apo isnan lota mod-i yangkhay nan Apo tako ay Dios, ya nan infaana ay si Cristo ay siya nan en-apo is eng-engkhana.” Sa et nenfalintomeng ay nentowad san chwan poo ya epat ay amam-a ay tomotokcho isnan tronocha isnan sakhang Apo Dios. Chinad-ayawcha ay mangwanin,“Sik-a nan Apo ay Dios ay Makabfalin Am-in. Sikhod ay wad-ay ka id sangad-om ya sisya ka idwani. Enyaman kami tay inpailam nan katataa ay kamabfalinmo et nay inlapom ay en-ap-apo! Chad-ama nan songet nan kailiili ken sik-a Apo, ngem idwani nan mangipail-am isnan songetmo ya mangokomam isnan natey. Idwani akhes nan manobfalitam isnan mamadtom ay faam, ya nan am-in ay takhom, am-in nan mangiyegyat ken sik-a, matangad ya fan-ig. Ya idwani akhes nan mamakawasam isnan cheycha'y namakawas isnan katakhotakho isnan lofong.” Sa et natekwafan nan Timplon Apo Dios id chaya, et naila sidi nan kason ay kawad nan tolakhan Apo Dios. Osto ay siya chi ya ket ay cha enkoryapyap, ya mamadnge nan engeg ya cha makaktaab nan keleb, nenyekha, sa et nen-ochan is chadchake ay cholalo. Nan Fafai ya nan Chakchakowag ay OwegIdwani ket ay wad-ay nan chadlos katataa ay sinyal ay naila id chaya. Siya nan fafai ay mangifafacho isnan akhew, ya entatakcheg is kafowan, ya nenkokorona isnan sinpoo ya chwa'y tokwifi. Nganngani ay enkimen siya ya cha en-anana isnan chad-ama ay sakit nan omaanakana. Ket ay wad-ay akhes nan teken kayet ay katataa ay maton ay naila id chaya. Wad-ay nan chakchake ay enkilat ay oweg ay pito nan olona ya sinpoo nan sakkhodna, ya isnan waschin esang ay olona wad-ay nan fan-ig ay korona. Inwasawasna nan iposna id chaya ay nangoyod isnan pagkatlon nan tokwifi ay nangisepchak is kalota. Sa et inmey tinmakcheg is kasakhang san fafai ay omaanak, ta mo fomala nan anakna et pen okmona. Ya ket ay inmanak san fafai is lalaki, ay awni't enkekedse ay mangiyapo isnan katakhotakho isnan am-in ay ili.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “iyapowana nan kailiili isnan lanchok ay sokodna.” Ngem ya ket ay nenkaikakaan san kafab-ala ay onga, et naiyey ken Apo Dios is katronona. Linmayaw et san fafai is kamalalango ay lota ay insakhanan Apo Dios ay entafonana, ya at mangay-aywanana ken siya isnan sinlifo ya chwan khasot ya enem poo ay akhew.Siya nan tolo ay tawen ya khedwa. Ilaenyo Nan Naipaammo 11:2; 12:14; 13:5. Ya ket wad-ay nan khofat id chaya. Si Miguel ya nan ib-ana'y angheles et finaloknitcha nan chakchake ay oweg ya nan ib-ana akhes ay angheles. Ngem naafak san chakchake ay oweg ya nan anghelesna ya naipakaan cha id chaya. Adi kad san chey mafikas ay chakchake ay oweg, ay oweg id sangad-om ay makwanin Chimonyo paymo Satanas,Nan ayen nan ngachan Satanas, et apos. Si Satanas akhes nan mangichad-alom isnan takhon Apo Dios. ay manas-ailo isnan am-in ay takho, et naiwasit siya ya nan am-in nan ib-ana ay angheles is kalota. Sak et chinnge nan fokhaw id chaya ay cha mangwanin,“Inomchan et nan kaisalakan nan takho!Inpailan nan Dios tako nan kamabfalina ay Ali.Ya idwani inpailan et nan Cristona nan kalebfengana, tay si Satanas ay kad-in mangidchalom isnan iib-a tako ken Apo Dios is winakas ya minaschem, et nay naipakaan id chaya. Et inafak nan iib-a tako siya maichalan isnan chalan nan Kordero ya isnan kinatet-ewa ay inpap-alawagcha.Eg-aycha inpawadwad-ay nan fiyagcha, mod-i ket inyoyacha ay olay matey cha. Idwani, enlal-ayad kayo et mampay am-in kayo ay wad-ay issa id chaya.Ngem chakayo ay wad-ay is kalota ya is kafayfay et selaeg yo, tay chad-ama nan songet nan chimonyo ay naibkas ken chakayo, tay ammona ay akiakit et nan nataynan ay wayana.” Osto ay inammowan nan chakchake ay oweg ay naibkas siya is kalofong, ala na't ya ligwat ay en mangapayaw isnan fafai ay nangikimen issan lalaki. Ngem ya ket ay naagtan san fafai is chwa'y payakna ay kag payak si chakchake ay lafaan, tatno makatayaw ay omey isnan malalango ay lota, ay at mangay-aywanan Apo Dios ken siya isnan tolo ya kakhedwa ay tawen. Ya at maikasiw siya sidi isnan chey ay oweg. Ngem ket ay inyotan nan chey ay oweg nan kag wanga ay chanom ay en mangiyanod koma isnan chey ay fafai. Nay met achi finachangan nan lota san fafai, tay ket ay nen-okang ay nangokmon isnan wanga ay inyotan san chakchake ay oweg. (17-18) Et isnan chadlos chad-ama ay songet nan oweg issan chey ay fafai, ke na't en falokniten nan tapin nan an-akna ay cha mangiyangnen isnan filin Apo Dios ya nakapet isnan kinatet-ewa ay inischon Jesus. 18 Et nan oweg ay chey, tinmatakcheg isnan ilit nan fayfay. Nan Kakaegyat ay Enkik-iwi ay Nalpo is KafayfayKek et inila nan naoyong ay enkik-iwi ay cha fomala is kafayfay. Pito nan olona ya sinpoo nan sakkhodna ya isnan waschin esang ay sakkhod, wad-ay nan fan-ig ay korona. Et naisolat akhes isnan waschin esang isnan olona nan ngachan ay mangipangpangaag ken Apo Dios. Nan naoyong ay enkik-iwi ay inilak, et kag chakchakowag ay kosa nan ilana. Nan sikina et kag isnan sikin nan makwani en oso, ya kag topek si layon nan topekna. Sa et inchowan san oweg isnan chey ay enkik-iwi nan am-in ay kamabfalina, nan tronona, ya nan kag mid kontona ay kalebfengana. Napatey nan esa'y olon san naoyong ay enkik-iwi, nay met achi kasin natakho tay ket ay khinmawis nan sokhatna. Tay siya chi nan inmat, nataataa nan katakhotakho isnan lofong, sa cha't inab-afolot san naoyong ay enkik-iwi. Chinad-ayaw nan katakhotakho nan chey oweg, tay inigwana isnan chey enkik-iwi nan kalebfengana ay en-apo. Sa cha't akhes chinad-ayaw nan chey ay enkik-iwi. Kinwanichan, “Sino kay nan sa makaiso isnan nay ay enkik-iwi? Ay ke way sa makabfaloknit ya makaafak ken siya?” Nan chey naoyong ay enkik-iwi et naipalofos ay enchad-ayew ya mangitotongcho isnan awakna ay mangipangaag ken Apo Dios. Nawayaan siya ay mangipaila isnan kalebfengana isnan epat poo ya chwa'y fowan.Siya nan tolo ay tawen ya khedwa. Ilaenyo Nan Naipaammo 11:2; 12:6, 14. Et nenkali ay nangipangpangaag ken Apo Dios, nan ngachana, nan entetey-ana, ya am-in nan makitetee ken siya id chaya. Naipalofos siya akhes ay menfaloknit ya mangafak isnan takhon Apo Dios, ya naagtan is kalebfengana ay mangiyap-apo isnan am-in ay ilan si takho ay nateketeken nan ekhad ya kalicha isnan olay entona issa ay ili. Am-in nan takho isnan lofong et chad-ayawencha siya, kecheng magtek yangkhay nan cheycha'y naisolat nan ngadngachancha issan sisya'y eg-ay nakhab-an nan lofong nan egay nenchad-ayaw ken siya. Chaicha nan takho ay wad-ay nan ngachancha isnan liblo ay naisolatan nan ngadngachan nan enfib-iyag is eng-engkhana. Siya nan liblon nan Kordero ay naipapatey. “Wad-ay met kowengyo. Chengngenyo et nan nakwani en, ‘Nan takho ay nischo chadlo ay mafalod, et mafalod ay mafalod. Siya akhes isnan nischo ay mafadyokan, at mafadyokan ay matey.’Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “Mo sino nan menfadyok ay menpatey, at mafadyokan ay matey.”Siya sa nan khotokna ay kasapolan nan takhon Apo Dios nan anoscha ay enkatpe, ya nan sisyasisya ay pammaticha.” Nan Ikadwa ay Naoyong ay Enkik-iwiSak et inila nan teken ay naoyong ay enkik-iwi ay cha fomala is kalota. Kag isnan sakkhod si kordero nan chwa'y sakkhodna, ngem ke pet kag kalin si chakchake ay oweg nan kalina. Et intakchegna nan inmona ay naoyong ay enkik-iwi ay nangipaila isnan am-in ay kalebfengana ay kag ad-i kakonto. Pinilitna nan am-in ay takho isnan lofong ay manayaw isnan chey inmona ay enkik-iwi, ay khinmawis nan esa'y nasokhat ay olona ay napatey. Angsan ay katataa nan inang-angnen nan chey maikadwa ay enkik-iwi. Olay nan apey ay nalpo'd chaya et inpal-ina is kalota isnan sakhang nan am-in ay takho. Maichalan isnan katataa ay sinyal ay naipalofos ay angnena ay mangitakcheg isnan inmona'y enkik-iwi, sinailowana nan cheycha'y takho isnan lofong. Finilina chaicha ay khomaeb is tinagtakho, ay kak-aag san inmona'y enkik-iwi ay chadlos nasokhatan isnan fadyok ngem ya ket kasin natakho. Naipalofos siya kayet ay mangagtan is anges nan chey tinagtakho ay kak-aag san inmona ay enkik-iwi, ta makakkali ya ta ipapateyna nan am-in ay ad-i manayaw ken siya. Sa na't inpamaton nan am-in ay takho: fan-ig paymo matangad; kachangyan paymo posi; faa paymo faken. Pinilitna chaicha ay mamatonan nan kannawan ay limacha paymo nan kitongcha. Et maid olay esa is makalako paymo makailako mo egay naimaton ken siya nan ngachan paymo kabfilanganIsnan okhalin nan takho isnan timpon Juan, kwintaen nan katakhotakho nan kabfilangan nan ngachancha. Ippeycha nan numero isnan waschin esang ay litro, sa cha't chakhopen mo kaat nan kaamongana. Siya nan kananchan kabfilangan nan ngachancha. nan ngachan san chey inmona ay naoyong ay enkik-iwi. Adi kad masapolyo nan silib ta maawatanyo na. Mo sino nan wad-ay silibna et makaanap isnan ayen nan numero nan enkik-iwi, tay ipaammon nan numero nan ngachan nan esa'y takho ay enem khasot ya enem poo ya enem nan numerona. Nan Chag-ay nan NaisalakanKek et nentangad ya wad-ay nan Kordero ay tomatakcheg isnan filig ay Sion. Ib-ana nan sinkhasot ya epat poo ya epat ay lifo ay takhona, ay waschin naimaton is kakitongcha nan ngachana ya nan ngachan Amana. Ya chinngek nan kali ay nalpo id chaya ay kag nan wawak nan ab-afikas ay chanom, ya kag keleb ay cha makaktaab, ya kag akhes isnan ingiing nan arpa ay cha matokar. Et wad-ay am-in nan cheycha'y sinkhasot ya epat poo ya epat ay lifo isnan sakhang nan tronon Apo Dios, ya nan epat ay nasantowan ay enkik-iwi, ya san cheycha'y amam-a. Nentatakcheg cha isnan sakhangcha ay nangichagchag-ay isnan falo ay kanta ay maid paat makaachar mod-i ket chaicha yangkhay ay nasfot isnan lofong. Chaicha nan takho ay egay kaloglogkhitan nan okhalicha isnan fafai, ya sisya'y nadchalos cha.Nan teken ay kaifalikkasan nan nay et, “sisya'y egay cha nangasawa.” On-onochencha yangkhay nan Kordero isnan olay entona ay omayana. Chaicha nan sinfot Cristo isnan am-in ay katakhotakho, ta chaicha nan kag fin-i isnan maani ay maichoo ken Apo Dios ya isnan Kordero. Maid paat engag ken chaicha, ya maid paat makmakwaniyancha. Nan Tolo ay AnghelesKek et inila nan esang kayet ay anghel ay chadlos entongcho nan entat-ayawana id chaya is kafatogko, ya naifaa ay mangipalawag isnan Khawis ay Chamag ay tet-ewa is eng-engkhana. Siya na nan ipaammona isnan am-in ay ilan si takho isnan olay entona issa ay ili isnan lofong ay nateketeken nan ekhad ya kalicha. Infogfokhawna ay mangwanin, “Iyegyatyo si Apo Dios, ya chayawenyo siya isnan katangtangachana, tay nay inomchan et nan en-okomana isnan katakhotakho. Chayawenyo siya ay nangaeb isnan chaya, nan lota, nan fayfay ya nan am-in ay eb-eb.” Ya wad-ay akhes nan maikadwa ay anghel ay inmonod ay nangwanin, “Napakawas et nan nachamchamag ay ili ay Babilonia tay ngaag yangkhay nan wad-ay ken siya. Kag na finoteng nan am-in ay ili isnan kinalokhitna tay inpafikasna nan asi ay fikhawcha.” Ket ay inmonod nan maikatlo ay anghel ay nenfokhaw ay nangwanin, “Mo sino nan manad-ayaw isnan chey ay naoyong ay enkik-iwi ya nan nakhaeb ay tinagtakho ay kak-aagna, ya sa et enpamaton is kakitongna paymo kalimana, et machosa ay machosa. At lamanana nan enkedse ay fayas ay insasakhanan Apo Dios ay egay paat kalaokan, ay siya nan chad-ama ay songetna. Siya, am-in ay maawis isnan chey ay enkik-iwi et mapalikhatan cha is chad-ama isnan cha enfidfichang ay apey ya asufre isnan sakhang nan nasantowan ay angheles ya nan Kordero. Et ad-i tomtomke is eng-engkhana nan asok nan apey ay mangipap-alikhat ken chaicha. Ad-i tomtomke isnan winakas ya minaschem nan chosan nan cheycha'y manad-ayaw isnan chey ay enkik-iwi ya nan nakhaeb ay tinagtakho ay kak-aagna, sa et nan cheycha'y nenpamaton isnan ngachana.” Tay siya sa nan omat, masapol ay enkatpe nan takhon Apo Dios ay mangiyangnen isnan filina ya mamati ken Jesus. Kek et chinnge nan kali ay nalpo'd chaya ay nangwanin, “Isolatmo na: Mailapo idwani, naoney nan cheycha'y matey isnan maiyornosancha ken Apo Jesus.”“Tet-ewa sa,” kinwanin nan Ispirito Santo. “Naoney cha tay at omibfay cha isnan likhatcha, ya tay maitattakin ken chaicha nan sofalit nan khawis ay inik-ikkancha.” Nan Ani isnan LotaKek et nentangad, ya inilak nan enpokaw ay lifoo ay tinmotokchowan nan kag anak si takho, ay enkokorona is fallitok ya en-eegnan isnan at-atachem ay kompay. Ket ay finmala is kaTimplo nan esang kayet ay anghel, ya finokhawana san chey tomotokcho is kalifoo ay mangwanin, “Kompayem et nan maani isnan lota, tay nay inomchan et nan timpo ya nabkhanabkhasan nan maani!” Et san chey tomotokcho's kalifoo, ala na't ya kompay ya ket nakwas nan ani isnan lota. Ket ay finmala nan esang kayet ay anghel is kaTimplo id chaya ay mangeegnan akhes isnan at-atachem ay kompay. Sa et finmala kayet nan esa'y anghel ay nalpo is kaaltar ay wad-ay kamabfalina isnan apey. Finokhawana nan anghel ay mangeegnan isnan entachem ay kompay, “Kompayem et nan waka ta pokhasem nan ofas isnan lota, tay nenkaom cha et!” Ket ay tet-ewa kinompay san chey anghel nan waka isnan lota et pinokhasna nan ofas, sa na't finkas is kafalliwesan ay alig nan chad-ama ay songet Apo Dios. Nafalliwes nan ofas is kailit nan ili ya finmala nan chala ay kag wanga, ay inmayos ay nalpo isnan falliwes ya esang ay chipa nan kaachaemna ya tolon khasot ay kilomitro nan kaanchona.Nan osto ay naisolat isna et, “nan katakchag nan lanchok is katopek nan kafaryo nan kachaem nan chala, ya sinlifo ya enem khasot ay stadia nan kaanchona.” Nan Cheycha'y Angheles ay Nangiyali isnan Omochi ay PistiYa kek et inila nan teken kayet ay sinyal id chaya ya chadlos omipataa. Inilak nan pito ay angheles ay nangiyali isnan pito ay kakaegyat ay likhat. Siya chana nan anongos si likhat ay mamengpeng isnan songet Apo Dios ay manosa isnan takho. Sak et inila nan kag ilan si fayfay ay sarming ya nalaokan is apey. Inilak akhes san cheycha'y nangafak sinan naoyong ay enkik-iwi ya san nakhaeb ay tinagtakho ay kak-aagna, tay egaycha chinad-ayaw paymo inpalofos ay mamatonancha issan numeron nan ngachana. Wad-ay cha ay tinmatakcheg isnan ilit nan chey ay kag fayfay ay sarming, ya waschin mangeegnan isnan arpa ay inchowan Apo Dios isnan waschin esang ken chaicha. Et cha cha chag-ayen nan kantan cha Moises ay faan Apo Dios ya nan Kordero. Kinwanichan,“Apo ay Dios, ay Makabfalin isnan am-in,machad-ayaw ya katataa nan cham ik-ikkan!Sik-a nan Alin nan kailiili.Nalenteg ya tet-ewa nan ang-angnem. Sino man nan sa ad-i mangiyegyat ken sik-a Apo?Ay ke way sa mangad-i ay en mangifaagisnan katangtangachan nan ngachanmo?Tay kecheng ka is nasantowan, maid kasin.Am-in ay omili isnan kailiili et omali cha ay manad-ayaw ken sik-a tay naipaila et nan nalenteg ay cham inang-angnen.” Isnan nakwasan nan naycha, inilak isnan Timplo id chaya ay natetekwafan nan kasasantowan ay torchan nan tolakhan Apo Dios. Ya ket finmala is kaTimplo nan cheycha'y pito ay angheles ay mangeegnan isnan pito ay kakaegyat ay likhat. Nenfafacho cha isnan nadchalos ay nasileng ay lopot,Nan nay lopot et nakhaeb is linen. ya naifalikes nan fallitok is katakebcha. Sa et nan esang isnan cheycha'y epat ay nasantowan ay enkik-iwi, inchowana isnan pito ay angheles nan pito ay fallitok ay mallokong ay napno isnan songet Apo Dios ay matatakho is eng-engkhana. Et napno nan Timplo isnan asok ay nalpo isnan katangtangachan ya kamabfalin Apo Dios, et maid makaskaskhep isnan Timplo engkhana'y mapep-eng san pito'y likhat ay inyalin san pito ay angheles. Nan Pito ay Mallokong ay Napno isnan Songet Apo DiosKek et chinnge nan fokhaw ay nalpo isnan Timplo ya namilin issan pito ay angheles, “En kayo ta ikoyagyo is kalofong nan nentee isnan pito ay mallokong ay kawad nan songet Apo Dios.” Sa et inmey san inmona ay anghel ay en nangikoyag isnan wad-ay isnan mallokongna is kalota. Ya ket ay tinmofo nan kakaegyat ya enpeteg ay kafoyofoyoy isnan awak nan cheycha'y kawad nan maton san naoyong ay enkik-iwi ya nenchad-ayaw isnan tinagtakho ay kak-aagna. Sa et inkoyag nan maikadwa ay anghel nan wad-ay isnan mallokongna isnan fayfay, ya ket ay nenfalin ay kag chalan si natey nan chanom, et natey am-in nan enfib-iyag sidi. Inkoyag et akhes nan maikatlo ay anghel nan wad-ay isnan mallokongna isnan cheycha'y wanga ya eb-eb, et nenfalin kannay si chala nan chanom. Chinngek nan kalin nan anghel ay manotokkhong isnan chanom ay nangwanin,“Nasantowan ay Apo ay sikhod ay wad-ay id sangad-om, ya sisya kayet olay idwani, nalenteg nan inikkam ay nangokom ken chaicha. Tay nan cheycha'y nangipachala ay namatey isnan takhom ya nan mamadtom, et chaicha idwani nan cham met laeng painomen is chala. Siya chadlo chi nan khanafencha khapo isnan inang-angnen cha issan chey!” Sak et chinnge nan kali ay nalpo isnan altar ay nangwanin,“Apo ay Dios ay Makabfalin Am-in, tet-ewaya nalenteg nan ikkam ay en-okom ya enchosa!” Sa et inkoyag nan mikap-at ay anghel nan wad-ay isnan mallokongna isnan akhew, ya ket naipalofos nan chad-ama'y atongna ay mankheb isnan takho. Ngem olay mo cha maskheb nan takho isnan chad-ama'y atong, khechangna'y cha cha kayet inpangaag nan ngachan Apo Dios ay manetengngel isnan nateketeken ay likhatcha. Egay cha paat nenfafawi paymo chinayaw siya. Ket ay inkoyag san mikalima ay anghel nan nentetee issan mallokongna isnan tronon san naoyong ay enkik-iwi, ya ket finmollinget nan am-in ay en-ap-apowana, ya cha khinetman nan cheycha'y takho nan chilacha tay ad-icha makaikatpe isnan likhat. Et siya kayet ay cha cha pangaakhen nan Dios ay wad-ay id chaya isnan peteg si awakcha ya nan chey kafoyofoyoycha, ngem ad-icha kayet ibfafawi nan inang-angnencha. Sa et inkoyag nan mikan-em ay anghel nan wad-ay isnan mallokongna isnan an-anawa ay wanga ay Eufrates, ya ket ay nenkakaschok kannay, ya nakhaeb nan ikwan nan cheycha'y ali ay malpo's falaan si akhew. Sak et inila nan tolo ay kakaisew ay anito ay kag fakfak nan ilacha. Nan esang cha fomala isnan topek san chakchake ay oweg. Ya nan esang akhes, cha fomala is katopek san naoyong ay enkik-iwi, ya nan esang kayet, cha fomala is katopek nan eng-engag ay mamadto.Nan nay ay eng-engag ay mamadto, siya nan ikadwa ay enkik-iwi ay nangitakcheg isnan naoyong ay enkik-iwi. Ilaenyo Nan Naipaammo 13:11-17; 19:20. Nan naycha'y tolo ay anito et chimonyo cha ay mangik-ikkan isnan katataa ay sinyal. Omey cha isnan kaaliali isnan am-in nan lofong ay mangamong ken chaicha ta faloknitencha nan Dios ay Makabfalin Am-in isnan omchanan nan chadlos napateg ay akhewna. Sa et kinwanin Jesus, “Ilaenyo! Tay at kanaali ak ay kag isnan mangakew ay ad-i kaam-ammowan nan aliyana. Naoney nan takho ay ad-i maseyep ya kad-in ensasakhana, ya ad-i mangiwayang isnan kag na facho, ta ad-i maipafala ay enlalafos ya at mafaifainan!” Et inpangon san cheycha'y anito nan inamongcha ay kaaliali isnan filig ay makwanin Armagedon isnan kali ay Hebreo. Sa et inkoyag nan maikapito ay anghel is kalawag nan wad-ay isnan mallokongna, et wad-ay nan fokhaw ay nalpo isnan tronon Apo Dios is kaTimplo ay nangwanin, “Kecheng chi! Nakwas et am-in!” Sa et cha enkoryapyap ya mamadnge nan engeg ya cha makaktaab nan keleb, ya chad-ama nan yekha. Tet-ewa ay maid paat kag tod-i is nail-ila ay yekha ay naitopeg engkhana issan laplapona ay nakhab-an nan takho. Nan chakchake ay ili et nakatlo ay napet-ang, ya napakawas nan am-in ay ili isnan olay entona. Egay linichongan Apo Dios nan chakchake ay ili ay Babilonia, ay kag na inpainom isnan fayasna engkhana ay nangkhay. Siya nan kaiyalikhan nan chad-ama'y songetna. Et am-in ay lota ay liliwesen si fayfay ya nan am-in ay filig et naamas cha. Ya ket ay nenpeleplas nan chadchakowag ay cholalo id chaya, ay kag takho nan kacham-etna ay cha nekchag isnan takho. Et cha inpangaag nan takho si Apo Dios ay nangekchag sidi, tay chad-ama ay kakaegyat nan likhatcha. Nan Asi ay FafaiKet ay nan esang isnan cheycha'y pito ay angheles ay kawad san mallokong, et inmali ken sak-en ay nangwanin, “Ali ka ta ipailak nan chosan nan chey ay chakchake ay ili ay misasag-en isnan angsan ay wanga, ay maiyalig isnan asi ay fafai. Nakiseyep nan kaaliali isnan lofong ken siya ay nachamchamag ay fafai, ya am-in nan takho isnan lofong et kag cha nafoteng isnan kinalokhitna.” Sak et natengngel isnan kamabfalin nan Ispirito Santo ya inyey nan anghel sak-en isnan ponchag. Et inilak sidi nan esa'y fafai ay nensasakay isnan enkilat ay naoyong ay enkik-iwi, ay kawad nan am-in ay ilan si kakaisew ay ngachan ay naiyokheokhes isnan awakna ay mangipangaag ken Apo Dios. Nan chey ay enkik-iwi et wad-ay nan pito ay olona ya sinpoo ay sakkhodna.Ilaenyo Nan Naipaammo 13:1. Nenfafacho san chey fafai isnan kag ilan si aterfa ya enkilat, ya ensis-ilap nan arkosna ay fallitok ya nan nenkabfalor ay fato, ya perlas. Sa na't eegnan nan fallitok ay tasa ay napno isnan kakaisew ya kinalokhit, ay fongan nan asi ay inang-angnena. Naisolat is kakitongna nan ngachan ay naitafon nan ayena. Siya na nan naisolat:“Sak-en nan Nachamchamag ay Ili ay Babilonia ay Inan nan Am-in ay Asi ay Fabfafai ya nan Am-in ay Kakaisew ay Okhali isnan Lofong.” Et inilak ay nafoteng san chey fafai isnan chalan nan cheycha'y takhon Apo Dios ya nan cheycha'y cha napatey migkhapo isnan nangitaktakchekhancha ken Jesus.Isnan nangil-ak ken siya, nataataa ak. Ngem ket ay kinwanin san anghel ken sak-en, “En ka man mataa ay? Ibfakhak ken sik-a nan naitafon ay ayen san fafai ya san chey naoyong ay enkik-iwi ay sinasakayana, ay pito nan olona ya sinpoo nan sakkhodna. San chey enkik-iwi ay inilam et natatakho issan chey ngem maid idwani. Ngem nay nganngani ay fomala isnan fito ay maid pengpeng nan kaachaemna ya omey isnan kapakawasana. Nan katakhotakho isnan lota ay eg-ay naisolat nan ngachancha isnan liblon si fiyag ay kawad nan ngachan nan enfiyag is eng-engkhana, ay naisolat issan sisya'y eg-ay nakhab-an nan lofong, et sa cha matataa isnan mangil-ancha isnan chey ay enkik-iwi. Mataa cha tay issan chey wad-ay, sa et namaid, ya ket ay wad-ay kasin. “Adi kad masapolyo nan masilib ay nemnem ta maawatanyo na. Nan pito ay olon san chey ay enkik-iwi et siya chachi nan pito ay filig ay tomotokchowan san fafai. Maiyalig cha akhes isnan pito ay ali. Isnan pito, nayagyag nan lima, ya nan mikan-em nan cha en-ap-apo idwani. Chaan nan maikapito, nay met achi mo omali at en-apo is sin-ak-itan yangkhay. Nan chey enkik-iwi ay wad-ay issan chey ya namaid, et siya nan mikawalo ay ali ay maifilang isnan cheycha'y pito, ya at omey isnan kapakawasana. “Nan cheycha'y sinpoo ay sakkhod ay inilam, et siya chachi nan sinpoo ay en-ali ay sisya'y egay tinmokcho. At maagtan cha is kalebfengancha ay makiap-apo isnan naoyong ay enkik-iwi isnan sin-ak-itan, ay esa'y olas yangkhay. Et es-esang nan pangkhep nan cheycha'y sinpoo ay ali, ya naornos cha ay mangichawchaw isnan kamabfalincha ya kalebfengancha isnan chey ay enkik-iwi. At faloknitencha nan Kordero, ngem nan Kordero ya nan takhona ay pinilina ya inayakhana ya nakapet ken siya, et mangafak cha, tay siya nan Apon nan kaapoapo, ya Alin nan kaaliali.” Ket ay kinwanin akhes san anghel ken sak-en, “Nan kaiyalikhan san chanom ay inilam ay tomotokchowan san asi ay fafai, et chaicha nan cheycha'y am-in ay ilan si takho isnan nateketeken ay ili, ay nateketeken nan ekhad ya kalicha. Nan cheycha'y sinpoo ay ali ay siya san cheycha'y inilam ay sakkhod, ya nan enkik-iwi, et kholaencha san asi ay fafai, ya ikaancha am-in nan wad-ay ken siya engkhana'y malafosan. Sa cha't kanen nan awakna ya poowancha kayet siya. Siya sa tay si Apo Dios, et inpeyna nan pangkhepna is kasemekcha, ya inpaornosna chaicha ay mangichawchaw isnan enkik-iwi nan kalebfengancha ay en-apo, engkhana ay maangnen am-in nan kinwanina. “Sa et nan chey fafai ay inilam, et siya nan chakchake ay ili ay mangiyap-apo isnan kaaliali isnan lofong.” Nan Napakawasan nan Chakchake ay Ili ay BabiloniaAwni ya kek et inila nan esang kayet ay anghel ay cha khomwab ay nalpo id chaya. Chakchake nan kamabfalina, et nalanglangan nan am-in ay lofong isnan langlangna. Inpapangekhena ay nenfokhaw ay nangwanin,“Napakawas et nan chakchake ay ili ay Babilonia! Nenfalin ay tey-an nan kadchimodchimonyo ya fabfalochan si am-in ay kakaisew ay anito ya nan isyangkhay ay kalilikhet ay ay-ayam. Tay finotengna nan am-in ay kailiili isnan enkedse ay fayasna ay siya nan asi ay fikhawna. Am-in nan ali isnan lofong et nakiseyep cha ken siya. Ya kinmachangyan nan cheycha'y komersiyanti isnan finofoslon ay fiyagna ay cha cha nenkhag-alansiyaan.” Sa et wad-ay kayet nan chinngek ay nenkali id chaya ay nangwanin,“Chakayo ay takhok, taynanyo nan nay ay ili, ta ad-i kayo makifasol ya maitapi isnan kadchosaana. Tay naetet-en nan fasolna engkhana id chaya, ya sesemken Apo Dios nan kinangaagna ta chosaena. Maangnen ken siya nan maiyafoloy isnan cha na inang-angnen. Mamidwa nan fales nan kinangaagna, ya at mapno nan tasana isnan fayas ay mamidwa'y kakedsen nan fayas ay cha na inpainom. Siya, maigwa ken siya nan chadlos ay likhat ya sanga ay maiyafoloy isnan kaad-achan nan kinachayewna ya kinafoslon nan fiyagna ay inamongna. Tay kad-in kananan,‘Naay ak ay tomotokcho ay reyna! Faken ak nailekkasan ya ad-i ensaksakit nan semekko is eng-engkhana!’ Tay siya sa nan semsemkena at awni't kaanali ken siya nan nateketeken ay likhat ya sakit isnan esa'y akhew. At amongena nan pisti, sakit si nemnem ya fitil, ya sa et mapoowan nan awakna. At maangnen am-in chana tay nan Apo ay Dios ay chadlos mafikas nan mangokom ken siya.” Et nan kaaliali isnan lofong ay nakises-eyep ya nakilal-ayad isnan finofoslon ay fiyagna, et en-akha cha isnan mangil-ancha isnan asok nan cha na mapoowan et chadlos cha ingegngeg. Aped cha tomatakcheg isnan adchawi tay chad-ama nan egyatcha isnan chosana. Sa cha't kanan,“Do! Ayyew ka! Selaeg mo ay Babilonia!Ayyew ka ay chakchake ya makabfalin ay ili.Ad-i kaam-ammowan ya ket sin-ak-itan ya sana nan chosam tay esa'y olas yangkhay ya ket napakawas ka et!” Olay akhes nan cheycha'y komersiyanti, et chadlos cha enngegngeg ay mangakha ken siya, tay maid kasin lomako isnan lakocha ay fallitok, silver, nabfalor ay fato, perlas, ya nan nateketeken ay ilan si lopot ay kag isnan ensis-ileng ya khag-awis ay lopot,Nan osto ay naisolat isna et “linen … silk/sida.” nan kag ilan nan fekhas si aterfa ya enkilat ay lopot, sa et nan nateketeken ay ilan si nafanglo ay kaew, nan nakhaeb isnan saong, nan nakhaeb isnan nenkangina ay kaew, ya nan nakhaeb isnan khanfang ya lanchok, ya nan nakhaeb isnan nenkangina ay fato. Wad-ay akhes nan sinamon, likacho ya insinso, ya nan nangina ay lana ay mirra ya olibano. Wad-ay kayet nan fayas, lana, nan kakhawisan ay alina, bolgar, faka, karnilo, kafaryo, kalisa, faa, ya olay nan fiyag si takho. Awni et kanancha isnan chey ay ili,“Am-in nan kakhawisan ay linaylayadmo ya finikhawmo, et namaid cha. Naamas am-in nan kinakachangyanmo ya nakaan nan mapadpadchayawam ay pintasmo. Ad-i cha kasin mail-ila is engkhana.” Nan cheycha'y komersiyanti ay kinmachangyan isnan cha cha nenkhalansiyaan isnan chey ay ili, et omaadchawi cha ken siya, tay chad-ama nan egyatcha isnan chosana. Et chadlos cha en-akha ay cha enngegngeg ay mangwanin,“Do! Ayyew ka! Selaeg mo ay chakchake ay ili! Kad-in nenfafacho ka isnan khawigkhawis ay lopot ay ensis-ileng ya kag ilan nan fekhas si aterfa ya enkilat, ya naar-arkosan si fallitok, ya nan nenkangina ay fato ya perlas. Ya ket ay esa'y olas ya napakawas am-in nan chachama'y kinakachangyanmo!”Am-in nan cheycha'y kakapitan ya nan enchonchono is kabapor, ya nan cheycha'y enloglokhan ya am-in ay komersiyanti ay cha enfab-aat is kafayfay et omaadchawi cha. Et chad-ama nan akhacha isnan nangil-ancha isnan chad-ama'y asok nan chey cha mapoowan ay ili. Sa cha't kanan,“Ay ke way paat ili is is-ison nan sana ay chakchake ay ili?” Sa cha't chinapodchapoIsnan okhalicha id sangad-om, mo ensasanga cha, inpeycha nan chapo isnan olocha, fakasencha nan fachocha, sa cha't enfacho isnan sako ya tomokcho cha is kalota ay mangipaila isnan liknacha. nan olocha ay nen-ag-akha ay cha enngegngeg ay mangwanin,“Do! Ayyew! Selaeg nan sana ay chakchake ay ili!Siya nan kalpowan nan ikachangyan nan cheycha'y wad-ay baporcha, ngem ya ket nenkaaamas am-in nan kinakachangyana isnan esa'y olas yangkhay!” Idwani, chakayo ay wad-ay id chaya, enlal-ayad kayo tay nay et napakawas. Ya chakayo akhes ay takhon Apo Dios ya chakayo ay apostoles ya chakayo ay mamadto, enlal-ayad kayo tay chinosan et Apo Dios nan chey ay ili khapo isnan inangnena ken chakayo! Sa et inalan nan esa'y mafikas ay anghel nan esang ay fato ay kag losong nan kachakchakena, ya nen-ibkasna is kafayfay ay mangwanin,“Kag tona nan maangnen isnan Babilonia ay chakchake ay ili, at menkamemekmek ay mapakawas ya ad-i kasin mail-ila is eng-engkhana. Ya maid kasin madmadnge sidi isnan kankanta ya kotengteng si arpa, nan kalin si kalleleng ya nan tolottot si trompeta. Ya maid kasin madmadnge ay cha enmadno paymo enkhig-iling. At maid olay esa's silaw ay maila ya enlanglanglang sidi ay ili, ya maid akhes madmadnge is laglagsak nan cheycha'y cha enpaafong. Issan chey, matangtangad nan komersiyantim isnan olay entona, ya sinailowam nan katakhotakho isnan lofong isnan nangipataalam ay namab-ali ken chaicha!” Siya chi nan chosa nan Babilonia tay naaspowan ischi nan inmayosan nan chalan nan cheycha'y mamadton Apo Dios ya nan takhona, ya olay sino ay takho ay napatey isnan lofong. Nan Lagsak nan Cheycha'y Wad-ay id ChayaIsnan nakwasan am-in nan naycha, chinngek nan fokhaw ay kag fokhaw nan chachama'y angsan ay takho id chaya ay cha mangwanin,“Chayawen tako si Apo Dios.Tay siya yangkhay nan makaisalak ken chatako, ya siya yangkhay nan matangtangad, ya makabfalin. Tet-ewa ya nalenteg nan ikkana ay en-okom!Chinosana san nachamchamag ay asi ay fafai ay nangawis isnan katakhotakho isnan lofong isnan kinalokhitna.Chinawatna kannay ken Apo Dios nan fales nan cha na nangipapateyan isnan faana.” Infogfokhaw cha kayet ay nangwanin,“Chayawen tako si Apo Dios. Ad-i kakonkonto nan cha enpatongcho ay asok nan chey ay chakchake ay ili ay pinoowana.” Nan cheycha'y chowan poo ya epat ay amam-a ya nan cheycha'y epat ay nasantowan ay enkik-iwi, et nenfalintomeng cha ay nentowad ay nanad-ayaw ken Apo Dios ay tomotokcho isnan tronona. Kinwanichan, “Tet-ewa, machad-ayaw ka.” Nan Kasar nan KorderoKek et chinnge nan nenkali is kakawad nan tronon Apo Dios ay nangwanin,“Chayawenyo nan Dios tako, am-in kayo ay faana.Am-in kayo ay mangiyegyat ken siya, matangad paymo fan-ig, chayawenyo siya.” Sak et chinnge akhes nan fokhaw ay kag isnan fokhaw si katakhotakho ya kag wawak si ab-afikas ay chanom ya kag keleb ay cha makaktaab ay mangmangwanin,“Machad-ayaw nan Apo ay Dios tako ay Makabfalin Am-in, siya nan en-ap-apo idwani! Enlal-ayad tako't mampay. Enlagsak tako ya chayawen tako siya ay matangtangad! Tay inomchan et nan kasar nan Kordero, ya wad-ay et ay ensasakhana nan asaw-ena, tay apchas na't infacho nan chey nadchalos ya nasileng ya khag-awis ay lopot ay naichowa ken siya.”Nakhaeb nan nay ay lopot isnan makwanin linen. Siya akhes isnan ikasinpoo ya epat ay bersikolo.(Nan chey ay facho et siya nan kaiyalikhan nan nalenteg ay okhalin nan takhon Apo Dios.) Ket ay kinwanin san anghel ken sak-en, “Isolatmo na: ‘Naoney nan cheycha'y naayakhan ay makikan isnan kasar nan Kordero.’ ” Sa na't intoptop ay nangwanin, “Siya chana nan tet-ewa ay kalin Apo Dios.” Kek et ala ya falintomeng ay nentowad is kasikina ay enchayaw ken siya, ngem kinwaninan, “Ad-im angnen sa, tay faa ak yangkhay ay ib-am, ya ib-an nan am-in ay aag-im ay nakapet isnan tet-ewa ay inischon Jesus. Enchayaw ka yangkhay ken Apo Dios!”Siya sa tay nan kinatet-ewa ay inischon Jesus, siya nan nangichalan isnan am-in ay mamadto ay nangifaag isnan kalin Apo Dios. Nan Enkakafaryo is EnpokawKek et inila ay natekwafan nan chaya, ya inilak nan enpokaw ay kafaryo. Nan ngachan nan ensasakay sidi et Kaaafolot ya Tet-ewa. Nalenteg nan angnena ay en-okom ya makifaloknit. Kag enfidfichang ay apey nan matana, ya angsan nan fanan-ig ay koronana is kaolona. Naisolat nan ngachan ken siya, ngem maid makaammo sidi, mod-i yangkhay siya. Naitapek isnan chala nan fachona, ya nan makwani ay ngachana et, Nan Kalin Apo Dios. Am-in nan kasorchasorchacho id chaya et on-onochencha siya, ya waschin nenkakafaryo is enpokaw ya nenfafacho isnan nadchalos ya enpokaw ya khag-awis ay lopot. Et wad-ay nan at-atachem ay fadyok ay cha fomala is katopekna ay igkhofatna'y mangafak isnan am-in ay ili. Et makedse siya ay mangiyapo isnan katakhotakho,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “iyapowana chaicha isnan lanchok ay sokodna.” ya siya kannay nan mangipaila isnan chad-ama ay songet Apo Dios ay Makabfalin Am-in, tay siya kannay nan mammaliwes isnan fosona. Isnan an-ancho ay fachona ya isnan kaopona naisolat nan nay ay ngachan:“Alin nan am-in ay ali, ya Apon nan am-in ay apo.” Kek et inila nan esang ay anghel ay tomatakcheg is kaakhew. Cha na fokhawan nan cheycha'y ay-ayam ay chadlos entongcho nan entat-ayawancha id chaya is kafatogko. Kinwaninan, “Ali kayo ta maamong kayo ay mangan isnan katataa ay piyastan Apo Dios! Ali kayo ta kanenyo nan awak nan cheycha'y ali ya nan cheycha'y kapitan si sorchacho, nan mafikas ay takho, nan kafaryo ya nan ensasakay ischicha. Kanenyo akhes nan awak nan am-in ay takho, faa paymo faken, matangad paymo fan-ig!” Kek et inila san naoyong ay enkik-iwi ya nan am-in ay ali isnan lofong ya nan kasorchasorchachocha, et inmey cha finaloknit san chey ay ensasakay isnan enpokaw ay kafaryo ya nan cheycha'y sorchachona. Et natiliw san naoyong ay enkik-iwi ya san eng-engag ay mamadto ay cha nangang-angnen isnan katataa ay sinyal ay nangitakcheg isnan chey naoyong ay enkik-iwi. Siya chachi nan katataa ay inangnena ay nensailo isnan cheycha'y nanawat isnan maton nan enkik-iwi, ya nanad-ayaw isnan tinagtakho ay kak-aagna. Nan cheycha'y chwa, et sisya ay matatakho cha ya naibkas cha is kaposong ay asufre ay enfidfichang. Nan cheycha'y sorchachocha et napatey cha am-in isnan fadyok ay cha fomala isnan topek nan ensasakay issan enpokaw ay kafaryo. Et kinan nan cheycha'y ay-ayam nan awak san cheycha'y nenkatey engkhana'y chachama'y negsan cha. Nan Sinlifo ay Tawen ay Mafabfalochan SatanasSak et inila nan esa'y anghel ay cha khomwab ay nalpo id chaya, ay mangeegnan isnan chakchake ay kachina ya nan torfek san fito ay maid pengpeng nan kaachaemna. Et tiniliwna san chakchake ay oweg, ay siya nan oweg id sangad-om ay makwanin Chimonyo paymo Satanas, ya kinadchinaana siya engkhana ay makwas nan sinlifo ay tawen. Sa na't inibkas is kafito, ya inkhat-ebna nan tangeb, sa na't finotiyan ta ad-i kasin makafala ay manailo isnan katakhotakho isnan kailiili engkhana ay makwas nan sinlifo ay tawen. Mo makwas chi at maipalofos is sinak-itan. Sak et inila nan cheycha'y trono ay tomotokchowan nan cheycha'y naagtan isnan kalebfengancha ay en-okom. Inilak akhes nan leng-ag nan cheycha'y napotowan khapo isnan nanistikhowancha isnan kinatet-ewa ay inischon Jesus, ya nan cha cha nangitakchekhan isnan kalin Apo Dios. Chaicha nan egay nanad-ayaw isnan naoyong ay enkik-iwi paymo nan tinagtakho ay kak-aagna, ya eg-aycha akhes inpamaton nan kitongcha paymo limacha isnan maton nan naoyong ay enkik-iwi. Natakho cha kasin ta makiap-apo cha ken Cristo is sinlifo ay tawen. Siya na nan omona ay kasin matakhowan nan cheycha'y natey. (Ad-i kasin matakho nan tapin nan nenkatey engkhana ay makwas nan sinlifo ay tawen.) Naoney ya nasantowan nan maitapi isnan omona ay kasin matakhowan nan natey, tay at maid kafaelan nan ikadwa ay etey ken chaicha.Ilaenyo Nan Naipaammo 20:14; 21:8. Chaicha nan pachin Apo Dios ya si Cristo, et makiapo cha ken siya isnan sinlifo ay tawen. Nan Naafakan SatanasMo makwas nan sinlifo ay tawen at maipalofos si Satanas isnan naifabfalochana ay fito, ay en manailo isnan katakhotakho isnan kailiili isnan olay entona issa isnan lofong. Chaicha nan makwanin Gog ken Magog ay ad-i kafilang tay kag cha ofod is kailit nan fayfay. Sa et amongen Satanas chaicha ay en makifaloknit. Angsaangsan cha ay mangaap-ap isnan lota ay cha somag-en ay menlikob isnan kawad nan takhon Apo Dios isnan ili ay laylaychena. Ngem ket ay naannochan is apey ay nalpo id chaya ay mangangkhay ken chaicha. Sa et nan chimonyo ay nensailo ken chaicha et naibkas is kaposong ay kawad nan apey ya enfidfichang ay asufre, ay apchas naibkasan san naoyong ay enkik-iwi ya san eng-engag ay mamadto. Et chad-ama ay enliglikhat cha is winakas ya minaschem is eng-engkhana. Nan Omochi ay Pinang-okomSa et inilak nan chakchake ay enpokaw ay trono ya nan chey ay tomotokcho sidi. Ya ket ay nalannayaw nan lofong ya nan chaya isnan sakhangna ya maid kasin nail-ila ischicha. Ya inilak am-in nan nenkatey, am-in nan cheycha'y matangad ya fan-ig, ay tomatakcheg isnan sakhang nan tronon Apo Dios. Sa et wad-ay nan kalibloliblo ay nafitlag, ya wad-ay akhes nan teken ay liblo ay nafitlag, et siya nan naisolatan nan ngachan nan cheycha'y enfiyag is eng-engkhana. Sa et naokom nan natey isnan chadlos maiyafoloy isnan inang-angnencha ay naisolat isnan kalibloliblo. Inpafalan nan fayfay nan nenkatey ischicha, ya siya akhes ay naipafala nan tapina ay natey ya nan wad-ay id Hades ay tey-an si natey, ya naokom am-in nan natey isnan chadlos maiyafoloy isnan cha cha inang-angnen. Osto ay siya chi, maid et kasin mabfalin nan Etey ya nan Hades ay tey-an si natey, tay naiwasit et chana isnan posong ay kawad nan enfidfichang ay apey. (Siya na nan makwanin ikadwa ay etey.) Adi kad am-in nan cheycha'y eg-ay naisolat nan ngachancha isnan liblon si fiyag, ay naisolatan nan cheycha'y enfiyag is eng-engkhana, et naibkas cha isnan chey posong ay kawad nan enfidfichang ay apey. Nan Falo ay Chaya ya LofongOsto ay siya chi kek et inila nan falo ay chaya ya lofong. Tay naamas san sikhod ay chaya ya lofong, ya maid et fayfay. Et inilak nan Nasantowan ay Ili, ay siya nan falo ay Jerusalem ay cha khomwab ay malpo id chaya ken Apo Dios. Kag enkasar ay fafai nan foyana. Nas-enas-et ya ensasakhana ay en manab-at isnan asaw-ena. Sak et chinnge nan naipapangekhe ay kali ay nalpo isnan kawad nan trono ay nangwanin, “Chey, wad-ay et nan en-afongan Apo Dios isnan takho. Makitee siya ken chaicha ya chaicha nan takhona. Siya kannay ay Dios nan wad-ay ken chaicha, ya siya akhes chadlo nan Dioscha. At ponasana am-in nan akhacha, ya at maid kasin etey, achog, ya anana paymo enpeteg, tay nakwas et chana am-in ay sikhod ay kasasaad si fakinlolota.” Ket ay kinwanin san tomotokcho is katrono en, “Nay, pafalowek et nan am-in ay ngonon idwanin!” Sa na't kinwani kayet, “Isolatmo na tay tet-ewa na ya kaaafolot.” Kinwanina akhes, “Kecheng chi! Nakwas et am-in. Sak-en nan chamona ya nan anongosna,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “Sak-en nan Alfa ya nan Omega.” nan laplapona ya nan pengpengna. Mo way maew-ew et agtak si mid fayadna ay chanom, ay malpo isnan eb-eb ay omichawchaw si fiyag ay eng-engkhana. Siya na nan ipatawidko isnan olay sino ay mangafak isnan ngaag, et sak-en nan Diosna ya siya nan chadlos ko anak. Ngem at kakaegyat nan enfanakhan nan cheycha'y omegyat ay mangitakcheg isnan kinatet-ewa, nan ad-i mamati, nan cha mangang-angnen isnan kakaisew, nan enpatey, nan asi nan okhalicha, nan ensop-ok ya enpadpadya, nan manad-ayaw isnan khinag-aeb ay dios, ya nan cheycha'y nalangkowag. At omey am-in chana isnan posong ay fomidfichang nan apey ya asufre. Siya nan makwanin ikadwa ay etey.” Nan Falo ay Ili ay JerusalemSa et inmali ken sak-en nan esang isnan cheycha'y pito ay angheles ay nangeegnan issan mallokong ay kawad san pito ay omochi ay kakaegyat ay likhat. Sa na't kanan, “Ali ka ta ipailak nan magmagkit ay asaw-en nan Kordero.” Sak et natengngel isnan Ispirito Santo, ya ket inyey san anghel sak-en isnan toktok nan chadlos at-atakchag ay filig. Et inpailana nan Nasantowan ay Ili ay Jerusalem, ay cha khomwab ay malpo id chaya ken Apo Dios, ya enlalanglang isnan langlang Apo Dios. Ensis-ilap nan chey ay ili, ay kag isnan ensis-ilap ay chadlos napateg ay fato, ay kag isnan makwanin haspe ay nalatak ay kag sarming. Et nan chey ay ili, naalachan nan nenliwes is at-atakchag ay kenkenekhan ay toping. Ya wad-ay nan sinpoo ya chwa ay pantewna ay tinotokkhongan nan sinpoo ya chwa ay angheles. Ya nikcheng nan ngadngachan nan sinpoo ya chwa ay tribon Israel ay naisolat isnan waschin esa isnan pantewna. Nan pantew nan ili et tolo nan nakhaeb is apet amyanan, tolo is apet ambagatan, tolo is apet falaan si akhew, ya tolo is apet kalonokhan si akhew. Sinpoo ya chwa ay chadchake ay fato nan naipegnachan nan toping ay alad. Siya chana nan naisolatan nan ngadngachan nan cheycha'y sinpoo ya chwa ay apostoles nan Kordero. San anghel ay nakitot-oya ken sak-en, et wad-ay nan ineegnana ay lokod ay fallitok ay ilokodna isnan ili, isnan am-in ay pantewna ya isnan aladna. Nan kaanchon nan ili et en-iso isnan kalawana. Sa et linokod san anghel nan chey ay ili, et chwan lifo ya epat khasot ay kilomitro.Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et sinpoo ya chwa ay lifo ay stadia. Siya akhes na nan kalawa ya katakchagna. Linokod akhes nan anghel nan alad isnan lokod si takho, et tolon poo ya enem ay chipa. Nan aladna et nakhaeb isnan napateg ay fato ay makwanin haspe, ngem tet-ewa ay fallitok nan ili ya nalatak ay kag sarming nan foyana. Nan pegnad nan alad nan ili et naar-arkosan isnan teketeken ay ilan si nenkapateg ay fato: nan inmona ay pegnad et haspe, nan maikadwa et safiro, nan maikatlo et kalsedonia, ya nan mikap-at et esmeralda. Nan mikalima et sardonika, nan mikan-em et karnelia, nan maikapito et krisolito, nan mikawalo et berilo, nan mikasiyam et topasio, nan mikapoo et krisoprasio, nan mikasinpoo ya esang et hasinto, ya nan mikasinpoo ya chwa et amatista. Am-in nan sinpoo ya chwa ay pantewna et perlas am-in. Esa'y perlas nan nakhab-an nan esa'y pantew. Nan karsan nan ili et tet-ewa ay fallitok ay nalatalatak ay kag sarming. Maid inilak ay Timplo isnan ili, tay nan Timplona et siya nan Apo ay Dios ay Makabfalin Am-in ya nan Kordero. Et ad-i ensapol nan chey ay ili is akhew paymo fowan, tay nan langlang nan katangtangachan Apo Dios nan menlanglang sidi, ya nan Kordero, siya nan silawna. At matatakho nan katakhotakho ay malpo isnan kailiili isnan langlang nan silawna, ya nan am-in ay ali isnan lofong, et iyeycha nan kinakachangyancha ay katangachancha ay mangichoo sidi. At matetetetekwafan nan pantew nan ili. Ad-i maen-enfan olay kaatna, tay maid maschem sid-i. Ya at maiyey sidi nan katangachan ya nan kinakachangyan nan katakhotakho isnan lofong. Nay met achi ad-i makaskaskhep nan olay ngag sisa ay nalokhit sidi. Siya akhes isnan cheycha'y cha mangang-angnen isnan kakaisew ya nan cheycha'y nalalangkowag. Kecheng yangkhay nan naisolat nan ngachancha isnan liblon si fiyag ay kwan nan Kordero nan makaskhep isnan chey ay ili. Nan Wanga ay OmipabfiyagSa et inpailan akhes san anghel nan wanga ay omipabfiyag ay cha malpo is katronon Apo Dios ya nan Kordero. Enfollinengneng ya nalatak ay kag sarming ay ensis-ilap nan ilana, ya cha en-ayos isnan khawan nan karsan nan ili. Ya isnan chwa'y enchedchemang ay ilit nan wanga, tinmofo nan kaew si fiyag ay masokasokat nan fekhasna is maminpoo ya chwa ay fowan, ya nan tofona et akhas nan kailiili. Et maid paat mad-anan sid-i isnan isyangkhay ay inpangaag Apo Dios.Nan wad-ay isnan chey ay ili et nan tronon Apo Dios ya nan Kordero, ya nan faana ay cha manad-ayaw ken siya. Et sa cha il-ilaen nan kamesna ya wad-ay nan ngachana is kakitongcha. Maid maschem sidi ya ad-icha masapol nan silaw ya akhew tay nan Apo ay Dios kannay nan silawcha, ya makiap-apo cha ay faana is eng-engkhana. Nan Omaliyan Apo JesusSa et kinwanin san anghel ken sak-en, “Tet-ewa ya kaaafolot am-in chana ay kali. Nan Apo ay Dios ay nangichawchaw isnan Ispiritona ay mangichalan isnan mamadtona, et finaana nan anghelna ta en na ipaila isnan cheycha'y faana nan awni't maangnen ay maangnen isnan ad-i omannong.” Kinwanin Jesus, “Ilaenyo tay ad-i omannong et awni't kaanali ak. Naoney nan mangiyangnen isnan naipadto isnan nay ay liblo!” Sak-en ay Juan nan chadlos nannge ya nangila isnan am-in ay naycha. Isnan nanngelak ya nangil-ak isnacha, nenfalintomeng ak ay nentowad kannay is kasikin san anghel ay nangipaila isnacha ken sak-en, tay kanak en chayawek siya. Ngem kinwaninan, “Ad-im angnen sa, tay faa ak yangkhay ay ib-am, ya ib-an nan cheycha'y iib-am ay mamadto, ya isnan am-in ay mangiyangnen isnan naisolat isnan nay ay liblo. Chayawem magtek si Apo Dios!” Sa na't kinwani kayet, “Ad-im itabtafon nan naipadto ay naisolat isnan nay liblo, tay nganngani et ay maangnen am-in chana. At kikhad nan cheycha'y inmingsa isnan ngaag tay siya nan kwacha, ya siya akhes isnan kakaisew nan ang-angnencha ta itot-oloycha. Ngem nan cheycha'y nalenteg, siya mo itot-oloycha nan kinalentegcha, ya siya akhes koma isnan nakapet ken Apo Dios.” Kinwanin Jesus, “Ilaenyo tay ad-i omannong et awni't kaanali ak ay mangitattakin isnan ichowak ay khanafen nan waschin esa'y takho isnan osto'y maiyafoloy isnan inang-angnena. Sak-en nan Alfa ya nan Omega,Nan laychen nan Alfa ya Omega ay kanan et, nan chamona ya nan anongosna. nan omona ya nan omochi, nan laplapona ya nan pengpengna.” Naoney nan cheycha'y kad-in menlafa isnan fachocha, tatno wad-ay wayacha ay somkhep isnan segpan nan ili ya mangan isnan fongan nan kaew ay omipabfiyag. Ngem at matlad is kadchelan nan ili nan cheycha'y kakaisew nan okhalicha,Nan osto ay naisolat isnan Griego isna et, “nan aso.” nan ensop-ok ya enpadpadya, nan asi nan okhalicha, nan enpatey, nan cheycha'y manad-ayaw isnan khinag-aeb ay dios, ya nan cheycha'y linalangkowag nan enkak-aliyan ya ang-angnencha. “Sak-en ay Jesus nan nangifaa isnan anghelko ay mangipaammo isnan naycha ken chakayo am-in ay mamati ay cha maam-among isnan kailiili. Nalpo ak isnan waned David id sangad-om, ya sak-en nan enlalanglang ay talaw ay kapigsaan nan silawna ay maiila isnan wiit.” Idwani, kanan nan Ispirito Santo ya nan Omafong ay Fafai en, “Omali ka, Apo!”Ya mo sino nan mannge isna et kanana koma akhes en, “Omali ka, Apo!”Mo sino nan maew-ew, omali. Omali kayo am-in ay menlayad ay ominom isnan chanom ay omipabfiyag ay ad-i kabfayachan. Nan Anongos Nan SolatSak-en ay Juan, et iloneloneyko ay mamagfakha isnan am-in ay mannge isnan naipadto isnan nay ay liblo. Kanak, “Mo wad-ay manoptop isnan naisolat isna, et itapin akhes Apo Dios isnan chosana nan kakaegyat ay likhat ay naisolat isnan nay ay liblo. Ya mo wad-ay mangaan isnan olay ngag sisa ay tapin nan naipadto isnan nay ay liblo, at mamaid nan maitapiyana isnan enkhawisan ay naisolat isna. Kaanen Apo Dios nan mailak-amana isnan kaew ay omipabfiyag, ya kaanena akhes nan maitapiyana ay makitee isnan Nasantowan ay Ili.” Sak-en ay Jesus ay manistikho isnan naycha am-in, et kanak en, “Tet-ewa, ad-i omannong et kaanali ak!”Siya et mampay. Omali ka Apo Jesus! Asop ya wad-ay nan fachang Apo Jesus ken chakayo am-in ay takhon Apo Dios. Amen. verse.rule="(]+>)(.*?)()" "$1$2$3" id=Wlbk charset=0 lang=lbk font=Charis SIL short.title=Central Bontok title=The New Testament in Central Bontok description=The New Testament and Genesis in the Central Bontok language of the Philippines. [lbk] \ © 2016, Wycliffe Bible Translators, Inc. (www.Wycliffe.org) version.major=1 version.minor=0 version.date=2016-06-10 publisher=Wycliffe Bible Translators, Inc. publish.date=1992 author=Wycliffe Bible Translators, Inc. creator=ScriptureEarth.org source=Wycliffe Bible Translators, Inc. about=The New Testament and Genesis in the Central Bontok language of the Philippines. [lbk] \

******************************\

Translation © 1992, Wycliffe Bible Translators, Inc.\

Print publisher © 1992, Wycliffe Bible Translators, Inc. \

http://www.ScriptureEarth.org; \

ScriptureEarth@Wycliffe.ca; \

http://www.Wycliffe.org; \

This translation is made available to you under the following terms: \

******************************\

Creative Commons Atribution-Non Comercial-No Derivatives 3.0\

http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/\

You are free to:Share — copy and redistribute the material in any medium or format\

Under the following terms:\

• Attribution. — You must give appropriate credit, provide a link to the license, and indicate if changes were made. \ You may do so in any reasonable manner, but not in any way that suggests the licensor endorses you or your use.\

• Noncommercial. — You may not use the material for commercial purposes.\

• No Derivative Works. If you remix, transform, or build upon the material, you may not distribute the modified material.\

No additional restrictions — You may not apply legal terms or technological measures that legally restrict others from doing anything the license permits.\

• Waiver. — Any of the above conditions can be waived if you get permission from the copyright holder.\

• Other Rights. In no way are any of the following rights affected by the license:\

— Your fair dealing or fair use rights;\

— The author's moral rights;\

— Rights other persons may have either in the work itself or in how the work is used, such as publicity or privacy rights.\

Notice — For any reuse or distribution, you must make clear to others the license terms of this work.\