\id MAT
\h San Mateo
\toc1 San Mateo
\mt ꞌÉn xi̱tse̱ ra nda tsò a̱ꞌta ꞌtse̱ Cristo koni ꞌsín tsikínda jè Mateo
\c 1
\s Xi̱ta̱ jchínga kjin‑la̱ Jesucristo
\r (Lucas 3:23‑38)
\p
\v 1 Jè xa̱jo̱n ra baxki̱ ꞌí‑la̱ jñà nàmi̱híꞌxtín jchá‑la̱ Jesucristo, jè ra tje̱‑la̱ David nchrabáꞌta‑ni ko̱ tje̱‑la̱ Abraham.
\p
\v 2 Jè Abraham, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Isaac; ko̱ Isaac, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Jacob; ko̱ Jacob jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Judá ko̱ jñà ꞌndse̱.
\v 3 Ko̱ jè Judá, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Fares ko̱ Zara, ko̱ jè na̱‑la̱, Tamar tsiꞌkìn. Jè Fares, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Esrom; ko̱ Esrom, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Aram.
\v 4 Jè Aram, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Aminadab; ko̱ jè Aminadab, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Naasón; jè Naasón, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Salmón;
\v 5 jè Salmón, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Booz, ko̱ jè na̱‑la̱, Rahab tsiꞌkìn. Jè Booz, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Obed, ko̱ jè na̱‑la̱, Rut tsiꞌkìn; ko̱ jè Obed jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Isaí;
\v 6 jè Isaí, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ David ra xi̱ta̱xá ítjòn tsikijna; ko̱ jè David, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Salomón; ko̱ jè na̱‑la̱ Salomón, jé ra kjomà chjo̱ón‑la̱ Urías nga ti̱ꞌsa̱ ítjòn.
\p
\v 7 Jè Salomón, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Roboam; jè Roboam, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Abías; jè Abías, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Asa;
\v 8 ko̱ jè Asa, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Josafat; ko̱ jè Josafat, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Joram; ko̱ jè Joram, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Uzías;
\v 9 ko̱ jè Uzías, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Jotam; jè Jotam, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Acaz; ko̱ jè Acaz, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Ezequías;
\v 10 jè Ezequías, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Manasés; ko̱ jè Manasés, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Amón; ko̱ jè Amón, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Josías;
\v 11 jè Josías, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Jeconías ko̱ jñà ꞌndse̱, ꞌkia̱ nga kijìko̱ kjo̱hiꞌin jñà xi̱ta̱ Israel ján nangi Babilonia.
\p
\v 12 Ra kjomà a̱skan, ꞌkia̱ nga ijye kijì ya̱ Babilonia, Jeconías, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Salatiel; ko̱ jè Salatiel, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Zorobabel;
\v 13 jè Zorobabel, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Abiud; ko̱ jè Abiud, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Eliaquim; ko̱ jè Eliaquim, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Azor;
\v 14 jè Azor, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Sadoc; ko̱ jè Sadoc, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Aquim; ko̱ jè Aquim, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Eliud;
\v 15 ko̱ jè Eliud, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Eleazar; jè Eleazar, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Matán; jè Matán, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ Jacob;
\v 16 jè Jacob, jé kjomà na̱ꞌìn‑la̱ José, jè ra ꞌxi̱n‑la̱ María kjomà. Jè María, jé ra kjomà na̱‑la̱ Jesús, jè ra Cristo [xi̱ta̱ ra xá isìkasén‑ni Nainá].
\p
\v 17 Te ijòn sko̱ kjomà jñà xi̱ta̱ jchínga ra nchrabá‑ni ꞌtse̱ Abraham skanda ꞌtse̱ David. Ko̱ jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Jesús ra nchrabáꞌta‑ni ꞌtse̱ David skanda ꞌkia̱ nga kjo̱ꞌñó kjomà‑la̱ jñà xi̱ta̱ Israel nga inikasén ya̱ nangi Babilonia ti̱ꞌkoa̱á te ijòn sko̱ kjomà xi̱ta̱ jchínga. Ko̱ ngi te ijòn sko̱ kjomà xi̱ta̱ jchínga skanda ꞌkia̱ nga kitsin ra Cristo [xi̱ta̱ ra xá isìkasén‑ni Nainá].
\s ꞌKia̱ nga kitsin Jesucristo
\r (Lucas 2:1‑7)
\p
\v 18 ꞌKia̱ nga kitsin Jesucristo ki̱í ꞌsín kjomà: María ra na̱‑la̱ Jesús, jé José, ijye tíjnaꞌñó‑la̱ nga jè ki̱xan‑ko̱. Tanga ꞌkia̱ nga ti̱kje bìtsa̱jnako̱ xákjén, kijchaá‑la̱ María nga ijyeé iꞌndí tjíhiꞌma‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ ngaꞌñó‑la̱ Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá.
\v 19 Jè José ra ꞌxi̱n‑la̱ kjomà María, xi̱ta̱ kixi̱‑ní; majìn‑la̱ nga kjo̱sabà tsjá‑la̱ María; isíkítsjen‑ní nga ta kjo̱ꞌmaá tsjín‑ni, nga mì yá xi̱ta̱ ra kji̱ꞌnchré.
\v 20 ꞌKia̱ nga ijye ko̱ꞌsín isíkítsjen, jngo ìkja̱li̱‑la̱ Nainá tsakáko̱ a̱ngi nijñá. Kitsò‑la̱:
\p ―José, ra ya̱ nchrabá‑ni tje̱‑la̱ David, kì tà chjàn skon‑jìn nga ki̱jnaki̱i jè María ra chjo̱ón‑li ko̱ma. Jè iꞌndí ra tjíhiꞌma‑la̱, ꞌtse̱é ngaꞌñó‑la̱ Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá. \fig Angel warning Joseph not to flee -33%|01-CN01634b.tif|col|Mat 1:20||ꞌKia̱ nga jè José kiìchja̱‑la̱ ìkja̱li̱ ya̱ a̱ngi nijñá|MAT 1:21\fig*
\v 21 Jngo ndí iꞌndí ꞌxi̱n jtsín‑la̱ ra Jesús si̱ꞌta ꞌí‑la̱. Kií ko̱ꞌsín ꞌkín‑ni, nga̱ jé ko̱chrjekàjin kjo̱hiꞌin xi̱ta̱ na̱xi̱ndá‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ jé ra tjín‑la̱.
\p
\v 22 Ngaꞌtsì kjoa̱ kìi̱, ꞌkoa̱á ꞌsín itjasòn koni ꞌsín kitsò Nainá a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra isìchjeén nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé nga kitsò:
\q
\v 23 Jngo ra chjo̱ón xa̱ngó, iꞌndí si̱hiꞌma‑la̱,
\q jtsín jngo‑la̱ iꞌndí ꞌxi̱n ra Emanuel si̱ꞌta ꞌí‑la̱.
\m Jè ꞌí ra Emanuel tsò, Nainá tíjnako̱‑ná tsó‑ni.
\p
\v 24 ꞌKia̱ nga itjaꞌfá‑la̱ José, ꞌkoa̱á ꞌsín kiꞌsìn koni ꞌsín kitsò‑la̱ ìkja̱li̱‑la̱ Nainá; iskábé María nga ixan‑ko̱.
\v 25 Tanga skanda ꞌkia̱á tsikitsa̱jnako̱ xákjién ꞌkia̱ nga ijye kitsin ndí iꞌndí‑tjòn‑la̱ María; ko̱ ꞌkoa̱á ꞌsín tsikíꞌta ꞌí‑la̱ nga Jesús tsiꞌkìn.
\c 2
\s Ki̱í ꞌsín kjomà nga ijchò Jerusalén xi̱ta̱ ra ꞌñó tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱
\p
\v 1 Jesús, ya̱á kitsin na̱xi̱ndá ra ꞌmì Belén, nangi ra chja̱‑ni Judea. Jè Herodes xi̱ta̱xá ítjòn tíjna jè ni̱chjin ꞌkia̱. Ijchó ya̱ Jerusalén ra na̱xi̱ndá sko̱‑la̱ Judea, xi̱ta̱ ra ꞌñó tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱, ra ya̱ inchrabà‑ni ñánda̱ bitjokátji‑ni tsáꞌbí,
\v 2 nga kjonangi, kitsò:
\p ―¿Ñánda̱ tíjna jè xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ ꞌtse̱ xi̱ta̱ Judío ra ijye kitsin? Kijchaá jngo‑ji̱n nitse ya̱ ñánda̱ bitjokátji‑ni tsáꞌbí ra tsakón nga ijyeé kitsin. Ngaji̱n, kií xá kàꞌfìi̱‑naji̱n nga jcha̱xkón‑ji̱n.
\p
\v 3 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré Herodes ra xi̱ta̱xá ítjòn tíjna, ko̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá Jerusalén, ta itsakjón‑ní.
\v 4 Jè Herodes kiìchja̱‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma ra tsikínda Moisés. Iskonangi‑la̱, ñánda̱‑ni nga jtsín ra Cristo [xi̱ta̱ ra xá si̱ìkasén‑ni Nainá].
\v 5 Jñà xi̱ta̱ kìi̱ kitsó‑la̱:
\p ―Ya̱á na̱xi̱ndá ra ꞌmì Belén nangi ra chja̱‑ni Judea. ꞌKoa̱á ꞌsín tíchja̱ xa̱jo̱n ra tsikínda xi̱ta̱ ra kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá kjotseé nga kitsò:
\q
\v 6 Jiòn ra xi̱ta̱ na̱xi̱ndá Belén tsa̱jiòn, nangi ra chja̱‑ni Judá,
\q mì tsa ꞌñó nangi titsa̱hijyo ya̱ a̱jin‑la̱ na̱xi̱ndá ra tjíhijyo ítjòn ya̱ nangi Judá;
\q ti̱ꞌkoa̱á ꞌñó chjí‑no ra jiòn.
\q Nga̱ ya̱á ki̱tjojin jngo‑ni xi̱ta̱xá ítjòn
\q ra si̱ìkinda̱ na̱xi̱ndá‑na̱ Israel.
\p
\v 7 Jè Herodes, kiìchja̱ꞌma‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ꞌñó tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱ nga iskonangi‑la̱ mé ni̱chjin‑ni nga kijtse jè nitse.
\v 8 ꞌKia̱á isìkasén ján Belén, kitsò‑la̱:
\p ―Tangió, nda chji̱nangio a̱ꞌta ꞌtse̱ iꞌndí ra̱kìi̱. ꞌKia̱ nga sa̱kò‑no ti̱kjíꞌnchré‑ná, mé‑ni nga ti̱ꞌkoa̱ íkatsíjen‑la̱ nga skexkón, ko̱ nga ti̱ꞌkoa̱á jeya sìkíjnaa̱.
\p \fig Wise men go to Bethlehem -50%|02-CN01629b.tif|col|Mat 8‑10|| |MAT 2:8\fig*
\v 9 ꞌKia̱ nga ijye kiíꞌnchré jñà xi̱ta̱ chji̱ne̱ kìi̱ koni ꞌsín kitsò jè Herodes, kijì‑ní; ko̱ jè nitse ra kijtse ñánda̱ bitjokátji‑ni tsáꞌbí, ꞌkoa̱á ꞌsín kijì ítjòn‑la̱ skanda ijchò ñánda̱ tíjna iꞌndí ra̱kìi̱, ko̱ ya̱á tsasijna jè nitse.
\v 10 Jñà xi̱ta̱ chji̱ne̱ kìi̱, ꞌkia̱ nga kijtse nitse ra̱kìi̱, tsja jchán kiꞌse‑la̱.
\v 11 ꞌKia̱ nga ꞌjahaꞌsen niꞌya jñà xi̱ta̱ kìi̱, kijtseé jè iꞌndí ra̱kìi̱ ko̱ María jè ra na̱‑la̱. ꞌKia̱á tsinchaxkóꞌnchiꞌta‑la̱ jè iꞌndí ra̱kìi̱ nga kijtsexkón. Ko̱ a̱kjòn iskíꞌxa̱ jñà kàxa̱‑la̱, kitsjá‑la̱ jñà to̱n sinè, ko̱ chrjongó Nainá ko̱ nandá jta̱ ixi ra ꞌñó nda jne̱ ra ꞌmì mirra.
\v 12 Ra kjomà a̱skan kiꞌtsí‑la̱ nijñá jñà xi̱ta̱ kìi̱ nga mì ti̱ ko̱ꞌsín kji̱nchrabà‑ni jè ndi̱yá ñánda̱ tíjna Herodes. Xìn ndi̱yá kijì‑ni nga kijì‑ni nangi‑la̱.
\s Ki̱í ꞌsín kiꞌsìn xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Jesús nga tsanga nga kijì ján nangi Egipto
\p
\v 13 ꞌKia̱ nga ijye kijì‑ni jñà xi̱ta̱ ra tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱, jngo ìkja̱li̱‑la̱ Nainá isinijñá‑la̱ José, kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱sítji̱in, chjíbí jè iꞌndí ko̱ na̱‑la̱; ꞌtin ján nangi Egipto; ya̱á ti̱jni skanda ꞌkia̱ nga ko̱xín‑la. Nga̱ jè Herodes koa̱àtsjií jè iꞌndí ra̱kìi̱ nga mejèn‑la̱ si̱ìꞌken.
\p
\v 14 ꞌKia̱ nga ijye itjaꞌfá‑la̱ José, iskábé iꞌndí ko̱ na̱‑la̱, kijì ni̱tje̱n ján nangi Egipto.
\v 15 Ya̱á tsikitsa̱jna skanda ꞌkia̱ nga ꞌken Herodes. ꞌKoa̱á ꞌsín itjasòn koni ꞌsín kitsò Nainá a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra isìchjeén nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé nga kitsò: “Ya̱á kíchjà‑la̱ iꞌndí‑na̱ nangi Egipto.”
\s ꞌKia̱ nga iniꞌken ndí i̱xti ꞌxi̱n
\p
\v 16 ꞌKia̱ nga kijtse jè Herodes nga jñà xi̱ta̱ ra ꞌñó tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱ iskonda̱cha̱á‑la̱, jti jchán kjomà‑la̱. A̱kjòn ꞌñó kitsjá kjo̱hixi̱ nga ki̱yá ijye ndí i̱xti ꞌxi̱n ra jò nó tjín‑la̱ ko̱ ngaꞌtsì ra isa̱ iꞌndí‑isa kóhoꞌki ya̱ na̱xi̱ndá Belén, ko̱ jñà na̱xi̱ndá ra tjíhijyo ya̱ a̱ndi‑la̱ koni ꞌsín tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ jñà xi̱ta̱ chji̱ne̱, nga mé ni̱chjin‑ni nga kijtse jè nitse.
\v 17 ꞌKoa̱á ꞌsín itjasòn ꞌén ra kiìchja̱ Jeremías xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé, nga kitsò:
\q
\v 18 Ya̱ i̱ꞌnde ra ꞌmì Ramá kinaꞌyá‑la̱
\q nga ꞌñó tíkjindáya ko̱ tífahátse‑la̱
\q jè chjo̱ón Raquel nga tíkjindáyake ndí i̱xti‑la̱,
\q ko̱ mì kì ti̱ ꞌnchré‑la̱ yá ra síje ikon
\q nga̱ ijyeé ꞌken ndí i̱xti‑la̱.
\s Mé‑ni xi̱ta̱ Nazaret tsiꞌkìn‑ni Jesús
\p
\v 19 ꞌKia̱ nga ijye ꞌken Herodes, jngo ìkja̱li̱‑la̱ Nainá isinijñá‑la̱ José ján Egipto. Kitsò‑la̱:
\p
\v 20 ―Ti̱sítji̱in, chjíbí jè iꞌndí ko̱ na̱‑la̱. ꞌTin india‑ni ya̱ nangi Israel. Ijyeé ꞌken jñà xi̱ta̱ ra mejèn‑la̱ si̱ìꞌken iꞌndí ra̱kìi̱.
\p
\v 21 ꞌKia̱á tsasítje̱n José, kijì ko̱ jè iꞌndí ko̱ na̱‑la̱ ya̱ nangi Israel.
\v 22 Tanga ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré José nga jè tíbatéxoma Arquelao ya̱ nangi Judea, nga jè tíjna ngajo‑ila̱ na̱ꞌìn‑la̱ Herodes, José itsakjón‑ní; mì kì ya̱ ko̱ꞌsín kijì. Ya̱á kijì ya̱ nangi Galilea. Nainá, ꞌkoa̱á ꞌsín tsiꞌkéna̱jmíya‑la̱ a̱ngi nijñá.
\v 23 ꞌKia̱ nga ijchò ya̱ i̱ꞌnde ra̱kìi̱, ya̱á tsikitsa̱jna ya̱ na̱xi̱ndá Nazaret. ꞌKoa̱á ꞌsín kjomà mé‑ni nga itjasòn‑ni koni ꞌsín kitsò xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé, nga jè Jesús, xi̱ta̱ nazareno ꞌkín.
\c 3
\s Mé ꞌén ra kiìchja̱ Juan, jè ra batíndá xi̱ta̱
\r (Marcos 1:1‑8; Lucas 3:1‑9, 15‑17; Juan 1:19‑28)
\p
\v 1 Ni̱chjin kìi̱, ijchó jè Juan ra batíndá xi̱ta̱, ya̱ i̱ꞌnde a̱ꞌta xìn ꞌtse̱ Judea ñánda̱ nga nangi kixì nga tsiꞌkéna̱jmíya jè ꞌén‑la̱ Nainá,
\v 2 nga kitsò:
\p ―Ti̱kájno‑no jè jé ra tjín‑no ko̱ kì ti̱ tsja jé fatsji‑no, nga̱ ijyeé kjochrañaꞌtà‑no ni̱chjin nga jcha̱a kóꞌsín batéxoma jè ra tíjna ján ngajmi.
\p
\v 3 Jè xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé ra tsiꞌkìn Isaías, ꞌkoa̱á ꞌsín tsikínda xa̱jo̱n‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Juan nga kitsò:
\q Jngo xi̱ta̱ ra ꞌñó tíchja̱ ya̱ i̱ꞌnde a̱ꞌta xìn ñánda̱ nga nangi kixì nga tsò:
\q “Ti̱tsa̱jnanda nga ꞌkia̱ nga kjꞌi̱í Na̱ꞌín‑ná,
\q kixi̱ ti̱kíjna inìma̱‑no
\q koni jngo ndi̱yá kixi̱ ñánda̱ nga ko̱jmeyá Na̱ꞌín‑ná.”
\p
\v 4 Jñà nikje ra tsakjaya Juan, tsja̱‑la̱ cho̱ camelloó tjínda‑ni. Ko̱ jngo xìncho̱ ra chrja̱ba̱ cho̱ tsikíkjá. Ko̱ jñà tsajmì ra iskine Juan, tsjén‑la̱ cho̱ sera̱ ijñá‑ní ko̱ likò.
\v 5 Jñà xi̱ta̱ ra inchrabà‑ni ya̱ Jerusalén ko̱ kóhoꞌki nga tíjngo ya̱ nangi ñánda̱ ꞌmì Judea ko̱ jñà i̱ꞌnde ra ya̱ machraña‑la̱ ya̱ ndáje̱ ra ꞌmì Jordán nga ꞌjiíꞌnchré‑la̱ jè Juan.
\v 6 Jñà xi̱ta̱ kìi̱, ꞌkia̱ nga isíkájno‑ni jé‑la̱, a̱kjòn jè Juan tsatíndá‑ní ya̱ ndáje̱ Jordán.
\p
\v 7 ꞌKia̱ nga kijtse jè Juan nga ꞌñó kjìn xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ saduceo ꞌji nga mejèn‑la̱ ko̱tíndá ijo‑la̱, kitsó‑la̱:
\p ―Jiòn, ꞌkoa̱á ꞌsín ngoya‑no koni tsa tje̱‑la̱ ye̱. ¿Yá ra ko̱kitsò‑no nga ko̱tojin‑no jè kjo̱hiꞌin ra ꞌsa̱ nchrabá?
\v 8 Ko̱ꞌsín ꞌtia̱àn kjoa̱ ra nda tjín. Kataꞌya‑la̱ nga ijyeé iníkájno jé‑no ko̱ mì ti̱ jé i̱nchifatsji‑no.
\v 9 Kì ko̱ꞌsín níkítsjen ya̱ a̱jin inìma̱‑no nga bixó: “Ngaji̱n, mì kì ꞌse̱‑naji̱n kjo̱hiꞌin nga̱ ya̱á nchrabáꞌta‑naji̱n ya̱ ꞌtse̱ Abraham.” ꞌKoa̱á xín kixi̱‑no, skanda jñà na̱jo̱ kìi̱, maá‑la̱ Nainá nga i̱xti ꞌtse̱ Abraham ꞌsi̱in.
\v 10 Jè ni̱chjin nga tsjá kjo̱hiꞌin Nainá, ijyeé kjochraña, ꞌkoa̱á jngoya‑la̱ koni jngo ki̱cha̱yá ra kjijnanda nga kjijnaꞌta ya̱ kja̱ma̱‑la̱ yá nga ko̱tesòn. Ngaꞌtsì yá ra mì kì nda to bajà‑la̱, jtísòn‑ní; ya̱á si̱nchájin niꞌí mé‑ni nga jti̱‑nì.
\v 11 Kixi̱í kjoa̱, ꞌa̱n, ta ko̱ó nandá nga batíndá‑na mé‑ni nga si̱kájno‑no jè jé ra tjín‑no, ko̱ mì ti̱ kì jé kjótsji‑no. Tanga jè ra ꞌsa̱ nchrabátji̱ngi‑na, ko̱ó Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá nga ko̱tíndá‑no ko̱ niꞌí. Isa̱á tse ngaꞌñó tjín‑la̱ mì ꞌkoa̱‑ni koni ra ꞌa̱n. Skanda mì kì tjíꞌnde‑na nga ꞌa̱n ꞌkoà‑la̱ jñà xa̱jté‑la̱.
\v 12 Ijyeé tíjnanda nga kjoa̱hájin xi̱ta̱ ra nda ꞌsín ko̱ jñà ra mì kì nda ꞌsín koni ꞌsín ma ꞌkia̱ nga matsje jñà tjachó ra ꞌmì trigo, ki̱ncháxkó ijyeé jñà ra trigo ya̱ a̱ya niꞌnga, tanga jè tjé‑la̱, ya̱á ko̱kà ya̱ a̱jin niꞌí ra mì kì kji̱ꞌtso skanda tà kjiá‑nioo̱.\fig Winnowing -33%|03-CN01655b.TIF|col|Mat 3:12||Kóꞌsín matsje jñà trigo|MAT 3:12\fig*
\s Ki̱í ꞌsín kjomà ꞌkia̱ nga isatíndá jè Jesús
\r (Marcos 1:9‑11; Lucas 3:21‑22)
\p
\v 13 Jesús ya̱á ꞌji‑ni ya̱ Galilea nga ijchò ya̱ ndáje̱ ra ꞌmì Jordán nga ijchòjkon Juan nga mejèn‑la̱ nga sa̱tíndá‑te.
\v 14 Jè Juan, ꞌkia̱ nga ti̱ꞌsa̱ ítjòn, mì kì kjokjiín‑la̱, kitsó‑la̱:
\p ―ꞌA̱án jnchro ra machjeén‑na nga ji̱ ko̱tíndá‑ná. ¿A ta isa̱á ji̱ fíi̱jchòn‑ná?
\p
\v 15 ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―Ti̱hitjasòn‑li ra ji̱ ꞌndi̱ ꞌndi̱, nga̱ machjeén‑ní nga ko̱ꞌsín si̱hitjasén ngaꞌtsì kjoa̱ ra kixi̱ tjín ya̱ ngixko̱n Nainá.
\p ꞌKia̱á isìhitjasòn jè Juan.
\v 16 ꞌKia̱ nga ijye isatíndá jè Jesús nga itjokàjin‑ni ya̱ nandá, a̱kjòn itjáꞌxa̱jin ya̱ ján ngajmi, ko̱ jè Jesús kijtseé jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá ra inchrabàjen‑nè nga iskàtje̱nsòn‑la̱, ra koni ꞌki tjo̱ni̱ña̱ ꞌki.
\v 17 ꞌKia̱á inaꞌyá jngo‑la̱ ꞌén ra ngajmi inchrabà‑ni nga kitsò:
\p ―Jé ra̱kìi̱ Iꞌndí‑na̱ ra ꞌñó tsjake̱; ꞌñó tsja tjín‑la̱ takoàa̱n ra a̱ꞌta ꞌtse̱.
\c 4
\s ꞌKia̱ nga iskóꞌta xi̱ta̱‑ni̱í jè Jesús nga mejèn‑la̱ kátátsji‑jé
\r (Marcos 1:12‑13; Lucas 4:1‑13)
\p
\v 1 Jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá kiìko̱ Jesús jngo i̱ꞌnde a̱ꞌta xìn ñánda̱ nga nangi kixì nga iskóꞌta jè xi̱ta̱‑ni̱í nga mejèn‑la̱ nga kátátsji‑jé.
\p
\v 2 Ichán ni̱chjin ko̱ ichán ni̱tje̱n tsikijnachjan jè Jesús. ꞌKia̱ nga kjomà a̱skan‑nioo̱ kjòhojó‑la̱.
\v 3 Jè xi̱ta̱‑ni̱í ra ma‑la̱ konda̱cha̱ ijchò kasiꞌta chrañaá‑la̱ ñánda̱ tíjna Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Tsa ngi kixi̱í kjoa̱ nga ji̱í‑ní ra Iꞌndí‑la̱ Nainá ꞌmì‑li, ko̱ꞌtín‑la̱ jñà na̱jo̱ kìi̱ nga ni̱ño̱ katama.
\p
\v 4 Tanga jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―ꞌKoa̱á ꞌsín tíchja̱ ya̱ Xa̱jo̱n‑la̱ Nainá, nga tsò: “Mì tsa tà ki tsajmì ra ma chine kítsa̱jnakon‑ni jñà xi̱ta̱, ti̱ꞌkoa̱á kií kítsa̱jnakon‑ni ngaꞌtsì ꞌén ra chja̱ Nainá.”
\p
\v 5 Jè xi̱ta̱‑ni̱í ꞌkia̱á kiìko̱ Jesús ya̱ Na̱xi̱ndá Tsje‑la̱ Nainá [ra ꞌmì Jerusalén]; isíkíjnasòn ya̱ ñánda̱ ꞌñó ꞌnga ya̱ a̱sòn‑la̱ i̱ngo̱,
\v 6 kitsò‑la̱:
\p ―Tsa ngi kjo̱hixi̱‑ní nga Iꞌndí‑la̱ Nainá ꞌmì‑li, ti̱kàtje̱n‑ngi ijo‑li, nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín tíchja̱ Xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌÉn‑la̱ Nainá nga tsò:
\q Jè Nainá ki̱íxá‑la̱ jñà ìkja̱li̱‑la̱ mé‑ni nga si̱ìkinda̱‑li,
\q nga ko̱ó tsja jtsa̱ba̱ꞌñó‑li,
\q mé‑ni nga ni̱jngo na̱jo̱ sa̱téngi‑ni.
\p
\v 7 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ti̱ꞌkoa̱á tjíꞌta Xa̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò: “Kì tà chjàn jè chjíꞌtì jè ra Nainá‑li ma, jè ra tíjna ítjòn‑li.”
\p
\v 8 Jè xi̱ta̱‑ni̱í, india iko̱‑isa jè Jesús ya̱ a̱sòn nindo ra ꞌñó ꞌnga ꞌki, nga tsakón ijye‑la̱ ngaꞌtsì na̱xi̱ndá ra tjín ya̱ i̱sàꞌnde ko̱ jñà kjoa̱jeya‑la̱,
\v 9 kitsò‑la̱:
\p ―Ji̱í tsja ijye‑la ngaꞌtsì kìi̱ tsa ki̱se̱n-xkóꞌnchiꞌtá‑ná ko̱ jcha̱xkón‑ná.
\p
\v 10 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Ti̱si̱ꞌtaxín‑ná xi̱ta̱‑ni̱í. ꞌKoa̱á ꞌsín tjíꞌta Xa̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò: “Jcha̱xkín jè ra tíjna ítjòn‑li jè ra Nainá‑li ma, ko̱ ta jè ta̱jngoó ti̱sin‑la̱.”
\p
\v 11 ꞌKia̱á kijì jè xi̱ta̱‑ni̱í, nga tsasìꞌtaxìn‑la̱ jè Jesús. A̱kjòn ijchó ìkja̱li̱‑la̱ Nainá ra isìsin‑la̱ Jesús.
\s ꞌKia̱ nga tsikíꞌtsia̱ Jesús nga kiꞌsìn xá‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá
\r (Marcos 1:14‑15; Lucas 4:14‑15)
\p
\v 12 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré Jesús nga nda̱yá tíjnaꞌya jè Juan ra tsatíndá xi̱ta̱, ya̱á kijì india‑ni ya̱ i̱ꞌnde‑la̱ ñánda̱ ꞌmì Galilea.
\v 13 Tanga mì tsa ya̱ tsikijna ya̱ ñánda̱ ꞌmì Nazaret; ya̱á kiì kijna ñánda̱ ꞌmì Capernaum, jngo na̱xi̱ndá ra kjijna ya̱ a̱ndi‑la̱ ndáchikon ya̱ i̱ꞌnde ra chja̱‑ni Zabulón ko̱ Neftalí.
\v 14 ꞌKoa̱á ꞌsín kjomà mé‑ni nga itjasòn‑ni ꞌén ra tsikínda jè xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé ra tsiꞌkìn Isaías nga kitsò:
\q
\v 15 Ján nangi Zabulón ko̱ nangi Neftalí,
\q ya̱ ñánda̱ fì ndi̱yá ra ꞌfahandi ya̱ ndáchikon ya̱ ra ijngoa ndáje̱ Jordán,
\q ya̱ ñánda̱ tíjna nangi Galilea,
\q ya̱ ñánda̱ tjíhijyo xi̱ta̱ ra mì tsa xi̱ta̱ judío.
\q
\v 16 Jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ra̱kìi̱ ra jñò tjín kjo̱bítsjen‑la̱,
\q kijtseé jngo niꞌí ra ꞌñó tse ꞌki,
\q ko̱ jñà xi̱ta̱ ra ya̱ tjímaya ndi̱yá kjo̱biya,
\q kisìhiseén jngo‑la̱ niꞌí ra kisìhisen‑la̱ kjo̱bítsjen‑la̱.
\p
\v 17 Skanda ya̱á tje̱n‑nì nga tsikíꞌtsia̱ Jesús nga isìkaꞌbí ꞌén‑la̱ Nainá nga kitsò:
\p ―Ti̱kájno jé‑no, kì ti̱ tsja jé fatsji‑no. Ijyeé kjochraña ni̱chjin nga jcha̱a kóꞌsín batéxoma jè ra tíjna ngajmi.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús kiìchja̱‑la̱ ijòn xi̱ta̱ ra síꞌken ti̱
\r (Marcos 1:16‑20; Lucas 5:1‑11)
\p
\v 18 ꞌKia̱ nga tífì Jesús ya̱ a̱ndi ndáchikon ꞌtse̱ Galilea, jò xi̱ta̱ kijtse; jngo ra ꞌmì Simón ra ti̱ꞌkoa̱ Pedro ꞌmì‑te, ko̱ ꞌndse̱ ra ꞌmì Andrés nga i̱nchisíkàtje̱n-ngindá na̱ꞌya‑la̱. Jñà xi̱ta̱ kìi̱, ti̱í bíxkó.\fig Jesus calling Peter & Andrew from ship -33%|04-CN01681B.TIF|col|Mat 4:18‑19||ꞌKia̱ jè Jesús kiìchja̱‑la̱ jè Pedro ko̱ Andrés|MAT 4:18\fig*
\v 19 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Nchrabátji̱ngi‑ná, ꞌa̱án tsja‑no xá nga xi̱ta̱ kíxkóya ra ꞌa̱n ki̱ji̱ꞌta‑na koni ꞌsín nga bíxkó ti̱.
\p
\v 20 Ndi̱to̱ón isíkáhijyo jè na̱ꞌya‑la̱ nga kiìtji̱ngi‑la̱ Jesús.
\p
\v 21 ꞌKia̱ nga i̱nchifì‑isa, Jesús kijtseé‑te ra ꞌmì Jacobo ko̱ ꞌndse̱ ra ꞌmì Juan; ya̱á títsa̱jnaya chitso‑la̱ ko̱ na̱ꞌìn‑la̱ ra ꞌmì Zebedeo nga i̱nchibíndayá‑ni jè na̱ꞌya‑la̱. Kiìchja̱‑la̱ Jesús nga ki̱tji̱ngi‑la̱.
\v 22 Ndi̱to̱ón kitsjin chitso‑la̱ ko̱ na̱ꞌìn‑la̱ nga kiìtji̱ngi‑la̱ Jesús.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús ꞌñó kjìn xi̱ta̱ tsakón‑ya‑la̱
\r (Lucas 6:17‑19)
\p
\v 23 Jesús tsajme tíjngoó ya̱ nangi Galilea; tsakón‑ya ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío nga jngó jngó na̱xi̱ndá. Tsiꞌkéna̱jmíya ꞌén xi̱tse̱ ra nda tsò ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá koni ꞌsín batéxoma, ko̱ isinda‑ni ta mé ꞌchin ra tjín‑la̱ xi̱ta̱ nga ajò ma ijo‑la̱.
\v 24 Inaꞌyá‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ Jesús nga tíjngo ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ ꞌmì Siria, ko̱ jñà xi̱ta̱ inchrabàko̱ó‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kiya ra kjìn sko̱ya ꞌchin tjín‑la̱, jñà ra ajò ijo‑la̱ ko̱ xi̱ta̱ ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin inìma̱‑la̱, ko̱ tjín ra ꞌchin biyaxín tjín‑la̱, ko̱ xi̱ta̱ ra mì kì ma síkíꞌbi̱ ijo‑la̱. Jè Jesús isindaá‑ni ngaꞌtsì xi̱ta̱ kìi̱.
\v 25 Kjín xi̱ta̱ kijìtji̱ngi‑la̱ Jesús ra ya̱ i̱ꞌnde‑la̱ Galilea, ko̱ ra ꞌtse̱ na̱xi̱ndá ra te ma‑ni ra ꞌmì Decápolis, ko̱ ra ꞌtse̱ na̱xi̱ndá Jerusalén, ko̱ ra ya̱ ꞌtse̱ nangi Judea, ko̱ ra ya̱ ꞌtse̱ ra ijngoa ndáje̱ Jordán.
\c 5
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús tsiꞌkéna̱jmíya ya̱ a̱sòn nindo
\p
\v 1 Jesús, ꞌkia̱ nga kijtse nga kjín ma‑ni xi̱ta̱, tsihijiín ya̱ a̱sòn nindo ko̱ ya̱á tsikijna‑ni. Ko̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ijchò kinchaꞌta chraña‑la̱.
\v 2 Jesús, ꞌkia̱á kiìchja̱ nga tsakón‑ya‑la̱, kitsò‑la̱:
\s Kjoa̱ ra ngi chjí kiti‑la̱ ya̱ ngixko̱n Nainá
\r (Lucas 6:20‑23)
\p
\v 3 ―Mé ta̱ nda‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra machi̱ya‑la̱ nga machjeén‑la̱ jè kjo̱nda ra ngajmi nchrabá‑ni; nga̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱, ijyeé ꞌtse̱é ngaꞌtsì kjo̱nda ra tjín a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra batéxoma‑la̱ jè ra tíjna ngajmi.
\p
\v 4 ’Mé ta̱ nda‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kjindáya nga bíxten ndáxko̱n; nga̱ jé Nainá si̱ìjetakòn.
\p
\v 5 ’Mé ta̱ nda‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra indakjoa̱ tjín inìma̱‑la̱; nga̱ jñá tjábé‑la̱ nangi ra Nainá ijye ko̱ꞌsín kitsò nga tsjá kjo̱tjò‑la̱.
\p
\v 6 ’Mé ta̱ nda‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ko̱ꞌsín ꞌñó bátsji kjoa̱kixi̱ ra mejèn‑la̱ Nainá koni ꞌsín ꞌsín jè xi̱ta̱ ra ꞌñó xándá‑la̱ ko̱ ra ꞌñó ajò‑la̱; nga̱ sa̱kó‑la̱ jñà kjoa̱ ra bátsji.
\p
\v 7 ’Mé ta̱ nda‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra tjín‑la̱ kjo̱hi̱ma̱takòn; nga̱ jè Nainá ti̱ꞌkoa̱á ko̱hi̱ma̱ke ngajoó‑ni.
\p
\v 8 ’Mé ta̱ nda‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra tsje tjín inìma̱‑la̱; jñà xi̱ta̱ kìi̱, ske̱é Nainá.
\p
\v 9 ’Mé ta̱ nda‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra síꞌnchán‑jin kjoa̱, nga̱ jè Nainá i̱xti ꞌtse̱é ki̱tso̱‑la̱.
\p
\v 10 ’Mé ta̱ nda‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra tímihìtji̱ngi‑la̱ nga ta nga̱tjì‑la̱ nga nda síhitjasòn ra kjoa̱kixi̱; nga̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱, ijyeé ꞌtse̱é ngaꞌtsì kjo̱nda ra tjín a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra batéxoma‑la̱ jè ra tíjna ngajmi.
\p
\v 11 ’Mé ta̱ nda‑najiòn ꞌkia̱ nga jñà xi̱ta̱, ꞌcho ki̱chja̱jno‑no ko̱ nga ske̱ton‑no, ko̱ nga koa̱ànè‑no ta mé ꞌén ndiso‑ni nga ta nga̱tjì tsa̱ꞌa̱n.
\v 12 Ko̱ꞌsín tsja ꞌtè‑la takòn, ko̱ tsja ꞌtè‑la inìma̱‑no. Nga̱ ya̱ ján ngajmi, tseé tjín‑ni kjo̱tjò ra tjábé‑no. Mì tsa ta jiòn ra ko̱ꞌsín tínìko̱‑no. ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín kinìko̱ jñà xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱, jñà ra isa̱ kjotseé tsikima koni ra jiòn.
\s Yá‑ni ra ma jè na̱xa̱ ko̱ niꞌí ꞌtse̱ i̱sàꞌnde
\r (Marcos 9:50; Lucas 14:34‑35)
\p
\v 13 ’Jiòn, ꞌkoa̱á ꞌsín ngoya‑no koni tsa na̱xa̱ ra machjeén‑la̱ xi̱ta̱ i̱sàꞌnde. Tanga tsa ꞌkia̱ jè na̱xa̱ mì kì ti̱ jnchra ka̱ma‑ni, ¿kóꞌsín si̱ko̱‑lá nga ma ko̱jnchra india‑ni? Mì ti̱ mé chjí‑la̱, ta xa̱ájten‑ní ko̱ ya̱á ki̱nchanè jñà xi̱ta̱.
\p
\v 14 ’Jiòn, ꞌkoa̱á ꞌsín ngoya‑no koni tsa niꞌí ra machjeén‑la̱ xi̱ta̱ i̱sàꞌnde. Tsa jngo na̱xi̱ndá ra a̱sònꞌnga nindo tíjna, mì kì ko̱ma kíjnaꞌma.
\v 15 ꞌKia̱ jngo niꞌí sitéꞌí, mì tsa ya̱ sijnangi ya̱ kàxa̱. Ya̱á si̱jna ñánda̱ nga ꞌnga chon, mé‑ni ma ko̱hisen ijye‑la̱ jñà ra tjítsa̱jna ya̱ niꞌya.
\v 16 ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín ꞌtia̱àn jiòn. Nda katahisen jè niꞌí‑no ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱, mé‑ni, ꞌkia̱ nga ske̱ jè kjo̱nda ra ꞌnià jiòn, ꞌngaá katasíkíjna jè Na̱ꞌìn‑no ra Nainá ra tíjna ya̱ ngajmi.
\s Kóꞌsín tsakón‑ya Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés
\p
\v 17 ’Kì tà chjàn ko̱ꞌsín níkítsjen nga ꞌa̱án ꞌji sikítsón‑ña jè kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ko̱ jñà kjoa̱ ra tsakón‑ya jñà xi̱ta̱ ra kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá; majìn‑jìn; ta isa̱á kií xá ꞌjíi̱‑na nga ngi ndaá katitjasòn.
\v 18 Ngi kjo̱hixi̱í ra xin‑no, ꞌkia̱ nga takó tjíhijyo‑isa jè i̱sàꞌnde ko̱ jè ngajmi, jè kjo̱téxoma, ni̱mé ra ma tjáhixìn‑la̱, ni̱jngo punto ko̱ ni̱jngo letra, skanda ꞌkia̱ nga ki̱jchò chi̱ba̱‑la̱ nga ki̱tjasòn ijye ngaꞌtsiòo̱.
\v 19 Jè xi̱ta̱ ra mì kì si̱hitjasòn jngo kjo̱téxoma, ni̱ꞌsín nangi tíjna, ko̱ tsa ko̱ꞌsín ko̱kòn‑ya‑la̱ xi̱ta̱ ra iꞌka nga mì kì ko̱ꞌsín si̱hitjasòn, ꞌkoa̱á ꞌsín ꞌñó nangi kíjna ya̱ na̱xi̱ndá ñánda̱ batéxoma jè ra tíjna ngajmi. Ko̱ jè xi̱ta̱ ra nda si̱hitjasòn kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ko̱ ra nda ko̱kòn‑ya‑la̱ xi̱ta̱ ra iꞌka, jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ꞌñó ꞌnga kíjna ya̱ na̱xi̱ndá ñánda̱ nga batéxoma jè ra tíjna ngajmi.
\v 20 ꞌKoa̱á ꞌsín xin kixi̱‑no, jè kjoa̱kixi̱ ra mejèn‑la̱ Nainá, tsa mì kì isa̱ nda si̱hitjasòn koni jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, mì kì ki̱tjáha̱ꞌse̱en ñánda̱ tíbatéxoma jè ra tíjna ngajmi.
\s Kóꞌsín tsakón‑ya Jesús ra a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱jtitakòn
\r (Lucas 12:57‑59)
\p
\v 21 ’Ijyeé a̱sa kinaꞌyá‑nájiòn koni ꞌsín tsiꞌkìn‑la̱ jñà xi̱ta̱ jchínga kjotseé nga tsiꞌkìn‑la̱: “Kì xi̱ta̱ nìꞌken; ngaꞌtsì ra xi̱ta̱ síꞌken, kjo̱hiꞌiín ꞌki̱‑la̱.”
\v 22 Tanga ꞌa̱n, ꞌkoa̱á xin‑no, tsa jngo xi̱ta̱ ra si̱ìjchán‑ko̱ ꞌndse̱, ꞌse̱é‑la̱ kjo̱hiꞌin. Jè ra ꞌcho ki̱tso̱‑la̱ ꞌndse̱, jñà xi̱ta̱xá tsjá‑la̱ kjo̱hiꞌin. Ko̱ jè ra ki̱tso̱‑la̱ ꞌndse̱: “Mì kì mé chjí‑li ra ji̱”, bakén‑la̱ nga ya̱ ki̱ji̱ ya̱ a̱jin niꞌí ñánda̱ nga tjín kjo̱hiꞌin.
\p
\v 23 ’Tsa ꞌkia̱ tjimìki̱ì kjo̱tjò‑li ya̱ ngixko̱n Nainá, tsa ki̱ítsjen‑li nga kjoa̱á tjín‑la̱ ꞌndsì ra a̱ꞌta tsa̱ji,
\v 24 kì tà chjàn kjo̱tjò‑li ꞌbì‑la̱ Nainá; tikìndajín kjòn‑la títjìn kjoa̱ ra tjín‑la̱ ꞌndsì ko̱ ngaji̱, a̱kjòn ꞌkia̱á ko̱ma koa̱áfa‑ni nga ꞌki̱‑la̱ kjo̱tjò‑li Nainá.
\p
\v 25 ’Tsa tjín xi̱ta̱ ra koa̱àngi‑li nga i̱ko̱‑li ya̱ niꞌya masen, ꞌkia̱ nga i̱nchimangió ya̱ a̱ya ndi̱yáa̱, ti̱ꞌkia̱á jchi̱bànda‑no, mé‑ni nga mì ya̱ si̱ìnga̱tsja‑li xi̱ta̱xá, ko̱ mé‑ni nga jñà xi̱ta̱xá mì ya̱ si̱ìnga̱tsja‑li jñà polsìya̱ nga mì nda̱yá si̱íkájnaꞌya‑li.
\v 26 ꞌKoa̱á xin kixi̱‑la, nga̱ skanda ꞌkia̱á ma kítjo̱o‑nì nda̱yá ꞌkia̱ nga kíchjítjì ijye ijo‑li koni ꞌki nga si̱nè‑li.
\s Kóꞌsín tsakón‑ya Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱chijngi ra ꞌsín xi̱ta̱ ra ijye ixan
\p
\v 27 ’Ijyeé a̱sa kinaꞌyá‑nájiòn koni ꞌsín ijye kitsò ꞌén kjotseé, nga tsò: “Kì kjoa̱chijngi ꞌnià.”
\v 28 Tanga ꞌa̱n, ꞌkoa̱á xin‑no, ngaꞌtsì ra sko̱òtsíjen‑jnó jngo chjo̱ón nga kjoa̱hajin‑la̱, ijyeé kjoa̱chijngi tíꞌsín ya̱ a̱jin inìma̱‑la̱ ko̱ jè chjo̱ón ra sko̱òtsíjen‑jnó.
\p
\v 29 ’Tsa jè xkìn kixi̱ bátsji-jé‑li, ti̱náchrji, kjìn ti̱kàtji̱in. Isa̱á nda‑ni tsa tsìn jngo xkìn ko̱ nda mí ꞌkoa̱‑ni tsa ya̱ ki̱ji̱ ijye ijo‑li ya̱ a̱jin niꞌí ñánda̱ tjín kjo̱hiꞌin.
\v 30 Ti̱ꞌkoa̱ tsa jè ndsi̱i nga kixi̱ bátsji-jé‑li, ti̱cháꞌtì. Isa̱á nda‑ni tsa tsìn jngo ndsi̱i, ko̱ nda mí ꞌkoa̱‑ni tsa ya̱ ki̱ji̱ ijye ijo‑li ya̱ a̱jin niꞌí ñánda̱ nga tjín kjo̱hiꞌin.
\s Kóꞌsín tsakón‑ya Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra ijye ixan ra tsjin‑ni xákjén
\r (Mateo 19:9; Marcos 10:11‑12; Lucas 16:18)
\p
\v 31 ’ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín kiꞌsena̱jmí kjotseé, ꞌén ra tsò: “Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra tsjin‑ni chjo̱ón‑la̱, tjínè‑la̱ nga tsjá‑la̱ xa̱jo̱n ra ya̱ ki̱tjo‑ni ꞌtse̱ xi̱ta̱xá ñánda̱ nga tíchja̱ nga tsjin‑ni xákjén.”
\v 32 Tanga ꞌa̱n, ꞌkoa̱á xin‑no: Jngo xi̱ta̱ ꞌxi̱n, ta ꞌkia̱á ko̱ma tsjín‑ni chjo̱ón‑la̱ tsa kjꞌií xi̱ta̱ báko̱ jè chjo̱ón. Tanga ra a̱ꞌta ꞌtse̱ kjꞌií kjoa̱, mì kì ko̱ma tsjín‑ni chjo̱ón‑la̱. Ko̱ tsa tsjín‑ni, jé xi̱ta̱ ꞌxi̱n ko̱ꞌsín tíꞌsín nga jè chjo̱ón‑la̱ ska̱jin jé ꞌkia̱ nga ki̱chja̱‑la̱ xi̱ta̱ ra kjꞌií. Ko̱ jè xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra kíjnako̱ jè chjo̱ón ra̱kìi̱, ti̱ꞌkoa̱á tíbátsji-jé‑la̱ ijo‑la̱ nga tíbijnako̱ jngo chjo̱ón ra ijye kitsjin‑ni ꞌxi̱n‑la̱.
\s Kóꞌsín tsakón‑ya Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra tsjá kixi̱ ꞌén‑la̱
\p
\v 33 ’Ti̱ꞌkoa̱ ijyeé a̱sa kinaꞌyá‑nájiòn koni ꞌsín tsiꞌkìn‑la̱ jñà xi̱ta̱ jchínga‑ná, ꞌén ra tsò: “Ti̱hitjasòn‑la Nainá jè ꞌén‑no ra ꞌbì kixi̱‑la ꞌkia̱ nga yá ra nikàxkio̱o.”
\v 34 Tanga ꞌa̱n, ꞌkoa̱á xin‑no: ꞌKia̱ nga ꞌkio̱ò ꞌén‑no, kì tà chjàn yá ra nikàxkio̱o nga bixó: “Tíbe‑ní.” Kì tà chjàn bixó: “Skanda tíbeé ngajmi.” Nga̱ jè ngajmi, jé ma íxile̱‑la̱ Nainá ñánda̱ tíjna ra jè.
\v 35 Ti̱ꞌkoa̱ kì tà chjàn bixó: “Skanda tíbeé jè i̱sàꞌnde”, nga̱ jè i̱sàꞌnde ya̱á i̱nchasòn ndsa̱ko̱ Nainá. Ti̱ꞌkoa̱á kì bixó‑jiòn: “Jè na̱xi̱ndá Jerusalén tíbe‑ní” nga̱ jè na̱xi̱ndá ra̱kìi̱, ꞌtse̱é jè Nainá ra ngi xi̱ta̱xá ítjòn tíjna.
\v 36 Ko̱ kì ꞌén‑no ꞌbiò ra a̱ꞌta ꞌtse̱ skò, nga̱ mì kì ko̱ma‑najiòn nga si̱jmà jngo ko̱ tsa si̱chraba jngo tsja̱ skò.
\v 37 Tà ꞌkoa̱á ꞌsín tixó tsa “jon‑ní” o̱ ra “majìn‑ní”. Nga̱ jñà ꞌén ra ta kjisòn‑isa, ya̱á ꞌfiì‑ni a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱‑ni̱í.
\s Kóꞌsín tjínè‑la̱ nga ko̱tsjacheé jñà ra jtike ꞌsín‑ná
\r (Lucas 6:29‑30)
\p
\v 38 ’Ijyeé a̱sa kinaꞌyá‑nájiòn koni ꞌsín kitsò ꞌén kjotseé: “Tsa yá ra ska̱jàn‑ko̱ xákjién nga ko̱chrje xko̱n, katachrje ngajo‑ni xko̱n jè ra ko̱si̱ìko̱. Ko̱ tsa yá ra ko̱je̱n jngo ni̱ꞌño̱ xákjién ꞌkia̱ nga ska̱jàn‑ko̱, ti̱ꞌkoa̱á kataje̱n ngájo‑ni ni̱ꞌño̱ jè ra ko̱si̱ìko̱.”
\v 39 Tanga ꞌa̱n, ꞌkoa̱á xin‑no: Katachíkjoa̱‑no ra a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ꞌtse̱n. Tsa yá ra si̱ìjtsinꞌtá jtsa nga kixi̱‑li, ti̱ꞌkoa̱ ꞌti̱‑la̱ jè jtsa ngaskoán‑li nga katasíjtsinꞌtá‑te.
\v 40 Tsa jngo xi̱ta̱ koa̱àngi‑li ya̱ niꞌya masen nga mejèn‑la̱ ska̱ábé nikje tsja̱‑li, ti̱ꞌkoa̱á ꞌti̱‑la̱ jè na̱chro̱-sònꞌnga‑li.
\v 41 Ko̱ tsa jngo xi̱ta̱ kjo̱ꞌñó ꞌsi̱in‑no nga si̱ìꞌkamijìn‑no ꞌchá‑la̱, koni ꞌki ki̱ìnè‑no nga jcha̱‑la, ngi ko̱ꞌki tahíko̱-isa‑la ra ta kinda̱ tsa̱jiòn.
\v 42 Tsa yá ra si̱ìjé‑no tsajmì ra tjín‑no, ꞌti̱‑la; tsa jngo xi̱ta̱ tjín ra mejèn‑la̱ ski̱ña‑li, kì tà chjàn ꞌmì‑la̱, tsìn‑na.
\s Kóꞌsín nga ko̱tsjacheé jñà xi̱ta̱ ra jtike‑ná
\r (Lucas 6:27‑28, 32‑36)
\p
\v 43 ’Ti̱ꞌkoa̱á ijyeé a̱sa kinaꞌyá‑nájiòn koni ꞌsín kitsò ꞌén kjotseé, nga kitsò: “Tsjacha ꞌtia̱àn jè xi̱ta̱ ra nda báko̱‑no, ko̱ ti̱jticha jè ra kondra̱ fì‑no.”
\v 44 Tanga ꞌa̱n, ꞌkoa̱á xin‑no: Tsjacha ꞌtia̱àn jñà kondra̱‑no; [ti̱jéꞌtà‑la Nainá nga katasíchikonꞌtin jñà ra chja̱jno‑no; ndaá ti̱ko̱o jñà ra jtike‑no]; ko̱ titsaꞌbatjiò jñà ra ꞌcho tsò‑no ko̱ jñà ra ꞌcho síko̱‑no.
\v 45 Tsa ko̱ꞌsín ꞌsia̱an jiòn, ꞌkoa̱á ꞌsín ko̱ma‑ni nga iꞌndí‑la̱ ko̱ma jiòn jè Nainá ra tíjna ngajmi; jè Nainá ra sítsjè‑la̱ ndabá xi̱ta̱ ra nda ꞌsín ko̱ ra mì kì nda ꞌsín; ti̱ꞌkoa̱ síꞌka‑la̱ jtsí jñà ra xi̱ta̱ kixi̱ ko̱ jñà ra xi̱ta̱ ꞌcho kjòn.
\v 46 Nga̱ tsa ta jñá ko̱tsjacha jiòn jñà xi̱ta̱ ra nda matsjake‑no, ¿mé chjí ra tsjá‑no jè Nainá? Ti̱ꞌkoa̱á skanda jñà xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱xá Roma, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín ꞌsín‑te.
\v 47 Ti̱ꞌkoa̱á tsa tà jñà xi̱ta̱ xàngio̱o nda si̱kjáya‑la, ¿mé ra isa̱ nda i̱nchiꞌnià jiòn? Nga̱ jñà xi̱ta̱ ra mì kì bexkón Nainá, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín ꞌsín ra jñà.
\v 48 Ko̱ꞌsín ngi xi̱ta̱ kixi̱ ꞌtia̱àn koni ꞌsín nga ngi kixi̱ ꞌsín jè Na̱ꞌín‑ná ra tíjna ya̱ ján ngajmi.
\c 6
\s Kóꞌsín tsakón‑ya Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ kjo̱tjò ra machjeén nga ꞌkie̱é a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá
\p
\v 1 ’Ti̱konda̱a ijo‑no ꞌkia̱ nga tà mé kjo̱nda ra ꞌnià jiòn, nga tsa ta jè ra mejèn‑najiòn nga ske̱‑no xi̱ta̱ nga ki̱tso̱‑no: “Nda jchán xi̱ta̱.” Ko̱ tsa ko̱ꞌsín ꞌsia̱an, mì kì si̱ichikonꞌtin‑no Na̱ꞌín‑ná ra tíjna ngajmi.
\v 2 Tsa ꞌkia̱ jngo kjo̱tjò ꞌki̱‑la jñà ndí xi̱ta̱ i̱ma̱, kì ko̱ꞌsín ꞌnià koni ꞌsín ꞌsín jñà xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑la̱ nga jndíi̱ ra ján síkjíꞌnchré xi̱ta̱ ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya jñà xi̱ta̱ Judío ko̱ ya̱ a̱ya ndi̱yá ꞌkia̱ nga tsjá kjo̱tjò tsajmì‑la̱, mé‑ni nga jñà xi̱ta̱ nda ki̱chja̱‑nì a̱ꞌta ꞌtse̱; tanga ꞌkoa̱á xin kixi̱‑no, jñà xi̱ta̱ ra ko̱ꞌsín ꞌsín, ijyeé títjábé ngájo‑la̱ kjo̱nda‑la̱ [ra a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱; ko̱ mì ti̱ mé si̱ichikonꞌtin‑ni Nainá].
\v 3 Tsa ꞌkia̱ mé tsajmì ra ꞌki̱‑la xi̱ta̱ i̱ma̱, skanda kì tà chjàn ꞌbèna̱jmí‑la jè xi̱ta̱ ra ꞌñó nda báko̱‑no.
\v 4 Ta jiòn tijin‑tákon jè kjoa̱ ra ꞌsia̱an, ko̱ jè Na̱ꞌín‑ná ra tsijen‑la̱ kjoa̱ ra ꞌma tjín, jé si̱ìkáfa ngajo‑no.
\s Kóꞌsín tjínè‑la̱ jchi̱ko̱na̱jmié Nainá ꞌkia̱ nga ki̱nákjoa̱ꞌta‑lá
\r (Lucas 11:2‑4)
\p
\v 5 ’ꞌKia̱ nga kítsaꞌba‑la Nainá, kì ꞌkoa̱á ꞌsín ꞌnià koni ꞌsín ꞌsín jñà xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑la̱. Jñà xi̱ta̱ kìi̱, jé tsjake nga ya̱ mincha kixi̱ ya̱ a̱ya niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío ko̱ ya̱ nga chrja̱ngi̱‑la̱ niꞌya ndi̱tsi̱n, nga kjìn xi̱ta̱ be ꞌkia̱ nga bítsaꞌba‑la̱ Nainá. Ra ngi kjo̱hixi̱, ꞌkoa̱á xín‑no, jñà xi̱ta̱ ra ko̱ꞌsín ꞌsín, ijyeé títjábé ngájo‑la̱ kjo̱nda‑la̱ [ra a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱; ko̱ mì ti̱ mé si̱ichikonꞌtin‑ni Nainá].
\v 6 ꞌKia̱ nga kítsaꞌba‑la Na̱ꞌín‑ná ra jiòn, ti̱tjáha̱ꞌse̱en ya̱ niꞌya‑no, ko̱ tichjàjto xo̱tjo̱ba̱‑la̱, a̱kjòn titsaꞌba ta̱jngo‑la jè Na̱ꞌín‑ná jè ra ta jiòn tjíjin‑no; ko̱ jè Na̱ꞌín‑ná ra tíbe ijye kjoa̱ ra ꞌma tjín, jé si̱ichikonꞌtin‑no.
\p
\v 7 ’ꞌKia̱ nga ki̱nákjoa̱ꞌta‑la jè Na̱ꞌín‑ná, kì tà chjàn ti̱jè ti̱jè ꞌén ra ni̱mé chjí‑la̱ nichjeén jiòn, koni ꞌsín ꞌsín jñà xi̱ta̱ ra mì kì bexkon Nainá nga ꞌkoa̱á ꞌsín síkítsjen nga ꞌkia̱á kji̱ꞌnchré‑la̱ jè Nainá tsa ꞌkia̱ isa̱ kjìn ꞌén ki̱chja̱.
\v 8 Kì ko̱ꞌsín ꞌnià jiòn koni ꞌsín jñà xi̱ta̱ kìi̱, nga̱ jè Na̱ꞌín‑ná ijyeé be‑ní mé ra tímachjeén‑najiòn, ni̱ꞌsín ti̱kjè níjéꞌta‑la jiòn.
\v 9 ꞌKia̱ nga kítsaꞌba‑la jiòn Na̱ꞌín‑ná, ki̱íꞌsín tixó jiòn:
\q Na̱ꞌìn‑na̱ji̱n ra tijni ya̱ ngajmi,
\q kataꞌyaxkón‑li nga Nainá‑ní ra ji̱,
\q nga tsje tijni.
\q
\v 10 Katanchrabá kjo̱téxoma‑li,
\q ko̱ꞌsín katama i̱ a̱ꞌta nangi koni ꞌsín mejèn‑li nga ko̱ma,
\q koni ꞌsín ma ján ngajmi.
\q
\v 11 ꞌTi̱‑náji̱n ꞌndi̱ ꞌndi̱ jè ni̱ño̱ ra machjeén‑naji̱n nga ni̱chjin nchijòn.
\q
\v 12 Ti̱jchaàꞌtá‑náji̱n jè kjoa̱ꞌcho ra ꞌnià‑ji̱n
\q koni ꞌsín nga niìjchaàꞌta‑la̱ji̱n jñà xi̱ta̱ ra ꞌcho síko̱‑naji̱n.
\q
\v 13 Kì tà chjàn biꞌndì nga yá ra sko̱óꞌta‑naji̱n nga mejèn‑la̱ kjótsji-jé‑ji̱n.
\q Ta isa̱á ti̱kinda̱‑náji̱n ra a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱‑ni̱í.
\q Nga̱ ji̱‑ní ra tjibatexomi,
\q ko̱ tsa̱ji‑ní ngaꞌñó ko̱ jè kjoa̱jeya skanda ta mé ni̱chjin ko̱ ta mé nó‑ni.
\p
\v 14 ’Tsa si̱jchaꞌtà‑la jiòn jè jé‑la̱ xi̱ta̱ ra ꞌcho síko̱‑najiòn, ti̱ꞌkoa̱á si̱hijchaꞌtá‑no jè Na̱ꞌín‑ná ra tíjna ya̱ ján ngajmi.
\v 15 Tanga tsa mì kì si̱jchaꞌtà‑la jiòn jñà xi̱ta̱ jè jé‑la̱, jè Na̱ꞌín‑ná ra tíjna ján ngajmi, ti̱ꞌkoa̱á mì kì si̱hijchaꞌta‑no jè jé ra tjín‑no.
\s Kóꞌsín tsakón‑ya Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱ ꞌkia̱ nga bìtsa̱jnachjeén nga ngi ta jè Nainá chìko̱na̱jmié
\p
\v 16 ’ꞌKia̱ nga ki̱tsa̱jnachjan jiòn, kì tà chjàn ko̱ꞌsín ꞌnià jiòn koni ꞌsín ꞌsín jñà xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑la̱ nga tà baá ꞌbé i̱sén‑la̱ mé‑ni nga kataꞌya‑la̱ nga tjítsa̱jnachjan‑ní. Ra kjo̱hixi̱, ꞌkoa̱á xín‑no, jñà xi̱ta̱ ra ko̱ꞌsín ꞌsín, ijyeé títjábé ngajo‑la̱ kjo̱nda‑la̱ [ra a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱; mì ti̱ mé ra si̱ichikonꞌtin‑ni Nainá].
\v 17 Ra jiòn, ꞌkia̱ nga ki̱tsa̱jnachjan, kì ko̱ꞌsín ꞌnià. Ta isa̱á ti̱ndókjoa̱an ko̱ ta̱si̱jion jñà tsja̱skò,
\v 18 mé‑ni nga mì kì ske̱‑ni jñà xi̱ta̱ tsa titsa̱jnachjan‑nájiòn, ko̱ jè Na̱ꞌín‑ná ra tsijen‑la̱ kjoa̱ ra ꞌma tjín, jé si̱ichikonꞌtin‑no.
\s Kjoa̱ nchi̱ná ra tjín ya̱ ján ngajmi
\r (Lucas 12:33‑34)
\p
\v 19 ’Kì i̱ minchaxkó kjoa̱nchi̱ná‑no i̱ i̱sàꞌnde; nga̱ i̱jndíi̱, fitson‑ní, cho̱ kixoó síkjehe ko̱ xi̱ta̱á síchijé ꞌkia̱ nga ꞌfahaꞌsen niꞌya.
\v 20 Ta isa̱á ya̱ ti̱nchaxkó ya̱ ján ngajmi. Ya̱ ján ngajmi, mì kì tsa fitson ko̱ mì kì tsa cho̱ kixo síkjehe; ko̱ ya̱ ñánda̱ mì kì bijchó chijé.
\v 21 Ya̱ ñánda̱ nga tjíhijyo tsajmì‑no ra ꞌñó chjí‑la̱, ya̱á si̱íkítsjen inìma̱‑no.
\s Jè niꞌí ra síhisen‑la̱ ijo‑ná
\r (Lucas 11:34‑36)
\p
\v 22 ’Jñà xkén, jé ma niꞌí ra síhisen‑la̱ ijo‑ná. ꞌKoa̱á ma‑ni tsa ꞌkia̱ jñà xkòn jiòn nda tsijen‑la̱, ko̱hiseén‑la̱ nga tíjngo ijo‑no;
\v 23 tanga tsa mì kì nda tsijen‑la̱ jñà xkòn, ko̱jñó‑la̱ nga tíjngo ijo‑no. Tsa ta jñò chon jè niꞌí ra tjín‑no, ngi ta kjoa̱jñó ki̱tsa̱jin kiꞌta.
\s Nainá ko̱ kjoa̱nchi̱ná
\r (Lucas 16:13)
\p
\v 24 ’Ni̱jngo xi̱ta̱ ra ma jò ꞌsi̱in ni‑la̱ ra si̱íxáꞌta‑la̱. Tsa jò ma‑ni ni‑la̱, jngo‑la ra ko̱jtike ko̱ jngo‑la ra ko̱tsjake; ko̱ ñá tsa jngo ra nda si̱íxá‑la̱ ko̱ jè ra ìjngo mì kì nda si̱íxá‑la̱. Mì kì ma tsa ko̱ kjoa̱nchi̱ná si̱xáke̱é ko̱ ti̱ꞌkoa̱ si̱xáke̱é ra kjoa̱ ꞌtse̱ Nainá.
\s Kóꞌsín nga síkinda̱ Nainá jñà ra i̱xti‑la̱ ma
\r (Lucas 12:22‑31)
\p
\v 25 ’Kií ko̱ꞌsín tíxin‑no, kì níkájno mé ra chji̱ne̱e nga si̱jchá ijo‑no, ko̱ mé ra ꞌsio̱ò, ko̱ ti̱ꞌkoa̱á kì jè ijo‑no níkájno mé nikje ra tsjáya. Isa̱á ꞌñó chjí‑la̱ jè kjo̱binachon‑ná koni jñà tsajmì ra chineé. Ti̱ꞌkoa̱á ijo‑ná, isa̱á ꞌñó chjí‑la̱ koni jè nikje ra tsjayeé.
\v 26 Nda chítsijen‑la jñà ni̱se ra tjíma ya̱ a̱jin i̱sén, mì tsa jno̱ ꞌbé, mì tsa tsajmì majchá‑la̱ ko̱ mì tsa niꞌnga tjín‑la̱ ñánda̱ nga mincháxkó jñà tsajmì‑la̱; tanga jè Na̱ꞌín‑ná ra tíjna ján ngajmi tsjá‑la̱ ra kjine; ko̱ ra jiòn‑jiòn, isa̱á ꞌñó chjí‑no nda mí ꞌkoa̱‑ni koni jñà ni̱se.
\v 27 Ni̱ꞌsín takó ꞌñó si̱kájno jiòn, mì kì ko̱ma si̱katonè i̱tsé‑la ni̱chjin koni ꞌki ijye iskosòn‑la̱ Nainá.
\p
\v 28 ’¿Mé‑ni jñà níkájno‑no jñà nikje ra tsjaya? Chítsijen‑la jñà naxó ra tjín ya̱ a̱jin ijñá ra ꞌmì lirio, mì tsa síxá‑jìn, mì kì tsa ma‑la̱ bínda nikje‑la̱.
\v 29 Tanga ꞌkoa̱á xin‑no, skanda jè xi̱ta̱xá ítjòn ra tsiꞌkìn Salomón, ni̱ꞌsín ꞌñó nda tsikijna ra jè, nda mí tsa ko̱ꞌsín ꞌñó nda kjòn jñà nikje ra tsakjaya koni kjòn jñà naxó.
\v 30 Nainá, tsa ꞌkoa̱á ꞌsín ꞌñó nda síkatsíjen jñà xka̱ ijñá ra nda tsijen ꞌndi̱ ꞌndi̱, ko̱ nchijòn, ya̱á ska̱tsajin ya̱ a̱jin niꞌí, jiòn, xi̱ta̱ ra mì kì nda makjiín‑no, ¿a mí tsa isa̱ tsjá‑no Nainá jñà nikje ra tsjáya? ꞌKoa̱á tixó jiòn‑ni̱.
\v 31 Kì níkájno jiòn, kì tà chjàn bixó: “¿Mé ra chji̱ne̱é? ¿Mé ra ꞌsie̱é? Ko̱, ¿mé ra tsjáyeé?”
\v 32 Nga̱ jñà xi̱ta̱ ra mì kì makjiín‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá, jñá tsajmì kìi̱ ra isa̱ ꞌñó bátsji; tanga ra jiòn, jè Na̱ꞌìn‑no ra tíjna ján ngajmi, ijyeé be nga machjeén‑no ngaꞌtsì tsajmì kìi̱.
\v 33 ꞌKoa̱á ma‑ni, jè tjatsji ítjòn jiòn kóꞌsín batéxoma Nainá ko̱ kóꞌsín tjín jè kjo̱hixi̱‑la̱, ko̱ ngaꞌtsì tsajmì kìi̱, kja̱beé jè Nainá tsjásòn‑no.
\v 34 Kì jè níkájno mé kjoa̱ ra ko̱ma nchijòn; nga̱ nchijòn kjꞌií kjoa̱á tji̱ko̱ ra si̱kájno. Nga̱ jngó jngó ni̱chjin, kja̱ tji̱ko̱ kja̱ tji̱ko̱ó kjoa̱‑la̱.
\c 7
\s Kóꞌsín nga mì kì ma jién kíndajín‑la̱ mé kjoa̱ ra ꞌsín xi̱ta̱ xàngie̱é
\r (Lucas 6:37‑38, 41‑42)
\p
\v 1 ’Kì jé‑la̱ xàngio̱o nìkinda̱a [ko̱ kì jé fanè‑la̱ xàngio̱o] mé‑ni nga jè Nainá mì tsa jé‑no si̱ìkinda̱ [ko̱ mì tsa jé koa̱ànè‑no].
\v 2 Koni ꞌsín nga kjónè jé‑la jñà xi̱ta̱ ra kjꞌií, jè Nainá, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín koa̱ànè jé‑no. Nga̱ jè chi̱ba̱ ra si̱chi̱ba̱‑la xàngio̱o, ti̱jé ko̱chi̱ba̱ ngajo‑no.
\v 3 [¿Mé‑ni jé‑la̱ xàngi̱i nikìnda̱‑ni ko̱ mì tsa jè nikìndi̱ jè jé‑li?] ¿Mé‑ni jè chitsíjen‑ila̱ jè tjé ra kjingi xko̱n xàngi̱i, ko̱ mì tsa jè nikìndi̱ jè yá chi̱so̱ ra kjingi jè xkìi̱n?
\v 4 Tsa jngo yá chi̱so̱ kjingi xkìi̱n, ¿mé‑ni ko̱ꞌsín ꞌmì‑la̱ jè ꞌndsìi̱: “Ti̱ꞌnde‑ná nga kochrjéngia jè tjé ra kjingi ya̱ xkìn”?
\v 5 Ji̱, xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑li; ti̱náchrjengi ítjìn chi̱so̱ ra kjingi tsa̱ji mé‑ni nga nda ko̱tsíjen‑li nga ma ki̱náchrjengi jè tjé ra kjingi xko̱n xàngi̱i.
\p
\v 6 ’Kì tà chjàn nañá ꞌbì‑la jñà tsajmì ra tsje a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá mé‑ni nga mì ya̱ koa̱áfaꞌta‑no ko̱ ya̱á ski̱ne̱‑no. Ko̱ kì chi̱nga̱ bitsajo‑la jñà tsajmì‑no ra ꞌñó chjí‑la̱ mé‑ni nga mì ya̱ ki̱nchanè‑ni.
\s Kóꞌsín nga tjínè‑la̱ nga si̱jé, kjótsjieé, ko̱ si̱kjaneé jè xo̱tjo̱ba̱ niꞌya
\r (Lucas 11:9‑13; 6:31)
\p
\v 7 ’Ti̱jéꞌtà‑la Nainá, tsjá‑no mé ra si̱jé; tjatsjio Nainá, sa̱kó‑no; ti̱kjane xo̱tjo̱ba̱ niꞌya ñánda̱ tíjna Nainá, tjáꞌxa̱á‑no.
\v 8 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra si̱ìjé, ꞌki̱í‑la̱; jè ra bátsji, sakó‑la̱; jè ra síkjane xo̱tjo̱ba̱ niꞌya, tjáꞌxa̱á‑la̱.
\p
\v 9 ’¿A tjítsa̱jnajiín iꞌka‑no xi̱ta̱ ra na̱jo̱ tsjá‑la̱ iꞌndí‑la̱ tsa ꞌkia̱ ni̱ño̱ nchra̱jín si̱ìjé‑la̱? ¿A mí tsa ni̱ño̱ nchra̱jín tsjá‑la̱?
\v 10 Ko̱, ¿a ye̱é tsjá‑la̱ tsa ꞌkia̱ ti̱ si̱ìjé‑la̱? ¿A mí tsa ti̱ tsjá‑la̱?
\v 11 Jiòn, ni̱ꞌsín xi̱ta̱ ꞌcho kjòn jiòn, maá‑no ꞌbì‑la i̱xti‑no tsajmì ra nda. Jè Na̱ꞌìn‑no ra tíjna ngajmi, isa̱á ta ndi̱to̱n si̱ìsin‑no nga tsjá‑no tsajmì ra nda, tsa jiòn ra si̱jéꞌta‑la.
\p
\v 12 ’Koni ꞌsín mejèn‑no nga nda si̱ìko̱‑no xi̱ta̱, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín nda ti̱ko̱‑te ra jiòn. Nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín tíchja̱ kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ko̱ xa̱jo̱n‑la̱ xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé.
\s Ñáa̱‑ni jè xo̱tjo̱ba̱ ra i̱tsjíya ti̱ꞌxá
\r (Lucas 13:24)
\p
\v 13 ’Jé ti̱tjáha̱ꞌse̱en jè xo̱tjo̱ba̱ ra ꞌnchrèya ꞌki. Nga̱ jè xo̱tjo̱ba̱ ko̱ jè ndi̱yá ra teyá, ya̱á fìko̱‑ná ñánda̱ nga jchi̱jeé. Ko̱ ꞌñó kjìn ma‑ni xi̱ta̱ ra ya̱ ꞌfahaꞌsen.
\v 14 Jè xo̱tjo̱ba̱ ko̱ jè ndi̱yá ra ꞌnchrèya kjòn, jè‑ní ra fìko̱‑ná ya̱ ñánda̱ tjín kjo̱binachon, ko̱ ta chibaá ma‑ni xi̱ta̱ ra sakó‑la̱.
\s Jngo yá, ta jñá to‑la̱ bakón mé yá‑nì
\r (Lucas 6:43‑44)
\p
\v 15 ’Nda ti̱kinda̱a ijo‑no a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ndiso ra tsò nga ꞌén‑la̱ Nainá‑ní ra síkaꞌbí. ꞌKia̱ nga bijchójkon‑no jñà xi̱ta̱ kìi̱, ta i̱ma̱kjoa̱á ꞌsín koni jñà forrè, tanga ꞌkoa̱á ꞌsín kjòn‑ni inìma̱‑la̱ koni jñà tsi̱jén ra ꞌtse̱n.
\v 16 Ta ma ta ya̱á jcha̱‑najiòn kóꞌsín nga ꞌsín, koni ꞌsín tjín ra a̱ꞌta ꞌtse̱ yá ra bajà‑la̱ to; nga̱ jñá to‑la̱ bakón mé yá‑ni nga jngó jngó; koni jñà to uva mì tsa ya̱ bajà‑la̱ jñà yá naꞌyá; ti̱ꞌkoa̱ jñà to igo̱ mì tsa ya̱ bajà‑la̱ jñà xka̱ ra naꞌyá tjín‑la̱.
\v 17 ꞌKoa̱á ꞌsín tjín ngaꞌtsì yá ra nda, nda to bajà‑la̱, tanga jñà yá ra mì kì nda, mì kì nda to bajà‑la̱.
\v 18 Jngo yá ra nda, mì kì ko̱ma ꞌcho kjòn to ra ko̱ja̱‑la̱; ko̱ jè yá ra mì kì nda, mì kì ko̱ma nda to ra ko̱ja̱‑la̱.
\v 19 Ngaꞌtsì yá ra mì kì nda to bajà‑la̱, jtísòn‑ní, a̱kjòn ya̱á si̱nchájin ya̱ niꞌí nga jti̱.
\v 20 Ta ma ta jè jcha̱xkon‑najiòn jñà xi̱ta̱ kìi̱, kóꞌsín nga ꞌsín.
\s Yá kjòn‑ni ra ma kjoa̱haꞌsen ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá
\r (Lucas 13:25‑27)
\p
\v 21 ’Mì tsa tà ngaꞌtsì‑ni xi̱ta̱ ra tsò‑na nga ꞌa̱án tíjna̱ ítjòn‑la̱, ko̱ma kjoa̱haꞌsen ya̱ ñánda̱ tíbatéxoma jè ra tíjna ngajmi. Ta jñá kjoa̱haꞌsen jñà ra ko̱ꞌsín síhitjasòn koni ꞌsín mejèn‑la̱ jè Na̱ꞌìn‑na̱ ra tíjna ján ngajmi.
\v 22 ꞌKia̱ nga ki̱jchò jè ni̱chjin ra̱kìi̱, kjín xi̱ta̱ ki̱tso̱‑na: “Na̱ꞌìn, ji̱ ra tijna ítjòn‑náji̱n, tsiꞌkèna̱jmíya‑náji̱n ꞌén‑li ra a̱ꞌta tsa̱ji, ko̱ a̱ꞌta tsa̱jií inachrjekàjin‑naji̱n ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱, inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í; ti̱ꞌkoa̱á kjín kjo̱xkón kiꞌnià‑ji̱n ra a̱ꞌta tsa̱ji.”
\v 23 Tanga ki̱íꞌsín xín‑la̱ ra ꞌa̱n: “Ni̱kjiá kíjtsexkon‑no ra jiòn. Ti̱nchaꞌtàxìn‑ná ján, jiòn xi̱ta̱ ra ꞌcho ꞌnià.”
\s Xkósòn a̱ꞌta ꞌtse̱ chrjó tjàꞌtsin niꞌya ra jò ndi̱yá tjín‑ni
\r (Lucas 6:47‑49; Marcos 1:22)
\p
\v 24 ’Jè xi̱ta̱ ra ꞌnchré ko̱ ra síhitjasòn koni ꞌsín xiaa̱n, ꞌkoa̱á ꞌsín jngoya‑la̱ koni jngo xi̱ta̱ ra tjín‑la̱ kjo̱bítsjen ra ya̱ tsikíndasòn niꞌya‑la̱ ya̱ a̱sòn na̱xi̱.
\v 25 ꞌKia̱ nga ꞌtsa jtsí, ko̱ ꞌtsa tjo̱xkón, ko̱ kjohiꞌi nandá xa̱ngá nga ꞌji kánè jè niꞌya ra̱kìi̱, ni̱mé ra kjomà‑la̱ ta nga̱tjì‑la̱ nga ya̱á tjíndasòn ya̱ a̱sòn na̱xi̱.
\v 26 Tanga jè xi̱ta̱ ra ꞌnchré‑na koni ꞌsín xiaa̱n ko̱ mì kì síhitjasòn, ꞌkoa̱á ꞌsín jngoya‑la̱ koni jngo xi̱ta̱ ra mì kì machi̱ya‑la̱ mé ra ꞌsín nga ya̱á tsikíndasòn niꞌya‑la̱ ya̱ ñánda̱ nga i̱jncha chrjo̱.
\v 27 ꞌKia̱ nga ꞌtsa jtsí; ko̱ ꞌtsa tjo̱xkón; ko̱ kjohiꞌi nandá xa̱ngá ko̱ jè niꞌya ra̱kìi̱ sasaá ixojen; ꞌñó tse kjoa̱ ra kjomà ꞌkia̱ nga ixojen jè niꞌya ra̱kìi̱.
\p
\v 28 ꞌKia̱ nga ijye kiìchja̱ Jesús, ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna, tà ꞌkoa̱á kjomà‑la̱ koni ꞌsín tsò ꞌén ra tsakón‑ya‑la̱.
\v 29 Nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín tsakón‑ya‑la̱ koni jngo xi̱ta̱ ra ꞌñó tjín‑la̱ kjo̱téxoma, mì tsa ko̱ꞌsín tsakón‑ya koni jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés.
\c 8
\s Kóꞌsín isinda‑ni Jesús jngo xi̱ta̱ ra tífiꞌndojno chrja̱ba̱ ijo‑la̱
\r (Marcos 1:40‑45; Lucas 5:12‑16)
\p
\v 1 ꞌKia̱ nga ijye itjojen‑ni Jesús ya̱ a̱sòn nindo, ꞌñó kjìn xi̱ta̱ kiìtji̱ngi‑la̱.
\v 2 Jngo xi̱ta̱ ra tjín‑la̱ ꞌchin ra tífiꞌndojno chrja̱ba̱ ijo‑la̱ ijchòjkon, tsasèn-xkóꞌnchiꞌtá‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌìn, tsa mejèn‑li, chjáaxìn‑ná jè ꞌchin ra tjín‑na.
\p
\v 3 Jè Jesús tsakáꞌta‑la̱ tsja ko̱ a̱kjòn kitsò‑la̱:
\p ―Mején‑na. Ko̱ꞌsín katatjahíxìn‑li jè ꞌchin ra tjín‑li.
\p ꞌKia̱ nga ko̱kitsò‑la̱, ndi̱to̱ón itjahíxìn‑la̱ ꞌchin ra tjín‑la̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱.
\v 4 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Nda ti̱náꞌyi, kì yá xi̱ta̱ ra ꞌbèna̱jmí‑la̱. ꞌTin ya̱ ñánda̱ tíjna na̱ꞌmì ko̱ jchꞌi̱i kjo̱tjò‑li, jñà tsajmì ra síjé kjo̱téxoma‑la̱ Moisés, mé‑ni nga nda kjón kataꞌya‑la̱ nga kixi̱í kjoa̱ nga ijyeé kjonda‑ni jè ꞌchin ra tjín‑li.
\s Kóꞌsín isinda‑ni Jesús jè chi̱ꞌnda‑la̱ chíchàn ra ya̱ Roma i̱ꞌnde‑la̱
\r (Lucas 7:1‑10; Juan 4:43‑54)
\p
\v 5 ꞌKia̱ nga ꞌjahaꞌsen‑jin Jesús ya̱ na̱xi̱ndá ra ꞌmì Capernaum, jngo xi̱ta̱ ra Roma i̱ꞌnde‑la̱ ra chíchàn ítjòn tíjna, ijchò síjé jngo‑la̱ kjo̱nda.
\v 6 Kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌìn, jè xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑na̱ ya̱á kjijna ya̱ ján niꞌya‑na̱. Batoó ꞌñó kiya, tseé kjo̱hiꞌin tísíkjiín, ko̱ mì kì ti̱ ma síkíꞌbi̱‑ni.
\p
\v 7 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Nda tjín, ko̱maá kjián nga sindá‑na.
\p
\v 8 Jè chíchàn ítjòn ra̱kìi̱ ꞌkia̱á kitsò:
\p ―Na̱ꞌìn, mì kì bakèn‑na nga ya̱ ki̱tjáha̱ꞌsi̱in niꞌya‑na̱, isa̱á nda, ta jé‑ní nga ꞌti̱ì kjo̱hixi̱ nga katanda‑ni chi̱ꞌnda‑na̱, ko̱ kja̱beé ko̱nda‑ni.
\v 9 Nga̱ be‑náa̱ nga tjín‑li kjo̱téxoma ra ji̱; nga̱ ti̱ꞌkoa̱á ꞌa̱n, tjín‑na xi̱ta̱ ra batéxoma‑na; ko̱ ti̱ꞌkoa̱á tjín‑na chíchàn ra ꞌa̱n síhitjasòn‑na. ꞌKia̱ nga xin jngo‑la̱: “ꞌTin”, fì‑ní; ko̱ ꞌkia̱ nga xin‑la̱ ra ìjngo: “Nchrabí”, nchrabá‑ní; ko̱ ꞌkia̱ nga xin‑la̱ ra jè chi̱ꞌnda‑na̱: “Ki̱ ꞌsín ꞌti̱ìn”, síhitjasón‑ní.
\p
\v 10 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré‑la̱ Jesús jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, tà ꞌkoa̱á kjomà‑la̱. Kitsó‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra tji̱ngi‑la̱:
\p ―Ngi kjo̱hixi̱í ra xin‑no, skanda ya̱ na̱xi̱ndá Israel kjè kì sakó jngo‑na xi̱ta̱ ra ko̱ꞌsín ta̱ nda makjiín‑la̱ koni ꞌsín nga makjiín‑la̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱.
\v 11 ꞌKoa̱á xín‑no, kjín xi̱ta̱ kjꞌi̱í‑ni nga tíjngo i̱sàꞌnde ra kji̱nchrabà‑ni ya̱ ñánda̱ nga bitjokátji‑ni tsáꞌbí skanda ñánda̱ nga kàtjì‑ni nga ko̱kje̱n‑ko̱ Abraham ko̱ Isaac ko̱ Jacob ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma jè ra ꞌtse̱ ngajmi.
\v 12 Tanga jñà xi̱ta̱ ra ya̱ kjòn bako̱‑ila̱ nga ya̱ kítsa̱jna, ki̱náchrjejin‑ní; ya̱á si̱kasén ya̱ ndi̱tsiaán ya̱ ñánda̱ nga ꞌñó jñò chon, ko̱ ya̱á ngi ski̱ne̱‑nè ni̱ꞌño̱ nga ski̱ndaya.
\p
\v 13 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ Jesús jè chíchàn ítjòn ra̱kìi̱:
\p ―ꞌTin‑ni ya̱ niꞌya‑li; ko̱ koni ꞌsín nga nda makjiín‑li, ko̱ꞌsín katama.
\p Ti̱jé kjón‑ni hora kjonda‑ni jè chi̱ꞌnda‑la̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱.
\s Kóꞌsín isinda‑ni Jesús jè na̱chíya‑la̱ Pedro
\r (Marcos 1:29‑31; Lucas 4:38‑39)
\p
\v 14 Jesús kijí ya̱ niꞌya‑la̱ Pedro; ꞌkia̱ nga ijchò, kijtse‑ní nga kiyaá jè na̱chíya‑la̱ jè Pedro, nga ꞌchin tijnga tjín‑la̱.
\v 15 Jesús tsakáꞌta‑la̱ tsja jè ndí chjo̱ón ra̱kìi̱, ko̱ ndi̱to̱ón kjonda‑ni jè ꞌchin tijnga ra tjín‑la̱; kjomá tsasítje̱n‑ni ko̱ a̱kjòn isìsin‑la̱ jè Jesús.
\s Kóꞌsín ꞌñó kjìn xi̱ta̱ ra kiya isinda‑ni Jesús
\r (Marcos 1:32‑34; Lucas 4:40‑41)
\p
\v 16 ꞌKia̱ nga ijye kjòjñò, jñà xi̱ta̱ ꞌjiìkó‑la̱ Jesús ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra kiya, ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱. Jesús ta jngoó ꞌén kiìchja̱‑la̱ nga ma itjokàjin‑ni ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱ jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í; ko̱ ti̱ꞌkoa̱á kjondaá‑ni ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra kjꞌií ꞌchin tjín‑la̱.
\v 17 Kií ko̱ꞌsín kjomà‑ni mé‑ni nga itjasòn‑ni koni ꞌsín kitsò jè xi̱ta̱ ra tsiꞌkìn Isaías, jè ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé nga kitsò: “Jè tsjahíxìn jè ꞌchin ra tjín‑ná ko̱ jè kisìkjiín kjo̱hiꞌin nga kjonda‑ni ñánda̱‑nioo̱ nga ajò ijo‑ná.”
\s Jñà xi̱ta̱ ra mejèn‑la̱ nga ya̱ ki̱ji̱tji̱ngi‑la̱ Jesús
\r (Lucas 9:57‑62)
\p
\v 18 ꞌKia̱ nga kijtse Jesús nga ꞌñó kjìn ma‑ni jñà xi̱ta̱ ra kitsendí‑la̱, kitsjá‑la̱ kjo̱hixi̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ nga ya̱ katafì ya̱ ra ijngoa ndáchikon ján.
\v 19 Jngo xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ijchò kasiꞌta‑la̱ Jesús, nga kitsò‑la̱:
\p ―Maestro, mején‑na nga ko̱jmetjíngi‑la ni̱ꞌsín ta ñánda̱ ꞌkín.
\p
\v 20 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jñà ni̱nda̱ tjín‑la̱ nga̱jo̱‑la̱, ko̱ jñà ni̱se ti̱ꞌkoa̱á tjín‑te‑la̱ tjé‑la̱, tanga ꞌa̱n, ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱, tsìn‑na i̱ꞌnde ñánda̱ nga ma síkjáya.
\p
\v 21 Ìjngo xi̱ta̱ ra ya̱ kotáꞌyáꞌta‑la̱ kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌìn, ti̱ꞌnde ítjòn‑ná nga kjín kihíjian jè na̱ꞌìn‑na̱.
\p
\v 22 Jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Nchrabátji̱ngi‑ná ra ji̱, ti̱jmí nga kátíhijin‑la jñà miꞌken‑la̱ ra ti̱ꞌkoa̱ miꞌken.
\s Kóꞌsín isíkíjnajyò jngo tjo̱xkón ko̱ jtsí xkón jè Jesús
\r (Marcos 4:35‑41; Lucas 8:22‑25)
\p
\v 23 ꞌJahaꞌsen Jesús ya̱ chitso ko̱ a̱kjòn tsakáhijtako̱‑te jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱.
\v 24 Ta ndi̱to̱ón ꞌji jngo tjo̱xkón ko̱ jtsí ra inchrabà‑ni ya̱ a̱jin ndáchikon. ꞌÑó tsáfangi nandá, ko̱ jè chitso kja̱meé iskajin‑ndá. Tanga jè Jesús tsakjajnafé‑ní.
\v 25 ꞌKia̱á kiì síꞌká‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ya̱ ñánda̱ nga kjijnafè Jesús nga kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌìn, ti̱kinda̱‑náji̱n. Ijyeé‑la ska̱jin‑ndé ngaꞌtsì‑ná.
\p
\v 26 ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―Jiòn, ¿mé‑ni skon‑no? ¿A mí kjiꞌta takòn Nainá?
\p ꞌKia̱á tsasítje̱n Jesús; kitsjá‑la̱ kjo̱hixi̱ jè tjo̱xkón ko̱ jè ndáchikon, ko̱ ndi̱to̱ón isijyò‑ni ko̱ a̱kjòn kjondayá‑ni.
\v 27 Jñà xi̱ta̱ ra ya̱ kotáꞌyáꞌta‑la̱ tà kjóxkón‑la̱, ꞌkia̱á kitsò‑la̱ xákjín:
\p ―¿Yá‑ni xi̱ta̱ ra̱kìi̱? ¿Mé‑ni skanda síhitjasòn‑la̱ jè tjo̱ ko̱ jè ndáchikon?
\s Xi̱ta̱ Gadareno ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱
\r (Marcos 5:1‑20; Lucas 8:26‑39)
\p
\v 28 ꞌKia̱ nga ijchò Jesús ya̱ ra ijngoa ndáchikon ján, ya̱ nangi Gadara, jò xi̱ta̱ ijchò kinchaꞌta‑la̱ ra ya̱ itjo‑ni ya̱ nga̱jo̱ ñánda̱ nga kjihijyo miꞌken. Jñà xi̱ta̱ kìi̱, inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱ ko̱ batoó kjàn; skanda mí yá ra ma ꞌfahaya ya̱ ndi̱yá ra̱kìi̱.
\v 29 Ko̱ ꞌñó kiìchja̱ nga kitsò:
\p ―¿Mé kjoa̱ ra tjín‑naji̱n ra kondra̱ tsa̱ji, Jesús ra Iꞌndí‑la̱ Nainá ꞌmì‑li? ¿A kií xá kàꞌfìi̱‑ni nga tje̱n ꞌki̱‑náji̱n kjo̱hiꞌin ꞌkia̱ nga ti̱kje bijchó ni̱chjin?
\p
\v 30 Ti̱ya̱á‑ni chrañaꞌta‑la̱, kjín jchán ma‑ni chi̱nga̱ ra ya̱ tjíma nga i̱nchibakjèn.
\v 31 Jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra títsa̱jin ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱ kìi̱ tsikítsaꞌbaá‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Tsa ki̱náchrjekàjin‑náji̱n ya̱ i̱jndíi̱, ti̱ꞌnde‑náji̱n nga ya̱ ki̱tjáha̱ꞌse̱n‑jin‑ji̱n ya̱ ijo‑la̱ chi̱nga̱ kiòo̱.
\p
\v 32 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Nda tjín, ya̱ tangió.
\p Jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í itjokàjiín ya̱ ijo‑la̱ xi̱ta̱ kìi̱, a̱kjòn ꞌjahaꞌsen‑jin ya̱ ijo‑la̱ chi̱nga̱. Ngaꞌtsì chi̱nga̱, ta indaá tsahachikon‑jen‑jno kixi̱ skanda ya̱ a̱jin ndáchikon, ko̱ ya̱á ꞌken ngaꞌtsiòo̱.
\p
\v 33 Jñà xi̱ta̱ ra i̱nchikoꞌndá jñà chi̱nga̱, jahachinga‑ní. ꞌKia̱ nga ijchò ya̱ ñánda̱ na̱xi̱ndá, tsiꞌkéna̱jmí ijye‑ní koni ꞌsín kjomàꞌtin jñà xi̱ta̱ ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin inìma̱‑la̱.
\v 34 ꞌKia̱á kijì ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá nga kiì katsíjen‑la̱ jè kjoa̱ ra kjomà. ꞌKia̱ nga kijtse Jesús, tsikítsaꞌbaá‑la̱ nga xìn i̱ꞌnde katafì.
\c 9
\s Kóꞌsín jè Jesús isinda‑ni ko̱ kisìhijchaàꞌta‑la̱ jé‑la̱ jngo xi̱ta̱ kiya ra mì kì ma síkíꞌbi̱ ijo‑la̱
\r (Marcos 2:1‑12; Lucas 5:17‑26)
\p
\v 1 ꞌKia̱ nga ꞌjahaꞌsen Jesús ya̱ chitso, ya̱á tsatoꞌta ya̱ ra ijngoa ndáchikon ján. ꞌKoa̱á ꞌsín ijchò‑ni na̱xi̱ndá ya̱ ñánda̱ tsikijna.
\v 2 Jñà xi̱ta̱, ya̱á ijchòko̱ jngo‑la̱ xi̱ta̱ kiya, jè ra kjijnajyò nga tíjngo ijo‑la̱ nga kjijnasòn na̱chan. ꞌKia̱ nga kijtse Jesús nga makjiín‑la̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱, kitsó‑la̱ jè ndí xi̱ta̱ ra kiya:
\p ―Ji̱ ndí na̱ꞌìn, ꞌñó ꞌtè‑la̱ takìn; jñà jé‑li ijyeé kànìhijchaàꞌta‑li.
\p
\v 3 Tjín iꞌka jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ra kitsò ya̱ a̱jin inìma̱‑la̱: “Jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, jé Nainá chja̱jno‑la̱ nga ko̱ꞌsín tsò.”
\v 4 Jè Jesús kjòchi̱ya‑la̱ koni ꞌsín nga i̱nchisíkítsjen, kitsó‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni ko̱tsò kjo̱bítsjen ꞌcho ra nchrabájin‑ni inìma̱‑no?
\v 5 ¿Ñáa̱ ra isa̱ chiba chjá tjín, a jè‑ní nga kixé: “Jñà jé‑li ijyeé kànìhijchaàꞌta‑li”, o̱ ra jè‑ní nga kixé: “Ti̱sítji̱in ko̱ ti̱tjájme‑ni”?
\v 6 Nda kjón kokon‑no nga ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱ tjíꞌndeé‑na i̱ a̱ꞌta nangi nga ma sijcháꞌta‑la̱ jñà jé‑la̱ xi̱ta̱.
\p ꞌKia̱á kitsò‑la̱ jè ndí xi̱ta̱ ra kiya:
\p ―Ti̱sítji̱in, chjíbé na̱chan‑yá‑li, ko̱ ꞌtin‑ni ya̱ niꞌya‑li.
\p
\v 7 ꞌKia̱á tsasítje̱n jè xi̱ta̱ ra kiya, ko̱ a̱kjòn kijì‑ni ya̱ niꞌya‑la̱.
\v 8 ꞌKia̱ nga kijtse jñà xi̱ta̱ nga tsasítje̱n‑ni jè xi̱ta̱ ra kiya, tà ꞌkoa̱á kjomà‑la̱; ꞌkia̱á jeya isíkíjna Nainá jñà xi̱ta̱ kìi̱ ta nga̱tjì‑la̱ nga ko̱ꞌsín tse ngaꞌñó kitsjà Nainá a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ i̱sàꞌnde.
\s Kóꞌsín jè Jesús kiìchja̱‑la̱ jè Mateo
\r (Marcos 2:13‑17; Lucas 5:27‑32)
\p
\v 9 ꞌKia̱ nga kijì‑ni Jesús, kijtseé jngo xi̱ta̱ ra ꞌmì Mateo ra ya̱ tíjnaꞌta ya̱ ímixa̱ ñánda̱ machjítjì tsajmì a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱xá Roma, kitsò‑la̱:
\p ―Nchrabátji̱ngi‑ná.
\p ꞌKia̱á tsasítje̱n jè xi̱ta̱ ra ꞌmì Mateo nga kiìtji̱ngi‑la̱.
\p
\v 10 ꞌKia̱ nga tíbakjèn Jesús ya̱ niꞌya‑la̱ Mateo, kjín xi̱ta̱ ꞌji ra ti̱ꞌkoa̱á tsajmì síkíchjítjì ko̱ jñà xi̱ta̱ ra tse jé bátsji. Ko̱ ya̱á tsikitsa̱jnaꞌta‑te ya̱ ímixa̱ nga tsakjèn ya̱ ñánda̱ tíjna Jesús ko̱ xi̱ta̱ ra ijye ya̱ kotáꞌyáꞌta‑la̱.
\v 11 Jñà xi̱ta̱ fariseo, ꞌkia̱ nga kijtse jñà xi̱ta̱ ra i̱nchibakjèn‑ko̱ Jesús, iskonangií‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús nga kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni ko̱ꞌsín ya̱ bakjèn‑ko̱‑ni maestro‑najiòn jñà xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì ko̱ xi̱ta̱ ra tse jé tjín‑la̱?
\p
\v 12 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré Jesús, kitsó‑la̱:
\p ―Mì tsa chji̱ne̱xki machjeén‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra mì mé ꞌchin tjín‑la̱; jñá‑ní xi̱ta̱ ra kiya ra machjeén‑la̱ chji̱ne̱xki.
\v 13 Tangió ko̱ chjítáꞌyá‑isa kótsò‑ni jè xa̱jo̱n‑la̱ Nainá ra tsò: “Jé mejèn‑na nga kataꞌse‑najiòn kjo̱hi̱ma̱takòn, ko̱ mì tsa jè‑jìn nga takó cho̱ si̱ꞌken kjo̱tjò‑nájiòn.” Mì tsa ki xá ꞌjíi̱‑na ra ꞌa̱n nga jñà kichjà‑la̱ jñà ra xi̱ta̱ kixi̱ tsò‑la̱ ijo‑la̱, ta jñá‑ní kichjà‑la̱ jñà ra machi̱ya‑la̱ nga xi̱ta̱ jé‑ní, mé‑ni nga katasíkájno‑ni jé‑la̱ ko̱ mì ti̱ kì jé koa̱àtsji‑ni.
\s Kóꞌsín itjanangi‑la̱ Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱ ra bìtsa̱chjeén
\r (Marcos 2:18‑22; Lucas 5:33‑39)
\p
\v 14 Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Juan ꞌjií ya̱ ñánda̱ tíjna Jesús nga iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Ngaji̱n ko̱ jñà xi̱ta̱ fariseo tà bìtsa̱jnachjan kiꞌta‑náji̱n. ¿Mé‑ni nga jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑li mì kì tsa bìtsa̱jnachjan‑ni?
\p
\v 15 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿A maá baá ꞌse̱‑la̱ xi̱ta̱ ꞌkia̱ nga jngo xi̱ta̱ kàbixan, ꞌkia̱ nga takó ya̱ tíjnako̱‑isa jè xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra kàbixan? Tanga ki̱jchó ni̱chjin ꞌkia̱ nga tjáꞌan‑la̱ jè xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra kàbixan; ꞌkia̱‑ní nga kítsa̱jnachjan.
\p
\v 16 ’Jngo nikje ra ijye jchínga mì kì ma tsa nikje xi̱tse̱ si̱jtoꞌa‑la̱; nga̱ jè nikje xi̱tse̱ ski̱íꞌñóya‑ní, ko̱ ya̱á ski̱íchrja̱ya‑nda jè nikje jchínga. Ko̱ isa̱á tse tjáꞌxa̱‑isa ya̱ ñánda̱ nga ichrjajndá.
\v 17 Ti̱ꞌkoa̱á mì kì ma si̱nchá xán ixi jñà chrja̱ba̱ ra ijye jchínga; nga̱ tsa ko̱ꞌsín ꞌsie̱én, chrjáyá jñà chrja̱ba̱, ko̱ xa̱ájteén jè xán ko̱ kji̱tsón jñà chrja̱ba̱. Jè xán ixi, chrja̱ba̱ xi̱tse̱é si̱nchá mé‑ni nga ni̱mé ra jchi̱ja‑ni. \fig Wineskin -25%|05-LB00145B.TIF|col|MAT 9:17 ||Chrja̱ba̱ cho̱ ra sinchá xán|MAT 9:17\fig*
\s Kóꞌsín kjonda‑nì jè tsati‑la̱ Jairo ko̱ jè chjo̱ón ra itsabà ya̱ a̱tjòn nikje‑la̱ Jesús
\r (Marcos 5:21‑43; Lucas 8:40‑56)
\p
\v 18 Ti̱ꞌkia̱á‑ni nga tíchja̱ Jesús, jngo xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ judío ijchò ya̱ ñánda̱ tíjna, tsasèn-xkóꞌnchiꞌta‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Jè ndí tsati‑na̱, ꞌsa̱ kjón ꞌken; tanga tsa ꞌkíi̱n ra ji̱, ko̱ kjóꞌta‑la̱ ndsi̱i, kíjnakoón india‑ni.
\p
\v 19 Tsasítje̱én Jesús ko̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ nga kiìko̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱.
\v 20 ꞌKia̱ nga i̱nchifì, jngo chjo̱ón ijchòkasiꞌta chraña‑la̱ Jesús, ko̱ a̱jto̱n íꞌtsi̱ín Jesús tsasijna‑nì nga ma itsabà ya̱ a̱tjòn nikje‑la̱ Jesús; jè chjo̱ón ra̱kìi̱ ijye‑ró kjo tejò nó tjín‑ni nga kiya nga jní xaájten‑la̱.
\v 21 Nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín isíkítsjen nga kitsò: “Ni̱ꞌsín ta i̱tsé‑la ska̱ꞌta‑la̱ ndsa̱ nikje‑la̱, ko̱ndàa‑na.”
\v 22 Jè Jesús isíkáfa‑ní, kijtseé jè ndí chjo̱ón ra̱kìi̱, kitsò‑la̱:
\p ―Ji̱ ndí chjo̱ón, ꞌñó ꞌtè‑la takìn, kií‑ní nga kàmakjiín‑li nga kamanda‑ni.
\p Ko̱ ti̱jé‑ni hora nga kjonda‑ni jè ndí chjo̱ón ra̱kìi̱.
\p
\v 23 ꞌKia̱ nga ijchò Jesús ya̱ niꞌya‑la̱ jè xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ judío, kijtseé jñà xi̱ta̱ ra síkjane ko̱ jñà xi̱ta̱ ra ꞌñó ba i̱nchikjindáya.
\v 24 Kitsò‑la̱:
\p ―Títjo̱o ya̱ niꞌya; nga̱ jè ndí tsati ra̱kìi̱ mì tsa kàbiya‑jìn, tà kjijnafé‑ní.
\p Jñà xi̱ta̱, ta tsijnòke‑ní koni ꞌsín kitsò jè Jesús.
\v 25 Tanga jè Jesús tsachrjeé niꞌya ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ya̱ tjítsa̱jna; ko̱ a̱kjòn ꞌjahaꞌsen niꞌya; iskábé jè tsja ndí tsati. Ko̱ jè tsati ndi̱to̱ón tsasítje̱n‑ni.
\v 26 Ta nga tíjngoó tsabísòn ꞌén a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱ ra kjomà.
\s Kóꞌsín jè Jesús isinda‑ni jò ndí xi̱ta̱ ra xka̱ kjòn
\p
\v 27 ꞌKia̱ nga ijye itjo‑ni Jesús ya̱ i̱jndáa̱, jò xi̱ta̱ xka̱ kiìtji̱ngi‑la̱, ꞌñó kiìchja̱ nga kitsò‑la̱:
\p ―¡Jcha̱hi̱ma̱takón‑náji̱n, ji̱ ra ya̱ nchrabá‑ni a̱ꞌta ꞌtse̱ tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn ra tsiꞌkìn David!
\p
\v 28 ꞌKia̱ nga ꞌjahaꞌsen ya̱ niꞌya jè Jesús, jñà xi̱ta̱ xka̱ ijchò kinchaꞌtá‑la̱, ko̱ jè Jesús iskonangií‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿A makjiín‑no nga ꞌa̱n ma sindá‑no?
\p Kitsó jñà xi̱ta̱ ra xka̱:
\p ―Jon Na̱ꞌìn, ꞌkoa̱á ꞌsín makjiín‑naji̱n.
\p
\v 29 Jesús ꞌkia̱á iskaájno xko̱n ko̱ kitsò‑la̱:
\p ―Ko̱ꞌsín katanda‑no koni ꞌsín nga kàmakjiín‑no.
\p
\v 30 Itjáꞌxa̱á‑ni xko̱n jñà xi̱ta̱ kìi̱. Jè Jesús ꞌñó tsikíꞌtin nga kitsò‑la̱:
\p ―Kì yá xi̱ta̱ ra ꞌbèna̱jmí‑la a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱ kìi̱.
\p
\v 31 Tanga jñà xi̱ta̱ kìi̱, ꞌkia̱ nga ijye itjo‑ni niꞌya, ti̱ꞌkia̱á tsikíꞌtsia̱ nga tsiꞌkéna̱jmí nga tíjngo ya̱ i̱ꞌnde ra̱kìi̱ koni ꞌsín nga kiꞌsìn jè Jesús.
\s Kóꞌsín jè Jesús isinda‑ni jngo xi̱ta̱ ra mì kì ma chja̱
\p
\v 32 ꞌKia̱ nga ijye i̱nchifì‑nì jñà xi̱ta̱ kìi̱, jngo xi̱ta̱ ra mì kì ma‑la̱ chja̱ ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱ ꞌjiìkó jñà xi̱ta̱ ya̱ ñánda̱ nga tíjna Jesús.
\v 33 ꞌKia̱ nga ijye tsachrjejin Jesús jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ti̱ꞌkia̱á kjomà kiìchja̱‑ni. Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna ta kjóxkón‑la̱. Kitsò:
\p ―Ni̱ kjè sa india mé kjoa̱ ra ko̱tjín ꞌya‑la̱ i̱ i̱ꞌnde Israel.
\p
\v 34 Tanga jñà xi̱ta̱ fariseo kitsó‑ní:
\p ―Jé xi̱ta̱‑ni̱í ra tíjna ítjòn‑la̱ ngaꞌtsì inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tsjá‑la̱ ngaꞌñó jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱ nga ma‑la̱ bachrjekàjin inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱.
\s Kóꞌsín nga ꞌñó tse tjín‑ni xá‑la̱ Nainá ra chijaꞌta‑isa
\p
\v 35 Jesús tsajmejín‑ní ngaꞌtsì na̱xi̱ndá iꞌi ko̱ na̱xi̱ndá jtobá nga tsakón‑ya ꞌén‑la̱ Nainá ya̱ niꞌya sinagoga ya̱ ñánda̱ maxkóya xi̱ta̱ Judío ra tjín‑la̱ nga jngó jngó na̱xi̱ndá. Tsiꞌkéna̱jmí ꞌén xi̱tse̱ ra nda tsò a̱ꞌta ꞌtse̱ kóꞌsín batéxoma Nainá. Ko̱ isinda‑ni ngaꞌtsì ꞌchin ra tjín‑la̱ xi̱ta̱ ko̱ ya̱ ñánda̱ nga ajò‑la̱.
\v 36 ꞌKia̱ nga kijtse Jesús nga ꞌñó kjìn ma‑ni xi̱ta̱, kjòhi̱ma̱ke‑ní; nga̱ jñà xi̱ta̱ batoó ꞌñó itsiꞌon‑la̱ ko̱ mì ti̱ mé ngaꞌñó tjín‑la̱; ꞌkoa̱á ꞌsín kjòn koni jñà forrè ra tsìn‑la̱ chji̱ngo̱ ra koꞌndá.
\v 37 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱:
\p ―Kjo̱hixi̱‑ní, ꞌñó tse xá tjín a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌÉn‑la̱ Nainá, koni ꞌsín ma ꞌkia̱ nga kjìn tsajmì majchá, tanga jñà chi̱ꞌnda ra síxá, chibaá ma‑ni.
\v 38 Kií machjeén‑ní nga ti̱jé‑la jè Ni‑la̱ xá, mé‑ni nga katasíkasén-isa‑ni chi̱ꞌnda.
\c 10
\s Kóꞌsín jè Jesús tsjahíjin jñà xi̱ta̱ ra tejò ma‑ni ra tsikíxáya‑la̱
\r (Marcos 3:13‑19; Lucas 6:12‑16)
\p
\v 1 Ra kjomà a̱skan, Jesús kiìchja̱á‑la̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ra tejò ma‑ni, kitsjá‑la̱ kjo̱hixi̱ nga ma‑la̱ ko̱chrjekàjin jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin inìma̱‑la̱ xi̱ta̱ ko̱ nga ko̱ma‑la̱ si̱inda‑ni ta mé ꞌchin‑nioo̱ ta ñánda̱ nga ajò ijo‑la̱ xi̱ta̱.
\p
\v 2 Jñà xi̱ta̱ ra tejò ma‑ni ra tsjahíjin jè Jesús nga tsikíxáya‑la̱, ki̱íꞌsín ꞌmì: jè ra tíjna ítjòn, Simón ꞌmì, ra ti̱ꞌkoa̱ Pedro kitsò‑la̱, ko̱ jè ꞌndse̱, jè ra ꞌmì Andrés; jè Jacobo, ko̱ jè ꞌndse̱ ra ꞌmì Juan ra i̱xti‑la̱ Zebedeo;
\v 3 jè Felipe, jè Bartolomé, jè Tomás, jè Mateo, ra isíkíchjítjì tsajmì a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱xá Roma; ko̱ jè Jacobo ra ti‑la̱ Alfeo; ko̱ jè Lebeo ra ti̱ꞌkoa̱ Tadeo ꞌmì;
\v 4 jè Simón ra xi̱ta̱ cananista, ko̱ jè Judas Iscariote jè ra isìnga̱tsja xi̱ta̱ kondra̱‑la̱ Jesús ra kjomà a̱skan‑nioo̱.
\s Kóꞌsín nga tsikíxáya‑la̱ Jesús xi̱ta̱‑la̱ ra tejò ma‑ni nga kiì síkaꞌbísòn ꞌén‑la̱ Nainá
\r (Marcos 6:7‑13; Lucas 9:1‑6)
\p
\v 5 Jesús isìkasén jñà xi̱ta̱ ra tejò ma‑ni nga kiì síkaꞌbísòn ꞌén‑la̱ Nainá ko̱ kitsjá‑la̱ kjo̱hixi̱, kitsò‑la̱:
\p ―Kì ya̱ mangió ya̱ i̱ꞌnde ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra mì tsa xi̱ta̱ judío, ko̱ kì ya̱ na̱xi̱ndá‑la̱ xi̱ta̱ samaritano bitjàha̱ꞌse̱n‑jion.
\v 6 Ta isa̱á jnchro ya̱ tangió ya̱ ñánda̱ nga títsa̱jna jñà xi̱ta̱ Israel ra ichijà koni ꞌsín chija jñà forrè.
\v 7 Tangió ko̱ ko̱ꞌsín ti̱nákjoa̱ya nga kixó: “Ijyeé tímachraña ni̱chjin nga ko̱tèxoma jè ra tíjna ngajmi.”
\v 8 Ti̱nda‑no jñà xi̱ta̱ ra kiya; ti̱kjaáya‑ila jñà ra miꞌken; ti̱tsje jñà xi̱ta̱ ra chrja̱ba̱ ijo‑la̱ i̱nchifiꞌndojno; ti̱náchrjekàjiòn jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱. Tà itjábé kjo̱tjò‑no jè ngaꞌñó ra̱kìi̱, ti̱ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín ta kjo̱tjò ꞌtia̱àn kjo̱nda kìi̱.
\p
\v 9 ’Kì to̱n sinè ko̱ kì to̱n chroba ko̱ kì to̱n cobre jcha̱a.
\v 10 Kì mé na̱ꞌya jcha̱a ra a̱ꞌta ꞌtse̱ ndi̱yá. Kì jò na̱chro̱ jcha̱a. Ti̱ꞌkoa̱ kì xa̱jté tsjaya. Kì yá koròti̱ jcha̱a. Nga̱ jè xi̱ta̱ ra síxá, ꞌkoa̱á ꞌsín bakèn‑la̱ nga ya̱ ꞌki̱‑la̱ ra ski̱ne̱ ya̱ ñánda̱ nga síxá.
\p
\v 11 ’ꞌKia̱ nga jngo na̱xi̱ndá‑je kijcho ko̱ tsa jngo na̱xi̱ndá jtobá, tjatsjio jngo xi̱ta̱ ra nda xi̱ta̱, ko̱ ya̱ ti̱tsa̱jnako̱o skanda ꞌkia̱ nga ijye kítjo̱jion na̱xi̱ndá kìi̱.
\v 12 ꞌKia̱ nga ki̱tjáha̱ꞌse̱en ya̱ niꞌya, ti̱kjáya‑la jñà ni‑la̱ niꞌya.
\v 13 Tsa jñà ni‑la̱ niꞌya nda ska̱ábétjò‑no, ti̱chikonꞌtion nga nda katitsa̱jna, tanga tsa mì kì ska̱ábétjò‑no, tà jión si̱ichikonꞌtin‑no Nainá.
\v 14 Tsa mì kì ska̱ábétjò‑no, ko̱ tsa majìn‑la̱ nga kji̱ꞌnchré ꞌén‑no, títjo̱‑no ya̱ niꞌya ra̱kìi̱ ko̱ na̱xi̱ndá ra̱kìi̱ ko̱ tìtsajnè chijo‑la̱ ndsa̱kò.
\v 15 Kjo̱hixi̱í ra xin‑no ꞌkia̱ nga ki̱jchò ni̱chjin nga ꞌki̱‑la̱ kjo̱hiꞌin jñà xi̱ta̱, isa̱á tse kjo̱hiꞌin ꞌki̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱ koni jñà xi̱ta̱ ꞌtse̱ na̱xi̱ndá Sodoma ko̱ na̱xi̱ndá Gomorra.
\s Kóꞌsín nga siì si̱ìko̱‑ná xi̱ta̱ ni̱chjin ra ꞌsa̱ nchrabá ra ta nga̱tjì ꞌtse̱ Cristo
\p
\v 16 ’Katasijin‑no, ꞌa̱n, ꞌkoa̱á ꞌsín sikásén‑no koni tsa forrè ya̱ a̱jin‑la̱ tsi̱jén. Maña̱ ti̱ma nga ti̱konda̱ ko̱‑no ijo‑no koni ꞌsín ꞌsín jè ye̱, tanga indakjoa̱ ꞌtia̱àn koni jñà ni̱se paloma.
\v 17 Nda ti̱konda̱a ijo‑no, nga̱ jñà xi̱ta̱ ya̱á si̱ìnga̱tsja‑no ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱xá, ko̱ ya̱á ska̱jàn‑ko̱‑no ya̱ a̱ya niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío.
\v 18 Skanda ya̱á i̱ko̱‑no ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱xá ra i̱nchibatéxoma ko̱ ya̱ ngixko̱n jñà ra xi̱ta̱xá ítjòn títsa̱jna ra ta nga̱tjì tsa̱ꞌa̱n. ꞌKoa̱á ꞌsín ka̱ma‑ni nga ma ki̱nákjoa̱‑la jiòn ꞌén ra tsa̱ꞌa̱n jñà ra xi̱ta̱xá ko̱ jñà ra mì tsa xi̱ta̱ judío.
\v 19 ꞌKia̱ nga ko̱nga̱tsja jiòn ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱xá kìi̱, kì tà chjàn makájno‑no mé ꞌén ra ki̱nákjoa̱a ko̱ kóꞌsín nga kixó; nga̱ jé Nainá tsjá‑no ꞌén ꞌkia̱ nga ki̱jchò chi̱ba̱‑la̱.
\v 20 Nga̱ mì tsa jiòn‑jiòn ra ki̱nákjoa̱a, jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá ra si̱ìkìchja̱‑no.
\p
\v 21 ’Jñà ni̱chjin kìi̱, jè ra tjín ꞌndse̱, ti̱jé ꞌndse̱ si̱ìnga̱tsja‑ni ya̱ ñánda̱ nga kataniꞌken; jè ra na̱ꞌìn ma, ti̱jé si̱ìnga̱tsja‑ni ti‑la̱ nga katabiya; jñà ra i̱xti ma, jñá si̱ìnga̱tsja na̱ꞌìn‑la̱ ya̱ ñánda̱ nga kataniꞌken‑te.
\v 22 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ko̱jtikeé‑no ra ta nga̱tjì tsa̱ꞌa̱n. Tanga jè ra chíkjoa̱‑la̱ nga kixi̱ ko̱se̱n skanda ꞌkia̱ nga kje̱heꞌtà jñà kjoa̱ kìi̱, jè‑ní ra ko̱tojin kjo̱hiꞌin.
\v 23 ꞌKia̱ nga jngo na̱xi̱ndá ko̱chrjejin‑no xi̱ta̱ nga koa̱àtji̱ngi‑no, ti̱tjáha̱chinga, ko̱ kjꞌií na̱xi̱ndá tangió. ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, ti̱kjeé mangí‑najiòn kóhoꞌki na̱xi̱ndá ra chja̱‑ni Jerusalén nga kjíꞌi̱ india‑na, ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱.
\p
\v 24 ’Ni̱jngo xi̱ta̱ ra ꞌsa̱ tíkotáꞌyá ra isa̱ ꞌnga tíjna koni tsa jè maestro‑la̱; ti̱ꞌkoa̱ ni̱jngo chi̱ꞌnda ra isa̱ ꞌnga tíjna koni tsa jè ni‑la̱ xá.
\v 25 Jè ra ꞌsa̱ tíkotáꞌyá, katasijngo ikon tsa tà ko̱ꞌsín ꞌki katama‑la̱ koni tsa jè maestro‑la̱; ko̱ jè chi̱ꞌnda katasijngo ikon tsa ta ko̱ꞌsín kíjna koni jè ni‑la̱ xá. Tsa jè na̱ꞌìn‑la̱ i̱xti, xi̱ta̱‑ni̱í tsiꞌkìn‑la̱, ¿a tà jñà mì ko̱ꞌsín ꞌkín‑la̱ jñà ra i̱xti‑la̱?
\s Yá‑ni ra ma ki̱skón‑lá
\r (Lucas 12:2‑9)
\p
\v 26 ’Kì tà chjàn skon‑la jñà xi̱ta̱. Nga̱ ngaꞌtsì kjoa̱ ra tjíꞌma, takó ko̱tsíjen‑yá‑ní; ko̱ ni̱ꞌsín bato ꞌma tjíhijyo, takó jcha̱á‑la̱.
\v 27 Jñà ꞌén ra ítsiꞌkena̱jmíꞌma‑no, ꞌtèna̱jmíya tsijen‑la xi̱ta̱; ko̱ jñà ꞌén ra ya̱ kíchjàya chijée chíká‑no, ti̱kaꞌbísòn nga tíjngo na̱xi̱ndá.
\v 28 Kì jñà skon‑la jñà ra ta ijo‑ná ma‑la̱ síꞌken, tanga mì kì ma‑la̱ si̱ìꞌken jè inìma̱‑ná. Jè jnchro ti̱skón‑la jè ra ma‑la̱ si̱ìꞌken inìma̱‑ná ko̱ ijo‑ná ya̱ ñánda̱ nga tjín kjo̱hiꞌin ra mì kì feheꞌta.
\p
\v 29 ’ꞌYa‑nájiòn nga ta jngo ixo̱ chjí‑la̱ nga jò ni̱se. Tanga ni̱jngo ni̱se kìi̱ ki̱yá tsa mì jè Na̱ꞌín‑ná ko̱kitsò.
\v 30 Ko̱ ra a̱ꞌta tsa̱jiòn, skanda jñà tsja̱skò tjíxki̱ya ijye‑la̱ jè Nainá.
\v 31 ꞌKoa̱á ma‑ni kì tà chjàn skon jiòn. Nga̱ isa̱á ꞌñó chjí‑no koni jñá ndí ni̱se, ni̱ꞌsín takó kjìn ma‑ni.
\s Kóꞌsín nga machjeén nga ꞌkie̱é ꞌén ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Cristo ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱ i̱sàꞌnde
\r (Lucas 12:8‑9)
\p
\v 32 ’Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ko̱ki̱tso̱ ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱ nga ꞌa̱án fìꞌta‑na, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín xiáa̱n ya̱ ngixko̱n Na̱ꞌìn‑na̱ ra tíjna ya̱ ján ngajmi nga tsa̱ꞌa̱n‑ná ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱ kìi̱.
\v 33 Tanga ta yá xi̱ta̱‑ni ra ko̱ki̱tso̱ ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱ nga mì tsa ꞌa̱n fìꞌta‑na, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín xiáa̱n ra ꞌa̱n ya̱ ngixko̱n Na̱ꞌìn‑na̱ ra tíjna ya̱ ján ngajmi nga mì tsa xi̱ta̱ tsa̱ꞌa̱n jiàa̱n.
\s Kóꞌsín nga ta nga̱tjì ꞌtse̱ Cristo‑ní nga jñà xi̱ta̱ kondra̱ ki̱ji̱‑la̱ xákjén
\r (Lucas 12:51‑53; 14:26‑27)
\p
\v 34 ’Kì tà chjàn bixó jiòn nga kjoa̱ꞌnchán ꞌjíi̱‑ko̱ ya̱ i̱sàꞌnde. Mì tsa kjoa̱ꞌnchán‑jìn ra ꞌjíi̱‑ko̱; kjo̱jchán‑ní ra ꞌjíi̱‑ko̱ ra ꞌa̱n.
\v 35 Kií xá ꞌjíi̱‑na nga jñà xi̱ta̱, kondra̱ ki̱ji̱‑la̱ xákjién; jè ti, ti̱jé‑ni na̱ꞌìn‑la̱ ra kondra̱ ki̱ji̱‑la̱; ko̱ jè tsati, ti̱jé kondra̱ ki̱ji̱‑la̱ jè na̱‑la̱; ko̱ jè ra kja̱ꞌnda ma, ti̱jé kondra̱ ki̱ji̱‑la̱ jè na̱chíya‑la̱.
\v 36 Nga jngo niꞌya xi̱ta̱, ti̱jñà xákjén ki̱ji̱‑la̱ kondra̱.
\p
\v 37 ’Jè xi̱ta̱ ra isa̱ ꞌñó tsjake na̱ꞌìn‑la̱ ko̱ isa̱ ꞌñó tsjake na̱‑la̱ ko̱ mì tsa ko̱ꞌsín ꞌñó matsjake‑na ra ꞌa̱n, mì kì bakèn‑la̱ nga xi̱ta̱‑na̱ ko̱ma; ko̱ jè xi̱ta̱ ra ti̱ꞌkoa̱á isa̱ ꞌñó tsjake ti‑la̱ ko̱ tsa jè tsati‑la̱ ko̱ mì tsa ko̱ꞌsín ꞌñó matsjake‑na ra ꞌa̱n, ti̱ꞌkoa̱á mì kì bakèn‑te‑la̱ nga xi̱ta̱ tsa̱ꞌa̱n ko̱ma.
\v 38 Ko̱ ti̱ꞌkoa̱á mì kì bakèn‑la̱ nga xi̱ta̱ tsa̱ꞌa̱n xián‑la̱ jè xi̱ta̱ ra mì kì tsò ikon nga nchrabáꞌta‑na nga chíkjoa̱‑la̱ kjo̱hiꞌin ra ko̱tojin ra ta nga̱tjì tsa̱ꞌa̱n koni ꞌsín nga bato kjo̱hiꞌin xi̱ta̱ ra ꞌbamijìn krò ra ti̱jè ya̱ biyaꞌtá‑ni.
\v 39 Jè ra mejèn‑la̱ nga mì kì jchi̱ja jè kjo̱binachon‑la̱, ta isa̱á si̱ìjchija jnchro; tanga jè ra tsjá kjo̱binachon‑la̱ nga katachija ra ta nga̱tjì tsa̱ꞌa̱n, ta isa̱á jnchro sa̱kò‑la̱ jngo kjo̱binachon xi̱tse̱.
\s Chjí ra ꞌki̱‑la̱ xi̱ta̱
\r (Marcos 9:41)
\p
\v 40 ’Jè xi̱ta̱ ra nda ska̱ábétjò‑no, ꞌa̱án‑ní ra ska̱ábétjò‑na; ko̱ jè ra ska̱ábétjò‑na, jé ska̱ábétjò jè ra isìkasén‑na.
\v 41 Jè xi̱ta̱ ra nda ska̱ábétjò jngo xi̱ta̱ ra síchjeén Nainá nga chja̱ ngajo‑la̱, ta nga̱tjì‑la̱ nga ꞌén‑la̱ Nainá chja̱ya, ta ngásòn tjín kjo̱tjò ra ꞌki̱‑la̱ ngajòo̱; ko̱ jè xi̱ta̱ ra nda ska̱ábétjò jè xi̱ta̱ ra kixi̱ tíjna ya̱ ngixko̱n Nainá, ta nga̱tjì‑la̱ nga kixi̱ tíjna, ti̱ꞌkoa̱á ta ngásòn tjín kjo̱tjò ra ꞌki̱‑la̱ ngajòo̱.
\v 42 Ta yá‑ni ra ma‑la̱ tsjá jngo chi̱tsín‑la̱ nandá ꞌnchán jngo ndí xi̱ta̱ i̱ma̱, ta nga̱tjì‑la̱ nga ꞌa̱n kotáꞌyáꞌta‑na, ꞌkoa̱á xin kixi̱‑no nga isa̱á tse kjo̱nda‑la̱ Nainá sa̱kò‑isa‑la̱.
\c 11
\s ꞌKia̱ nga ijchòjkon Jesús jñà xi̱ta̱‑la̱ Juan ra tsatíndá xi̱ta̱
\r (Lucas 7:18‑35)
\p
\v 1 Jesús, ꞌkia̱ nga ijye kitsjà‑la̱ kjo̱hixi̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ra tejò ma‑ni kóꞌsín nga si̱íxá, Jesús kijì‑ní nga kiì kakón‑ya ko̱ nga isìkaꞌbí ꞌén‑la̱ Nainá ya̱ ngaꞌtsì na̱xi̱ndá ra ya̱ chraña tjín.
\p
\v 2 Juan, nga nda̱yá tíjnaꞌya ra jè, tanga kiíꞌnchré‑ní jñà kjoa̱ ra tíꞌsín jè Cristo [xi̱ta̱ ra xá isìkasén‑ni Nainá]. Kií ko̱ꞌsín isìkasén iꞌka‑ni xi̱ta̱ ra ya̱ kotáꞌyáꞌta‑la̱
\v 3 mé‑ni nga iskonangi‑la̱. Kitsò‑la̱:
\p ―¿A ji̱‑ní ra Cristo ra xá ko̱ꞌsín tjínè‑la̱ nga kjꞌi̱í, o̱ ra kjꞌií jchíña-isa‑la̱ji̱n?
\p
\v 4 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Tangió, ko̱ ꞌtèna̱jmí‑la̱ jè Juan jñà kjoa̱ ra i̱nchiꞌya ko̱ ra i̱nchinaꞌyá.
\v 5 Ko̱ꞌtìn‑la nga jñà xi̱ta̱ ra xka̱, ijyeé tsijeén‑ila̱; ko̱ jñà ra tsáꞌyá, ijyeé maá fì‑ni; ko̱ jñà xi̱ta̱ ra tjín‑la̱ ꞌchin ra fiꞌndojno chrja̱ba̱ ijo‑la̱, ijyeé kjondaá‑ni; jñà xi̱ta̱ ra jtaya, ijyeé ꞌnchré‑ni; ko̱ jñà ra biya, faháya‑ila̱; ko̱ jñà ndí xi̱ta̱ i̱ma̱, tíꞌsena̱jmíyaá‑la̱ ꞌén xi̱tse̱ ra nda tsò a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá.
\v 6 ¡Mé ta̱ nda‑la̱ jè xi̱ta̱ ra ni̱mé ko̱techjà‑la̱ nga ko̱kjiín‑la̱ ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n!
\p
\v 7 ꞌKia̱ nga ijye kijì‑ni jñà xi̱ta̱‑la̱ Juan, tsikíꞌtsia̱á Jesús nga tsakáko̱na̱jmí jñà xi̱ta̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Juan. Kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé ra tsangì chitsíjen‑la jiòn ya̱ i̱ꞌnde a̱ꞌta xìn ñánda̱ nga nangi kixì? ¿A jé tsangì chitsíjen‑la jiòn jngo xi̱ta̱ ra inda tíjna koni tsa jngo ínaxo̱ ra síjtiya‑la̱ tjo̱?
\v 8 Ko̱ tsa majìn, ¿yá ra tsangì chitsíjen‑la? ¿A jngo xi̱ta̱ ra ꞌñó nda kjòn nikje ra kjiya? Majìn, nga̱ jñà xi̱ta̱ ra ꞌñó nda kjòn nikje‑la̱, ya̱á títsa̱jna ya̱ niꞌya‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn.
\v 9 ¿Tanga mé xá ra tsangì‑najiòn? ¿A jé tsangì chitsíjen‑la jngo xi̱ta̱ ra síchjeén Nainá nga chja̱ ngajo‑la̱? Jon, kixi̱í kjoa̱, jé tsangì chitsíjen‑la, ko̱ skanda isa̱á ꞌnga tíjna‑isa koni jngo xi̱ta̱ ra síchjeén Nainá nga chja̱ ngajo‑la̱.
\v 10 A̱ꞌta ꞌtse̱é Juan nga ko̱ꞌsín tíchja̱ xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá nga tsò:
\q Tísikásén‑la jè xi̱ta̱‑na̱ ra i̱ko̱ ítjòn‑li ꞌén,
\q nga koa̱ànda‑li ndi̱yá.
\m
\v 11 ꞌA̱n, ꞌkoa̱á xin kixi̱‑no, ta ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱ ra tjín i̱ i̱sàꞌnde, kjè sa yá ra ko̱ꞌsín ꞌnga bijna koni jè Juan ra tsatíndá xi̱ta̱; tanga ya̱ a̱jin na̱xi̱ndá ñánda̱ nga tíbatéxoma jè ra tíjna ngajmi, jè xi̱ta̱ ra isa̱ ꞌñó nangi tíjna, isa̱á ꞌnga tíjna india‑ni koni jè Juan.
\p
\v 12 ’Skanda ꞌkia̱‑ni nga ꞌji jè Juan ra tsatíndá xi̱ta̱ ko̱ skanda ꞌndi̱ ꞌndi̱, ya̱ ñánda̱ nga̱ tíbatéxoma jè ra tíjna ján ngajmi, tseé kjo̱si tísakó; ko̱ jñà xi̱ta̱ ra ꞌtse̱n tsò‑la̱ ijo‑la̱, mején‑la̱ nga jñà si̱ìkijne.
\v 13 Jñà xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ ko̱ jñà kjo̱téxoma ra kitsjà Moisés, jñá kiìchja̱ skanda ti̱kjè ꞌfiì jè Juan.
\v 14 Tsa makjiín‑no koni ꞌsín tsò jè kjo̱téxoma ko̱ jñà xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱, ti̱ꞌkoa̱á ko̱kjiín‑no nga jè Juan, ꞌkoa̱á ꞌsín ꞌji koni jè Elías ra tjínè‑la̱ nga kjꞌi̱í.
\v 15 Nda kjón‑ní ti̱náꞌya koni ꞌsín tíxin‑no.
\p
\v 16 ’¿Yá ra ma si̱ngásòn‑ke̱é jñà xi̱ta̱ ra tjín ni̱chjin ꞌndi̱ ꞌndi̱? ꞌKoa̱á ꞌsín kjòn koni jñà i̱xti ra títsa̱jna ya̱ a̱jin ndi̱tsi̱n. Chja̱á‑la̱ xákjén nga tsò‑la̱:
\v 17 “Ji̱n inìkjane‑náji̱n ínaxo̱, tanga mì kì kiꞌchà jiòn; ko̱ kijndaá‑laji̱n ꞌén ra ba tsò, ko̱ mì kì ichindáya jiòn.” Jñà i̱xti kìi̱, ꞌkoa̱á ꞌsín jngoya‑la̱ koni ꞌsín ꞌnià jiòn.
\v 18 ꞌKia̱ nga ꞌji jè Juan, mì kì tsa tsakjèn ko̱ mì kì tsa mé ra kiꞌtsi; ꞌkoa̱á ꞌsín tsixó jiòn nga inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin ijo‑la̱.
\v 19 A̱kjòn ꞌjía̱ ra ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱ nga bákje̱n, ti̱ꞌkoa̱ ꞌbia̱a; ko̱ bixó‑nájiòn: “Xi̱ta̱ chrjáꞌa‑ní, ko̱ xi̱ta̱ ꞌchi̱‑ní, ko̱ jñá nda báko̱ jñà ra xi̱ta̱‑jé ko̱ jñà xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì ꞌtse̱ xi̱ta̱xá Roma.” Tanga jñà kjoa̱chji̱ne̱‑la̱ Nainá, ya̱á ꞌya‑la̱ ꞌkia̱ nga ijye bitjasòn.
\s Kóꞌsín kichitiko̱ na̱xi̱ndá ra mì kì ma‑la̱ ꞌnchréhijon
\r (Lucas 10:13‑15)
\p
\v 20 Jesús tsikíꞌtsia̱ nga tsakátiko̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ya̱ ñánda̱ nga kjìn kjo̱xkón kiꞌsìn, ta nga̱tjì‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ya̱ i̱ꞌnde‑la̱ mì kì isíkájno ko̱ mì kì kitsjin jé‑la̱. Kitsò‑la̱:
\p
\v 21 ―¡I̱ma̱‑ró‑no ra xi̱ta̱ na̱xi̱ndá Corazín! ¡I̱ma̱‑ró‑no ra xi̱ta̱ na̱xi̱ndá Betsaida! Tsa ya̱á‑la na̱xi̱ndá Tiro ko̱ na̱xi̱ndá Sidón nga ko̱tjín kjo̱xkón ra kjomà, koni ꞌsín tjín ra tíꞌya‑la̱ ya̱ a̱jin tsa̱jiòn, ijyeé‑la kjotseé kitsjin jé‑la̱ ko̱ ijyeé‑la nikje naxá‑skee̱ tsakjaya ko̱ chijo niꞌí tsikíxten‑jnó ijo‑la̱, nga bakón nga ijyeé isíkájno‑ni jé‑la̱ ko̱ mì ti̱ jé i̱nchibátsji‑ni.
\v 22 Tanga ꞌkoa̱á xin‑no, ꞌkia̱ nga ki̱jchò jè ni̱chjin nga ꞌki̱‑la̱ kjo̱hiꞌin jñà xi̱ta̱, isa̱á tse kjo̱hiꞌin ꞌki̱‑no ra jiòn, nda mí ꞌkoa̱‑ni koni jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ꞌtse̱ Tiro ko̱ Sidón.
\v 23 Ko̱ jiòn, ra ya̱ i̱ꞌnde‑no ya̱ na̱xi̱ndá Capernaum, ¿a ꞌkoa̱á ꞌsín níkítsjen jiòn nga ya̱á tjámitje̱en skanda ya̱ a̱ꞌta ngajmi ján? Majìn, tà isa̱á ya̱ ꞌñó na̱nga̱ kjohíje̱n‑jin‑isa skanda ya̱ ñánda̱ tíjna i̱ꞌnde‑la̱ kjo̱hiꞌin. Tsa ya̱á‑la ya̱ na̱xi̱ndá Sodoma nga ko̱tjín kjo̱xkón ra kjomà koni ya̱ tsa̱jiòn, jè na̱xi̱ndá Sodoma takó tíjnaá‑la skanda ni̱chjin ꞌndi̱‑ni̱.
\v 24 Tanga ꞌkoa̱á ꞌsín xin‑no ꞌkia̱ nga ki̱jchò ni̱chjin nga ꞌki̱‑la̱ kjo̱hiꞌin xi̱ta̱, jiòn ra titsa̱hijyo ya̱ na̱xi̱ndá Capernaum, isa̱á tse kjo̱hiꞌin tjábé‑no nda mí ꞌkoa̱‑ni koni jñà xi̱ta̱ ꞌtse̱ na̱xi̱ndá Sodoma.
\s Kóꞌsín kitsò Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱ níkjáya‑la̱ inìma̱‑ná
\r (Lucas 10:21‑22)
\p
\v 25 Jè ni̱chjin ꞌkia̱, jè Jesús kitsó‑ní:
\p ―Na̱ꞌìn, ji̱ ra tijna ítjòn‑la̱ ngaꞌtsì ra tjín ya̱ ján ngajmi ko̱ ra tjín i̱ a̱ꞌta nangi, jeya ti̱jni, nga̱ tsikíꞌmaá‑la̱ ji̱ ngaꞌtsì kjoa̱ kìi̱ jñà xi̱ta̱ chji̱ne̱ ko̱ ra nda ma‑la̱ xa̱jo̱n ko̱ jñá tsakon‑la̱ ji̱ jñà ra taxki̱ ndí xi̱ta̱.
\v 26 Ta kií‑ní nga ꞌkoa̱á ꞌsín nda isasèn‑li Na̱ꞌìn.
\p
\v 27 ’Ngaꞌtsì kjo̱téxoma, ꞌa̱án isìnga̱tsja‑na Na̱ꞌìn‑na̱. Mì kì yá ra bexkon jè Iꞌndí‑la̱, tà jé Na̱ꞌìn‑la̱ ra bexkon; ti̱ꞌkoa̱á mì kì yá ra bexkon jè Na̱ꞌìn‑la̱, tà jé Iꞌndí‑la̱ ra bexkon; ko̱ ske̱xkoón‑te ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra jè Iꞌndí‑la̱ ko̱ꞌsín mejèn‑la̱ nga ko̱kòn‑la̱.
\v 28 Nchrabátji̱ngi‑ná ngaꞌtsì‑no ra ijye itsiꞌon‑no nga kiꞌchà ꞌchá‑no, ko̱ ꞌa̱án kósi̱ko̱‑no nga ma si̱kjáya.
\v 29 Jcha̱mijìn‑ko̱‑ná jè yá‑la̱ nchra̱ja̱ ra kjingi ísian, mé‑ni ko̱ma ko̱ꞌsín ꞌsia̱n‑no koni ꞌsín ꞌsiaa̱n ra ꞌa̱n. Chjíngí‑ná koni ꞌsín ꞌkiaa̱ ra ꞌa̱n nga xi̱ta̱ ꞌndé‑ná ko̱ indakjoa̱á tjín inìma̱‑na̱. Ko̱ a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n‑ní nga ma si̱ìkjáya inìma̱‑no.
\v 30 Jè yá‑la̱ nchra̱ja̱ ra ya̱ kjingi ísiaa̱n, ndaá ꞌcha, mì tsa iyí‑jìn. Ko̱ jè ꞌchá ra ꞌa̱n tsja‑no, jna̱‑ní.
\c 12
\s ꞌKia̱ nga tsate natín jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya
\r (Marcos 2:23‑28; Lucas 6:1‑5)
\p
\v 1 Jngo ni̱chjin, ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya, Jesús, ko̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, ya̱á tsatojin ya̱ ñánda̱ tjítje̱ trigo. Ko̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱ kjòhojó‑la̱. ꞌKia̱á tsate iꞌka trigo, a̱kjòn iskine.
\v 2 Jñà xi̱ta̱ fariseo, ꞌkia̱ nga kijtse, kitsó‑la̱ Jesús:
\p ―Chítsijen‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑li; jñà kjoa̱ ra i̱nchiꞌsín mì kì tjíꞌnde nga ko̱ꞌsín ꞌsi̱in ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya.
\p
\v 3 Tanga Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿A kjè chitáꞌyá jiòn ya̱ xa̱jo̱n ñánda̱ nga tíchja̱ koni ꞌsín kiꞌsìn india jè xi̱ta̱ jchínga‑ná ra tsiꞌkìn David ko̱ jñà xi̱ta̱ ra ta̱ña tji̱ko̱ ꞌkia̱ nga kjòhojò‑la̱?
\v 4 ꞌJahaꞌseén ya̱ niꞌya‑la̱ Nainá nga iskine jñà ni̱ño̱ nchra̱jín ra ijye Nainá kjonga̱tsja, ni̱ño̱ nchra̱jín ra mì tsa jñà tjíꞌnde‑la̱ nga ski̱ne̱ David ko̱ jñà xi̱ta̱ ra kjihijtako̱; nga̱ ta jñá na̱ꞌmì tjíꞌnde‑la̱ nga ma ski̱ne̱.
\v 5 ¿A ti̱ꞌkoa̱á kjeé chitáꞌyá ya̱ ñánda̱ nga tíchja̱ kjo̱téxoma‑la̱ Moisés nga jñà na̱ꞌmì, ni̱ꞌsín síxá ya̱ a̱ya i̱ngo̱ ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya, mì tsa mé jé bátsji‑jìn?
\v 6 ꞌA̱n, ꞌkoa̱á xin‑no, jè ra tíjna i̱jndíi̱, isa̱á ꞌñó xkón tíjna nda mí ꞌkoa̱‑ni koni jè i̱ngo̱ ítjòn.
\v 7 Tsa ndaá‑la machi̱ya‑najiòn kóꞌsín chja̱‑ni jñà ꞌén ra tjíꞌta xa̱jo̱n‑la̱ Nainá ñánda̱ nga tsò: “Jè‑ní ra mejèn‑na nga kataꞌse‑najiòn kjo̱hi̱ma̱takòn, mì tsa jè‑jìn nga ta̱ tsja cho̱ si̱ꞌken‑ná jiòn koni jngo kjo̱tjò.” Tsa ijyeé‑la machi̱ya‑no, mí‑la tsa ko̱ꞌsín jé kjónè‑la jñà xi̱ta̱ ra mì tsa jé tjín‑la̱.
\v 8 Ko̱ ꞌkoa̱á ꞌsín tjín, ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱, ꞌa̱án batexóma‑la̱ jè ni̱chjin níkjáya.
\s Kóꞌsín jè Jesús isinda‑ni jè xi̱ta̱ ra kixìꞌta jngo tsja
\r (Marcos 3:1‑6; Lucas 6:6‑11)
\p
\v 9 ꞌKia̱ nga itjojin Jesús ya̱ i̱ꞌnde ra̱kìi̱, ya̱á kijì ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío, ko̱ ya̱á ꞌjahaꞌsen.
\v 10 Ya̱á tíjna jngo xi̱ta̱ ra kixìꞌta jngo tsja. Ti̱ꞌkoa̱á títsa̱jna jñà xi̱ta̱ ra mejèn‑la̱ nga koa̱ànè jé‑la̱ Jesús. ꞌKoa̱á ma‑ni nga iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿A tjíꞌnde‑ní nga ma ko̱nda jngo‑ni xi̱ta̱ ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya?
\p
\v 11 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jiòn, tsa yá ra tíjna jngo‑la̱ forrè, tsa nga̱jo̱ ska̱ya ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya, ¿a mí tsa kongí ki̱náchrje‑no ni̱ꞌsín ni̱chjin níkjáya?
\v 12 Nda mí ꞌkoa̱‑ni koni jngo forrè, isa̱á ꞌñó chjí‑la̱ jngo xi̱ta̱. ꞌKoa̱á ma‑ni, ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya tjíꞌnde‑ní nga ma ko̱ꞌsie̱én jñà kjoa̱ ra nda tjín.
\p
\v 13 Jesús ꞌkia̱á kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ ra kixìꞌta jngo tsja:
\p ―Tjèn ndajì jè ndsi̱i.
\p A̱kjòn ꞌkia̱á tsijmé ndajò tsja; kjondaá‑ni koni ꞌsín ꞌki ra ìjngo‑isa.
\v 14 Jñà xi̱ta̱ fariseo, ꞌkia̱ nga itjo‑ni ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío, tsajo̱óya‑ni nga si̱ìꞌken Jesús.
\s Kóꞌsín itjasòn ꞌén ra kiìchja̱ Isaías ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Jesús
\p
\v 15 Jesús ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré kjoa̱ ra̱kìi̱, itjojiín ya̱ i̱ꞌnde ra̱kìi̱, ko̱ kjín xi̱ta̱ kijìtji̱ngi‑la̱. Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra kiya isindaá‑ni;
\v 16 ꞌkoa̱á ꞌsín kitsò‑la̱ nga mì kì yá xi̱ta̱ ra kataꞌbéna̱jmí‑la̱ yá‑ni ra jè.
\v 17 ꞌKoa̱á ꞌsín kjomà mé‑ni nga itjasòn‑ni ꞌén ra kiìchja̱ jè xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ jè ra tsiꞌkìn Isaías, ꞌkia̱ nga kiìchja̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ Cristo nga kitsò:
\q
\v 18 Jé ra̱kìi̱ chi̱ꞌnda‑na̱ ra xá tsjahíjin‑na,
\q jè ra ꞌñó tsjake̱, ko̱ ra ꞌñó tsja ꞌse‑la̱ inìma̱‑na̱.
\q ꞌA̱án tsja‑la̱ jè Inìma̱ Tsje‑na̱.
\q Ko̱ jè ki̱chja̱jin‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ i̱sàꞌnde kóꞌsín si̱ndajín‑la̱ ra ngi kjo̱hixi̱.
\q
\v 19 Mì tsa yá ra koa̱atikjo‑ko̱, ko̱ mì tsa sí ꞌñó ki̱chja̱,
\q ko̱ mì kì ki̱náꞌya‑la̱ jta̱‑la̱ ya̱ a̱ya ndi̱yá jñà ꞌén ra ki̱chja̱.
\q
\v 20 Mì tsa ta ski̱íꞌto̱nda jnchro jngo ínaxo̱ ra ijye tíꞌtò,
\q ti̱ꞌkoa̱á mì tsa ta si̱ìkitsón‑nda jnchro jè nikje‑la̱ kandì, jè ra ijye tífiꞌtso,
\q jè ra ta ni̱ꞌndi̱‑la̱ tíbitjo‑isa.
\q ꞌKoa̱á ꞌsín ko̱ma skanda ꞌkia̱ nga ngi ko̱ kjo̱hixi̱ ki̱ìndajín‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱.
\q
\v 21 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ra tjín i̱sàꞌnde, tà jé koa̱àꞌta ikon nga sko̱óña‑la̱.
\s Jñà xi̱ta̱ ra chja̱jno‑la̱ Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá
\r (Marcos 3:19‑30; Lucas 11:14‑23; 12:10)
\p
\v 22 Jñà xi̱ta̱, ꞌkia̱á ꞌjiìkó jngo xi̱ta̱ ra xka̱ ko̱ ra mì ma chja̱, ya̱ ñánda̱ tíjna Jesús; jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱ inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱; Jesús, isindaá‑ni, maá kiìchja̱‑ni ko̱ maá tsatsíjen‑ila̱.
\v 23 Ngaꞌtsì xi̱ta̱, ta kjóxkón‑la̱. ꞌKia̱á kitsò:
\p ―¿A jè ra̱kìi̱ tsaꞌkoa̱, ra ya̱ nchrabá‑ni tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn ra tsiꞌkìn David [nga jè kíjna ngajo‑la̱]?
\p
\v 24 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré jñà xi̱ta̱ fariseo ꞌén ra ko̱tsò, kitsó‑ní:
\p ―Jè xi̱ta̱‑ni̱í ítjòn ra ꞌmì Beelzebú, jè ra tíjna ítjòn‑la̱ ngaꞌtsì inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, jé tsjá‑la̱ ngaꞌñó nga ko̱ꞌsín ma‑la̱ bachrjekàjin inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱.
\p
\v 25 Jesús kjòchi̱yaá‑la̱ koni ꞌsín i̱nchisíkítsjen, kitsò‑la̱:
\p ―Ngaꞌtsì i̱ꞌnde ñánda̱ batéxoma jngo xi̱ta̱xá tsa jòya tjín nga ti̱jñà kjaán‑kjo‑ni xi̱ta̱‑la̱, si̱ikjehesón xákjién; ko̱ tsa jngo na̱xi̱ndá ko̱ ñá tsa jngo niꞌya ñánda̱ títsa̱jna xi̱ta̱, tsa jòya tjín nga ti̱jñà kjaán‑kjo‑ni, mì kì ti̱ mé ngaꞌñó ꞌse̱‑la̱ nga ko̱tèxoma‑isa.
\v 26 Ko̱ tsa ti̱jè‑ni xi̱ta̱‑ni̱í tíbachrjekàjin‑ni ni̱í, ti̱jé tíkjaán‑ko̱‑ni ijo‑la̱. Tsa ti̱jé tíkjaán‑ko̱‑ni ijo‑la̱, ¿kóꞌsín ko̱ma‑ni nga ma ko̱tèxoma‑isa?
\v 27 Jiòn, ꞌkoa̱á ꞌsín bixó nga jé ngaꞌñó‑la̱ xi̱ta̱‑ni̱í ra tíjna ítjòn sichjée̱n ra ꞌa̱n ꞌkia̱ nga bachrjèkàjiaa̱n jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin ya̱ ijo‑la̱ xi̱ta̱. Tanga, tsa ko̱ꞌsín tjín, jñà xi̱ta̱ tsa̱jiòn, ¿yá ꞌtse̱ ngaꞌñó ra síchjeén ꞌkia̱ nga ko̱ꞌsín ꞌsín‑te? ꞌKoa̱á ma‑ni, ti̱jñá‑ni xi̱ta̱ kìi̱ ko̱ki̱tso̱ kixi̱‑no nga mì tsa ko̱ꞌsín tjín koni ꞌsín bixó jiòn.
\v 28 Tanga ra ꞌa̱n, tsa jé Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá títsjá‑na ngaꞌñó nga bachrjèkàjiaa̱n jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, ki‑ní nga ijyeé i̱nchiꞌya jiòn kóꞌsín batéxoma Nainá.
\p
\v 29 ’Ya̱ niꞌya‑la̱ jngo xi̱ta̱ ra ꞌñó ꞌtse̱n, tsa jngo xi̱ta̱ mejèn‑la̱ kjoa̱haꞌsen chijé nga si̱ìchijé mé tsajmì ra tjín‑la̱, ¿a mí tsa ítjòn ki̱ítéꞌñó jè xi̱ta̱ ꞌtse̱n? Ko̱ a̱kjòn ꞌkia̱á ko̱ma si̱ìchijé‑la̱.
\p
\v 30 ’Jè xi̱ta̱ ra mì tsa ꞌa̱n fìꞌta‑na, kondra̱á fì‑na; ko̱ jè ra mì kì bíxkóyako̱‑na xi̱ta̱, ta tísíkjahachinga‑ní ra jè.
\p
\v 31 ’Kií ko̱ꞌsín xin‑no, maá si̱jchaꞌta‑la̱ ta mé jé ra bátsji xi̱ta̱ ko̱ ta mé ꞌén ra ꞌcho tsò ra chja̱; tanga jè ra chja̱jno‑la̱ jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá, mì kì si̱jchaꞌta‑la̱.
\v 32 Ngaꞌtsì ra chja̱jno‑na ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, maá si̱jchaꞌta‑la̱; tanga jè ra chja̱jno‑la̱ jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá, mì kì si̱jchaꞌta‑la̱ jè ni̱chjin ra titsa̱jneé ꞌndi̱ ꞌndi̱ ko̱ jè ni̱chjin ra ꞌsa̱ nchrabá.
\s Jngo yá, jè to‑la̱ bakón mé yá‑ni
\r (Lucas 6:43‑45)
\p
\v 33 ’Tsa jngo yá ra nda, nda to ra bajà‑la̱. Ko̱ tsa jngo yá ra mì kì nda, mì kì nda to ra bajà‑la̱. ꞌKia̱ nga jngo yá, jñà to‑la̱ bakón mé yá‑ni.
\v 34 ¡Jiòn, ꞌkoa̱á ꞌsín ngoya‑no koni tsa tje̱‑la̱ ye̱! ¿Kóꞌsín ma‑ni nga nda tsò ꞌén ra ki̱nákjoa̱a, nga̱ xi̱ta̱ ꞌchoó‑no ra jiòn? Nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín chja̱ jñà xi̱ta̱ koni ꞌsín tsò kjo̱bítsjen ra tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱.
\v 35 Jè xi̱ta̱ ra nda xi̱ta̱, ꞌén ndaá chja̱, nga̱ kjoa̱nda tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱, ko̱ jè ra xi̱ta̱ ꞌcho, ꞌén ꞌchoó chja̱, nga kjoa̱ꞌchoó tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱.
\v 36 ꞌKoa̱á xín‑no, ꞌkia̱ nga ki̱jchò ni̱chjin nga jè Nainá ki̱ìndajín‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱, sábá ya̱á tsjá tsje kinda̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ ngaꞌtsì ꞌén ra ni̱mé chjí‑la̱ ra kiìchja̱.
\v 37 Nga̱ ti̱jñá‑ni ꞌén ra ki̱nákjoa̱a ra ma kixi̱ ko̱chrjengi‑no, ko̱ ti̱jñá‑te‑ni ra ma koa̱ànè jé‑no.
\s Kóꞌsín jngo kjoa̱xkón síjé jñà xi̱ta̱ ra ꞌcho tjíhijyo kjo̱bítsjen‑la̱
\r (Marcos 8:12; Lucas 11:29‑32)
\p
\v 38 Tjín iꞌka jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ra kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Maestro, mején‑naji̱n nga ta̱kón jngo‑náji̱n kjo̱xkón.
\p
\v 39 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jñà xi̱ta̱ ra ꞌcho ꞌsín ko̱ ra mì kì ma‑la̱ nga síhitjasòn‑la̱ Nainá, kjo̱xkón i̱nchisíjé jngo; tanga ni̱jngo kjo̱xkón ske̱ ra kjꞌií; ta jé ske̱ kjo̱xkón ra mangásòn‑ko̱ koni jè kjo̱xkón ra kjomàꞌtin Jonás xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé.
\v 40 Koni ꞌsín kjomà jè Jonás nga jàn ni̱chjin ko̱ jàn ni̱tje̱n tsikijnaya ya̱ a̱ya i̱ndsi̱ꞌba̱ ti̱ ra ꞌñó je ꞌki, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín ko̱maa̱ ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱; jàn ni̱chjin ko̱ jàn ni̱tje̱n kjójna̱ iꞌndee̱ ya̱ a̱jin nangi.
\v 41 ꞌKia̱ nga ki̱jchò ni̱chjin nga ꞌki̱‑la̱ kjo̱hiꞌin jñà xi̱ta̱, ski̱ímítje̱én ijo‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ya̱ i̱ꞌnde‑la̱ ya̱ na̱xi̱ndá Nínive, nga tsjáꞌtin ꞌén jñà xi̱ta̱ ra tjín ni̱chjin ꞌndi̱ ꞌndi̱. Nga̱ jñà xi̱ta̱ Nínive isíkájno‑ni jé‑la̱ ko̱ mì tsa ti̱ jé tsakátsji‑ni ꞌkia̱ nga tsiꞌkéna̱jmíya‑la̱ ꞌén‑la̱ Nainá jè Jonás, tanga jè ra tíjna i̱jndíi̱ ꞌndi̱ ꞌndi̱, isa̱á ta ꞌñó xkón tíjna nda mí ꞌkoa̱‑ni koni jè Jonás [tanga mì kì makjiín‑najiòn].
\v 42 ꞌKia̱ nga ki̱jchò ni̱chjin nga ꞌki̱‑la̱ kjo̱hiꞌin jñà xi̱ta̱, ti̱ꞌkoa̱á ko̱sítje̱én‑te jè chjo̱ón ra tíjna ítjòn nga tíbatéxoma ya̱ i̱ꞌnde ra kjijna ya̱ kixi̱‑la̱ ñánda̱ nga bitjokátji‑ni tsáꞌbí. Jè chjo̱ón ra̱kìi̱ tsjáꞌtin‑te ꞌén jñà xi̱ta̱ ra tjín ni̱chjin ꞌndi̱ ꞌndi̱, tà nga̱tjì‑la̱ nga̱ ꞌñó kjin ꞌji‑ni ra jè, nga ꞌjiíꞌnchré kjoa̱chji̱ne̱‑la̱ Salomón, tanga jè ra tíjna i̱jndíi̱ ꞌndi̱ ꞌndi̱, isa̱á ꞌñó xkón tíjna nda mí ꞌkoa̱‑ni koni jè Salomón, [tanga jiòn mì kì naꞌyá‑la].
\s Kóꞌsín ma ꞌkia̱ nga jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í máfa india‑nì
\r (Lucas 11:24‑26)
\p
\v 43 ’Jngo inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, ꞌkia̱ ijye bitjojin ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱, ya̱á bajme ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ kixì chon, nga bátsjiꞌnde ñánda̱ nga ma si̱ìkjáya; ꞌkia̱ mì kì sakóꞌnde‑la̱, tsò‑ní:
\v 44 “Kjín‑la india‑na ya̱ ñánda̱ ítjo‑na.” ꞌKia̱ nga bijchó india‑ni, be‑ní nga mì yá tjín, ko̱ nga ndaá chon koni jngo niꞌya ra isatícha.
\v 45 A̱kjòn, jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, ngi ito xákjién fíꞌká‑isa ra isa̱ ꞌcho ꞌsín. Ya̱á bìtsa̱jnajin india‑ni ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱; ko̱ jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, isa̱á ta ꞌcho maꞌtin india‑ni nda mí ꞌkoa̱‑ni koni ꞌkia̱ nga ti̱ꞌsa̱ ítjòn. ꞌKoa̱á ꞌsín ko̱maꞌtin jñà xi̱ta̱ ra ꞌcho ꞌsín ra tjín ni̱chjin ꞌndi̱‑ni̱.
\s Jñà ꞌndse̱ Jesús ko̱ jè na̱‑la̱
\r (Marcos 3:31‑35; Lucas 8:19‑21)
\p
\v 46 Takó tíbákoó‑isa jñà xi̱ta̱ Jesús ꞌkia̱ nga ijchò jè na̱‑la̱ ko̱ jñà ꞌndse̱. Ya̱á tsikitsa̱jna ya̱ ndi̱tsiaán nga mejèn‑la̱ nga ki̱chja̱‑la̱.
\v 47 Jngo xi̱ta̱ kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Jè na̱‑li ko̱ jñà ꞌndsì, ya̱á tjítsa̱jna ndi̱tsiaán. Mején‑la̱ nga ji̱ koa̱ako̱‑li.
\p
\v 48 Jesús kitsó‑la̱ jè xi̱ta̱ ra isíkjíꞌnchré:
\p ―¿Yá‑ní ra na̱‑na̱ ma ko̱ yá‑ni ra ꞌndsèe̱ ma?
\p
\v 49 ꞌKia̱á tsakón tsja ya̱ ñánda̱ títsa̱jna jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱. Kitsò:
\p ―Jñá xi̱ta̱ kìi̱ ra na̱‑na̱ ma ko̱ ra ꞌndsèe̱ ma.
\v 50 Nga̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra si̱hitjasòn koni ꞌsín mejèn‑la̱ jè Na̱ꞌìn‑na̱ ra tíjna ján ngajmi, jñá‑ní ra ꞌndsèe̱ ma ko̱ tichjaa̱ ma ko̱ na̱‑na̱ ma.
\c 13
\s Kjoa̱ mangásòn ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra kjíjndi̱ xojmá ya̱ a̱jin nangi
\r (Marcos 4:1‑9; Lucas 8:4‑8)
\p
\v 1 Ti̱jé‑ni ni̱chjin, Jesús itjoó ya̱ niꞌya ya̱á kijì ya̱ a̱ndi ndáchikon ko̱ ya̱á tsikijna.
\v 2 Tanga ꞌñó kjìn xi̱ta̱ ijchò ñánda̱ nga tíjna. ꞌKia̱á ꞌjahaꞌsen jngo chitso jè Jesús; ya̱á tsikijnaya, ko̱ ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱ ra iꞌka, ya̱á tsikitsa̱jna ya̱ a̱ndi nandá.
\v 3 ꞌKia̱á tsikíꞌtsia̱ Jesús nga tsakón‑ya‑la̱; kjín kjoa̱ tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱ ra mangásòn‑kjo, kitsò‑la̱:
\p ―Jngo xi̱ta̱ kijì nga kiì kjíjndi̱ xojmá.
\v 4 ꞌKia̱ nga tíkjíjndi̱, tjín iꞌka xojmá ra ya̱ iskatsajo ya̱ a̱ya ndi̱yá; ko̱ ꞌkia̱á ꞌji jñà ni̱se nga iskine.
\v 5 Ngi ko̱tjín iskatsajo ya̱ a̱sòn na̱jo̱ ñánda̱ nga chiba niꞌnde tjín; jñà xojmá, ndi̱to̱ón isò, nga̱ ki, mì tsa na̱nga̱ tjín niꞌnde.
\v 6 Tanga ꞌkia̱ nga itjo tsáꞌbí nga kjotsjè jè ndabá, kixì‑ní jñà xojmá ra isò ta nga̱tjì‑la̱ nga mì na̱nga̱ kijì kja̱ma̱‑la̱.
\v 7 Ko̱ ingì ko̱tjín iskatsajo‑isa ya̱ a̱jin naꞌyá. ꞌKia̱ nga ijye kjòꞌnga jñà naꞌyá, ya̱á kisìꞌken‑ngi.
\v 8 Tanga ngi ko̱tjín iskatsajo ya̱ ñánda̱ nga nda jè nangi, ꞌñó nda tsajà‑la̱ to. Tjín ra tsajà‑la̱ jngo sindo̱ nga jngo tjaꞌtsin, ko̱ tjín ra jàn‑kan tsajà‑la̱, ko̱ tjín ra katé tsajà‑la̱.
\p
\v 9 A̱kjòn kitsò Jesús:
\p ―Nda kjón ti̱náꞌya koni ꞌsín tíxin‑no.
\s Mé‑ni ko̱ kjoa̱ mangásòn tsiꞌkéna̱jmíya‑nì jè Jesús
\r (Marcos 4:10‑12; Lucas 8:9‑10)
\p
\v 10 ꞌKia̱á ijchò kinchaꞌta chraña‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús ya̱ ñánda̱ tíjna ra jè, iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni ko̱ꞌsín kjoa̱ ra mangásòn nakjoá‑la̱ ji̱ jñà xi̱ta̱ ꞌkia̱ nga bakon‑yi?
\p
\v 11 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jión tsako̱‑no nga i̱nchiꞌya jñà kjoa̱ ra tjíꞌma‑la̱ jè ra tíjna ján ngajmi kóꞌsín nga batéxoma ra jè. Tanga jñà xi̱ta̱ ra kjꞌií, mì kì ko̱ma ske̱.
\v 12 Nga̱ jè ra ijye machi̱ya‑la̱, ꞌki̱í‑isa‑la̱ mé‑ni nga isa̱ tse ko̱chi̱ya-isa‑la̱. Tanga jè ra mì kì mé machi̱ya‑la̱, skanda tjáhixìn‑la̱ jè ra ijye machi̱ya chiba‑la̱.
\v 13 Kií ko̱ꞌsín ta kjoa̱ ra mangásòn bakon‑yá‑ila̱; nga̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱ tsijeén‑la̱, tanga ꞌkoa̱á ꞌsín ꞌsín koni tsa mì kì tsijen‑la̱; ko̱ ꞌnchré‑ní tanga mì kì machi̱ya‑la̱; ꞌkoa̱á ꞌsín ꞌsín koni tsa mì kì ma‑la̱ ꞌnchré.
\v 14 Ya̱á bitjasòn ya̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ kìi̱ koni ꞌsín kitsò jè xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé ra tsiꞌkìn Isaías nga kitsò:
\q Jiòn, ni̱ꞌsín ki̱náꞌya ki̱náꞌya, tanga ni̱kjiá ki̱ya‑no,
\q ko̱ ni̱ꞌsín jchítsijen jchítsijen, tanga ni̱kjiá jcha̱a.
\q
\v 15 Nga̱ jè inìma̱ ra tjín‑la̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱, ijyeé ꞌñó kjótájajín;
\q kií mì kì machi̱ya‑ila̱;
\q ko̱ jñà chíká‑la̱, tsikíchjàjto‑ní mé‑ni mì kì kji̱ꞌnchré‑ni;
\q ko̱ jñà xko̱n, tsikíchjàjto‑te mé‑ni mì kì ko̱tsíjen‑ila̱;
\q tsa tsáfaꞌtá‑la‑na ra ꞌa̱n, ijyeé‑la kísindáa‑na,
\m kitsó Isaías.
\p
\v 16 ’Tanga, mé ta̱ nda‑no ra jiòn, nga̱ jè xkòn jiòn tsijeén‑la̱ ko̱ jè chíká‑no ꞌnchré‑ní.
\v 17 ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, kjín xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé, ko̱ kjín xi̱ta̱ ra xi̱ta̱ kixi̱ kjomejèn‑la̱ nga ske̱ jè kjoa̱ ra i̱nchiꞌya jiòn, tanga mì kì kijtse; ti̱ꞌkoa̱á kjomejèn‑la̱ nga kiíꞌnchré jè kjoa̱ ra i̱nchinaꞌyá jiòn, tanga mì kì kiíꞌnchré.
\s Kóꞌsín jè Jesús tsiꞌkéna̱jmíyanda india‑ni a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra kjíjndi̱ xojmá
\r (Marcos 4:13‑20; Lucas 8:11‑15)
\p
\v 18 ’Ti̱náꞌya kóꞌsín tsò‑ni jè kjoa̱ ra mangásòn ko̱ jè xi̱ta̱ ra kjíjndi̱ xojmá.
\v 19 Jñà xojmá ra ya̱ iskatsajo ya̱ a̱ya ndi̱yá, jé ngoya‑la̱ koni jñà xi̱ta̱ ra ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá kóꞌsín nga jè batéxoma, tanga mì kì tsa nda ꞌfahaꞌsen‑jin‑la̱ ꞌén ra ꞌnchré; a̱kjòn ꞌfiì jè xi̱ta̱‑ni̱í, faháxìn jè ꞌén ra tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱.
\v 20 Ko̱ jñà xojmá ra iskatsajo ya̱ ñánda̱ nga a̱sòn na̱xi̱ chon, jñá ngoya‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ꞌñó tsja ꞌse‑la̱ ꞌkia̱ nga ꞌnchré jè ꞌén‑la̱ Nainá.
\v 21 Tanga mì tsa ꞌñó sinchá; tsìn‑la̱ ngaꞌñó nga kixi̱ mincha, ꞌkoa̱á ngoya‑la̱ koni jngo xka̱ ra mì na̱nga̱ fì kja̱ma̱‑la̱. ꞌKia̱ mé kjoa̱ ra sakó‑la̱, ko̱ tsa xi̱ta̱ fì‑la̱ kondra̱ ra ta nga̱tjì ꞌtse̱ ꞌén‑la̱ Nainá, ndi̱to̱ón tsjin‑ni jè ndi̱yá‑la̱ Nainá.
\v 22 Jñà xojmá ra ya̱ iskatsajo ya̱ a̱jin naꞌyá, jé ngoya‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá tanga ta jñá ꞌñó síkájno kjoa̱ ꞌtse̱ tsajmì ra tjín ya̱ i̱sàꞌnde ko̱ jé kjoa̱nchi̱ná ra tjín ya̱ i̱sàꞌnde konda̱cha̱‑la̱. Jñá kjoa̱ kìi̱ batéchjà‑la̱ jè ꞌén‑la̱ Nainá nga mì kì tsjáꞌnde nga katasíkaatjìya‑la̱ kjo̱binachon‑la̱.
\v 23 Tanga jñà xojmá ra ya̱ iskatsajo ya̱ ñánda̱ nga nda nangi, jé ngoya‑la̱ koni jè xi̱ta̱ ra nda ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá ko̱ machi̱yaá‑la̱ ko̱ síhitjasón‑ní. Jñà xi̱ta̱ kìi̱ ra síkaatjìya‑la̱ kjo̱binachon‑la̱ ko̱ jñá‑ní ra ꞌsín kjoa̱nda ra nda tjín. Jñà xi̱ta̱ kìi̱ ra mangásòn‑ko̱ yá‑la̱ xojmá ra kjìn to tsajà‑la̱. Tjín ra jngo sindo̱, tjín ra jàn‑kan, ko̱ tjín ra katé tsajà‑la̱ nga jngó jngó.
\s Kjoa̱ mangásòn a̱ꞌta ꞌtse̱ xka̱ ijñá ra tjojín ya̱ ñánda̱ xá tjítje̱‑ni trigo
\p
\v 24 Ìjngo kjoa̱ ra mangásòn‑kjo tsakón‑ya jè Jesús, kitsò‑la̱ xi̱ta̱:
\p ―Koni ꞌsín batéxoma jè ra tíjna ján ngajmi, ꞌkoa̱á ꞌsín ngoya‑la̱ koni jngo xi̱ta̱ ra nda xojmá tsikítje̱ ya̱ a̱jin nangi‑la̱.
\v 25 Tanga ꞌkia̱ nga kjifè ijye ngaꞌtsì xi̱ta̱, ꞌjií jè ra xi̱ta̱ kondra̱‑la̱ ma, tsikítje̱jin xojmá‑la̱ xka̱ ra mì kì nda ya̱ a̱jin‑la̱ trigo, a̱kjòn kijì.
\v 26 ꞌKia̱ nga ijye kjòꞌnga jñà trigo nga itjo natín‑la̱, ya̱á kjòꞌnga‑te jñà xka̱ ra mì kì nda.
\v 27 ꞌKia̱á kijì jñà xi̱ta̱ chi̱ꞌnda nga tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ jè ni‑la̱ nangi. Kitsò‑la̱: “¿A mí tsa xojmá nda ra tsikìtji̱ ya̱ a̱jin nangi‑li nàmi̱? ¿Ñánda̱ ꞌji‑la̱ jñà xka̱ ijñá ra mì kì nda?”
\v 28 Jè ni‑la̱ nangi kitsó‑ní: “Jngoó‑la xi̱ta̱ ra kondra̱ fì‑na ra ko̱kiꞌsìn.” ꞌKia̱á kitsò jñà xi̱ta̱ chi̱ꞌnda: “¿A mején‑li nga kongí chjinè‑ji̱n jñà xka̱ ijñá ra mì kì nda?”
\v 29 Tanga jè ni‑la̱ nangi kitsó‑ní: “Majìn, tsa mejèn ya̱ tjánè‑te jñà trigo ꞌkia̱ nga chjínè jiòn jñà xka̱ ijñá ra mì kì nda.
\v 30 Isa̱á nda‑ni nga ta̱ña katamìhijin skanda ꞌkia̱ nga ko̱jchá. ꞌKia̱ nga ki̱jchò ni̱chjin nga si̱ncháxkó jñà trigo, ꞌa̱án ko̱xín‑la̱ jñà chi̱ꞌnda‑na̱ nga jñà kátíxkó ítjòn ngaꞌtsì xka̱ ijñá ra mì kì nda, nga jngó jngó jté kátáꞌñó mé‑ni nga ko̱ma jti̱‑ni; ra ijye ko̱ma, a̱kjòn ꞌkia̱á katincháxkó jñà trigo ya̱ a̱ya niꞌnga‑na̱.”
\s Kjoa̱ mangásòn ra tsiꞌkéna̱jmí‑ya Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ xojmá i̱tsé ra mì mostaza
\r (Marcos 4:30‑32; Lucas 13:18‑19)
\p
\v 31 Jè Jesús ìjngo kjoa̱ ra mangásòn‑kjo tsakón‑ya‑la̱ xi̱ta̱. Kitsò‑la̱:
\p ―Koni ꞌsín batéxoma jè ra tíjna ján ngajmi, ꞌkoa̱á ꞌsín ngoya‑la̱ koni jngo xojmá mostaza, ꞌkia̱ nga jngo xi̱ta̱ bítje̱ ya̱ a̱jin nangi‑la̱.
\v 32 Kixi̱í kjoa̱, jé xojmá ra̱kìi̱ ra isa̱ ꞌñó i̱tsé‑ni ta ngaꞌtsì xojmá ra tjín; tanga ꞌkia̱ nga ijye maꞌnga, isa̱á ꞌñó ꞌnga ma koni jñà xka̱ ra ti̱ꞌkoa̱ xá sitje̱‑ni; ꞌkoa̱á ꞌsín ꞌse‑la̱ ngaꞌñó koni jngo yá, nga skanda maá bíndaꞌá tjé‑la̱ ni̱se ya̱ chrja‑la̱.
\s Kjoa̱ mangásòn ra tsiꞌkéna̱jmí‑ya Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ na̱ꞌyo̱ ra sísan ni̱ꞌño̱ nchra̱jín
\r (Lucas 13:20‑21)
\p
\v 33 Jè Jesús ìjngo kjoa̱ ra mangásòn‑kjo tsakón‑ya‑la̱ xi̱ta̱, kitsò‑la̱:
\p ―Koni ꞌsín batéxoma jè ra tíjna ján ngajmi, ꞌkoa̱á ꞌsín ngoya‑la̱ koni jè na̱ꞌyo̱ san ꞌkia̱ nga jngo chjo̱ón síkójin na̱ꞌyo̱ san ko̱ chijo ra sinda‑ni ni̱ño̱ nchra̱jín, a̱kjòn masan ijyeé ngaꞌtsì jè na̱ꞌyo̱.
\s Mé‑ni ko̱ꞌsín kjoa̱ ra mangásòn síchjeén‑ni Jesús ꞌkia̱ nga tsakón‑ya
\r (Marcos 4:33‑34)
\p
\v 34 Jesús ꞌkia̱ nga tsakón‑ya‑la̱ xi̱ta̱ ngaꞌtsì kjoa̱ ra nda tsò, ꞌkoa̱á ꞌsín tsiꞌkéna̱jmíya‑la̱ koni ꞌsín tjín kjoa̱ ra nda mangásòn‑kjo; ni̱mé ꞌén tsakón‑ya‑ila̱ ra mì ko̱ kjoa̱ mangásòn‑kjo.
\v 35 ꞌKoa̱á ꞌsín itjasòn koni ꞌsín tsikínda xa̱jo̱n jè xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé ꞌkia̱ nga kitsò:
\q ꞌKoa̱á ꞌsín kokon‑yá‑la̱ xi̱ta̱ nga jñà kjoa̱ ra mangásòn sikjée̱n;
\q ꞌkenájmí‑la̱ kjoa̱ ra tjíꞌma skanda ꞌkia̱ nga ti̱ꞌsa̱ Nainá tsikínda i̱sàꞌnde.
\s Jesús tsiꞌkéna̱jmíya‑nda india‑nì a̱ꞌta ꞌtse̱ xka̱ ijñá ra mì kì nda
\p
\v 36 ꞌKia̱ nga ijye isíkjáya‑la̱ xi̱ta̱ Jesús nga kijì‑ni jñà xi̱ta̱; ꞌjahaꞌsen niꞌya jè Jesús; jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ijchò kinchaꞌta chraña‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―ꞌTèna̱jmíya‑nda‑náji̱n kótsò‑ni kjoa̱ ra mangásòn‑ko̱ jñà xka̱ ijñá ra mì kì nda ra tjín ya̱ a̱jin trigo.
\p
\v 37 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jè ra bítje̱ xojmá ra nda, ꞌa̱n‑ná ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱;
\v 38 jè nangi, jé ngoya‑la̱ jè i̱sàꞌnde; ko̱ jñà xojmá ra nda, jñá ngoya‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ya̱ chja̱‑ni ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá; jñà xka̱ ijñá ra mì kì nda, jñá ngoya‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra xi̱ta̱‑ni̱í tíbatéxoma‑la̱;
\v 39 ko̱ jè xi̱ta̱ kondra̱ ra tsikítje̱ xka̱ ijñá ra mì kì nda, jè sabá jè xi̱ta̱‑ni̱í; ꞌkia̱ nga ijye sincháxkó jñà tsajmì, jé ngoya‑la̱ ꞌkia̱ nga kje̱heꞌtà i̱sàꞌnde; ko̱ jñà ra ki̱íxkó tsajmì, jñá ngoya‑la̱ jñà ìkja̱li̱.
\v 40 Koni ꞌsín nga sincháxkó jñà xka̱ ijñá ra mì kì nda ko̱ ya̱á xaájten‑jín ya̱ a̱jin niꞌí mé‑ni nga katatì‑ni, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín ka̱ma ꞌkia̱ nga kje̱heꞌtà jè i̱sàꞌnde.
\v 41 ꞌA̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱ sikásén‑ná jñà ìkja̱li̱‑na̱ ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá nga ki̱íxkó ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra bíꞌtin xi̱ta̱ xákjién nga bátsji‑jé, ko̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra kjoa̱ꞌcho ꞌsín;
\v 42 ya̱á si̱ìkatsajojín ya̱ nga̱jo̱ ñánda̱ nga títì jnga̱ jnga̱ niꞌí, ya̱á ski̱ndaya ko̱ ski̱ne̱nè ni̱ꞌño̱.
\v 43 Jñà ra xi̱ta̱ kixi̱, ꞌkoa̱á ꞌsín fate ko̱tsíjen koni jè tsáꞌbí ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma jè Na̱ꞌìn‑la̱. Nda kjón ti̱náꞌya koni ꞌsín xin‑no.
\s Mé ra bakón‑ya‑ná a̱ꞌta ꞌtse̱ jngo tsajmì chjí ra tíjnaꞌma
\p
\v 44 ’Koni ꞌsín batéxoma jè ra tíjna ngajmi, ꞌkoa̱á ꞌsín mangásòn‑ko̱ koni jngo nangi ñánda̱ nga tíjnaꞌma jngo tsajmì ra ꞌñó chjí‑la̱ ko̱ jngo xi̱ta̱ sakó‑la̱ jè tsajmì ra̱kìi̱, ꞌñó matsja‑la̱; ti̱ya̱á bíjnaꞌma india‑ni; a̱kjòn fikatína ijye ngaꞌtsì tsajmì ra tjín‑la̱, ko̱ batse jè nangi ra̱kìi̱.
\s Mé ra mangásòn‑ko̱ jè na̱jo̱ ra ꞌñó chjí‑la̱ ra ꞌmì perla
\p
\v 45 ’Koni ꞌsín batéxoma jè ra tíjna ján ngajmi, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín mangásòn‑ko̱ koni jngo xi̱ta̱ ra batína tsajmì nga bátsji na̱jo̱ perla ra ꞌñó nda ꞌkioo̱.
\v 46 ꞌKia̱ nga ijye isakò jngo‑la̱ na̱jo̱ ra ꞌñó nda ꞌki, tsatína ijyeé tsajmì ra tjín‑la̱; a̱kjòn tsatse jè na̱jo̱ ra ꞌñó chjí‑la̱.
\s Mé ra mangásòn‑ko̱ jè na̱ꞌya ra ma ndabà‑nì ti̱
\p
\v 47 ’Koni ꞌsín batéxoma jè ra tíjna ján ngajmi, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín mangásòn‑ko̱ koni jngo na̱ꞌya ra ndabà‑ni ti̱. ꞌKia̱ nga nikàtje̱n ya̱ a̱jin ndáchikon, bíxkó ijyeé ni̱ꞌsín ta kó kjòn ti̱.\fig Men getting fish out of net -33%|06-LB00212B.TIF|col|Mat 13:47|| |MAT 13:47\fig*
\v 48 ꞌKia̱ nga ijye tsabà ti̱ jè na̱ꞌya, jñà xi̱ta̱ ra bátsji ti̱, ya̱á fìko̱ na̱ꞌya‑la̱ ya̱ a̱ndi ndáchikon; ko̱ ya̱á bìtsa̱jna nga fahájin ngaꞌtsì ti̱ ra nda kjòn nga minchá ndi̱si̱yá, ko̱ jñà ra ꞌcho kjòn síkatsajo‑ní.
\v 49 ꞌKoa̱á ꞌsín ko̱ma ꞌkia̱ nga kje̱heꞌtà i̱sàꞌnde; ki̱tjojeén jñà ìkja̱li̱ nga kjoa̱hájin jñà xi̱ta̱ ra ꞌcho ꞌsín ya̱ ñánda̱ tjíhijyo jñà ra xi̱ta̱ kixi̱;
\v 50 ko̱ ya̱á si̱ìkatsajojín ya̱ nga̱jo̱ ñánda̱ nga títì jnga̱ niꞌí. Ya̱á ski̱ndaya ko̱ ski̱ne̱nè ni̱ꞌño̱.
\s Mé ra bakón‑ya‑ná a̱ꞌta ꞌtse̱ tsajmì xi̱tse̱ ko̱ ra jchínga
\p
\v 51 Jesús iskonangií‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿A kamachi̱yaá‑no ngaꞌtsì kjoa̱ kìi̱?
\p Jñà xi̱ta̱ kitsó‑ní:
\p ―Kamachi̱yaá‑naji̱n Na̱ꞌìn.
\p
\v 52 ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―Jngo xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, ꞌkia̱ nga ko̱ꞌsín kotéꞌyá koni ꞌsín batéxoma jè ra tíjna ngajmi, ꞌkoa̱á ꞌsín mangásòn‑ko̱ koni jngo ni‑la̱ niꞌya ra ma‑la̱ bachrjejin tsajmì xi̱tse̱ ko̱ tsajmì jchínga ya̱ ñánda̱ nga i̱nchaxkó tsajmì‑la̱.
\s ꞌKia̱ nga tsikijna Jesús ya̱ ján Nazaret
\r (Marcos 6:1‑6; Lucas 4:16‑30)
\p
\v 53 ꞌKia̱ nga ijye tsiꞌkéna̱jmíya ijye Jesús jñà kjoa̱ kìi̱ ra mangásòn‑kjo, kijì‑ní.
\v 54 ꞌKia̱ nga ijchò‑ni nangi‑la̱ ya̱ Nazaret, tsiꞌkéna̱jmíya‑la̱ xi̱ta̱ ꞌén‑la̱ Nainá ya̱ a̱ya niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío. Jñà xi̱ta̱ ta kjóxkón‑la̱, ꞌkia̱á kitsò:
\p ―Jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ¿ñánda̱ íꞌká‑ni kjoa̱chji̱ne̱ ko̱ kóꞌsín ma‑ni nga ma‑la̱ ko̱tjín kjo̱xkón ra ꞌsín?
\v 55 ¿A mí tsa jè ra̱kìi̱ jè ti‑la̱ xi̱ta̱ chji̱ne̱yá? ¿A mí tsa jè na̱‑la̱ ra ꞌmì María, ko̱ jñà ꞌndse̱ ra ꞌmì Jacobo, José, Simón, ko̱ Judas?
\v 56 Ti̱ꞌkoa̱, ¿a mí tsa i̱ títsa̱jnajin‑ná jñà ndichja? ¿Ñánda̱ kjomà‑la̱ ngaꞌtsì kjoa̱ kìi̱?
\p
\v 57 ꞌKoa̱á ma‑ni nga mì kì nda kjokjiín‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱. Tanga jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra síchjeén Nainá nga chja̱ ngajo‑la̱ ꞌyaxkón‑ní ya̱ ñánda̱ nga xìn, tanga ya̱ nangi‑la̱ ko̱ ya̱ niꞌya‑la̱ mì kì ꞌyaxkón.
\p
\v 58 Mì tsa kjìn kjo̱xkón kiꞌsìn ya̱ nangi‑la̱ ta nga̱tjì‑la̱ nga jñà xi̱ta̱ mì kì kjokjiín‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱.
\c 14
\s ꞌKia̱ nga ꞌken jè Juan ra tsatíndá xi̱ta̱
\r (Marcos 6:14‑29; Lucas 9:7‑9)
\p
\v 1 Jè ni̱chjin ra̱kiòo̱, jè xi̱ta̱xá ítjòn ra ꞌmì Herodes, kiíꞌnchré‑ní koni ꞌsín nga kjoxki̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Jesús.
\v 2 Kitsó‑la̱ jñà xi̱ta̱‑la̱:
\p ―Jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, jè‑ní, jè Juan ra tsatíndá xi̱ta̱; ijyeé jaáya india‑ila̱. ꞌKoa̱á ma‑ni nga ko̱tjín ngaꞌñó ra bakón.
\p
\v 3 Nga ti̱ꞌsa̱‑ni kjotseé jé Herodes kitsjà kjo̱hixi̱ nga indabáꞌñó jè Juan, a̱kjòn isiꞌta naꞌñó ki̱cha̱ cadena nga kijì nda̱yá, ta jé nga̱tjì‑la̱ jè chjo̱ón ra ꞌmì Herodías ra chjo̱ón‑la̱ Felipe kjomà. Jè Felipe, ꞌndse̱é jè Herodes.
\v 4 Ta kií jé kjomà‑la̱ Juan nga kitsò‑la̱ jè Herodes: “Mì kì tjíꞌnde‑jìn nga ti̱ji̱ ki̱jnako̱‑ni jè chjo̱ón‑la̱ ꞌndsì.”
\v 5 ꞌKoa̱á ma‑ni nga jè Herodes mejèn‑la̱ nga si̱ìꞌken Juan tanga jñá itsakjòn‑la̱ jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá, nga̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱, ꞌkoa̱á ꞌsín kijtsexkón Juan koni jngo xi̱ta̱ ra síkjeén Nainá nga chja̱ ngajo‑la̱.
\v 6 Tanga ꞌkia̱ nga ijchò ni̱chjin nga ijye nó‑la̱ jè Herodes, ꞌsí tsikíjna ya̱ niꞌya‑la̱ ko̱ jè tsati‑la̱ chjo̱ón ra ꞌmì Herodías ya̱á kitè ya̱ ngixko̱n ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna. Jè Herodes, ndaá isasèn‑la̱ koni ꞌsín kitè.
\v 7 Kitsjà kixi̱í‑la̱ ꞌén‑la̱ nga tsjá ijyeé‑la̱ ta mé ra si̱ìjé‑la̱ jè tsati.
\v 8 Jè tsati jè na̱‑la̱ tsincháꞌa ítjòn mé‑ni nga jè sko̱ Juan katasíjé. A̱kjòn ꞌkia̱á kitsò‑la̱ jè Herodes:
\p ―Jé mejèn‑na nga jè sko̱ Juan, ra batíndá xi̱ta̱, ꞌtiì‑ná nga ti̱kíjnaya‑ná jngo chro̱ba̱te.
\p
\v 9 Jè xi̱ta̱xá ítjòn ra ꞌmì Herodes, ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré‑la̱ tsati, baá kjomà‑la̱. Tanga ijyeé ko̱ꞌsín kitsjà‑la̱ tsaꞌba ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jnaꞌtako̱ ímixa̱; ko̱ kií ko̱ꞌsín kitsjà‑ni kjo̱hixi̱ nga kataꞌbì‑la̱ jè sko̱ Juan.
\v 10 Jè Herodes kitsjá‑la̱ kjo̱hixi̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ nga katatesin Juan ya̱ a̱ya nda̱yá.
\v 11 A̱kjòn jñà xi̱ta̱ ꞌjiìkó sko̱ Juan, tíjnaya jngo‑la̱ chro̱ba̱te; kjonga̱tsja jè tsati, ko̱ jè tsati a̱kjòn isìnga̱tsja jè na̱‑la̱.
\p
\v 12 ꞌKia̱á ijchò jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Juan nga iskábé ijo‑la̱, a̱kjòn kiì kíhijin; ra kjomà a̱skan‑nioo̱ isíkjíꞌnchré Jesús kjoa̱ ra kjomà.
\s ꞌKia̱ nga ꞌon jmi xi̱ta̱ isìkjèn Jesús
\r (Marcos 6:30‑44; Lucas 9:10‑17; Juan 6:1‑14)
\p
\v 13 ꞌKia̱ nga ijye kiíꞌnchré Jesús jè kjoa̱ ra̱kìi̱, kijì ta̱jngo‑ní; tsikijnaya jngo chitso; ijchò jngo i̱ꞌnde a̱ꞌta xìn ñánda̱ nga mì yá xi̱ta̱ tjín. Tanga jñà xi̱ta̱ ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré nga kijì Jesús, itjojiín ya̱ na̱xi̱ndá‑la̱ nga ndsa̱ko̱ kijì‑ni nga kiìtji̱ngi‑la̱ Jesús.
\v 14 ꞌKia̱ nga itjojen Jesús jè chitso, kijtse‑ní jñà xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna nga kjín jchán ma‑ni; kjòhi̱ma̱ke‑ní. Ko̱ isindaá‑ni ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra kiya.
\v 15 ꞌKia̱ nga ijye kjòhixòn, jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús ijchò kinchaꞌta chrañaá‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Ijyeé kjòhixòn, ko̱ i̱jndíi̱ i̱ꞌndeꞌtaxìn‑ní, nìmé ra tjín. Ko̱ꞌtìn‑la̱ xi̱ta̱ katafì‑ni mé‑ni katatse tsajmì ra ski̱ne̱ ya̱ na̱xi̱ndá i̱tsíñá ra tjín chraña i̱jndíi̱.
\p
\v 16 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Mì kì tsa machjeén nga ki̱ji̱‑ni. Jiòn ꞌti̱‑la mé ra ko̱kje̱n.
\p
\v 17 Jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús kitsó‑ní:
\p ―Tsìn‑naji̱n, ki ta ꞌòn ma‑ni ni̱ño̱ nchra̱jín ko̱ ta jò ma‑ni ti̱ ra tjíhijyo‑naji̱n.
\p
\v 18 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Nchrabáko̱‑ná i̱jndíi̱.
\p
\v 19 ꞌKia̱á ko̱kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ nga katìtsa̱jnajin ya̱ a̱jin ndi̱jyi̱; a̱kjòn iskábé jñà ni̱ño̱ nchra̱jín ra ꞌòn ma‑ni ko̱ jñà ti̱ ra jò ma‑ni. A̱kjòn iskotsíjen ya̱ ján ngajmi, kitsjá‑la̱ kjo̱nda Nainá, isìjòya jñà ni̱ño̱ nchra̱jín kìi̱, kitsjà‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, ko̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ isìkaꞌbí‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kjìn ma‑ni.
\v 20 Tsakjén ngaꞌtsì xi̱ta̱ kó nga kjoski. ꞌKia̱ nga tsikíxkó‑ni jñà ra tsijnengi‑ni, ngi tejò ndi̱si̱yá kjomà‑isa.
\v 21 Jñà xi̱ta̱ ra tsakjèn maá‑la tsa ꞌòn jmi jñà ra ta ngi ta xi̱ta̱ ꞌxi̱n. Ko̱ mì tsa kinda̱ kjomà jñà íchjín ko̱ jñà ra i̱xti.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús kijì‑ni ndsa̱ko̱ ya̱ a̱sòn nandá
\r (Marcos 6:45‑52; Juan 6:16‑21)
\p
\v 22 Jesús, ꞌkoa̱á ꞌsín kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ nga kataꞌfahaꞌsen jè chitso nga tje̱n katafì ítjòn mé‑ni nga isa̱ ítjòn ki̱jchò‑ni ya̱ ra ijngoa nandá ján; ꞌkoa̱à‑la chi̱ba̱‑la̱ jè, tísíkjáya‑la̱ xi̱ta̱ ra ijye i̱nchifì‑ni.
\v 23 ꞌKia̱ ijye kjomà isíkjáya‑la̱ jñà xi̱ta̱, Jesús ya̱á kijìmijno jngo nindo ko̱ ya̱á kiìchja̱ꞌta ta̱jngo‑la̱ Nainá. ꞌKia̱ nga ijye kjòjñò, tà jè ta̱jngoó tíjna Jesús.
\v 24 Ko̱ jè chitso ra títsa̱ya xi̱ta̱‑la̱, ijyeé ya̱ ijchò ya̱ nga masen‑la̱ ndáchikon; jè ngaꞌñó‑la̱ nandá ra máfangi, ijyeé ngaxìn ngajen tífìko̱ jè chitso ta nga̱tjì‑la̱ jè tjo̱ batéchjà ikon‑la̱ koni ꞌsín nga i̱nchifì.
\v 25 ꞌKia̱ nga ijye tíꞌse i̱sén, Jesús ya̱á tsáꞌbasòn nandá nga ijchòtji̱ngi‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ ra tjítsa̱ya chitso.
\v 26 Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, ꞌkia̱ nga kijtse nga tsáꞌbasòn ya̱ a̱sòn nandá, itsakjón‑la̱; iskindaya xkón‑ní, kitsò:
\p ―Jngo tjꞌee̱ tíjna ján.
\p
\v 27 Tanga Jesús ndi̱to̱ón kiìchja̱‑la̱ nga kitsò‑la̱:
\p ―ꞌÑó ꞌtè‑la takòn, kì tà chjàn skon, ꞌa̱n‑náa̱.
\p
\v 28 Jè Pedro, ꞌkia̱á kiìchja̱‑la̱ nga kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌìn, tsa ji̱í‑ní, ti̱ꞌnde‑ná nga kjín‑sòn nandá skanda ñánda̱ tisijni.
\p
\v 29 Jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Nchrabí.
\p Jè Pedro itjojeén ya̱ chitso ko̱ maá tsajmesón jè nandá nga kijì‑ni ndsa̱ko̱ ya̱ ñánda̱ síjna Jesús nga kiìtji̱ngi‑la̱.
\v 30 Tanga ꞌkia̱ nga kijtse nga ꞌñó tíꞌba tjo̱ itsakjón‑ní, a̱kjòn tsikíꞌtsia̱ nga iskajin‑ndá; ꞌkia̱á ꞌñó kiìchja̱ nga kitsò: \fig Jesus rescuing Peter from sinking -25%|07-cn01721B.tif|col|Mat 14:30||ꞌKia̱ nga jè Pedro ma kijì ya̱ a̱sòn nandá|MAT 14:30\fig*
\p ―¡Na̱ꞌìn, náchrjejin‑ndá‑ná!
\p
\v 31 Jesús ndi̱to̱ón itsabáꞌñó tsja, kitsò‑la̱:
\p ―¡Ji̱ xi̱ta̱ ra chiba makjiín‑li ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n! ¿Mé‑ni nga jò kaꞌbè‑la̱ takìn?
\p
\v 32 ꞌKia̱ nga ijye ꞌjahaꞌsen‑ni chitso Jesús ko̱ Pedro, ndi̱to̱ón isijyò‑ni tjo̱.
\v 33 Jñà xi̱ta̱ ra iꞌka ra títsa̱ya chitso tsincha-xkóꞌnchiꞌta‑la̱ Jesús nga kijtsexkón, kitsò‑la̱:
\p ―¡Ngi kixi̱ kitií kjoa̱, ji̱‑ní ra Iꞌndí‑la̱ Nainá!
\s Kóꞌsín isinda‑ni Jesús xi̱ta̱ ra kiya ya̱ Genesaret
\r (Marcos 6:53‑56)
\p
\v 34 Jesús ko̱ xi̱ta̱‑la̱, ꞌkia̱ nga ijye tsatojin ya̱ ndáchikon, ijchó ján nangi ra ꞌmì Genesaret.
\v 35 Jñà xi̱ta̱ ra ya̱ i̱ꞌnde‑la̱, ꞌkia̱ nga kijtsexkon nga jè Jesús ra ya̱ ijchò, isìkasén ꞌén‑ní nga tíjngo ya̱ i̱ꞌnde ra̱kìi̱; jñà xi̱ta̱ ꞌjiìkó jñà xi̱ta̱ ra kiya ya̱ ñánda̱ tíjna Jesús.
\v 36 Jñà xi̱ta̱ tsikítsaꞌba‑la̱ nga katatsjáꞌnde‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kiya nga katabáꞌta‑la̱ tsja ni̱ꞌsín tà ya̱ a̱tjòn nikje‑la̱. Ko̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra tsakáꞌta‑la̱ tsja ya̱ nikje‑la̱ Jesús, kjondaá‑ni.
\c 15
\s Ñáa̱‑nì kjoa̱ ra síkitsón ko̱ sítjé xi̱ta̱
\r (Marcos 7:1‑23)
\p
\v 1 Ijchò kinchaꞌta chrañaá iꞌka‑la̱ Jesús jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ra ya̱ inchrabà‑ni ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén nga iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p
\v 2 ―¿Mé‑ni ꞌkia̱ nga bakjèn‑ni xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑li, mì kì biníjno tsja koni ꞌsín tíchja̱ kjo̱téxoma‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑ná?
\p
\v 3 Jesús ꞌkia̱á kiìchja̱ nga kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni ti̱ꞌkoa̱ nachrjengi‑najiòn jè kjo̱téxoma‑la̱ Nainá nga jè mangítji̱ngi‑la koni ꞌsín tjín kjo̱téxoma‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑no?
\v 4 Nga̱ jè Nainá, ꞌkoa̱á ꞌsín kitsjà kjo̱téxoma nga kitsò: “Jcha̱xkín jè na̱ꞌìn‑li ko̱ jè na̱‑li”, ti̱ꞌkoa̱á kitsò: “Jè ra ki̱chja̱jno‑la̱ jè na̱ꞌìn‑la̱ ko̱ jè na̱‑la̱, tjínè‑la̱ nga ki̱yá.”
\v 5 Tanga ra jiòn ki̱íꞌsín bixó: “Jngo xi̱ta̱, maá ki̱tso̱‑la̱ jè na̱ꞌìn‑la̱ ko̱ tsa jè na̱‑la̱: mì kì ma kósi̱ko̱‑la, nga̱ ngaꞌtsì tsajmì ra tjín‑na, jè Nainá ijyeé kítsja‑la̱.”
\v 6 Ko̱ ꞌkoa̱á ꞌsín bixó jiòn nga ngaꞌtsì ra ijye ko̱ꞌsín ko̱ki̱tso̱, mì kì ti̱ tjíꞌnde‑la̱ nga ko̱si̱ko̱ jè na̱ꞌìn‑la̱ ko̱ tsa jè na̱‑la̱. ꞌKoa̱á ꞌsín ꞌnià jiòn nga nachrjengio jè kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ko̱ jé mangítji̱ngi‑la kjo̱téxoma ꞌtse̱ xi̱ta̱ jchínga‑no.
\v 7 Jiòn xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑no, ndaá kiìchja̱ ra a̱ꞌta tsa̱jiòn jè ra tsiꞌkìn Isaías, jè xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá kjotseé nga kiìchja̱ ngajo‑la̱, ꞌkia̱ nga kitsò:
\q
\v 8 Jñà xi̱ta̱ kìi̱, ꞌkia̱ nga ko̱tsò nga ꞌa̱án bexkón‑na, tà ꞌén ra ko̱tsò‑la̱,
\q tanga jñà inìma̱‑la̱ kjiín síkítsa̱jna‑ni.
\q
\v 9 Ni̱mé chjí‑la̱ koni ꞌsín bexkón‑na,
\q nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ xi̱ta̱ koni tsa ꞌtse̱ Nainá.
\p
\v 10 ꞌKia̱á kiìchja̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kjìn ma‑nioo̱, kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱náꞌya ko̱ nda katachi̱ya‑no.
\v 11 Mì tsa jñà ra ꞌfahaꞌsen ya̱ tsaꞌba xi̱ta̱ ra síkitsón; jñá‑ní ra bitjo‑ni ya̱ tsaꞌba xi̱ta̱ ra síkitsón ya̱ ngixko̱n Nainá.
\p
\v 12 Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús ijchò kinchaꞌtá‑la̱ nga kitsò‑la̱:
\p ―¿A ꞌya‑ní nga jñà xi̱ta̱ fariseo, ꞌchoó kàma‑la̱ ꞌkia̱ nga káꞌnchré koni ꞌsín nga kasii̱?
\p
\v 13 Tanga jè Jesús kitsó‑ní:
\p ―Ngaꞌtsì jñà yá ra xá sitje̱‑ni ra mì tsa jè tsikítje̱ Na̱ꞌìn‑na̱ ra tíjna ngajmi, ngi ko̱ó kja̱ma̱‑la̱ nga tjánè.
\v 14 Kì tà chjàn kó ꞌmì‑la xi̱ta̱ kìi̱; xi̱ta̱ xka̱‑ní ko̱ jñá kjen‑la̱ ndi̱yá jñà xi̱ta̱ ra iꞌka ra ti̱ꞌkoa̱ xka̱‑te. Tsa jngo xi̱ta̱ ra xka̱, skén‑la̱ ndi̱yá jè xi̱ta̱ ra ti̱ꞌkoa̱ xka̱‑te, ta jngoó nga̱jo̱ ska̱tsaya ngajò.
\p
\v 15 Jè Pedro kitsó‑la̱ Jesús:
\p ―ꞌTèna̱jmíya‑náji̱n kótsò‑ni a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱ ra kaꞌbena̱jmíi̱.
\p
\v 16 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿A ti̱ꞌkoa̱á takó kjeé nda machi̱ya‑no?
\v 17 ¿A mí fìya‑najiòn nga ngaꞌtsì ra ꞌfahaꞌsen ya̱ ndsa̱ꞌbé, ya̱á bijchókaya ya̱ a̱ya i̱ndsi̱ꞌbé, a̱kjòn mahí ki̱tsa̱jna‑né?
\v 18 Tanga ngaꞌtsì ꞌén ra ndsa̱ꞌbé bitjo‑ni ya̱á nchrabájin‑ni ya̱ a̱jin inìma̱‑ná, ko̱ jñá ꞌén kiòo̱ ra síkitsón xi̱ta̱ ya̱ ngixko̱n Nainá.
\v 19 Nga̱ ya̱á nchrabájin‑ni ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱ ngaꞌtsì kjo̱bítsjen ra ꞌcho tsò ko̱ ꞌkia̱ nga síꞌken xi̱ta̱ xákjén, ko̱ ꞌkia̱ nga kjoa̱chijngi ꞌsín, ko̱ ra kjoa̱chijé, ko̱ ra kjoa̱ndiso ko̱ nga chja̱jno‑la̱ xákjén.
\v 20 Jñá ngaꞌtsì kjoa̱ kìi̱ ra ya̱ nchrabájin‑ni ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱, ra síkitsón; tanga ni̱ꞌsín mì kì biníjneé ndse̱é ꞌkia̱ nga bichieé mì kì tsa síkitsón‑ná.
\s Kóꞌsín tjín kjoa̱ makjiín‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Jesús jè chjo̱ón ra xìn nangi‑la̱
\r (Marcos 7:24‑30)
\p
\v 21 Jesús itjokàjiín ya̱ i̱ꞌnde ra̱kìi̱, ya̱á kijì ya̱ nangi ra chja̱‑ni Tiro ko̱ Sidón.
\v 22 Jngo chjo̱ón ra ya̱ Caná i̱ꞌnde‑la̱ ya̱á tíjna ya̱ i̱ꞌnde ra̱kìi̱; ijchò kasiꞌtá‑la̱ Jesús, ꞌñó kiìchja̱ nga kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌìn, ra ya̱ nchrabá‑ni a̱ꞌta ꞌtse̱ tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn ra tsiꞌkìn David, jcha̱hi̱ma̱takón‑ná. Jè ndí tsati‑na̱ inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tíjnajin ya̱ inìma̱‑la̱, ko̱ tseé kjo̱hiꞌin tísíkjiín.
\p
\v 23 Tanga jè Jesús mì kì isìsin‑la̱. Ko̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ tsinchaꞌta chraña‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Ko̱ꞌtìn‑la̱ jè chjo̱ón ra̱kìi̱ katafì‑nì, sí sií kjindáya tji̱ngi‑ná.
\p
\v 24 ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―Ta kií xá ꞌjíi̱‑na ra ꞌa̱n nga jñà ꞌjíi̱tji̱ngi‑la̱ jñà xi̱ta̱ Israel ra ichijà koni ꞌsín chija jñà forrè.
\p
\v 25 Tanga jè chjo̱ón kiì kasiꞌta chrañaá‑la̱, tsasèn-xkóꞌnchiꞌtá‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌìn, ti̱si̱ko̱‑ná.
\p
\v 26 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Mì kì nda tjín nga chjíꞌan‑la jñà ni̱ño̱‑la̱ i̱xti ko̱ a̱kjòn jñà nañá ꞌki̱‑la.
\p
\v 27 Tanga jè chjo̱ón kitsó‑ní:
\p ―Kixi̱í kjoa̱ Na̱ꞌìn, tanga jñà ndí nañá kjine‑ní xi̱‑la̱ tsajmì ra xaájten‑ngí ya̱ ímixa̱‑la̱ ni‑la̱.
\p
\v 28 Jesús ꞌkia̱á kitsò‑la̱:
\p ―Ji̱ chjo̱ón, ꞌñó nda makjiín‑li ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n. Ko̱ꞌsín katama koni ꞌsín mejèn‑li.
\p Ti̱jé‑ni hora nga kjonda‑ni jè tsati‑la̱ chjo̱ón.
\s Kóꞌsín ꞌñó kjìn xi̱ta̱ ra kiya isinda‑ni Jesús
\p
\v 29 Jesús itjokàjiín ya̱ i̱ꞌnde ra̱kìi̱; a̱kjòn ya̱á kijì ya̱ a̱ndi ndáchikon ra ꞌmì Galilea. Kijìmijno jngo nindo, ko̱ ya̱á tsikijna.
\v 30 ꞌÑó kjìn xi̱ta̱ ijchòtji̱ngi‑la̱ ya̱ ñánda̱ nga ya̱ tíjna, nga ijchòko̱‑la̱ xi̱ta̱ ra i̱ma̱ kjòn, ra tsáꞌyá, ra xi̱ta̱ xka̱, ra chji̱ló tsja kjòn, ra mì kì ma chja̱, ko̱ xi̱ta̱ ra kjꞌií ꞌchin tjín‑isa‑la̱. Ya̱á isíkítsa̱jna ya̱ a̱ngi ndsa̱ko̱ Jesús. Ngaꞌtsì xi̱ta̱ kìi̱, jè Jesús, isinda ijyeé‑ni.
\v 31 Ta kjóxkón‑la̱ xi̱ta̱ ꞌkia̱ nga kijtse nga maá kiìchja̱‑ni jñà xi̱ta̱ ra mì kì ma chja̱ tsiki‑ni, ko̱ nga kjonda‑ni jñà ra chji̱ló tsja kjòn, ko̱ nga ma tsinchima‑ni jñà xi̱ta̱ ra tsáꞌyá, ko̱ jñà xi̱ta̱ xka̱ maá tsatsíjen‑ila̱. Jeyaá isíkíjna jè Nainá ra bexkón na̱xi̱ndá Israel.
\s Kóꞌsín kjomà ꞌkia̱ nga ijòn jmi xi̱ta̱ isìkjèn Jesús
\r (Marcos 8:1‑10)
\p
\v 32 Jesús kiìchja̱á‑la̱ xi̱ta̱ ra kotéꞌyáꞌta‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Mahi̱ma̱á‑na jñà xi̱ta̱ kìi̱. Ijyeé kjo jàn ni̱chjin tjín‑nì nga i̱ títsa̱jnako̱‑na, ko̱ ni̱mé tjín‑la̱ ra kjine. Majìn‑na nga tà ko̱ꞌsín skanichjan‑na ya̱ niꞌya‑la̱, tsa mejèn ya̱ ko̱hindàyá ya̱ a̱ya ndi̱yáa̱.
\p
\v 33 Jñà xi̱ta̱ ra kotéꞌyáꞌta‑la̱ Jesús kitsó‑ní:
\p ―¿Ñánda̱ sa̱kó‑ná tsajmì ra ma si̱kjén xi̱ta̱ ra ꞌñó kjìn ma‑ni ya̱ i̱ꞌnde a̱ꞌta xìn ñánda̱ nga nangi kixì?
\p
\v 34 Jesús iskonangií‑la̱:
\p ―¿Kótjín ma‑ni ni̱ño̱ nchra̱jín ra tjíhijyo‑no?
\p Jñà xi̱ta̱‑la̱ kitsó‑ní:
\p ―Ta itoó ma‑ni, ko̱ jngo‑jò ma ꞌsa̱‑ni ndí ti̱ i̱tsíñá.
\p
\v 35 ꞌKia̱á kitsjà kjo̱hixi̱ nga katitsa̱jna jñà xi̱ta̱.
\v 36 Iskábé jñà ni̱ño̱ nchra̱jín ra ito ma‑ni ko̱ jñà ndí ti̱ i̱tsíñá ra jngo‑jò ma‑nì, kitsjá‑la̱ kjo̱nda Nainá, a̱kjòn isìjòya jñà ni̱ño̱ nchra̱jín ko̱ a̱kjòn kitsjà‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ mé‑ni nga isìkaꞌbí‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kjìn ma‑nioo̱.
\v 37 Ndaá tsakjèn ijye ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱ skanda nga kjoski; ꞌkia̱ nga tsikíxkó‑ni jñà ra tsijnengi‑ni, ngi ito ndi̱si̱yá kjomà.
\v 38 Jñà xi̱ta̱ ra tsakjèn, ijòn jmi ma‑ni jñà ra ta xi̱ta̱ ꞌxi̱n, ko̱ mì tsa kinda̱ kjomà jñà íchjín ko̱ jñà i̱xti.
\v 39 Jesús ꞌkia̱ nga ijye isíkjáya‑la̱ jñà xi̱ta̱ nga kijì‑ni, ꞌjahaꞌseén ya̱ chitso ko̱ ya̱á kijì ya̱ i̱ꞌnde ra ꞌmì Magdala.
\c 16
\s Kóꞌsín nga jngo kjo̱xkón isíjé jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ saduceo
\r (Marcos 8:11‑13; Lucas 12:54‑56)
\p
\v 1 Jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ jñà xi̱ta̱ saduceo ijchòtji̱ngi‑la̱ Jesús ya̱ ñánda̱ tíjna nga mejèn‑la̱ sko̱óꞌta. Isíjé jngo‑la̱ kjo̱xkón ra ngajmi nchrabá‑ni, [a kixi̱ kjoa̱ nga jè Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá nchrabá‑nì].
\v 2 Tanga Jesús kitsó‑la̱:
\p ―ꞌKia̱ nga ijye mahixon, jiòn, ꞌkoa̱á ꞌsín bixó: “Nda jchán‑la ko̱chon‑isa, nga̱ sí ndaá kjohinìngi ya̱ ñánda̱ kàtjì‑ni tsáꞌbí.”
\v 3 Ko̱ ꞌkia̱ nga ꞌse i̱sén, ꞌkoa̱á ꞌsín bixó jiòn: “Mì‑la kì nda ko̱chon ꞌndi̱; jtsí‑la ꞌkoa̱, nga̱ ꞌnchán i̱sén chon ko̱ sí ꞌñó i̱jncha ifi ya̱ iꞌngaá.” Jiòn xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑no, maá‑no ko̱bixó kóꞌsín tsò‑ni nga ko̱ꞌsín chon ya̱ iꞌngaá, tanga mì kì ma‑no ko̱bixó kótsò‑ni kjo̱xkón ra tíma jñà ni̱chjin ra titsa̱hijyeé ꞌndi̱ ꞌndi̱.
\v 4 Jñà xi̱ta̱ ra ꞌcho ꞌsín ko̱ ra mì kì ma‑la̱ síhitjasòn‑la̱ Nainá, kjo̱xkón i̱nchisíjé jngo; tanga ni̱jngo kjo̱xkón ske̱ ra kjꞌií; ta jé ske̱ kjo̱xkón ra mangásòn‑ko̱ koni ꞌsín kjomàꞌtin Jonás xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé.
\p ꞌKia̱ nga ijye ko̱kitsò Jesús, kitsjin‑ní, a̱kjòn kijì.
\s Mé ra mangásòn‑ko̱ kjoa̱ ra bakón‑ya xi̱ta̱ fariseo
\r (Marcos 8:14‑21)
\p
\v 5 Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús, ꞌkia̱ nga kijì ya̱ ra ijngoa ndáchikon ján, kiꞌchaàjiín‑la̱, mì kì ni̱ño̱ nchra̱jín kiꞌtsa.
\v 6 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Chítsijen‑la ko̱ ti̱kinda̱a ijo‑no a̱ꞌta ꞌtse̱ na̱ꞌyo̱ san ꞌtse̱ xi̱ta̱ fariseo ko̱ ꞌtse̱ xi̱ta̱ saduceo.
\p
\v 7 Jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús kitsó‑la̱ xákjén nga tsajo̱óya‑ni:
\p ―Kií‑la ko̱tsò‑ná nga mì kì ni̱ño̱ nchra̱jín kiꞌché.
\p
\v 8 Jesús kjòchi̱ya‑la̱ nga ko̱ꞌsín i̱nchisíkítsjen; ꞌkia̱á kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé ta̱ chiba makjiín‑no ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n? ¿Mé‑ni ko̱ꞌsín bixó‑no nga mì kì kiꞌchà ni̱ño̱ nchra̱jín?
\v 9 ¿A takó kjeé nda machi̱ya‑no, ko̱ a mí bítsjen‑no ꞌkia̱ nga ísikáꞌbía̱ ni̱ño̱ nchra̱jín ra ꞌòn ma‑ni, ko̱ sí ꞌòn jmi ma‑ni xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra tsakjèn? ¿Kótjín ndi̱si̱yá kjóxkó‑isa ra tsijnengi‑nì?
\v 10 ¿Ko̱ a mí tjíjin‑te‑no ꞌkia̱ nga ísikáꞌbía̱ ni̱ño̱ nchra̱jín ra ito ma‑ni, ñánda̱ nga ijòn jmi ma‑ni xi̱ta̱ ra tsakjèn? ¿Kótjín ndi̱si̱yá kjóxkó‑isa ra tsijnengi‑nì?
\v 11 ¿Mé‑ni mì kì kamachi̱ya‑no nga mì tsa a̱ꞌta ꞌtse̱ ni̱ño̱ nchra̱jín‑ni ra ko̱kàxin‑no, ꞌkia̱ nga kàxin‑no: “Ti̱kinda̱a ijo‑no a̱ꞌta ꞌtse̱ na̱ꞌyo̱ san‑la̱ xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ saduceo”?
\p
\v 12 ꞌKia̱á kjòchi̱ya‑la̱ koni ꞌsín kitsò‑la̱ Jesús nga mì tsa na̱ꞌyo̱ san ꞌtse̱ ni̱ꞌño̱ nchra̱jín ra ko̱kitsò‑la̱, jñá‑ní nga koni ꞌsín nga bakón‑ya jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ saduceo.
\s Kó kitsò Pedro yá‑ni jè Jesús
\r (Marcos 8:27‑30; Lucas 9:18‑21)
\p
\v 13 ꞌKia̱ nga ijchò Jesús ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ ꞌmì Cesarea ꞌtse̱ Filipo iskonangií‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Kó tsò jñà xi̱ta̱? ¿Yá‑na ra ꞌa̱n, ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱?
\p
\v 14 Kitsó jñà xi̱ta̱‑la̱:
\p ―Tjín iꞌka ra tsò: “Jé Juan ra tsatíndá xi̱ta̱.” Ko̱ tjín ra tsò‑te: “Jé Elías.” Ti̱ꞌkoa̱á tjín ra tsò: “Jé Jeremías.” Ko̱ tjín‑te ra tsò‑isa: “Jé‑la jngo jñà xi̱ta̱ ra kisìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé.”
\p
\v 15 ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―¿Tanga ra jiòn, kóꞌsín bixó? ¿Yá‑na ra ꞌa̱n?
\p
\v 16 ꞌKia̱á kiìchja̱ Simón Pedro kitsò:
\p ―Ji̱í‑ní ra Cristo ra xá inikasén‑ni, Iꞌndí‑la̱ Nainá ra ngi tíjnakon.
\p
\v 17 A̱kjòn kiìchja̱ Jesús; kitsò‑la̱:
\p ―Mé ta̱ nda‑li ji̱, ti‑la̱ Jonás, ra Simón ꞌmì‑li. Nga̱ mì tsa xi̱ta̱ i̱sàꞌnde tsakón‑li ngaꞌtsì kjoa̱ kìi̱. Jè sabà tsakón‑li jè Nainá ra tíjna ya̱ ján ngajmi.
\v 18 ꞌA̱n, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín xin‑la nga ji̱í‑ní ra ꞌmì‑li Pedro [ra na̱jo̱ tsò‑ni], ko̱ ya̱á a̱sòn na̱jo̱ ra̱kìi̱ síkíjna tjaꞌtsiaa̱n jè na̱xi̱ndá‑na̱; ko̱ mì kì si̱ìkijne‑la̱ na̱xi̱ndá‑na̱, ni̱ꞌsín jè ngaꞌñó‑la̱ kjo̱biya.
\v 19 Ko̱ ji̱í tsja‑la jñà yabi̱ ꞌtse̱ na̱xi̱ndá ñánda̱ nga batéxoma jè ra tíjna ján ngajmi; ngaꞌtsì kjoa̱ ra mì kì ki̱ꞌndi i̱ a̱ꞌta nangi, ti̱ꞌkoa̱á mì kì tsjáꞌnde Nainá ya̱ ján ngajmi ko̱ ngaꞌtsì kjoa̱ ra ki̱ꞌndi i̱ a̱ꞌta nangi, ti̱ꞌkoa̱á tsjáꞌnde‑te Nainá ya̱ ján ngajmi.
\p
\v 20 ꞌKia̱á kitsjà‑la̱ kjo̱kixi̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ nga kitsò‑la̱:
\p ―Kì yá ra ko̱ꞌmì‑la nga ꞌa̱n‑ná ra Cristo ra xá isìkasén‑ni Nainá.
\s ꞌKia̱ nga tsiꞌkéna̱jmí Jesús ra a̱ꞌta ꞌtse̱ kjo̱biya‑la̱
\r (Marcos 8:31–9:1; Lucas 9:22‑27)
\p
\v 21 Ti̱jñá‑ni ni̱chjin kìi̱, Jesús tsikíꞌtsia̱‑nì nga tsiꞌkéna̱jmíya‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ nga jè, tjínè‑la̱ nga ya̱ ki̱ji̱ ya̱ ján Jerusalén. Ko̱ jñà xi̱ta̱ jchínga ko̱ xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, tseé kjo̱hiꞌin tsjá‑la̱ ko̱ si̱ìꞌken‑ní, tanga ꞌkia̱ ki̱jchò jàn ni̱chjin, kjoa̱áya‑ila̱.
\v 22 Jè Pedro kiìchja̱ꞌta xín‑la̱ nga kitsò‑la̱:
\p ―Mì kì nda tjín koni ꞌsín nga kasi. ¿A sí ꞌkoa̱á tsò kjòn i̱sàꞌnde nga ko̱ꞌsín ko̱ka̱maꞌtin? Ni̱kjiá ko̱ꞌsín ko̱ma.
\p
\v 23 Tanga Jesús isíkáfaꞌtá‑la̱ nga kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱si̱ꞌtaxín‑ná ji̱ xi̱ta̱‑ni̱í. Ta mejèn‑li ji̱ batechjà‑ná. Nga̱ mì tsa jè kjo̱bítsjen‑la̱ Nainá níkítsjin; ta kjo̱bítsjen ꞌtse̱ xi̱ta̱á tjiníkítsjìn.
\p
\v 24 Jesús, ꞌkia̱á kitsò‑la̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱:
\p ―Tsa yá ra mejèn‑la̱ ya̱ ki̱ji̱ꞌta‑na, kì ti̱ tsja jè kjo̱binachon‑la̱ ꞌsín‑ni kinda̱. Katachíkjoa̱‑la̱ kjo̱hiꞌin ra ko̱tojin koni tsa ꞌbamijìn kjòn jngo krò ra ti̱jè ki̱yáꞌta‑ni, ko̱ katanchrabáꞌta‑na.
\v 25 Jè ra mejèn‑la̱ nga mì mé ka̱ma‑la̱ i̱ a̱ꞌta nangi, ta isa̱á kjo̱hiꞌin ꞌse̱‑la̱ a̱skan‑nioo̱; tanga jè ra ska̱jin kjoa̱ i̱ a̱ꞌta nangi ra ta nga̱tjì tsa̱ꞌa̱n, ndaá kíjna‑ni a̱skan‑nioo̱.
\v 26 ¿Mé ra ki̱jne‑la̱ jngo xi̱ta̱, ni̱ꞌsín ꞌse̱ ijye‑la̱ ngaꞌtsì tsajmì ra tjín i̱ i̱sàꞌnde, tsa si̱ìjchijaá‑nì inìma̱‑la̱? Ni̱ ta mé ra ma ki̱ìchjítjì‑ni xi̱ta̱ nga ma kíjnakon inìma̱‑la̱.
\v 27 ꞌA̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, ꞌkia̱ nga kjíꞌi̱ india‑na nga ko̱ kjoa̱jeya‑la̱ Na̱ꞌìn‑na̱ kjíꞌia̱, ko̱ tji̱ko̱ jñà ìkja̱li̱, ꞌkia̱á tsja‑la̱ chjí‑la̱ koni ꞌsín nga kiꞌsìn nga jngó jngó xi̱ta̱.
\v 28 Ngi kjo̱hixi̱í ra xin‑no, títsa̱jnajiín iꞌka i̱jndíi̱ ra mì kì ki̱yá skanda ꞌkia̱ nga ske̱‑na ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱ nga kjíꞌi̱ katexóma.
\c 17
\s Kóꞌsín kjomà ꞌkia̱ nga jahatjìya jngohíjta‑la̱ Jesús koni ꞌsín nga ꞌki
\r (Marcos 9:2‑13; Lucas 9:28‑36)
\p
\v 1 Ra ma jon ni̱chjin Jesús kiìko̱ó jè Pedro, ko̱ Jacobo ko̱ jè ꞌndse̱ Jacobo ra ꞌmì Juan. A̱ꞌta xín kijì nga kijìmijno jngo nindo ra ꞌñó ꞌnga ꞌki.
\v 2 Ko̱ ꞌkia̱ nga ijchò ya̱ i̱jndáa̱, Jesús jahatjìya‑la̱ koni ꞌsín nga ꞌki ya̱ ngixko̱n jñà xi̱ta̱‑la̱. Jè i̱sén‑la̱, ꞌkoa̱á ꞌsín ꞌñó fate tsatsíjen koni ꞌki jè tsáꞌbí, ko̱ jè nikje‑la̱, ngi ꞌkoa̱á ꞌsín kjochraba koni tsa niꞌí.
\v 3 Jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús ra tji̱ko̱, tà ndi̱to̱ón tsatsíjen‑la̱ jè Moisés ko̱ jè Elías nga i̱nchibáko̱ Jesús.
\v 4 ꞌKia̱á kiìchja̱ Pedro nga kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Na̱ꞌìn, ndaá‑ni i̱ titsa̱jna‑ji̱n; tsa mejèn‑li, maá jàn niꞌya tji̱kien kínda‑ji̱n, jngo ra tsa̱ji, jngo ra ꞌtse̱ Moisés ko̱ jngo ra ꞌtse̱ Elías.
\p
\v 5 ꞌKia̱ nga tíchja̱‑isa jè Pedro, jngo ifi tsikíjtsaꞌma ra ꞌñó fate koni tsa niꞌí, ko̱ ya̱ a̱jin ifi inaꞌyá jngo‑la̱ ꞌén ra kitsò:
\p ―Jé ra̱kìi̱ Iꞌndí‑na̱ ra ꞌñó tsjake̱ ko̱ ꞌñó tsja tjín‑na ra a̱ꞌta ꞌtse̱. Jé ti̱náꞌya‑la.
\p
\v 6 Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré ꞌén ra̱kìi̱, ngi tsincha-xkóꞌnchi‑ní nga tsincha‑niñanè i̱sén‑la̱ skanda a̱ꞌta nangi, nga ꞌñó itsakjòn.
\v 7 Jesús, ꞌkia̱á inchrabà kasiꞌta chraña‑la̱ nga kiskaájno, kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱sítje̱en, kì tà chjàn skon.
\p
\v 8 ꞌKia̱ nga iskotsíjen jñà xi̱ta̱‑la̱, mì kì ti̱ yá tjín‑ni; ta jè ta̱jngoó Jesús síjna.
\p
\v 9 ꞌKia̱ nga i̱nchinchrabájen‑ni ya̱ nindo, Jesús kitsjá‑la̱ kjo̱hixi̱, kitsò‑la̱:
\p ―Kì yá ra ꞌbèna̱jmí‑la jè kjoa̱ ra kaꞌya skanda ꞌkia̱ nga kjoa̱áya‑na a̱ꞌta ꞌtse̱ kjo̱biya ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱.
\p
\v 10 Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús iskonangi‑ní, kitsò:
\p ―¿Mé‑ni ko̱tsò‑ni jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés nga jè Elías, tjínè‑la̱ nga kjꞌi̱í ítjòn?
\p
\v 11 Jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Kixi̱í kjoa̱, jé Elías ra kjꞌi̱í ítjòn, ko̱ jè si̱ìkíhijyondá ijye‑ni ngaꞌtsì xi̱ta̱.
\v 12 Tanga ꞌkoa̱á xín‑no, jè Elías ijyeé ꞌji ko̱ mì kì yá ra kijtsexkon; jñà xi̱ta̱ ꞌkoa̱á ꞌsín isìko̱ koni ꞌsín kjomejèn‑la̱ ra jñà. ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín ka̱maꞌtiaa̱n ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱ nga tseé kjo̱hiꞌin sikjiáa̱n a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ kìi̱.
\p
\v 13 Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús, ꞌkia̱á kjòchi̱ya‑la̱ nga jè ra ko̱títsò‑la̱, jé a̱ꞌta ꞌtse̱ Juan ra batíndá xi̱ta̱.
\s Kóꞌsín isinda‑ni Jesús jngo ti ra ꞌchin ni̱í tjín‑la̱
\r (Marcos 9:14‑29; Lucas 9:37‑43)
\p
\v 14 ꞌKia̱ nga ijchò ya̱ ñánda̱ ꞌñó kjìn ma‑ni xi̱ta̱ títsa̱jna, jngo xi̱ta̱ ijchòkasiꞌta‑la̱ ra tsasèn-xkóꞌnchiꞌta‑la̱, kitsò‑la̱:
\p
\v 15 ―Na̱ꞌìn, jcha̱hi̱ma̱takìn jè iꞌndí‑na̱. ꞌChin biya‑xín tjín‑la̱. Batoó ꞌñó tse kjo̱hiꞌin tísíkjiín. Kjokjín ꞌka̱ ya̱ kàtje̱n‑jin ya̱ a̱jin niꞌí ko̱ kjokjín ꞌka̱ ya̱ kàtje̱n‑jin nandá.
\v 16 Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑li káꞌfìi̱ko̱‑la̱, tanga mì kì ma‑la̱ kásínda‑ni.
\p
\v 17 Jesús kitsó‑ní:
\p ―Jiòn xi̱ta̱ ra ꞌcho ꞌnià ko̱ ra mì kì nda makjiín‑no ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n. ¿A ta ꞌa̱án kóti̱jnako̱ kiꞌta‑no skanda ta mé ni̱chjin‑nioo̱? ¿Kóꞌsín ko̱ma‑ni nga chíkjoa̱‑na kjoa̱ ra ꞌnià jiòn? Nchrabáko̱‑ná i̱jndíi̱ jè ti.
\p
\v 18 Jesús tsakátiko̱ó jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ko̱ ndi̱to̱ón itjokàjin‑ni ya̱ inìma̱‑la̱ ti. Ti̱ꞌkia̱á kjonda ndi̱to̱n‑nì jè ti.
\p
\v 19 Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús ꞌkia̱á iskonangi ꞌtaxìn‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni ngaji̱n mì kì kàma kanachrjejin‑naji̱n jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í?
\p
\v 20 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Kií ko̱ma‑ni, batoó chiba makjiín‑no ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n. ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, tsa ta ꞌkoa̱à‑la ꞌki ko̱kjiín i̱tsé‑najiòn koni ꞌsín i̱tsé ꞌki jè xojmá mostaza, ko̱maá‑la ꞌkín‑la̱ jè nindo ra̱kìi̱: “Ta̱xi̱xín i̱jndíi̱, xìn i̱ꞌnde ꞌtin”, jè nindo, ko̱se̱nꞌtáxín‑ní. Ni̱mé ra mì kì ki̱tjasòn‑no.
\v 21 Jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra ko̱ꞌsín ꞌsío̱n, ꞌkia̱á bitjokàjin ꞌkia̱ nga bitsaꞌbeé ko̱ nga bìtsa̱chjeén a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá.
\s Kóꞌsín jè Jesús ꞌbéna̱jmí india‑nì ra a̱ꞌta ꞌtse̱ kjo̱biya‑la̱
\r (Marcos 9:30‑32; Lucas 9:43‑45)
\p
\v 22 ꞌKia̱ nga tíjna Jesús ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ ꞌmì Galilea, kitsó‑la̱ xi̱ta̱‑la̱:
\p ―ꞌA̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱, ya̱á ko̱nga̱tsja jñà xi̱ta̱,
\v 23 a̱kjòn si̱ìꞌkeén‑na. Tanga ꞌkia̱ nga ki̱jchò jàn ni̱chjin, kjoa̱áya‑ina.
\p Jñà xi̱ta̱‑la̱ ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré, taxki̱ baá kiꞌse‑la̱.
\s Kóꞌsín machjítjì tsajmì ra a̱ꞌta ꞌtse̱ niꞌya i̱ngo̱
\p
\v 24 ꞌKia̱ nga ijchò Jesús ko̱ xi̱ta̱‑la̱ ya̱ na̱xi̱ndá Capernaum, jñà xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì ra a̱ꞌta ꞌtse̱ i̱ngo̱ iskonangií‑la̱ Pedro kitsò‑la̱:
\p ―Jè Maestro‑li, ¿a bíchjítjí tsajmì ra a̱ꞌta ꞌtse̱ i̱ngo̱?
\p
\v 25 Jè Pedro kitsó‑la̱:
\p ―Bíchjítjí‑ní.
\p ꞌKia̱ nga ꞌjahaꞌsen niꞌya jè Pedro, jè Jesús kiìchja̱ ítjòn‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Kósii̱ ra ji̱ Simón? Jñà xi̱ta̱xá ítjòn ra títsa̱jna i̱ i̱sàꞌnde, ¿yá xi̱ta̱‑nì ra síkíchjítjì tsajmì? ¿A jñà xi̱ta̱ ra i̱ na̱xi̱ndá‑la̱ o̱ ra jñà xi̱ta̱ ra xìn i̱ꞌnde‑la̱?
\p
\v 26 Jè Pedro kitsó‑ní:
\p ―Jñá‑la xi̱ta̱ ra xìn i̱ꞌnde‑la̱.
\p ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―Jñà ra i̱ na̱xi̱ndá‑la̱, mí‑la tsa tjínè‑la̱ nga tsajmì ki̱ìchjítjì.
\v 27 Tanga mé‑ni nga mì ꞌcho ki̱tso̱‑ná, ꞌtin ya̱ ján a̱ndi ndáchikon ján; ko̱ ti̱kàtje̱n‑jin‑ndí jè ki̱cha̱‑li ra tsabà ti̱; ko̱ jè ti̱ ra ki̱náchrje ítjìn, chjíꞌxi̱i tsaꞌba; ya̱á tjíꞌa jngo to̱n ra ki̱chóya‑la̱ nga kíchjítjié tsajmì ra a̱ꞌta ꞌtse̱ i̱ngo̱ ta ngajò‑ná; a̱kjòn tiko̱‑la̱ ko̱ tíchjí‑la̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱.
\c 18
\s Yá ra isa̱ ꞌñó chjí‑la̱
\r (Marcos 9:33‑37; Lucas 9:46‑48)
\p
\v 1 Jñà ni̱chjin kìi̱, jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús ijchò kinchaꞌta‑la̱ nga iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra batéxoma‑la̱ jè ra tíjna ján ngajmi, ¿ta ngaꞌtsiòo̱, yá‑ní ra isa̱ ꞌñó chjí‑la̱?
\p
\v 2 Jesús ꞌkia̱á kiìchja̱ jngo‑la̱ ndí ti i̱tsé, isìkasén masen.
\v 3 Kitsò:
\p ―ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, tsa mì kì si̱kaatjìya‑la kjo̱bítsjen‑no, ko̱ tsa mì kì ko̱ꞌsín si̱kíjna inìma̱‑no koni jñà ꞌtse̱ ndí i̱xti, mì kì ko̱ma ki̱tjáha̱ꞌse̱en ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma jè ra tíjna ngajmi.
\v 4 ꞌKoa̱á ꞌsín tjín, jè ra nangi si̱ìkíjna ijo‑la̱ ko̱ ra ko̱ꞌsín kjòn inìma̱‑la̱ koni ꞌki ꞌtse̱ ndí ti ra̱kìi̱, jè‑ní ra isa̱ ꞌñó chjí‑la̱ ta ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra tíbatéxoma‑la̱ ra tíjna ngajmi.
\v 5 Jè ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n ska̱ábétjò jngo ndí ti koni jè ndí ti ra̱kìi̱, koni ꞌa̱án‑nì ra kjábétjò‑na.
\s Kóꞌsín tíꞌmi‑la̱ jñà ra kaníjin‑ná jé
\r (Marcos 9:42‑48; Lucas 17:1‑2)
\p
\v 6 ’Tsa yá ra ska̱nìjin jé, xi̱ta̱ ra makjiín‑la̱ a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n, jñà ra ko̱ꞌsín kjòn inìma̱‑la̱ koni jñà ꞌtse̱ ndí i̱xti, isa̱á‑la ta nda‑la̱ tsa jè xi̱ta̱ ra ko̱ꞌsín ꞌsi̱in, jngo na̱jo̱ natsí katasiténgi ya̱ ísìn, a̱kjòn si̱kàtje̱n‑ngi ya̱ a̱jin ndáchikon.
\v 7 I̱ma̱‑ró‑ni jè i̱sàꞌnde nga ya̱ tjín kjoa̱ ra kàjin‑ni jé jñà xi̱ta̱; ꞌse̱ kiꞌtá kjoa̱ kìi̱; tanga i̱ma̱‑ró‑ni jè xi̱ta̱ ra ska̱nìjin jé jñà xi̱ta̱.
\p
\v 8 ’Tsa jè ndsi̱i ko̱ tsa jè ndsa̱kì bátsji-jé‑li, ti̱chátjìn ko̱ xìn ti̱kàtji̱in. Isa̱á nda‑ni ni̱ꞌsín ta takjo ꞌki nga ki̱tjáha̱ꞌsi̱in ya̱ ñánda̱ nga kíjnakon jè inìma̱‑li ko̱ mì ꞌkoa̱‑ni tsa jò ma‑ni ndsi̱i ko̱ tsa jò ma‑ni ndsa̱kì ko̱ ya̱ ska̱tje̱n‑jin ya̱ ñánda̱ nga títì niꞌí ra mì kì fiꞌtso skanda ta mé ni̱chjin‑nioo̱.
\v 9 Ko̱ tsa jè xkìn bátsji-jé‑li, ti̱náchrji, xìn ti̱kàtji̱in. Isa̱á nda‑ni ni̱ꞌsín ta jngo‑ni xkìn nga ki̱tjáha̱ꞌsi̱in ya̱ ñánda̱ nga kíjnakon jè inìma̱‑li ko̱ mì ꞌkoa̱‑ni tsa jò ma‑ni xkìn nga ska̱tje̱n‑jin ya̱ ñánda̱ nga títì niꞌí ra mì kì fiꞌtso skanda ta mé ni̱chjin‑nioo̱.
\s Kjoa̱ mangásòn a̱ꞌta ꞌtse̱ ndí forrè ra ichijà.
\r (Lucas 15:3‑7)
\p
\v 10 ’Kì ni̱jngo nachrjengio jñà ndí xi̱ta̱ kìi̱ ra ko̱ꞌsín kjòn inìma̱‑la̱ koni jñà ꞌtse̱ ndí i̱xti; ꞌkoa̱á xin‑no, ya̱ ján ngajmi jñà ìkja̱li̱‑la̱ ya̱á títsa̱jna kiꞌta ya̱ ngixko̱n Na̱ꞌìn‑na̱ ra tíjna ján ngajmi.
\v 11 Ra ꞌa̱n, ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱, kií xá ꞌjíi̱‑na nga ꞌa̱n kochrjékàjian kjo̱hiꞌin jñà xi̱ta̱ ra ijye ichijà.
\p
\v 12 ’¿Kóꞌsín bixó jiòn? Tsa jngo xi̱ta̱ ra jngo sindo̱ ma‑ni forrè‑la̱, ko̱ tsa ya̱ jchi̱jaxkon jngo ya̱ a̱jin ijñáa̱, \fig Shepherd carrying sheep, other sheep following -33%|08-LB00001B.TIF|col|Mat 18:12‑14|| |MAT 18:12\fig*¿a mí tsa si̱ìkítsa̱jna jñà ra ijòn‑kan ko̱ chrjoꞌòn ijòn ma‑nioo̱ nga i̱kátsji jè forrè ra ichijà jngo‑la̱?
\v 13 Tsa sa̱kò‑ila̱, ngi kixi̱í kjoa̱, isa̱á ta tsja ꞌse̱‑la̱ ta nga̱tjì‑la̱ nga sa̱kò‑la̱ jè ndí forrè ra kichija, nda mí ko̱ꞌsín tsja ꞌse̱‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ jñà forrè ra mì ichijà.
\v 14 ꞌKoa̱á ꞌsín mejèn‑la̱ jè Nainá ra tíjna ján ngajmi nga ni̱jngo katachija jñà xi̱ta̱ kìi̱ ra ko̱ꞌsín kjòn inìma̱‑la̱ koni ꞌtse̱ ndí i̱xti.
\s Kóꞌsín ma si̱jchaꞌtá‑la̱ jñà ra ꞌndsé chibé ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Cristo
\r (Lucas 17:3‑4)
\p
\v 15 ’Tsa jè ꞌndsì bátsji‑jé ra kondra̱ tsa̱ji; ti̱nákjoa̱ꞌtàxìn‑la̱ ñánda̱ nga ma jchi̱bakjo ngajò‑no; tindajín‑ki̱i jè kjoa̱ ra tjín‑no; tsa kji̱ꞌnchré‑li, ijyeé ma nda jchi̱ba‑no.
\v 16 Tanga tsa mì kì kji̱ꞌnchré‑li, ti̱nákjoa̱ ìjngo‑isa‑la̱ xi̱ta̱, ko̱ ñá tsa jò ti̱nákjoa̱-isa‑la̱, mé‑ni nga kji̱ꞌnchré‑ni kóꞌsín nga kíndajiòn jè kjoa̱‑no; nga̱ machjeén‑ní nga jò jàn xi̱ta̱ kataꞌnchré ꞌkia̱ nga ta mé kjoa̱ ra sindajín.
\v 17 Tsa ti̱ꞌkoa̱ mì kì kji̱ꞌnchréhijon‑la̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱, ko̱ꞌtín‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá‑la̱ Nainá; ko̱ tsa ti̱ꞌkoa̱á mì kji̱ꞌnchréhijon‑te‑la̱ jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá‑la̱ Nainá, tà ko̱ꞌsín jcha̱takìn koni tsa jngo xi̱ta̱ ra mì kì bexkón Nainá ko̱ tsa koni jngo xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì ꞌtse̱ xi̱ta̱xá Roma.
\p
\v 18 ’ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, ngaꞌtsì kjoa̱ ra mì kì ki̱ꞌnde i̱ a̱ꞌta nángi, ti̱ꞌkoa̱á mì kì tjóꞌnde‑te‑la̱ ján ngajmi, ko̱ ngaꞌtsì kjoa̱ ra ki̱ꞌnde i̱ a̱ꞌta nángi ti̱ꞌkoa̱á tjóꞌnde‑te‑la̱ ján ngajmi.
\p
\v 19 ’ꞌKoa̱á xin kixi̱ india‑no, tsa jò ma‑no i̱ i̱sàꞌnde, jngo kjo̱bítsjen kongió nga si̱jé mé ra mejèn‑no, jè Na̱ꞌìn‑na̱ ra tíjna ya̱ ján ngajmi tsjá‑no mé ra si̱jé.
\v 20 Nga̱ ya̱ ñánda̱ nga títsa̱jna jò jàn xi̱ta̱ ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n títsa̱jnajtín‑nì, ꞌa̱n, ya̱á tíjna̱jin masen‑la̱.
\p
\v 21 Jè Pedro ꞌkia̱á ikasiꞌta chraña‑la̱ Jesús nga iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌìn, ¿kótjín ꞌka̱ ma sijcháꞌta‑la̱ tsa ꞌkia̱ jngo ꞌndsèe̱ tíbátsji‑jé ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n? ¿A skanda itoó ꞌka̱?
\p
\v 22 Jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Majìn, mì tsa ta itoó ꞌka̱‑jìn; skanda jàn‑kan ko̱ te nga ito ꞌka̱.
\s Kóꞌsín kjomà a̱ꞌta ꞌtse̱ jngo xi̱ta̱ chi̱ꞌnda ra mì ma‑la̱ kisìhijchaàꞌta‑la̱ xákjén
\p
\v 23 ’Koni ꞌsín batéxoma jè ra tíjna ngajmi, ꞌkoa̱á ꞌsín mangásòn‑ko̱ koni ꞌsín kiꞌsìn jngo xi̱ta̱xá ítjòn ꞌkia̱ nga isíjé‑la̱ kinda̱ jñà xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱.
\v 24 ꞌKia̱ nga tsikíꞌtsia̱ nga kiꞌsìn kinda̱ ꞌji jngo xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱ ra ꞌñó kjìn millón to̱n tje̱n‑la̱.
\v 25 Jè xi̱ta̱ chi̱ꞌnda ra̱kìi̱, tsìn‑la̱ to̱n ra si̱ìjndà‑la̱ jè xi̱ta̱xá ítjòn ra ni‑la̱ xá ma. ꞌKoa̱á ma‑ni nga jè ni‑la̱ xá, ꞌkoa̱á ꞌsín kitsjà kjo̱hixi̱ nga katasatína jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ko̱ jè chjo̱ón‑la̱, ko̱ jñà i̱xti‑la̱, ko̱ ngaꞌtsì tsajmì ra tjín‑la̱, mé‑ni nga katajndà‑ni jè to̱n ra tje̱n‑la̱.
\v 26 Jè chi̱ꞌnda ra̱kìi̱ tsasèn-xkóꞌnchiꞌtá‑la̱ jè ni‑la̱ xá, tsikítsaꞌba‑la̱; kitsò‑la̱: “Na̱ꞌìn, jchíñakjoa̱‑ná; ko̱maá kíchjí ijye‑la ngaꞌtsì to̱n ra tje̱nꞌtin‑la.”
\v 27 Jè ni‑la̱ xá kjòhi̱ma̱ke‑ní, isìhijchaꞌta ijyeé‑la̱ jè to̱n ra tje̱nꞌtin, ko̱ isíkíjnandi̱í‑ni.
\p
\v 28 ’Jè chi̱ꞌnda ra̱kìi̱, ꞌkia̱ nga ijye itjo‑ni ya̱ ñánda̱ tíjna jè ni‑la̱ xá, ꞌkia̱á iskajin jngo chi̱ꞌnda xákjén ra ta chibaá to̱n tje̱nꞌtin‑la̱. Itsabáꞌñó, ko̱ tsikíjtín‑sin; kitsò‑la̱: “Tíchjí‑ná to̱n ra tje̱nꞌtin‑ná.”
\v 29 Jè chi̱ꞌnda xákjén tsasèn-xkóꞌnchiꞌtá‑la̱, tsikítsaꞌba‑la̱. Kitsò‑la̱: “Jchíñakjoa̱‑ná, ko̱ ko̱maá sijndá ijye‑la jè to̱n ra tje̱nꞌtin‑la.”
\v 30 Tanga jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, mì kì kjokjiín‑la̱. Ta isa̱á nda̱yá iskanìꞌsen ko̱ ya̱á isíkíjna skanda ꞌkia̱ tsikíchjí ijye‑la̱ kóꞌki to̱n tje̱n‑la̱.
\v 31 ꞌKia̱ nga kijtse jñà xi̱ta̱ chi̱ꞌnda xákjén ra iꞌka, ꞌñó ba kiꞌse‑la̱. ꞌKia̱á kiì ꞌkéna̱jmí‑la̱ jè ni‑la̱ xá ngaꞌtsì kjoa̱ ra kjomà.
\v 32 Jè ni‑la̱ xá, ꞌkia̱á kitsjà kjo̱hixi̱ nga kiìjchꞌà jè chi̱ꞌnda ra̱kìi̱, ꞌkia̱ nga ꞌji, kitsò‑la̱: “Ji̱ chi̱ꞌnda ra ꞌñó ꞌcho ꞌnì. ꞌA̱n ísijcháhaꞌta ijyeé‑la ra tje̱nꞌtin‑ná ꞌkia̱ nga tsikitsaꞌba‑ná.
\v 33 Ti̱ꞌkoa̱á ngaji̱, ¿a mí ma‑li tsa ko̱ꞌsín kjòhi̱ma̱cha‑ti jè chi̱ꞌnda xàngi̱i koni ꞌsín nga kjòhi̱ma̱ke‑la ra ji̱?”
\v 34 Jè ni‑la̱ xá kjojtií‑la̱, ꞌkia̱á kitsjà kjo̱hixi̱ nga kataꞌbì‑la̱ kjo̱hiꞌin skanda ꞌkia̱ nga ijye ki̱ìchjí ijye jè to̱n ra tje̱n‑la̱.
\p
\v 35 Jesús kitsò:
\p ―ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín si̱ìko̱‑najiòn nga jngó jngó‑no jè Na̱ꞌìn‑na̱ ra tíjna ya̱ ján ngajmi tsa mì kì ngi ko̱ inìma̱‑no si̱jchaꞌta‑la jé‑la̱ xàngio̱o.
\c 19
\s Kóꞌsín tsakón‑ya Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra ijye ixan ra tsjin‑nì xákjién
\r (Marcos 10:1‑12; Lucas 16:18)
\p
\v 1 ꞌKia̱ nga ijye kiìchja̱ jñà ꞌén kìi̱ Jesús, itjojiín ya̱ nangi Galilea nga kijì ya̱ nangi Judea ra tíjna ya̱ a̱jto̱n ndáje̱ Jordán.
\v 2 ꞌÑó kjìn xi̱ta̱ kijìtji̱ngi‑la̱ ko̱ ya̱á isinda‑ni xi̱ta̱ ra kiya.
\p
\v 3 Ijchó iꞌka xi̱ta̱ fariseo ya̱ ñánda̱ tíjna Jesús nga mejèn‑la̱ sko̱ónda̱cha̱‑la̱ nga iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿A tjíꞌndeé‑la̱ jè ra xi̱ta̱ ꞌxi̱n nga ma jngó kjá tsjín‑ni chjo̱ón‑la̱ ni̱ꞌsín ta mé kjoa̱ ꞌsa̱‑ni?
\p
\v 4 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿A kjeé chitáꞌyá jè xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá ꞌkia̱ nga ti̱ꞌsa̱ tsikínda xi̱ta̱, “ko̱ chjo̱ón ko̱ ꞌxi̱ín tsikínda”?
\v 5 Ko̱ kitsò‑isa: “ꞌKoa̱á ma‑ni nga jè xi̱ta̱ ꞌxi̱n, ꞌkia̱ nga ki̱xan, tsjín jè na̱ꞌìn‑la̱ ko̱ tsjín jè na̱‑la̱; ta jé chjo̱ón‑la̱ kíjnako̱; ko̱ jngoó ijo ko̱ma‑ni ta ngajòo̱.”
\v 6 Mì tsa ti̱ jò ma‑ni ꞌkia̱ nga ijye kàbixan; tà jngoó ijo kàma‑ni. ꞌKoa̱á ma‑ni nga mì kì ma nga jñà xi̱ta̱ si̱ìtsjin‑ni xákjén jñà ra jè Nainá isìjngo.
\p
\v 7 Jñà xi̱ta̱ fariseo ꞌkia̱á iskonangi‑la̱ Jesús, nga kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni ko̱ꞌsín kitsò‑ni jè Moisés nga maá jngo xa̱jo̱n katasijna masen, ko̱ ijyeé ko̱ma tsjín‑ni xákjén?
\p
\v 8 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Tà kií nga̱tjì‑la̱ nga ꞌñó tájajín tjín jè inìma̱‑no, kií kitsjáꞌnde‑ni jè Moisés nga ma ki̱jmí‑no íchjín‑no, tanga ꞌkia̱ nga ti̱ꞌsa̱ tjàꞌtsin‑la̱ kjoa̱, mì tsa ko̱ꞌsín kjomà.
\v 9 Tanga ꞌa̱n, ꞌkoa̱á xín‑no, jè xi̱ta̱ ra tsjín‑ni chjo̱ón‑la̱ ko̱ kjꞌií chjo̱ón ki̱xan‑ko̱ india‑ni, kjoa̱chijngií tíꞌsín. Ko̱ jè xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra ki̱xan‑ko̱ jè chjo̱ón ra kitsjin‑ni ꞌxi̱n‑la̱ ti̱ꞌkoa̱á kjoa̱chijngií tíꞌsín‑te. Ta ꞌkia̱‑ní ma tsjín‑ni chjo̱ón‑la̱, tsa ꞌkia̱ jè chjo̱ón, kjꞌií xi̱ta̱ ꞌxi̱n ki̱chja̱‑la̱.
\p
\v 10 Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús kitsó‑ní:
\p ―¿Tsa ꞌkoa̱á ꞌsín tjín kjoa̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra bixan, isa̱á‑la nda‑ni tsa mì kì ki̱xan xi̱ta̱?
\p
\v 11 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Tjín xi̱ta̱ ra mì kì makjiín‑la̱ jè kjo̱bítsjen kìi̱, tanga tà jñá ko̱kjiín‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ijye Nainá kitsjà‑la̱ nga ko̱kjiín‑la̱.
\v 12 Tjín xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra xá ko̱ꞌsín tsin‑ni nga mì íchjín si̱ìsin, ko̱ tjín xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra xá xi̱ta̱ faháxìn‑la̱ nga mì íchjín koa̱àꞌta ikon, ko̱ tjín ra xá ko̱ꞌsín kitsjá‑la̱ ijo‑la̱ nga mì íchjín si̱ìsin ta nga̱tjì‑la̱ nga ya̱ mejèn‑la̱ isa̱ nda si̱hitjasòn koni ꞌsín tjín kjo̱téxoma ꞌtse̱ ngajmi. Jè ra chíkjoa̱‑la̱ nga ska̱ábé jè kjo̱bítsjen ra̱kìi̱, katakjábé.
\s Kóꞌsín jè Jesús isìchikonꞌtin jñà ndí i̱xti i̱tsíñá
\r (Marcos 10:13‑16; Lucas 18:15‑17)
\p
\v 13 Jñà xi̱ta̱ ꞌjiìkó iꞌka ndí i̱xti ya̱ ñánda̱ nga tíjna Jesús, nga mejèn‑la̱ kátásòn‑la̱ tsja ko̱ nga katabítsaꞌbaꞌtin, tanga jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús tsakátiko̱ó jñà xi̱ta̱ ra ꞌjiìkó jñà ndí i̱xti kìi̱.
\v 14 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Ti̱ꞌnde‑la jñà ndí i̱xti nga katanchrabáꞌta‑na. Kì jiòn batechjà‑la. Nga̱ jñà xi̱ta̱ ra ko̱ꞌsín tjín inìma̱‑la̱ koni kjòn ꞌtse̱ jñà ndí i̱xti, ijyeé ꞌtse̱é ngaꞌtsì kjo̱nda ra tjín ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma jè ra tíjna ngajmi.
\p
\v 15 Jesús tsakásòn‑la̱ tsja jñà ndí i̱xti; ko̱ a̱kjòn kijì‑ni ya̱ i̱ꞌnde ra̱kìi̱.
\s ꞌKia̱ nga tsakáko̱ Jesús jngo xi̱ta̱‑ti ra ꞌñó nchi̱ná
\r (Marcos 10:17‑31; Lucas 18:18‑30)
\p
\v 16 Jngo xi̱ta̱ ra ꞌsa̱ i̱xti‑isa ijchòjkon Jesús, iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Ji̱ maestro, ¿mé kjo̱nda ra ꞌsiaa̱n nga ma ꞌse̱‑ná kjo̱binachon ra mì feheꞌta skanda ta kjiá‑nioo̱?
\p
\v 17 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni nga ꞌa̱n chjinangi‑ná mé kjoa̱ ra nda tjín? Tà jngoó‑ni jè Nainá ra xi̱ta̱ nda. Tanga tsa mejèn‑li nga ꞌse̱‑li kjo̱binachon ra mì kì feheꞌta, ti̱hitjasìn jñà kjo̱téxoma‑la̱ Nainá.
\p
\v 18 Xi̱ta̱ ra̱kìi̱ iskonangi‑ní, kitsò:
\p ―¿Ñáa̱ kjo̱téxoma?
\p Jesús kitsó‑la̱:
\p ―“Kì xi̱ta̱ nìꞌkin; kì kjoa̱chijngi ꞌnì; kì kjoa̱chijé ꞌnì; kì ꞌén ndiso fanè‑la̱ xi̱ta̱ ra kjꞌií;
\v 19 nda jcha̱xkín jè na̱ꞌìn‑li ko̱ jè na̱‑li; ko̱ ko̱ꞌsín tsjacha ꞌti̱ìn jñà xi̱ta̱ xàngi̱i koni ꞌsín nga tsjachi jè ijo‑li.”
\p
\v 20 Jè xi̱ta̱ ti ra̱kìi̱ kitsó‑ní:
\p ―Tísìhitjásòn ijye‑náa̱ ngaꞌtsì kjoa̱ kìi̱; ¿mé ra jchi̱ja‑isa‑na?
\p
\v 21 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Tsa mejèn‑li nga xi̱ta̱ kixi̱ ka̱mi, ta̱ti̱na ijyi ngaꞌtsì tsajmì ra tjín‑li. Ko̱ jè to̱n, ti̱kaꞌbí‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra i̱ma̱ títsa̱hijyo mé‑ni nga tse kjo̱nda ꞌse̱‑li ya̱ ján ngajmi. Ko̱ a̱kjòn nchrabátji̱ngi‑ná.
\p
\v 22 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré jñà ꞌén kìi̱ jè ti ra̱kìi̱, ꞌñó ba kiꞌse‑la̱ nga kijì‑nì, ta nga̱tjì‑la̱ nga̱ ꞌñó nchi̱ná.
\p
\v 23 Jesús, ꞌkia̱á kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱:
\p ―ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no. ꞌÑó chjá ka̱ma‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra nchi̱ná nga kjoa̱àꞌsen‑jin ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma jè ra tíjna ngajmi.
\v 24 ꞌKoa̱á xín india‑no, ꞌñó chjá ka̱ma‑la̱ nga kjoa̱àꞌsen‑jin ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá; skanda isa̱á‑la chiba chjá ka̱ma‑la̱ jngo cho̱ camello nga kjoa̱àꞌsen‑kjá ya̱ ñánda̱ nga ti̱ꞌxá nindo ra tjahiña‑ni nikje.
\p
\v 25 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré ꞌén kìi̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús, batoó ta kjóxkón‑la̱. ꞌKia̱á kitsò‑la̱ xákjién:
\p ―¿Yá xi̱ta̱ ra ko̱ma ki̱tjokajin kjo̱hiꞌin tsaꞌkoa̱?
\p
\v 26 Jesús iskotsíjeén‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Ra ta jñà xi̱ta̱, mì kì ko̱ma‑la̱. Tanga ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá ma ijye‑ní ta mé kjoa̱‑nioo̱.
\p
\v 27 ꞌKia̱á kitsò jè Pedro:
\p ―Ra ji̱n, kijmitákon ijyeé‑náji̱n ngaꞌtsì tsajmì ra tjín‑náji̱n, ko̱ ji̱í timatji̱ngi‑laji̱n. ¿Mé ra ꞌse̱‑naji̱n a̱skan‑nioo̱?
\p
\v 28 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―ꞌKoa̱á xín kixi̱‑no, ꞌkia̱ nga ki̱jchò ni̱chjin nga ko̱xi̱tse̱ya ijye, ko̱ ꞌkia̱ nga ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱ kóti̱jnasòn íxile̱ ya̱ ñánda̱ nga ꞌñó jeya kóti̱jna; jiòn ra ijye ꞌa̱n timatji̱ngi‑ná, ti̱ꞌkoa̱á ya̱á ki̱tsa̱jnasòn jngó jngó íxile̱ ñánda̱ nga tísatéxoma, mé‑ni nga jiòn kíndajín‑la jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá‑la̱ xi̱ta̱ Israel ra tejò tje̱ ma‑ni.
\v 29 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ta kjoa̱ tsa̱ꞌa̱n isíkítsa̱jna niꞌya‑la̱, ꞌndse̱, ndichja, na̱ꞌìn‑la̱, na̱‑la̱, chjo̱ón‑la̱, i̱xti‑la̱, nangi‑la̱, jngo sindo̱ ꞌka̱ ko̱ꞌki tjábé ngajo‑ila̱. Ko̱ ti̱ꞌkoa̱á ꞌse̱é‑la̱ kjo̱binachon ra mì feheꞌta skanda ta mé ni̱chjin‑nioo̱.
\v 30 Tanga kjín xi̱ta̱ ra jñà títsa̱jna ítjòn ꞌndi̱ ꞌndi̱‑ni̱, jñá kítsa̱jna tji̱ngi‑ni a̱skan‑nioo̱; ko̱ jñà ra títsa̱jna tji̱ngi‑ni ꞌndi̱ ꞌndi̱‑ni̱, jñá kítsa̱jna ítjòn‑nì a̱skan‑nioo̱.
\c 20
\s Kjoa̱ mangásòn a̱ꞌta ꞌtse̱ chi̱ꞌnda ra xá kiꞌtsíxá‑la̱
\p
\v 1 ’Koni ꞌsín batéxoma jè ra tíjna ngajmi, ꞌkoa̱á ꞌsín mangásòn‑ko̱ koni jè xi̱ta̱ ra tjín‑la̱ nangi. Ta̱jñó kijì nga kiì kátsji chi̱ꞌnda ra si̱íxá ya̱ ñánda̱ nga tjítje̱‑la̱ naꞌñó to uva.
\v 2 ꞌKia̱ nga ijye isakò‑la̱ chi̱ꞌnda ko̱ kisinda‑la̱ nga ki̱íchjí‑la̱ koni tjín nga machjí‑la̱ xi̱ta̱ nga jngo níchjin, ꞌkia̱á kisìkasén ya̱ ñánda̱ nga tjítje̱‑la̱ uva.
\v 3 ꞌKia̱ nga ijye kjòꞌnga tsáꞌbí kijí india‑nì jè ni‑la̱ xá nga íkátsji‑isa chi̱ꞌnda. Kijtseé‑isa xi̱ta̱ chi̱ꞌnda ra ya̱ títsa̱jna ya̱ a̱jin ndi̱tsi̱n ra mì mé xá i̱nchiꞌsín.
\v 4 Kitsó‑la̱: “Tangió ti̱xá‑te ya̱ nangi‑na̱. Ko̱ ꞌkoa̱á ꞌki kíchjí‑no koni ꞌki tíjna chjí‑la̱ chi̱ꞌnda.” Jñà chi̱ꞌnda kìi̱, kijí‑ní nga kiì síxá.
\v 5 Jè ni‑la̱ xá india kijì‑isa ꞌkia̱ nga ijye ijchò nchisen. Ti̱ꞌkoa̱á kijí india‑isa ꞌkia̱ nga ijye tímahixòn. Ko̱ ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín kiꞌsìn.
\v 6 Ijyeé‑la ijchò tsa las cinco nga ngixòn; itjo india‑nì jè ni‑la̱ xá, ko̱ isakò-isa‑la̱ xi̱ta̱ chi̱ꞌnda ra ta jyò títsa̱jna. Kitsò‑la̱: “¿Mé‑ni tà jyò titsa̱jna‑no jngo níchjin?”
\v 7 Jñà chi̱ꞌnda kìi̱ kitsó‑la̱: “Kií ko̱ma‑ni ni̱yá ra kátsjá xá‑naji̱n.” ꞌKia̱á kitsò‑la̱: “Tangió, ko̱ tangí ti̱xá‑te ya̱ ñánda̱ nga tjítje̱‑na uva.”
\v 8 ꞌKia̱ nga ijye kjòjñò, jè ni‑la̱ xá kitsó‑la̱ jè xi̱ta̱ ra síkinda̱ xi̱ta̱ chi̱ꞌnda: “Ti̱nákjoa̱‑la̱ ngaꞌtsì chi̱ꞌnda. Tíchjí‑la̱. Tiꞌtsia̱ko̱ kjòn‑ni jñà ra a̱skan kaꞌfioo̱; ko̱ jñà ra kaꞌfi ítjòn, ti̱kjeheꞌta‑ni.”
\v 9 ꞌKia̱á inakjoá‑la̱ jñà chi̱ꞌnda ra ꞌjahaꞌsen las cinco nga ngixòn; kiꞌtsì‑la̱ chjí‑la̱ ra jngo níchjin nga jngó jngó.
\v 10 ꞌKia̱ nga kjóchjí‑la̱ jñà chi̱ꞌnda ra ta̱jñò ꞌjahaꞌsen, ꞌkoa̱á ꞌsín isíkítsjen tsa isa̱á tse ko̱chjí‑la̱. Tanga ti̱ꞌkoa̱á ta jé kiꞌtsì‑la̱ chjí‑la̱ ra jngo níchjin.
\v 11 ꞌKia̱ nga ijye kjóchjí‑la̱ jñà chi̱ꞌnda kìi̱, tsatéꞌta ni‑la̱ xá;
\v 12 kitsò‑la̱: “Jñà chi̱ꞌnda ra a̱skan kaꞌfioo̱, tà jngoó hora kàsíxá, ko̱ ra ji̱n, jngo níchjin jndà jndà kanìkjiín‑la̱ji̱n ndabá nga kàníxá‑ji̱n. Ko̱ takó ta ngásòn kabíchjí‑náji̱n.”
\v 13 Tanga jè ni‑la̱ xá kitsó jngo‑la̱ jñà chi̱ꞌnda kìi̱: “Ji̱ ndse, mì tsa mé ra ꞌcho tísikó‑la, ꞌkoa̱á ꞌki tíbíchjí‑la koni ꞌsín ꞌki kasinda‑ná nga kíchjí‑la̱ jngo níchjin.
\v 14 Chjíbí chjí‑li, ko̱ ꞌtin‑ni; tanga ꞌa̱n, ꞌkoa̱á tjín mejèn‑na kíchjí‑te‑la̱ jñà ra a̱skan kaꞌfioo̱ koni ꞌki tíbíchjí‑la ra ji̱.
\v 15 ¿A mí tjíꞌnde‑na nga ko̱ꞌsín sikóo̱ to̱n‑na̱ koni ꞌsín mejèn‑na, o̱ ra maxitakón‑ni nga nda xi̱ta̱ ꞌsiaa̱n?”
\p
\v 16 Jesús kitsó‑isa:
\p ―ꞌKoa̱á ꞌsín ka̱ma jñà xi̱ta̱ ra títsa̱jna ítjòn, nga kje̱heꞌtá‑nì; ko̱ jñà ra títsa̱jna tji̱ngi‑nioo̱, jñà kítsa̱jna ítjòn‑nì a̱skan‑nioo̱. [Nga̱ kjín ma‑ni ra i̱nchinakjoá‑la̱ tanga chibaá ma‑ni ra títjahíjin.]
\s Jesús tsiꞌkéna̱jmí india‑ni a̱ꞌta ꞌtse̱ kjo̱biya‑la̱
\r (Marcos 10:32‑34; Lucas 18:31‑34)
\p
\v 17 ꞌKia̱ nga tífì Jesús ya̱ ján na̱xi̱ndá Jerusalén, kiìchja̱ꞌtaxìn‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ra tejò ma‑nioo̱, kitsò‑la̱:
\p
\v 18 ―ꞌNdi̱ ꞌndi̱‑ni̱, ya̱á i̱nchimangié ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén; ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, ya̱á ko̱nga̱tsja jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés; ko̱ jñá ko̱ki̱tso̱ nga bakén‑na nga ki̱yáa̱;
\v 19 ko̱ ya̱á si̱ìnga̱tsja‑na ya̱ a̱jin‑la̱ xi̱ta̱ ra mì tsa xi̱ta̱ Judío; ko̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱, si̱ìsabàꞌtiín‑na, ko̱ ko̱já‑na, ko̱ ya̱á koa̱àꞌta‑na krò nga ya̱ ki̱yáa̱. Tanga ꞌkia̱ nga ki̱jchò jàn ni̱chjin, kjoa̱áya india‑na.
\s Kjo̱nda ra isíjé na̱‑la̱ Jacobo ko̱ Juan
\r (Marcos 10:35‑45)
\p
\v 20 Jè na̱‑la̱ Jacobo ko̱ Juan ra i̱xti‑la̱ ma xi̱ta̱ ra ꞌmì Zebedeo ijchò kinchaꞌtá‑la̱ Jesús, tji̱ko̱ i̱xti‑la̱, tsasèn-xkóꞌnchiꞌtá‑la̱ nga isíjé jngo‑la̱ kjo̱nda.
\v 21 Jesús iskonangií‑la̱ nga kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé ra mejèn‑li?
\p Jè chjo̱ón kitsó‑ní:
\p ―Ko̱ꞌsín ꞌti̱ì kjo̱hixi̱ nga ya̱ katitsa̱hijyoꞌtá‑li jñà ngajò i̱xti‑na̱ ya̱ ñánda̱ ko̱te̱xomi, jngo katijna ya̱ nga kixi̱‑li ko̱ jngo katijnaꞌta‑li ya̱ ngaskoán‑li.
\p
\v 22 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Mì kì ꞌya jiòn mé ra níjé. ¿A maá ko̱tojiòn jè kjo̱hiꞌin ra ꞌa̱n ko̱tojian?
\p Kitsó jñà xi̱ta̱ kìi̱:
\p ―Jon, maá ko̱tojin‑ji̱n.
\p
\v 23 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Kixi̱í kjoa̱ maá‑la̱ ko̱tojiòn kjo̱hiꞌin; tanga mì tsa ꞌa̱n bako̱‑na nga tsjaꞌndé‑no nga ya̱ ki̱tsa̱ꞌta‑ná ya̱ nga kixi̱‑na̱ ko̱ ya̱ ngaskoán‑na̱; jè Na̱ꞌìn‑na̱ ijyeé tjítsa̱jnanda‑la̱ xi̱ta̱ ra tsjá‑la̱ i̱ꞌnde kìi̱.
\p
\v 24 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús ra ngi te ma‑nioo̱, kjojtií‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra jò ma‑ni.
\p
\v 25 Jesús kiìchja̱á‑la̱, ko̱ kitsò‑la̱:
\p ―Ijyeé ꞌya‑nájiòn nga jñà xi̱ta̱xá ra batéxoma‑la̱ jñà na̱xi̱ndá ra tjín i̱sàꞌnde, ꞌkoa̱á ꞌsín batéxoma koni tsa jñà ma ni‑la̱ na̱xi̱ndá. Ko̱ jñà xi̱ta̱ ra isa̱ ꞌnga títsa̱jna, ꞌkoa̱á ꞌsín batéxoma‑la̱ xi̱ta̱ koni ꞌsín jñà mejèn‑la̱.
\v 26 Tanga ra a̱ꞌta tsa̱jiòn mì kì tjínè‑la̱ nga ko̱ꞌsín ko̱ma. Jè ra mejèn‑la̱ nga ꞌnga kíjna, ta isa̱á jnchro jè katabasìko̱ꞌta‑no;
\v 27 ko̱ jè ra mejèn‑la̱ kíjna ítjòn‑no, ta isa̱á jnchro jé katama chi̱ꞌnda‑no.
\v 28 Koni ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, mì tsa ki xá ꞌjíi̱‑na nga ꞌa̱n nda ki̱tjasòn ítjòn‑na. Kií xá ꞌjíi̱‑na nga ꞌa̱n jnchro nda sìhitjásòn ítjòn‑la̱ xi̱ta̱, ko̱ nga tsja ijo‑na̱ nga kjìn xi̱ta̱ ki̱tjojin kjo̱hiꞌin nga ꞌa̱n kíchjítjì ngajo‑la̱ jé‑la̱.
\s Kóꞌsín isinda‑ni Jesús jò ndí xi̱ta̱ ra xka̱ kjòn
\r (Marcos 10:46‑52; Lucas 18:35‑43)
\p
\v 29 ꞌKia̱ nga ijye i̱nchibitjojin‑nì ya̱ na̱xi̱ndá Jericó, kjín jchán xi̱ta̱ kijìtji̱ngi‑la̱.
\v 30 Ya̱ a̱ndi ndi̱yá ñánda̱ tífì Jesús jò ndí xi̱ta̱ xka̱ títsa̱jna. ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré nga jè Jesús ra tífì ya̱ a̱ya ndi̱yá, ꞌñó kiìchja̱ ngajòo̱ nga kitsò:
\p ―¡Na̱ꞌìn, ji̱ ra ya̱ nchrabá‑ni a̱ꞌta ꞌtse̱ tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn ra tsiꞌkìn David, jcha̱hi̱ma̱takón‑náji̱n!
\p
\v 31 Jñà xi̱ta̱ ra tji̱ko̱ Jesús tsakátiko̱‑ní mé‑ni nga jyò katitsa̱jna‑ni; tanga jñà ndí xi̱ta̱ xka̱ kìi̱, ta isa̱á ꞌñó kiìchja̱‑isa, nga kitsò:
\p ―Na̱ꞌìn, ra tje̱‑la̱ David, jcha̱hi̱ma̱takón‑náji̱n.
\p
\v 32 ꞌKia̱á tsasijna Jesús. Kiìchja̱‑la̱ nga iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé ra mejèn‑no nga sikó‑no?
\p
\v 33 Jñà ndí xi̱ta̱ xka̱ kitsó‑ní:
\p ―Na̱ꞌìn, mején‑naji̱n nga katatjáꞌxa̱ngi‑ni xkòn‑ji̱n.
\p
\v 34 Jesús kjòhi̱ma̱keé jñà ndí xi̱ta̱ kìi̱. Iskaájnoó jñà xko̱n ko̱ ndi̱to̱ón tsatsíjen‑ila̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱; ko̱ ya̱á kiìtji̱ngi‑la̱ Jesús.
\c 21
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús ꞌjahaꞌsen ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén
\r (Marcos 11:1‑11; Lucas 19:28‑40; Juan 12:12‑19)
\p
\v 1 ꞌKia̱ nga ijye ijchò chraña ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén, ijchó jngo na̱xi̱ndá ra ꞌmì Betfagé ya̱ chrañaꞌtá‑la̱ ya̱ nindo Yá Olivo. Jesús isìkasén jò xi̱ta̱ ra ya̱ kotáꞌyáꞌta‑la̱.
\v 2 Kitsò‑la̱:
\p ―Tangió ya̱ na̱xi̱ndá i̱tsé ra kjijnaꞌta ya̱ ján; ya̱á sa̱kò jngo‑no burra ra tjítéꞌñóꞌta jngo‑la̱ ndí búrró iꞌndí. Chjíjnda̱ꞌñó ko̱ nchrabáko̱‑ná.
\v 3 Tsa yá ra kó ki̱tso̱‑no, ko̱ꞌtìn‑la: “Jè‑ró Jesús ra tíjna ítjòn ko̱chjeén‑la̱; tanga si̱ìkasén ndi̱to̱ón‑nì.”
\p
\v 4 ꞌKia̱ nga ko̱ꞌsín kjomà, jè itjasòn koni ꞌsín ijye kiìchja̱ jè xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé nga kitsò:
\q
\v 5 Ko̱ꞌtìn‑la̱ jè na̱xi̱ndá ra ꞌmì Sión:
\q “Chítsijen‑la̱ jè Xi̱ta̱xá Ítjòn‑li,
\q mì tsa ꞌnga tísíkíjna ijo‑la̱ nga tínchrabá katsíjen‑li;
\q ta jngoó ndí búrró i̱tsé tíjnasòn‑la̱,
\q jngo iꞌndí‑la̱ ra cho̱ ꞌchá.”
\p
\v 6 Kijí jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús ko̱ ꞌkoa̱á ꞌsín kiꞌsìn koni ꞌsín nga isatéxá‑la̱.
\v 7 ꞌKia̱á ꞌjiìkó jè burra ko̱ jè ndí búrró i̱tsé; ya̱á tsakásòn‑la̱ nikje‑la̱. A̱kjòn tsikijnasòn‑la̱ Jesús.\fig Triumphal entry, approaching Jerusalem- 95%|09-CN01782B.TIF|col|MAT 21:7‑11|| |MAT 21:7\fig*
\v 8 Jñà xi̱ta̱ ra ꞌñó kjìn ma‑nioo̱ ya̱á tsakánda nikje‑la̱ ya̱ a̱ya ndi̱yá. Ko̱ tjín iꞌka ra tsate chrja‑la̱ yá, a̱kjòn tsakánda ya̱ a̱ya ndi̱yáa̱.
\v 9 Jñà xi̱ta̱ ra tje̱n ítjòn‑la̱ ko̱ ra tje̱n‑ngi‑la̱ tsikíꞌtsia̱‑ní nga ꞌñó kiìchja̱, kitsò:
\p ―¡Jeya katijna jè ra ya̱ nchrabá‑ni tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn ra tsiꞌkìn David [nga̱ jè kíjna ngajo‑la̱]! ¡Mé ta̱ nda‑la̱ jè xi̱ta̱ ra nchrabá ngajo‑la̱ Nainá! ¡Jeya katijna Nainá ya̱ ján ngajmi!
\p
\v 10 ꞌKia̱ nga ꞌjahaꞌsen Jesús ya̱ Jerusalén, ta yá ra maá itjo nga iskotsíjen‑la̱; kjín xi̱ta̱ iskonangi nga kitsò:
\p ―¿Yá xi̱ta̱‑ni ra̱kìi̱?
\p
\v 11 Ko̱ jñà xi̱ta̱ ra iꞌka kitsó‑la̱:
\p ―Jé xi̱ta̱ ra̱kìi̱ ra ꞌmì Jesús, ra síchjeén Nainá nga chja̱ ngajo‑la̱ ra ya̱ Nazaret i̱ꞌnde‑la̱, nangi ra chja̱‑ni Galilea.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús isìtsje ya̱ ndi̱tsin‑la̱ i̱ngo̱ ítjòn nga tsahatji̱ngi‑la̱ xi̱ta̱ ra batína cho̱
\r (Marcos 11:15‑19; Lucas 19:45‑48; Juan 2:13‑22)
\p
\v 12 ꞌJahaꞌseén Jesús ya̱ ndi̱tsin‑la̱ i̱ngo̱ ítjòn‑la̱ Nainá; tsachrje ijye ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ya̱ i̱nchibatína ko̱ i̱nchibatse ya̱ ndi̱tsin‑la̱ i̱ngo̱. Isíkáfa tsakjàn jñà ímixa̱‑la̱ xi̱ta̱ ra síkaatjìya to̱n ko̱ jñà íxile̱‑la̱ jñà ra batína ni̱se paloma.
\v 13 Kitsò‑la̱:
\p ―Jè xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá tsò‑ní: “Jè niꞌya‑na̱, ꞌkoa̱á ꞌsín ko̱chjeén nga ya̱ ki̱chja̱ꞌta‑na xi̱ta̱.” Tanga jiòn, i̱ꞌnde‑la̱ xi̱ta̱ chijé i̱nchiꞌnià.
\p
\v 14 Ijchó ya̱ ndi̱tsin‑la̱ i̱ngo̱ ítjòn jñà xi̱ta̱ ra mì kì tsijen‑la̱ ko̱ ra tsjáꞌyá kjòn, ko̱ jè Jesús isindaá‑ni.
\v 15 Jñà na̱ꞌmì ítjòn ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés kjokja̱án‑la̱ ꞌkia̱ nga kijtse jñà kjo̱xkón ra kiꞌsìn Jesús ko̱ ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré‑la̱ jñà ndí i̱xti ra ꞌñó kiìchja̱ ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ nga tsò: “¡Jeya katijna jè ra ya̱ nchrabá‑ni tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn ra tsiꞌkìn David [nga̱ jè kíjna ngajo‑la̱]!”
\v 16 ꞌKia̱á kiꞌmì‑la̱ Jesús:
\p ―¿A naꞌyá‑ní koni ꞌsín nga i̱nchitsò jñà i̱xti kìi̱?
\p Kitsó jè Jesús:
\p ―Jon, tíꞌnchré‑ná. Tanga, ¿a kjeé chitáꞌyá jiòn jè xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá ñánda̱ nga tíchja̱ nga tsò?
\q ꞌKoa̱á ꞌsín kiꞌnì nga jñà ndí i̱xti ra i̱tsíñá kjòn
\q ko̱ jñà ra ꞌsa̱ i̱nchibaki,
\q jñá‑ní ra kise nga ꞌnga isíkíjna‑li.
\p
\v 17 Jesús, ya̱á kitsjin jñà xi̱ta̱ kìi̱, itjojin ya̱ na̱xi̱ndá ra̱kìi̱. Kijì na̱xi̱ndá Betania. Ya̱á isíkjáya.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús kitsjà ꞌén‑la̱ nga ꞌcho katamaꞌtin jè yá‑la̱ to igo̱
\r (Marcos 11:12‑14, 20‑26)
\p
\v 18 ꞌKia̱ nga ma ta̱jñò nga tífì india‑ni ya̱ Jerusalén jè Jesús, kjòhojó‑la̱.
\v 19 Kijtseé jngo yá‑la̱ to igo̱ ra ya̱ síjnandi chraña ya̱ a̱ndi ndi̱yáa̱. Kiì katsíjeén‑la̱, tanga ni̱mé to ijà‑la̱. Tà xka̱‑ní. ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―Kì ni̱ì‑ti̱‑jngo ni̱chjin to bajà‑li.
\p Jè yá‑la̱ to igo̱ ta ndi̱to̱ón kixì.
\v 20 ꞌKia̱ nga kijtse jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús, tà kjóxkón‑la̱. ꞌKia̱á iskonangi, kitsò:
\p ―¿Mé ta̱ ndi̱to̱n kaxì‑ni jè yá‑la̱ to igo̱?
\p
\v 21 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, tsa nda makjiín‑no ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n, ko̱ tsa mì jò tjín takòn, mì tsa ta jè ko̱ma‑no ko̱ꞌsín ꞌsia̱an koni ꞌsín kaꞌsian ra ꞌa̱n, skanda ko̱maá‑no nga ꞌkín‑la̱ jè nindo ra̱kìi̱: “Ti̱xín i̱jndíi̱; ko̱ ya̱ ti̱kàtje̱n‑jin ijo‑li ya̱ a̱jin ndáchikon”, ko̱ ꞌkoa̱á ꞌsín ko̱ma.
\v 22 Ko̱ tsa makjiín‑no ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n, ni̱ꞌsín ta mé ra si̱jé ꞌkia̱ nga ki̱nákjoa̱ꞌta‑la̱ Nainá, ꞌki̱í‑no.
\s Kjo̱téxoma ra tjín‑la̱ jè Jesús
\r (Marcos 11:27‑33; Lucas 20:1‑8)
\p
\v 23 ꞌKia̱ nga ꞌjahaꞌsen ndi̱tsin‑la̱ i̱ngo̱ ítjòn jè Jesús nga ijye tíbakón‑ya, jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ jñà xi̱ta̱ jchínga ꞌtse̱ xi̱ta̱ Judío ijchò kinchaꞌtá‑la̱ Jesús nga iskonangi‑la̱:
\p ―¿Mé kjo̱téxoma ra tsjáꞌnde‑li nga ko̱ꞌsín ꞌnì? ¿Yá ra kitsjà‑li kjo̱téxoma kìi̱?
\p
\v 24 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ti̱ꞌkoa̱á ꞌa̱n, jngo ꞌén skonangi‑no. Tsa ko̱ꞌkín‑ná jiòn, ti̱ꞌkoa̱á ꞌkoa̱á xín‑no yá ra kitsjà‑na kjo̱téxoma koni ꞌsín nga ꞌsiaa̱n.
\v 25 ¿Yá ra kitsjà‑la̱ kjo̱téxoma jè Juan nga tsatíndá xi̱ta̱? ¿A jé Nainá ra tíjna ngajmi, o̱ ra xi̱ta̱‑ní?
\p Jñà xi̱ta̱ kìi̱ ꞌkia̱á tsajo̱óya‑ni. Kitsò‑la̱ xákjién:
\p ―Tsa kixé: “Jè Nainá ra tíjna ngajmi”, kií‑la ꞌsín ki̱tso̱‑ná: “¿Mé‑ni nga mì kì kjokjiín‑najiòn?”
\v 26 Ko̱ tsa kixé: “Xi̱ta̱á kitsjà‑la̱ kjo̱téxoma.” Tanga jñà skon‑lá jñà xi̱ta̱; nga̱ ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ꞌkoa̱á ꞌsín tsò nga jè Juan, jngo xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱.
\p
\v 27 Jñà xi̱ta̱ kìi̱ kitsó‑ní:
\p ―Mì kì ꞌya‑ji̱n.
\p Ko̱ jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ti̱ꞌkoa̱á ꞌa̱n, mì kì ko̱xín‑no yá ra kitsjà‑na kjo̱téxoma koni ꞌsín nga ꞌsiaa̱n.
\s Kjoa̱ ra ma mangásòn a̱ꞌta ꞌtse̱ i̱xti ra jò ma‑ni
\p
\v 28 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿Kóꞌsín bixó jiòn a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱ ra̱kìi̱? Jngo xi̱ta̱ ra jò ma‑ni i̱xti ꞌxi̱n‑la̱, india kitsò jngo‑la̱ jè ti‑la̱: “Ji̱ ndí ꞌxi̱n, tini̱xí ya̱ ñánda̱ nga tjítje̱‑na to uva.”
\v 29 Jè ti ra̱kìi̱ kitsó‑ní: “Majìn‑na.” Tanga a̱skan‑nioo̱, isíkájnoó‑ni ko̱ kijì síxá‑ni.
\v 30 Jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ꞌkia̱á kiìjkon jè ti‑la̱ ra ìjngo. ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín kitsò‑la̱. Jè ti ra ìjngo kitsó‑ní: “Nda tjín na̱ꞌìn, ka̱maá‑la kjián.” Tanga mì kì kijì‑nì.
\v 31 ¿Ñáa̱‑ni ti ra isìhitjasòn, ta ngajòo̱, koni ꞌsín nga mejèn‑la̱ jè na̱ꞌìn‑la̱?
\p Jñà xi̱ta̱ kìi̱ kitsó‑ní:
\p ―Jè ra isiꞌtin ítjòn.
\p ꞌKia̱á kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―ꞌKoa̱á ꞌsín xin kixi̱‑no, jñà xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱xá Roma ko̱ jñà íchjín ská, jñá jnchro ra isa̱ ndi̱to̱n ki̱jchò koni ra jiòn ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma jè Nainá.
\v 32 Nga̱ jè Juan ra tsatíndá xi̱ta̱, kií xá ꞌji‑ni nga tsakón‑ya‑la̱ xi̱ta̱ kóꞌsín kixi̱ si̱ìjchá ijo‑la̱, tanga jiòn mì kì kjokjiín‑no a̱ꞌta ꞌtse̱. Tanga jñà xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì ko̱ jñà ra íchjín ská kjokjiín‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Juan. Ko̱ jiòn ni̱ꞌsín nda kijcha ngaꞌtsì kjoa̱ kìi̱, mì kì iníkájno jé‑no ko̱ mì kì kjokjiín‑no.
\s Kjoa̱ mangásòn a̱ꞌta ꞌtse̱ chi̱ꞌnda ra ꞌtse̱n ꞌsín
\r (Marcos 12:1‑12; Lucas 20:9‑19)
\p
\v 33 ’Ti̱náꞌya jngo‑isa kjoa̱ ra ma mangásòn. Jngo xi̱ta̱ ra tsikítje̱jin to uva ya̱ nangi‑la̱, ko̱ a̱kjòn tsikíchjàndi‑la̱, ko̱ tsikínda jngo i̱ꞌnde ñánda̱ nga ki̱tjo jè nandá to‑la̱ uva. Ti̱ꞌkoa̱á tsikínda jngo niꞌya ra tsikísònꞌnga mé‑ni nga ma ko̱kinda̱‑ni ngaꞌtsiòo̱. A̱kjòn isikiña‑la̱ jè nangi‑la̱ jñà xi̱ta̱ mé‑ni nga si̱íxáko̱‑ni. A̱kjòn kjiín kijì ni‑la̱ nangi.
\v 34 ꞌKia̱ nga ijchò ni̱chjin‑la̱ nga kjójchá to uva, jè ni‑la̱ nangi isìkasén iꞌka chi̱ꞌnda‑la̱ mé‑ni nga isíjé jè ra bako̱‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ to uva ra kjójchá.
\v 35 Tanga jñà xi̱ta̱ ra i̱nchisíxájin nangi itsabáꞌñó jñà xi̱ta̱ ra isìkasén jè ni‑la̱ nangi. Tjín ra iskajàn‑ko̱; ko̱ tjín ra isìꞌken; ko̱ tjín ra na̱jo̱ tsikínè.
\v 36 Ra kjomà a̱skan‑nioo̱, jè ni‑la̱ nangi isa̱á kjìn chi̱ꞌnda‑la̱ isìkasén india‑nì, tanga jñà xi̱ta̱ ra síxájin nangi, takó ꞌkoa̱á ꞌsín isìko̱‑te.
\p
\v 37 ’ꞌKia̱ nga ijyeheꞌtà‑ni, jé ti‑la̱ isìkasén. ꞌKoa̱á ꞌsín isíkítsjen nga kitsò: “Ske̱xkón‑la ra jè ti‑na̱.”
\v 38 Jñà xi̱ta̱ ra síxáko̱ nangi, ꞌkia̱ nga kijtse ra jè ti‑la̱ ni‑la̱ nangi, tsajo̱óya‑ni, nga kitsò‑la̱ xákjién: “Jé‑la jè, ra ꞌtse̱ ki̱tso̱‑la̱ nangi, si̱ꞌkeén ko̱ tsa̱jién ꞌkín‑lá jè nangi.”
\v 39 A̱kjòn itsabáꞌñó, tsachrjekàjin ya̱ ñánda̱ tjín to uva; a̱kjòn isìꞌken.
\p
\v 40 ’¿Kó bixó jiòn? ꞌKia̱ nga kjꞌi̱í india‑ni jè ni‑la̱ nangi, ¿mé ra si̱ìko̱ jñà xi̱ta̱ ra isíxáko̱ nangi‑la̱?
\p
\v 41 Jñà xi̱ta̱ ra i̱nchiꞌnchré‑la̱ kitsó‑ní:
\p ―Si̱ìꞌken‑la jñà xi̱ta̱ ra ꞌtse̱n, ko̱ kjꞌií xi̱ta̱ tsjá‑la̱ nangi‑la̱ nga katasíxájin jñà ra ma‑la̱ ti̱ꞌkia̱ tsjá kóꞌki ra bako̱‑la̱ jè ni‑la̱ nangi a̱ꞌta ꞌtse̱ tsajmì ra majchá.
\p
\v 42 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿A kjeé chitáꞌyá jè Xa̱jo̱n‑la̱ Nainá ra tsò?:
\q Jè na̱jo̱ ra tsachrjengi jñà xi̱ta̱ ra bínda chrjó,
\q jé tíma‑ni na̱jo̱ ngaꞌñó ra síjna ítjòn ya̱ nga chrja̱ngi̱‑la̱ niꞌya.
\q Jé Nainá ra ko̱ꞌsín tíꞌsín.
\q Ko̱ ta maxkón‑ná ꞌkia̱ nga ꞌyeé jñà kjoa̱ kìi̱.
\m
\v 43 Kií ko̱ꞌsín xin‑no, ra jiòn, tjáhixìn‑no ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá. Jñá ꞌki̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ma‑la̱ tsjá mé ra bakèn‑la̱ ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá.
\v 44 Tsa yá ra ya̱ ska̱jndosón jè na̱jo̱ ra̱kìi̱, ngi ko̱jòya‑ní; ko̱ tsa yá ra ya̱ ska̱tje̱n‑nè jè na̱jo̱ ra̱kìi̱, ngi ko̱chijo‑ní.
\p
\v 45 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ jñà xi̱ta̱ fariseo koni ꞌsín nga kiìchja̱ Jesús nga tsiꞌkéna̱jmí ꞌén ra nda mangásòn, kjòchi̱ya‑la̱ nga a̱ꞌta ꞌtse̱‑ní nga ko̱ꞌsín kitsò jè Jesús.
\v 46 Ti̱ꞌkia̱á mejèn‑la̱ nga jtsa̱ba̱ꞌñó kjòn, tanga jñá itsakjòn‑la̱ jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ra ya̱ títsa̱jna, nga̱ jñà xi̱ta̱, ꞌkoa̱á ꞌsín tsò nga Nainá chja̱ ngajo‑la̱ jè Jesús.
\c 22
\s Kjoa̱ ra mangásòn‑ko̱ ꞌkia̱ nga bixan xi̱ta̱
\r (Lucas 14:15‑24)
\p
\v 1 Tsikíꞌtsia̱á india‑ni Jesús nga tsakón‑ya‑la̱ xi̱ta̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱ ra nda mangásòn‑kjo. Kitsò:
\p
\v 2 ―Koni ꞌsín batéxoma jè ra tíjna ngajmi, ꞌkoa̱á ꞌsín mangásòn koni jngo xi̱ta̱xá ítjòn ra tsikíjna jngo ꞌsí ꞌkia̱ nga tsixan jè ti‑la̱.
\v 3 Isìkasén jñà chi̱ꞌnda‑la̱ mé‑ni nga kiì kiìchja̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra xá isíkjíꞌnchré‑ni nga jè ti‑la̱ ki̱xan. Tanga jñà xi̱ta̱ kìi̱ majìn‑la̱ inchrabà.
\v 4 India isìkasén‑isa jñà chi̱ꞌnda‑la̱ ra kjꞌií. Kitsò‑la̱: “Ko̱ꞌtìn‑la jñà xi̱ta̱ ra ijye kiíꞌnchré, jñà tsajmì ra chji̱ne̱é, ijyeé tjínda, ijyeé ísiꞌkée̱n jñà nchra̱ja̱‑na̱ ko̱ jñà cho̱‑na̱ ra ꞌñó xiné. Ijyeé tjínda tsje ngaꞌtsiòo̱. Ko̱ꞌtìn‑la, katanchrabá ꞌsí ra tíjna‑na.”
\v 5 Tanga jñà xi̱ta̱ kìi̱, mì kì kisìsin. Tjín ra nangi‑la̱ kiì katsíjen‑la̱; ko̱ tjín ra tsajmì‑la̱ kiìkatína.
\v 6 Ko̱ tjín iꞌka ra itsabáꞌñó jñà chi̱ꞌnda‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn nga iskajàn‑ko̱, ko̱ nga isìꞌken.
\v 7 Jè xi̱ta̱xá ítjòn ꞌñó kjojti‑la̱. ꞌKia̱á isìkasén chíchàn‑la̱ nga kiì síꞌken ijye ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱ ꞌtse̱n kìi̱ ra ma‑la̱ síꞌken xi̱ta̱, ko̱ jñà chíchàn tsaká‑te jè na̱xi̱ndá‑la̱ xi̱ta̱ kìi̱.
\v 8 Jè xi̱ta̱xá ítjòn a̱kjòn ꞌkia̱á kitsò‑la̱ jñà chi̱ꞌnda‑la̱: “Ijyeé ko̱ꞌsín nda tjínda nga ki̱xan jè ti‑na̱, tanga jñà xi̱ta̱ ra ijye kiíꞌnchré mì kì bakèn‑la̱ nga jñà kjꞌi̱í.
\v 9 Tangió ya̱ nga tíjngo ya̱ a̱ya ndi̱yá, ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ska̱jiòn, ko̱ꞌtìn‑la nga katanchrabá ya̱ ñánda̱ nga tíbixan jè ti‑na̱.”
\v 10 Jñà chi̱ꞌnda‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn kijì‑ní nga kiì kíxkó xi̱ta̱ ya̱ a̱ya ndi̱yá, ꞌkoa̱á kitsò‑la̱ ni̱ꞌsín ta yá ra iskajin, a xi̱ta̱ nda‑ní o̱ ra jñà xi̱ta̱ ra ꞌcho ꞌsín, ko̱ ya̱ ñánda̱ nga ixan xi̱ta̱ ꞌñó kjín kjamà jñà xi̱ta̱ ra ijchò.
\p
\v 11 ’Jè xi̱ta̱xá ítjòn ꞌjahaꞌseén ya̱ niꞌya nga iskotsíjen‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ijchò. ꞌKia̱á kijtse jngo xi̱ta̱ ra ya̱ tíjnajin ra mì kì kjiya nikje ra machjeén ya̱ ñánda̱ nga bixan xi̱ta̱.
\v 12 Kitsò‑la̱: “Ji̱ ndse, ¿kóꞌsín ma‑nì nga ma kabitjáha̱ꞌsi̱n i̱jndíi̱? Nga̱ mì tsa titsjajnayi nikje ra bakèn‑la̱ ñánda̱ nga bixan xi̱ta̱.” Tanga jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, mì kì kiìchja̱.
\v 13 Jè xi̱ta̱xá ítjòn kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ ra i̱nchisísin‑la̱ ya̱ ímixa̱: “Tíꞌtáꞌñó ndsa̱ko̱ ko̱ tsja. A̱kjòn ya̱ ti̱kàtje̱n‑jion ya̱ a̱jin jñò ján, ya̱ ñánda̱ nga katakjindáya ko̱ katakjinenè ni̱ꞌño̱.”
\p
\v 14 Kitsó‑isa Jesús:
\p ―Nga̱ ꞌñó kjín ma‑ni ra nakjoá‑la̱, tanga chibaá ma‑ni ra tjahíjin.
\s Kjoa̱ ꞌtse̱ ra machjítjì tsajmì
\r (Marcos 12:13‑17; Lucas 20:20‑26)
\p
\v 15 Jñà xi̱ta̱ fariseo kijì‑ní mé‑ni nga tsajo̱óya‑ni kóꞌsín ki̱tso̱‑la̱ jè Jesús mé‑ni nga ma sa̱kò jngo‑la̱ ꞌén ra ꞌcho tsò ra a̱ꞌta ꞌtse̱, ko̱ a̱kjòn ma koa̱àngi.
\v 16 ꞌKoa̱á ꞌsín ma‑ni nga isìkasén jñà xi̱ta̱‑la̱ ko̱ jñà xi̱ta̱ ꞌtse̱ Herodes ya̱ ñánda̱ nga tíjna Jesús nga iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Maestro, ꞌya‑náji̱n nga ꞌén kixi̱í ꞌbèna̱jmí ko̱ jè ndi̱yá kixi̱‑la̱ Nainá ra bakon‑yi. Ko̱ mì tsa ki nikìndi̱i tsa kótsò‑li jñà xi̱ta̱. Mì kì tsa chjaájin ko̱ mì kì tsa ya̱ chitsíjen‑jní jñà xi̱ta̱.
\v 17 Ko̱ꞌtín‑náji̱n. ¿A ndaá tjín nga kíchjítjié tsajmì a̱ꞌta ꞌtse̱ César, xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ Roma, o̱ ra majìn‑ní?
\p
\v 18 Jesús kjòchi̱yaá‑la̱ nga ꞌchoó tjíhijyo inìma̱‑la̱ ꞌkia̱ nga ko̱ꞌsín i̱nchitsò. ꞌKia̱á kitsò‑la̱:
\p ―Jiòn xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑no, mé‑ni nga ꞌa̱n mejèn‑no chìndo̱cha̱‑ná.
\v 19 Ta̱kón jngo‑ná to̱n ra machjítjì‑ni tsajmì.
\p ꞌKia̱á jngo to̱n denario kiꞌtsì‑la̱.
\v 20 ꞌKia̱ nga kijtse jè to̱n jè Jesús, iskonangií‑la̱ nga kitsò‑la̱:
\p ―¿Yá ꞌtse̱ i̱sén ko̱ jè ꞌí ra tjíꞌta?
\p
\v 21 Jñà xi̱ta̱ kitsó‑ní:
\p ―ꞌTse̱é jè César jè ra xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ Roma.
\p ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―ꞌTi̱‑la César tsaꞌkoa̱, jè ra ꞌtse̱ César, ko̱ ꞌti̱‑la Nainá jè ra ꞌtse̱ Nainá.
\p
\v 22 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré jñà ꞌén kìi̱ jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱‑la̱ Herodes, tà kjóxkón‑la̱. Kitsjiín Jesús; a̱kjòn kijì‑ni.
\s Kjoa̱ ra kjonangi xi̱ta̱ ꞌkia̱ nga kjoa̱áya‑ila̱ jñà xi̱ta̱ ra ijye ꞌken
\r (Marcos 12:18‑27; Lucas 20:27‑40)
\p
\v 23 Ti̱jé‑ni ni̱chjin jñà xi̱ta̱ saduceo ijchòtji̱ngií‑la̱ ñánda̱ tíjna Jesús. Jñà xi̱ta̱ kìi̱ mì kì makjiín‑la̱ nga ma faháya‑ila̱ jñà xi̱ta̱ ra ijye ꞌken. Iskonangií‑la̱ Jesús,
\v 24 kitsò‑la̱:
\p ―Maestro, jè Moisés ki̱íꞌsín kitsò: “Tsa jngo xi̱ta̱ ꞌxi̱n, ti̱ꞌkia̱ ki̱yá ra mì kì ꞌse̱‑la̱ i̱xti ko̱ chjo̱ón‑la̱, jé ꞌndse̱ ndí miꞌken ki̱xan‑ko̱ india‑ni jè chjo̱ón mé‑nì nga kataꞌse‑la̱ i̱xti jè ra ya̱ ki̱chja̱‑nì a̱ꞌta ꞌtse̱ ndí miꞌken.”
\v 25 Ya̱ na̱xi̱ndá‑na̱ji̱n isìhijyoó ito xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra ta̱jngo na̱ ko̱ ta̱jngo na̱ꞌìn. Jè ra tíjna ítjòn kiꞌseé‑la̱ chjo̱ón, tanga mì kì kiꞌse‑la̱ i̱xti. ꞌKia̱ nga ꞌken, jé ꞌndse̱ ra ma‑nì jò tsikijnako̱‑ni jè chjo̱ón‑la̱.
\v 26 ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín kjomàꞌtin jè ꞌndse̱ ra ma‑nì jò, ko̱ jè ra ma‑nì jàn, skanda ra kjomà‑nì ito, sabà ta ꞌkoa̱á ꞌsín ꞌken. Ni̱jngo ra kiꞌse‑la̱ i̱xti.
\v 27 Ra kjomà‑nì a̱skan‑nioo̱, ti̱ꞌkoa̱á ꞌkeén‑te jè chjo̱ón.
\v 28 ꞌKia̱ nga kjoa̱áya india‑ila̱ jñà xi̱ta̱ ra ijye ꞌken, [koni ꞌsín sii̱], ¿ñáa̱ kjòn‑nì ra ko̱ma‑ni ꞌxi̱n‑la̱ chjo̱ón nga̱ ta tsikitsa̱jnako̱ ijye‑ní nga ito?
\p
\v 29 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Jiòn, kií maskáya‑no ta nga̱tjì‑la̱ nga mì kì ꞌya jè xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá ko̱ mì kì ꞌya jè ngaꞌñó ra tjín‑la̱ Nainá.
\v 30 ꞌKia̱ nga kjoa̱áya india‑la̱ jñà miꞌken, mì tsa ti̱ kjoa̱bixan ꞌse̱‑ni. Nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín kjòn ka̱ma jñà xi̱ta̱ koni ꞌsín kjòn jñà ìkja̱li̱‑la̱ Nainá ra tjín ya̱ ján ngajmi.
\v 31 Jè kjoa̱ ꞌtse̱ miꞌken nga kjoa̱áya india‑ila̱, ¿a kjeé chitáꞌyá jiòn jè xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá nga jè sabá Nainá ra kitsò‑no:
\v 32 “ꞌA̱n‑ná ra Nainá‑la̱ tsò‑na Abraham, ko̱ Isaac ko̱ Jacob”? Jè Nainá mì tsa ꞌtse̱ miꞌken‑jìn. ꞌTse̱é xi̱ta̱ ra títsa̱jnakon.
\p
\v 33 Jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré‑la̱ jñà ꞌén kìi̱ tà kjóxkón‑la̱ koni ꞌsín tsakón‑ya.
\s Ñáa̱‑nì kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra isa̱ ꞌñó tíjna ítjòn
\r (Marcos 12:28‑34)
\p
\v 34 Jñà xi̱ta̱ fariseo ꞌkia̱ nga kijtse nga jè Jesús isíkítsa̱jnajyó jñà xi̱ta̱ saduceo, tsikíxkóyaá xákjén.
\v 35 Ko̱ jngo xi̱ta̱‑la̱ ra chji̱ne̱ xa̱jo̱n ꞌtse̱ kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés iskonangi‑la̱ Jesús nga ta mejèn‑la̱ sko̱ónda̱cha̱‑la̱, kitsò‑la̱:
\p
\v 36 ―Ji̱ Maestro, ¿ñáa̱‑ni kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra isa̱ ꞌñó tíjna ítjòn ta ngaꞌtsì kjo̱téxoma ra kitsjà Moisés?
\p
\v 37 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―“Ngi ko̱ó inìma̱‑li, ko̱ ngi ko̱ó kjo̱binachon‑li, ko̱ ngi ko̱ó kjo̱bítsjen‑li nga tsjacha ꞌti̱ìn jè ra Nainá‑li ma ra tíjna ítjòn‑li.”
\v 38 Jé kjo̱téxoma ra̱kìi̱ ra isa̱ ꞌñó tíjna ítjòn ko̱ ra isa̱ ꞌñó chjí‑la̱.
\v 39 Ko̱ jè ra bijchó jò‑ni, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín ꞌñó chjí‑la̱, tsò‑ní: “Ko̱ꞌsín tsjacha ꞌti̱ìn xi̱ta̱ xàngi̱i koni ꞌsín nga ji̱ tsjachi ijo‑li.”
\v 40 Jñá kjo̱téxoma kìi̱ ra títsa̱jna ítjòn. Ko̱ ya̱á majngoko̱ jñà ngaꞌtsì kjo̱téxoma ꞌtse̱ Moisés ko̱ jñà ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá kjotseé.
\s Ñánda̱ nchrabá‑nì jè tje̱‑la̱ jè Cristo
\r (Marcos 12:35‑37; Lucas 20:41‑44)
\p
\v 41 ꞌKia̱ nga takó ya̱ títsa̱jna‑isa jñà xi̱ta̱ fariseo, Jesús iskonangií‑la̱, kitsò‑la̱:
\p
\v 42 ―¿Kó bixó jiòn ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Cristo [ra xá si̱ìkasén‑ni Nainá]? ¿Ñánda̱ kji̱nchrabà‑nì jè tje̱‑la̱?
\p Jñà xi̱ta̱ fariseo kitsó‑ní:
\p ―Ya̱á kji̱nchrabà‑nì tje̱‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱xá ítjòn jè ra tsiꞌkìn David.
\p
\v 43 ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―Tanga jè David, mé‑nì nga kitsò‑nì: “Jé tíjna ítjòn‑na”, ꞌkia̱ nga kiìchja̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá nga kitsò:
\q
\v 44 Jè Nainá kitsó‑la̱ jè ra tíjna ítjòn‑na:
\q “I̱ ti̱jnaꞌtá‑ná ya̱ nga kixi̱‑na̱,
\q skanda ꞌkia̱ nga ijye sikítsa̱jnangia ya̱ ndsa̱kì jñà ra xi̱ta̱ kondra̱‑li ma.”
\m
\v 45 Jè David, tsa ꞌkoa̱á ꞌsín kitsò‑la̱ jè Cristo [ra xá si̱ìkasén‑ni Nainá] nga jé tíjna ítjòn‑la̱, ¿kóꞌsín ma‑ni nga tje̱‑la̱ ma?
\p
\v 46 Ni̱yá ra ma isíkáfa‑ila̱ ꞌén, a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌén ra kiìchja̱. Ko̱ ti̱ꞌkoa̱á ni̱ì‑ti̱‑yá ra kjóꞌñó‑ni ikon nga iskonangi-isa‑la̱ skanda jè ni̱chjin ra̱kiòo̱.
\c 23
\s Ki̱í ꞌsín kiìchja̱ Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés
\r (Marcos 12:38‑40; Lucas 11:37‑54; 20:45‑47)
\p
\v 1 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ Jesús jñà xi̱ta̱ ra iꞌka ko̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱:
\p
\v 2 ―Jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ko̱ jñà xi̱ta̱ fariseo, jñá tjíꞌnde‑la̱ nga ko̱kòn‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés.
\v 3 Ti̱hitjasòn ijye‑la koni ꞌsín nga ko̱kòn‑ya‑no. Tanga kì tà chjàn ko̱ꞌsín ꞌnià koni ꞌsín ꞌsín ra jñà. Nga̱ ta chja̱á ra jñà, ko̱ mì tsa síhitjasòn koni ꞌsín nga bakón‑ya.
\v 4 Bínè‑la̱ kjo̱téxoma ra iꞌin tjín jñà ra kjꞌií xi̱ta̱, koni tsa síꞌkamijìn ꞌchá ra ꞌñó iyí, tanga ra jñà, skanda mí ma‑la̱ síkako̱ i̱tsé‑la̱ na̱jmá‑tsja.
\v 5 ꞌKia̱ nga ko̱ꞌsín ꞌsín, ta jé ra mejèn‑la̱ nga katabe jñà xi̱ta̱. Jé ra sasén‑la̱ ra jñà, nga katabe xi̱ta̱ jñà naꞌñó‑te ra bítjì sko̱ ko̱ ra bíkjá ya̱ chrja‑la̱ ra tjíꞌta ꞌén ra nchrabáꞌta jè xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá. Ko̱ jñà nikje ra faya, isa̱á ndajò kjòn jñà lixto̱ ra ijàjno.
\v 6 Jé ra mejèn‑la̱ nga jñà kítsa̱jnaꞌta ítjòn ímixa̱ ya̱ ñánda̱ nga bakjèn xi̱ta̱ ñánda̱ nga tjín ꞌsí, ko̱ nga jñà kítsa̱nè íxile̱ ra i̱jncha ítjòn ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío,
\v 7 ko̱ nga nda kjón jcha̱xkón ꞌkia̱ nga síkjáya‑la̱ xi̱ta̱ ya̱ a̱jin ndi̱tsi̱n; nga “maestro”, katatsò‑la̱.
\p
\v 8 ’Tanga ra jiòn, kì tà chjàn jè ma mejèn‑no nga “Maestro” katatsò‑no jñà xi̱ta̱; ta jé‑ní Cristo [ra xá isìkasén‑ni Nainá] ra Maestro‑najiòn; ꞌndsè ko̱ tichjaá chiba jiòn ko̱ ngaꞌtsì jñà xàngio̱o.
\v 9 Ko̱, kì ni̱yá ra “Na̱ꞌìn” ꞌmì‑la i̱ a̱ꞌta nangi; nga̱ tà jngoó‑nì jè ra Na̱ꞌìn‑no ma, jè ra tíjna ya̱ ján ngajmi.
\v 10 Ko̱, kì xi̱ta̱ ítjòn ꞌmì‑la ijo‑no; nga̱ ta jé‑nì jè Cristo ra xi̱ta̱ ítjòn‑no ma.
\v 11 Jè ra isa̱ xkón tíjna ya̱ a̱jin tsa̱jiòn, jé jnchro katatsjá‑la̱ tsja jñà xi̱ta̱ ra iꞌka.
\v 12 Tanga jè ra isa̱ ꞌnga síkíjna ijo‑la̱, ta isa̱á nangi kíjna jnchro; ko̱ jè ra nangi síkíjna ijo‑la̱, isa̱á ꞌnga kíjna jnchro ra jè.
\p
\v 13 ’Tanga, i̱ma̱‑ró‑no jiòn xi̱ta̱ ra bakon‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ko̱ jiòn ra xi̱ta̱ fariseo ꞌmì‑no, xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑no. Nga̱ jión bichjàjto‑la jñà xi̱ta̱ ra mejèn‑la̱ ꞌfahaꞌsen ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma jè ra tíjna ngajmi. Ko̱, ni̱ mì bitjáha̱ꞌse̱en ra jiòn ko̱ ni̱ mì biꞌnde‑la jñà xi̱ta̱ ra mejèn‑la̱ kjoa̱haꞌsen.
\p
\v 14 ’I̱ma̱‑ró‑no xi̱ta̱ ra bakon‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ko̱ jiòn ra xi̱ta̱ fariseo ꞌmì‑no, xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑no. Nga chjiꞌán‑la̱ niꞌya‑la̱ jñà ndí íchjín ra ijye ꞌken ꞌxi̱n‑la̱; a̱kjòn sí taxki̱ tseé mahíko̱o ꞌkia̱ nga ꞌnià kjo̱chikon, mé‑ni nga nda xi̱ta̱ kítjo̱ngi‑no. Isa̱á tse kjo̱hiꞌin tjábé‑no, jiòn ra ko̱ꞌsín ꞌnià.
\p
\v 15 ’I̱ma̱‑ró‑no jiòn ra bakon‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ko̱ jiòn ra xi̱ta̱ fariseo ꞌmì‑no, xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑no. Nga minchimasòn ya̱ nga tíjngo i̱sàꞌnde nga nakjoá‑la xi̱ta̱ ni̱ꞌsín tà jngo ra ya̱ katafìꞌta‑no. Ko̱ ꞌkia̱ nga ijye ya̱ fìꞌta‑no jè xi̱ta̱, ta jión nga̱tjì‑no nga jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱ isa̱á tse kjo̱hiꞌin kanè‑la̱ nda mí ꞌkoa̱‑ni ra jiòn.
\p
\v 16 ’I̱ma̱‑ró‑no jiòn xi̱ta̱ xka̱ ra jiòn chjòn ndi̱yá, nga bixó: “Tsa jngo xi̱ta̱ ra tsjá ꞌén‑la̱ nga ki̱tso̱: tíbeé jè I̱ngo̱ Ítjòn, mì tsa mé‑jìn. Tanga tsa jngo xi̱ta̱ tsjá ꞌén‑la̱ nga ki̱tso̱: tíbeé jè to̱n sinè ra tjín ya̱ a̱ya I̱ngo̱ Ítjòn, kjo̱ꞌñó si̱hitjasòn ꞌén‑la̱ ra ijye kátsjá.”
\v 17 ¡Jiòn xi̱ta̱ ra mì kì machi̱ya‑no ko̱ ra xi̱ta̱ xka̱ ꞌmì‑no! ¿Ñáa̱ ra isa̱ chjí‑la̱? ¿A jè to̱n oro, o̱ ra jè isa̱ ꞌñó chjí‑la̱ jè I̱ngo̱ Ítjòn‑la̱ Nainá ñánda̱ nga matsje to̱n oro, ta nga̱tjì‑la̱ nga ijye ya̱ tíjnaya jè i̱ꞌnde tsje‑la̱ Nainá?
\v 18 Jiòn, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín bixó‑te: “Tsa jngo xi̱ta̱ tsjá ꞌén‑la̱ nga ki̱tso̱: tíbeé jè i̱ꞌnde ñánda̱ nga jñà xi̱ta̱ bísòn kjo̱tjò‑la̱ nga sínga̱tsja Nainá, mì kì tsa kjo̱ꞌñó tjín‑nì nga si̱hitjasòn jè ꞌén ra kàchja̱; tanga tsa ki̱tso̱: tíbeé jñà tsajmì ra ya̱ tjíhijyo, machjeén‑ní nga kjo̱ꞌñó katasíhitjasòn ꞌén ra ijye ko̱ꞌsín kátsjá.”
\v 19 ¡Jiòn ra xi̱ta̱ táhijín ko̱ xi̱ta̱ xka̱ ꞌmì‑no! ¿Ñáa̱ ra isa̱ chjí‑la̱? ¿A jñá tsajmì ra ya̱ tjísòn o̱ ra jé i̱ꞌnde ñánda̱ nga jñà xi̱ta̱ bísòn kjo̱tjò‑la̱ nga sínga̱tsja Nainá, nga̱ ya̱á matsje tsajmì ra ya̱ sihijyo?
\v 20 Nga̱ jè ra tsjá kixi̱ ꞌén‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ i̱ꞌnde ñánda̱ nga jñà xi̱ta̱ bísòn kjo̱tjò‑la̱ nga sínga̱tsja Nainá, ti̱ꞌkoa̱á tsjá‑te ꞌén‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ ngaꞌtsì tsajmì ra ya̱ tjíhijyo.
\v 21 Ko̱ jè ra tsjá kixi̱ ꞌén‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ I̱ngo̱ Ítjòn, mì tsa tà a̱ꞌta ꞌtse̱ I̱ngo̱ Ítjòn nga tsjá ꞌén‑la̱, ti̱ꞌkoa̱á tsjá‑te ꞌén‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ jè Nainá ra ya̱ tíjna.
\v 22 Ko̱ jè ra tsjá kixi̱ ꞌén‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ ngajmi, tsjá‑te ꞌén‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ íxile̱‑la̱ Nainá; ko̱ tsjá‑te ꞌén‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá ra ya̱ tíjnasòn.
\p
\v 23 ’I̱ma̱‑ró‑no jiòn ra bakon‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, ko̱ jiòn ra xi̱ta̱ fariseo ꞌmì‑no, xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑no. Nga ꞌbì‑la Nainá jè ra jngoya ꞌkia̱ nga teya ra a̱ꞌta ꞌtse̱ xka̱ menda̱ ko̱ xka̱ anís ko̱ jñà xka̱ komìno̱, tanga mì kì nihitjasòn jè kjo̱téxoma ra isa̱ ꞌñó machjeén koni jè kjoa̱kixi̱, ko̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ kjo̱hi̱ma̱takòn ko̱ nga nda katakjiín‑no ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá. Jñá kjoa̱ kìi̱ ra isa̱ ꞌñó machjeén; ko̱ ti̱ꞌkoa̱ machjeén‑te nga ki̱tjasòn jñà kjoa̱ ra iꞌka.
\v 24 ¡Jiòn ra xi̱ta̱ xka̱ ꞌmì‑no ra jiòn chjòn ndi̱yá! ¡Nìkjaangi‑no jè ra na̱tse̱, tanga chjikijen‑no jè ra cho̱ camello!
\p
\v 25 ’I̱ma̱‑ró‑no jiòn ra bakon‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ko̱ jiòn ra xi̱ta̱ fariseo ꞌmì‑no, xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑no. Nga̱ ta ya̱á a̱sònꞌnga‑la̱ nga biníjno jiòn jñà chi̱tsín‑no ko̱ jñà chro̱ba̱‑no, tanga ya̱á kitse ya̱ a̱jin inìma̱‑no jñà kjo̱bítsjen ꞌcho ko̱ kjoa̱chijé ra ꞌnià nga isa̱ tse tsajmì mejèn‑no.
\v 26 Jiòn xi̱ta̱ fariseo ra xi̱ta̱ xka̱ ꞌmì‑no, títjòn ti̱níya ya̱ a̱ya‑la̱ chi̱tsín‑no ko̱ chro̱ba̱‑no, mé‑ni nga ti̱ꞌkoa̱ ko̱tsje‑ni ya̱ a̱sònꞌnga‑la̱.
\p
\v 27 ’I̱ma̱‑ró‑no jiòn ra bakon‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ko̱ jiòn ra xi̱ta̱ fariseo ꞌmì‑no, xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑no. ꞌKoa̱á ꞌsín kjòn jiòn koni kjòn jñà chrjó‑la̱ miꞌken ra ta ya̱á a̱sònꞌnga‑la̱ nga kiꞌtsiyá ko̱ ndaá tsijen; tanga ya̱ a̱ya‑la̱, ya̱á kitse ngaꞌtsì ninda‑la̱ miꞌken, ko̱ ngaꞌtsì tsajmì ra ꞌñó tjé kjòn.
\v 28 ꞌKoa̱á ꞌsín kjòn jiòn, nga̱ ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱ ndaá ꞌnià jiòn; tanga ya̱á kitsejín inìma̱‑no kjoa̱ ra jò i̱sén tjín‑no ko̱ ya̱á kitsejín‑te ngaꞌtsì kjoa̱ꞌcho ra ꞌnià.
\p
\v 29 ’I̱ma̱‑ró‑no jiòn ra bakon‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ko̱ jiòn ra xi̱ta̱ fariseo ꞌmì‑no, xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑no. Nga binda jiòn chrjó miꞌken‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé ko̱ minchajno minchaꞌta‑la̱ naxó ya̱ chrjó miꞌken‑la̱ jñà ra xi̱ta̱ kixi̱ kjomà.
\v 30 A̱kjòn bixó jiòn: “Tsa jién‑la tsako̱‑ná nga tsikìtsa̱jnakeén jè ni̱chjin‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑ná, mí‑la kì ya̱ tsisìke̱é nga isìꞌken jñà xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱.”
\v 31 Ti̱jión ko̱bixó‑no nga na̱ꞌìn‑no ma jñà ra isìꞌken jñà xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé.
\v 32 ¡Ti̱kjeheꞌta kjòn‑ni, tsaꞌkoa̱, koni ꞌsín kiꞌsìn jñà xi̱ta̱ jchínga‑no!
\p
\v 33 ’¡Jiòn xi̱ta̱ ra tje̱‑la̱ ye̱ ꞌmì‑no! Kóꞌsín ko̱to‑najiòn nga mì ya̱ kijcho ya̱ ñánda̱ nga tíjna i̱ꞌnde ꞌtse̱ kjo̱hiꞌin.
\v 34 ꞌKoa̱á ma‑ni, ya̱á sikásén‑no xi̱ta̱ ra ki̱chja̱ ngajo‑na ko̱ xi̱ta̱ ra tjín‑la̱ kjo̱bítsjen ko̱ ra nda ma‑la̱ bakón‑ya. Tanga jñà xi̱ta̱‑na̱ ra sikásén‑najiòn, tjín iꞌka ra si̱ꞌken jiòn, ko̱ tjín ra krò kjóꞌta jiòn, ko̱ tjín ra ki̱xkàn‑ko̱o ya̱ a̱ya niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío, ko̱ ki̱ítji̱ngií‑la nga jngó jngó na̱xi̱ndá.
\v 35 Jión ska̱nè‑jé tsje‑no ngaꞌtsì xi̱ta̱ kixi̱ ra ijye iniꞌken skanda kjotseé, ra maꞌtsia̱‑ni ꞌkia̱ nga iniꞌkeèn jè Abel ra xi̱ta̱ kixi̱, skanda ꞌkia̱ nga iniꞌkeèn jè Zacarías ti‑la̱ Berequías, jè ra iniꞌken jiòn ya̱ a̱ꞌnchò masen‑la̱ ndi̱tsin I̱ngo̱ Ítjòn ko̱ ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ nga jñà xi̱ta̱ bíhijyosòn kjo̱tjò‑la̱ nga sínga̱tsja Nainá.
\v 36 Ngi ꞌén kixi̱í ra xin‑no, ngaꞌtsì kjoa̱ kìi̱ sabà jñá ska̱nè-jé‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra tjín ni̱chjin ꞌndi̱.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús iskindayake jè na̱xi̱ndá Jerusalén
\r (Lucas 13:34‑35)
\p
\v 37 ’¡Jiòn ra xi̱ta̱ na̱xi̱ndá Jerusalén, ra nìꞌken jiòn jñà xi̱ta̱ ra síchjeén Nainá nga chja̱ ngajo‑la̱, ko̱ nga na̱jo̱ binè jiòn jñà xi̱ta̱ ra Nainá síkasén‑no! ¡Kjín ꞌka̱ kjomejèn‑na nga tsikíxkóya‑najiòn, koni ꞌsín ꞌsín jè xa̱ꞌnda̱ ꞌkia̱ nga bíxkó ndí i̱xti‑la̱ nga ya̱ minchángi ya̱ a̱ngi na̱jngá‑la̱, tanga jiòn, mì kì kjokjiín‑no!
\v 38 Chítsijen‑la ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ nga titsa̱jna, tsjín takón Nainá.
\v 39 Nga̱ ꞌkoa̱á xian kixi̱‑no, skanda ꞌkia̱á jcha̱ india‑ná jiòn ꞌkia̱ nga ki̱jchò ni̱chjin nga kixó jiòn: “¡Mé ta̱ nda‑la̱ jè ra Nainá isìkasén nga nchrabá ngajo‑la̱!”
\c 24
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús tje̱n ko̱kitsò kóꞌsín nga ki̱xo̱jen jè i̱ngo̱
\r (Marcos 13:1‑2; Lucas 21:5‑6)
\p
\v 1 ꞌKia̱ nga ijye itjo‑ni i̱ngo̱ ítjòn Jesús, jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ tsinchaꞌta chraña‑la̱ nga tsakón‑la̱ chrjó‑la̱ i̱ngo̱.
\v 2 Ko̱ jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿A tsijeén‑no ngaꞌtsì na̱jo̱‑la̱ niꞌya ra̱kìi̱? ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, ni̱ì‑ti̱‑jngo na̱jo̱‑la̱ si̱hijyosón‑ila̱ xákjién. Ki̱xo̱jen ijyeé kóhoꞌkioo̱.
\s Kjoa̱ ra ko̱tsíjen ꞌkia̱ nga ti̱kjè feheꞌta i̱sàꞌnde
\r (Marcos 13:3‑23; Lucas 21:7‑24; 17:22‑24)
\p
\v 3 ꞌKia̱ nga tíjna Jesús ya̱ a̱sònꞌnga nindo Yá Olivo, jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ya̱á ijchò kinchaꞌta chraña‑la̱ nga iskonangi ꞌtaxìn‑la̱ kitsò‑la̱:
\p ―Ko̱ꞌtín‑náji̱n, ¿kjiá‑nioo̱ nga ko̱ꞌsín ko̱ka̱ma jñà kjoa̱ kìi̱? ¿Mé kjo̱xkón ra tsijen jcha̱‑la̱ ꞌkia̱ nga kjíꞌi̱ india‑ni ko̱ ꞌkia̱ nga kje̱heꞌtà jè i̱sàꞌnde?
\p
\v 4 Jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Nda ti̱kinda̱a ijo‑no mé‑ni nga mì yá ra sko̱ónda̱cha̱‑no.
\v 5 Nga̱ kjín xi̱ta̱ kjꞌi̱í ra jè ꞌí‑na̱ si̱ìchjeén nga ki̱tso̱: “ꞌA̱án‑ná ra Cristo [ra xá isìkasén‑ni Nainá]”; ko̱ kjín xi̱ta̱ sko̱ónda̱cha̱‑la̱.
\v 6 Ki̱náꞌyá‑nájiòn nga jndíi̱ ra ján ꞌse̱ kjo̱jchán, tanga kì tà chjàn skon jiòn; xá ꞌkoa̱á ꞌsín ka̱ma‑ni tanga kjè tsa kje̱heꞌtà‑jìn jè i̱sàꞌnde.
\v 7 Nga̱ ki̱ìꞌtsia̱á‑la̱ kjo̱jchán xákjién jñà ra xi̱ta̱xá ítjòn títsa̱jna nga i̱nchibatéxoma ya̱ na̱xi̱ndá iꞌi ra tjín i̱sàꞌnde nga ska̱jàn‑kjo. Ko̱ ꞌse̱é kjinchrá; ko̱ jndíi̱ ra ján ꞌkoa̱ chón ta nga tíjngo i̱sàꞌnde.
\v 8 Jñà kjoa̱ kìi̱, ta jé ra maꞌtsia̱‑ni ta ngaꞌtsì kjo̱hiꞌin ra ꞌse̱.
\p
\v 9 ’Ko̱ jiòn, tseé kjo̱hiꞌin tsjá‑no jñà xi̱ta̱, ko̱ si̱ìꞌkeén‑no; ko̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra tjín nga tíjngo i̱sàꞌnde si̱ìjtikeé‑nájiòn, ra ta nga̱tjì tsa̱ꞌa̱n.
\v 10 Jñà ni̱chjin kìi̱, kjín xi̱ta̱ ska̱jin kjoa̱ nga mì kì ti̱ ko̱kjiín‑la̱ ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n; ko̱ ti̱jñà si̱ìjtike‑ni xákjién; ko̱ i̱ko̱ niꞌya masen xákjién nga koa̱àngi.
\v 11 Kjín xi̱ta̱ ko̱tsíjen ra ta xi̱ta̱ ndiso ra ki̱tso̱ nga jè Nainá chja̱ ngajo‑la̱. Ko̱ kjín xi̱ta̱ sko̱ónda̱cha̱‑la̱.
\v 12 Ta nga̱tjì‑la̱ nga bato ꞌse̱ ra kjoa̱ꞌcho, kjín xi̱ta̱ mì kì ti̱ tsjake ꞌsi̱in‑ni xi̱ta̱ xákjién.
\v 13 Tanga jè ra chíkjoa̱‑la̱ nga kixi̱ ko̱se̱n skanda ꞌkia̱ nga kje̱heꞌtà jñà kjoa̱ kìi̱, jè‑ní ra ko̱tojin kjo̱hiꞌin.
\v 14 Ko̱ jè ꞌén nda‑la̱ Cristo ra ꞌbéna̱jmí kóꞌsín batéxoma Nainá, ꞌse̱na̱jmíya‑ní nga tíjngo i̱sàꞌnde, mé‑ni nga ngaꞌtsì na̱xi̱ndá ra tjín kataꞌnchré‑ni, ko̱ a̱kjòn, ꞌkia̱á kje̱heꞌtà jè i̱sàꞌnde.
\p
\v 15 ’ꞌKoa̱á ma‑ni, ꞌkia̱ nga jcha̱a ya̱ i̱ꞌnde tsje‑la̱ Nainá, kjoa̱tjé ra ko̱ka̱ma ra ꞌñó ꞌcho tjín, koni ꞌsín kitsò Daniel xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱. (Ndaá katasijin‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ma‑la̱ kotáꞌyá xa̱jo̱n.)
\v 16 ꞌKia̱ nga jcha̱a kjoa̱ kìi̱, jñà xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna ya̱ Judea, kataꞌfahachinga; ya̱ katafì ya̱ a̱sòn nindo ján.
\v 17 Ko̱ jè ra ya̱ tíjna a̱sònꞌnga niꞌya‑la̱, kì tà chjàn bitjojen‑jìn nga kjábé mé tsajmì ra tjín‑la̱.
\v 18 Ko̱ jè ra ya̱ tsáꞌbajin nangi‑la̱, kì tà chjàn nchrabá‑ni ya̱ niꞌya‑la̱ nga ki̱íxkó jñà nikje‑la̱.
\v 19 Tanga, ¡i̱ma̱‑ró‑ni jñà ndí íchjín ra iꞌndí tjíhiꞌma‑la̱ ko̱ ra i̱nchisíjchá i̱xti‑xó jñà ni̱chjin kìi̱!
\v 20 Titsaꞌba‑la Nainá mé‑ni nga mì tsa ꞌkia̱ chi̱ba̱‑la̱ ki̱tjáha̱chinga ꞌkia̱ nga ni̱chjin‑la̱ ꞌnchán, ko̱ tsa ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya.
\v 21 Nga̱ batoó tse kjo̱hiꞌin ꞌse̱ jñà ni̱chjin kìi̱ ra kjè sa india ko̱ma skanda ꞌkia̱‑ni isinda i̱sàꞌnde skanda ꞌndi̱‑ni̱, ko̱ ni̱ì‑ti̱‑kjiá ko̱ka̱ma‑ni a̱skan‑nioo̱.
\v 22 Tsa mí‑la jè Nainá kjo̱híxìn chiba jñà ni̱chjin kìi̱, ni̱yá‑la xi̱ta̱ ra ko̱tojin kjo̱hiꞌin. Tanga jè Nainá kjo̱híxìn chiba jñà ni̱chjin kìi̱, ta nga̱tjì‑la̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ ra ijye jè tsjahíjin.
\p
\v 23 ’Tsa ꞌkia̱ yá ra ki̱tso̱‑no: “¡Chítsijen‑la i̱í tíjna jè Cristo [ra xá isìkasén‑ni Nainá]!” Ko̱ ñá tsa ki̱tso̱‑no: “¡Chítsijen‑la, ya̱á tíjna ján!”, kì tà chjàn makjiín‑no.
\v 24 Nga̱ kjꞌi̱í iꞌka xi̱ta̱, ra ta xi̱ta̱ ndiso ra Cristo ki̱tso̱‑la̱ ijo‑la̱ ko̱ ra ki̱tso̱ nga jñà síchjeén Nainá nga chja̱ ngajo‑la̱. Kjín kjo̱xkón ra tse ngaꞌñó tji̱ko̱ ko̱kòn ko̱ si̱ìkatsíjen, ra skanda sko̱ónda̱cha̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ijye tsjahíjin Nainá tsa ma ra si̱ìko̱.
\v 25 Ijyeé ti̱ꞌndi̱í ko̱tíxin‑no.
\v 26 Tsa yá ra ki̱tso̱‑no: “¡Chítsijen‑la, ya̱á tíjna Cristo ya̱ i̱ꞌnde a̱ꞌta xìn ñánda̱ nga nangi kixì!”, kì ya̱ mangítji̱ngi‑la. Ko̱ tsa ki̱tso̱‑no: “¡Ya̱á tíjna ya̱ a̱ya niꞌya!”, ti̱ꞌkoa̱ kì tà chjàn makjiín‑no.
\v 27 ꞌKia̱ nga kjíꞌi̱ india‑na, ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱, ꞌkoa̱á ꞌsín ka̱ma koni ꞌsín ma ꞌkia̱ nga fate jè niꞌí ꞌcho̱n ya̱ ñánda̱ nga bitjokátji‑ni tsáꞌbí skanda ya̱ ñánda̱ kàtjì‑ni.
\v 28 Ta ñánda̱ kjijna jè cho̱ ꞌken, ya̱á ko̱jtín‑nè jñà níké.
\s Kóꞌsín ko̱ma ꞌkia̱ nga kjꞌi̱í india‑ni jè ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱
\r (Marcos 13:24‑37; Lucas 21:25‑33; 17:26‑30, 34‑36)
\p
\v 29 ’ꞌKia̱, kó ra ijye ko̱to jñà ni̱chjin ꞌtse̱ kjo̱hiꞌin, ko̱jñó jè tsáꞌbí. Ko̱ jè sá mì kì ti̱ ko̱hisen‑ni. Jñà nitse ska̱tsangi‑ní. Ko̱ jñà ngaꞌñó ra tjín ján ngajmi, ko̱jtiyaá‑la̱.
\v 30 A̱kjòn jcha̱ jngo‑la̱ kjo̱xkón ya̱ ján ngajmi ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱. Ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ra tjín ya̱ i̱sàꞌnde, ski̱ndaya‑ní ꞌkia̱ nga ske̱‑na ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱ nga kji̱nchrabàjìa̱n ya̱ a̱jin ifi nga tse ngaꞌñó ko̱ tse kjoa̱jeya‑na̱ ya̱ kjíhi̱ko̱ ꞌkia̱ nga ꞌa̱n kjíꞌia̱.
\v 31 Sikásén‑na jñà ìkja̱li̱‑na̱ nga ꞌñó si̱ìkjindáya chrjoo̱ nga ki̱íxkóya xi̱ta̱‑na̱ ra ijye ꞌa̱n tsjahíjia̱n ya̱ kóo jngo tjandi‑la̱ i̱sàꞌnde.
\p
\v 32 ’Chítsijen‑la̱ jè yá‑la̱ to igo̱ mé ra bakón‑ya‑ná; ꞌkia̱ nga jñà chrja chíꞌndé‑la̱ bíꞌtsia̱ nga bíꞌjtsén‑jno, ijyeé ꞌya nga tímachrañaá cho̱ ndabá.
\v 33 ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín tjín, ꞌkia̱ nga jcha̱a jñà kjoa̱ kìi̱, katamachi̱yaá‑no nga ijyeé tímachraña jè ni̱chjin; ijyeé ya̱ síjna̱ꞌta chraña‑no ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱ koni jngo xi̱ta̱ ra ya̱ síjnajto ya̱ xo̱tjo̱ba̱ niꞌya.
\v 34 ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, ti̱kjeé biya‑ni xi̱ta̱ ra tjín ni̱chjin ꞌndi̱ ꞌndi̱‑ni̱ nga ki̱tjasòn ijye ngaꞌtsì kjoa̱ kìi̱.
\v 35 Jè ngajmi ko̱ jè i̱sàꞌnde jchi̱jaá‑la; tanga jñà ꞌén‑na̱, mì tsa ta ya̱ jcha̱àjin, ki̱tjasòn ijye‑ní.
\p
\v 36 ’Tanga jè ni̱chjin ko̱ jè hora ꞌkia̱ nga ko̱ka̱ma, ni̱yá ra tjíjin‑la̱; ni̱jñà ìkja̱li̱ ꞌtse̱ Nainá ra tjín ya̱ ngajmi; skanda nda mí bee̱, ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ ma; ta̱ jngoó Nainá ra Na̱ꞌín‑ná tjíjin‑la̱.
\p
\v 37 ’Koni ꞌsín kjomà ni̱chjin ꞌtse̱ Noé, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín ko̱ma ꞌkia̱ nga kjíꞌi̱ india‑na ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱.
\v 38 Jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga ti̱kje ꞌba jtsí xkón, jñà xi̱ta̱ ra tjín ꞌkia̱, i̱nchibakjèn‑ní, i̱nchiꞌbi‑ní, i̱nchibixan‑ní skanda jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga ꞌjahaꞌsen niꞌya chitso‑la̱ Noé.
\v 39 Xi̱ta̱ ra tjín ꞌkia̱, skanda ꞌkia̱á kjòchi̱ya‑la̱ ꞌkia̱ nga ijye ꞌji jè jtsí xkón, ko̱ ya̱á kiìko̱ chrjoba ngaꞌtsì xi̱ta̱ kìi̱. ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín ko̱ma ꞌkia̱ nga kjíꞌi̱ india‑na ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱.
\v 40 Jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga ko̱ka̱ma, jò xi̱ta̱ ra i̱nchisíxá ya̱ a̱jin ijñáa̱, jngo ra ki̱ji̱ko̱ Nainá ko̱ jngo ra si̱jna.
\v 41 Jò íchjín ra i̱nchisíkiꞌxi na̱ꞌyo̱, jngo ra ki̱ji̱ko̱ Nainá ko̱ jngo ra si̱jna.
\p
\v 42 ’Nda ti̱tsa̱jnakon, nga̱ mì kì tjíjin‑no mé ni̱chjin ko̱ mé hora kjꞌi̱í jè ra tíjna ítjòn‑no.
\v 43 Tjíjiín‑no, tsa ꞌkia̱ jngo ni‑la̱ niꞌya ijye tjíjin‑la̱ mé hora kjꞌi̱í jè xi̱ta̱ ra si̱ìchijé‑la̱, kíjnakoón‑la nga si̱ìkinda̱ niꞌya‑la̱, mì kì tsjáꞌnde nga ko̱chijé‑la̱.
\v 44 ꞌKoa̱á ma‑ni ko̱ꞌsín nda ti̱tsa̱jnanda jiòn, nga̱ ꞌkia̱á kjíꞌi̱ india‑na ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱ jè hora ꞌkia̱ nga mì kì i̱nchichiñá jiòn.
\s Jè chi̱ꞌnda ra nda xi̱ta̱ ko̱ jè ra ꞌtse̱n
\r (Lucas 12:41‑48)
\p
\v 45 ’ꞌKoa̱á xín kixi̱‑no jè chi̱ꞌnda ra kixi̱ ko̱ ra ꞌñó xi̱kjoa̱, jè ni‑la̱ jé tsjá‑la̱ xá ꞌnga nga si̱ìkinda̱ niꞌya‑la̱, mé‑ni nga ꞌkia̱ ki̱jchò chi̱ba̱‑la̱ si̱ìkjèn chi̱ꞌnda xákjén.
\v 46 Mé ta̱ nda‑la̱ jè chi̱ꞌnda ra nda tísíhitjasòn xá‑la̱ ꞌkia̱ nga kjꞌi̱í‑ni jè ni‑la̱ niꞌya.
\v 47 ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, jè ni‑la̱, jé‑la si̱ìkíjnaꞌnda ijye ngaꞌtsì tsajmì ra tjín‑la̱.
\v 48 Tanga jè chi̱ꞌnda ra̱kìi̱, tsa ꞌcho ꞌki, tsa ki̱tso̱ a̱jin inìma̱‑la̱: Ki̱chjiaán‑la̱ jè ni‑na̱,
\v 49 ko̱ tsa ki̱ìꞌtsia̱ nga ska̱jàn‑ko̱ jñà chi̱ꞌnda xákjén nga ko̱kje̱n ko̱ nga skꞌíko̱ jñà xi̱ta̱ ꞌchi̱.
\v 50 Jé ni̱chjin kjꞌi̱í‑ni ni‑la̱ xá, ꞌkia̱ nga mì kì tíkoñá‑la̱ ko̱ mì kì tjíjin‑la̱.
\v 51 ꞌÑó tse kjo̱hiꞌin tsjá‑la̱; ngásòn tse kjo̱hiꞌin tsjá‑la̱ koni jñà xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑la̱. Ko̱ ya̱á ꞌñó ski̱ndaya ko̱ ngi ski̱ne̱né ni̱ꞌño̱.
\c 25
\s Kjoa̱ mangásòn ꞌtse̱ íchjín xa̱ngó ra te ma‑ni
\p
\v 1 ’Jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga ko̱tèxoma jè ra tíjna ngajmi, ꞌkoa̱á ꞌsín ko̱ngásòn‑ko̱ koni jñà i̱xti íchjín xa̱ngó ra te ma‑ni, nga iskábé niꞌí kandì‑la̱, nga kiìkoñá‑la̱ jè xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra bixan.
\v 2 ꞌÒn ma‑ni ra tsìn‑la̱ kjo̱bítsjen ko̱ ꞌòn ma‑ni ra machi̱ya‑la̱.
\v 3 Jñà i̱xti íchjín ra tsìn‑la̱ kjo̱bítsjen iskábé niꞌí kandì‑la̱, tanga mì kì ꞌtsa ndátí‑la̱.
\v 4 Ko̱ jñà i̱xti íchjín ra machi̱ya‑la̱ ꞌtsaá niꞌí kandì‑la̱ ko̱ namìta̱ ndátí‑la̱.
\v 5 Jè xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra ixan mì kì xátí ꞌji; kjonijñá‑la̱ ngaꞌtsì i̱xti íchjín kìi̱; isifé‑ní.
\v 6 ꞌKia̱ ijchò masen ni̱tje̱n, ꞌñó kiìchja̱ xi̱ta̱, kitsò: “Ijye nchrabá xi̱ta̱ ra bixan. Títjo̱ chiñá‑la.”
\v 7 Ngaꞌtsì i̱xti íchjín kìi̱, tsasítje̱n‑ní ko̱ tsikítsa̱jnandaá india‑ni niꞌí kandì‑la̱.
\v 8 Jñà ra tsìn‑la̱ kjo̱bítsjen kitsó‑la̱ jñà ra iꞌka ra machi̱ya‑la̱: “ꞌTi̱ i̱tsé‑náji̱n ndátí‑no. Jè kandì‑na̱ji̱n ijyeé mejèn i̱nchifìꞌtso.”
\v 9 Tanga jñà i̱xti íchjín ra machi̱ya‑la̱, kitsó‑la̱ jñà ra iꞌka: “Mì kì ka̱ma‑jìn, mì kì ki̱chóya‑la̱ tsa̱ji̱n ko̱ ni̱ mì kì ki̱chóya‑la̱ tsa̱jiòn; isa̱á nda nga tangí ki̱ndá tsa̱jiòn ya̱ ñánda̱ satína.”
\v 10 Jñà i̱xti íchjín ra tsìn‑la̱ kjo̱bítsjen ꞌkia̱ nga i̱nchifì katse ndátí‑la̱, ꞌkia̱á chi̱ba̱‑la̱ ꞌji jè xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra bixan. Jñà i̱xti íchjín ra ꞌòn ma‑ni ra títsa̱jnanda nga sítì kandì‑la̱, ꞌjahaꞌsen‑ko̱ó ya̱ niꞌya jè ra bixan. A̱kjòn isìchjàjto jè xo̱tjo̱ba̱‑la̱ niꞌya.
\v 11 Ra kjomà a̱skan‑nioo̱, ꞌjií‑ni jñà i̱xti íchjín ra ngi ꞌòn ma‑ni. Kitsò: “Námí, námí, ꞌti̱ìn kjo̱nda, chíꞌxa̱‑náji̱n niꞌya.”
\v 12 Tanga jè ra ixan kitsó‑la̱: “ꞌÉn kixi̱í ra xin‑no, mì kì bexkon‑no.”
\p
\v 13 Kitsó‑isa‑la̱ Jesús:
\p ―Nda ti̱tsa̱jnanda, nga̱ mì kì ꞌya mé ni̱chjin ko̱ mé hora nga kjíꞌi̱ india‑na ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱.
\s Kjoa̱ mangásòn ꞌtse̱ to̱n ra kiꞌtsì‑la̱ chi̱ꞌnda
\r (Lucas 19:11‑27)
\p
\v 14 ’Koni ꞌsín batéxoma jè ra tíjna ngajmi, ꞌkoa̱á ꞌsín mangásòn‑ko̱ koni jngo xi̱ta̱ ra kjin i̱ꞌnde tífì; kiìchja̱á‑la̱ chi̱ꞌnda‑la̱ ko̱ kisìnga̱tsja to̱n‑la̱ nga jngó jngó.
\p
\v 15 ’Jngo chi̱ꞌnda ra ꞌòn jmi to̱n oro kitsjà‑la̱; ko̱ jngo ra jò jmi kitsjà‑la̱; jè ra ma‑ni jàn, jngo jmi kitsjà‑la̱. ꞌKoa̱á ꞌsín ꞌki kitsjà‑la̱ koni ꞌki ma‑la̱ síxáko̱ to̱n nga jngó jngóo̱. A̱kjòn kjiín kijì.
\v 16 Jè chi̱ꞌnda ra ꞌòn jmi itjábé‑la̱ ndi̱to̱ón isíxáko̱ to̱n ra kiꞌtsì‑la̱, ngi ko̱ꞌki isikijnesòn‑isa iꞌndí‑la̱ to̱n.
\v 17 Ko̱ jè chi̱ꞌnda ra jò jmi kiꞌtsì‑la̱, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín kiꞌsìn; jò jmi isikijnesòn‑isa iꞌndí‑la̱ to̱n‑la̱.
\v 18 Tanga jè chi̱ꞌnda ra jngo jmi to̱n kiꞌtsì‑la̱, ta tsikíjnaꞌmaá jè to̱n ra isìnga̱tsja jè ni‑la̱ xá. Nga̱jo̱ó tsjàꞌngi jngo‑la̱ nga tsikíhiꞌnde.
\p
\v 19 ’ꞌKia̱ nga ijye kjìn nó tsato, ꞌjií‑ni jè ni‑la̱ xá nga ꞌjií kíndajín kinda̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ to̱n ra kisìnga̱tsja jñà chi̱ꞌnda‑la̱.
\v 20 ꞌJi ítjòn jè ra ꞌòn jmi to̱n oro kjonga̱tsja, ngi ꞌòn jmi ijchòko̱sòn‑isa jè ra iꞌndí‑la̱ to̱n. Kitsò‑la̱ jè ni‑la̱ xá: “Nàmi̱, ꞌòn jmi tjín‑ni to̱n ra kiꞌtsí‑ná, ngi ꞌòn jmi iskasòn‑isa iꞌndí‑la̱.”
\v 21 Jè ni‑la̱ xá kitsó‑la̱: “Nda‑ní xi̱ta̱ ko̱ xi̱ta̱ kixi̱‑ní ra ji̱. Ndaá inìhitjasìn ni̱ꞌsín ta chiba kítsja‑la. Isa̱á tse tsja‑isa‑la nga si̱xáki̱i. Ti̱tjí niꞌya, ti̱ngásòn‑ko̱‑ná kjo̱tsja ra tjín‑na.”
\v 22 A̱kjòn ꞌjií jè chi̱ꞌnda ra jò jmi kjonga̱tsja, kitsò: “Nàmi̱, jò jmi tjín‑ni to̱n‑li ra kiꞌtsí‑ná, ngi jò jmi iskasòn‑isa iꞌndí‑la̱.”
\v 23 Jè ni‑la̱ xá kitsó‑la̱: “Nda‑ní xi̱ta̱ ko̱ xi̱ta̱ kixi̱‑ní ra ji̱. Ndaá inìhitjasìn ni̱ꞌsín ta chiba tjín‑ni to̱n ra kítsja‑la. Isa̱á tse tsja‑isa‑la nga si̱xáki̱i. Ti̱tjí niꞌya, ti̱ngásòn‑ko̱‑ná kjo̱tsja ra tjín‑na.”
\v 24 ꞌKia̱á ꞌji jè chi̱ꞌnda ra jngo jmi kjonga̱tsja; kitsò‑la̱ ni‑la̱: “Nàmi̱, ndaá be‑la nga ji̱ ꞌñó níjí, nga̱ skanda mején‑li nga ji̱ kíxkí jñà tsajmì ra mì ji̱ isingi‑li kjo̱hi̱ma̱ nga tsikìtji̱i.
\v 25 ꞌKoa̱á ma‑ni nga ítsakjon‑la, ko̱ ítsikiíꞌnde‑ná to̱n ra kiꞌtsí‑ná. Tíjna i̱jndíi̱ jè to̱n‑li ra jngo jmi ma‑ni.”
\v 26 Jè ni‑la̱ xá kitsó‑la̱: “¡Chi̱ꞌnda ꞌchoó‑ní ko̱ chi̱ꞌnda ꞌtsé‑ní ra ji̱! Tsa ꞌya‑ní nga ꞌñó síjée̱ ra ꞌa̱n ko̱ skanda mején‑na nga bíxkó tsajmì ra mì ꞌa̱n tjíngi‑na kjo̱hi̱ma̱ nga tsikitjé;
\v 27 tsa nda kjòn‑ni, ya̱á tsikijni to̱n‑na̱ ya̱ banco, mé‑ni ꞌkia̱ nga ꞌjíi̱‑na ra ꞌa̱n, ꞌki̱‑ná to̱n‑na̱, ko̱ iꞌndí‑la̱.”
\v 28 A̱kjòn kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna: “Chjíꞌan‑la jè to̱n ra jngo jmi tsáꞌya; jè ꞌti̱‑la jè chi̱ꞌnda ra te jmi ma‑ni ꞌtse̱.
\v 29 Nga̱ jè ra tjín‑la̱, ꞌki̱í‑isa‑la̱ ko̱ isa̱á tse ꞌse̱‑isa‑la̱; tanga jè ra tsìn‑la̱, skanda tjáꞌán‑la̱ jè ra tjín chiba‑la̱.
\v 30 Ko̱ jè chi̱ꞌnda ra̱kìi̱, ra ni̱mé chjí‑la̱, ya̱á ti̱kàtje̱n‑jion ya̱ a̱jin jñò ndi̱tsiaán; ya̱á katakjindáya ko̱ katakjinenè ni̱ꞌño̱.”
\s ꞌKia̱ nga si̱ndajín‑la̱ ngaꞌtsì na̱xi̱ndá ra tjín nga tíjngo i̱sàꞌnde
\p
\v 31 ’ꞌKia̱ nga kjíꞌi̱ india‑na ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, ꞌñó jeya kjíꞌia̱ koni jngo xi̱ta̱xá ítjòn, nga tji̱ko̱‑naa̱ ngaꞌtsì jñà ìkja̱li̱, nga kóti̱jnasòn íxile̱ ñánda̱ nga ꞌa̱n bako̱‑na, nga jeya kóti̱jna nga kotexóma.
\v 32 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ra tjín ya̱ i̱sàꞌnde, ya̱á ko̱xkóya ya̱ ngixkoàa̱n; a̱kjòn kjoahíjiaa̱n koni ꞌsín ꞌsín jè chji̱ngo̱ cho̱ nga bachrjekàjin jñà forrè ko̱ jñà tíndsó.
\v 33 Jñà forrè, ya̱á kítsa̱jnaꞌta‑na ya̱ nga kixi̱‑na̱, ko̱ jñà tíndsó, ya̱á kítsa̱jna ya̱ ngaskoán‑na̱.
\v 34 A̱kjòn ꞌa̱n ra Xi̱ta̱xá Ítjòn ꞌmì‑na, xín‑la̱ jñà ra ya̱ títsa̱jna ya̱ nga kixi̱‑na̱: “Nchrabá, jiòn ra isìchikonꞌtin‑no jè Na̱ꞌìn‑na̱; chjíbé kjo̱nda nga ta̱te̱xoma koni ꞌsín ijye tjínda skanda ꞌkia̱ nga ti̱ꞌsa̱ isinda i̱sàꞌnde.
\v 35 Nga̱ maá‑najiòn nga kiꞌtsí‑ná ra tsákje̱n, ꞌkia̱ nga kjòhojò‑na; ko̱ ꞌkia̱ nga kjóxándá‑na, kiꞌtsí‑nájiòn nandá ra kíꞌtsia̱; ꞌkia̱ nga ijchòo̱ ya̱ niꞌya‑najiòn koni xi̱ta̱ ra mì tsa ya̱ i̱ꞌnde‑la̱, maá‑najiòn nga kiꞌtsìꞌnde‑ná nga ísíkjáya ya̱ niꞌya‑no.
\v 36 ꞌKia̱ nga kjotsìn‑na nikje ra tsakjána̱ya, maá‑najiòn nga kiꞌtsí‑ná; ko̱ ꞌkia̱ nga kjokiya, inikìnda̱‑nájiòn; ꞌkia̱ nga nda̱yá tsakáti̱jnaa̱, maá‑no jiòn nga tsahijchón‑nájiòn.”
\v 37 ꞌKia̱á sko̱nangi jñà ra xi̱ta̱ kixi̱ nga ki̱tso̱: “Na̱ꞌìn, ¿kjiá‑nioo̱ nga kijcha‑laji̱n nga kjòhojò‑li ko̱ nga kjóxándá‑li nga ji̱n kiꞌtsì‑laji̱n tsajmì ra tsichi ko̱ nandá ra kiꞌyì?
\v 38 ¿Ko̱ kjiá‑nioo̱ nga ijchì niꞌya‑na̱ji̱n koni jngo xi̱ta̱ ra mì tsa ya̱ i̱ꞌnde‑la̱ ko̱ nga tsìn‑li nikje ra tsjayi nga ji̱n kiꞌtsìꞌnde‑laji̱n ya̱ niꞌya‑na̱ji̱n nga iníkjáyi ko̱ kiꞌtsì‑laji̱n nikje ra itsjayi?
\v 39 ¿Kjiá‑nioo̱ kijcha‑laji̱n nga kjokiyi ko̱ nga nda̱yá tsikijni nga inikìnda̱‑laji̱n ko̱ nga tsahítsíjen‑laji̱n?”
\v 40 ꞌKia̱á xín‑la̱ ꞌa̱n ra Xi̱ta̱xá Ítjòn ꞌmì‑na: “ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, ꞌkia̱ nga ko̱ꞌsín kinìko̱ jiòn jngo xàngia̱, ni̱ꞌsín ꞌñó ndí xi̱ta̱ i̱ma̱ ꞌki, ꞌa̱án‑ná ra ko̱ꞌsín kinìko̱‑nájiòn.”
\p
\v 41 ’ꞌA̱n ra Xi̱ta̱xá Ítjòn ꞌmì‑na, ꞌkia̱á xín‑la̱ jñà ra títsa̱jna ya̱ ngaskoán‑na̱: “Ti̱nchaꞌtàxìn‑ná, jiòn ra ijye ko̱ꞌsín tjínè‑no nga kjo̱hiꞌin ꞌki̱‑no. Ya̱ tangió ya̱ ñánda̱ títì niꞌí ra mì kì fiꞌtso ta mé ni̱chjin‑nioo̱, ra tjínda nga ꞌtse̱ xi̱ta̱‑ni̱í ko̱ jñà ìkja̱li̱‑la̱.
\v 42 Nga̱ mì kì kiꞌtsí‑nájiòn ra tsákje̱n ꞌkia̱ nga kjòhojò‑na; ko̱ ꞌkia̱ nga kjóxándá‑na mì kì kiꞌtsí‑nájiòn nandá ra kíꞌtsia̱;
\v 43 ko̱ ꞌkia̱ nga ijchòo̱ ya̱ niꞌya‑najiòn koni tsa xi̱ta̱ ra mì tsa ya̱ i̱ꞌnde‑la̱ mì kì kiꞌtsìꞌnde‑nájiòn nga ísíkjáya ya̱ niꞌya‑no; ko̱ ꞌkia̱ nga kjotsìn‑na nikje ra tsakjána̱ya, jiòn mì kì kiꞌtsí‑nájiòn; ko̱ ꞌkia̱ nga kjokiya ko̱ nga tsakáti̱jnaa̱ nda̱yá mì kì ichitsíjen‑nájiòn.”
\v 44 ꞌKoa̱á ti̱ ki̱tso̱ jñà xi̱ta̱ ra títsa̱jna ya̱ ngaskoán‑na̱ nga sko̱nangi: “Na̱ꞌìn, ¿kjiá‑nioo̱ nga kijcha‑laji̱n nga kjòhojò‑li ko̱ nga kjóxándá‑li; ko̱ kjiá‑nioo̱ nga kjotsìn‑li i̱ꞌnde ñánda̱ nga iníkjáyi, ko̱ nga kjotsìn‑li nikje ra itsjayi; kjiá‑nioo̱ nga kjokiyi, ko̱ kjiá‑nioo̱ nga nda̱yá tsikijni nga mì kì tsisìko̱ꞌta‑laji̱n?”
\v 45 ꞌA̱n ra Xi̱ta̱xá Ítjòn, ꞌkoa̱á xín‑la̱: “Kjo̱hixi̱í ra xin‑no, ꞌkia̱ nga mì kì ko̱ꞌsín inìko̱o jiòn jngo ndí xi̱ta̱ kìi̱, ni̱ꞌsín ta kó i̱ma̱ ꞌki, ꞌa̱án‑ná ra ko̱ꞌsín mì kì tsisìko̱ꞌtá‑nájiòn.”
\v 46 Jñà xi̱ta̱ kìi̱ ra ꞌcho ꞌsín, ya̱á ki̱ji̱ ñánda̱ nga ꞌse̱ kjo̱hiꞌin skanda ta kjiá‑nioo̱; ko̱ jñà ra xi̱ta̱ kixi̱, ya̱á ki̱ji̱ ñánda̱ nga ꞌse̱ kjo̱binachon ra mì kì kje̱heꞌtà skanda ta mé ni̱chjin‑nioo̱.
\c 26
\s Kóꞌsín nga tsajo̱óya‑ni jñà xi̱ta̱ nga ma itsabáꞌñó Jesús
\r (Marcos 14:1‑2; Lucas 22:1‑2; Juan 11:45‑53)
\p
\v 1 ꞌKia̱ nga ijye kiìchja̱ ngaꞌtsì ꞌén kìi̱ Jesús, kitsó‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱:
\p
\v 2 ―Ijyeé ꞌya jiòn nga ta jò ni̱chjin chija‑isa nga ki̱tjo jè ꞌsí paxko̱; ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, ya̱á ko̱nga̱tsja jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá nga koa̱àꞌta‑na krò.
\p
\v 3 Ti̱jñá‑ni ni̱chjin kìi̱, jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, ko̱ jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ xi̱ta̱ Judío, ya̱á kjóxkóya ya̱ ndi̱tsin niꞌya‑la̱ na̱ꞌmì ítjòn ra ꞌmì Caifás.
\v 4 Ya̱á tsajo̱óya‑ni kóꞌsín sko̱ónda̱cha̱‑la̱ Jesús nga ma jtsa̱ba̱ꞌñó, a̱kjòn si̱ìꞌken.
\v 5 Kitsò‑la̱ xákjién:
\p ―Mì tsa ꞌkia̱ ki̱nda̱ba̱ꞌñé ꞌkia̱ nga tjín ꞌsí, mé‑ni nga mì kì kjo̱si ꞌse̱‑ni ya̱ a̱jin na̱xi̱ndá.
\s Kóꞌsín jngo chjo̱ón tsikíxten‑jnó sihìti̱ ixi ra nda jne̱ ya̱ sko̱ Jesús
\r (Marcos 14:3‑9; Juan 12:1‑8)
\p
\v 6 ꞌKia̱ nga tíjna Jesús ya̱ na̱xi̱ndá Betania, ya̱ niꞌya‑la̱ ra ꞌmì Simón jè xi̱ta̱ ra ko̱ꞌsín ꞌyaxkon‑la̱ nga iꞌndojno chrja̱ba̱ ijo‑la̱,
\v 7 ya̱á ijchò kasiꞌta jngo‑la̱ chjo̱ón ra ꞌya jngo namìta̱ na̱jo̱ ra tjíya sihìti̱ ixi ra ꞌñó nda jne̱ ko̱ ra ꞌñó chjí chjí‑la̱. ꞌKia̱ nga tíjnaꞌta ya̱ ímixa̱ Jesús, jè chjo̱ón ra̱kìi̱, tsikíxten‑jnó ya̱ sko̱ Jesús jè sihìti̱ ra ꞌya.
\v 8 ꞌKia̱ nga kijtse jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús, jtií kjomà‑la̱, kitsò:
\p ―¿Mé ta̱ nda kàsíkitsón‑ni?
\v 9 Isa̱á‑la nda tsa kasatína, tsa chjí kasatína‑ni nga̱ ꞌñó chjí chjí‑la̱, mé‑ni nga ma ki̱si̱ko̱ꞌta‑ni jñà xi̱ta̱ i̱ma̱.
\p
\v 10 ꞌKia̱ kiíꞌnchré Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni nga jè chjo̱ón ra̱kìi̱ nìjti‑la? Koni ꞌsín nga kásíko̱‑na, ꞌñó nda káꞌsín‑ni.
\v 11 Nga̱ jñà ra xi̱ta̱ i̱ma̱, ya̱á kítsa̱jnako̱ kiꞌta‑no; tanga ꞌa̱n, mì tsa i̱ kóti̱jnako̱ kiꞌta‑no.
\v 12 ꞌKia̱ nga ko̱ꞌsín kábíxten‑jnó jè sihìti̱ ya̱ ijo‑na̱ jè chjo̱ón ra̱kìi̱, kií ko̱ꞌsín káꞌsín‑ni mé‑ni nga ijye tíjnanda‑ni ijo‑na̱ ꞌkia̱ nga si̱iꞌndee̱.
\v 13 ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, ni̱ꞌsín ta ñánda̱ nga ꞌse̱na̱jmíya jè ꞌén xi̱tse̱ ra nda tsò nga tjíjtsa i̱sàꞌnde, ti̱ꞌkoa̱á ꞌse̱na̱jmíyaá‑te koni ꞌsín káꞌsín jè chjo̱ón ra̱kìi̱ mé‑ni nga si̱íkítsjen‑yá‑ni xi̱ta̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱.
\s Jè Judas tsatínaꞌtin Jesús
\r (Marcos 14:10‑11; Lucas 22:3‑6)
\p
\v 14 Jè ra ꞌmì Judas Iscariote, jngo xi̱ta̱‑la̱ Jesús jñà ra tejò ma‑ni, kiìjkoón jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì,
\v 15 kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé ra ꞌki̱‑nájiòn tsa singátsja‑no Jesús?
\p Katé to̱n chroba isinda‑la̱ nga tsjá‑la̱ jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì.
\v 16 Jè Judas tsikíꞌtsia̱‑ní nga tsakátsjiꞌnde‑la̱ kóꞌsín ꞌsi̱in nga ma si̱ìnga̱tsja Jesús xi̱ta̱ kondra̱‑la̱.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús xá tsijen tsakjèn‑ko̱‑nì xi̱ta̱‑la̱
\r (Marcos 14:12‑25; Lucas 22:7‑23; Juan 13:21‑30; 1 Corintios 11:23‑26)
\p
\v 17 Jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga ti̱ꞌsa̱ maꞌtsia̱ jè ꞌsí paxko̱ ꞌkia̱ nga jñà xi̱ta̱ judío bakjèn ni̱ño̱ nchra̱jín ra tsìn‑la̱ na̱ꞌyo̱ san, jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús ijchò kinchaꞌtá‑la̱ ya̱ ñánda̱ tíjna Jesús nga iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Ñánda̱ mejèn‑li nga kongí kinda‑ji̱n tsajmì ra chineé ra a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌsí paxko̱?
\p
\v 18 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Tangió ya̱ a̱jin na̱xi̱ndá ján, ko̱ ya̱ tangí jngo niꞌya‑la̱ xi̱ta̱. Ko̱ꞌtìn‑la: “Ki̱í tsò jè Maestro: Jè ni̱chjin‑na̱ ijyeé kjochraña, ko̱ ya̱á niꞌya‑li kochrjé ꞌsí paxko̱ nga kókje̱n‑ko̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑na.”
\p
\v 19 Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, ꞌkoa̱á ꞌsín kiꞌsìn koni ꞌsín kitsò‑la̱ Jesús. Ya̱á tsikínda tsajmì ra tsakjèn ra kjoa̱ ꞌtse̱ ꞌsí paxko̱.
\p
\v 20 ꞌKia̱ ijye kjòjñò Jesús ko̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ra tejò ma‑ni, ya̱á tsikitsa̱jnaꞌta ya̱ ímixa̱.
\v 21 ꞌKia̱ nga i̱nchibakjèn, Jesús kitsó‑la̱:
\p ―ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, ti̱ jión jngo‑najiòn ra si̱ìnga̱tsja‑na xi̱ta̱ kondra̱‑na̱.
\p
\v 22 Jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús ꞌñó ba kiꞌse‑la̱ ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré. ꞌKia̱á jngó jngó iskonangi. Kitsò:
\p ―¿Yá‑nioo̱ Na̱ꞌìn? ¿A ꞌa̱n‑ná?
\p
\v 23 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jè ra si̱ìnga̱tsja‑na xi̱ta̱ kondra̱‑na̱ jè‑ní ra ta̱ña mahíjin tsja ko̱ jè ndsa̱ ya̱ a̱jin chro̱ba̱.
\v 24 ꞌA̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, ra kixi̱ kjoa̱, ꞌkoa̱á ꞌsín ki̱yáa̱ koni ꞌsín ijye tíchja̱ xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá. ¡Tanga i̱ma̱‑ró‑ni jè xi̱ta̱ ra ko̱ꞌsín si̱ìnga̱tsja‑na! Isa̱á‑la nda‑la̱ tsa ta mì kitsin jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱.
\p
\v 25 ꞌKia̱á kiìchja̱ jè Judas, kitsò‑la̱:
\p ―¿A ꞌa̱n‑ná ji̱ Maestro?
\p Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jon, ji̱‑ní, koni ꞌsín tjisi.
\p
\v 26 ꞌKia̱ nga i̱nchibakjèn, Jesús iskábé jè ni̱ño̱ nchra̱jín, kitsjá‑la̱ kjo̱nda Nainá, isìjòya jè ni̱ño̱ nchra̱jín a̱kjòn kitsjá‑la̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱. Kitsò‑la̱:
\p ―Chjíbé ko̱ chji̱ne̱e; jñà kìi̱, jé ijo‑na̱. \fig The Last Supper (showing Jesus & 8 disciples) -33%|10-CN01803B.tif|col|Mat 26:26|| |MAT 26:26\fig*
\p
\v 27 A̱kjòn iskábé jngo chi̱tsín, [jè ra tjíya nandá xán ꞌtse̱ uva], kitsjá‑la̱ kjo̱nda Nainá, a̱kjòn kitsjá‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ jè chi̱tsín. Kitsò‑la̱:
\p ―ꞌTio̱o ngaꞌtsì‑no jè nandá xán ra tjíya chi̱tsín ra̱kìi̱.
\v 28 Nga̱ jè ra̱kìi̱, jé jní‑na̱ ra síkixi̱ya jè kjoa̱ xi̱tse̱ ra tíbindájín‑ko̱‑no, nga xa̱ájten‑tjí‑la̱ xi̱ta̱ nga ma sa̱kò‑la̱ kjoa̱nìhijchaꞌta ra a̱ꞌta ꞌtse̱ jé‑la̱.
\v 29 ꞌKoa̱á xin‑no, mì ti̱ kì nandá xán ꞌtse̱ uva skꞌi̱‑na skanda ꞌkia̱ nga ki̱jchò ni̱chjin nga ma skꞌi̱ko̱‑no nandá xán xi̱tse̱ ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma Na̱ꞌín‑ná.
\s Kóꞌsín ti̱ngií ko̱kitsò‑nì jè Jesús nga jè Pedro jàn ꞌka̱ kjójnaꞌma ra a̱ꞌta ꞌtse̱
\r (Marcos 14:26‑31; Lucas 22:31‑34; Juan 13:36‑38)
\p
\v 30 Jè Jesús ko̱ jñà xi̱ta̱‑la̱, ꞌkia̱ nga ijye kise jngo‑la̱ so Nainá, a̱kjòn ya̱á kijì ya̱ a̱ꞌta nindo Yá Olivo.
\v 31 Jesús kitsó‑la̱ xi̱ta̱‑la̱:
\p ―Jè ni̱tje̱n ra̱kìi̱, si̱kíjna ta̱jngo‑nájiòn ngaꞌtsì‑no, nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín tíchja̱ xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá nga tsò: “Siꞌkén‑ná jè chji̱ngo̱ cho̱ ko̱ jñà forrè‑la̱ ko̱chi̱jndí‑ní.”
\v 32 Tanga ꞌkia̱ nga ijye kjoa̱áya india‑na, ya̱á kjín ítjòn‑no ya̱ ján nangi Galilea.
\p
\v 33 Kitsó jè Pedro:
\p ―Ni̱ꞌsín tsjín‑takòn‑li ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱‑li ra iꞌka, tanga ꞌa̱n, ni̱ i̱tsé tsjin-tákon‑la.
\p
\v 34 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―ꞌKoa̱á xin kixi̱‑la, jè ni̱tje̱n ra̱kìi̱, ꞌkia̱ nga ti̱kje kjindáya káxti̱, jàn ꞌka̱ ko̱síi̱ nga mì kì ꞌyaxkon‑ná.
\p
\v 35 Kitsó jè Pedro:
\p ―Ni̱ꞌsín ya̱ katiyako̱o‑la mì kì kjójna̱ꞌma jiàa̱n.
\p Ko̱ ngásòn kitsò ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús tsikítsaꞌba ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ ꞌmì Getsemaní
\r (Marcos 14:32‑42; Lucas 22:39‑46)
\p
\v 36 ꞌKia̱ ijchò Jesús ko̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ya̱ ñánda̱ ꞌmì Getsemaní. Kitsó‑la̱:
\p ―Ya̱ ti̱tsa̱jna i̱jndíi̱; ꞌkoa̱à‑la chi̱ba̱‑la̱ nga kjián ján nga kichjàꞌta‑la̱ Nainá.
\p
\v 37 Jesús kiìko̱ó jè Pedro ko̱ ngajò i̱xti‑la̱ Zebedeo. A̱kjòn kjoꞌtsia̱ nga ꞌñó kjoba‑la̱ ko̱ ꞌñó isíkájno inìma̱‑la̱.
\v 38 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ xi̱ta̱‑la̱:
\p ―Taxki̱ ꞌñó ba tjín‑la̱ jè inìma̱‑na̱; sí ꞌkoa̱á ma‑na koni tsa ki̱yáa̱. Ya̱ ti̱tsa̱jna i̱jndíi̱ nga ti̱tsa̱jnakon ko̱‑ná.
\p
\v 39 Kijíkjá chiba‑isa Jesús. A̱kjòn tsasèn-xkóꞌnchi-niñanè i̱sén‑la̱ skanda ya̱ a̱ꞌta nangi nga kiìchja̱ꞌta‑la̱ Nainá, kitsò:
\p ―Ji̱, Na̱ꞌìn, tsa mejèn‑li, chjíixìn‑ná kjo̱hiꞌin ra̱kìi̱, tanga mì tsa ko̱ꞌsín katama koni ꞌsín mejèn‑na. ꞌKoa̱á ꞌsín katama koni ꞌsín mejèn‑li ra ji̱.
\p
\v 40 A̱kjòn ꞌjií india‑ni ya̱ ñánda̱ títsa̱jna jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, tanga ijyeé kjifè. Kitsò‑la̱ Pedro:
\p ―¿A skanda mí káchíkjoa̱ jngo hora‑najiòn nga kabitsa̱jnakon ko̱‑ná?
\v 41 Ti̱tsa̱jnakon ko̱ ti̱nákjoa̱ꞌta‑la Nainá mé‑ni nga mì jé ska̱jin‑no. Kixi̱í kjoa̱, jè inìma̱‑no tíjnanda‑ní nga mejèn‑la̱ síhitjasòn, tanga ra jè ijo‑no, tsìn‑la̱ ngaꞌñó nga ma‑la̱ síhitjasòn.
\p
\v 42 Kijí india‑ni ra ma‑ni jò ꞌka̱, nga kiìchja̱ꞌta‑la̱ Nainá. Kitsò:
\p ―Ji̱, Na̱ꞌìn, tsa majìn‑li nga chjíixìn‑ná jè kjo̱hiꞌin ra̱kìi̱, ko̱ꞌsín katabitjasòn koni ꞌsín ji̱ mejèn‑li.
\p
\v 43 ꞌKia̱ nga ꞌji india‑ni, jñà xi̱ta̱‑la̱ takó kjifé india‑ni ta nga̱tjì‑la̱ nga̱ ꞌñó nijñá‑la̱.
\v 44 Kijí india‑ni ra ma‑ni jàn ꞌka̱ nga kiìchja̱ꞌta‑la̱ Nainá. Ya̱á isíkítsa̱jna jñà xi̱ta̱‑la̱. Takó ta ꞌkoa̱á ꞌsín kitsò nga kiìchja̱ꞌta‑la̱ Nainá koni ꞌsín kitsò nga ꞌsa̱ ítjòn.
\v 45 ꞌKia̱á ꞌji india‑ni ya̱ ñánda̱ títsa̱jna jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱. Kitsò‑la̱:
\p ―Tsjafè‑isa ko̱ nda ti̱kjáya. Tanga ijyeé ijchó chi̱ba̱‑la̱ nga ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱ ya̱á ko̱nga̱tsja jñà ra xi̱ta̱‑jé.
\v 46 Ti̱sítje̱en ko̱ tjiaán, ijyeé nchrabá chraña jè ra si̱ìnga̱tsja‑na xi̱ta̱ kondra̱‑na̱.
\s ꞌKia̱ nga xá itsabáꞌñó‑ni jñà xi̱ta̱ jè Jesús
\r (Marcos 14:43‑50; Lucas 22:47‑53; Juan 18:2‑11)
\p
\v 47 Takó ti̱ꞌkia̱á tíchja̱‑isa‑ni Jesús nga ꞌji jè ra ꞌmì Judas, jngo xi̱ta̱‑la̱ Jesús jñà ra tejò ma‑ni. Kjín jchán xi̱ta̱ tji̱ko̱ ra ꞌya ki̱cha̱ ndajò ti̱ꞌkoa̱ ꞌya yá. Jñà xi̱ta̱ kìi̱, jñá isìkasén jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ jñà xi̱ta̱ jchínga ra ꞌtse̱ xi̱ta̱ judío.
\v 48 Judas, jè ra tsiꞌkéna̱jmíꞌtin Jesús, tje̱n kitsò ítjòn‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra tji̱ko̱.
\p ―Jè ra skíne̱ꞌta i̱sén‑la̱, jè‑ní ra ki̱nda̱ba̱ꞌñó jiòn.
\p
\v 49 A̱kjòn kiì kasiꞌta chraña‑la̱ Jesús. Kitsò‑la̱:
\p ―Nda‑li Maestro.
\p A̱kjòn iskineꞌta i̱sén‑la̱.
\p
\v 50 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ji̱ ndse, ¿mé xá ra kàꞌfìi̱‑ni?
\p Jñà xi̱ta̱ ra tji̱ko̱ Judas, ndi̱to̱ón kiì kinchaꞌta‑la̱ Jesús, a̱kjòn itsabáꞌñó.
\p
\v 51 Tanga jngo xi̱ta̱ ra tji̱ko̱ Jesús, tsachrje ki̱cha̱ ndajò‑la̱. Tsajá‑la̱ jè xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱ na̱ꞌmì ítjòn; tsateꞌtà chíká‑la̱.
\v 52 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Tjajnatjo‑nì jè ki̱cha̱ ndajò‑li, nga̱ ngaꞌtsì ra ki̱cha̱ kjaán‑ni, ki̱cha̱á ki̱yá‑ni.
\v 53 ¿A mí ꞌyi tsa mejèn‑na, maá síjé‑la̱ jè Na̱ꞌìn‑na̱, ko̱ ndi̱to̱ón si̱ìkasén‑na tsa tejò ko̱ tsa tejàn tji ìkja̱li̱ [nga ko̱si̱ko̱tjì‑na]?
\v 54 Tanga tsa ko̱ꞌsín ꞌsiaa̱n, ¿kóꞌsín ki̱tjasòn‑ni koni ꞌsín ijye tíchja̱ xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá nga tsò nga ꞌkoa̱á ꞌsín ki̱tjasòn?
\p
\v 55 Ti̱ꞌkia̱á‑ni Jesús kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kjìn ma‑nioo̱:
\p ―¿Mé‑ni ko̱ꞌsín kàꞌfìi̱ ndabáꞌñó‑ná jiòn koni tsa jngo xi̱ta̱ chijé nga ko̱ ki̱cha̱ ko̱ yá kiꞌchà‑no? Ni̱chjin nchijón ya̱ tsakáti̱jnako̱‑no ya̱ a̱ya i̱ngo̱ ítjòn nga tsakon‑yá‑no ko̱ mì kì indabáꞌñó‑nájiòn.
\v 56 Tanga kií ko̱ꞌsín ma‑ni mé‑ni nga ki̱tjasòn‑ni koni ꞌsín tíchja̱ xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá ra tsikínda jñà xi̱ta̱ ra kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé.
\p ꞌKia̱á jahachinga ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, isíkíjna ta̱jngo jè Jesús.
\s ꞌKia̱ nga ijchò Jesús ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱xá ítjòn na̱xi̱ndá
\r (Marcos 14:53‑65; Lucas 22:54‑55, 63‑71; Juan 18:12‑14, 19‑24)
\p
\v 57 Jñà xi̱ta̱ ra itsabáꞌñó Jesús ya̱á kiìko̱ ya̱ ñánda̱ tíjna jè na̱ꞌmì ítjòn ra ꞌmì Caifás. Ya̱á títsa̱jna‑te jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ko̱ xi̱ta̱ jchínga ꞌtse̱ xi̱ta̱ judío.
\v 58 Tanga jè Pedro tà kjin tà kjiín basèn-tji̱ngi skanda ꞌkia̱ nga ijchò ya̱ ndi̱tsin niꞌya‑la̱ na̱ꞌmì ítjòn. ꞌJahaꞌsen ya̱ niꞌya. Ya̱á tsikijnajin‑la̱ ya̱ ñánda̱ títsa̱jna jñà xi̱ta̱ ra síkinda̱ niꞌya i̱ngo̱; mején‑la̱ ske̱ kóꞌsín kje̱heꞌtà kjoa̱ kìi̱.
\p
\v 59 Jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, [ko̱ xi̱ta̱ jchínga], ko̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra tjín‑la̱ xá a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ judío tsakátsjií xi̱ta̱ ra kitsjàꞌtin ꞌén ndiso Jesús mé‑ni nga ko̱ma ki̱ìnè‑ila̱ kjo̱hiꞌin nga si̱ìꞌken.
\v 60 Tanga ni̱mé kjoa̱ ra isakò‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Jesús, ni̱ꞌsín kjìn xi̱ta̱ ndiso ijchò ra kondra̱ ꞌtse̱. Tanga ra kjomà a̱skan, ijchó jò xi̱ta̱ ra ijchòko̱ ꞌén ndiso,
\v 61 nga kitsò:
\p ―Jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, kitsó‑ní: “Maá‑na nga sikíxojen ijye jè i̱ngo̱‑la̱ Nainá ko̱ ta̱ ján ni̱chjin kindá india‑na.”
\p
\v 62 ꞌKia̱á tsasijna kixi̱ jè na̱ꞌmì ítjòn. Kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―¿A mí kósii̱? ¿Mé ꞌén ra ko̱tsò bánè‑li xi̱ta̱ kìi̱?
\p
\v 63 Tanga jè Jesús mì kì kiìchja̱. Jè na̱ꞌmì ítjòn kitsó‑la̱:
\p ―ꞌTèna̱jmí kixi̱‑náji̱n ya̱ ngixko̱n Nainá ra tíjnakon. Ko̱ꞌtín‑náji̱n, ¿a ji̱‑ní ra Cristo, ra Iꞌndí‑la̱ Nainá?
\p
\v 64 Kitsó Jesús:
\p ―Ji̱í ra ko̱ꞌsín tjisi. ꞌKoa̱á xín‑te‑no, ꞌndi̱í maꞌtsia̱‑ni nga jcha̱‑nájiòn ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, nga ya̱ kóti̱jna ya̱ ngakixi̱‑la̱ Nainá ra tse ngaꞌñó tjín‑la̱, ko̱ ti̱ꞌkoa̱á jcha̱a ꞌkia̱ nga kji̱nchrabàjìa̱n ifi ya̱ ján ngajmi.
\p
\v 65 Jè na̱ꞌmì ítjòn iskíchrja̱yajnoó ijo‑la̱ nga ꞌñó jti kjomà‑la̱, kitsò:
\p ―Jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, jè Nainá kachja̱jno‑la̱ koni ꞌsín kàtsò nga kàchja̱. ¿Mé ꞌsia̱n‑isa‑ná xi̱ta̱ ra tsjá ꞌén? Jiòn sabá kànaꞌyá‑la koni ꞌsín kachja̱jno‑la̱ Nainá.
\v 66 ¿Kóꞌsín ma‑no? ¿Mé ra si̱ke̱é?
\p Kitsó ngaꞌtsì xi̱ta̱:
\p ―Tjín‑la̱ jé, bakén‑la̱ nga ki̱yá‑róoi̱.
\p
\v 67 A̱kjòn tsikíchráꞌa ko̱ tsiꞌké‑la̱ chrjo̱ngo̱. Tjín ra isìjtsinꞌá ya̱ i̱sén‑la̱,
\v 68 kitsò‑la̱:
\p ―Ji̱ Cristo [ra xá isìkasén‑li Nainá], ko̱ꞌtín‑náji̱n, ¿yá ra tíꞌbé‑li?
\s ꞌKia̱ nga jè Pedro jàn ꞌka̱ ko̱kitsò nga mì kì bexkon Jesús
\r (Marcos 14:66‑72; Lucas 22:56‑62; Juan 18:15‑18, 25‑27)
\p
\v 69 Jè Pedro ya̱á tíjna ya̱ ndi̱tsin niꞌya ꞌkia̱ nga ijchòjkon jngo chjo̱ón chi̱ꞌnda ra kitsò‑la̱:
\p ―Ya̱á tjájmekó‑ti Jesús ra ya̱ Galilea i̱ꞌnde‑la̱.
\p
\v 70 Tanga jè Pedro tsakjaꞌma‑ní ya̱ ngixko̱n ngaꞌtsì xi̱ta̱. Kitsò:
\p ―Mì kì be mé ra ko̱ꞌmì‑la ji̱.
\p
\v 71 ꞌKia̱ nga tíbitjo ya̱ xo̱tjo̱ba̱ niꞌya jè Pedro, ìjngo chjo̱ón kijtse ra ꞌkoa̱ ti̱ kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna. Kitsò:
\p ―Jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ya̱á tsáꞌbako̱‑te Jesús ra ya̱ Nazaret ꞌtse̱.
\p
\v 72 Jè Pedro india tsikíꞌma‑ni nga kitsjà ꞌén‑la̱, kitsò:
\p ―¡Ngi ꞌén kixi̱‑ní, mì kì bexkon jiàa̱n jè xi̱ta̱ ra ko̱ꞌmì‑la jiòn!
\p
\v 73 Ra kjomà a̱skan, jñà xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna ijchò kinchaꞌtá‑la̱ Pedro. Kitsò‑la̱:
\p ―Kixi̱ kitií kjoa̱, nga xi̱ta̱‑la̱ Jesús‑ní ji̱; nga̱ tsijeén tsò ꞌén‑li.
\p
\v 74 Jè Pedro ꞌkia̱á ꞌñó kiìchja̱‑isa, kitsò:
\p ―¡Katakajian kjo̱hiꞌin tsa mì tsa ꞌén kixi̱ ra ko̱tíxian‑no nga̱ mì kì bexkon xi̱ta̱ ra̱kìi̱!
\p Ko̱ ti̱ꞌkia̱á‑ni nga iskindaya jè káxtí.
\v 75 ꞌKia̱á itjokítsjen‑la̱ Pedro koni ꞌsín kitsò‑la̱ Jesús: “ꞌKia̱ nga ti̱kje kjindáya káxti̱, jàn ꞌka̱ ko̱síi̱ nga mì kì ꞌyaxkon‑ná.” ꞌKia̱á itjo ndi̱tsiaán, ko̱ taxki̱ ꞌñó iskindaya.
\c 27
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús ijchò ya̱ ngixko̱n Pilato nga ya̱ kjonga̱tsja
\r (Marcos 15:1; Lucas 23:1‑2; Juan 18:28‑32)
\p
\v 1 ꞌKia̱ nga ijye kiꞌse i̱sén, ngaꞌtsì xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ jñà xi̱ta̱ jchínga ꞌtse̱ xi̱ta̱ judío, tsajo̱óya‑ni kóꞌsín si̱ìko̱ Jesús mé‑ni nga ko̱ma si̱ìꞌken‑ni.
\v 2 Tsikítéꞌñó Jesús, kiìko̱ nga isìnga̱tsja jè Pilato ra xi̱ta̱xá ítjòn tíjna ya̱ nangi Judea.
\s Kóꞌsín ꞌken jè Judas
\p
\v 3 Judas, jè ra isìnga̱tsja jñà xi̱ta̱ kondra̱‑la̱ Jesús, ꞌkia̱ nga kijtse nga ijye isinè‑la̱ Jesús nga ki̱yá, isíkájnoó‑ni ko̱ isíkáfaá‑ni to̱n chroba ra katé ma‑ni ra kitsjà‑la̱ jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ xi̱ta̱ jchínga ꞌtse̱ xi̱ta̱ judío. Kitsò‑la̱:
\p
\v 4 ―Tseé jé tsakatsjí‑la̱ ijo‑na̱, mì tsa mé jé tjín‑la̱ xi̱ta̱ ra kísingátsja‑no.
\p Tanga jñà xi̱ta̱ kìi̱, kitsó‑la̱:
\p ―Nì mé kinda̱‑naji̱n ra ji̱n, ya̱á‑la̱ niki̱i ijo‑li.
\p
\v 5 Jè Judas tsikítsajoó to̱n ya̱ a̱ya i̱ngo̱. A̱kjòn kijì, nga kiì kíngi naꞌñó ísìn.
\p
\v 6 Jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, iskábé to̱n, kitsò:
\p ―Jñà to̱n kìi̱, mì kì ko̱ma ya̱ si̱jngoke̱é to̱n ra nìnga̱tsjeé Nainá; nga̱ jní ixaájten‑tjí‑la̱.
\p
\v 7 ꞌKia̱ ijye tsajo̱óya‑ni, nangií tsatse jngo ꞌndé‑ni, ya̱ ñánda̱ bitjo niꞌnde ra sinda‑ni ti̱jí, mé‑ni nga ya̱ ma si̱iꞌnde‑ni xi̱ta̱ ra xìn nangi.
\v 8 Kií ko̱ꞌsín ꞌmì‑nì skanda ꞌndi̱‑ni̱ ya̱ i̱ꞌnde ra̱kìi̱ nga I̱ꞌnde ꞌtse̱ Jní ꞌmì.
\v 9 ꞌKoa̱á ꞌsín itjasòn koni ꞌsín kitsò xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ kjotseé ra tsiꞌkìn Jeremías nga kitsò: “Iskábé to̱n chroba ra katé ma‑ni, koni ꞌsín iskosòn‑la̱ jñà xi̱ta̱ Israel nga ko̱tjín chjí‑la̱,
\v 10 ko̱ ꞌkoa̱á ꞌsín kisìchjeén jñà to̱n kìi̱ nga ya̱ tsatse‑ni i̱ꞌnde ñánda̱ bitjo niꞌnde ra sinda‑ni ti̱jí koni ꞌsín kitsò‑na Na̱ꞌín‑ná.”
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús ijchò ya̱ ngixko̱n Pilato nga jè tsako̱‑la̱ kisijtsò
\r (Marcos 15:2‑5; Lucas 23:3‑5; Juan 18:33‑38)
\p
\v 11 ꞌKia̱ nga tíjna Jesús ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱xá ítjòn ꞌtse̱ nangi Judea, jè xi̱ta̱xá ra̱kìi̱ iskonangií‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿A ji̱‑ní xi̱ta̱xá títjòn‑la̱ xi̱ta̱ Judío?
\p Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ji̱í ra ko̱ꞌsín tjisi.
\p
\v 12 Ni̱mé ꞌén kiìchja̱ Jesús ꞌkia̱ nga i̱nchibángi jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ xi̱ta̱ jchínga ra ꞌtse̱ xi̱ta̱ Judío.
\v 13 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ jè Pilato:
\p ―¿A mí tjinaꞌyí ngaꞌtsì ꞌén ra i̱nchibánè‑li xi̱ta̱?
\p
\v 14 Tanga Jesús ni̱jngo ꞌén kiìchja̱; jè xi̱ta̱xá ítjòn ꞌtse̱ nangi Judea, ta ꞌkoa̱á kjomà‑la̱.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús isinè‑la̱ nga ki̱yá
\r (Marcos 15:6‑20; Lucas 23:13‑25; Juan 18:38–19:16)
\p
\v 15 ꞌKia̱ nga xki̱ nó xki̱ nó, nga bitjo ꞌsí paxko̱, jè xi̱ta̱xá ítjòn ꞌtse̱ nangi Judea síkíjnandi̱í jngo‑ni xi̱ta̱ ra títsa̱ꞌya nda̱yá; jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá síjé yá ra mejèn‑la̱ nga si̱jnandi̱í‑ni.
\v 16 Ni̱chjin ꞌkia̱ nda̱yá tíjnaꞌya jngo xi̱ta̱ ra ꞌñó ꞌtse̱n ra ꞌmì Barrabás.
\v 17 ꞌKia̱ nga kjóxkóya jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá, jè Pilato iskonangií‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Yá ra mejèn‑no nga síkíjnandi̱í‑na? ¿A jè Barrabás, o̱ ra jè Jesús jè ra ꞌmì Cristo?
\p
\v 18 Jè Pilato, ijyeé be‑ní, nga tà ki‑ní nga maxitakòn‑ke Jesús xi̱ta̱ kìi̱, kií ko̱ꞌsín ya̱ isìnga̱tsja‑ni.
\p
\v 19 ꞌKia̱ nga tíjna jè Pilato ya̱ niꞌya masen, jè chjo̱ón‑la̱ isìkasén ꞌén‑la̱ nga kitsò‑la̱: “Kì ya̱ chaájin kjoa̱‑la̱ xi̱ta̱ kixi̱ ra̱kìi̱. Na̱ti ni̱tje̱n, ꞌñó ꞌcho tsò nijñá ra kaꞌbì‑na ra a̱ꞌta ꞌtse̱.”
\p
\v 20 Tanga jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ jñà xi̱ta̱ jchínga ꞌtse̱ xi̱ta̱ judío, jñá tsincháꞌa jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá nga jè Barrabás katasíjé ra katasijnandi̱í‑ni ko̱ jè Jesús katabiya.
\v 21 Jè xi̱ta̱xá india iskonangi-isa‑la̱ jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá; kitsò‑la̱:
\p ―Ta ngajò xi̱ta̱ kìi̱, ¿ñáa̱ ra mejèn‑no nga síkíjnandi̱í‑na?
\p Jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá kitsó‑ní:
\p ―¡Jé Barrabás‑róoi̱!
\p
\v 22 Jè Pilato kitsò‑la̱ na̱xi̱ndá:
\p ―¿Mé ra sikóo̱ jè Jesús ra ꞌmì Cristo?
\p Ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá kitsó‑ní:
\p ―¡Krò katasiꞌta‑róoi̱!
\p
\v 23 ꞌKia̱á kitsò jè Pilato:
\p ―¿Mé kjoa̱ ra ta̱ ꞌcho kiꞌsìn kjòn?
\p Jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá, ta isa̱á ꞌñó kiìchja̱, kitsò:
\p ―¡Krò katasiꞌta‑róoi̱!
\p
\v 24 ꞌKia̱ nga kijtse Pilato nga ni̱mé nda tísindajín, nga ta isa̱á tímatse kjoa̱, iskaníꞌká nandá chi̱ꞌnda‑la̱ jè ra tsiníjno‑ni tsja ya̱ ngixko̱n ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá. Kitsò‑la̱:
\p ―Ni̱mé jé tjín‑na ra ꞌa̱n nga ki̱yá jè xi̱ta̱ kixi̱ ra̱kìi̱. Kinda̱ tsa̱jión‑nó koni ꞌsín ꞌnià.
\p
\v 25 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá kitsó‑ní:
\p ―Ji̱ín kjine‑naji̱n ko̱ i̱xti‑na̱ji̱n jè kjo̱biya‑la̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱.
\p
\v 26 Jè Pilato, ꞌkia̱á isíkíjnandi̱í‑ni jè Barrabás; ko̱ kitsjá kjo̱kixi̱ nga kinìkiꞌon jè Jesús, a̱kjòn isìnga̱tsja jñà xi̱ta̱ kìi̱ nga kátáꞌta krò.
\p
\v 27 Jñà chíchàn‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn ꞌtse̱ nangi Judea, ya̱á kiìko̱ Jesús ya̱ niꞌya masen‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn. A̱kjòn tsikíxkóya ngaꞌtsì chíchàn xákjién nga kitsendí‑la̱ Jesús.
\v 28 Isíkájna líka̱ jè Jesús, a̱kjòn isíkáya jngo nikje ra inì ꞌki.
\v 29 Kisìꞌya̱ jngo yá naꞌyá nga tsikíꞌa sko̱ koni ꞌsín siꞌa jngo‑la̱ corona xi̱ta̱xá ítjòn, ko̱ jngo ínaxo̱ tsakáya ya̱ tsja nga kixi̱; tsincha-xkóꞌnchiꞌta‑la̱ nga isìtsjaꞌtin. Kitsò‑la̱:
\p ―¡Nda katijna jè Xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ Judío!
\p
\v 30 Ti̱ꞌkoa̱ tsikíchrájno‑te, iskábé jè ínaxo̱ ra kjiya tsja, tsatjìko̱‑ni sko̱.
\v 31 ꞌKia̱ ijye ko̱ꞌsín isìsobà‑la̱, tsjahíxìn‑la̱ jè nikje inì ra kjiya. A̱kjòn isíkáya india‑ni jè nikje‑la̱ ra ꞌtse̱. A̱kjòn kiìko̱ nga kiì káꞌta krò.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús isiꞌta krò
\r (Marcos 15:21‑32; Lucas 23:26‑43; Juan 19:17‑27)
\p
\v 32 ꞌKia̱ nga ijye i̱nchifìko̱ Jesús, isatékjoó jngo xi̱ta̱ ra ya̱ Cirene i̱ꞌnde‑la̱ ra ꞌmì Simón. Jñà chíchàn kjo̱ꞌñó kiꞌsìn‑la̱ nga isiꞌka jè krò‑la̱ Jesús.
\p
\v 33 ꞌKia̱ nga ijchò ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ ꞌmì Gólgota ra i̱ꞌnde sko̱ miꞌken tsò‑ni,
\v 34 kitsjá‑la̱ nandá binagre̱ ra tjíkójin jngo‑la̱ nandá ra ꞌñó tsja. Tanga ꞌkia̱ nga iskóꞌta Jesús, mì kì kiꞌtsi.
\p
\v 35 ꞌKia̱ nga ijye tsakáꞌta ya̱ krò, jñà chíchàn isískáko̱ kañá jñà nikje‑la̱ Jesús nga yá ꞌtse̱ ki̱tso̱‑la̱ nga jngó jngó nikje. [ꞌKoa̱á ꞌsín itjasòn ꞌén‑la̱ xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ nga kitsò: “Kisìkaꞌbí‑la̱ xákjién jè nikje‑na̱ nga isíská kañá‑ni.”]
\v 36 A̱kjòn ya̱á tsikitsa̱jna nga isikìnda̱ Jesús.
\v 37 Ya̱ sko̱ krò tsakáꞌta jngo íte ra tjíꞌta ꞌén ra tsò‑ni: “Jé ra̱kìi̱ Jesús, ra Xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ Judío”, nga̱ ta kií kjoa̱‑ni nga ko̱ꞌsín kinìꞌken. \fig Sign in Hebrew, Greek, and Latin over the cross -25%|11-LB00327B.TIF|col|Mat 27:37||Íte ra jàn ndi̱yá tjín‑ni ꞌén ra isiꞌta ya̱ sko̱ krò ra ꞌkenꞌta Jesús|MAT 27:37\fig*
\p
\v 38 Ti̱ꞌkoa̱ jò xi̱ta̱ chijé ta̱ña isiꞌtako̱ krò. Jngo isasíjna ya̱ ngakixi̱‑la̱ ko̱ jngo isasíjna ya̱ ngaskoán‑la̱.
\v 39 Jñà xi̱ta̱ ra ya̱ chi̱ba̱‑la̱ ꞌja, kiìchja̱jnoó‑te‑la̱, síkjahatji‑la̱ sko̱.
\v 40 Kitsò‑la̱:
\p ―Ji̱ ra ko̱ꞌsín kisi nga si̱kixojin i̱ngo̱ ítjòn‑la̱ Nainá ko̱ nga jàn ni̱chjin kínda india‑ni, ti̱ji̱ ti̱náchrjejin‑ni kjo̱hiꞌin ijo‑li. Tsa kixi̱ kjoa̱ nga Iꞌndí‑la̱ Nainá ꞌmì‑li, títjo̱ji̱in ya̱ a̱ꞌta krò.
\p
\v 41 ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín isìtsjaꞌtin jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá, ko̱ xi̱ta̱ jchínga ꞌtse̱ xi̱ta̱ Judío. Kitsò:
\p
\v 42 ―Maá‑la̱ tsachrjejin kjo̱hiꞌin xi̱ta̱ ra kjꞌií, tanga mì kì ma‑la̱ ti̱jè síko̱‑ni ijo‑la̱. Tsa kixi̱í kjoa̱ tsa jè ra Xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ na̱xi̱ndá Israel, katitjojenꞌta ya̱ krò mé‑ni nga ko̱kjiín‑ná ra a̱ꞌta ꞌtse̱.
\v 43 ꞌÑó tsakáꞌta ikon jè Nainá. Tsa kixi̱ kjoa̱ nga tsjake Nainá, jè katasiko̱ ꞌndi̱ ꞌndi̱‑ni̱. Nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín kitsó‑ná nga Iꞌndí‑la̱ Nainá ꞌmì.
\p
\v 44 ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín kitsò jñà xi̱ta̱ chijé ra ti̱ꞌkoa̱á ya̱ kjiꞌta krò; kiìchja̱jnoó‑te‑la̱.
\s Kóꞌsín ꞌken jè Jesús
\r (Marcos 15:33‑41; Lucas 23:44‑49; Juan 19:28‑30)
\p
\v 45 ꞌKia̱ ijchò nchisen, skanda nga ijchò las tres nga ngixòn, kjojñó‑ní kóhoꞌki nga tíjngo i̱sàꞌnde.
\v 46 ꞌKia̱ nga mejèn bijchó las tres, ꞌñó kiìchja̱ Jesús nga kitsò: “Elí, Elí, ¿lama sabactani?” ꞌÉn ra kiìchja̱, tsó‑ni: Ji̱ ra Nainá xin‑la, ¿mé‑ni kajmitakón‑ná?
\p
\v 47 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré‑la̱ jñà ra ya̱ títsa̱jna, tjín iꞌka ra kitsò:
\p ―Jé‑la Elías tíchja̱‑la̱.
\p
\v 48 Jñà xi̱ta̱ kìi̱, jngo ra ta ndi̱to̱ón íꞌká jngo tsa̱nga̱; isikàꞌnchi̱ ko̱ nandá binagre̱; a̱kjòn tsikísko jngo ínaxo̱; kitsjá‑la̱ Jesús nga kataꞌbi.
\v 49 Tanga kitsó jñà ra iꞌka:
\p ―Ti̱jmió, chítsijen‑lá a kjꞌi̱í‑ró‑tse jè Elías nga si̱ìkíjnandi̱í‑ni.
\p
\v 50 Jesús ꞌñó kiìchja̱ india‑isa. A̱kjòn ꞌken.
\v 51 Jè nikje ra tja̱ꞌbáya ya̱ nga masen‑la̱ i̱ngo̱ ítjòn ichrjajndá‑ní. Jòya kjomà skanda a̱ꞌta nangi; ko̱ ꞌñó ꞌtsa chón ko̱ tsakjaán jñà na̱xi̱.
\v 52 Itjáꞌxa̱ jñà nga̱jo̱‑la̱ miꞌken. Ko̱ kjín jaáya‑ila̱ jñà ra xi̱ta̱ tsje ya̱ ngixko̱n Nainá, jñà ra ꞌken kjotseé.
\v 53 ꞌKia̱ nga ijye jaáya‑ila̱ Jesús, jñà xi̱ta̱ kìi̱, itjoó nga̱jo̱‑la̱ nga kijì ya̱ na̱xi̱ndá tsje ra ꞌmì Jerusalén, ko̱ kjín xi̱ta̱ ra ya̱ kijtse.
\p
\v 54 Jñà chíchàn ko̱ jè xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ ra ya̱ i̱jncha nga i̱nchisíkinda̱ Jesús, ꞌkia̱ kijtse nga ꞌñó ꞌtsa chón, ko̱ ngaꞌtsì kjoa̱ ra kjomà, ta itsakjón‑ní. ꞌKia̱á kitsò:
\p ―Ngi kixi̱ kitií‑la kjoa̱ nga jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, Iꞌndí‑la̱ Nainá‑ní.
\p
\v 55 Kjín ma‑ni íchjín ra ya̱ títsa̱jna ra ta kjin i̱nchikotsíjen‑ni; jñà íchjín ra tsikimaꞌta‑la̱ Jesús nga inchrabà‑ni skanda ya̱ Galilea.
\v 56 Ya̱á tíjna ra ꞌmì María Magdalena, ko̱ María ra na̱‑la̱ Jacobo ko̱ José, ko̱ na̱‑la̱ ra i̱xti‑la̱ Zebedeo.
\s ꞌKia̱ nga kisihiꞌnde jè Jesús
\r (Marcos 15:42‑47; Lucas 23:50‑56; Juan 19:38‑42)
\p
\v 57 ꞌKia̱ nga ijye mejèn kàtjì tsáꞌbí, ꞌjií jngo xi̱ta̱ nchi̱ná ra ꞌmì José ra ya̱ i̱ꞌnde‑la̱ jè na̱xi̱ndá ra ꞌmì Arimatea. Jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ti̱ꞌkoa̱á ya̱á iskotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús.
\v 58 Kiìjkoón jè Pilato nga isíjé‑la̱ ijo‑la̱ Jesús. Jè Pilato kitsjáꞌnde‑ní nga katamanga̱tsja.
\v 59 Jè José iskábé jè ijo‑la̱ Jesús; isíkájté jngo nikje chraba ra tsje.
\v 60 Kiìko̱ nga iskanìꞌsen‑ngi jngo ra nga̱jo̱ xi̱tse̱ ra jè tsjàꞌì ya̱ a̱ngi na̱xi̱. A̱kjòn tsjahítsjá jngo na̱jo̱ te ra ꞌñó je ra tsasén‑jto ya̱ xo̱tjo̱ba̱‑la̱ nga̱jo̱; a̱kjòn kijì‑ni.
\v 61 Jè María Magdalena ko̱ jè María ra ìjngo, ya̱á títsa̱jna ya̱ chraña ñánda̱ isìhiꞌnde jè Jesús.
\s Chíchàn ra isikìnda̱ ya̱ ñánda̱ isìhiꞌnde jè ijo‑la̱ Jesús
\p
\v 62 ꞌKia̱ nga ma nchijòn nga ni̱chjin níkjáya, jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ jñà xi̱ta̱ fariseo, kiìjkoón jè Pilato.
\v 63 Kitsò‑la̱:
\p ―Nàmi̱, bítsjeén‑naji̱n nga jè xi̱ta̱ ndiso ra̱kìi̱, ꞌkia̱ nga ti̱ꞌsa̱ tíjnakon‑isa, kitsó‑ní: “ꞌKia̱ nga ki̱jchò jàn ni̱chjin kjoa̱áya india‑na.”
\v 64 ꞌKoa̱á ma‑ni, isa̱á nda tsa katamakìnda̱ jè nga̱jo̱‑la̱ ñánda̱ nga isìhiꞌnde skanda nga ko̱ma jàn ni̱chjin, mé‑ni nga mì ya̱ ki̱jchò‑ni jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ꞌkia̱ nga ni̱tje̱n nga ki̱jchò síchijé jè ijo‑la̱, a̱kjòn kitsò‑la̱ xi̱ta̱ na̱xi̱ndá: “Ijyeé jaáyaá‑ila̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ kjo̱biya.” Ko̱ isa̱á ta ꞌcho ko̱ma‑ni ꞌén ndiso ra̱kìi̱, nda mí ꞌkoa̱‑ni koni jñà ra kiꞌse nga ꞌsa̱ ítjòn.
\p
\v 65 Kitsó jè Pilato:
\p ―Ya̱á kitse chíchàn ya̱ i̱jndáa̱. Tangió, ko̱ nda ti̱kinda̱a. ꞌÑó tichjàjto jè nga̱jo̱, mé‑ni nga ꞌñó kataꞌse‑ni.\fig Soldiers guarding tomb -33%|12-cn01849b.tif|col|MAT 27:66||Jñà chíchàn ra isìkònda̱ ya̱ ñánda̱ isihiꞌnde Jesús|MAT 27:65\fig* 
\p
\v 66 ꞌKia̱á kijì, nga ꞌñó nda tsikíchjàjto jè nga̱jo̱ ko̱ tsikíꞌta jngo‑la̱ chi̱ba̱ mé‑ni nga jcha̱‑la̱ tsa yá ra ski̱íꞌxa̱jto. A̱kjòn isíkítsa̱jna jñà chíchàn ra isikìnda̱.
\c 28
\s Kóꞌsín nga jaáya‑ila̱ Jesús ra a̱ꞌta ꞌtse̱ kjo̱biya
\r (Marcos 16:1‑8; Lucas 24:1‑12; Juan 20:1‑10)
\p
\v 1 ꞌKia̱ nga ijye tsato jè ni̱chjin níkjáya, ꞌkia̱ nga kiꞌse i̱sén jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga maꞌtsia̱‑ni jè xomàna̱, kijí jè María Magdalena ko̱ ìjngoó chjo̱ón ra ti̱ꞌkoa̱á María ꞌmì‑te nga ikatsíjen‑la̱ ya̱ nga̱jo̱‑la̱ chrjó miꞌken ñánda̱ isìhiꞌnde jè Jesús.
\v 2 Ta ndi̱to̱ón ꞌji jngo chón ra ꞌñó ꞌtsa; kií ko̱kjamà‑ni, nga̱ jngo ìkja̱li̱‑la̱ Nainá itjojen‑ni ya̱ ngajmi. A̱kjòn tsjahíxìn jè na̱jo̱ ra tjíchjàjto‑ni jè nga̱jo̱‑la̱ chrjó miꞌken, a̱kjòn ya̱á tsikijnasòn.
\v 3 Jè ìkja̱li̱, ꞌkoa̱á ꞌsín fate tsijen koni tsa niꞌí ꞌcho̱n; ko̱ jè nikje‑la̱, ꞌñó chroba ꞌki.
\v 4 Jñà chíchàn, ꞌkia̱ nga kijtse jè ìkja̱li̱, taxki̱ ꞌñó itsakjòn; ngi jatsé‑ní ko̱ ngi ꞌken‑ya‑ní.
\v 5 Jè ìkja̱li̱ kitsó‑la̱ jñà íchjín:
\p ―Kì tà chjàn skon ra jiòn. Be‑ná nga jè i̱nchifatsjio jè Jesús ra isiꞌta krò.
\v 6 Mì ti̱ yá tjín‑ni i̱jndíi̱. Ijyeé kàfaháya‑ila̱ koni ꞌsín kitsò ra jè. Nchrabá chítsijen‑la ya̱ i̱ꞌnde‑la̱ ñánda̱ isijna.
\v 7 Ndi̱to̱n tangió, ko̱ꞌtìn‑la jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ nga ijyeé kàfaháya‑la̱. Ko̱ ra jé, ijyeé tje̱n ítjòn nga tífì ya̱ Galilea. Ya̱á ska̱jiòn. Ta ꞌkoa̱á tjín ꞌén ra tjínè‑na nga tsja‑no.
\p
\v 8 Jñà íchjín kìi̱, ndi̱to̱ón kiì; tsahachikon. Ko̱ꞌki tsakjón ko̱ ko̱ꞌki ꞌñó tsja ꞌse‑la̱ nga kiì ꞌkéna̱jmí‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús.
\v 9 ꞌKia̱ nga i̱nchimahachikon nga i̱nchifì, ya̱á iskajin jè Jesús, ko̱ isíkjáya‑la̱. Jñà íchjín kìi̱ tsincha-xkóꞌnchiꞌtá‑la̱ ko̱ kitsabangií ndsa̱ko̱ nga kijtsexkón.
\v 10 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Kì tà chjàn skon jiòn. Tangió ko̱ ti̱kjíꞌnchré jñà xi̱ta̱ xàngia̱ mé‑ni nga katafì‑ni ya̱ ján Galilea. Ko̱ ya̱á ske̱ india‑na.
\s ꞌÉn ra kitsjà jñà chíchàn ra isikìnda̱ ya̱ ñánda̱ nga kisihiꞌnde ijo‑la̱ Jesús
\p
\v 11 ꞌKia̱ nga ijye kijì jñà íchjín kìi̱, jñà chíchàn ra isikìnda̱ ya̱ ñánda̱ nga isìhiꞌnde Jesús, kijì iꞌka ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén nga kiì ꞌkéna̱jmí‑la̱ jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ngaꞌtsì kjoa̱ ra kjomà.
\v 12 Jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì kiíkáko̱ó jñà xi̱ta̱ jchínga ꞌtse̱ xi̱ta̱ judío nga tsajo̱óya‑ni nga tse to̱n kitsjà‑la̱ jñà chíchàn,
\v 13 kitsò‑la̱:
\p ―Ko̱ꞌsín tixó: Jñá xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ꞌjiíꞌká chijé ijo‑la̱ Jesús ꞌkia̱ nga ni̱tje̱n, ꞌkia̱ nga tjitsjafè‑ji̱n ra ji̱n.
\v 14 Tsa kji̱ꞌnchré jè xi̱ta̱xá ítjòn ꞌtse̱ nangi Judea, ji̱ín kohíjchon‑ji̱n, mé‑ni nga mì kì kjo̱hiꞌin tsjá‑no ra jiòn.
\p
\v 15 Jñà chíchàn iskábé to̱n ra kiꞌtsì‑la̱, ko̱ ꞌkoa̱á ꞌsín kitsò koni ꞌsín tsiꞌkìn‑la̱. Ko̱ jñà xi̱ta̱ judío, takó ꞌkoa̱á ꞌsín ꞌbéna̱jmí ꞌén kìi̱ skanda ꞌndi̱‑ni̱.
\s Xá ra tsikíꞌtin Jesús jñà xi̱ta̱‑la̱ ra tsikíxáya‑la̱
\r (Marcos 16:14‑18; Lucas 24:36‑49; Juan 20:19‑23)
\p
\v 16 Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús ra tejngo ma‑isa‑ni, ya̱á kijì ya̱ ján Galilea ya̱ nindo ñánda̱ nga ko̱kitsò‑la̱ Jesús.\fig Jesus talking to disciples on mountain -33%|13-CN01881B.TIF|col|MAT 28:16‑20|| |MAT 28:16\fig*
\v 17 ꞌKia̱ nga kijtse, tsincha-xkóꞌnchiꞌtá‑la̱ Jesús nga kijtsexkón. Tanga tjín iꞌka ra mì kì ndi̱to̱n kjokjiín‑la̱ tsa jé Jesús.
\v 18 ꞌKia̱á kijì Jesús nga tsasènꞌta chraña-isa‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Ijyeé ꞌa̱án kiꞌtsì ijye‑na ngaꞌñó nga ꞌa̱n kotexóma ya̱ ngajmi ko̱ ya̱ a̱ꞌta nangi.
\v 19 Tangió ya̱ nga tíjngo ñánda̱ tjín xi̱ta̱ ya̱ i̱sàꞌnde, ꞌtèna̱jmíya‑la mé‑ni nga ꞌa̱n katakotáꞌyáꞌta‑na, ko̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌí‑la̱ Na̱ꞌín‑ná ta̱ti̱ndá‑no, ko̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌí‑la̱ Iꞌndí‑la̱ Nainá ko̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌí‑la̱ Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá;
\v 20 ta̱kón‑ya‑la nga katasíhitjasòn ijye kjo̱téxoma ra ꞌa̱n ítsiꞌkenájmíya‑no. Ko̱ꞌsín katasijin‑no nga ꞌa̱n, ya̱á kóti̱jnako̱ kiꞌta‑no nga ni̱chjin nchijòn skanda ꞌkia̱ nga kje̱heꞌtà i̱sàꞌnde. Ko̱ꞌsín katama.