\id MRK
\h San Marcos
\toc1 San Marcos
\mt ꞌÉn xi̱tse̱ ra nda tsò a̱ꞌta ꞌtse̱ Cristo koni ꞌsín tsikínda jè Marcos
\c 1
\s Kóꞌsín nga tsiꞌkéna̱jmíya jè Juan ra tsatíndá xi̱ta̱
\r (Mateo 3:1‑12; Lucas 3:1‑9, 15‑17; Juan 1:19‑28)
\p
\v 1 I̱í maꞌtsia̱‑ni ꞌén nda‑la̱ Jesucristo ra Iꞌndí‑la̱ Nainá.
\p
\v 2 Ki̱í ꞌsín kjomà, koni ꞌsín tíchja̱ xa̱jo̱n‑la̱ Isaías xi̱ta̱ ra kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá nga tsò:
\q Tísikásén‑la jè xi̱ta̱‑na̱ ra i̱ko̱ títjòn‑li ꞌén,
\q nga koa̱ànda‑li ndi̱yá.
\q
\v 3 Jngo xi̱ta̱ ra ꞌñó tíchja̱ ya̱ i̱ꞌnde a̱ꞌta xìn ñánda̱ nga nangi kixì nga tsò:
\q “Ti̱tsa̱jnanda ꞌkia̱ nga kjꞌi̱í Na̱ꞌín‑ná,
\q kixi̱ ti̱kíjna inìma̱‑no koni jngo ndi̱yá kixi̱ ñánda̱ nga ko̱jmeyá Na̱ꞌín‑ná.”
\m
\v 4 ꞌKoa̱á ꞌsín kjomà‑ni nga jè Juan, tsatíndá xi̱ta̱ ya̱ i̱ꞌnde a̱ꞌta xìn ñánda̱ nga nangi kixì, ko̱ kiìchja̱yaá‑la̱ nga kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱kájno‑no jé‑no; kì ti̱ tsja jé fatsji‑no ko̱ ta̱ti̱ndá ijo‑no, mé‑ni nga ma sa̱kò‑no kjoa̱nìhijchaꞌta a̱ꞌta ꞌtse̱ jé ra tjín‑no.
\p
\v 5 Kjín xi̱ta̱ ijchò ꞌnchré‑la̱ Juan ra ya̱ inchrabà‑ni nangi Judea ko̱ ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén ra isíkájno‑ni jé‑la̱; a̱kjòn jè Juan tsatíndá ya̱ ndáje̱ Jordán.
\p
\v 6 Jñà nikje ra tsakjaya Juan, tsja̱‑la̱ cho̱ camelloó isinda‑ni; ko̱ jngo xìncho̱ ra chrja̱ba̱ cho̱ tsikíkjá ndáyá‑la̱; ko̱ jñà tsajmì ra iskine Juan, tsjén‑la̱ cho̱ sera̱ ijñá‑ní ko̱ likò.
\v 7 ꞌKoa̱á ꞌsín kiìchja̱ya nga kitsò:
\p ―Ìjngo nchrabátji̱ngi‑na ra isa̱ tse ngaꞌñó tjín‑la̱ mì ꞌkoa̱‑ni koni ra ꞌa̱n, skanda mí kì tjíꞌnde‑na nga ya̱ kóti̱jnangia ndsa̱ko̱ nga skíjnda̱ꞌñó‑la̱ jè xo̱xín‑la̱ xa̱jté‑la̱.
\v 8 Nga̱ ta nandá batíndá‑na xi̱ta̱ ra ꞌa̱n, tanga jè ra ꞌsa̱ nchrabá, ko̱ó Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá ko̱tíndá‑no.
\s Kóꞌsín kjomà ꞌkia̱ nga isatíndá Jesús
\r (Mateo 3:13‑17; Lucas 3:21‑22)
\p
\v 9 Jè ni̱chjin ꞌkia̱, Jesús ꞌji‑nì ya̱ Nazaret nangi ra chja̱‑ni Galilea nga sa̱tíndá; a̱kjòn jè Juan tsatíndá ya̱ ndáje̱ Jordán.
\v 10 Jesús, ꞌkia̱ nga itjokàjin‑ni nandá, kijtse‑ní nga itjáꞌxa̱jin ya̱ ján ngajmi ko̱ jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá inchrabàjen‑nè koni jngo tjo̱ni̱ña̱.
\v 11 A̱kjòn inaꞌyá jngo‑la̱ ꞌén ra ngajmi inchrabà‑ni ra kitsò:
\p ―Ji̱í‑ní ra iꞌndí‑na̱ xin‑la, ra ꞌñó tsjake̱, ko̱ ꞌñó tsja tjín‑la̱ takoàa̱n ra a̱ꞌta tsa̱ji.
\s Kóꞌsín kjomàꞌtin Jesús ꞌkia̱ nga itjáꞌta
\r (Mateo 4:1‑11; Lucas 4:1‑13)
\p
\v 12 Ra kjomà a̱skan‑nioo̱ jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá kiìko̱ó Jesús ya̱ i̱ꞌnde a̱ꞌta xìn ñánda̱ nga nangi kixì.
\v 13 Ichán ni̱chjin\fig Jesus praying in wilderness -33%|14-cn01698B.tif|col|MRK 1:12‑13, 35|| |MRK 1:13\fig* ya̱ tsikijna; ko̱ ya̱á tsikijnajin‑la̱ jñà cho̱ ꞌtse̱n ra ya̱ tjín, ko̱ jè xi̱ta̱‑ni̱í kjín ꞌka̱ iskóꞌta nga mejèn‑la̱ nga kátátsji‑jé, tanga jñà ìkja̱li̱ ndaá isìsin‑la̱.
\s Kóꞌsín tsiꞌkéna̱jmíya Jesús ꞌkia̱ nga ijchò ya̱ Galilea
\r (Mateo 4:12‑17; Lucas 4:14‑15)
\p
\v 14 ꞌKia̱ nga ko̱ꞌsín ijye iskaàꞌya nda̱yá jè Juan ra tsatíndá xi̱ta̱, Jesús kijí ya̱ ján Galilea nga tsiꞌkéna̱jmíya jè ꞌén xi̱tse̱ ra nda tsò koni ꞌsín batéxoma Nainá.
\v 15 Kitsò:
\p ―Ijyeé ijchó ni̱chjin; ko̱ ijyeé ꞌñó kjochraña nga jcha̱‑la̱ kóꞌsín tjín jè kjo̱téxoma‑la̱ Nainá. Ti̱kájno‑no jé‑no; kì ti̱ tsja jé fatsji‑no; katakjiín‑no ꞌén xi̱tse̱‑la̱ Nainá ra nda tsò.
\s Kóꞌsín nga kiìchja̱‑la̱ Jesús jñà xi̱ta̱‑la̱ ra ijòn ma‑ni
\r (Mateo 4:18‑22; Lucas 5:1‑11)
\p
\v 16 ꞌKia̱ nga ꞌja Jesús ya̱ a̱ndi ndáchikon ꞌtse̱ Galilea, kijtseé xi̱ta̱ ra ꞌmì Simón ko̱ ꞌndse̱ ra ꞌmì Andrés nga i̱nchisíkàtje̱n-jin‑ndá na̱ꞌya‑la̱; jñà xi̱ta̱ kìi̱, ti̱í bíxkó.
\v 17 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Nchrabátji̱ngi‑ná, ꞌa̱án tsja‑no xá; xi̱ta̱á kíxkóya koni ꞌsín nga bíxkó jiòn ti̱.
\p
\v 18 Jñà xi̱ta̱ kìi̱, ndi̱to̱ón isíkáhijyo jñà na̱ꞌya‑la̱ nga kiìtji̱ngi‑la̱ Jesús.
\p
\v 19 ꞌKia̱ nga i̱nchifì‑isa ya̱ a̱ndi ndáchikon, Jesús kijtseé‑te ra ꞌmì Jacobo ko̱ ꞌndse̱ ra ꞌmì Juan, i̱xti‑la̱ ra ꞌmì Zebedeo, nga títsa̱ya chitso‑la̱, ko̱ i̱nchibíndayá‑ni na̱ꞌya‑la̱.
\v 20 A̱kjòn kiìchja̱‑la̱. Ko̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱, kiìtji̱ngií‑te‑la̱ Jesús; ya̱á kitsjin‑yá chitso‑la̱, jè na̱ꞌìn‑la̱ ko̱ jñà xi̱ta̱ chi̱ꞌnda ra ya̱ síxáko̱.
\s Mé kjo̱téxoma ra tjín‑la̱ Jesús ko̱ kóꞌsín kitsò‑la̱ jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱
\r (Lucas 4:31‑37)
\p
\v 21 Ijchó Jesús ya̱ na̱xi̱ndá ra ꞌmì Capernaum ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya, ꞌjahaꞌsen ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío, nga tsakón‑ya ꞌén nda‑la̱ Nainá.
\v 22 Jñà xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna, tà ꞌkoa̱á kjomà‑la̱ koni ꞌsín tsò ꞌén ra tsakón‑ya‑la̱. Nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín tsakón‑ya‑la̱ koni jngo xi̱ta̱ ra ꞌñó tjín‑la̱ kjo̱téxoma; mì tsa ko̱ꞌsín tsakón‑ya koni jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés.
\v 23 Ya̱á tíjna jngo xi̱ta̱ ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tíjnajin ya̱ inìma̱‑la̱ ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío. ꞌÑó kiìchja̱ nga kitsò:
\p
\v 24 ―Ngaji̱ Jesús ra ya̱ Nazaret tsa̱ji, ¿mé kjoa̱ ra tjín‑naji̱n ra ko̱ ngaji̱? ¿A kií xá kàꞌfìi̱‑nì nga si̱kjehesòn‑náji̱n? ꞌA̱n bexkoón‑la; ji̱í‑ní ra xi̱ta̱ tsje‑la̱ Nainá ꞌmì‑li.
\p
\v 25 Tanga Jesús tsakátiko̱ó jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, kitsò‑la̱:
\p ―Jyò ti̱jni, títjo̱kàjin ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱.
\p
\v 26 Jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ꞌñó tsikítsajne jè ndí xi̱ta̱ ra̱kìi̱ ko̱ ꞌñó iskindaya, a̱kjòn itjokàjin‑ni ya̱ inìma̱‑la̱ jè xi̱ta̱ ra kìi̱.
\v 27 Jñà xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna tà ꞌkoa̱á kjomà‑la̱ ꞌkia̱ nga kijtse kjoa̱ kìi̱; jndíi̱ ra ján tsakáko̱ xákjén; kitsò:
\p ―¿Mé kjoa̱‑ni kìi̱? ¿Mé kjoa̱ xi̱tse̱‑ni ra ko̱ꞌsín bakón‑ya? ꞌKoa̱á ꞌsín ꞌsín koni xi̱ta̱ ra ꞌñó tjín‑la̱ kjo̱téxoma; ꞌkia̱ nga bíꞌtin jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, sasaá síhitjasòn‑la̱.
\p
\v 28 Kjoa̱ ra kiꞌsìn Jesús, ndi̱to̱ón inaꞌyá‑la̱ nga tíjngo nangi ra chja̱‑ni ya̱ Galilea.
\s Kóꞌsín nga isinda‑ni Jesús jè na̱chíya‑la̱ Simón
\r (Mateo 8:14‑15; Lucas 4:38‑39)
\p
\v 29 ꞌKia̱ nga ijye itjo‑ni Jesús ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío, ya̱á kijì ya̱ niꞌya‑la̱ Simón ko̱ Andrés; kjihijtako̱ jè Jacobo ko̱ Juan.
\v 30 Jè na̱chíya‑la̱ Simón, kjijna kiya‑ní, ꞌchin tijngaá tjín‑la̱. ꞌKia̱á kiꞌsena̱jmí‑la̱ Jesús.
\v 31 Jè Jesús ikasiꞌta chrañaá‑la̱; itsabáꞌñó tsja, isíkíjna kixi̱‑nì. Sasa itjahíxìn‑la̱ jè ꞌchin tijnga ra tjín‑la̱. A̱kjòn ꞌkia̱á jè chjo̱ón ra̱kìi̱, kisìsin‑la̱ Jesús tsa mé ra mejèn‑la̱, ko̱ jñà xi̱ta̱ ra kjihijtako̱.
\s Kóꞌsín nga kjonda‑nì jñà xi̱ta̱ ra kiya ko̱ ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱
\r (Mateo 8:16‑17; Lucas 4:40‑41)
\p
\v 32 ꞌKia̱ nga ijye iskatjì tsáꞌbí, nga ijye kjòꞌña̱, jñà xi̱ta̱ ꞌjiìkó ya̱ ñánda̱ tíjna Jesús ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra kiya ko̱ ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱.
\v 33 Ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá, ya̱á kitse ya̱ a̱jto xo̱tjo̱ba̱‑la̱ niꞌya.
\v 34 Kjín jchán xi̱ta̱ kjonda‑ni ra kjìn sko̱ya ꞌchin tjín‑la̱, ti̱ꞌkoa̱á kjín jchán inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tsachrjekàjin ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱. Jesús mì kì kitsjáꞌnde nga jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í kiìchja̱; nga̱ jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ijyeé be yá‑ni ra jè Jesús.
\s Kóꞌsín nga tsajmesón Jesús nga tsiꞌkéna̱jmíya
\r (Lucas 4:42‑44)
\p
\v 35 ꞌÑó ta̱jñòya tsasítje̱n Jesús; takó jñò‑isa ꞌkia̱ nga itjokàjin ya̱ na̱xi̱ndá; kijì jngo i̱ꞌnde ra a̱ꞌta xìn kjijna ya̱ ñánda̱ nga tsìn xi̱ta̱, ya̱á kijì nga kiìchja̱ꞌta‑la̱ Nainá.
\v 36 Jè Simón ko̱ jñà xi̱ta̱ xákjién ra iꞌka, kijí‑ní nga kiì kátsji Jesús.
\v 37 ꞌKia̱ nga ijye isakò‑la̱, kitsó‑la̱:
\p ―Ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱, ji̱í tíbátsji‑li.
\p
\v 38 Tanga jè Jesús, kitsó‑ní:
\p ―Ya̱ tjiaán ya̱ ján na̱xi̱ndá ra iꞌka ra chraña kjihijyo; machjeén‑ní nga ti̱ꞌkoa̱ ya̱ ꞌkenájmíya ꞌén nda‑la̱ Nainá, nga̱ kií xá ꞌjíi̱‑na.
\p
\v 39 ꞌKoa̱á ꞌsín tsajme Jesús nga tíjngo ya̱ i̱ꞌnde Galilea, jndíi̱ ra ján na̱xi̱ndá tsajme nga tsiꞌkéna̱jmíya ꞌén nda‑la̱ Nainá ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío, ko̱ tsachrjekàjin inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱.
\s Kóꞌsín nga kisinda‑nì Jesús jè xi̱ta̱ ra tjín‑la̱ ꞌchin ra tífiꞌndojno chrja̱ba̱ ijo‑la̱
\r (Mateo 8:1‑4; Lucas 5:12‑16)
\p
\v 40 Jngo xi̱ta̱ ra tjín‑la̱ ꞌchin ra tífiꞌndojno chrja̱ba̱ ijo‑la̱ ꞌji kasiꞌta chraña‑la̱ Jesús. Tsasèn-xkóꞌnchiꞌta‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Tsa mejèn‑li, chjáaxìn‑ná jè ꞌchin ra tjín‑na.
\p
\v 41 Jè Jesús kjòhi̱ma̱ke‑ní jè ndí xi̱ta̱ ra̱kìi̱, tsakáꞌtá‑la̱ tsja, kitsò‑la̱:
\p ―Mején‑na. Ko̱ꞌsín katatjahíxìn‑li jè ꞌchin ra tjín‑li.
\p
\v 42 ꞌKia̱ nga ijye kiìchja̱ Jesús, ndi̱to̱ón kjonda‑ni jè ndí xi̱ta̱ ra̱kìi̱; itjahíxìn‑la̱ jè ꞌchin ra tjín‑la̱, kjotsjeé‑ni ijo‑la̱.
\v 43 ꞌKia̱ nga kijì‑ni jè ndí xi̱ta̱ ra̱kìi̱, Jesús kitsó‑la̱:
\p ―ꞌTin‑la nda nda‑ni.
\m Ko̱ ꞌñó tsikíꞌtin nga kitsò‑la̱:
\p
\v 44 ―Kì yá xi̱ta̱ ra ꞌbèna̱jmí‑la̱. ꞌTin ya̱ ñánda̱ tíjna jè na̱ꞌmì; jchꞌi̱i jñà kjo̱tjò‑li, jñà tsajmì ra síjé jè kjo̱téxoma‑la̱ Moisés, mé‑ni nga tsje ki̱jna‑ni ya̱ ngixko̱n Nainá ko̱ nga nda kjón kataꞌya‑la̱ nga kixi̱í kjoa̱ nga ijyeé kjonda‑ni jè ꞌchin ra tjín‑li.
\p
\v 45 Tanga jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ꞌkia̱ nga ijye kijì‑nì: tsikíꞌtsia̱‑ní nga tsiꞌkéna̱jmí ijye kóꞌsín kjomàꞌtin. ꞌKoa̱á ꞌsín kjomà‑ni nga jè Jesús mì kì ti̱ taxki̱ kjomà ꞌjahaꞌsen‑jin‑ni ta ñáa̱ na̱xi̱ndá; ya̱á tsikijna ya̱ ñánda̱ tsìn xi̱ta̱; tanga takó inchrabà‑ni xi̱ta̱ ra ta ñánda̱ i̱ꞌnde inchrabà‑ni nga kiìtji̱ngi‑la̱ ya̱ ñánda̱ nga tíjna.
\c 2
\s Kóꞌsín kjonda‑nì jngo ndí xi̱ta̱ ra mì ti̱ ma síjtiya‑ni ijo‑la̱
\r (Mateo 9:1‑8; Lucas 5:17‑26)
\p
\v 1 ꞌKia̱ nga ijye tsato jò jàn ni̱chjin, ijchó india‑ni Jesús ya̱ ján na̱xi̱ndá Capernaum. Kijchaá‑la̱ nga ya̱á tíjnaya jngo niꞌya.
\v 2 Kjín jchán xi̱ta̱ kjóxkóꞌta‑la̱ skanda mí kì ti̱ kjotsìꞌndé‑ni ya̱ a̱jto xo̱tjo̱ba̱‑la̱ niꞌya. Jè Jesús tsiꞌkéna̱jmíyaá‑la̱ jè ꞌén nda‑la̱ Nainá.
\v 3 Ijòn ma‑ni xi̱ta̱ ꞌji ra ꞌyaya jngo ndí xi̱ta̱ ra kjijnajyò nga tíjngo ijo‑la̱.
\v 4 Mì kì kjomà itjoꞌnde‑la̱ nga ꞌjahaꞌsen‑ko̱ ya̱ niꞌya, ta nga̱tjì‑la̱ nga̱ batoó kjìn ma‑ni xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna. Ya̱á iskanìmijìn ya̱ a̱sònꞌnga‑la̱ niꞌya; a̱kjòn iskíꞌxa̱ ya̱ a̱tsjá‑la̱ ya̱ kixi̱‑la̱ ñánda̱ tíjna Jesús. Ya̱á iskanijen jè ndí xi̱ta̱ ra kiya ra kjisón yá‑la̱.
\v 5 ꞌKia̱ nga kijtse Jesús nga jñà xi̱ta̱ ra ꞌjiìkó xi̱ta̱ ra kiya, nga makjiín‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱, kitsó‑la̱ jè ndí xi̱ta̱ ra kiya:
\p ―Ji̱ ndí na̱ꞌìn, jñà jé‑li ijyeé kànìhijchaàꞌta‑li.
\p
\v 6 Ya̱á títsa̱jna iꞌka jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés. ꞌKia̱ nga kijtse koni ꞌsín nga kitsò Jesús, isíkítsjen‑ní ya̱ a̱jin inìma̱‑la̱, nga kitsò:
\v 7 “¿Mé‑ni ko̱ꞌsín chja̱‑ni jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱? Jé Nainá chja̱jno‑la̱ nga ko̱ꞌsín tsò. Nga̱ ta jè ta̱jngoó Nainá ra ma‑la̱ síjchaàꞌtá‑ná jé‑ná.”
\v 8 Tanga jè Jesús ndi̱to̱ón kijtse koni ꞌsín nga i̱nchisíkítsjen ya̱ a̱jin inìma̱‑la̱. Kitsó‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni ko̱tsò‑ni kjo̱bítsjen ra nchrabájin ya̱ inìma̱‑no?
\v 9 ¿Ñáa̱ ra isa̱ chiba chjá tjín? ¿A jè‑ní nga kixé: “Jñà jé‑li ijyeé kànìhijchaàꞌta‑li”, o̱ ra jè‑ní nga kixé: “Chjíbí jè na̱chan‑yá‑li, ti̱sítji̱in, ko̱ ti̱tjájme‑ni”?
\v 10 Nda kjón kokon‑no nga ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱ tjíꞌndeé‑na i̱ a̱ꞌta nangi nga ma sijcháꞌta‑la̱ jñà jé‑la̱ xi̱ta̱.
\p ꞌKia̱á kitsò‑la̱ jè ndí xi̱ta̱ ra kiya:
\p
\v 11 ―Ji̱, ꞌkoa̱á ꞌsín tíxin‑la: Ti̱sítji̱in, chjíbí na̱chan‑yá‑li, ko̱ ꞌtin‑ni ya̱ niꞌya‑li.
\p
\v 12 ꞌKia̱á tsasítje̱n jè ndí xi̱ta̱ ra kiya. Iskábé na̱chan‑yá‑la̱. Itjojin masen‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna. ꞌKia̱ nga kijtse jñà kjoa̱ kìi̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱, tà kjóxkón‑la̱. ꞌKia̱á jeya isíkíjna Nainá. Kitsò:
\p ―Kjè sa india ꞌyeé kjoa̱ ra ko̱ꞌsín ma.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús kiìchja̱‑la̱ jè Leví
\r (Mateo 9:9‑13; Lucas 5:27‑32)
\p
\v 13 Ra kjomà a̱skan‑ni, jè Jesús kijí india‑ni ya̱ ján a̱ndi ndáchikon. Ngaꞌtsì xi̱ta̱, ya̱á ijchòtji̱ngi‑la̱, a̱kjòn tsakón‑ya‑la̱ jè ꞌén nda‑la̱ Nainá.
\v 14 ꞌKia̱ nga i̱nchifì, Jesús kijtseé jè xi̱ta̱ ra ꞌmì Leví, jè ra ti‑la̱ Alfeo ra tíjnaꞌta ya̱ ímixa̱ ñánda̱ machjítjì tsajmì a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱xá Roma. Kitsò‑la̱:
\p ―Nchrabátji̱ngi‑ná.
\p Jè xi̱ta̱ ra ꞌmì Leví, ndi̱to̱ón tsasítje̱n nga kijìtji̱ngi‑la̱ Jesús.
\p
\v 15 ꞌKia̱ nga jè Jesús tíjnaꞌta ímixa̱ ya̱ niꞌya‑la̱ Leví ko̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱; ko̱ ti̱ꞌkoa̱á kjín ma‑ni xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì ko̱ jñà xi̱ta̱ ra tse jé tjín‑la̱ ya̱á tjítsa̱jnaꞌta‑te ímixa̱ ya̱ ñánda̱ tíjna Jesús; nga̱ kjín jchán ma‑ni xi̱ta̱ ra kiìtji̱ngi‑la̱.
\v 16 Jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ko̱ jñà xi̱ta̱ fariseo, kijtse‑ní nga jè Jesús ya̱á tíbakjèn‑ko̱ xi̱ta̱ ra tse jé tjín‑la̱ ko̱ jñà xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì. ꞌKia̱á kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús:
\p ―¿Mé‑ni ko̱ꞌsín ꞌsín‑ni jè Maestro‑najiòn nga jñà xi̱ta̱ ra tse jé tjín‑la̱ ko̱ nga jñà xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì bakjèn‑ko̱‑ni?
\p
\v 17 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré Jesús; kitsó‑la̱:
\p ―Mì tsa chji̱ne̱xki machjeén‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra mì mé ꞌchin tjín‑la̱; jñá‑ní xi̱ta̱ ra kiya ra machjeén‑la̱ chji̱ne̱xki. Mì tsa ki xá ꞌjíi̱‑na ra ꞌa̱n nga jñà kichjà‑la̱ jñà ra xi̱ta̱ kixi̱ tsò‑la̱ ijo‑la̱, ta jñá‑ní kichjà‑la̱ jñà ra machi̱ya‑la̱ nga xi̱ta̱ jé‑ní.
\s Kjiá‑nioo̱ nga ma kítsa̱jnachjan xi̱ta̱
\r (Mateo 9:14‑17; Lucas 5:33‑39)
\p
\v 18 India‑ni ꞌkia̱ nga tjítsa̱jnachjan jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Juan ko̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ jñà xi̱ta̱ Fariseo, tjín iꞌka xi̱ta̱ ra kijì ya̱ ñánda̱ tíjna Jesús nga ikjonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Juan ko̱ jñà ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ xi̱ta̱ Fariseo bìtsa̱jnachjan‑ní. ¿Ko̱ mé‑ni mì tsa bìtsa̱jnachjan‑ni jñà ra xi̱ta̱ tsa̱ji?
\p
\v 19 Kitsó‑la̱ Jesús:
\p ―¿A bìtsa̱jnachjaán jñà xi̱ta̱ ya̱ ñánda̱ nga ꞌse jngo kjoa̱bixan, ꞌkia̱ nga takó ya̱ tíjnako̱‑isa jè xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra kàbixan? ꞌKia̱ nga takó tíjna‑isa, mì kì kítsa̱jnachjan‑jìn jñà xi̱ta̱.
\v 20 Tanga ki̱jchó jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga tjáꞌan‑la̱ jè xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra kàbixan; ꞌkia̱á‑ni nga kítsa̱jnachjan.
\p
\v 21 ’Jngo nikje ra ijye jchínga, mì kì ma tsa nikje xi̱tse̱ si̱jtoꞌa‑la̱; nga̱ jè nikje xi̱tse̱ ski̱íꞌñóya‑ní, ko̱ ya̱á ski̱íchrja̱ya‑nda jè nikje jchínga. Ko̱ isa̱á tse tjáꞌxa̱‑isa ya̱ ñánda̱ nga ichrjajndá.
\v 22 Ti̱ꞌkoa̱á mì kì ko̱ma si̱nchá xán ixi jñà chrja̱ba̱ ra ijye kjójchínga; nga̱ tsa ko̱ꞌsín ꞌsie̱én, ꞌkia̱ nga ijye ko̱jchá xán, ski̱íchrja̱ya jñà chrja̱ba̱ ko̱ ya̱á jchi̱ja ijye jè xán, ko̱ ti̱ꞌkoa̱á kji̱tsón‑te jñà chrja̱ba̱. Tanga jè xán ixi, chrja̱ba̱ xi̱tse̱é tjínè‑la̱ nga si̱nchá.
\s Kóꞌsín tjín ra a̱ꞌta ꞌtse̱ ni̱chjin níkjáya
\r (Mateo 12:1‑8; Lucas 6:1‑5)
\p
\v 23 India, ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya ya̱á ꞌja Jesús ya̱ ñánda̱ tjítje̱ trigo. Ko̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, tsateé natín‑la̱ trigo.
\v 24 Jñà xi̱ta̱ Fariseo kitsó‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni ko̱ꞌsín ꞌsín‑ni jñà xi̱ta̱‑li, jngo kjoa̱ ra mì kì tjíꞌnde nga ꞌsie̱én ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya?
\p
\v 25 Tanga Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿A kjeé chitáꞌyá jiòn ya̱ xa̱jo̱n ñánda̱ nga tíchja̱ koni ꞌsín kiꞌsìn india jè xi̱ta̱ jchínga‑ná ra tsiꞌkìn David ko̱ jñà xi̱ta̱ ra ta̱ña tji̱ko̱ ꞌkia̱ nga kjòhojò‑la̱ ko̱ kjotsìn‑la̱ mé ra iskine?
\v 26 ꞌKia̱ nga jè xi̱ta̱ ra ꞌmì Abiatar tíjna na̱ꞌmì ítjòn, jè David ꞌjahaꞌseén ya̱ niꞌya‑la̱ Nainá nga iskine ni̱ño̱ nchra̱jín ra Nainá ijye kjonga̱tsja; ko̱ ti̱ꞌkoa̱á skanda kitsjá‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra tji̱ko̱. Jñà ni̱ño̱ nchra̱jín kìi̱, tà jñá na̱ꞌmì tjíꞌnde‑la̱ nga kjine.
\p
\v 27 Kitsò‑isa Jesús:
\p ―Kií xá isinda‑ni jè ni̱chjin níkjáya, nga jñà xi̱ta̱ ma sa̱kò‑la̱ kjo̱nda; mì tsa ki xá isinda‑ni jñà xi̱ta̱ nga jè ni̱chjin níkjáya sakò‑la̱ kjo̱nda ra a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱.
\v 28 ꞌKoa̱á ma‑ni, ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱, ꞌa̱án batexóma‑la̱ jè ni̱chjin níkjáya.
\c 3
\s Kóꞌsín kjomà nga kjonda‑ni jè xi̱ta̱ ra kixìꞌta jngo tsja
\r (Mateo 12:9‑14; Lucas 6:6‑11)
\p
\v 1 Jesús ꞌjahaꞌseén india‑ni ya̱ ñánda̱ tíjna jngo niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío. Ko̱ ya̱á tíjna jngo xi̱ta̱ ra kixìꞌta jngo tsja.
\v 2 Jñà xi̱ta̱ ra kondra̱ fì‑la̱ Jesús i̱nchisíkinda̱‑ní nga mejèn‑la̱ nga ske̱ a si̱ìndaá‑ni jè xi̱ta̱ ra kixìꞌta tsja ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya, mé‑ni nga ko̱ma sa̱kò‑la̱ mé ra ma koa̱àngi‑ni.
\v 3 Jesús ꞌkia̱á kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ ra kixìꞌta jngo tsja:
\p ―Ti̱sítji̱in, a̱bí, ti̱se̱n masin i̱jndíi̱.
\p
\v 4 Jesús, ꞌkia̱á kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra iꞌka:
\p ―¿Mé ra tjíꞌnde nga ꞌsie̱én ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya? ¿A ndaá ꞌsie̱én o̱ ra ꞌchoó ꞌsie̱én? ¿A si̱ndaá jngo‑ná xi̱ta̱ o̱ ra si̱ꞌken‑ná?
\p Tanga jñà xi̱ta̱ kìi̱, ta jyó tsikitsa̱jna.
\v 5 Jesús ngi ko̱ó kjo̱jti‑la̱ iskoꞌán xi̱ta̱ ra kitsendí‑la̱. Ko̱ ꞌñó ba kiꞌse‑la̱ ta nga̱tjì‑la̱ nga ꞌñó tájajín ya̱ inìma̱‑la̱ jñà xi̱ta̱. ꞌKia̱á kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ ra kixìꞌta tsja:
\p ―Tjèn ndajì ndsi̱i.
\p Ko̱ tsikjén ndajó tsja jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ko̱ ta ndi̱to̱ón kjonda‑ni.
\v 6 ꞌKia̱ nga itjo‑ni jñà xi̱ta̱ Fariseo tsajo̱óyaá‑ni ko̱ jñà xi̱ta̱ Herodiano nga mejèn‑la̱ si̱ìꞌken Jesús.
\s Kóꞌsín kjomà ꞌkia̱ nga ꞌñó kjìn xi̱ta̱ kijìtji̱ngi‑la̱ Jesús ya̱ a̱ndi ndáchikon ꞌtse̱ Galilea
\p
\v 7 Jesús ko̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ya̱á kijì ya̱ a̱ndi ndáchikon. Ko̱ kjín jchán xi̱ta̱ kijìtji̱ngi‑la̱ ra ya̱ nangi‑la̱ Galilea ko̱ Judea,
\v 8 ko̱ jñà xi̱ta̱ ra ꞌtse̱ na̱xi̱ndá Jerusalén, ko̱ ra Idumea nangi‑la̱, xi̱ta̱ ra tjíhijyo ya̱ ra ijngoa ndáje̱ Jordán, ko̱ jñà ra tjíhijyo ya̱ jngo tjandi‑la̱ na̱xi̱ndá Tiro ko̱ Sidón; ꞌñó inaꞌyá‑la̱ kjo̱xkón ra kiꞌsìn Jesús. ꞌKoa̱á ꞌsín kjomà‑ni nga ta̱ kjìn xi̱ta̱ ꞌji tjíngi‑la̱.
\v 9 Jesús, ꞌkoa̱á ꞌsín kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ nga kátájnanda kiꞌta jngo‑la̱ chitso ra kíjnaya, mé‑ni nga mì ya̱ ꞌñó ko̱jtín‑nè‑ni xi̱ta̱.
\v 10 Ta nga̱tjì‑la̱ nga̱ kjín jchán xi̱ta̱ ra kiya ijye isinda‑ni, ko̱ jñà xi̱ta̱ ra iꞌka ra takó kiya‑isa, ya̱á fìkjanéꞌñó ya̱ ñánda̱ tíjna Jesús nga mejèn‑la̱ ska̱ꞌta‑la̱ tsja.
\v 11 Jñà xi̱ta̱ ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin inìma̱‑la̱, ꞌkia̱ nga be jè Jesús, mincha-xkóꞌnchiꞌtá‑la̱, a̱kjòn ꞌñó jchán chja̱ nga tsò:
\p ―Ji̱‑ní ra Iꞌndí‑la̱ Nainá.
\p
\v 12 Tanga jè Jesús ꞌñó tsakátiko̱ nga kì tà chjàn yá xi̱ta̱ ra ꞌbéna̱jmí‑la̱ yá‑ni ra jè.
\s Jesús ko̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ ra tsjahíjin
\r (Mateo 10:1‑4; Lucas 6:12‑16)
\p
\v 13 Ra kjomà a̱skan‑nioo̱, Jesús ya̱á kiìmijìn jngo nindo. Kiìchja̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra jè nda isasèn‑la̱. Ko̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱ ya̱á tsakáhijtako̱.
\v 14 A̱kjòn ya̱á tsjahíjin tejò xi̱ta̱ ra ya̱ ko̱hijtako̱, ko̱ nga ti̱ꞌkoa̱ isìkasén nga ꞌke̱èna̱jmíya jè ꞌén nda‑la̱ Nainá,
\v 15 ko̱ kitsjá‑te‑la̱ kjo̱téxoma nga ma si̱inda‑ni xi̱ta̱ ra kiya ko̱ nga ma ko̱chrjekàjin inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱.
\v 16 Jñá xi̱ta̱ kìi̱ ra tejò ma‑ni ra tsjahíjin: jè ra ꞌmì Simón, jè ra ti̱ꞌkoa̱ Pedro tsikíꞌta ꞌí‑la̱;
\v 17 ko̱ jè ra ꞌmì Jacobo ko̱ jè ꞌndse̱ ra ꞌmì Juan ra i̱xti‑la̱ Zebedeo ma, ra ti̱ꞌkoa̱ Boanerges tsikíꞌta ꞌí‑la̱. (Jè ꞌí ra̱kìi̱, I̱xti‑la̱ ꞌCho̱ón, tsò‑ni.)
\v 18 Ko̱ jè ra ꞌmì Andrés; ko̱ jè ra ꞌmì Felipe; ko̱ jè ra ꞌmì Bartolomé; ko̱ jè ra ꞌmì Mateo; ko̱ jè ra ꞌmì Tomás; ko̱ jè ra ꞌmì Jacobo, ti‑la̱ Alfeo; ko̱ jè ra ꞌmì Tadeo; ko̱ jè ra ꞌmì Simón ra ya̱ fìꞌta‑la̱ jñà xi̱ta̱ cananista,
\v 19 ko̱ jè ra ꞌmì Judas Iscariote, jè ra isìnga̱tsja Jesús xi̱ta̱ kondra̱‑la̱.
\s Kóꞌsín tjín a̱ꞌta ꞌtse̱ jñà xi̱ta̱ ra chja̱jno‑la̱ jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá
\r (Mateo 12:22‑32; Lucas 11:14‑23; 12:10)
\p ꞌKia̱ nga ꞌji‑ni Jesús ya̱ niꞌya ñánda̱ nga síkjáya,
\v 20 taxki̱ xi̱ta̱‑ní ra kjóxkó india‑ni, skanda mí ti̱ itjoꞌnde‑la̱ nga ma tsakjèn jè Jesús ko̱ jñà xi̱ta̱‑la̱.
\v 21 Jñà xi̱ta̱ ra xákjién ma Jesús, ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré kjoa̱ ra tíma, kiíꞌká‑ni Jesús, nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín kitsò tsa ijyeé kjóská‑la̱.
\p
\v 22 Tanga jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya jè kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ra ꞌji‑ni ya̱ Jerusalén, ꞌkoa̱á ꞌsín kitsò‑te nga jè‑ró ngaꞌñó ra síchjeén Jesús ꞌkia̱ nga ko̱ꞌsín ma‑la̱ bachrjekàjin jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱, jé‑ró tsjá‑la̱ jè Beelzebú jè ra tíjna ítjòn‑la̱ jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í.
\p
\v 23 Jesús kiìchja̱á‑la̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱ nga katanchrabá. A̱kjòn tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ jñà kjoa̱ ra mangásòn‑kjo. Kitsò‑la̱:
\p ―¿A ko̱maá ti̱jè‑ni xi̱ta̱‑ni̱í ko̱chrjekàjin‑ni ijo‑la̱ ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱?
\v 24 Jngo i̱ꞌnde ñánda̱ batéxoma jngo xi̱ta̱xá tsa jòya tjín nga ti̱jñà kjaán‑kjo‑ni xi̱ta̱‑la̱, mì kì ti̱ mé ngaꞌñó ꞌse̱‑la̱ nga ko̱tèxoma‑isa.
\v 25 Ko̱ tsa jngo niꞌya ñánda̱ nga títsa̱jna xi̱ta̱, tsa jòya tjín nga ti̱jñà kjaán‑kjo‑ni, ti̱ꞌkoa̱á mì kì ti̱ mé ngaꞌñó ꞌse̱‑la̱ nga ko̱tèxoma‑isa.
\v 26 Ko̱ tsa jè xi̱ta̱‑ni̱í ti̱jé tíkjaán‑ko̱‑ni ijo‑la̱, mì kì ti̱ mé ngaꞌñó ꞌse̱‑la̱ nga ma ko̱tèxoma‑isa. Ta ya̱á jchi̱ja.
\p
\v 27 ’Ya̱ niꞌya‑la̱ jngo xi̱ta̱ ra ꞌñó ꞌtse̱n, ni̱yá xi̱ta̱‑ni ra ko̱ma kjoa̱haꞌsen chijé nga si̱ìchijé mé tsajmì ra tjín‑la̱ tsa mì ítjòn ki̱ítéꞌñó jè xi̱ta̱ ꞌtse̱n, ko̱ a̱kjòn ꞌkia̱á ko̱ma si̱ìchijé‑la̱.
\p
\v 28 ’ꞌKoa̱á xín kixi̱‑no, jè Nainá si̱hijchaꞌtá‑la̱ ngaꞌtsì jñà jé ra tjín‑la̱ xi̱ta̱ ko̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ ngaꞌtsì ꞌén ꞌcho ra ki̱chja̱.
\v 29 Tanga jñà xi̱ta̱ ra ki̱chja̱jno‑la̱ jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá, ni̱kjiá si̱jchaꞌta‑la̱ jñà jé‑la̱, ko̱ kjo̱hiꞌiín si̱nè‑la̱ skanda ta mé ni̱chjin‑nioo̱.
\p
\v 30 Kií ko̱ꞌsín kitsò‑ni jè Jesús, nga̱ jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya jè kjo̱téxoma‑la̱ Nainá kitsó‑ní: “Jé inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱.”
\s Jè na̱‑la̱ Jesús ko̱ jñà ꞌndse̱
\r (Mateo 12:46‑50; Lucas 8:19‑21)
\p
\v 31 Ra kjomà a̱skan‑nioo̱, ijchó jñà ꞌndse̱ Jesús ko̱ na̱‑la̱. Ya̱á tsikitsa̱jna ya̱ ndi̱tsiaán, ꞌkia̱á inakjoá‑la̱ jè Jesús.
\v 32 Jñà xi̱ta̱ ra ya̱ tjítsa̱jnandi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Jè na̱‑li ko̱ jñà ꞌndsì ya̱á tjítsa̱jna ndi̱tsiaán. Ji̱í‑ró bátsji‑li.
\p
\v 33 ꞌKia̱á kiìchja̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¿Yá‑ni ra na̱‑na̱ ma ko̱ ra ꞌndsèe̱ ma?
\p
\v 34 Iskotsíjen‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jnandi‑la̱. Kitsò‑la̱:
\p ―Jñá‑ní xi̱ta̱ kìi̱ ra na̱‑na̱ ma ko̱ ra ꞌndsèe̱ ma.
\v 35 Nga̱ jñà xi̱ta̱ ra síhitjasòn koni ꞌsín nga mejèn‑la̱ Nainá, jñá‑ní ra ꞌndsèe̱ ma, ko̱ ra tichjaa̱ ma, ko̱ ra na̱‑na̱ ma.
\c 4
\s Kjoa̱ ra mangásòn ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra kjíjndi̱ xojmá ya̱ a̱jin nangi
\r (Mateo 13:1‑9; Lucas 8:4‑8)
\p
\v 1 Tsikíꞌtsia̱á india‑ni Jesús nga tsakón‑ya ya̱ a̱ndi ndáchikon. Ko̱ taxki̱ kjín kjomà xi̱ta̱ ra kjóxkóꞌta‑la̱. ꞌKia̱á tsikijnaya jngo chitso ya̱ a̱jin ndáchikon. Ko̱ ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱, ya̱á tsikìtsa̱hijyo ya̱ a̱ndi ndáchikon.\fig Jesus teaching from boat -50%|15-CN01705B.TIF|col|Mrk 4:1|| |MRK 4:1\fig*
\v 2 Kjín ndi̱yá‑la̱ kjoa̱ ra mangásòn tsakón‑ya‑la̱. ꞌKia̱ nga tsiꞌkéna̱jmí‑la̱, kitsó‑la̱:
\p
\v 3 ―Nda ti̱náꞌya. Jngo xi̱ta̱ kijì nga kiì kjíjndi̱ xojmá.
\v 4 ꞌKia̱ nga tíkjíjndi̱, tjín iꞌka xojmá ra ya̱ iskatsajo ya̱ a̱ya ndi̱yá. Ko̱ ꞌkia̱á ꞌji jñà ni̱se nga iskine.
\v 5 Ngi ko̱tjín iskatsajo ya̱ a̱sòn na̱jo̱ ya̱ ñánda̱ nga chiba niꞌnde tjín; jñà xojmá ndi̱to̱ón isò, ta nga̱tjì‑la̱ mì tsa na̱nga̱ tjín niꞌnde;
\v 6 ko̱ ꞌkia̱ nga itjo tsáꞌbí nga kjotsjè jè ndabá, kixì‑ní jñà xojmá ra isò, ta nga̱tjì‑la̱ nga mì kì tsa na̱nga̱ kijì kja̱ma̱‑la̱.
\v 7 Ko̱ ingì ko̱tjín iskatsajo‑isa ya̱ a̱jin naꞌyá. ꞌKia̱ nga kjòꞌnga jñà naꞌyá, ya̱á kisìꞌken‑ngi, ko̱ jñà xojmá kìi̱, mì kì tsajà‑la̱ to.
\v 8 Tanga ti̱ꞌkoa̱á iskatsajo‑te xojmá ya̱ ñánda̱ nga nda nangi; isò‑ní; ti̱ꞌkoa̱á kjòꞌnga‑ní; tsajá‑la̱ to; ndaá itjo; tjín ra katé to tsajà‑la̱, ko̱ tjín ra jàn‑kan tsajà‑la̱, ko̱ tjín ra skanda jngo sindo̱ to tsajà‑la̱ nga jngó jngó tjaꞌtsin.
\p
\v 9 A̱kjòn kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Nda kjón ti̱náꞌya koni ꞌsín tíxin‑no.
\s Mé‑ni nga kjoa̱ ra mangásòn isìchjeén‑ni Jesús
\r (Mateo 13:10‑17; Lucas 8:9‑10)
\p
\v 10 ꞌKia̱ nga ijye isijna ta̱jngo‑ni Jesús, jñà xi̱ta̱ ra ya̱ tjítsa̱jnaꞌta chraña‑la̱ ko̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ ra tejò ma‑ni, iskonangií‑la̱ kóꞌsín tsò‑ni jè ꞌén ra ko̱ꞌsín tsiꞌkéna̱jmí‑la̱.
\v 11 Kitsó Jesús:
\p ―Jión tsako̱‑no nga i̱nchiꞌya jè kjoa̱ ra tjíꞌma koni ꞌsín nga batéxoma Nainá; tanga jñà ra kjꞌií xi̱ta̱, tà jñá ꞌse̱na̱jmíya‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱ ra mangásòn,
\v 12 mé‑ni nga mì kì ske̱‑ni ni̱ꞌsín ꞌñó nda sko̱òtsíjen, ti̱ꞌkoa̱á ni̱ꞌsín ꞌñó nda kji̱ꞌnchré, takó mì kì ko̱chi̱ya‑la̱. ꞌKoa̱á ma‑ni nga mì kì si̱ìkaatjìya‑ila̱ jè kjo̱bítsjen‑la̱ ko̱ mì kì ma si̱hijchaꞌta‑la̱ Nainá jñà jé ra tjín‑la̱.
\s Jesús tsiꞌkéna̱jmí kóꞌsín tsò‑ni kjoa̱ mangásòn ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra kjíjndi̱ xojmá
\r (Mateo 13:18‑23; Lucas 8:11‑15)
\p
\v 13 Kitsó Jesús:
\p ―¿A mí fìya‑no kóꞌsín tsò‑ni jè kjoa̱ mangásòn ra̱kìi̱? ¿Kóꞌsín ko̱ma‑ni nga ko̱chi̱ya‑no ngaꞌtsì kjoa̱ ra iꞌka?
\v 14 Jè ra kjíjndi̱ xojmá jé jngoya‑la̱ jè xi̱ta̱ ra síkaꞌbísòn jè ꞌén‑la̱ Nainá.
\v 15 Jñà xojmá ra ixaájten ya̱ a̱ya ndi̱yá, jñá jngoya‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá. Ra ma a̱skan‑ni, ꞌkia̱ nga ijye ꞌnchré, ꞌfiì jè xi̱ta̱‑ni̱í nga faháxìn ya̱ a̱jin inìma̱‑la̱ jñà ꞌén ra ijye kiíꞌnchré.
\v 16 Jñà xojmá ra ixaájten ya̱ a̱jin na̱jo̱, jñá jngoya‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá. ꞌÑó tsja ꞌse‑la̱ ꞌkia̱ nga ti̱ꞌsa̱ ꞌnchré.
\v 17 Tanga ꞌkoa̱á ꞌsín ngoya‑la̱ koni tsa tsìn‑la̱ kja̱ma̱ nga mì tsa ngi ko̱ inìma̱‑la̱ kjokjiín‑la̱, mì kì ꞌñó mincha, ta chibaá ni̱chjin chíkjoa̱‑la̱. ꞌKia̱ mé kjoa̱ ra sakó‑la̱ ko̱ tsa xi̱ta̱ fì‑la̱ kondra̱ ra ta nga̱tjì ꞌtse̱ ꞌén‑la̱ Nainá, ndi̱to̱ón tsjin‑ni jè ndi̱yá‑la̱ Nainá.
\v 18 Jñà xojmá ra ya̱ ixaájten ya̱ ñánda̱ nga tjín naꞌyá, jñá ngoya‑la̱ xi̱ta̱ ra ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá,
\v 19 tanga jñá kjoa̱nchi̱ná ra tjín i̱ i̱sàꞌnde, ꞌñó síkájno, ko̱ to̱ón ꞌñó matsjake. Jñá mejèn‑la̱ nga ꞌse ijye‑la̱ tsajmì ra tjín i̱ i̱sàꞌnde. ꞌKoa̱á ma‑ni nga síjchaàjin jè ꞌén‑la̱ Nainá ra ꞌnchré, ko̱ ni̱mé kjoa̱ ra nda tjín batsíjen ra a̱ꞌta ꞌtse̱.
\v 20 Jñá xojmá ra ixaájten ya̱ ñánda̱ nga nda nangi, jñá jngoya‑la̱ xi̱ta̱ ra ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá ko̱ makjiín‑la̱. Batsíjeén kjoa̱ ra nda tjín ra a̱ꞌta ꞌtse̱. ꞌKoa̱á ꞌsín ma koni jñà xojmá ra nda bajà‑la̱ to, nga tjín ra katé bajà‑la̱, ko̱ tjín ra jàn‑kan bajà‑la̱, ko̱ skanda tjín ra jngo sindo̱ to bajà‑la̱ nga jngó jngó tjaꞌtsin yá.
\s Kjoa̱ ra mangásòn ꞌtse̱ niꞌí ra síhisen
\r (Lucas 8:16‑18)
\p
\v 21 Jesús kitsó‑isa‑la̱:
\p ―¿A kií xá sitéꞌí jngo‑ni niꞌí ra síhisen nga ya̱ si̱kíjnangieé kàxa̱ ko̱ tsa ya̱ si̱kíjnangieé na̱chan? Jngo niꞌí ra síhisen, kií xá sitéꞌí‑ni nga ya̱ si̱jna ya̱ ñánda̱ ꞌnga chon, mé‑ni nga nda si̱hisen‑ni ya̱ ñánda̱ nga jñò chon.
\v 22 Nga̱ ngaꞌtsì kjoa̱ ra ꞌma tjíhijyo ꞌndi̱ ꞌndi̱, takó ko̱tsíjen‑yá‑ní; ko̱ ni̱ꞌsín bato ꞌñó tjíꞌma, takó jcha̱ tsijeén‑la̱.
\v 23 ¡Ndaá ti̱chi̱ya‑la takòn koni ꞌsín tíxin‑no!
\p
\v 24 Jesús kitsó‑isa‑la̱:
\p ―Jiòn ra i̱nchinaꞌyá, nda kjón ti̱náꞌya. Jè chi̱ba̱ ra si̱chi̱ba̱‑la xàngio̱o, ti̱jé ko̱chi̱ba̱ ngajo‑no, skanda isa̱á tsjásòn-isa‑no.
\v 25 Nga̱ jè ra machi̱ya‑la̱, isa̱á tse ko̱chi̱ya-isa‑la̱; ko̱ jè ra chiba kjo̱bítsjen tjín‑la̱, skanda tjáhixín‑la̱ jè kjo̱bítsjen ra tsò nga tjín‑la̱.
\s Kjoa̱ ra mangásòn kóꞌsín nga mijìn jngo ni̱jmé
\p
\v 26 Kitsó‑te Jesús:
\p ―Jè kjoa̱ koni ꞌsín nga batéxoma Nainá, ꞌkoa̱á jngoya‑la̱ koni ꞌsín ma ꞌkia̱ nga jngo xi̱ta̱ bítje̱ ni̱jmé.
\v 27 Jè ni̱jmé bisó‑ní ko̱ mihijin‑ní ni̱ꞌsín jè xi̱ta̱ fajnafè ꞌkia̱ nga ni̱tje̱n ko̱ basítje̱n ꞌkia̱ nga ni̱chjin, ko̱ nda mí be‑ni ra jè kóꞌsín ma‑la̱ nga maꞌnga.
\v 28 Nga̱ jé nangi ra ko̱ꞌsín ma‑la̱ síkisò; ko̱ ítjòn bitjo xka̱‑la̱, ko̱ a̱skan‑ni nga maje jè yá‑la̱, ko̱ a̱kjòn tjo jè natín‑la̱, ko̱ a̱kjòn ꞌkia̱á tjo ꞌje̱‑la̱.
\v 29 ꞌKia̱ nga ijye xì jè ni̱ji̱n, ꞌkia̱á sixkó; nga̱ ijyeé ijchò chi̱ba̱‑la̱ nga ko̱xkó.
\s Kjoa̱ ra mangásòn a̱ꞌta ꞌtse̱ xojmá mostaza
\r (Mateo 13:31‑32; Lucas 13:18‑19)
\p
\v 30 Jesús ngi india ko̱ kitsò‑isa:
\p ―¿Mé ra ma mangásòn‑ko̱ koni ꞌsín nga batéxoma jè Nainá? ¿Mé ra ma si̱ngásòn‑ke̱é?
\v 31 Jé‑la ma mangásòn‑ko̱ jè ra ꞌmì xojmá mostaza, nga ꞌkia̱ nga sitje̱ ya̱ a̱jin nangi jè xojmá mostaza, jè‑ní ra isa̱ ꞌñó i̱tsé‑ni ta ngaꞌtsì xojmá ra tjín i̱ a̱ꞌta nangi.
\v 32 ꞌKia̱ nga ijye sitje̱, bisó‑ní, a̱kjòn maꞌnga‑ní ko̱ skanda isa̱á ꞌñó ꞌnga ma koni jñà xka̱ ra ti̱ꞌkoa̱ xá sitje̱‑te‑ni. Ko̱ ꞌñó iꞌi ma jñà chrja‑la̱, skanda jñà ni̱se maá bíndaꞌá tjé‑la̱ nga bìtsa̱jnangi ꞌngién‑la̱.
\s Kóꞌsín isìchjeén Jesús kjoa̱ ra mangásòn
\r (Mateo 13:34‑35)
\p
\v 33 Kjín sko̱ya kjoa̱ ra mangásòn isìchjeén Jesús ꞌkia̱ nga tsakón‑ya jè ꞌén nda‑la̱ Nainá, koni ꞌki nga ma kjòchi̱ya‑la̱ xi̱ta̱.
\v 34 Ni̱mé ꞌén ra mì ko̱ kjoa̱ mangásòn tsakón‑ya‑ila̱. Tanga jñà xi̱ta̱‑la̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, nda kjón tsiꞌkéna̱jmí kixi̱‑la̱ ꞌkia̱ nga ijye xìn tjítsa̱hijyo.
\s Kóꞌsín kjomà ꞌkia̱ nga jè Jesús isíkíjnajyò‑ni jè tjo̱xkón ko̱ jtsí xkón
\r (Mateo 8:23‑27; Lucas 8:22‑25)
\p
\v 35 ꞌKia̱ nga ijye kjòjñò nga ti̱jè‑ni ni̱chjin, Jesús kitsó‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ ra ya̱ kotáꞌyáꞌta‑la̱:
\p ―Tjiaán, ya̱ ra ijngoa ndáchikon ján.
\p
\v 36 Jñà xi̱ta̱ ra kjìn ma‑ni, ta ya̱á tsikitsa̱jna ra jñà; koni ꞌsín nga tjítsa̱jnaya chitso jè Jesús ko̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ ra ya̱ kotáꞌyáꞌta‑la̱, ꞌkoa̱á ꞌsín kijì. Ko̱ ti̱ꞌkoa̱á ya̱á ta̱ña tsakáhijtako̱ iꞌka‑isa chitso ra kjꞌií.
\v 37 ꞌKia̱ nga ijye i̱nchifì ya̱ a̱sòn nandá, ꞌjií jngo tjo̱xkón ra taxki̱ kjomà‑ní; ngi iskimíꞌngaá nandá, ko̱ jè chitso, ijyeé kja̱me kitse nandá.\fig Jesus in boat in storm -50%|16-CN01707B.TIF|col|MRK 4:37||ꞌKia̱ nga ꞌji tjo̱xkón ya̱ a̱jin ndáchikon nga kja̱me iskajin‑ndá jè chitso|MRK 4:37\fig*
\v 38 Jesús ya̱á kjijnafè ya̱ tjàꞌtsin chitso. Kijna-ngisko jngo nikje-ngisko. ꞌKia̱á iníꞌká‑la̱, kiꞌmì‑la̱:
\p ―Maestro, ¿a sí ta mí makájno‑li nga ijyeé mejèn ki̱yé?
\p
\v 39 ꞌKia̱á tsasítje̱n Jesús, tsakátiko̱ jè tjo̱; ko̱ a̱kjòn kitsò‑la̱ jè ndáchikon:
\p ―Jyò ti̱jni.
\p Ndi̱to̱ón isijyò‑ni tjo̱, ko̱ ngi ndaá kjondayá‑ni.
\v 40 Jesús kitsó‑la̱ xi̱ta̱‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni nga skon‑no? ¿A takó kjeé tsa makjiín‑no ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n?
\p
\v 41 Jñà xi̱ta̱‑la̱ taxki̱ ꞌñó itsakjòn. Ko̱ iskonangijno iskonangiꞌta‑la̱ xákjién nga jngó jngóo̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Yá xi̱ta̱‑ní ra̱kìi̱ tsaꞌkoa̱ nga skanda síhitjasòn‑la̱ jè tjo̱ ko̱ jè ndáchikon?
\c 5
\s Kóꞌsín kjomà ꞌkia̱ nga itjojin‑ni jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ya̱ ijo‑la̱ xi̱ta̱ Gerasa
\r (Mateo 8:28‑34; Lucas 8:26‑39)
\p
\v 1 Ijchó Jesús ko̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ ya̱ a̱jto̱n ra ijngoa ndáchikon ján, ya̱ nangi‑la̱ xi̱ta̱ gadarenos.
\v 2 ꞌKia̱ nga itjojen Jesús ya̱ chitso, ijchò kasiꞌtá jngo‑la̱ xi̱ta̱ ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱. Jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ya̱á itjo‑ni ya̱ nga̱jo̱ ñánda̱ nga kjihijyo miꞌken.
\v 3 Xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ya̱‑ró bijnaya ya̱ nga̱jo̱ ñánda̱ nga kjihijyo miꞌken. Mì kì yá ra ma bíꞌtáꞌñó ni̱ꞌsín naꞌñó ki̱cha̱ cadena siꞌta.
\v 4 Ni̱ꞌsín kjokjín‑ró ꞌka̱ tjín‑ni nga ko̱ naꞌñó ki̱cha̱ cadena sitéꞌñó‑ni ndsa̱ko̱ ko̱ tsja, ta jò ján‑ró ya ꞌsín naꞌñó ki̱cha̱ nga kjijtsó. Mì kì yá ra chíkjoa̱‑la̱ nga síꞌndé xi̱ta̱ ra̱kìi̱.
\v 5 Ko̱ ni̱chjin ko̱ ni̱tje̱n‑ró ya̱ bajmejín ya̱ chrjó miꞌken ko̱ ya̱ a̱sòn nindo. Kjindáya‑tsò kjindáya‑ská‑ró nga kjaán‑ko̱ ijo‑la̱, nga ꞌbé‑la̱ na̱jo̱.
\v 6 ꞌKia̱ nga ti̱kjiín kijtse‑ni nga tínchrabá Jesús, tsahachikon‑ní nga kiì kasiꞌta chraña‑la̱ ko̱ tsasèn-xkóꞌnchiꞌta‑la̱.
\v 7 ꞌÑó kiìchja̱, kitsò:
\p ―¿Mé kjoa̱ ra tjín‑li ko̱ ra ꞌa̱n Jesús, ji̱ ra Iꞌndí‑la̱ Nainá ra ꞌñó ꞌnga tíjna? A̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá bitsáꞌba‑la, ¡kì kjo̱hiꞌin ꞌbí‑ná!
\p
\v 8 Kií ko̱ꞌsín kiìchja̱‑ni, nga̱ jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ngaji̱ inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, títjo̱jin ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱.
\p
\v 9 Jesús iskonangií‑la̱. Kitsò‑la̱:
\p ―¿Kó ꞌmì‑li?
\p Kitsó‑ní:
\p ―Jngo jtín chíchàn ꞌmì‑na, nga̱ kjín jchán ma‑naji̱n.
\p
\v 10 Jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, ꞌñó tsikítsaꞌba‑la̱ Jesús nga mì xìn i̱ꞌnde si̱ìkasén.
\v 11 Ya̱ chrañaꞌta nindo ñánda̱ nga títsa̱hijyo, kjín jchán ma‑ni chi̱nga̱ ra ya̱ i̱nchibakjèn‑jno.
\v 12 Jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tsikítsaꞌba‑la̱ Jesús. Kitsò‑la̱:
\p ―Ya̱ ti̱kasén‑náji̱n ya̱ ñánda̱ tjíhijyo jñà chi̱nga̱ kiòo̱; mé‑ni nga ya̱ ki̱tjáha̱ꞌse̱n‑jin‑nìji̱n ijo‑la̱.
\p
\v 13 Jesús kitsjáꞌndeé‑la̱ jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í; itjojin‑ní ya̱ inìma̱‑la̱ ndí xi̱ta̱ ra̱kìi̱; a̱kjòn ya̱á ꞌjahaꞌsen‑jin ijo‑la̱ chi̱nga̱. Ngaꞌtsì jñà chi̱nga̱ kìi̱, ta indaá tsahachikon‑jen‑jno kixi̱ skanda ya̱ a̱jin ndáchikon, ya̱á ꞌken ngaꞌtsiòo̱ ya̱ a̱jin nandá. Maá‑ró tsa jò jmi chi̱nga̱ ta ngaꞌtsiòo̱.
\p
\v 14 Jñà xi̱ta̱ ra i̱nchikoꞌndá jñà chi̱nga̱ jahachinga‑ní nga kiì síkjíꞌnchré xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ko̱ jñà xi̱ta̱ ra i̱nchisíxá ya̱ a̱jin ijñáa̱; ko̱ jñà xi̱ta̱, ijchò katsíjen‑la̱ jè kjoa̱ ra kjomà.
\v 15 Kjín xi̱ta̱ ijchò ya̱ ñánda̱ tíjna Jesús, kijtseé jè ndí xi̱ta̱ ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í isijin inìma̱‑la̱ nga ti̱ꞌsa̱ ítjòn. Jyó tíjna. Kjiya‑ni nikje‑la̱. Ndaá tjín‑ni kjo̱bítsjen‑la̱. Tà itsakjòn‑la̱ jñà xi̱ta̱ ꞌkia̱ nga kijtse.
\v 16 Ko̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱ tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ijchò ra mì kì kijtse kjoa̱ kìi̱ koni ꞌsín kjomàꞌtin jè xi̱ta̱ ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í isijin inìma̱‑la̱ nga kjondaá‑ni, ko̱ nga itíkájen jñà chi̱nga̱.
\v 17 Jñà xi̱ta̱ ra ijchò, tsikítsaꞌbaá‑la̱ Jesús nga xìn i̱ꞌnde katafì.
\p
\v 18 ꞌKia̱ nga ꞌjahaꞌsen chitso Jesús, jè xi̱ta̱ ra ijye kjonda‑ni tsikítsaꞌba‑la̱ nga ya̱ ko̱jmekó.
\v 19 Tanga Jesús mì kì kitsjáꞌnde‑la̱. Kitsó‑la̱:
\p ―ꞌTin‑ni ya̱ niꞌya‑li, ꞌtèna̱jmí ijye‑la̱ jñà xi̱ta̱ xàngi̱i nga ꞌñó tse kjo̱nda ra kásíko̱‑li Nainá nga kóꞌsín kamahi̱ma̱ke‑li.
\p
\v 20 Jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, kijí‑ni; a̱kjòn tsikíꞌtsia̱ nga tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá Decápolis nga ꞌñó tse kjo̱nda kiꞌsìn Jesús ra a̱ꞌta ꞌtse̱. Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra kiꞌsena̱jmí‑la̱, tà kjóxkón‑la̱.
\s Ki̱íꞌsín kjomà jngo kjo̱xkón ꞌkia̱ nga jè Jesús isinda‑ni chjo̱ón ra kiya ko̱ ꞌkia̱ nga isikjaáya‑ila̱ jè tsati‑la̱ Jairo
\r (Mateo 9:18‑26; Lucas 8:40‑56)
\p
\v 21 ꞌKia̱ nga tsáfa india‑ni Jesús nga tíjnaya chitso nga ꞌji ya̱ a̱jto̱n ra ijngoa ndáchikon, kjín jchán xi̱ta̱ kjóxkóꞌta india‑la̱, ko̱ ya̱á tsikijna ya̱ a̱ndi ndáchikon.
\v 22 Ya̱á ijchòjkon jngo xi̱ta̱ ra ꞌmì Jairo ra xi̱ta̱ ítjòn tíjna ꞌtse̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío. ꞌKia̱ nga kijtse Jesús tsasèn-xkóꞌnchiꞌtá‑la̱.
\v 23 ꞌÑó tsikítsaꞌba‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Jè ndí tsati‑na̱ ijyeé tíbiya; nchrabí, tjahijtako̱‑ná, mé‑ni nga kjónè‑la̱ ndsi̱i nga katanda‑ni mé-ni ma kíjnakon‑ni.
\p
\v 24 Kiìko̱ó Jesús, ko̱ kjín jchán xi̱ta̱ kijìtji̱ngi‑la̱; chi̱ba̱ báꞌnchóꞌñó Jesús jñà xi̱ta̱.
\v 25 Ya̱á tsáꞌbajin jngo ndí chjo̱ón ra kjo tejò nó kiya, nga jní tíxaájten‑la̱.
\v 26 ꞌÑó kjotseé tísíkjiín kjo̱hiꞌin ra a̱ꞌta ꞌtse̱ chji̱ne̱ xki; ijye‑ró isìkjeheya ijye to̱n‑la̱; tanga mì kì manda‑ni, ta isa̱á ꞌñó tímaꞌñó‑isa ꞌchin‑la̱.
\v 27 Jè ndí chjo̱ón ra̱kìi̱, ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Jesús, ꞌjahaꞌsen‑jin‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra kjìn ma‑nioo̱; ko̱ a̱jto̱n íꞌtsi̱ín Jesús ikasèn‑ni mé‑ni nga ma iskaꞌta‑la̱ tsja jè nikje‑la̱ Jesús.
\v 28 Nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín isíkítsjen, nga tsó: “Ni̱ꞌsín tsa ta i̱tsé‑la ska̱ꞌta‑la̱ ndsa̱ jè nikje‑la̱, ko̱ndàa‑na.”
\v 29 ꞌKia̱ nga iskaꞌta‑la̱ tsja jè nikje‑la̱ Jesús, ndi̱to̱ón isijyò‑ni jní‑la̱, ko̱ tsijeén kjomà‑la̱ ijo‑la̱ nga ijye kjonda‑ni jè ꞌchin ra tjín‑la̱.
\v 30 Ndi̱to̱ón kijtse‑la̱ ijo‑la̱ Jesús, nga tsijeén kjomà‑la̱ nga itjojin ngaꞌñó ya̱ ijo‑la̱; isíkáfa‑ní, iskotsíjen‑jín‑la̱ xi̱ta̱ ra kjìn ma‑nioo̱, kitsò:
\p ―¿Yá ra kàtsabáꞌñó nikje‑na̱?
\p
\v 31 Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿A mí ꞌyi nga jñà xi̱ta̱ báꞌnchóꞌñó‑li? Mé‑ni si‑ni: “¿Yá ra kàtsabáꞌñó nikje‑na̱?”
\p
\v 32 Tanga Jesús iskotsíjen‑jín-isa‑la̱ jñà xi̱ta̱ nga mejèn‑la̱ ske̱ yá ra katsabà nikje‑la̱.
\v 33 Jè ndí chjo̱ón ra̱kìi̱, sí jatsé‑ní nga itsakjòn; nga̱ kijtseé‑la̱ ikon kóꞌsín nga kjomàꞌtin; inchrabà, a̱kjòn tsasèn-xkóꞌnchiꞌta‑la̱ Jesús; tsiꞌkéna̱jmí kixi̱ ijye‑la̱ kóꞌsín nga kjomàꞌtin.
\v 34 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ji̱ ndí chjo̱ón, kií‑ní nga kàmakjiín‑li nga kamanda‑ni. ꞌTin‑la nda‑ni. Ijyeé kamanda‑ni jè ꞌchin ra tjín‑li.
\p
\v 35 Takó ti̱ꞌkia̱á tíchja̱‑isa‑ni Jesús nga ꞌji iꞌka xi̱ta̱ ra ya̱ inchrabà‑ni ya̱ niꞌya‑la̱ xi̱ta̱ ítjòn ꞌtse̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío, kitsò‑la̱:
\p ―Jè ndí tsati‑li ijyeé ꞌndi̱í ꞌken; kì ta̱ tsja jè Maestro nìjti‑isa‑la̱.
\p
\v 36 Tanga ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré Jesús, koni ꞌsín kitsò ꞌén ra ꞌjiìkó jñà xi̱ta̱ kìi̱, kitsó‑la̱ jè na̱ꞌìn‑la̱ ndí tsati:
\p ―Kì tà chjàn skon‑jìn; tà jé‑ní, nda katakjiín‑li.
\p
\v 37 Mì kì kitsjáꞌnde Jesús nga kjìn xi̱ta̱ kiìko̱. Tà jé Pedro, Jacobo ko̱ Juan ra ꞌndse̱ Jacobo, kiìko̱.
\v 38 ꞌKia̱ nga ijchò ya̱ niꞌya‑la̱ xi̱ta̱ ítjòn ꞌtse̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío, kijtseé Jesús nga fìjen fìkjá xi̱ta̱, ꞌñó i̱nchikjindáya ko̱ ꞌñó i̱nchisíkájno.
\v 39 ꞌJahaꞌseén niꞌya Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni ko̱ꞌnìa‑no nga ko̱ꞌsín ta̱ nda chindáya‑no? Jè ndí tsati mì tsa kàbiya‑jìn; ta kjijnafé‑ní.
\p
\v 40 Jñà xi̱ta̱ ra ya̱ tjítsa̱jna tà tsijnòke‑ní. Jesús ꞌkia̱á tsachrje ijye ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna; tà jñá tsikitsa̱jna ra na̱ꞌìn ma, ko̱ ra na̱ ma, ko̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ ra tji̱ko̱. A̱kjòn ꞌjahaꞌsen ya̱ ñánda̱ kjijna jè ndí tsati.
\v 41 Iskábé tsja ndí tsati, kitsò‑la̱:
\p ―Talita kumi. (Jè ꞌén ra tsò‑ni: Ji̱ ndí tsati, ꞌkoa̱á xin‑la, ti̱sítji̱in.)
\p
\v 42 Jè ndí tsati, ndi̱to̱ón tsasítje̱n‑ni; maá tsajme‑ni. Tejò‑ró nó tjín‑la̱. Jñà xi̱ta̱ ra ya̱ tjítsa̱jna, taxki̱ ꞌñó itsakjòn.
\v 43 Tanga Jesús ꞌñó tsikíꞌtin nga mì kì yá ra ko̱katatsò‑la̱. A̱kjòn kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱kjèn jè ndí tsati ra̱kìi̱.
\c 6
\s Kóꞌsín kjomàꞌtin Jesús ꞌkia̱ nga ijchò‑ni ya̱ nangi‑la̱ ya̱ Nazaret
\r (Mateo 13:53‑58; Lucas 4:16‑30)
\p
\v 1 Jesús itjojiín ya̱ i̱ꞌnde ra̱kìi̱, nga kijì‑ni ya̱ nangi‑la̱ ñánda̱ ꞌmì Nazaret; kjihijtako̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱.
\v 2 ꞌKia̱ nga ijye ijchò jè ni̱chjin níkjáya, Jesús tsikíꞌtsia̱‑ní nga tsakón‑ya‑la̱ xi̱ta̱ jè ꞌén nda‑la̱ Nainá ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío. Kjín jchán ma‑ni xi̱ta̱ ra kiíꞌnchré‑la̱ koni ꞌsín nga tsakón‑ya. Jñà xi̱ta̱ kìi̱, tà ꞌkoa̱á kjomà‑la̱; iskonangií‑la̱ xákjién, kitsò:
\p ―Jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ¿ñánda̱ íꞌká‑ni ngaꞌtsì ꞌén ra bakón‑ya? ¿Ko̱ yá ra kitsjà‑la̱ kjo̱chji̱ne̱ kìi̱ ko̱ jñà kjo̱xkón ra ꞌsín?
\v 3 ¿A mí tsa jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱ ra chji̱ne̱yá, ra ti‑la̱ María ma, ra ꞌndse̱ ma Jacobo, José, Judas ko̱ Simón? ¿A mí tsa ti̱ꞌkoa̱ i̱ tjítsa̱jnajin‑ná jñà íchjín ndichja?
\p Ko̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱, mì kì kjokjiín‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Jesús.
\v 4 Tanga jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra síchjeén Nainá nga chja̱ ngajo‑la̱, ꞌyaxkón‑ní ya̱ ñánda̱ nga xìn nangi, tanga mì kì ꞌyaxkón ya̱ nangi‑la̱ ko̱ ya̱ niꞌya‑la̱ ko̱ ya̱ a̱jin‑la̱ xi̱ta̱ xákjién.
\p
\v 5 Ni̱jngo kjo̱xkón kiꞌsìn Jesús ya̱ nangi‑la̱; tà chibaá tjín‑ni xi̱ta̱ ra kiya tsakásòn‑la̱ tsja nga isinda‑ni.
\v 6 Tà kjóxkón‑la̱ Jesús nga jñà xi̱ta̱ kìi̱ mì kì makjiín‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱.
\p Jesús ya̱á tsajme jngo tjandi ya̱ na̱xi̱ndá jtobá ra ya̱ kjihijyo chraña nga tsakón‑ya.
\s Ki̱í ꞌsín tsikíya chi̱ya‑la̱ Jesús xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ꞌkia̱ nga jò jò kisìkasén
\r (Mateo 10:5‑15; Lucas 9:1‑6)
\p
\v 7 Ra kjomà a̱skan, Jesús kiìchja̱á‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ ra tejò ma‑ni, nga jò jò isìkasén, kitsjá‑la̱ kjo̱hixi̱ nga ma‑la̱ ko̱chrjekàjin inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin inìma̱‑la̱ xi̱ta̱.
\v 8 ꞌKoa̱á ꞌsín kitsjà‑te‑la̱ kjo̱hixi̱ nga ni̱mé tsajmì ꞌkoa̱ ra ko̱chjeén‑la̱ ya̱ a̱ya ndi̱yáa̱. Kitsò‑la̱:
\p ―Tà ꞌkoa̱á ꞌsín tangió. Tà jngoó yá koròti̱ jcha̱a. Kì na̱ꞌya jcha̱a, kì ni̱ño̱ jcha̱a, ti̱ꞌkoa̱ kì to̱n jcha̱a.
\v 9 Ko̱maá tsjáya ra xa̱jté. Tanga kì tà chjàn jò na̱chro̱ jcha̱a.
\p
\v 10 Kitsó‑isa‑la̱:
\p ―ꞌKia̱ nga jngo na̱xi̱ndá kijcho, jngo niꞌya ti̱tsa̱jna skanda ꞌkia̱ nga kítjo̱jin‑no jè na̱xi̱ndá ra̱kìi̱.
\v 11 Tsa jngo na̱xi̱ndá mì kì ska̱ábétjò‑no, tsa majìn‑la̱ nga kji̱ꞌnchré‑no, títjo̱jion, tìtsajnè chijo‑la̱ ndsa̱kò mé‑ni nga katasijin‑la̱ nga ijye tjín jngo kjoa̱ ra kondra̱ ꞌtse̱. [Ra kjo̱hixi̱, ꞌkoa̱á xin‑no, ꞌkia̱ nga ki̱jchò ni̱chjin‑la̱ jñà na̱xi̱ndá kìi̱ nga si̱ndajín‑la̱, isa̱á tse kjo̱hiꞌin ꞌse̱‑la̱ koni jè kjo̱hiꞌin ra kiꞌtsì‑la̱ na̱xi̱ndá Sodoma ko̱ Gomorra.]
\p
\v 12 Jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús ra tejò ma‑ni kijì‑ní nga kiì ꞌkéna̱jmíya; ꞌkoa̱á kitsò‑la̱ xi̱ta̱ nga katasíkájno‑ni jé‑la̱ ko̱ kì ti̱ tsja jé bátsji‑ni.
\v 13 Ti̱ꞌkoa̱á kjín inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tsachrjejin ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱ ko̱ ti̱ꞌkoa̱á kjín xi̱ta̱ ra kiya isinda‑ni nga tsjahíjno‑la̱ sihìti̱.
\s Kóꞌsín ꞌken jè Juan ra tsatíndá xi̱ta̱
\r (Mateo 14:1‑12; Lucas 9:7‑9)
\p
\v 14 Jè Herodes ra xi̱ta̱ xá ítjòn tíjna, kiíꞌnchré‑ní ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Jesús nga ijye jndíi̱ ra ján na̱xi̱ndá inaꞌyá‑la̱ kjoa̱ ra ꞌsín. Tjín xi̱ta̱ ra kitsò:
\p ―Jé Juan ra tsatíndá xi̱ta̱ ra jaáya‑ila̱. ꞌKoa̱á ma‑ni nga ko̱tjín ngaꞌñó ra bakón nga tíꞌsín kjo̱xkón kìi̱.
\p
\v 15 Tanga tjín iꞌka xi̱ta̱ ra kitsò:
\p ―Majìn, jè‑ní ra ꞌmì Elías.
\p Ko̱ ti̱ꞌkoa̱ tjín iꞌka ra kitsò‑te:
\p ―Jè jaáya jngo‑la̱ xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱.
\p
\v 16 Jè Herodes ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré, kitsó‑ní:
\p ―Jè kitií‑la Juan ra tsatíndá xi̱ta̱ jaáya‑la̱, jè ra ꞌa̱n ísiꞌkée̱n nga tsatesiaa̱n.
\p
\v 17 Kií ko̱ꞌsín kitsò‑ni jè Herodes, nga̱ jé kjón tsikíꞌtin xi̱ta̱ nga ti̱ꞌsa̱ kjotseé nga itsabáꞌñó jè Juan ko̱ nga iskanìꞌsen nda̱yá, tà nga̱tjì‑la̱ chjo̱ón ra ꞌmì Herodías. Herodías chjo̱ón‑la̱á kjomà Felipe, ko̱ jè Felipe ꞌndse̱é jo̱ó ko̱ jè Herodes. Tanga jé Herodes tsikijnako̱ chjo̱ón‑la̱ ꞌndse̱.
\v 18 Ta kií jé kjomà‑ila̱ Juan nga kitsò‑la̱ jè Herodes:
\p ―Mì kì tjíꞌnde‑jìn nga ti̱ji̱ ki̱jnako̱‑ni jè chjo̱ón‑la̱ ꞌndsì.
\p
\v 19 Jè chjo̱ón ra ꞌmì Herodías, kjojtikeé jè Juan; mején‑la̱ nga si̱ìꞌken, tanga mì kì ma kóꞌsín isìko̱.
\v 20 Tanga jè Herodes, bexkón ko̱ síkinda̱‑ni jè Juan, nga̱ ijyeé tjíjin‑la̱ nga xi̱ta̱ kixi̱‑ní ko̱ xi̱ta̱ tsje‑ní. Herodes ꞌkia̱ nga báko̱ Juan, ta síkítsjen‑ní a ki̱tjasòn‑la̱ o̱ ra majìn‑ní jñà ꞌén ra tíꞌsena̱jmí‑la̱; tanga ꞌñó matsja‑la̱ nga ꞌnchré‑la̱.
\v 21 Ijchó jngo ni̱chjin nga itjasòn koni ꞌsín nga mejèn‑la̱ jè chjo̱ón ra ꞌmì Herodías, jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga jngo ꞌsí tsikíjna jè Herodes nga ijye‑la̱ nó, tsakjèn‑ko̱ó jñà xi̱ta̱xá xákjién ra tjíhijyo ítjòn‑la̱ na̱xi̱ndá ko̱ jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ chíchàn ko̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ nchi̱ná ꞌtse̱ na̱xi̱ndá Galilea.
\v 22 Ti̱ꞌkoa̱á ijchó tsati‑la̱ chjo̱ón ra ꞌmì Herodías; ꞌjahaꞌsen niꞌya ñánda̱ nga tjíhijyo jñà xi̱ta̱ nga kitè. Jè Herodes, ko̱ xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna, ndaá isasèn‑la̱ koni ꞌsín kitè jè tsati. Herodes kitsó‑la̱ jè tsati:
\p ―Ti̱jé‑ná ta mé ra mejèn‑li, tsjaá‑la.
\p
\v 23 ꞌKoa̱á ꞌsín kitsjà‑la̱ tsaꞌba nga kitsò‑la̱:
\p ―Tsjaá‑la ta mé ra mejèn‑li ni̱ꞌsín masen nangi jè ra ꞌa̱n batexóma‑la.
\p
\v 24 Jè tsati, itjoó niꞌya, iskonangi‑la̱ na̱‑la̱. Kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé ra síjé‑la̱?
\p Jè na̱‑la̱. Kitsó‑la̱:
\p ―Ti̱jé‑la̱ sko̱ Juan, jè ra batíndá xi̱ta̱.
\p
\v 25 Jè tsati, ndi̱to̱ón ꞌjahaꞌsen india‑ni ya̱ niꞌya ñánda̱ nga tíjna xi̱ta̱xá ítjòn. Kitsò‑la̱:
\p ―Jé mejèn‑na nga jè sko̱ Juan ra batíndá xi̱ta̱, ꞌndi̱ kjón ꞌndi̱, ꞌtiì‑ná nga ti̱kíjnaya‑ná jngo chro̱ba̱te.
\p
\v 26 Jè xi̱ta̱xá ítjòn Herodes ꞌñó kjoba‑la̱ ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré. Tanga ijyeé ko̱ꞌsín kitsjà‑la̱ tsaꞌba ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jnaꞌtako̱ ímixa̱; ko̱ kií ko̱ꞌsín kisìhitjasòn‑la̱ koni ꞌsín nga kisíjé jè tsati.
\v 27 Jè Herodes, ꞌkia̱á isìkasén jngo chíchàn‑la̱ ya̱ ñánda̱ nga tíjna nda̱yá jè Juan nga ikatesin, mé‑ni nga katanchrabáko̱ jè sko̱.
\v 28 Jè chíchàn tsatesiín Juan, a̱kjòn ꞌjiìkó sko̱; tíjnaya jngo‑la̱ chro̱ba̱te; kitsjà‑la̱ jè tsati; ko̱ jè tsati isìnga̱tsja na̱‑la̱.
\p
\v 29 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Juan nga ijye ꞌken, ꞌjiíꞌká ijo‑la̱; a̱kjòn kiìko̱ nga kiì kájnaya jngo nga̱jo̱ chrjó miꞌken.
\s Jè kjo̱xkón ra kiꞌsìn Jesús ꞌkia̱ nga ꞌòn jmi xi̱ta̱ kisìkjèn
\r (Mateo 14:13‑21; Lucas 9:10‑17; Juan 6:1‑14)
\p
\v 30 ꞌKia̱ nga ꞌji‑ni jñà xi̱ta̱ ra tsikíxáya‑la̱ Jesús, tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ ngaꞌtsì kjoa̱ ra kiꞌsìn ko̱ ra tsakón‑ya ñánda̱ nga kijì.
\v 31 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Nchrabá, tjiaán, mé‑ni nga ma si̱kjáya i̱tsé ya̱ i̱ꞌnde ra a̱ꞌta xìn ñánda̱ nga mì yá xi̱ta̱ tjín.
\p Kií ko̱ kitsò‑ila̱ ta nga̱tjì‑la̱ nga kjín jchán ma‑ni xi̱ta̱ ra ko̱ꞌki nchrabá ko̱ ra ko̱ꞌki fì, skanda mí kì maꞌa‑la̱ nga bakjèn.
\v 32 ꞌKia̱á kijì ra ta jñà, nga tsikitsa̱jnaya jngo chitso, kijì jngo i̱ꞌnde ra a̱ꞌta xìn ñánda̱ nga mì kì yá xi̱ta̱ tjín.
\v 33 Tanga kjín xi̱ta̱ kijtse ꞌkia̱ nga kijì. ꞌKia̱ nga kijtsexkon nga jé Jesús, kjín xi̱ta̱ kijìtji̱ngi‑la̱ ra ya̱ itjojin‑ni jñà na̱xi̱ndá ra ya̱ kjihijyo chraña nga ndsa̱ko̱ kijì‑ni; skanda jñá ijchò ítjòn.
\v 34 ꞌKia̱ nga itjojen Jesús jè chitso, kijtse‑ní xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna nga kjín jchán ma‑ni; kjòhi̱ma̱ke‑ní; nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín kjòn ndí xi̱ta̱ kìi̱ koni jñà ndí forrè ra tsìn‑la̱ chji̱ngo̱ ra koꞌndá. A̱kjòn tsikíꞌtsia̱ko̱ nga kjìn ꞌén tsiꞌkéna̱jmíya‑la̱.
\v 35 ꞌKia̱ nga ijye ꞌñó kjòhixòn, jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ijchò kinchaꞌta chrañaá‑la̱, nga kitsò‑la̱:
\p ―Ijyeé kjòhixòn; ko̱ i̱jndíi̱, i̱ꞌndeꞌtaxìn‑ní, nìmé ra tjín.
\v 36 Ko̱ꞌtìn‑la̱ jñà xi̱ta̱ katafì‑nì, nga katatse tsajmì ra ski̱ne̱ ya̱ niꞌya ra i̱ kjihijyo chraña, ko̱ tsa ya̱ na̱xi̱ndá ra chrañaꞌta.
\p
\v 37 Kiìchja̱á Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Jiòn ꞌti̱‑la ra ko̱kje̱n.
\p Tanga kitsó jñà xi̱ta̱‑la̱:
\p ―¿A mején‑li nga ko̱híjcha‑ji̱n ni̱ño̱ nchra̱jín? Tanga koni ꞌki si̱ngi nga ma ko̱kje̱n xi̱ta̱ kìi̱, jò‑la sindo̱ ni̱chjin chjí‑la̱ xi̱ta̱ tjín‑ni.
\p
\v 38 Kitsó Jesús:
\p ―Tangió, chítsijen‑la kótjín ma‑ni ni̱ño̱ nchra̱jín‑no.
\p ꞌKia̱ nga kijtse kótjín ma‑ni, kitsó‑la̱:
\p ―ꞌÒn ma‑ni ni̱ño̱ nchra̱jín ko̱ jò ma‑ni ti̱.
\p
\v 39 ꞌKia̱á kitsò Jesús katìtsa̱jnajtín jñà xi̱ta̱ ya̱ a̱jin ndi̱jyi̱ sa̱se̱.
\v 40 ꞌKia̱á tsikitsa̱jna jñà xi̱ta̱; jngó jngó sindo̱ tsikítsa̱jnajtín‑ni, ko̱ tjín ñánda̱ icháte icháte tsikítsa̱jnajtín‑ni.
\v 41 Jesús iskábé jñà ni̱ño̱ nchra̱jín ra ꞌòn ma‑ni ko̱ jñà ti̱ ra jò ma‑nioo̱. A̱kjòn iskotsíjen ya̱ ján ngajmi; kitsjá‑la̱ kjo̱nda Nainá; isìjòya jñà ni̱ño̱ nchra̱jín kìi̱ ko̱ kitsjá‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ nga isìkaꞌbí‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra títsa̱jna. Ti̱ꞌkoa̱á isìjòya ti̱ ra jò ma‑nioo̱ nga kitsjà‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱.
\v 42 Ndaá tsakjèn ijye xi̱ta̱ kóhotjío̱n skanda kjoski.
\v 43 ꞌKia̱ nga tsikíxkó‑ni xi̱‑la̱ ni̱ño̱ nchra̱jín ko̱ ti̱ ra kjoxkoa̱ ra tsijnengi‑ni, ngi tejò ndi̱si̱yá kjomà.
\v 44 Ko̱ jñà xi̱ta̱ ra tsakjèn, ꞌòn jmi ma‑ni ra ta xi̱ta̱ ꞌxi̱n.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús tsajme ya̱ a̱sòn ndáchikon
\r (Mateo 14:22‑27; Juan 6:16‑21)
\p
\v 45 ꞌKia̱ nga ijye kjomà kjoa̱ kìi̱, Jesús, ꞌkoa̱á kitsò‑la̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ nga kataꞌfahaꞌsen jè chitso nga tje̱n katafì ítjòn mé‑ni nga isa̱ ítjòn ki̱jchò‑ni ján na̱xi̱ndá Betsaida, ya̱ ra ijngoa ndá ján; ꞌkoa̱à‑la chi̱ba̱‑la̱ jè, tísíkjáya‑la̱ xi̱ta̱ ra ijye i̱nchifì‑ni.
\p
\v 46 ꞌKia̱ nga ijye kijì‑ni ngaꞌtsì xi̱ta̱, kiìmijín jngo nindo nga kijì chja̱ꞌta‑la̱ Nainá.
\v 47 ꞌKia̱ nga ijye kjòjñò, jè chitso, ijyeé ya̱ tsáꞌbajin nga masen‑la̱ ndáchikon. Ko̱ jè Jesús, ta jè ta̱jngoó isijna ya̱ a̱ndi nandá ñánda̱ nga nangi.
\v 48 Kijtseé jè chitso nga mì kì ma fì, ta nga̱tjì‑la̱, jè tjo̱ batéchjà ikon‑la̱ koni ꞌsín nga i̱nchifì. ꞌKia̱ nga ijye tíꞌse i̱sén, Jesús, ya̱á tsáꞌbasòn nandá nga ijchòtji̱ngi‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ ra tjítsa̱ya chitso. Tanga, ꞌkoa̱á ꞌsín kiꞌsìn koni tsa mejèn‑la̱ nga ꞌkoa̱ ítjòn‑la̱.
\v 49 Jñà xi̱ta̱‑la̱, ꞌkia̱ nga kijtse nga ya̱ tsáꞌbasòn nandá, iskindaya xkón‑ní; ꞌkoa̱á ꞌsín isíkítsjen tsa xi̱ta̱ tjꞌee̱‑ní;
\v 50 nga̱ ngaꞌtsí‑ni nga kijtse, ko̱ ꞌñó itsakjòn‑la̱; tanga Jesús ndi̱to̱ón kiìchja̱‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―ꞌÑó ꞌtè‑la takòn, kì tà chjàn skon, ꞌa̱n‑náa̱.
\p
\v 51 ꞌKia̱ nga ꞌjahaꞌsen chitso Jesús, ndi̱to̱ón isijyò‑ni tjo̱. Ngi tà kjóxkón‑la̱ jñà xi̱ta̱‑la̱,
\v 52 ta nga̱tjì‑la̱ nga takó kjè kì nda machi̱ya‑la̱ jè kjo̱xkón ra kisìko̱ jñà ni̱ño̱ nchra̱jín, nga̱ ki, takó ꞌñó tájajín tjín‑isa ya̱ a̱jin inìma̱‑la̱.
\s Kóꞌsín jè Jesús isinda‑ni jñà xi̱ta̱ ra kiya ján Genesaret
\r (Mateo 14:34‑36)
\p
\v 53 ꞌKia̱ nga ijye tsatojin ya̱ ndáchikon, ijchó ján nangi Genesaret; ya̱á tsikítéꞌñó chitso‑la̱ ya̱ a̱ndi ndáchikon.
\v 54 ꞌKia̱ nga ijye itjojen ijye chitso, jñà xi̱ta̱ ra ya̱ tjítsa̱jna, ndi̱to̱ón kijtsexkon nga jé Jesús.
\v 55 Ti̱ꞌkoa̱á ndi̱to̱ón kijì ya̱ nga tíjngo a̱ndi‑la̱ i̱ꞌnde ra̱kìi̱. A̱kjòn tsikíꞌtsia̱ xi̱ta̱ nga ꞌjiìkó‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra kiya; kjisòn‑la̱ na̱chan‑yá, ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ nga kiíꞌnchré xi̱ta̱ nga bijchó Jesús ya̱á ijchòko̱‑la̱.
\v 56 Ni̱ ta ñánda̱ na̱xi̱ndá nga ꞌjahaꞌsen Jesús, a na̱xi̱ndá jtobá‑ní, o̱ ra na̱xi̱ndá iꞌi‑ní, ko̱ a ya̱‑ní ñánda̱ maxáko̱ jè nangi, jñà xi̱ta̱, ya̱á síkáhijyo jñà xi̱ta̱ ra kiya ya̱ nga masen‑la̱ ndi̱yá; a̱kjòn bítsaꞌba‑la̱ Jesús nga katatsjáꞌnde‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kiya nga katabáꞌta‑la̱ tsja ni̱ꞌsín tà ya̱ a̱tjòn nikje‑la̱, mé‑ni nga ko̱nda‑ni. Ko̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra tsakáꞌta‑la̱ tsja ya̱ nikje‑la̱ Jesús, kjondaá‑ni.
\c 7
\s Ñáa̱‑ni kjoa̱ ra síkitsón xi̱ta̱
\r (Mateo 15:1‑20)
\p
\v 1 Jñà xi̱ta̱ fariseo ra ꞌji‑ni ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, ya̱á ijchòjkon Jesús.
\v 2 Jñà xi̱ta̱ kìi̱, ꞌkia̱ nga kijtse iꞌka xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús nga ta bakjèn tjé‑ní nga mí kì biníjno tsja ꞌkia̱ nga bakjèn, tsajo̱óya‑ni nga kitsò, nga mì kì i̱nchisíhitjasòn koni ꞌsín tjín kjo̱téxoma ꞌtse̱ xi̱ta̱ Judío ra xkón tjín.
\v 3 Nga̱ jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ Judío, ꞌkoa̱á ꞌsín síhitjasòn koni ꞌsín tjín kjo̱téxoma ꞌtse̱ xi̱ta̱ jchínga‑la̱; tsa mì kì nda ki̱níjno tsja, mì kì ko̱kje̱n.
\v 4 Ti̱ꞌkoa̱á ꞌkia̱ nga ꞌfiì‑ni ndi̱tsi̱n, ítjòn biníjno tsja, ꞌkia̱á bakjèn; ko̱ tjín‑isa‑la̱ kjo̱téxoma ra kjꞌií koni ꞌkia̱ nga biníya chi̱tsín‑la̱, biníya ti̱jí‑la̱, ko̱ chi̱tsín ki̱cha̱‑la̱ ko̱ nga biníjno na̱chan‑la̱.
\v 5 Kií iskonangi‑ila̱ Jesús jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni mì kì síhitjasòn‑ni jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑li, koni ꞌsín tjín kjo̱téxoma‑la̱ xi̱ta̱ jchínga? ¿Mé‑ni ta bakjèn tjé‑ni, nga mì kì biníjno tsja?
\p
\v 6 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jè xi̱ta̱ ra tsiꞌkìn Isaías, jè ra isìchjeén Nainá kjotseé nga kiìchja̱ ngajo‑la̱, ndaá kiìchja̱ ra a̱ꞌta tsa̱jiòn ra jò i̱sén tjín‑no ꞌkia̱ nga tsikínda xa̱jo̱n nga kitsò:
\q Jñà xi̱ta̱ kìi̱, ꞌkia̱ nga ko̱tsò nga ꞌa̱án bexkón‑na, tà ꞌén ra ko̱tsò‑la̱,
\q tanga jñà inìma̱‑la̱ kjiín síkítsa̱jna‑ni.
\q
\v 7 Ni̱mé chjí‑la̱ koni ꞌsín bexkón‑na,
\q nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ xi̱ta̱ koni tsa ꞌtse̱ Nainá.
\m
\v 8 Jiòn, níkíjnaꞌtaxìn‑nájiòn ra ngi jè kjo̱téxoma‑la̱ Nainá, ko̱ jé mangítji̱ngi‑la jè kjo̱téxoma‑la̱ xi̱ta̱ jchínga koni ꞌkia̱ nga biníya ti̱jí‑no, ko̱ chi̱tsín‑no; ko̱ kjín sko̱ya‑isa kjo̱téxoma tjín‑no koni ꞌsín ꞌnià.
\p
\v 9 Kitsó‑isa Jesús:
\p ―Jiòn, nachrjengi‑nó ra ngi jè kjo̱téxoma‑la̱ Nainá, ko̱ jé nihitjasòn jè kjo̱téxoma‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑no.
\v 10 Jè Moisés, ꞌkoa̱á ꞌsín kitsò: “Jcha̱xkín jè na̱ꞌìn‑li ko̱ na̱‑li.” Ko̱ ti̱ꞌkoa̱á kitsó‑te: “Jè ra ki̱chja̱jno‑la̱ na̱ꞌìn‑la̱ ko̱ na̱‑la̱, tjínè‑la̱ nga ki̱yá.”
\v 11 Tanga jiòn, ꞌkoa̱á ꞌsín bixó: “Jngo xi̱ta̱, maá ki̱tso̱‑la̱ na̱ꞌìn‑la̱ ko̱ tsa na̱‑la̱: Mì kì ko̱ma kósi̱ko̱‑la; nga̱ ngaꞌtsì tsajmì ra tjín‑na, Korbán‑ní.” (Jè ꞌén ra tsò Korbán, jè Nainá, ijyeé kítsja ijye‑la̱, tsò‑ni.)
\v 12 Ko̱ bixó‑nó: “Mì ti̱ kì tjíꞌnde‑la̱ nga ma ko̱si̱ko̱ jè na̱ꞌìn‑la̱ ko̱ tsa na̱‑la̱.”
\v 13 Jiòn nachrjengi‑nó jè ꞌén‑la̱ Nainá ꞌkia̱ nga ko̱ꞌsín nìkatoya‑la xàngio̱o jè kjo̱téxoma ra ꞌtse̱ xi̱ta̱ jchínga‑no; ko̱ kjín sko̱ya kjo̱téxoma tjín‑isa‑no ra ko̱ꞌsín ꞌnià.
\p
\v 14 Jesús ꞌkia̱á kiìchja̱‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱, kitsò‑la̱:
\p ―Ngaꞌtsì‑no, nda ti̱náꞌyá‑ná, ko̱ ti̱ꞌkoa̱á nda ti̱chi̱ya‑la ijo‑no.
\v 15 Jñà xi̱ta̱, mì tsa jñà ra ꞌfahaꞌsen‑jin ijo‑la̱ ra síkitsón. Jñá‑ní ra síkitsón, ra inìma̱‑la̱ nchrabájin‑ni.
\v 16 ¡Nda ti̱chi̱ya‑la takòn koni ꞌsín tíxin‑no!
\p
\v 17 Jesús, ꞌkia̱ nga ijye itjokàjin‑ni ya̱ ñánda̱ nga tjítsa̱jna jñà xi̱ta̱ kìi̱, kijì‑ní, ꞌjahaꞌsen jngo niꞌya; ko̱ ꞌkia̱á jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ iskonangi‑la̱ kitsò‑la̱: “Kóꞌsín tsò‑ni jè kjoa̱ mangásòn jè ra kàꞌbena̱jmíyi.”
\v 18 Kitsó Jesús:
\p ―¿Jiòn, a ti̱ꞌkoa̱á mì kì fìya‑no kótsò‑ni? ¿A mí ꞌya jiòn nga ngaꞌtsì tsajmì ra ꞌfahaꞌsen‑jin ya̱ ijo‑la̱ xi̱ta̱ mì tsa síkitsón‑jin?
\v 19 Nga̱ mì tsa ya̱ inìma̱‑la̱ ꞌfahaꞌsen‑jin. Ya̱á ꞌfahaꞌsen ya̱ i̱ndsi̱ꞌba̱, a̱kjòn fì kitsa̱jna‑nì.
\p Jesús, ꞌkia̱ nga ko̱ꞌsín kitsò, ꞌkoa̱á ꞌsín tsikíya chi̱ya‑ná nga ngaꞌtsì tsajmì ra ma chine, tsje‑ní; mì tsa síkitsón‑jin inìma̱‑la̱ xi̱ta̱.
\v 20 Kitsó‑isa Jesús:
\p ―Jé‑ni jè kjo̱bítsjen ra ya̱ bitjojin‑ni ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱ ra síkitsón.
\v 21 Nga kì‑ni̱, ya̱á inìma̱‑la̱ xi̱ta̱ nchrabá‑jin‑ni, jñà kjo̱bítsjen ra ꞌcho tsò, koni jè kjoa̱chijngi ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra ijye tsixan ko̱ ra kjè kì bixan, ko̱ ra ma‑la̱ síꞌken xi̱ta̱,
\v 22 ko̱ kjoa̱ chijé, ko̱ kjoa̱ nga tse mejèn‑la̱ nga ꞌse̱‑la̱ tsajmì, ko̱ kjoa̱ꞌcho, ko̱ kjoa̱ chìndo̱cha̱, ko̱ kjoa̱ chrjáꞌa, ko̱ kjoa̱xìtakòn, ko̱ kjoa̱ ndiso, ko̱ kjoa̱ ꞌnga ikon, ko̱ kjoa̱ chi̱koán ra mì tsa ítjòn síkítsjen kóꞌsín nga ꞌsín.
\v 23 Jñá‑ní ngaꞌtsì kjoa̱ꞌcho kìi̱ ra nchrabájin‑ni inìma̱‑la̱ xi̱ta̱ ra síkitsón.
\s Kóꞌsín kjomà ꞌkia̱ nga jngo chjo̱ón ra xìn nangi‑la̱ kjokjiín‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ Jesús
\r (Mateo 15:21‑28)
\p
\v 24 Kijí Jesús ya̱ nangi ra chja̱‑ni Tiro ko̱ Sidón. ꞌKia̱ nga ijchò ya̱, ꞌjahaꞌseén jngo niꞌya; mején‑la̱ nga mì kì yá xi̱ta̱ ra ske̱ tsiki, tanga mì kì kjomà tsikijnaꞌma.
\v 25 Ndi̱to̱ón kiíꞌnchré jngo chjo̱ón ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tíjnajin ya̱ inìma̱‑la̱ tsati‑la̱. Kijì ya̱ ñánda̱ nga tíjna Jesús; tsasèn-xkóꞌnchiꞌta‑la̱;
\v 26 tsikítsaꞌba‑la̱ nga katachrjekàjin ya̱ inìma̱‑la̱ tsati jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tíjnajin. Jè chjo̱ón ra̱kìi̱, ya̱á i̱ꞌnde‑la̱ ñánda̱ ꞌmì Sirofenicia, ko̱ ꞌén griegoó chja̱.
\v 27 Tanga Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ti̱ꞌndi nga jñà kjòn‑la i̱xti katakjèn ítjòn. Mì kì nda tjín nga chjíꞌan‑la jñà ni̱ño̱‑la̱ i̱xti ko̱ a̱kjòn jñà nañá ꞌki̱‑la.
\p
\v 28 Jè chjo̱ón ra̱kìi̱ kitsó‑ní:
\p ―Kixi̱í kjoa̱ Na̱ꞌìn; tanga jñà ndí nañá kjine‑ní xi̱‑la̱ tsajmì ra xaájten‑ngí ya̱ ímixa̱, jñà ra xaájten‑la̱ jñà i̱xti.
\p
\v 29 ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―Tà nga̱tjì‑la̱ jè ꞌén ra kanakjí, ndaá tjín. ꞌTin‑ni ya̱ niꞌya‑li. Jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, ijyeé ꞌndi̱í itjokàjin‑ni ya̱ inìma̱‑la̱ tsati‑li.
\p
\v 30 ꞌKia̱ nga ijye ijchò‑ni ya̱ niꞌya‑la̱ jè chjo̱ón, jè tsati‑la̱, ya̱á kjijnasòn ya̱ na̱chan; ko̱ ijyeé itjokàjin‑ni ya̱ inìma̱‑la̱ jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í.
\s Kóꞌsín kjomà ꞌkia̱ nga Jesús isinda jngo‑ni xi̱ta̱ jtaya ko̱ ra ti̱ꞌkoa̱ lajma
\p
\v 31 Jesús ꞌkia̱ nga kijì‑ni ya̱ i̱ꞌnde ra chja̱‑ni Tiro, ꞌkoa̱á ꞌsín ꞌjahato ya̱ nangi Sidón, ko̱ tsatojin‑te ya̱ nangi ra chja̱‑ni Decápolis nga ijchò‑ni ya̱ ndáchikon ꞌtse̱ Galilea.
\v 32 Jngo xi̱ta̱ ra jtaya ko̱ ti̱ꞌkoa̱ lajma‑te, ijchòko̱‑la̱ xi̱ta̱; a̱kjòn tsikítsaꞌba‑la̱ Jesús nga kátáꞌta‑la̱ tsja jè xi̱ta̱ ra kìi̱.\fig Jesus healing the sick -50%|17-CN01723B.TIF|col|MRK 7:32||ꞌKia̱ jè Jesús isinda‑ni xi̱ta̱ kiya ra kjìn ma‑ni ra kjìn sko̱ya ꞌchin tjín‑la̱|MRK 7:32\fig*
\v 33 Jè Jesús, a̱ꞌta xìn kiìko̱ ya̱ ñánda̱ nga tsìn xi̱ta̱; jahíꞌsen na̱jmá‑tsja ya̱ chíká‑la̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ko̱ ti̱ꞌkoa̱á isìkajàjno nandá na̱chrá‑la̱ ya̱ ndi̱je̱n‑la̱.
\v 34 Ko̱ a̱kjòn iskotsíjen ya̱ ján ngajmi; ꞌñó jaátse‑la̱, kitsò:
\p ―¡Efata!
\p (Jè ꞌén ra tsò Efata, katatjáꞌxa̱ tsó‑ni.)
\p
\v 35 Ko̱ ndi̱to̱ón itjáꞌxa̱‑ni chíká‑la̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱ ko̱ kjomà kiíꞌnchré‑ni, ko̱ ti̱ꞌkoa̱á kjomà tsikíꞌbi̱‑ni ndi̱je̱n‑la̱ ko̱ ndaá kiìchja̱‑ni.
\v 36 Jesús, ꞌkoa̱á ꞌsín kitsò‑la̱ nga kì tà chjàn yá ra ꞌbéna̱jmí‑la̱. Tanga ꞌkia̱ nga ꞌñó tsikíꞌtin nga kì tà chjàn yá ra ꞌbéna̱jmí‑la̱, ta isa̱á jnchro, sa ꞌñó sa ꞌñó tsiꞌkéna̱jmí nga tíjngo.
\v 37 Jñà xi̱ta̱ ra kiíꞌnchré, ta kjóxkón‑la̱, kitsó‑ní:
\p ―Batoó nda ma‑la̱ ꞌsín, ta mé‑isa‑ni. Skanda maá‑la̱ sínda‑ni ni̱ꞌsín jñà xi̱ta̱ ra jtaya ko̱ ra mì kì ma chja̱.
\c 8
\s Jè kjo̱xkón ra kiꞌsìn Jesús ꞌkia̱ nga ijòn jmi xi̱ta̱ isìkjèn
\r (Mateo 15:32‑39)
\p
\v 1 Jñà ni̱chjin kiòo̱, kjín jchán xi̱ta̱ kjóxkóya ko̱ tsìn tsajmì ra kjine; Jesús kiìchja̱á‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, kitsò‑la̱:
\p
\v 2 ―Mahi̱ma̱á‑na jñà xi̱ta̱ kìi̱. Ijyeé kjo jàn ni̱chjin tjín‑nì nga títsa̱jnako̱‑ná, ko̱ nì mé tjín‑la̱ tsajmì ra ma kjine.
\v 3 Tsa tà ko̱ꞌsín si̱kasén chjan‑ná ya̱ niꞌya‑la̱, ya̱á ko̱hindàyá ndi̱yá, nga̱ tjín iꞌka ra kjin inchrabà‑ni.
\p
\v 4 ꞌKia̱á kitsò xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús:
\p ―¿Kóꞌsín ko̱ma si̱kjén xi̱ta̱ kìi̱ ya̱ jngo i̱ꞌnde ñánda̱ ni̱mé tjín?
\p
\v 5 Jesús iskonangií‑la̱, nga kitsò‑la̱:
\p ―¿Kótjín ma‑nì ni̱ño̱ nchra̱jín ra tjíhijyo‑no?
\p Kitsó jñà xi̱ta̱‑la̱:
\p ―Itoó ma‑ni.
\p
\v 6 ꞌKia̱á kitsjà kjo̱hixi̱ nga katitsa̱jna jñà xi̱ta̱. Iskábé ni̱ño̱ nchra̱jín ra ito ma‑nioo̱; kitsjà‑la̱ kjo̱nda Nainá. A̱kjòn isìjòya; kitsjà‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ mé‑ni nga isìkaꞌbí‑la̱ xi̱ta̱ ra kjìn ma‑nioo̱.
\v 7 Ti̱ꞌkoa̱á tjíhijyoó chiba‑la̱ ndí ti̱ i̱tsíñá. Jesús isìchikonꞌtin‑ní; a̱kjòn kitsò‑la̱ xi̱ta̱‑la̱:
\p ―Ti̱kaꞌbí te‑la̱ jñà xi̱ta̱.
\p
\v 8 Kóhotjín xi̱ta̱, ndaá tsakjèn ijye skanda kjoski; a̱kjòn tsikíxkó‑ni xi̱‑la̱ ra tsijnengi‑ni; ngi ito ndi̱si̱yá kjomà.
\v 9 Jñà xi̱ta̱ ra tsakjèn, maá‑la̱ tsa ijòn jmi. A̱kjòn jè Jesús kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱:
\p ―Ijyeé ma kongí‑no.
\p
\v 10 Ra ijye kjomà, ꞌjahaꞌsen chitso Jesús ko̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱. A̱kjòn kijì ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ ꞌmì Dalmanuta.
\s ꞌKia̱ nga jñà xi̱ta̱ fariseo isíjé jngo chi̱ba̱ ra ꞌñó jeya tjín
\r (Mateo 16:1‑4; Lucas 12:54‑56)
\p
\v 11 Ya̱á ijchòtji̱ngi‑la̱ jñà xi̱ta̱ fariseo; tsikíꞌtsia̱ nga tsakátikjo‑ko̱ Jesús. Isíjé jngo‑la̱ kjo̱xkón ra ngajmi nchrabá‑ni nga mejèn‑la̱ sko̱óꞌta, [a kixi̱í kjoa̱ nga jè Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá nchrabá‑ni].
\v 12 Jesús ꞌñó jaátse‑la̱, kitsò:
\p ―Jñà xi̱ta̱ kìi̱, ¿mé‑ni kjo̱xkón síjé‑ni? Ra ngi kjo̱hixi̱, ꞌkoa̱á xin‑no, ni̱jngo kjo̱xkón ske̱.
\p
\v 13 Ya̱á kitsjin xi̱ta̱ kìi̱; ꞌjahaꞌsen india‑nì chitso; ya̱á kijì ya̱ ra ijngoa ndáchikon ján.
\s Kjoa̱ mangásòn a̱ꞌta ꞌtse̱ na̱ꞌyo̱ san ko̱ kjoa̱ ra bakón‑ya xi̱ta̱ fariseo
\r (Mateo 16:5‑12)
\p
\v 14 Jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús, kiꞌchaàjiín‑la̱, mì kì ni̱ño̱ kiꞌtsa ꞌkia̱ nga kijì. Ko̱ tà jngoó ma‑nì ni̱ño̱ nchra̱jín ra ꞌya ya̱ a̱ya chitso.
\v 15 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Chítsijen‑la ko̱ ti̱kinda̱a ijo‑no a̱ꞌta ꞌtse̱ na̱ꞌyo̱ san ꞌtse̱ xi̱ta̱ fariseo ko̱ ꞌtse̱ Herodes.
\p
\v 16 Jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús tsakáko̱ò xákjén nga tsajo̱óya‑nì kitsò‑la̱:
\p ―Kií‑la ko̱tsò‑ná nga mì kì ni̱ño̱ nchra̱jín kiꞌché.
\p
\v 17 Jesús kjòchi̱yaá‑la̱ koni ꞌsín i̱nchijo̱ó, ꞌkia̱á kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni ko̱bixó‑no nga tsìn‑no ni̱ño̱ nchra̱jín? ¿A kjeé fìya‑no ko̱ a mí machi̱ya‑no? ¿A takó ꞌñó tájajín tjín inìma̱‑no?
\v 18 Sisiín tjín‑ni xkòn jiòn, ¿mé‑ni mì kì tsijen‑no? Ti̱ꞌkoa̱ tjín chíká‑no, ¿mé‑ni mì kì naꞌyá‑no ko̱ mì kì bítsjen‑no?
\v 19 ꞌKia̱ nga ísikáꞌbía̱ ni̱ño̱ nchra̱jín ra ꞌòn ma‑nioo̱ nga ísikjée̱n xi̱ta̱ ra ꞌòn jmi ma‑ni, ¿kótjín ndi̱si̱yá tsikíxkó-isa‑najiòn ra tsijnengi‑ni?
\p Kitsó jñà xi̱ta̱:
\p ―Tejò ndi̱si̱yá kjóxkó‑naji̱n ra tsijnengi‑ni.
\p
\v 20 ―Ko̱ ꞌkia̱ nga ísikáꞌbía̱ jñà ni̱ño̱ nchra̱jín ra ito ma‑nioo̱, ko̱ ijòn jmi xi̱ta̱ tsakjèn, ¿kótjín ndi̱si̱yá tsijnengi‑ni ra tsikíxkó‑najiòn?
\p Kitsó jñà xi̱ta̱:
\p ―Ito ndi̱si̱yá kjomà‑isa.
\p
\v 21 ꞌKia̱á kitsò‑la̱:
\p ―¿A takó kjeé machi̱ya‑no?
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús isinda‑ni jngo xi̱ta̱ ra xka̱ ya̱ na̱xi̱ndá Betsaida
\p
\v 22 ꞌKia̱á kijì Jesús, ijchó ján na̱xi̱ndá Betsaida. Jñá xi̱ta̱, ya̱á ijchòko̱ jngo‑la̱ xi̱ta̱ ra xka̱. Tsikítsaꞌba‑la̱ nga kátáꞌta‑la̱ tsja.
\v 23 ꞌKia̱á jè Jesús itsabáꞌñó tsja xi̱ta̱ ra xka̱. A̱kjòn kjinꞌtá iko̱; tsikíchrángi xko̱n, a̱kjòn tsakásòn‑la̱ tsja. ꞌKia̱á iskonangi‑la̱ a tsijeén chiba‑la̱.
\v 24 Jè xi̱ta̱ xka̱, iskotsíjen‑ní, kitsò:
\p ―Ijyeé tsijen chiba‑na, tanga ta koni kjòn yá kjòn ma‑na jñà xi̱ta̱ nga tjíma.
\p
\v 25 Jesús, ìjngo ꞌká tsakáꞌta-isa‑la̱ tsja jñà xko̱n. ꞌKia̱ nga iskíꞌxa̱ngi xko̱n, kjondaá‑ni, ndaá tsatsíjen ijye‑la̱.
\v 26 Jesús, a̱kjòn isìkasén‑ni niꞌya‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Kì ya̱ bitjàha̱ꞌse̱n‑jin ya̱ a̱jin na̱xi̱ndá.
\s Kóꞌsín jè Pedro kitsjà ꞌén‑la̱ nga Jesús jé‑ní ra Cristo
\r (Mateo 16:13‑20; Lucas 9:18‑21)
\p
\v 27 Jesús ko̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, ꞌkia̱ nga kijì‑ni, ꞌkoa̱á ꞌsín tsato ya̱ na̱xi̱ndá jtobá ra chja̱‑ni Cesarea ꞌtse̱ Filipo. ꞌKia̱ nga tjímaya ndi̱yá, Jesús iskonangií‑la̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Kó tsò xi̱ta̱? ¿Yá‑na ra ꞌa̱n?
\p
\v 28 Kitsó jñà xi̱ta̱‑la̱:
\p ―Tjín ra tsò: “Jé‑la Juan ra tsatíndá xi̱ta̱.” Ko̱ tjín iꞌka ra tsò: “Jé‑la Elías.” Ti̱ꞌkoa̱á tjín ra tsò: “Jé‑la jngo xi̱ta̱ ra kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá kjotseé.”
\p
\v 29 Jesús ꞌkia̱á iskonangi‑la̱ jñà xi̱ta̱‑la̱; kitsò‑la̱:
\p ―¿Tanga ra jiòn, kóꞌsín bixó? ¿Yá‑na ra ꞌa̱n?
\p Kiìchja̱ Pedro, kitsò:
\p ―Ji̱‑ní ra Cristo ra Nainá isìkasén.
\p
\v 30 Tanga jè Jesús kitsjá‑la̱ kjo̱kixi̱ nga kitsò‑la̱:
\p ―Kì yá ra ꞌbèna̱jmí‑la ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n.
\s Jesús ꞌbéna̱jmí kóꞌsín ko̱ma ꞌkia̱ nga ki̱yá
\r (Mateo 16:21‑28; Lucas 9:22‑27)
\p
\v 31 Tsikíꞌtsia̱ Jesús nga tsiꞌkéna̱jmíya‑la̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―ꞌA̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱, tseé kjo̱hiꞌin sikjiáa̱n, ko̱chrjengií‑na jñà xi̱ta̱ jchínga, ko̱ jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés. Si̱ìꞌkeén‑na tanga ꞌkia̱ nga ijye ki̱jchò jàn ni̱chjin kjoa̱áya india‑na.
\p
\v 32 Jesús, ꞌkoa̱á kitsò kixi̱‑la̱ kjoa̱ ra ko̱ka̱maꞌtin. ꞌKia̱á jé Pedro kiìchja̱ꞌtaxìn‑la̱ Jesús nga kitsò‑la̱:
\p ―Mì kì nda tjín koni ꞌsín nga kasi.
\p
\v 33 A̱kjòn Jesús, isíkáfaꞌtá‑la̱, iskotsíjen‑la̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, tsakátiko̱ Pedro. Kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱si̱ꞌtaxín‑ná ji̱ xi̱ta̱‑ni̱í. Nga̱ mì tsa jè kjo̱bítsjen‑la̱ Nainá níkítsjin; ta kjo̱bítsjen ꞌtse̱ xi̱ta̱á tjiníkítsjìn.
\p
\v 34 Jesús kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ko̱ xi̱ta̱ ra tji̱ngi‑la̱. Kitsò‑la̱:
\p ―Tsa yá ra mejèn‑la̱ ya̱ ki̱ji̱ꞌta‑na, kì ti̱ tsja jè kjo̱binachon‑la̱ ꞌsín‑ni kinda̱. Katachíkjoa̱‑la̱ kjo̱hiꞌin ra ko̱tojin koni tsa ꞌbamijìn jngo krò ra ti̱jè ki̱yáꞌta‑ni, ko̱ katanchrabáꞌta‑na.
\v 35 Nga̱ ta yá xi̱ta̱‑ni ra mejèn‑la̱ nga mì mé kjo̱hiꞌin ko̱tojin jè kjo̱binachon‑la̱, ta isa̱á si̱ìjchija jnchro; tanga jè ra tsjá kjo̱binachon‑la̱ nga katachija ra ta nga̱tjì tsa̱ꞌa̱n, ko̱ ra ta nga̱tjì ꞌtse̱ ꞌén xi̱tse̱‑la̱ Nainá ra nda tsò, ta isa̱á jnchro ki̱tjokajin kjo̱hiꞌin nga nda kíjna‑ni a̱skan‑nioo̱.
\v 36 ¿Mé ra ki̱jne‑la̱ jngo xi̱ta̱, ni̱ꞌsín ꞌse̱ ijye‑la̱ ngaꞌtsì tsajmì ra tjín i̱ i̱sàꞌnde, tsa si̱ìjchijaá‑nì inìma̱‑la̱?
\v 37 Ni̱ ta mé ra ma ki̱ìchjítjì‑ni xi̱ta̱ nga ma kíjnakon inìma̱‑la̱.
\v 38 Jè ra ko̱sabà‑la̱ a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n ko̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌén‑na̱ ya̱ ngixko̱n jñà xi̱ta̱ jé ra mì tsa kjoa̱kixi̱ ꞌsín, ti̱ꞌkoa̱á ko̱sabá‑na ra a̱ꞌta ꞌtse̱, ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱, ꞌkia̱ nga kjíꞌi̱ india‑na nga kjíhi̱ko̱ kjoa̱jeya‑la̱ Na̱ꞌìn‑na̱ ko̱ jñà ìkja̱li̱ tsje‑la̱ Nainá.
\c 9
\p
\v 1 Jesús kitsó‑isa:
\p ―Ngi kjo̱hixi̱í ra xin‑no, títsa̱jnajiín iꞌka i̱jndíi̱ xi̱ta̱ ra mì kì ki̱yá skanda ꞌkia̱ nga ske̱ jè Nainá nga ngi ko̱ó ngaꞌñó‑la̱ kjꞌií katéxoma.
\s Kóꞌsín nga jahatjìya jngohíjta‑la̱ Jesús koni ꞌsín ꞌki
\r (Mateo 17:1‑13; Lucas 9:28‑36)
\p
\v 2 Ra ma jon ni̱chjin Jesús kiìko̱ó jè Pedro, ko̱ Jacobo ko̱ Juan. Ta jñá kiìko̱ꞌtàxìn nga kiìko̱mijno jngo nindo ra ꞌñó ꞌnga ꞌki. Ko̱ ꞌkia̱ nga ijchò ya̱ i̱jndáa̱, Jesús jahatjìya‑la̱ koni ꞌsín nga ꞌki ya̱ ngixko̱n jñà xi̱ta̱‑la̱.
\v 3 Jè nikje‑la̱ ra kjiya, ꞌñó fate tsatsíjen ko̱ ꞌñó chraba kjomà. Tsìn xi̱ta̱ i̱ i̱sàꞌnde ra ma‑la̱ ko̱ꞌsín ta nda ki̱ìtsin nikje koni ꞌsín nga chroba kjomà.
\v 4 Jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús ra tji̱ko̱, ti̱ꞌkoa̱á tsatsíjen‑la̱ jè Elías ko̱ Moisés nga i̱nchibáko̱ Jesús.
\v 5 ꞌKia̱á kiìchja̱ Pedro, kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Maestro, ndaá‑ni nga i̱ titsa̱jna‑ji̱n. Maá kínda jàn‑ji̱n niꞌya tji̱kien, jngo ra tsa̱ji, jngo ra ꞌtse̱ Moisés, ko̱ jngo ra ꞌtse̱ Elías.
\p
\v 6 Jè Pedro tà ꞌkoa̱á ꞌsín kitsò‑ni, mì kì ti̱ be‑ni kóꞌsín kiìchja̱, ta nga̱tjì‑la̱ ꞌñó itsakjòn nga jàn.
\v 7 ꞌKia̱á ꞌji jngo ꞌngién‑la̱ ifi ra tsikíjtsaꞌma, ko̱ ya̱ a̱jin ifi inaꞌyá jngo‑la̱ ꞌén ra kitsò:
\p ―Jé ra̱kìi̱ Iꞌndí‑na̱, ko̱ ꞌñó tsjake̱; jé ti̱náꞌya‑la.
\p
\v 8 ꞌKia̱ nga iskotsíjen india‑ni xi̱ta̱‑la̱, mì ti̱ yá kijtse‑ni. Tà jè ta̱jngoó Jesús síjna.
\p
\v 9 ꞌKia̱ nga ijye inchrabàjen‑ni ya̱ nindo, Jesús kitsjá‑la̱ kjo̱hixi̱ nga kitsò‑la̱:
\p ―Kì yá ra ꞌbèna̱jmí‑la jè kjoa̱ ra kaꞌya skanda ꞌkia̱ nga kjoa̱áya‑na a̱ꞌta ꞌtse̱ kjo̱biya ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱.
\p
\v 10 Jñà xi̱ta̱‑la̱ tsikíꞌmaá jñà kjoa̱ kìi̱, ko̱ tsajo̱óya‑ni nga kótsò‑ni ra tsò nga kjoa̱áya‑la̱.
\v 11 Iskonangií‑la̱ Jesús. Kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni ko̱ꞌsín tsò‑ni jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, nga jè Elías tjínè‑la̱ nga kjꞌi̱í ítjòn?
\p
\v 12 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Kixi̱í kjoa̱, jé Elías kjꞌi̱í ítjòn, ko̱ jé si̱ìkíhijyondá ijye‑ni ngaꞌtsì xi̱ta̱. Ko̱ ti̱ꞌkoa̱á ti̱kítsjen‑te koni ꞌsín tsò xa̱jo̱n‑la̱ Nainá nga ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱ tseé kjo̱hiꞌin sikjiín‑te, skanda ko̱chrjengií‑na xi̱ta̱.
\v 13 Tanga ꞌa̱n, ꞌkoa̱á xin‑no, jè Elías ijyeé ꞌji‑ní. Ko̱ jñà xi̱ta̱ ꞌkoa̱á ꞌsín isìko̱ koni ꞌsín kjomejèn‑la̱ ra jñà. Nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín tíchja̱ xa̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tjínè‑la̱ nga ko̱ꞌsín ko̱ka̱maꞌtin.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús isinda‑ni jngo ti ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin inìma̱‑la̱
\r (Mateo 17:14‑21; Lucas 9:37‑43)
\p
\v 14 Jesús ꞌkia̱ nga ijchò‑ni ñánda̱ títsa̱jna xi̱ta̱ ra iꞌka ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, kijtse‑ní nga kjín jchán ma‑ni xi̱ta̱ ra títsa̱jnandi‑la̱. Ya̱á títsa̱jnajin iꞌka xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, nga ꞌñó i̱nchibátikjòko̱.
\v 15 Jñà xi̱ta̱, kó ra kijtse Jesús, tà ꞌkoa̱á kjomà‑la̱. Ta ndi̱to̱ón jngo jtín kijì nga kiì síkjáya‑la̱.
\v 16 Jesús iskonangií‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé ra ta̱ nda chitiya‑no?
\p
\v 17 ꞌKia̱á kiìchja̱ jngo xi̱ta̱ ra ya̱ síjnajin. Kitsò:
\p ―Maestro, jé iꞌndí‑na̱ kàꞌfìi̱ko̱‑la. Inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tíjnajin ya̱ inìma̱‑la̱ ra mì kì ma síkìchja̱.
\v 18 Ni̱ꞌsín ta ñánda̱ tíjna ꞌkia̱ nga tsabáꞌñó, ya̱á majndoꞌtá nangi ko̱ ngi bachrjeé na̱chrá‑xó tsaꞌba, ko̱ kjinenè ni̱ꞌño̱, a̱kjòn sijna tátája. Kií ko̱kàxin‑ila̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑li nga katachrjekàjin ya̱ inìma̱‑la̱ jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, tanga mì kì koma‑la̱ kabachrjekajin.
\p
\v 19 Kiìchja̱á Jesús, kitsò:
\p ―Jiòn, xi̱ta̱ ra mì kì nda makjiín‑no ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n. ¿A ta ꞌa̱án kóti̱jnako̱ kiꞌta‑no skanda ta mé ni̱chjin‑nioo̱? ¿Kóꞌsín ko̱ma‑ni nga chíkjoa̱‑na kjoa̱ ra ꞌnià jiòn? Nchrabáko̱‑ná i̱jndíi̱ jè ndí ti.
\p
\v 20 ꞌKia̱á kiìko̱ jè ndí ti ya̱ ngixko̱n Jesús; jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, ꞌkia̱ nga kijtse Jesús, ꞌñó tsajndoꞌtá ya̱ nangi nga ꞌken‑xìn jè ndí ti. ꞌKia̱ nga iskàtje̱nꞌta nangi, ngi tsindoyaꞌnde‑ní ko̱ itjo na̱chrá‑xó tsaꞌba.
\v 21 Jesús iskonangií‑la̱ na̱ꞌìn‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿A kjotseé‑ni nga ko̱ꞌsín ma‑la̱ ti‑li?
\p Jè na̱ꞌìn‑la̱ kitsó‑ní:
\p ―Ti̱ꞌsa̱á‑nì nga ndí ti i̱tsé nga ko̱ma‑la̱.
\v 22 Jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, kjokjín jchán ꞌka̱ síkàtje̱n‑jin ya̱ a̱jin niꞌí ko̱ kjokjín ꞌka̱ síkàtje̱n‑jin‑te ya̱ nandá nga mejèn‑la̱ si̱ìꞌken. Tanga tsa ma‑li mé ra ma si̱ki̱i, jcha̱hi̱ma̱takón‑náji̱n ko̱ ꞌti̱ìn kjo̱nda ti̱si̱ko̱‑náji̱n.
\p
\v 23 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni si‑ni, tsa ma‑li? Nga̱ ngaꞌtsì ra ko̱ inìma̱‑la̱ makjiín‑la̱, ki̱tjasòn‑la̱ ta mé‑nioo̱.
\p
\v 24 Ndi̱to̱ón ꞌñó kiìchja̱ jè na̱ꞌìn‑la̱ ti. Kitsò:
\p ―ꞌÑó makjiín‑na, ti̱si̱ko̱-isa‑ná nga isa̱ nda katakjiín‑na.
\p
\v 25 ꞌKia̱ nga kijtse Jesús nga isa̱á kjìn i̱nchima xi̱ta̱, tsakátiko̱ó jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í; kitsò‑la̱:
\p ―Ngaji̱, inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra mì kì ma nakjí ko̱ ra mì kì naꞌyí, ꞌa̱án ko̱tíxin‑la, títjo̱jin ya̱ ijo‑la̱ ndí ti ra̱kìi̱; kì ti̱ tsja ya̱ bitjàha̱ꞌse̱n‑jin‑la̱.
\p
\v 26 Jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ꞌñó iskindaya ko̱ tsikítsajne ijo‑la̱ ndí ti ꞌkia̱ nga itjojin ya̱ inìma̱‑la̱. Ya̱á isìjnaꞌta nangi jè ndí ti koni tsa ijye ꞌken; skanda kjín xi̱ta̱ ra i̱nchikotsíjen‑la̱, kitsò:
\p ―Ijyeé ꞌken.
\p
\v 27 Tanga jè Jesús itsabáꞌñó tsja jè ti; iskimíꞌnga; a̱kjòn tsasíjna kixi̱‑ni.
\p
\v 28 ꞌKia̱ nga ꞌjahaꞌsen niꞌya Jesús, jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ iskonangií‑la̱ ꞌkia̱ ta jñà tjíhijyo. Kitsò:
\p ―¿Mé‑ni ngaji̱n mì kì kàma kànachrjekàjin‑naji̱n jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í?
\p
\v 29 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra ko̱ꞌsín ꞌsío̱n, ꞌkia̱á bitjokàjin ꞌkia̱ nga bitsaꞌbeé ko̱ nga bìtsa̱chjeén a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús ꞌbéna̱jmíya india‑nì kóꞌsín ko̱ma ꞌkia̱ nga ki̱yá
\r (Mateo 17:22‑23; Lucas 9:43‑45)
\p
\v 30 ꞌKia̱ nga kijì‑ni ya̱ i̱ꞌnde ra̱kìi̱, ya̱á tsatojin ya̱ nangi Galilea, tà nga̱tjì‑la̱, majìn‑la̱ nga xi̱ta̱ ske̱;
\v 31 nga̱ jñá i̱nchibakón‑ya‑la̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, nga kitsò‑la̱:
\p ―ꞌA̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱, ya̱á ko̱nga̱tsja jñà xi̱ta̱, a̱kjòn si̱ìꞌken‑na. Tanga ꞌkia̱ nga ki̱jchò jàn ni̱chjin nga ijye ki̱yáa̱, kjoa̱áya‑ina.
\p
\v 32 Tanga jñà xi̱ta̱‑la̱, mì kì kjòchi̱ya‑la̱ ꞌén ra ko̱kitsò‑la̱. Ko̱ mì kì kitsò ikon nga iskonangi‑la̱.
\s Yá nì ra ma kíjna ítjòn
\r (Mateo 18:1‑5; Lucas 9:46‑48)
\p
\v 33 ꞌKia̱ nga ijchò ya̱ na̱xi̱ndá Capernaum, ꞌkia̱ nga ijye tsikitsa̱jna a̱ya niꞌya, Jesús iskonangií‑la̱ xi̱ta̱‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé ra ta̱ nda chitiya‑najiòn ꞌkia̱ nga i̱nchinchrabé ya̱ a̱ya ndi̱yá?
\p
\v 34 Xi̱ta̱‑la̱ tà jyò tsikitsa̱jna, ta nga̱tjì‑la̱ ꞌkia̱ nga i̱nchinchrabá ya̱ ndi̱yá, ya̱á tsakátiya‑ni yá xi̱ta̱ xákjién ra tíjna ítjòn.
\v 35 ꞌKia̱á tsikijna Jesús; a̱kjòn kiìchja̱‑la̱ jñà ra tejò, kitsò‑la̱:
\p ―Tsa yá ra mejèn‑la̱ nga kíjna ítjòn, ta isa̱á jnchro jè nangi katasíkíjna ijo‑la̱, ko̱ katasísin‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra iꞌka.
\p
\v 36 Jesús iskábé jngo ndí ti, tsasíjna masen. A̱kjòn tsaꞌnga. Kitsò‑la̱ xi̱ta̱‑la̱:
\p
\v 37 ―Jè ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n ska̱ábétjò jngo ndí ti koni jè ndí ti ra̱kìi̱, koni ꞌa̱án‑nì ra kjábétjò‑na; ko̱ jè ra ska̱ábétjò‑na mì tsa ꞌa̱n ra kjábétjò‑na, jé kjábétjò jè ra isìkasén‑na.
\s Kóꞌsín ꞌya‑la̱ jè ra mì tsa kondra̱ tíjna‑ná, nga xi̱ta̱ tsa̱jién‑ná
\r (Mateo 10:42; Lucas 9:49‑50)
\p
\v 38 Kiìchja̱á Juan, kitsò:
\p ―Maestro, kàꞌyaá jngo‑ji̱n xi̱ta̱ ra ko̱ ꞌí‑li bachrjekàjin inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin ijo‑la̱ xi̱ta̱; kabatechjá‑la̱ji̱n, nga̱ jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, mì tsa ya̱ tsáꞌbako̱‑ná.
\p
\v 39 Jesús kitsò:
\p ―Kì ko̱ꞌsín batechjà‑la. Nga̱ mì kì ko̱ma a̱skan ki̱chja̱jno‑na jè ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n tíꞌsín jngo kjo̱xkón.
\v 40 Jè ra mì tsa kondra̱ tíjna‑ná, xi̱ta̱ tsa̱jién‑né.
\v 41 Ta yá‑ni ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n tsjá jngo chi̱tsín‑no nandá, ta nga̱tjì‑la̱ nga xi̱ta̱‑la̱ Cristo ꞌmì‑no, ꞌkoa̱á xin kixi̱‑no nga isa̱á tse kjo̱nda‑la̱ Nainá sa̱kò‑isa‑la̱.
\s Xi̱ta̱ ra bíꞌtin‑ná nga fatsji‑jé
\r (Mateo 18:6‑9; Lucas 17:1‑2)
\p
\v 42 ’Tsa yá ra ska̱nìjin jé, xi̱ta̱ ra makjiín‑la̱ a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n, jñà ra ko̱ꞌsín kjòn inìma̱‑la̱ koni jñà ꞌtse̱ ndí i̱xti, isa̱á‑la nda‑la̱ tsa jè xi̱ta̱ ra ko̱ꞌsín ꞌsi̱in, jngo na̱jo̱ natsí katasitéꞌñóngi ya̱ ísìn, a̱kjòn si̱kàtje̱n‑ngi ya̱ a̱jin ndáchikon.
\v 43 Tsa jè ndsi̱i bátsji-jé‑li, ti̱chátjìn. Isa̱á nda‑ni nga kato‑tsja ꞌki nga ki̱tjáha̱ꞌsi̱in ya̱ ñánda̱ nga kíjnakon jè inìma̱‑li, ko̱ mì ꞌkoa̱‑nì tsa tjín nga jò ndsi̱i nga ꞌkín ya̱ ñánda̱ nga tjín kjo̱hiꞌin ra mì kì feheꞌta, ya̱ a̱jin niꞌí ñánda̱ mì kì ma fiꞌtso,
\v 44 ya̱ ñánda̱ nga ni̱kjiá biya jñà chi̱ndo ko̱ ñánda̱ títì niꞌí ra ni̱kjiá fiꞌtso.
\v 45 Tsa jè ndsa̱kì bátsji-jé‑li, ti̱chátjòn‑ti. Isa̱á nda‑te‑ni tsa kato ndsakò ꞌki nga ki̱tjáha̱ꞌsi̱in ya̱ ñánda̱ nga kíjnakon jè inìma̱‑li, ko̱ mì ꞌkoa̱‑ni tsa tjín ngajò ndsa̱kì nga ꞌkín ya̱ a̱jin niꞌí ñánda̱ nga tjín kjo̱hiꞌin,
\v 46 ya̱ ñánda̱ nga ni̱kjiá biya jñà chi̱ndo ko̱ ñánda̱ títì niꞌí ra ni̱kjiá fiꞌtso.
\v 47 Ko̱ tsa jè xkìn bátsji-jé‑li, ti̱náchrji. Isa̱á nda‑ni ni̱ꞌsín ta jngo‑ni xkìn nga ki̱tjáha̱ꞌsi̱in ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá ko̱ mì ꞌkoa̱‑ni tsa tjín ngajò xkìi̱n nga ꞌkín ya̱ ñánda̱ tjín kjo̱hiꞌin ra mì feheꞌta
\v 48 ya̱ ñánda̱ nga ni̱kjiá biya jñà chi̱ndo ko̱ ñánda̱ títì niꞌí ra ni̱kjiá fiꞌtso.
\p
\v 49 ’Ngaꞌtsí‑ni, ya̱á ko̱jnchrajin ya̱ a̱jin niꞌí.
\v 50 Jè na̱xa̱, nda‑ní; tanga tsa ꞌkia̱ mì kì ti̱ jnchra ka̱ma‑ni, ¿kóꞌsín si̱ko̱‑la nga ma ko̱jnchra india‑ni? Tjatsjio nga katafìchjin‑la̱ kjo̱tsjacha ra tjín‑no ko̱ xàngio̱o koni ꞌsín nga fichjin‑la̱ tsajmì ra ma chine ꞌkia̱ nga tjín‑la̱ na̱xa̱ mé‑ni nga ꞌnchán ki̱tsa̱jnako̱o xàngio̱o nga jngó jngó‑no.
\c 10
\s Kóꞌsín tsakón‑ya Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra ijye ixan ra tsjin‑ni xákjién
\r (Mateo 19:1‑12; Lucas 16:18)
\p
\v 1 Jesús itjojin‑ní ya̱ na̱xi̱ndá Capernaum, nga kijì ya̱ ján nangi Judea, ko̱ kijí ya̱ nangi ra kjijna ya̱ a̱jto̱n ndáje̱ Jordán. India kjokjìnꞌta‑ila̱ xi̱ta̱ ko̱ tsikíꞌtsia̱ nga tsakón‑ya‑la̱ koni ꞌsín ꞌsín kiꞌta.
\v 2 Ijchò kinchaꞌta chrañaá iꞌka‑la̱ xi̱ta̱ fariseo nga mejèn‑la̱ sko̱ónda̱cha̱‑la̱; iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿A tjíꞌnde‑la̱ ra xi̱ta̱ ꞌxi̱n nga ma jngó kjá tsjín‑ni jè chjo̱ón‑la̱?
\p
\v 3 Jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿Kóꞌsín tsakón‑ya‑no Moisés?
\p
\v 4 Kitsó xi̱ta̱ kìi̱:
\p ―Moisés kitsjáꞌnde‑ní nga ma jngo xa̱jo̱n koaajna masen xi̱ta̱ nga tsjín‑ni xákjién.
\p
\v 5 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Moisés, kií ko̱ꞌsín tsikínda‑ni kjo̱téxoma ra̱kìi̱ ta nga̱tjì‑la̱ nga ꞌñó tájajín tjín inìma̱‑najiòn.
\v 6 Tanga ꞌkia̱ nga ti̱ꞌsa̱ isinda i̱sàꞌnde, “ko̱ chjo̱ón ko̱ ꞌxi̱ín tsikínda Nainá.
\v 7 ꞌKoa̱á ma‑ni nga jè xi̱ta̱ ꞌxi̱n, ꞌkia̱ nga ki̱xan, tsjín jè na̱ꞌìn‑la̱ ko̱ tsjín jè na̱‑la̱; ta jé chjo̱ón‑la̱ kíjnako̱.
\v 8 Ko̱, jngoó ijo ka̱ma‑ni ta ngajòo̱.” Mì tsa ti̱ jò ma‑ni ꞌkia̱ nga ijye kàbixan; tà jngoó ijo kàma‑ni.
\v 9 ꞌKoa̱á ma‑ni nga mì kì ma nga jñà xi̱ta̱ si̱ìtsjin‑ni xákjén jñà ra jè Nainá síjngo.
\p
\v 10 ꞌKia̱ nga ijchò‑ni niꞌya‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús, iskonangií india‑ila̱ ra ti̱jè‑ni kjoa̱ kìi̱.
\v 11 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jè xi̱ta̱ ra tsjín‑ni chjo̱ón‑la̱ ko̱ kjꞌií chjo̱ón ki̱xan‑ko̱ india‑ni, kjoa̱ chijngií tíꞌsín.
\v 12 Ko̱ tsa jè chjo̱ón tsjín‑ni ꞌxi̱n‑la̱ ko̱ kjꞌií ꞌxi̱n ki̱xan‑ko̱ india‑ni, ti̱ꞌkoa̱á kjoa̱chijngií tíꞌsín‑te.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús isìchikonꞌtin ndí i̱xti
\r (Mateo 19:13‑15; Lucas 18:15‑17)
\p
\v 13 Jñà xi̱ta̱ ꞌjiìkó‑la̱ ndí i̱xti jè Jesús mé‑ni nga kátáꞌta‑la̱ tsja. Tanga jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús mì kì kitsjáꞌnde‑la̱. Tsakátiko̱‑ní jñà ra ꞌjiìkó ndí i̱xti.
\v 14 ꞌKia̱ nga kijtse Jesús, kjojtií‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱ꞌnde‑la jñà ndí i̱xti nga katanchrabáꞌta‑na. Kì jiòn batechjà‑la. Nga̱ jñà xi̱ta̱ ra ko̱ꞌsín tjín inìma̱‑la̱ koni ꞌtse̱ jñà ndí i̱xti, ijyeé ꞌtse̱é ngaꞌtsì kjo̱nda ra tjín ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá.
\v 15 Ngi kjo̱hixi̱í ra xian‑no, jè ra mì kì ko̱ꞌsín tjín inìma̱‑la̱ koni ꞌtse̱ jñà ndí i̱xti nga ska̱ábé kjo̱nda‑la̱ Nainá nga jè katatéxoma‑la̱, mì kì ko̱ma kjoa̱haꞌsen ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá.
\p
\v 16 A̱kjòn Jesús tsaꞌnga ndí i̱xti; tsakásòn‑la̱ tsja nga isíjé‑la̱ Nainá nga katasíchikonꞌtin jñà ndí i̱xti kìi̱.
\s ꞌKia̱ nga jngo xi̱ta̱ ti ra ꞌñó nchi̱ná tsakáko̱ Jesús
\r (Mateo 19:16‑30; Lucas 18:18‑30)
\p
\v 17 ꞌKia̱ nga ijye tífì india‑ni Jesús, jngo xi̱ta̱ ijchòtji̱ngi‑la̱ ra ꞌñó tje̱n. Tsasèn-xkóꞌnchiꞌtá‑la̱; a̱kjòn iskonangi‑la̱; kitsò‑la̱:
\p ―Maestro, ra xi̱ta̱ nda ꞌmì‑li, ¿mé ra ꞌsiaa̱n nga ma ꞌse̱‑na kjo̱binachon ra mì feheꞌta skanda ta kjiá‑nioo̱?
\p
\v 18 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni nga xi̱ta̱ nda ꞌmì‑ná? Nga̱ tsìn jngo xi̱ta̱ ra nda; ta̱ jngoó jè Nainá ra nda xi̱ta̱.
\v 19 Ijyeé tjíjin‑li kótsò kjo̱téxoma: “Kì kjoa̱chijngi ꞌnì; kì xi̱ta̱ nìꞌkin; kì chijé ꞌnì; kì ꞌén ndiso fanè‑la̱ xi̱ta̱ ra kjꞌií; kì chònda̱cha̱‑jìn; nda jcha̱xkín na̱ꞌìn‑li ko̱ na̱‑li.”
\p
\v 20 Jè xi̱ta̱ kitsó‑ní:
\p ―Maestro, tísihítjasòn ijye‑ná ngaꞌtsì kjoa̱ kìi̱ kó nga tísíjchá ijo‑na̱.
\p
\v 21 Jesús tsjakeé kjomà, iskoꞌán‑ní, a̱kjòn kitsò‑la̱:
\p ―Jngo kjoa̱ chija‑li ra ꞌsi̱in. Tìka̱ti̱na ijyi ngaꞌtsì tsajmì ra tjín‑li. Ko̱ jè to̱n, ti̱kaꞌbí‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra i̱ma̱ títsa̱hijyo, mé‑ni nga tse kjo̱nda ꞌse̱‑li ya̱ ján ngajmi. Ko̱ a̱kjòn nchrabátji̱ngi‑ná.
\p
\v 22 Jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ꞌñó ꞌcho kjomà‑la̱ ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré ꞌén kìi̱. ꞌÑó ba kiꞌse‑la̱ nga kijì‑ni, ta nga̱tjì‑la̱ nga̱ ꞌñó nchi̱ná.
\p
\v 23 Jesús jngo tjandi iskotsíjen, kitsò‑la̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱:
\p ―ꞌÑó chjá ka̱ma‑la̱ ra xi̱ta̱ nchi̱ná nga kjoa̱haꞌsen ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá.
\p
\v 24 Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús, ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré ꞌén kìi̱, tà ꞌkoa̱á kjomà‑la̱. Tanga jè Jesús india kitsò‑ila̱:
\p ―Jiòn ra iꞌndí‑na̱ xin‑no, taxki̱ iꞌin ko̱ma‑la̱ xi̱ta̱ ra kjoa̱nchi̱ná‑la̱ báꞌta ikon nga kjoa̱haꞌsen ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá.
\v 25 ꞌÑó chjá ka̱ma‑la̱ nga kjoa̱àꞌsen‑jin ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá; skanda isa̱á‑la chiba chjá ka̱ma‑la̱ jngo cho̱ camello nga kjoa̱àꞌsen‑kjá ya̱ ñánda̱ nga ti̱ꞌxá nindo ra tjahiña‑ni nikje.\fig Man leading unloaded camel -33%|18-LB00039B.TIF|col|Mrk 10:25||Cho̱ camello|MRK 10:25\fig*
\p
\v 26 Jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús, isa̱á ta ꞌñó kjóxkón-isa‑la̱. ꞌKia̱á kitsò‑la̱ xákjién:
\p ―¿Yá xi̱ta̱ ra ko̱ma ki̱tjokajin kjo̱hiꞌin tsaꞌkoa̱?
\p
\v 27 Jesús iskotsíjeén‑la̱, a̱kjòn kitsò‑la̱:
\p ―Ra ta jñà xi̱ta̱ mì kì ko̱ma‑la̱; tanga Nainá, ko̱maá‑la̱ ra jè; nga̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá ma ijye‑ní ta mé kjoa̱‑nioo̱.
\p
\v 28 ꞌKia̱á kiìchja̱ Pedro nga kitsò:
\p ―Ra ji̱n, kijmitákon ijyeé‑náji̱n ngaꞌtsì tsajmì ra tjín‑náji̱n, ko̱ ji̱í timatji̱ngi‑laji̱n.
\p
\v 29 Jesús kitsò:
\p ―ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra isíkítsa̱jna niꞌya‑la̱, ꞌndse̱, ndichja, na̱‑la̱, na̱ꞌìn‑la̱, chjo̱ón‑la̱, i̱xti‑la̱ ko̱ nangi‑la̱ ra ta ꞌa̱n nga̱tjì‑na ko̱ jè nga̱tjì‑la̱ ꞌén xi̱tse̱‑la̱ Nainá ra nda tsò
\v 30 i̱ a̱ꞌta nangi, jngo sindo̱ ꞌka̱ ko̱ꞌki tjábé ngajo‑ila̱, ra niꞌya ꞌmì, ra ꞌndse̱, ra ndichja, na̱‑la̱, i̱xti‑la̱ ko̱ nangi‑la̱, ni̱ꞌsín ko̱jtike xi̱ta̱ nga koa̱àtji̱ngi‑la̱. Tanga jè i̱sàꞌnde ra sa nchrabá, ꞌse̱é‑la̱ kjo̱binachon ra mì feheꞌta ni̱ ta̱ kjiá‑nioo̱.
\v 31 Tanga kjín xi̱ta̱ ra jñà títsa̱jna ítjòn ꞌndi̱ ꞌndi̱‑ni̱, jñá kítsa̱jna tji̱ngi a̱skan‑nioo̱; ko̱ jñà ra títsa̱jna tji̱ngi ꞌndi̱ ꞌndi̱‑ni̱, jñá kítsa̱jna ítjòn‑nì a̱skan‑nioo̱.
\s Jesús ꞌbéna̱jmí ra ma‑ni jàn ꞌka̱ kóꞌsín ko̱maꞌtin ꞌkia̱ nga ki̱yá
\r (Mateo 20:17‑19; Lucas 18:31‑34)
\p
\v 32 Jesús, tsáꞌba ítjòn‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ nga i̱nchifì ya̱ ján na̱xi̱ndá Jerusalén. Jñà xi̱ta̱ ra tji̱ngi‑la̱, tà i̱nchimaxkón‑la̱ ꞌkia̱ nga i̱nchifì. Jñà xi̱ta̱‑la̱ ra tejò ma‑ni india kiìchja̱ꞌtaxìn‑la̱, a̱kjòn tsiꞌkéna̱jmí india‑la̱ mé kjoa̱ ra ꞌsa̱ ko̱ka̱maꞌtin. Kitsò‑la̱:
\p
\v 33 ―ꞌNdi̱ ꞌndi̱‑ni̱, ya̱á i̱nchimangié ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén; ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱, ya̱á ko̱nga̱tsja jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, ko̱ jñá ko̱kitsò nga bakén‑na nga ki̱yáa̱, ko̱ ya̱á si̱ìnga̱tsja‑na ya̱ a̱jin‑la̱ xi̱ta̱ ra mì tsa xi̱ta̱ Judío,
\v 34 ko̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱, si̱ìsabàꞌtiín‑na, ki̱íchrájno‑na, ko̱já‑na, a̱kjòn si̱ìꞌken‑na. Tanga ra ko̱ma jàn ni̱chjin kjoa̱áya india‑na.
\s Kjoa̱ ra jè Jacobo ko̱ Juan isíjé‑la̱ Jesús
\r (Mateo 20:20‑28)
\p
\v 35 Jacobo ko̱ Juan, i̱xti‑la̱ Zebedeo, ijchò kinchaꞌtá‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Maestro, mején‑naji̱n nga ko̱ꞌsín ꞌti̱ìn jè kjo̱nda ra si̱jé‑laji̱n.
\p
\v 36 Jesús iskonangií‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé ra mejèn‑no nga tsja‑no?
\p
\v 37 Jacobo ko̱ Juan kitsó‑ní:
\p ―ꞌKia̱ nga ijye tjibatexomi ya̱ ján ngajmi, ki̱ꞌnde‑náji̱n nga ya̱ ki̱tsa̱jnaꞌta‑laji̱n, jngo ti̱kíjnaꞌta‑náji̱n ya̱ nga kixi̱‑li ko̱ jngo ti̱kíjnaꞌta‑náji̱n ya̱ ngaskoán‑li.
\p
\v 38 ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ――Mì kì ꞌya jiòn mé ra níjé. ¿A maá ko̱tojiòn jè kjo̱hiꞌin ra ꞌa̱n ko̱tojian? Ko̱, ¿a maá ko̱ꞌsín ki̱tjáha̱ꞌse̱n‑jion kjo̱hiꞌin ra ꞌa̱n kjoáha̱ꞌse̱n‑jiaa̱n?
\p
\v 39 Kitsó jñà xi̱ta̱ kìi̱:
\p ―Jon, maá ko̱tojin‑ji̱n.
\p ꞌKia̱á kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Kixi̱í kjoa̱, maá‑la̱ ko̱tojiòn kjo̱hiꞌin; ko̱ skanda ki̱tjáha̱ꞌse̱n‑jion jè kjo̱hiꞌin ra ꞌa̱n ko̱tojian;
\v 40 tanga mì tsa ꞌa̱n bako̱‑na nga tsjaꞌndé‑no nga ya̱ ki̱tsa̱jnaꞌta‑ná ya̱ nga kixi̱‑na̱ ko̱ ya̱ ngaskoán‑na̱. Jñà i̱ꞌnde kìi̱, ta jñá títsa̱jnanda‑la̱ jñà ra ko̱ꞌsín ijye itjahájin.
\p
\v 41 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús ra iꞌka ra ngi te ma‑nioo̱, kjojtií‑la̱ koni ꞌsín kitsò Jacobo ko̱ Juan.
\v 42 Tanga jè Jesús kiìchja̱á‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Ijyeé ꞌya‑nájiòn nga jñà xi̱ta̱ ra siꞌta xá ya̱ na̱xi̱ndá ra tjín ya̱ i̱sàꞌnde, ꞌkoa̱á ꞌsín batéxoma koni tsa jñà ma ni‑la̱ xi̱ta̱ na̱xi̱ndá. Ko̱ jñà xi̱ta̱ ra isa̱ ꞌnga títsa̱jna, ko̱ó kjo̱téxoma‑la̱ beton‑ni jñà xi̱ta̱.
\v 43 Tanga ra a̱ꞌta tsa̱jiòn mì kì tjínè‑la̱ nga ko̱ꞌsín ko̱ka̱ma. Jè ra mejèn‑la̱ nga ꞌnga kíjna, ta isa̱á jnchro jé katabasìko̱ꞌta‑no;
\v 44 ko̱ jè ra mejèn‑la̱ kíjna ítjòn‑no, ta isa̱á jnchro jè katama chi̱ꞌnda‑no.
\v 45 Nga̱ ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, ti̱ꞌkoa̱á mì tsa ki xá ꞌjíi̱‑na nga ꞌa̱n nda ki̱tjasòn ítjòn‑na. Kií xá ꞌjíi̱‑na nga ꞌa̱n jnchro nda sìhitjásòn ítjòn‑la̱ xi̱ta̱, ko̱ nga tsja ijo‑na̱ nga kjìn xi̱ta̱ ki̱tjojin kjo̱hiꞌin nga ꞌa̱n kíchjítjì ngajo‑la̱ jé‑la̱.
\s Kóꞌsín isinda‑ni Jesús jè xi̱ta̱ xka̱ ra ꞌmì Bartimeo
\r (Mateo 20:29‑34; Lucas 18:35‑43)
\p
\v 46 ꞌKia̱ nga ijchò ya̱ na̱xi̱ndá Jericó, ꞌkia̱ nga ijye i̱nchibitjojin ya̱ na̱jnchra̱, tji̱ko̱ xi̱ta̱‑la̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ko̱ kjín xi̱ta̱ tji̱ngi‑isa‑la̱. Ya̱ a̱ndi ndi̱yá, jngo xi̱ta̱ i̱ma̱ tíjna ra xka̱ ra ꞌmì Bartimeo, ti‑la̱ xi̱ta̱ ra ꞌmì Timeo, nga tísíjé kjo̱tjò to̱n.
\v 47 Jè xi̱ta̱ xka̱ ra̱kìi̱, ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré nga jé Jesús ra Nazaret i̱ꞌnde‑la̱ tífì, ndi̱to̱ón kiìchja̱‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¡Jesús, ji̱ ra ya̱ nakjoá‑ni tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn ra tsiꞌkìn David, jcha̱hi̱ma̱takón‑ná!
\p
\v 48 Kjín xi̱ta̱ tsakátiko̱ Bartimeo nga jyò katijna. Tanga jè Bartimeo isa̱á ta ꞌñó kiìchja̱‑isa. Kitsò:
\p ―Ji̱ ra ya̱ nakjoá‑ni tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn ra tsiꞌkìn David, jcha̱hi̱ma̱takón‑ná.
\p
\v 49 ꞌKia̱á tsasijna Jesús, kitsò:
\p ―Ti̱nákjoa̱‑la.
\p A̱kjòn inakjoá‑la̱ jè xi̱ta̱ xka̱. Jñà xi̱ta̱ kitsó‑la̱:
\p ―ꞌÑó ꞌtè‑la̱ takìn, ti̱sítji̱in, chja̱‑ró‑li Jesús.
\p
\v 50 Jè xi̱ta̱ xka̱, ndi̱to̱ón tsasítje̱n, tsachrje na̱chro̱ sònꞌnga‑la̱, kiì kasiꞌta‑la̱ ñánda̱ síjna Jesús.
\v 51 Jesús iskonangií‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé ra mejèn‑li nga sikó‑la?
\p Jè xi̱ta̱ xka̱ kitsò:
\p ―Ji̱ Maestro, jé mejèn‑na nga katatsíjen‑na.
\p
\v 52 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―ꞌTin‑ni. Ki‑ní nga kàmakjiín‑li nga kamanda‑ni.
\p Jè xi̱ta̱ xka̱, ndi̱to̱ón tsatsíjen‑ila̱, ko̱ ya̱á kiìtji̱ngi‑la̱ koni ꞌsín ndi̱yá tífì Jesús.
\c 11
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús ꞌjahaꞌsen‑jin ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén
\r (Mateo 21:1‑11; Lucas 19:28‑40; Juan 12:12‑19)
\p
\v 1 ꞌKia̱ nga ijye ijchò chraña ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén, ya̱ chrañaꞌtá‑la̱ jñà na̱xi̱ndá ra ꞌmì Betfagé ko̱ Betania, ya̱ a̱ꞌta nindo Yá Olivo, Jesús isìkasén jò xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱;
\v 2 kitsò‑la̱:
\p ―Tangió ya̱ na̱xi̱ndá i̱tsé ra kjijnaꞌta ya̱ ján. ꞌKia̱ kijcho, ya̱á síjnaꞌtaꞌñó jngo ndí búrró iꞌndí ra kjè sa yá bijnasòn‑la̱. Chjíjnda̱ꞌñó, ko̱ nchrabáko̱ò.
\v 3 Tsa yá ra kjonangi‑no, tsa ki̱tso̱‑no: “¿Mé‑ni ko̱nìko̱‑no jè búrró?”, ꞌtin‑la: “Jé‑ró Jesús ra tíjna ítjòn ko̱chjeén‑la̱. A̱skan‑ró si̱ìkasén‑ni.”
\p
\v 4 Kijí jñà xi̱ta̱‑la̱. ꞌKia̱ nga ijchò jngo niꞌya, ya̱á tjítéꞌñó jngo búrró ya̱ xa̱tjo̱ niꞌya ya̱ a̱ya ndi̱yá. A̱kjòn iskíjnda̱ꞌñó.
\p
\v 5 Tjín iꞌka xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé ꞌsia̱an‑no, mé‑ni ko̱ꞌsín chjíjnda̱ꞌñó‑no jè ndí búrró?
\p
\v 6 ꞌKoa̱á ꞌsín kitsò‑la̱ koni ꞌsín kitsò Jesús, ko̱ kitsjáꞌndeé‑la̱ nga kiìko̱.
\v 7 ꞌKia̱ nga ijchòko̱ ñánda̱ tíjna Jesús, jñá nikje‑la̱ xi̱ta̱ kìi̱ tsakásòn‑la̱ ndí búrró. A̱kjòn tsikijnasòn‑la̱ Jesús.
\v 8 Kjín xi̱ta̱ tsakánda nikje‑la̱ ya̱ a̱ya ndi̱yá, ti̱ꞌkoa̱ tjín xi̱ta̱ ra chrja‑la̱ yá tsate ya̱ a̱jin ijñá ra tsakánda‑te nga kijtsexkón Jesús.
\p
\v 9 Jñà xi̱ta̱ ra tjítjòn ko̱ ra tji̱ngi, ꞌñó chja̱, nga i̱nchitsò:
\p ―Mé ta̱ nda‑la̱ jè xi̱ta̱ ra nchrabá ngajo‑la̱ jè Nainá.
\v 10 Mé ta̱ nda‑ni nga jè ko̱tèxoma ngajo‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑ná David. ¡Jeya katijna Nainá ya̱ ján ngajmi!
\p
\v 11 Jesús ꞌjahaꞌsen‑jiín ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén. A̱kjòn ꞌjahaꞌsen ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn. Iskotsíjen kóhoꞌki ndi̱tsin i̱ngo̱. Ko̱ a̱kjòn itjo‑ni; kiìko̱ xi̱ta̱‑la̱ ra tejò ma‑ni ján na̱xi̱ndá Betania, tà nga̱tjì‑la̱ nga̱ ijyeé kjòhixòn ꞌkia̱ nga ijchò.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús kitsjà ꞌén‑la̱ nga ꞌcho katamaꞌtin jè yá‑la̱ to igo̱
\r (Mateo 21:18‑19)
\p
\v 12 ꞌKia̱ ma nchijòn nga itjo india‑ni ján na̱xi̱ndá Betania, kjòhojó‑la̱ jè Jesús.
\v 13 ꞌKia̱á kijtse jngo yá‑la̱ to igo̱ ra kjin síjna nga tjín‑la̱ xka̱. Kiì katsíjen‑la̱ a ijá‑la̱ to, tanga ni̱mé to isakò‑la̱; tà xka̱á ra tjín‑la̱. Nga̱ mì tsa ni̱chjin‑la̱ to ꞌkia̱.
\v 14 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ jè yá‑la̱ to igo̱:
\p ―Kì ta̱ tsja yá ra kjine‑ni to‑li ni̱ ta kjiá‑nioo̱.
\p Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús kiíꞌnchré ꞌén kìi̱.
\s Kjoa̱ ra kiꞌsìn Jesús ya̱ ndi̱tsin‑la̱ i̱ngo̱ ítjòn
\r (Mateo 21:12‑17; Lucas 19:45‑48; Juan 2:13‑22)
\p
\v 15 ꞌKia̱ nga ijchò ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén, Jesús ꞌjahaꞌseén ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn; a̱kjòn tsikíꞌtsia̱ nga tsachrje jñà xi̱ta̱ ra ya̱ i̱nchibatína ko̱ i̱nchibatse ya̱ ndi̱tsin‑la̱ i̱ngo̱. Isíkáfa tsakjàn jñà ímixa̱‑la̱ xi̱ta̱ ra síkaatjìya to̱n ko̱ jñà íxile̱‑la̱ jñà ra batína ni̱se paloma.\fig Jesus cleansing the temple|19-CN01787B.TIF|col|MRK 11:15‑17 -33%|| |MRK 11:15\fig*
\v 16 Ko̱ mì kì kitsjáꞌnde‑la̱ xi̱ta̱ ra tsajmì batína nga ꞌjahako̱ ꞌchá‑la̱ ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱.
\v 17 A̱kjòn tsakón‑ya‑la̱ xi̱ta̱. Kitsò‑la̱:
\p ―Jè xa̱jo̱n‑la̱ Nainá, ¿a mí tsa ko̱ꞌsín tjíꞌta nga tsò: “Niꞌya‑na̱, ꞌkoa̱á ꞌsín ko̱chjeén nga ya̱ ki̱chja̱ꞌta‑na ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra tjín nga tjíjtsa i̱sàꞌnde”? Tanga jiòn i̱ꞌnde‑la̱ xi̱ta̱ chijé i̱nchiꞌnià.
\p
\v 18 Kiíꞌnchré jñà kjoa̱ kìi̱ jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés. Tsakátsjií‑la̱ kóꞌsín si̱ìko̱ nga ko̱ma si̱ìꞌken Jesús, tanga itsakjón‑la̱, tà nga̱tjì‑la̱ nga̱ kjín ma‑ni xi̱ta̱ ra kiíꞌnchré ꞌén ra tsakón‑ya Jesús, ko̱ tà maxkón‑la̱ jè kjo̱téxoma ra bakón‑ya.
\v 19 ꞌKia̱ nga ijye kjòjñò, Jesús ko̱ xi̱ta̱‑la̱ itjojin‑ní ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén nga kijì‑nì.
\s Kóꞌsín nga ta sasaá kixì jè yá‑la̱ to igo̱ ra tsìn‑la̱ to
\r (Mateo 21:20‑22)
\p
\v 20 Ra ma nchijòn, ꞌkia̱ nga ta̱jñòya, ya̱á ꞌja india‑nì ya̱ ñánda̱ nga síjna yá‑la̱ to igo̱; kijtse‑ní nga ijye kixì yá‑la̱ ko̱ kóhoꞌki skanda kja̱ma̱‑la̱.
\v 21 Jè Pedro ítsjeén‑la̱ koni ꞌsín kitsò Jesús. ꞌKia̱á kitsò‑la̱:
\p ―Maestro, chítsijen‑la jè yá‑la̱ to igo̱ ra inakjoájno‑la̱ ji̱ ngojña̱. Ijyeé kixì.
\p
\v 22 Jesús ꞌkia̱á kiìchja̱; kitsò:
\p ―Katakjiín‑no a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá.
\v 23 ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, tsa yá ra ki̱tso̱‑la̱ jè nindo ra̱kìi̱: “Ti̱xín i̱jndíi̱; ya̱ ti̱kàtje̱n‑jin ijo‑li ya̱ a̱jin ndáchikon.” Tsa mì tsa tà jò tjín‑la̱ inìma̱‑la̱ ꞌkia̱ nga ko̱ki̱tso̱, tsa ngi kixi̱ kjoa̱ nga tjíjngo ikon, ꞌkoa̱á ꞌsín ko̱ma koni ꞌsín ki̱tso̱.
\v 24 Kií ko̱ꞌsín xin‑no ngaꞌtsì‑no, ꞌkia̱ nga mé ra si̱jé nga ki̱nákjoa̱ꞌta‑la Nainá, ꞌkoa̱á ꞌsín katakjiín‑no koni tsa ijye itjábé‑no jè ra i̱nchiníjé, mé‑ni nga ꞌki̱‑no.
\v 25 Ko̱ ꞌkia̱ nga ki̱nákjoa̱ꞌta‑la Nainá ti̱jchaàꞌta‑la jé‑la̱ xàngio̱o mé‑ni jè Na̱ꞌìn‑no ra tíjna ján ngajmi, ti̱ꞌkoa̱á si̱hijchaꞌta‑no jé ra tjín‑no.
\v 26 [Tanga tsa mì kì si̱jchaꞌtà‑la jé‑la̱ xi̱ta̱ xàngio̱o, ti̱ꞌkoa̱á mì kì si̱hijchaꞌta‑no Na̱ꞌín‑ná ra tíjna ngajmi jñà jé ra tjín‑no.]
\s Kjo̱téxoma ra jè Jesús tjín‑la̱
\r (Mateo 21:23‑27; Lucas 20:1‑8)
\p
\v 27 Jesús ijchó india‑ni ya̱ ján Jerusalén. ꞌKia̱ nga tsáꞌba ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn, ꞌjií kínchaꞌtá‑la̱ jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, ko̱ xi̱ta̱ jchínga ꞌtse̱ xi̱ta̱ Judío;
\v 28 iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Ko̱ꞌtín‑náji̱n, ¿mé kjo̱téxoma ra tsjáꞌnde‑li nga ko̱ꞌsín ꞌnì? ¿Yá ra kitsjà‑li kjo̱téxoma kìi̱?
\p
\v 29‑30 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ti̱ꞌkoa̱á ꞌa̱n, jngo ꞌén skonangi‑no: ¿Yá ra kitsjà‑la̱ kjo̱téxoma jè Juan nga tsatíndá xi̱ta̱? ¿A jé Nainá ra tíjna ngajmi, o̱ ra ta xi̱ta̱‑ní? Ko̱ꞌtín‑ná jiòn, a̱kjòn ꞌkia̱ ko̱xín‑no ra ꞌa̱n, yá ra kitsjà‑na kjo̱téxoma koni ꞌsín ꞌsiaa̱n.
\p
\v 31 ꞌKia̱á tsajo̱óya‑ni, kitsò‑la̱ xákjién:
\p ―Tsa kixé: “Jé Nainá ra tíjna ngajmi”, kií‑la ꞌsín ki̱tso̱‑ná: “¿Mé‑ni nga mì kjokjiín‑najiòn?”
\v 32 Ko̱ tsa kixé: “Xi̱ta̱á kitsjà‑la̱ kjo̱téxoma…”
\p Tanga jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá itsakjòn‑la̱, tà nga̱tjì‑la̱ nga jñà xi̱ta̱, ꞌkoa̱á ꞌsín makjiín‑la̱ nga jè Juan, ngi jé Nainá kiìchja̱ ngajo‑la̱.
\p
\v 33 Jñà xi̱ta̱ kìi̱ kitsó‑ní:
\p ―Mì kì ꞌya‑ji̱n.
\p Ko̱ jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ti̱ꞌkoa̱á ꞌa̱n, mì kì ko̱xín‑no yá ra kitsjà‑na kjo̱téxoma koni ꞌsín nga ꞌsiaa̱n.
\c 12
\s Kjoa̱ mangásòn ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra tsikítje̱ to uva ra ꞌcho síxá
\r (Mateo 21:33‑46; Lucas 20:9‑19)
\p
\v 1 Tsikíꞌtsia̱ Jesús nga tsiꞌkéna̱jmíya kjoa̱ ra ma mangásòn‑kjo. Kitsò:
\p ―Jngo xi̱ta̱ tsikítje̱jin to uva ya̱ nangi‑la̱, ko̱ a̱kjòn tsikíchjàndi‑la̱, ko̱ tsikínda jngo i̱ꞌnde ñánda̱ nga ki̱tjo jè nandá‑la̱ to uva. Ti̱ꞌkoa̱á tsikíndaá jngo niꞌya ra tsikísònꞌnga mé‑ni nga ma ko̱kinda̱‑ni ngaꞌtsiòo̱. A̱kjòn isikiña‑la̱ jè nangi‑la̱ jñà xi̱ta̱, mé‑ni nga si̱íxáko̱‑ni. Ko̱ a̱kjòn kjiín kijì ni‑la̱ nangi ra̱kìi̱.
\v 2 ꞌKia̱ nga ijchò ni̱chjin‑la̱ nga kjójchá to uva, jè ni‑la̱ nangi isìkasén jngo xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱ nga ꞌji síjé ra jè bako̱‑la̱ nga tjábé chiba‑la̱ ꞌtse̱ tsajmì ra kjójchá.
\v 3 Tanga jñà xi̱ta̱ ra isíxájin nangi, tà iskajàn‑ko̱‑ní; tà isìkasén tiyaá‑ni.
\v 4 Jé ni‑la̱ nangi isìkasén ìjngo xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱. Ti̱ꞌkoa̱á tà na̱jo̱ó tsikínè‑te, ngi kitií sko̱, ꞌñó kijtseton.
\v 5 Jè ni‑la̱ nangi ìjngo‑isa isìkasén xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱. Jè ra̱kìi̱, isìꞌken‑ní. Kjín isìkasén‑isa xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱, tanga tjín ra iskajàn‑ko̱, ko̱ tjín ra isìꞌken.
\p
\v 6 ’Jè ni‑la̱ nangi ta jngoó xi̱ta̱ tíjna‑isa‑la̱; tà jé‑ní ra ti‑la̱ ma, jè ra ꞌñó tsjake; ti̱ꞌkoa̱á isìkasén‑te, kitsò: “Ske̱xkón‑la ra jè ti‑na̱.”
\v 7 Tanga jñà xi̱ta̱ ra i̱nchisíxá‑jin nangi, tsajo̱óya‑ni, kitsò‑la̱ xákjién: “Jé‑la ra̱kìi̱ ra ꞌtse̱ ki̱tso̱‑la̱ nangi, si̱ꞌkeén mé‑ni nga tsa̱jién ꞌkín ijye‑lá nangi.”
\v 8 A̱kjòn itsabáꞌñó nga isìꞌken. Tsachrjejin ijo‑la̱ ya̱ ñánda̱ tjín to uva.
\p
\v 9 ’¿Kó bixó jiòn? ¿Jè ni‑la̱ nangi, mé ra si̱ìko̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱? Kjꞌi̱í‑la nga kjꞌi̱í síꞌken jñà xi̱ta̱ kìi̱, a̱kjòn kjꞌií xi̱ta̱ si̱ìnga̱tsja nangi‑la̱ ñánda̱ tjín‑la̱ to uva.
\p
\v 10 ’¿A skanda kjeé chitáꞌyá jiòn jè xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá ñánda̱ tsò?:
\q Jè na̱jo̱ ra tsachrjengi jñà xi̱ta̱ ra bínda chrjó,
\q jé tíma‑ni na̱jo̱ ngaꞌñó ra síjna ítjòn ya̱ nga chrja̱ngi̱‑la̱ niꞌya.
\q
\v 11 Jé Nainá ra ko̱ꞌsín tíꞌsín.
\q Ko̱ ta maxkón‑ná ꞌkia̱ nga ꞌyeé jñà kjoa̱ kìi̱.
\p
\v 12 Jñà xi̱ta̱ kìi̱, mején‑la̱ jtsa̱ba̱ꞌñó jè Jesús, nga̱ kiìyaá‑la̱ jè kjoa̱ mangásòn ra tsiꞌkéna̱jmí Jesús, nga kondra̱ ꞌtse̱‑ní koni ꞌsín nga kitsò. Tanga jñá itsakjòn‑la̱ xi̱ta̱ na̱xi̱ndá; ta kitsjiín jnchro, a̱kjòn kijì‑ni.
\s Kjoa̱ ꞌtse̱ ra machjítjì tsajmì
\r (Mateo 22:15‑22; Lucas 20:20‑26)
\p
\v 13 Jñà xi̱ta̱ kìi̱, iskanìtji̱ngií iꞌka‑la̱ Jesús xi̱ta̱ Fariseo ko̱ xi̱ta̱ ꞌtse̱ Herodes nga mejèn‑la̱ sa̱kò‑la̱ kóꞌsín si̱ìko̱ nga koa̱àngi.
\v 14 Xi̱ta̱ kìi̱, kitsó‑la̱:
\p ―Maestro, ꞌya‑náji̱n nga ꞌén kixi̱í ꞌbèna̱jmí. Ko̱, mì tsa ki nikìndi̱ tsa kótsò‑li jñà xi̱ta̱. Mì kì tsa chjaájin ko̱ mì kì tsa ya̱ chitsíjen‑jníi̱ xi̱ta̱. ꞌKoa̱á ꞌsín kixi̱ ꞌbèna̱jmíyi koni ꞌsín tjín ndi̱yá‑la̱ Nainá. ¿A ndaá tjín nga kíchjítjié tsajmì a̱ꞌta ꞌtse̱ César, xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ Roma, o̱ ra majìn‑ní? ¿A kíchjí‑ná o̱ ra mì kì kíchjié?
\p
\v 15 Tanga Jesús kjòchi̱yaá‑la̱ nga jò tjín inìma̱‑la̱ xi̱ta̱ kìi̱; kitsó‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni nga ꞌa̱n mejèn‑no chìndo̱cha̱‑ná? Nchrabáko̱ jngo‑ná to̱n, mé‑nì nga ske‑na kóꞌki.
\p
\v 16 ꞌKia̱á kiìko̱ jngo‑la̱ to̱n. Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿Yá ꞌtse̱ i̱sén ko̱ ꞌí ra tjíꞌta?
\p Kitsó‑la̱:
\p ―ꞌTse̱é jè César, jè ra xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ Roma.
\p
\v 17 ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―ꞌTi̱‑la César jè ra ꞌtse̱ César ko̱ ꞌti̱‑la Nainá jè ra ꞌtse̱ Nainá.
\p Tà kjóxkón‑la̱ ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré koni ꞌsín kitsò Jesús.
\s Kóꞌsín nga kiskonangi jñà xi̱ta̱ Saduceo kjoa̱ ꞌtse̱ ra faháya india‑ila̱ miꞌken
\r (Mateo 22:23‑33; Lucas 20:27‑40)
\p
\v 18 Jñà xi̱ta̱ saduceo ijchòtji̱ngií‑la̱ ñánda̱ tíjna Jesús. Jñà xi̱ta̱ kìi̱ mì kì makjiín‑la̱ nga ma faháya‑ila̱ jñà xi̱ta̱ ra ijye ꞌken. Iskonangií‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p
\v 19 ―Maestro, Moisés, ꞌkoa̱á ꞌsín tsakájna xa̱jo̱n: Tsa ꞌkia̱ jngo xi̱ta̱ ꞌxi̱n ki̱yá ra mì kì ꞌse̱‑la̱ i̱xti ko̱ chjo̱ón‑la̱, jè ra ma ꞌndse̱ miꞌken, jé ki̱xan‑ko̱ india‑ni chjo̱ón‑la̱ ꞌndse̱, mé‑nì nga kataꞌse‑la̱ i̱xti, jè ra ya̱ ki̱chja̱‑nì a̱ꞌta ꞌtse̱ ndí miꞌken.
\v 20 ꞌKoa̱á ꞌsín kjomà jngo ꞌká, ñánda̱ ito ma‑ni xi̱ta̱ ra ꞌndse̱ jo̱ó. Jè ra tíjna ítjòn, ixan‑ní, tanga mì kì kiꞌse‑la̱ i̱xti; ta ꞌkoa̱á ꞌsín ꞌken.
\v 21 Jè ra ma‑ni jò, jé ixan‑ko̱ chjo̱ón‑la̱ ꞌndse̱. Ti̱ꞌkoa̱á ꞌkeén‑te. Mì kì kiꞌse‑te‑la̱ i̱xti. ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín kjomà ra ma‑ni jàn.
\v 22 Ko̱ ta ngásòn kjomà kó nga ito xi̱ta̱ kìi̱. Ni̱jngo ra kiꞌse‑la̱ i̱xti. Nga ijyeheꞌtà‑ni kjoa̱, ꞌkeén‑te jè chjo̱ón.
\v 23 ꞌKia̱ nga tsa kjoa̱áya‑ila̱ jñà xi̱ta̱ ra ijye ꞌken, [koni ꞌsín sii̱], ñáa̱‑nì xi̱ta̱ kìi̱ ra ko̱ma kjòn‑ni chjo̱ón‑la̱, nga̱ ixan‑ko̱ ijyeé kó ito.
\p
\v 24 ꞌKia̱á kiìchja̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Jiòn, kií ko̱ma‑ni nga maskáya‑no nga̱ mì kì ꞌya jiòn kótsò jè xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá ko̱ mì kì ꞌya jè ngaꞌñó ra tjín‑la̱ Nainá.
\v 25 ꞌKia̱ nga kjoa̱áya‑ila̱ miꞌken, mì tsa ti̱ kjoa̱bixan ꞌse̱‑nì. Nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín kjòn ko̱ma jñà xi̱ta̱ koni jñà ìkja̱li̱‑la̱ Nainá ra tjín ya̱ ján ngajmi.
\v 26 Jè kjoa̱ ꞌtse̱ miꞌken nga kjoa̱áya‑ila̱, ¿a kjeé fatsjijin jiòn xa̱jo̱n‑la̱ Moisés ya̱ ñánda̱ tíchja̱ ꞌtse̱ yá naꞌyá ra títì? Nainá kitsó‑la̱ Moisés: “ꞌA̱n‑ná ra Nainá‑la̱ tsò‑na Abraham, Isaac, ko̱ Jacob.”
\v 27 Jè Nainá mì tsa ꞌtse̱ miꞌken‑jìn. ꞌTse̱é xi̱ta̱ ra títsa̱jnakon. Jiòn jiòn, taxki̱ ꞌñó maskáya‑no.
\s Jè kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra ꞌñó tíjna ítjòn
\r (Mateo 22:34‑40)
\p
\v 28 Jngo xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés kiíꞌnchré‑la̱ Jesús nga nda kiìchja̱ ꞌkia̱ nga i̱nchijo̱ókjo. Ijchòkasiꞌta chrañaá‑la̱, a̱kjòn iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Ñáa̱‑nì kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tíjna ítjòn?
\p
\v 29 Kiìchja̱á Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Jè kjo̱téxoma ra tíjna ítjòn tsò‑ní: “Ti̱náꞌya xi̱ta̱ Israel, jè Nainá‑ná ra tíjna ítjòn‑ná, ta jè ta jngoó‑ni ra tíjna ítjòn‑ná.
\v 30 Ngi ko̱ó inìma̱‑li, ko̱ ngi ko̱ó kjo̱binachon‑li, ko̱ ngi ko̱ó kjo̱bítsjen‑li, ko̱ ngi ko̱ó ngaꞌñó ra tjín‑li nga tsjacha ꞌti̱ìn jè Nainá ra tíjna ítjòn‑li.” Jé ra̱kìi̱ kjo̱téxoma ra ꞌñó tíjna ítjòn.
\v 31 Jè ra ma‑ni jò tsò‑ní: “Ko̱ꞌsín tsjacha ꞌti̱ìn xi̱ta̱ xàngi̱i koni ꞌsín nga tsjacha ijo‑li.” Mì ti̱ mé tjín‑isa‑ni kjo̱téxoma ra isa̱ xkón tjín koni jñà kìi̱.
\p
\v 32 Jè xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá kitsó‑ní:
\p ―Nda tjín, Maestro. Kjo̱hixi̱‑ní koni ꞌsín kanakjí. Nga jngoó ma‑ni Nainá, ko̱ mì ti̱ yá tjín‑ni ra kjꞌií.
\v 33 Ko̱ nga isa̱á chjí‑la̱ nga jè Nainá, nga ngi ko̱ó inìma̱‑ná, ko̱ ngi ko̱ó kjo̱bítsjen‑ná ko̱ nga ngi ko̱ó ngaꞌñó‑ná nga tsjacha ꞌsie̱én, ko̱ nga ti̱ꞌkoa̱á tsjacha ꞌsie̱én xàngie̱é koni tsa ti̱jè‑nì ijo‑ná. Isa̱á chjí‑la̱ koni jñà ngaꞌtsì cho̱ ra manga̱tsja Nainá nga tì ya̱ a̱sòn ímixa̱ tsje‑la̱.
\p
\v 34 Jesús, ꞌkia̱ nga kijtse nga ndaá kiìchja̱ jè xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá, kitsó‑la̱:
\p ―Mì ti̱ tse chija‑li koni ꞌsín nga Nainá ko̱tèxoma‑li.
\p Ko̱, ni̱ì‑ti̱‑yá ra kjóꞌñó‑ni ikon nga iskonangi-isa‑la̱.
\s Ñánda̱ ꞌji‑nì tje̱‑la̱ jè Cristo
\r (Mateo 22:41‑46; Lucas 20:41‑44)
\p
\v 35 Jesús, ꞌkia̱ nga tíbakón‑ya ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn, iskonangi‑ní, nga kitsò:
\p ―¿Mé‑ni ko̱tsò‑ni jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá nga jè Cristo [ra xá si̱ìkasén‑ni Nainá] nga ya̱á nchrabá‑nì tje̱‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱xá ítjòn ra tsiꞌkìn David?
\v 36 Nga̱ jè David, ki̱í ꞌsín kitsò nga isìchi̱ya‑la̱ jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá:
\q Jè Nainá kitsó‑la̱ jè ra tíjna ítjòn‑na:
\q “I̱ ti̱jnaꞌtá‑ná ya̱ nga kixi̱‑na̱
\q skanda ꞌkia̱ nga ijye sikítsa̱jnangia ya̱ ndsa̱kì
\q jñà ra xi̱ta̱ kondra̱‑li ma.”
\m
\v 37 Jè David, tsa ꞌkoa̱á ꞌsín kitsò‑la̱ jè Cristo [ra xá si̱ìkasén‑ni Nainá] nga jé tíjna ítjòn‑la̱, ¿kóꞌsín ma‑ni nga tje̱‑la̱ ma?
\p Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra kjìn ma‑nioo̱, ngi tjín ikon nga ꞌnchré‑la̱ Jesús koni ꞌsín nga bakón‑ya.
\s Jesús tsakjajéꞌtin jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés
\r (Mateo 23:1‑36; Lucas 11:37‑54; 20:45‑47)
\p
\v 38 Jesús, ꞌkoa̱á ꞌsín tsakón‑ya‑la̱ xi̱ta̱. Kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱kinda̱a ijo‑no a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés. Ra jñà, ꞌñó tsjake nga jñà bimako̱ nikje ra ndajò kjòn. Ti̱ꞌkoa̱á ꞌñó sasén‑la̱ nga nda kjòn jcha̱xkón ꞌkia̱ nga síkjáya‑la̱ xi̱ta̱ ya̱ a̱jin ndi̱tsi̱n.
\v 39 Ko̱ jñá bátsji íxile̱ ra i̱jncha ítjòn ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío, ko̱ nga jñà kítsa̱jnaꞌta ítjòn ímixa̱ ya̱ ñánda̱ nga bakjèn xi̱ta̱ ñánda̱ nga tjín ꞌsí.
\v 40 Ko̱ faꞌán‑la̱ niꞌya‑la̱ jñà ndí íchjín ra ijye ꞌken ꞌxi̱n‑la̱. A̱kjòn sí taxki̱ tseé fìko̱ ꞌkia̱ nga ꞌsín kjo̱chikon, mé‑ni nga nda xi̱ta̱ ki̱tjongi‑nì. Jñà xi̱ta̱ kìi̱, isa̱á tse kjo̱hiꞌin ꞌki̱‑la̱.
\s To̱n ra kitsjà kjo̱tjò chjo̱ón jchꞌa̱n ra ꞌñó i̱ma̱
\r (Lucas 21:1‑4)
\p
\v 41 Jesús ya̱á tsikijna ya̱ kixi̱‑la̱ ñánda̱ tíjna kàxa̱ ra sinchá to̱n ꞌtse̱ i̱ngo̱. Tíkotsíjen‑la̱ xi̱ta̱ na̱xi̱ndá kóꞌsín nga síkíhijyo jè to̱n. Kjín xi̱ta̱ nchi̱ná ra tse to̱n tsjá.
\v 42 Ijchó jngo chjo̱ón jchꞌa̱n ra ꞌñó i̱ma̱. Jò ndí to̱n i̱tsíñá tsikíhijyo ra chiba chjí‑la̱.
\v 43 Jesús kiìchja̱á‑la̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, jè chjo̱ón jchꞌa̱n ra̱kìi̱ ra ꞌñó i̱ma̱, jé‑ní ra isa̱ tse to̱n kábíjna, nda mí ꞌkoa̱‑ni koni jñà xi̱ta̱ ra iꞌka.
\v 44 Nga̱ ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱ ra tjín‑la̱ to̱n, tà jé tsjá jè ra jnengi‑la̱, tanga jè ndí chjo̱ón i̱ma̱ ra̱kìi̱, jngó kjá kátsjá ijyeé ngaꞌtsì ndí to̱n ra tíjna‑la̱ ra tísíjchá‑ni ijo‑la̱.
\c 13
\s ꞌÉn ra ti̱ngií ko̱kitsò‑nì Jesús kóꞌsín nga ki̱xo̱jen jè i̱ngo̱ ítjòn
\r (Mateo 24:1‑2; Lucas 21:5‑6)
\p
\v 1 ꞌKia̱ nga itjo‑ni ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn Jesús, jngo xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ kitsò‑la̱:
\p ―Maestro, chítsijeén‑la̱, mé ta̱ kjòn jñà na̱jo̱ ko̱ mé ta nda kjòn jñà niꞌya.
\p
\v 2 Kitsó Jesús:
\p ―Nda chítsijen‑la̱ ngaꞌtsì niꞌya iꞌi kìi̱. Ni̱ì‑ti̱‑jngo na̱jo̱‑la̱ si̱hijyosón‑ila̱ xákjién. Ki̱xo̱jen ijyeé ngaꞌtsiòo̱.
\s Mé kjo̱xkón ra tje̱n ko̱ka̱ma ꞌkia̱ nga machraña nga kje̱ i̱sàꞌnde
\r (Mateo 24:3‑28; Lucas 21:7‑24; 17:22‑24)
\p
\v 3 ꞌKia̱ nga tíjna Jesús ya̱ a̱sònꞌnga nindo Yá Olivo ya̱ kixi̱‑la̱ I̱ngo̱ Ítjòn, jè Pedro, Jacobo, Juan ko̱ Andrés a̱ꞌta xín kiìchja̱‑la̱ Jesús nga iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p
\v 4 ―Ko̱ꞌtín‑náji̱n, ¿kjiá‑nioo̱ nga ko̱ꞌsín ko̱ka̱ma jñà kjoa̱ kìi̱? ¿Mé kjo̱xkón ra tsijen jcha̱‑la̱ ꞌkia̱ nga ijye mejèn ki̱tjasòn ijye jñà kjoa̱ kìi̱?
\p
\v 5 Kiìchja̱á Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Nda ti̱kinda̱a ijo‑no mé‑ni nga mì yá ra sko̱ónda̱cha̱‑no.
\v 6 Kjín xi̱ta̱ kjꞌi̱í ra jè ꞌí‑na̱ si̱ìchjeén nga ki̱tso̱: “ꞌA̱n‑ná ra Cristo [ra xá isìkasén‑na Nainá].” Ko̱ kjín xi̱ta̱ sko̱ónda̱cha̱‑la̱.
\p
\v 7 ’Jiòn, ꞌkia̱ nga ki̱náꞌya‑la nga jndíi̱ ra ján tjín kjo̱jchán, kì tà chjàn skon; xá ꞌkoa̱á ꞌsín ka̱ma‑ni, tanga kjè tsa ngi kje̱ kjòn jè i̱sàꞌnde.
\v 8 Nga̱ ki̱ìꞌtsia̱á‑la̱ kjo̱jchán xákjién jñà ra xi̱ta̱xá ítjòn títsa̱jna ra i̱nchibatéxoma ya̱ na̱xi̱ndá iꞌi ra tjín i̱ i̱sàꞌnde nga ska̱jàn‑kjo. Ko̱ jndíi̱ ra ján ꞌkoa̱ chón ta nga tíjngo i̱sàꞌnde; ko̱ ꞌse̱é kjinchrá. Jñà kjoa̱ kìi̱, ta jé‑ní ra maꞌtsia̱‑ni ta ngaꞌtsì kjo̱hiꞌin ra ꞌse̱.
\p
\v 9 ’Nda ti̱kinda̱a ijo‑no, nga̱ ya̱á ska̱nìꞌta‑no xi̱ta̱ ñánda̱ nga tjíhijyo xi̱ta̱xá. Ska̱jàn‑ko̱ó‑no xi̱ta̱ ya̱ a̱ya niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío. Ko̱ i̱ko̱ó‑no ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱xá ra batéxoma ko̱ ñánda̱ nga tjíhijyo xi̱ta̱xá ítjòn, tà nga̱tjì‑la̱ ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n. Jión ꞌkio̱ò ꞌén a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n.
\v 10 Machjeén‑nì nga ítjòn ko̱bísòn ꞌén xi̱tse̱‑la̱ Cristo ra nda tsò nga tjíjtsa i̱sàꞌnde.
\v 11 ꞌKia̱ nga i̱ko̱‑no nga si̱ìnga̱tsja‑no ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱xá, kì makájno‑no kóꞌsín ki̱nákjoa̱a. Kì jiòn níkítsjen, nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín ki̱nákjoa̱a koni ꞌsín nga ki̱tso̱‑no Nainá, mì tsa jiòn kíꞌtin‑la ijo‑no mé ꞌén ra ki̱nákjoa̱a, jé Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá ra ki̱chja̱ ngajo‑no.
\v 12 Jñà ni̱chjin kìi̱, jè ra tjín ꞌndse̱, ti̱jé ꞌndse̱ si̱ìnga̱tsja‑ni ya̱ ñánda̱ nga kataniꞌken; jè ra na̱ꞌìn ma, ti̱jé si̱ìnga̱tsja‑ni ti‑la̱ nga katabiya; jñà ra i̱xti ma, jñá si̱ìnga̱tsja na̱ꞌìn‑la̱ ya̱ ñánda̱ nga kataniꞌken‑te.
\v 13 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ko̱jtikeé‑no ra ta nga̱tjì tsa̱ꞌa̱n. Tanga jè ra chíkjoa̱‑la̱ nga kixi̱ ko̱se̱n skanda ꞌkia̱ nga kje̱heꞌtà jñà kjoa̱ kìi̱, jè‑ní ra ko̱tojin kjo̱hiꞌin.
\p
\v 14 ’Tanga ꞌkia̱ nga jcha̱a ya̱ i̱ꞌnde tsje‑la̱ Nainá, kjoa̱ tjé ra ko̱ka̱ma ra ꞌñó ꞌcho tjín ñánda̱ mì kì bakèn‑la̱ nga ko̱ꞌsín ko̱ma, [koni ꞌsín kitsò Daniel xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱]. (Ndaá katasijin‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ma‑la̱ kotáꞌyá xa̱jo̱n.) ꞌKia̱ nga ko̱ka̱ma jñà kjoa̱ kìi̱, jñà ra títsa̱jna ya̱ Judea, kataꞌfahachinga; ya̱ katafì ya̱ a̱sòn nindo ján.
\v 15 Jè ra ya̱ tíjna ya̱ a̱sònꞌnga niꞌya‑la̱, kì tà chjàn bitjojen‑ni; kì tà chjàn ꞌfahaꞌsen niꞌya‑la̱ nga mejèn‑la̱ mé ra ska̱ábé;
\v 16 ko̱ jè ra ya̱ tsáꞌbajin nangi‑la̱, kì tà chjàn nchrabá‑ni ya̱ niꞌya‑la̱ nga ki̱íxkó jñà nikje‑la̱.
\v 17 ¡I̱ma̱‑ró‑ni jñà ndí íchjín ra iꞌndí tjíhiꞌma‑la̱ ko̱ ra i̱nchisíjchá i̱xti‑xó jñà ni̱chjin kìi̱!
\v 18 Titsaꞌba‑la Nainá nga mì ꞌkia̱ ko̱katama ꞌkia̱ nga ni̱chjin‑la̱ cho̱ ꞌnchán.
\v 19 ꞌKia̱ nga ko̱ꞌsín ko̱ka̱ma jñà ni̱chjin kìi̱, ꞌñó tse kjo̱hiꞌin ꞌse̱, ra kjè sa india ko̱ma skanda ꞌkia̱‑ni nga tsikínda i̱sàꞌnde Nainá skanda ꞌndi̱‑ni̱, ko̱ ni̱ì‑ti̱‑kjiá ko̱ka̱ma‑ni a̱skan‑nioo̱.
\v 20 Tsa mí‑la jè Nainá kjo̱híxìn chiba jñà ni̱chjin kìi̱, ni̱yá‑la xi̱ta̱ ra ko̱tojin kjo̱hiꞌin. Tanga jè Nainá kjo̱híxìn chiba jñà ni̱chjin kìi̱, ta nga̱tjì‑la̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ ra ijye ko̱ꞌsín tjínda‑la̱ nga jè tsjahíjin.
\p
\v 21 ’ꞌKia̱ nga tsa yá ra ki̱tso̱‑no: “¡Chítsijen‑la, i̱í tíjna Cristo [ra xá isìkasén‑ni Nainá]!”, ko̱ tsa ki̱tso̱‑no: “¡Chítsijen‑la, ya̱á tíjna ján!”, kì tà chjàn makjiín‑no.
\v 22 Nga̱ xá kjꞌi̱í iꞌka‑ni ra ta xi̱ta̱ ndiso, ra Cristo ki̱tso̱‑la̱ ijo‑la̱ ko̱ ra ki̱tso̱ nga jñá síchjeén Nainá nga chja̱ ngajo‑la̱. Kjín kjo̱xkón ra tse ngaꞌñó tji̱ko̱ ko̱kòn ko̱ si̱ìkatsíjen, ra skanda sko̱ónda̱cha̱á‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ijye tsjahíjin Nainá tsa ma ra si̱ìko̱.
\v 23 Ti̱kinda̱a ijo‑no. Nga̱ ijyeé tje̱n tíꞌbènájmí ijye‑no ngaꞌtsì kjoa̱ kìi̱.
\s Kóꞌsín ko̱ma ꞌkia̱ nga kjꞌi̱í india‑ni Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱
\r (Mateo 24:29‑35, 42‑44; Lucas 21:25‑36)
\p
\v 24 ’ꞌKia̱ nga ijye ko̱ma a̱skan‑nioo̱, nga ijye ko̱to ni̱chjin ꞌtse̱ kjo̱hiꞌin, jè tsáꞌbí ko̱jñó‑ní, ko̱ jè sá mì ti̱ kì ko̱hisen‑ni.
\v 25 Jñà nitse ska̱tsangi‑ní. Ko̱ jñà ngaꞌñó ra tjín ján ngajmi, ko̱jtiyaá‑la̱.
\v 26 A̱kjòn jcha̱‑na ra ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱, nga kji̱nchrabàjìa̱n ya̱ a̱jin ifi, tseé ngaꞌñó ko̱ tseé kjoa̱jeya ra tsa̱ꞌa̱n kjíhi̱ko̱ ꞌkia̱ nga kjíꞌia̱.
\v 27 Sikásén‑na jñà ìkja̱li̱‑na̱ nga ki̱íxkóya xi̱ta̱‑na̱ ra ijye ꞌa̱n tsjahíjia̱n, ya̱ kóo jngo tjandi‑la̱ i̱sàꞌnde ko̱ nangi.
\p
\v 28 ’Chítsijen‑la jè yá‑la̱ to igo̱ mé ra bakón‑ya‑ná; ꞌkia̱ nga jñà chrja chíꞌndé‑la̱ bíꞌtsia̱ nga bíꞌjtsén‑jno, ijyeé ꞌya nga tímachrañaá cho̱ ndabá.
\v 29 ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín tjín, ꞌkia̱ nga jcha̱a nga ko̱ka̱ma jñà kjoa̱ kìi̱, katamachi̱yaá‑no nga ijyeé tímachraña ni̱chjin; ijyeé ya̱ síjna̱ꞌta chraña‑no ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱ koni jngo xi̱ta̱ ra ya̱ síjnajto ya̱ xo̱tjo̱ba̱ niꞌya.
\v 30 ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, ti̱kjeé biya‑ni xi̱ta̱ ra tjín ni̱chjin ꞌndi̱ ꞌndi̱ nga ki̱tjasòn ijye ngaꞌtsì kjoa̱ kìi̱.
\v 31 Jè ngajmi ko̱ jè i̱sàꞌnde jchi̱jaá‑la; tanga jñà ꞌén‑na̱, mì kì tsa ta ya̱ jcha̱àjin, ki̱tjasòn ijye‑ní.
\p
\v 32 ’Tanga jè ni̱chjin ko̱ jè hora ꞌkia̱ nga ko̱ꞌsín ko̱ka̱ma, ni̱yá ra tjíjin‑la̱; ni̱jñà ìkja̱li̱ ꞌtse̱ Nainá ra tjín ya̱ ngajmi; skanda mí bee̱ ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ ma; ta̱jngoó Nainá ra Na̱ꞌín‑ná tjíjin‑la̱.
\p
\v 33 ’Ti̱kinda̱a ijo‑no, ti̱tsa̱jnakon, titsaꞌba‑la Nainá, nga̱ mì tsa jiòn tjíjin‑no kjiá‑ni nga ko̱ꞌsín ko̱ka̱ma.
\v 34 ꞌKoa̱á ꞌsín tjín koni tsa jngo xi̱ta̱ ra kjin kijì, isìnga̱tsja niꞌya‑la̱ xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱. Kitsjá‑la̱ xá nga jngó jngó; kitsò‑la̱ jè ra síkinda̱ xo̱tjo̱ba̱‑la̱ niꞌya: “Ti̱jni, kì tsjajnafè‑jìn.”
\v 35 ꞌKoa̱á ꞌsín ti̱tsa̱jnakon ngaꞌtsì‑no, nga̱ mì kì tjíjin‑no jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga kjꞌi̱í‑ni ni‑la̱ niꞌya. ¿A tímajñó ꞌki̱í‑nì o̱ ra ꞌkia̱á ꞌki̱í‑ni ꞌkia̱ nga ki̱jchò masen ni̱tje̱n o̱ ra ꞌkia̱‑ní nga ski̱ndaya káxtí o̱ ra ꞌkia̱á‑ní nga ijye tíꞌse i̱sén?
\v 36 Kì tsjahijyofè jiòn, ti̱tsa̱jnanda tsa kií ni̱chjin‑ni tà ndi̱to̱ón ꞌji‑ni ni‑la̱ niꞌya.
\v 37 Koni ꞌsín xin‑no ra jiòn, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín xin‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱: “Nda ti̱tsa̱jnakon.”
\c 14
\s Kóꞌsín tsajo̱óya‑ni jñà kondra̱‑la̱ Jesús ꞌkia̱ nga kitsabáꞌñó
\r (Mateo 26:1‑5; Lucas 22:1‑2; Juan 11:45‑53)
\p
\v 1 Tà jó ni̱chjin chija‑la̱ nga ki̱tjo ꞌsí paxko̱ ꞌtse̱ xi̱ta̱ judío ꞌkia̱ nga bakjèn ni̱ño̱ nchra̱jín ra tsìn‑la̱ na̱ꞌyo̱ san. Jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, tsakátsjiꞌndeé‑la̱ kóꞌsín si̱ìko̱ nga sko̱ónda̱cha̱‑la̱ nga jtsa̱ba̱ꞌñó Jesús, a̱kjòn si̱ìꞌken.
\v 2 Tjín iꞌka ra kitsò:
\p ―Mì tsa ꞌkia̱ ki̱nda̱ba̱ꞌñé ꞌkia̱ nga tjín ꞌsí, mé‑ni nga mì kì kjo̱si ꞌse̱‑ni ya̱ a̱jin na̱xi̱ndá.
\s Kóꞌsín jngo chjo̱ón tsikíxten‑jnó xki ra nda jne̱ ya̱ sko̱ Jesús
\r (Mateo 26:6‑13; Juan 12:1‑8)
\p
\v 3 Jesús ꞌkia̱ nga tíjna niꞌya‑la̱ Simón ya̱ na̱xi̱ndá Betania, jè ra ko̱ꞌsín ꞌyaxkon‑la̱ nga iꞌndojno chrja̱ba̱ ijo‑la̱. ꞌKia̱ nga tíjnaꞌta ímixa̱ jngo chjo̱ón ijchòjkon, ra ꞌya jngo namìta̱ na̱jo̱ ra tjíya‑la̱ sihìti̱ ixi ra ꞌñó nda jne̱ ra ꞌmì nardo ra ꞌñó tse chjí‑la̱. Tsakjánꞌa namìta̱, a̱kjòn tsikíxten‑jnó sko̱ Jesús jè sihìti̱ ixi ra ꞌya.
\v 4 Tjín iꞌka xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna, kjojtií‑la̱, kitsò‑la̱ xákjién:
\p ―¿Mé‑ni ta kàsíkitsón‑ni jè sihìti̱ ixi?
\v 5 Isa̱á‑la nda tsa kasatína, nga̱ tsatoó‑la̱ jàn sindo̱ ni̱chjin chjí‑la̱ xi̱ta̱ chi̱ꞌnda tjín‑ni; ko̱ jè to̱n ra̱kìi̱ tsa jñà kaꞌbì‑la̱ jñà ndí xi̱ta̱ i̱ma̱.
\p Ko̱ kiìchja̱jno‑la̱ jè chjo̱ón ra̱kìi̱.
\p
\v 6 Tanga kitsó Jesús:
\p ―Kì ko̱ꞌsín ꞌmì‑la. ¿Mé‑ni ko̱ꞌsín nìjti‑la? Koni ꞌsín nga kásíko̱‑na, ꞌñó nda káꞌsín‑ni.
\v 7 Jñà xi̱ta̱ i̱ma̱ ya̱á títsa̱jnako̱ kiꞌta‑no ko̱ maá ki̱si̱ko̱ꞌta jiòn tsa ꞌkia̱ nga mejèn‑no. Tanga ꞌa̱n, mì tsa ta kjiꞌtà ni̱chjin i̱ kóti̱jnako̱‑no.
\v 8 Jè chjo̱ón ra̱kìi̱, ꞌkoa̱á ꞌsín káꞌsín koni ꞌki ma ra káꞌsín. Ijyeé kábíxten‑jnó kjón‑ni sihìti̱ ixi ra ꞌñó nda jne̱ ya̱ ijo‑na̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌkia̱ nga si̱ijiaa̱n.
\v 9 ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, ni̱ꞌsín ta ñánda̱‑ni nga ꞌse̱na̱jmíya jè ꞌén xi̱tse̱ ra nda tsò nga tjíjtsa i̱sàꞌnde, ti̱ꞌkoa̱á ꞌse̱na̱jmíyaá‑te koni ꞌsín káꞌsín jè chjo̱ón ra̱kìi̱, mé‑ni nga si̱íkítsjen‑yá‑ni xi̱ta̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱.
\s Kóꞌsín jè Judas kitsjà‑la̱ íꞌtsi̱n jè Jesús
\r (Mateo 26:14‑16; Lucas 22:3‑6)
\p
\v 10 Jè Judas Iscariote, jngo xi̱ta̱‑la̱ Jesús jñà ra tejò ma‑ni, kiìjkoón jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì nga mejèn‑la̱ jè si̱ìnga̱tsja Jesús.
\v 11 Jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré, ꞌñó kjotsja‑la̱, ꞌkoa̱á ꞌsín kitsjà‑la̱ tsaꞌba nga to̱ón tsjá‑la̱. Jè Judas tsakátsjiꞌndeé‑la̱ kóꞌsín ꞌsi̱in nga ma si̱ìnga̱tsja Jesús.
\s Kóꞌsín nga tsakjèn‑ko̱ xi̱ta̱‑la̱ Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌsí paxko̱
\r (Mateo 26:17‑29; Lucas 22:7‑23; Juan 13:21‑30; 1 Corintios 11:23‑26)
\p
\v 12 Jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga ti̱ꞌsa̱ maꞌtsia̱ jè ꞌsí paxko̱, ꞌkia̱ nga jñà xi̱ta̱ judío bakjèn ni̱ño̱ nchra̱jín ra tsìn‑la̱ na̱ꞌyo̱ san, nga síꞌken forrè ra bíxten jní‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌsí paxko̱, jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús iskonangií‑la̱; kitsò‑la̱:
\p ―¿Ñánda̱ mejèn‑li nga kongí kinda‑ji̱n tsajmì ra chji̱ne̱é ꞌtse̱ ꞌsí paxko̱?
\p
\v 13 Jesús isìkasén jò xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ján Jerusalén, kitsò‑la̱:
\p ―Tangió ya̱ a̱jin na̱xi̱ndá ján, ya̱á ska̱jin jngo xi̱ta̱ ra ꞌya jngo nisa nandá; ꞌkia̱ nga jcha̱a, tangítji̱ngi‑la.
\v 14 Ya̱ ñánda̱ kjoa̱haꞌsen, ko̱ꞌtìn‑la jè ni‑la̱ niꞌya: “Ki̱í tsò jè Maestro: ¿Ñánda̱ kjijna jè niꞌya ya̱ ñánda̱ kókje̱n‑ko̱ xi̱ta̱‑na̱ ra kotáꞌyáꞌta‑na ra a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌsí paxko̱?”
\v 15 Ya̱á ko̱kòn jngo‑no niꞌya ra je ꞌki ra ijye nda chon ra ya̱ tíjnasònꞌnga iꞌngaá ya̱ ñánda̱ ijye títsa̱nda tsajmì ra ko̱chjeén. Ya̱á tinda jiòn tsajmì ra chji̱ne̱é.
\p
\v 16 Kijí‑ní jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús ya̱ a̱jin na̱xi̱ndá. ꞌKoa̱á ꞌsín isakò‑la̱ koni ꞌsín kitsò‑la̱ Jesús, ya̱á tsikínda tsajmì ra tsakjèn ra kjoa̱ ꞌtse̱ ꞌsí paxko̱.
\p
\v 17 ꞌKia̱ nga ijye kjòjñò, Jesús ijchòko̱ó xi̱ta̱‑la̱ ra tejò ma‑ni.
\v 18 ꞌKia̱ nga títsa̱jnaꞌta ímixa̱ nga i̱nchibakjèn, Jesús kitsó‑la̱:
\p ―ꞌKoa̱á ꞌsín xin kixi̱‑no, ti̱jión jngo‑najiòn ra i̱ i̱nchibichio ra si̱ìnga̱tsja‑na xi̱ta̱ kondra̱‑na̱.
\p
\v 19 Jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús ta kjobaá‑la̱ ꞌkia̱ nga ko̱kitsò Jesús. ꞌKia̱á jngó jngó iskonangi, kitsò‑la̱:
\p ―¿A ꞌa̱n‑ná?
\p
\v 20 Jesús kitsò:
\p ―Ra tejò ma‑najiòn, jngo ki̱tjojin, jè‑ní, jè ra ta̱ña mahíjin ni̱ño̱‑la̱ ko̱ tsa̱ꞌa̱n ya̱ a̱jin chro̱ba̱.
\v 21 ꞌA̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, ra kixi̱ kjoa̱, ꞌkoa̱á ꞌsín ki̱yáa̱ koni ꞌsín ijye tíchja̱ xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá. Tanga, ¡i̱ma̱‑ró‑ni jè xi̱ta̱ ra ko̱ꞌsín si̱ìnga̱tsja‑na! Isa̱á‑la nda‑la̱ tsa mì kì kitsin xi̱ta̱ ra̱kìi̱.
\p
\v 22 ꞌKia̱ nga i̱nchibakjèn, Jesús iskábé ni̱ño̱ nchra̱jín, kitsjá‑la̱ kjo̱nda Nainá, isìjòya jè ni̱ño̱ nchra̱jín, a̱kjòn kitsjá‑la̱ xi̱ta̱‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Chjíbé ni̱ño̱ nchra̱jín kìi̱. Jñà kìi̱, jé ijo‑na̱.
\p
\v 23 A̱kjòn iskábé jngo chi̱tsín, [jè ra tjíya nandá xán ꞌtse̱ uva], kitsjá‑la̱ kjo̱nda Nainá; a̱kjòn kitsjá‑la̱ xi̱ta̱‑la̱, ngaꞌtsì xi̱ta̱‑la̱ kiꞌtsií nandá xán ꞌtse̱ uva ra tjíya chi̱tsín.
\v 24 Kitsò‑la̱:
\p ―Jè ra̱kìi̱, jé jní‑na̱ ra síkixi̱ya jè kjoa̱ xi̱tse̱ ra tíbindájín‑ko̱‑no nga xa̱ájten ra ta nga̱tjì ꞌtse̱ xi̱ta̱.
\v 25 ꞌKoa̱á xin‑no, mì ti̱ kì skꞌi̱‑na nandá xán ꞌtse̱ uva skanda ꞌkia̱ nga ki̱jchò ni̱chjin nga ma skꞌia̱a nandá xán xi̱tse̱ ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá.
\s Kóꞌsín nga tji̱ngií ko̱kitsò‑nì Jesús nga jè Pedro jàn ꞌka̱ kjójnaꞌma ra a̱ꞌta ꞌtse̱
\r (Mateo 26:30‑35; Lucas 22:31‑34; Juan 13:36‑38)
\p
\v 26 Jè Jesús ko̱ jñà xi̱ta̱‑la̱, ꞌkia̱ nga ijye kise jngo‑la̱ so Nainá, a̱kjòn ya̱á kijì ya̱ a̱ꞌta nindo Yá Olivo.
\v 27 Jesús kitsó‑la̱ xi̱ta̱‑la̱:
\p ―Ngaꞌtsì‑najiòn ki̱jmítakón‑nájiòn; nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín tíchja̱ xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá nga tsò: “Siꞌkén‑ná jè chji̱ngo̱ cho̱ ko̱ jñà forrè ko̱chi̱jndí‑ní.”
\v 28 Tanga ꞌkia̱ nga ijye kjoa̱áya india‑na, ya̱á kjín ítjòn‑no ya̱ ján nangi Galilea.
\p
\v 29 Kitsó Pedro:
\p ―Ni̱ꞌsín tsjín‑takòn‑li ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱‑li ra iꞌka, ꞌa̱n mì kì tsjin-tákon‑la.
\p
\v 30 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―ꞌKoa̱á ꞌsín xin kixi̱‑la; ti̱jé‑ni ni̱tje̱n ra̱kìi̱, ꞌkia̱ nga ti̱kje kjindáya jò ꞌka̱ káxtí, jàn ꞌka̱ ko̱síi̱ nga mì kì ꞌyaxkon‑ná.
\p
\v 31 Jè Pedro isa̱á ꞌñó kiìchja̱‑isa; kitsò:
\p ―Ni̱ꞌsín ya̱ katiyako̱o‑la, mì kì kjójna̱ꞌma jiàa̱n.
\p Ngásòn kitsò ijye xi̱ta̱‑la̱ ra iꞌka.
\s Kóꞌsín nga tsikítsaꞌba Jesús ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ ꞌmì Getsemaní
\r (Mateo 26:36‑46; Lucas 22:39‑46)
\p
\v 32 Kijí jngo i̱ꞌnde ñánda̱ ꞌmì Getsemaní; jè Jesús kitsó‑la̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱:
\p ―Ya̱ ti̱tsa̱jna i̱jndíi̱; ꞌkoa̱à‑la chi̱ba̱‑la̱ kichjàꞌta‑la̱ Nainá.
\p
\v 33 Jesús kiìko̱ó Pedro, Jacobo, ko̱ Juan. A̱kjòn tsikíꞌtsia̱ nga ba kiꞌse‑la̱ ko̱ isíkájno.
\v 34 Kitsò‑la̱ xi̱ta̱‑la̱:
\p ―Taxki̱ ꞌñó ba tjín‑la̱ jè inìma̱‑na̱; sí ꞌkoa̱á ma‑na koni tsa ki̱yáa̱. Ti̱tsa̱jna i̱jndíi̱, ti̱tsa̱jnakon.
\p
\v 35 Jesús kiìkjá chiba‑isa. A̱kjòn tsasèn-xkóꞌnchiꞌta nangi nga kiìchja̱ꞌta‑la̱ Nainá, nga tsa maá‑la katatjahíxìn‑la̱ kjo̱hiꞌin.\fig Jesus praying in garden -25%|20-cn01810B.tif|col|MRK 14:35‑36 || |MRK 14:35\fig*
\p
\v 36 ꞌKia̱ nga tíchja̱ꞌta‑la̱ Nainá, kitsó‑la̱:
\p ―Na̱ꞌìn, Na̱ꞌìn, ra a̱ꞌta tsa̱ji ma ijye‑ní ni̱ta mé kjoa̱‑ni. Chjíixìn‑ná ji̱ kjo̱hiꞌin ra̱kìi̱; tanga mì tsa jè ꞌén tsa̱ꞌa̱n katabitjasòn; jé katitjasòn koni ꞌsín mejèn‑li.
\p
\v 37 A̱kjòn ꞌji india‑ni ya̱ ñánda̱ títsa̱jna xi̱ta̱‑la̱, tanga ijyeé kjifè. Kitsó‑la̱ jè Pedro:
\p ―Simón, ¿a titsjajnafé‑níi̱? ¿A sí mí káchíkjoa̱‑li tsa tà jngo hora kabìjnakin?
\v 38 Ti̱tsa̱jnakon ko̱ ti̱nákjoa̱ꞌta‑la Nainá mé‑ni nga mì jé ska̱jin‑no. Kixi̱í kjoa̱, jé inìma̱‑ná tíjnanda‑ní nga mejèn‑la̱ si̱hitjasòn, tanga ra jè ijo‑ná, tsìn‑la̱ ngaꞌñó nga ma‑la̱ síhitjasòn.
\p
\v 39 Jesús kiìchja̱ꞌta india‑la̱ Nainá. ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín kitsò india‑ni koni kitsò nga ti̱ꞌsa̱ ítjòn.
\v 40 ꞌKia̱ nga ꞌji india‑ni, jñà xi̱ta̱‑la̱ takó kjifé india‑ni, tà nga̱tjì‑la̱ nga̱ ꞌñó nijñá‑la̱. Mì kì ti̱ be‑ni kó ki̱tso̱‑la̱ Jesús.
\v 41 Ra kjomà jàn ꞌka̱ nga ꞌji‑ni Jesús, kitsó‑la̱:
\p ―Tsjafè‑isa ko̱ ti̱kjáya. Katafeheꞌta kjoa̱. Chítsijen; ijyeé ijchò chi̱ba̱‑la̱ nga ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱ ya̱á ko̱nga̱tsja jñà ra xi̱ta̱‑jé.
\v 42 Ti̱sítje̱en ko̱ tjiaán; ijyeé nchrabá chraña jè ra si̱ìnga̱tsja‑na xi̱ta̱ kondra̱‑na̱.
\s Kóꞌsín kjomàꞌtin Jesús ꞌkia̱ nga ijye indabáꞌñó
\r (Mateo 26:47‑56; Lucas 22:47‑53; Juan 18:2‑11)
\p
\v 43 Takó ti̱ꞌkia̱á tíchja̱‑isa‑ni Jesús nga ꞌji jè ra ꞌmì Judas, jngo xi̱ta̱‑la̱ Jesús jñà ra tejò ma‑ni. Kjín xi̱ta̱ tji̱ko̱ ra ꞌya ki̱cha̱ ndajò, ti̱ꞌkoa̱ ꞌya yá. Jñà xi̱ta̱ kìi̱, jñá isìkasén jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, ko̱ jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ko̱ jñà xi̱ta̱ jchínga ra ꞌtse̱ xi̱ta̱ judío.
\v 44 Judas, jè ra tsiꞌkéna̱jmíꞌtin Jesús, tje̱n kitsò ítjòn‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra tji̱ko̱:
\p ―Jè ra skíne̱ꞌta i̱sén‑la̱, jè‑ní ra ki̱nda̱ba̱ꞌñó jiòn, ko̱ nda kjón tahíko̱o.
\p
\v 45 ꞌKia̱ nga ijchò Judas, kiì kasiꞌta chrañaá‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Maestro.
\p A̱kjòn iskineꞌta i̱sén‑la̱.
\v 46 Jñà xi̱ta̱ ra tji̱ko̱, ndi̱to̱ón itsabáꞌñó Jesús.
\p
\v 47 Tanga jngo xi̱ta̱ ra ya̱ síjnajin, tsachrje ki̱cha̱ ndajò‑la̱. Tsajá‑la̱ jè xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱ na̱ꞌmì ítjòn; tsateꞌtà chíká‑la̱.
\v 48 Jesús kiìchja̱, kitsò:
\p ―¿Mé‑ni ko̱ꞌsín kàꞌfìi̱ ndabáꞌñó‑nájiòn koni tsa jngo xi̱ta̱ chijé, nga ko̱ ki̱cha̱ ko̱ yá kiꞌchà‑no?
\v 49 Ni̱chjin nchijón tsakáti̱jnako̱‑no ya̱ i̱ngo̱ ítjòn nga tsakón‑yá‑no, ko̱ mì kì indabáꞌñó‑nájiòn. Tanga kií ko̱ꞌsín tíma‑ni mé‑ni nga ki̱tjasòn‑ni jè ꞌén ra tjíꞌta xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá.
\p
\v 50 ꞌKia̱á jahachinga ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱‑la̱, isíkíjna ta̱jngo jè Jesús.
\v 51 Jngo ti tji̱ngi‑la̱ ra tíjnajté jngo nikje chraba. Jñà xi̱ta̱ itsabáꞌñó‑te,
\v 52 tanga jè ti ra̱kìi̱ kitsjiín nikje chraba‑la̱; a̱kjòn ta ꞌkoa̱á ꞌsín tsanga líká.
\s ꞌKia̱ nga kiìko̱ Jesús jñà xi̱ta̱ ya̱ ñánda̱ títsa̱jna na̱ꞌmì ítjòn
\r (Mateo 26:57‑68; Lucas 22:54‑55, 63‑71; Juan 18:12‑14, 19‑24)
\p
\v 53 Jñà xi̱ta̱ kìi̱, ya̱á kiìko̱ Jesús ya̱ ñánda̱ tíjna na̱ꞌmì ítjòn. Ya̱á kjóxkóya kóhotjín xi̱ta̱ ítjòn ꞌtse̱ na̱ꞌmì, jñà xi̱ta̱ jchínga ꞌtse̱ xi̱ta̱ judío, ko̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés.
\v 54 Jè Pedro, tà kjin, ta kjiín basèn-tji̱ngi skanda nga ijchò ya̱ ndi̱tsin niꞌya‑la̱ na̱ꞌmì ítjòn. Ya̱á tsikijnajin‑la̱ ya̱ ñánda̱ títsa̱jna jñà xi̱ta̱ ra síkinda̱ niꞌya i̱ngo̱ nga títsa̱jnaꞌngi.
\p
\v 55 Jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra tjín‑la̱ xá a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ Judío tsakátsjií xi̱ta̱ ra tsjáꞌtin ꞌén Jesús mé‑ni nga ko̱ma ki̱ìnè‑ila̱ kjo̱hiꞌin nga si̱ìꞌken, tanga ni̱mé kjoa̱ ra isakò‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱.
\v 56 Kjín ma‑ni xi̱ta̱ ra tsakánè ꞌén ndiso ra kondra̱ ꞌtse̱ Jesús; tanga kja̱ kjꞌií kja̱ kjꞌií tsò ꞌén ra tsakánè ko̱ mì kì kjóngásòn jñà ꞌén‑la̱.
\v 57 Tsincha kixi̱í iꞌka xi̱ta̱ ra kitsjà ꞌén ndiso. Kitsò:
\p
\v 58 ―Ji̱ín inaꞌyá‑la̱ji̱n nga kitsò: “ꞌA̱n, sikíxojen‑ná jè i̱ngo̱ ítjòn ra ta tsja xi̱ta̱ kisinda‑ni, ko̱ ta ján ni̱chjin kindá ìjngo-isa‑na ra mì tsa tsja xi̱ta̱ si̱nda‑ni.”
\p
\v 59 Takó mì kì kjóngásòn ꞌén‑la̱ ni̱ꞌsín ko̱ꞌsín kitsò.
\p
\v 60 ꞌKia̱á tsasítje̱n jè na̱ꞌmì ítjòn; tsasijna kixi̱ ya̱ masen‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱, iskonangi‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¿A mí kósii̱? ¿Mé ꞌén ra ko̱tsò bánè‑li xi̱ta̱ kìi̱?
\p
\v 61 Jè Jesús jyó tsikijna, ni̱mé ꞌén kiìchja̱. Jè na̱ꞌmì ítjòn, ìjngo ꞌká iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿A ji̱‑ní Cristo, ra Iꞌndí‑la̱ Nainá ra ꞌñó nda ꞌyaxkón?
\p
\v 62 Jesús kitsò:
\p ―ꞌA̱n‑náa̱, ko̱ ꞌsa̱á jcha̱‑nájiòn ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, nga ya̱ kóti̱jna ya̱ ngakixi̱‑la̱ Nainá ra tse ngaꞌñó tjín‑la̱, ko̱ ti̱ꞌkoa̱á jcha̱a‑na ꞌkia̱ nga kji̱nchrabàjìa̱n ifi ján ngajmi.
\p
\v 63 Jè na̱ꞌmì ítjòn iskíchrja̱yajnoó ijo‑la̱ nga ꞌñó jti kjomà‑la̱, kitsò:
\p ―¿Mé ꞌsia̱n‑isa‑ná xi̱ta̱ ra tsjá ꞌén?
\v 64 Jiòn sabá kànaꞌyá‑la koni ꞌsín kachja̱jno‑la̱ Nainá. ¿Kóꞌsín ma‑no? ¿Mé ra si̱ke̱é?
\p Ngaꞌtsì xi̱ta̱, ꞌkoa̱á ꞌsín kitsò nga bakèn‑la̱ nga ki̱yá.
\p
\v 65 Jñà xi̱ta̱ tsikíꞌtsia̱‑ní nga tsikíchrájno ko̱ tsikíchjà xko̱n, tsiꞌké‑la̱ chrjo̱ngo̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿ꞌKoa̱á tjási‑ni, yá ra tíꞌbé‑li?
\p Ko̱ jñà xi̱ta̱ ra síkinda̱ i̱ngo̱, isìjtsinꞌá i̱sén‑la̱.
\s Kóꞌsín nga tsakjaꞌma Pedro ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Jesús
\r (Mateo 26:69‑75; Lucas 22:56‑62; Juan 18:15‑18, 25‑29)
\p
\v 66 Jè Pedro ya̱á tíjna ya̱ ndi̱tsin ya̱ i̱nàjngi niꞌya‑la̱ [na̱ꞌmì ítjòn]. Ijchó jngo chjo̱ón chi̱ꞌnda‑la̱ na̱ꞌmì ítjòn.
\v 67 ꞌKia̱ nga kijtse Pedro, nga tíjnaꞌngi, iskotsíjen‑jnó‑ní, kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱ꞌkoa̱á ngaji̱, ya̱á tjájmekíi̱ Jesús ra Nazaret i̱ꞌnde‑la̱.
\p
\v 68 Tanga jè Pedro tsakjaꞌma‑ní. Kitsò:
\p ―Mì kì bexkon. Mì kì be, mé ra ko̱ꞌmì‑la ji̱.
\p Jè Pedro a̱kjòn itjo, ya̱á ikasijto xo̱tjo̱ba̱‑la̱ niꞌya. ꞌKia̱á iskindaya jngo káxtí.
\v 69 Jè chjo̱ón chi̱ꞌnda‑la̱ na̱ꞌmì, kijtseé india‑ni jè Pedro. Kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna:
\p ―Jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, xi̱ta̱ ꞌtse̱‑ní.
\p
\v 70 Tanga jè Pedro tsakjaꞌmaá india‑ni. Ra kjomà a̱skan‑nioo̱, jñà xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna, india ko̱kitsò-isa‑la̱ Pedro:
\p ―ꞌÉn kixi̱‑nì, ngaji̱, xi̱ta̱‑la̱ Jesús‑ní nga Galilea i̱ꞌnde‑li, ꞌkoa̱á ꞌsín tsò ꞌén‑li.
\p
\v 71 Jè Pedro ꞌkia̱á ꞌñó kiìchja̱‑isa, kitsò:
\p ―¡Katakajian kjo̱hiꞌin tsa mì ꞌén kixi̱ ra ko̱tíxian‑no, nga mì kì bexkon xi̱ta̱ ra ko̱ꞌmì‑la jiòn!
\p
\v 72 Ti̱ꞌkia̱á‑ni nga ko̱títsò Pedro, jè ra ma‑ni jò ꞌka̱ iskindaya jè káxtí. ꞌKia̱á itjokítsjen‑la̱ Pedro koni ꞌsín kitsò‑la̱ Jesús nga kitsò‑la̱: “ꞌKia̱ nga ti̱kje kjindáya jò ꞌka̱ káxtí, ngaji̱, jàn ꞌka̱ ko̱síi̱ nga mì kì ꞌyaxkon‑ná.” ꞌKia̱ nga ítsjen‑la̱ kjoa̱ kìi̱, taxki̱ ꞌñó iskindaya.
\c 15
\s ꞌKia̱ nga kiìko̱ Jesús jñà xi̱ta̱ ñánda̱ tíjna Pilato
\r (Mateo 27:1‑2, 11‑14; Lucas 23:1‑5; Juan 18:28‑38)
\p
\v 1 Kó ra kiꞌse i̱sén kjóxkóyaá xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ xi̱ta̱ jchínga ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ko̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱xá ꞌtse̱ xi̱ta̱ Judío. Tsikítéꞌñó Jesús, kiìko̱ nga isìnga̱tsja jè Pilato.
\v 2 Jè Pilato iskonangií‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿A ji̱‑ní ra xi̱ta̱xá títjòn‑la̱ xi̱ta̱ Judío?
\p Jesús kitsò‑ní:
\p ―Ji̱í ra ko̱ꞌsín tjisi.
\p
\v 3 Tanga jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, kjín sko̱ya tjín‑ni ꞌén ra bánè‑la̱ nga bángi.
\v 4 Pilato ìjngo ꞌká iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿A ni̱mé ꞌén nakjí? Ti̱náꞌyi, ꞌñó kjìn sko̱ya kjoa̱ bánè‑li xi̱ta̱ ra bángi‑li.
\p
\v 5 Jesús mì kì kiìchja̱ ni̱ꞌsín ko̱ tíꞌmi‑la̱. Jè Pilato, tà ꞌkoa̱á kjomà‑la̱.
\s Kóꞌsín nga itjahínè‑la̱ Jesús nga ki̱yá
\r (Mateo 27:15‑31; Lucas 23:13‑25; Juan 18:38–19:16)
\p
\v 6 Xki̱ nó xki̱ nó ꞌkia̱ nga bitjo ꞌsí paxko̱ jè Pilato síkíjnandi̱í jngo‑ni xi̱ta̱ ra tjítsa̱ꞌya nda̱yá; jé bíjnandi̱í‑ni jè ra xi̱ta̱ na̱xi̱ndá síjé nga kíjnandi̱í.
\v 7 Tjín iꞌka xi̱ta̱ ra tjítsa̱ꞌya nda̱yá ra kjo̱si tsakátsji a̱ꞌta ꞌtse̱ na̱xi̱ndá ko̱ xi̱ta̱á isìꞌken; xi̱ta̱ kìi̱, jngo‑ni ra ꞌmì Barrabás.
\v 8 Jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá kiì káko̱ó Pilato nga mejèn‑la̱ ko̱ꞌsín si̱hitjasòn koni ꞌsín ma kiꞌta nga xki̱ nó.
\v 9 Kiìchja̱á Pilato, kitsò:
\p ―¿A mején‑no nga jè síkíjnandi̱í‑na jè xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ judío?
\p
\v 10 Pilato, ijyeé tjíjin‑la̱ nga jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, nga tà ki‑ní nga maxitakòn‑ke jè Jesús, kií ko̱ꞌsín ya̱ isìnga̱tsja‑ni.
\v 11 Tanga jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, jñá tsincháꞌa xi̱ta̱ na̱xi̱ndá, nga isa̱á nda‑ni nga jè katíjnandi̱í‑ni Barrabás.
\v 12 Pilato india iskonangi‑la̱ xi̱ta̱ na̱xi̱ndá, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé ra mejèn‑no nga sikóo̱ jè ra ꞌmì‑la xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ judío?
\p
\v 13 Jñà xi̱ta̱, ꞌñó kiìchja̱, nga kitsò:
\p ―¡Krò katasiꞌta‑róoi̱!
\p
\v 14 Pilato, ꞌkia̱á kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé kjoa̱ ra ta̱ ꞌcho kiꞌsìn?
\p Jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá, ta isa̱á ꞌñó kiìchja̱‑isa, kitsò:
\p ―¡Krò katasiꞌta‑róoi̱!
\p
\v 15 Pilato mején‑la̱ nga nda kíjna ko̱ xi̱ta̱ na̱xi̱ndá. ꞌKoa̱á ma‑ni nga isíkíjnandi̱í‑ni jè Barrabás; ko̱ kitsjá kjo̱kixi̱ nga kinìkiꞌon jè Jesús, a̱kjòn isìnga̱tsja nga kátáꞌta krò.
\p
\v 16 Jñà chíchàn kiìko̱ó Jesús ya̱ nga masen‑la̱ ndi̱tsin niꞌya‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn. A̱kjòn tsikíxkóya ijye kóhotjín chíchàn ra iꞌkaa̱.
\v 17 Isíkáya jngo nikje ra chji̱ꞌndi̱ inì ꞌkioo̱; a̱kjòn kisìꞌya̱ jngo yá naꞌyá nga tsikíꞌa sko̱ koni ꞌsín siꞌa jngo‑la̱ koròna̱ xi̱ta̱xá ítjòn.
\v 18 Ko̱ tsikíꞌtsia̱ nga iskindayaꞌtin. Kitsò‑la̱:
\p ―¡Nda katijna jè Xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ Judío!
\p
\v 19 Jngo ínaxo̱ matjìko̱‑ni sko̱; ko̱ tsikíchrájno ko̱‑sa̱a‑ni ko̱ tsinchaxkóꞌnchiꞌta‑la̱ koni tsa bexkón.
\v 20 ꞌKia̱ nga ijye ko̱ꞌsín isìsobà‑la̱, tsjahíxìn‑la̱ jè nikje chji̱ꞌndi̱ inì ra kjiya. A̱kjòn isíkáya india‑ni jè nikje‑la̱ ra ꞌtse̱. A̱kjòn kiìko̱ nga kiì káꞌta krò.
\s Kóꞌsín nga isiꞌta krò jè Jesús
\r (Mateo 27:32‑44; Lucas 23:26‑43; Juan 19:17‑27)
\p
\v 21 Jngo xi̱ta̱ ra ya̱ chi̱ba̱‑la̱ tíꞌfa ra ꞌmì Simón, ra ya̱ Cirene i̱ꞌnde‑la̱ ra tíꞌfahaꞌsen‑jin na̱xi̱ndá, ra na̱ꞌìn‑la̱ ma Alejandro ko̱ Rufo, jñà chíchàn kjo̱ꞌñó kiꞌsìn‑la̱ nga kisìꞌka krò‑la̱ Jesús.
\p
\v 22 Kiìko̱ó Jesús ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ ꞌmì Gólgota, jè ꞌén ra tsò‑ni: I̱ꞌnde Sko̱ Miꞌken.
\v 23 Kitsjá‑la̱ nandá xán ꞌtse̱ uva ra tjíkójin‑la̱ mirra, tanga jè Jesús mì kì kiꞌtsi.
\v 24 ꞌKia̱ nga ijye tsakáꞌta krò, jñà chíchàn a̱kjòn isíská kañá‑ni nikje‑la̱ Jesús nga yá ꞌtse̱ ki̱tso̱‑la̱ nga jngó jngó nikje.
\p
\v 25 Ijchó‑la̱ tsa las nueve nga ta̱jñò ꞌkia̱ nga isiꞌta krò Jesús.
\v 26 Ki̱íꞌsín tsò‑ni ꞌén ra ya̱ tjíꞌta krò: “Xi̱ta̱xá Ítjòn‑la̱ Xi̱ta̱ Judío”, nga̱ ta kií kjoa̱‑ni nga ko̱ꞌsín iniꞌken.
\v 27 Ti̱ꞌkoa̱á isiꞌta‑te krò jò xi̱ta̱ chijé. Jngo isasíjna a̱ꞌta ngakixi̱‑la̱ Jesús ko̱ jngo isasíjna ya̱ ngaskoán‑la̱.\fig Crucifixion scene from a distance -33%-move to Luke if too close to next pix|21-CN01841B.TIF|col|MRK 15:27‑28|| |MRK 15:27\fig*
\v 28 ꞌKoa̱á ꞌsín itjasòn koni ꞌsín tíchja̱ xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá nga tsò: “Ya̱á kjóngásòn‑ko̱ koni jngo xi̱ta̱ ra tse jé tjín‑la̱.”
\p
\v 29 Jñà xi̱ta̱ ra ya̱ chi̱ba̱‑la̱ ꞌja, kiìchja̱jnoó‑te‑la̱, síkjahatji‑la̱ sko̱, kitsò‑la̱:
\p ―¡Jaa̱! Ji̱ ra ko̱kisi nga si̱kixojen‑ní i̱ngo̱ ítjòn‑la̱ Nainá, ko̱ nga ta jàn ni̱chjin kínda india‑ni,
\v 30 ti̱ji̱ ti̱náchrjekajin‑ni kjo̱hiꞌin ijo‑li ꞌndi̱‑ni̱ ko̱ títjo̱ji̱in ya̱ a̱ꞌta krò.
\p
\v 31 ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín isìtsjaꞌtin jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá. Kitsò:
\p ―Maá‑la̱ tsachrjejin kjo̱hiꞌin xi̱ta̱ ra kjꞌií, tanga mì kì ma‑la̱ ti̱jè síko̱‑ni ijo‑la̱.
\v 32 Katitjojenꞌta‑ni krò ꞌndi̱‑ni̱ jè ra Cristo, ra xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ na̱xi̱ndá Israel, mé‑ni nga jcha̱‑ná ko̱ ko̱kjiín‑ná ra a̱ꞌta ꞌtse̱.
\p Skanda jñà xi̱ta̱ ra jò ma‑ni ra kjiꞌtà‑te krò, ti̱ꞌkoa̱á kiìchja̱jno‑te‑la̱.
\s Kóꞌsín kjomà nga ꞌken Jesús
\r (Mateo 27:45‑56; Lucas 23:44‑49; Juan 19:28‑30)
\p
\v 33 ꞌKia̱ ijchò nchisen, skanda nga ijchò las tres nga ngixòn, kjojñó‑ní kóhoꞌki nga tíjngo i̱sàꞌnde.
\v 34 ꞌKia̱ nga ijchò las tres Jesús, ꞌñó kiìchja̱, kitsò: “Elí, Elí, ¿lama sabactani?” ꞌÉn ra kiìchja̱, tsó‑ni: Ji̱ ra Nainá xin‑la, ¿mé‑ni kajmitakón‑ná?
\p
\v 35 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ya̱ tjítsa̱jna, tjín iꞌka ra kitsò:
\p ―Ti̱náꞌya‑la, jé Elías tíchja̱‑la̱.
\p
\v 36 Jngo xi̱ta̱, ndi̱to̱ón kiíꞌká jngo tsa̱nga̱ nga kisìkaꞌnchi̱ ko̱ nandá binagre̱; a̱kjòn tsikísko jngo ínaxo̱; kitsjá‑la̱ Jesús nga kataꞌbi, kitsò:
\p ―Chítsijen‑lá, a kjꞌi̱í‑ró‑tse jè Elías nga ko̱je̱nꞌta‑ni krò.
\p
\v 37 Tanga jè Jesús, isa̱á ꞌñó iskindaya‑isa, a̱kjòn ꞌken.
\v 38 Jè nikje ra tja̱ꞌbáya ya̱ nga masen‑la̱ i̱ngo̱ ítjòn ichrjajndá‑ní, jòya kjomà skanda a̱ꞌta nangi.\fig Temple veil being torn in two -50%|22-CN01843B.TIF|col|MRK 15:38|| |MRK 15:38\fig*
\v 39 Jè xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ chíchàn, ꞌkia̱ nga kijtse nga ijye ꞌken Jesús, kitsó‑ní:
\p ―Ngi kixi̱ kitií‑la kjoa̱ nga jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, Iꞌndí‑la̱ Nainá‑ní.
\p
\v 40 Ti̱ꞌkoa̱á ya̱á títsa̱jna iꞌka íchjín ra kjin i̱nchikotsíjen‑ni, jè María Magdalena, ko̱ Salomé, ko̱ María ra na̱‑la̱ ma José ko̱ Jacobo, jè ra isa̱ mahiꞌndí.
\v 41 ꞌKia̱ nga tsikijna Jesús ya̱ Galilea, jñà íchjín kìi̱ ya̱á tsinchimatji̱ngi‑la̱ ko̱ ya̱á tsinchako̱. Kjín ma‑isa‑ni íchjín ra ya̱ tjítsa̱jna ra ya̱ ijchò‑ni ján Jerusalén.
\s Kóꞌsín isìhijin jè Jesús
\r (Mateo 27:57‑61; Lucas 23:50‑56; Juan 19:38‑42)
\p
\v 42 Tà nga̱tjì‑la̱ nga ijye mejèn kàtjì tsáꞌbí jè ni̱chjin nga bìtsa̱jnanda xi̱ta̱ ꞌtse̱ ni̱chjin níkjáya,
\v 43 jngo xi̱ta̱ ra ꞌmì José ra ya̱ i̱ꞌnde‑la̱ Arimatea, kitsjá ngaꞌñó‑la̱ ijo‑la̱, ꞌjahaꞌsen ya̱ niꞌya ñánda̱ tíjna Pilato ko̱ isíjé‑la̱ ijo‑la̱ Jesús. Nga̱ jè José, jngoó xi̱ta̱ ra ti̱ꞌkoa̱á xá ꞌnga tjín‑la̱ ꞌtse̱ xi̱ta̱xá‑la̱ xi̱ta̱ judío ra ti̱ꞌkoa̱ tíkoñá‑la̱ kjo̱téxoma‑la̱ Nainá.
\v 44 Pilato, tà ꞌkoa̱á kjomà‑la̱ ꞌkia̱ nga ko̱ꞌsín ijye ꞌken Jesús; kiìchja̱á‑la̱ jè xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ chíchàn; iskonangi‑la̱ a ngi kixi̱ kitií kjoa̱ nga ijye ꞌken Jesús.
\v 45 ꞌKia̱ nga ijye tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ jè xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ chíchàn nga ijyeé ꞌken Jesús, Pilato isìnga̱tsjaá ijo‑la̱ Jesús jè José.
\v 46 José tsatseé jngo nikje chraba; tsaje̱nꞌta krò ijo‑la̱ Jesús; a̱kjòn isíkájté‑jno jè nikje. ꞌKia̱á kiì kíhijin ñánda̱ ijye tiꞌxánda jngo nga̱jo̱ ya̱ a̱ngi na̱xi̱; iskanìꞌsen‑ngi ko̱ a̱kjòn iskaníkjá jngo na̱jo̱ ra tsasén‑jto ya̱ xo̱tjo̱ba̱ nga̱jo̱.
\v 47 Jè María Magdalena ko̱ jè María ra na̱‑la̱ José, ndaá i̱nchikotsíjen ya̱ ñánda̱ nga isìhijin ijo‑la̱ Jesús.
\c 16
\s Kóꞌsín kjomà nga jaáya‑la̱ Jesús
\r (Mateo 28:1‑10; Lucas 24:1‑12; Juan 20:1‑10)
\p
\v 1 ꞌKia̱ nga ijyeheꞌtà jè xòhoto̱ nga ni̱chjin níkjáya, María Magdalena, ko̱ Salomé, ko̱ María na̱‑la̱ Jacobo, tsatseé sihìti̱ ra nda jne̱ nga mejèn‑la̱ i̱kíxten‑jnó ijo‑la̱ Jesús.
\v 2 Jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga bíꞌtsia̱ xomàna̱, ꞌñó ta̱jñòya kijì; ko̱ ijyeé tíbitjo kátji tsáꞌbí nga ijchò katsíjen‑la̱ nga̱jo̱‑la̱ chrjó miꞌken ñánda̱ isìhijin Jesús.
\v 3 Tsó‑la̱ xákjién nga i̱nchifì:
\p ―¿Yá ra kjoa̱áxìn‑ná na̱jo̱ ra tjíchjàjto ya̱ xo̱tjo̱ba̱ nga̱jo̱‑la̱ chrjó miꞌken?
\p
\v 4 Tanga ꞌkia̱ nga ijchò, iskotsíjeén‑la̱, kijtse‑ní nga jè na̱jo̱ ra ꞌñó je ꞌkioo̱ ra tjíchjàjto‑ila̱ nga̱jo̱‑la̱ miꞌken ñánda̱ isijna ijo‑la̱ Jesús, ijyeé itjahíxìn.
\v 5 ꞌKia̱ nga ꞌjahaꞌsen‑ngi ya̱ nga̱jo̱ chrjó miꞌken, kijtseé jngo xi̱ta̱ i̱xti ra tíjnajté jngo nikje chraba ra ndajò ꞌki. Tíjna ya̱ nga kixi̱‑la̱ nga̱jo̱. Jñà íchjín kìi̱, tà itsakjón‑ní.
\v 6 Tanga jè xi̱ta̱ i̱xti ra̱kìi̱ kitsó‑la̱:
\p ―Kì tà chjàn skon jiòn. Be‑ná nga jé i̱nchifatsjio jè Jesús ra Nazaret i̱ꞌnde‑la̱ ra ya̱ isiꞌta krò. Ijyeé kàfaháyaá‑ila̱. Mì ti̱ i̱ tíjna‑ni. Chítsijen‑la i̱ꞌnde‑la̱ ñánda̱ kisìjna.
\v 7 Tangió ko̱ꞌtìn‑la jè Pedro ko̱ jñà xi̱ta̱ ra iꞌka ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús, nga jè Jesús, jé tíjna ítjòn‑no nga tífì ya̱ Galilea. Ya̱á jcha̱xkon india‑no koni ꞌsín kitsò‑no.
\p
\v 8 Jñà íchjín kìi̱, ndi̱to̱ón itjo‑ni ya̱ a̱ngi nga̱jo̱. Tsahachikon, nga kijì‑ni. Chi̱ba̱‑la̱ i̱nchifatsé‑ní nga i̱nchitsakjón. Ni̱yá ra tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ tà nga̱tjì‑la̱ ꞌñó tsikíxkón‑la̱ ijo‑la̱.
\s ꞌKia̱ nga jè María Magdalena kijtse Jesús
\r (Juan 20:11‑18)
\p [
\v 9 ꞌKia̱ nga ijye jaáya‑ila̱ Jesús ꞌkia̱ nga ta̱jñòya jè ni̱chjin nga maꞌtsia̱‑ni xomàna̱, jé kijtse ítjòn María Magdalena, jè ra ito inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tsachrjekàjin inìma̱‑la̱.
\v 10 María Magdalena kijì‑ní, nga kiì síkjíꞌnchré ngaꞌtsì xi̱ta̱‑la̱ Jesús jñà ra ba tjín‑la̱ ko̱ i̱nchikjindáya.
\v 11 Jñà xi̱ta̱‑la̱, ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré nga tíjnakon Jesús ko̱ nga jè chjo̱ón ra̱kìi̱ kijtse, mì kì kjokjiín‑la̱.
\s Jò xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús kiskàjin india‑nì ꞌkia̱ nga ijye jaáya‑la̱
\r (Lucas 24:13‑35)
\p
\v 12 Ra kjomà a̱skan, Jesús tsakón‑la̱ ijo‑la̱ jò xi̱ta̱‑la̱ ra i̱nchifì a̱jin ijñáa̱, tanga kjꞌií ꞌsín ꞌki.
\v 13 Jñà xi̱ta̱ ra jò ma, ꞌkia̱ nga kijtse, tsáfaá‑ni nga kiì síkjíꞌnchré jñà xi̱ta̱‑la̱ ra iꞌka. Tanga ti̱ꞌkoa̱á mì kì kjokjiín‑la̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱.
\s Kóꞌsín jè Jesús tsatéxá‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ nga ki̱chja̱ya ꞌén‑la̱ Nainá
\r (Mateo 28:16‑20; Lucas 24:36‑49; Juan 20:19‑23)
\p
\v 14 Ra ijyeheꞌtà‑ni kjoa̱, Jesús tsakón‑la̱ ijo‑la̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ ra tejngo ma‑ni ꞌkia̱ nga títsa̱jnaꞌta ímixa̱ nga i̱nchibakjèn. Tsakátiko̱‑ní tà nga̱tjì‑la̱ nga tája tjín inìma̱‑la̱ nga mì ndi̱to̱n kjokjiín‑la̱ ꞌkia̱ nga tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra tsakón ítjòn‑la̱ ijo‑la̱ ꞌkia̱ nga ijye jaáya‑ila̱.
\v 15 Ko̱ a̱kjòn kitsò‑la̱:
\p ―Tangió nga tjíjtsa i̱sàꞌnde. ꞌTèna̱jmí ijye‑la ngaꞌtsì xi̱ta̱ jè ꞌén xi̱tse̱ ra nda tsò ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n.
\v 16 Jñà xi̱ta̱ ra ko̱kjiín‑la̱ ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n ti̱ꞌkoa̱ ra sa̱tíndá, ki̱tjokajiín kjo̱hiꞌin. Tanga jñà ra mì kì ko̱kjiín‑la̱, kjo̱hiꞌiín ska̱nè‑la̱.
\v 17 Jñà ra ko̱kjiín‑la̱ a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n, ꞌkoa̱á ꞌsín jcha̱‑la̱ nga ko̱maá‑la̱ ko̱chrjekàjin inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin inìma̱‑la̱ xi̱ta̱; ti̱ꞌkoa̱á ko̱maá‑la̱ ki̱chja̱ ꞌén xi̱tse̱ ra kjꞌií ꞌsín tsò, ra mì tsa xá iskotáꞌyá‑ni;
\v 18 ni̱ꞌsín ye̱ jtsa̱ba̱, ko̱ ni̱ꞌsín xki kjàn ra síꞌken‑ná ski̱ne̱, ni̱mé ra ka̱ma‑la̱; koa̱àsòn‑la̱ tsja xi̱ta̱ ra kiya, ko̱ jñà xi̱ta̱ ko̱ndaá‑ni.
\s Kóꞌsín kjomà ꞌkia̱ nga kijì‑nì Jesús ya̱ ján ngajmi
\r (Lucas 24:50‑53)
\p
\v 19 ꞌKia̱ nga ijye ko̱kitsò‑la̱ xi̱ta̱‑la̱, jè Na̱ꞌín‑ná Jesús, itjamíꞌnga‑ní nga kijì ján ngajmi; tsikijnaꞌta ya̱ ngakixi̱‑la̱ Nainá.
\v 20 Jñà xi̱ta̱‑la̱ kijí‑ní nga isìkaꞌbí ꞌén nda‑la̱ Nainá nga tíjngo na̱xi̱ndá; ko̱ jè Na̱ꞌín‑ná Jesús ndaá tsasìko̱ ti̱ꞌkoa̱á ndaá tsakón tsijen nga jè ꞌén‑la̱ ꞌén kixi̱‑ní ꞌkia̱ nga kijcha‑la̱ kjo̱xkón ra tsakón xi̱ta̱‑la̱. Ko̱ꞌsín katama.]