\id MRK
\h San Marcos
\toc1 San Marcos
\mt ꞌÉn ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ tsꞌe̱ Cristo koni sꞌín kiskiì San Marcos
\c 1
\s Kó kitsò ꞌén xi kiìchja̱ Juan xi kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱
\r (Mateo 3:1‑12; Lucas 3:1‑9, 15‑17; Juan 1:19‑28)
\p
\v 1 I̱ matsꞌia̱‑ne ꞌén ndaà‑la̱ Jesucristo xi Kiꞌndí‑la̱ Nainá.
\p
\v 2 Kꞌoa̱á sꞌín komà koni sꞌín tjítꞌaà xo̱jo̱n‑la̱ Isaías xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá nga kitsò:
\q ꞌA̱n, sìkasén ítjòn‑lè xi̱ta̱‑na̱ xi kji̱ko̱ ꞌén,
\q jè xi koi̱ìndaàya ítjòn‑lè ndi̱yá‑lè.
\q
\v 3 Naꞌyà‑la̱ jta̱‑la̱ jngoò xi̱ta̱ xi ꞌñó chja̱
\q ya̱ i̱ꞌnde i̱tꞌaà xìn ñánda nangui kixì choòn, nga tsò:
\q “Tjandaà ndi̱yá‑la̱ Nainá ya̱ i̱jiìn ini̱ma̱‑nò;
\q kixi̱ ti̱kájna koni jngoò ndi̱yá ñánda ko̱jmeèya Na̱ꞌèn‑ná.”
\p
\v 4 Kꞌoa̱á sꞌín komà; jꞌiì jè Juan nga kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱ ya̱ i̱ꞌnde i̱tꞌaà xìn ñánda nangui kixì choòn. Kiìchja̱ya nga kàtasíkájno jé‑la̱ jñà xi̱ta̱ nga mì ti̱ jé ko̱hótsji‑ne, i̱kjoàn kàtasꞌín bautizar yijo‑la̱ mé‑ne nga si̱ìjchàatꞌaà‑la̱ Nainá jé‑la̱.
\v 5 Kjìn xi̱ta̱ ijchò ꞌnchré‑la̱ Juan xi inchrobà‑ne nangui Judea ko̱ na̱xa̱ndá Jerusalén. Kꞌe̱ nga jye jahatakòn jé‑la̱ jñà xi̱ta̱, jè Juan kisꞌiìn bautizar ya̱ nandá xa̱jngá nandá Jordán.
\p
\v 6 Nikje xi tsohòkjá Juan, tsja̱‑la̱ cho̱ camello‑né; ko̱ jngoò sincho̱ chrjoa̱ tsibíkjá ndáyá‑la̱; tsojmì xi kiskine Juan, jñà cho̱ langosta, ko̱ tsjén‑la̱ cho̱ cera xi tjín i̱jiìn ijñá.
\v 7 Kꞌoa̱á sꞌín kiìchja̱ nga tsò:
\p ―Ìjngoò nchrobátji̱ngui‑na xi ìsa̱ tse ngaꞌñó tjín‑la̱ mì kꞌoa̱à‑ne koni ꞌa̱n, skanda mì kì tjíꞌnde‑na nga kósi̱ñiatꞌaà‑la̱ nga skíjnda̱ jè xo̱xꞌín‑la̱ xo̱jté‑la̱.
\v 8 Kixi̱í kjoa̱ ꞌa̱n, ta nandá sꞌiìn‑na bautizar xi̱ta̱, ta̱nga jè xi sa̱ nchrobátji̱ngui‑na, ko̱ó Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá sꞌiìn‑nò bautizar.
\s Kósꞌín komà kꞌe̱ nga komà bautizar Jesús
\r (Mateo 3:13‑17; Lucas 3:21‑22)
\p
\v 9 Jngoò na̱chrjein jꞌiì‑ne Jesús ya̱ Nazaret, nangui xi chja̱‑ne Galilea; i̱kjoàn jè Juan kisꞌiìn bautizar ya̱ nandá xa̱jngá nandá Jordán.
\v 10 Kꞌe̱ nga itjokàjiìn‑ne nandá Jesús, ni̱to̱ón kijtseè nga kitáxꞌa̱ ngajmiì koa̱ jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá inchrobàjen ꞌnè‑la̱ koni jngoò ni̱se paloma.
\v 11 Koa̱ kinaꞌyà jngoò‑la̱ ꞌén xi ngajmiì inchrobà‑ne xi kitsò:
\p ―Ji̱‑né xi kiꞌndí‑na̱, xan‑lè, xi ꞌñó matsjake̱‑lè, tsja tjín‑la̱ takoàn i̱tꞌaà tsi̱ji.
\s Kꞌe̱ nga jè xi̱ta̱ nei̱í kiskoòtꞌaà Jesús
\r (Mateo 4:1‑11; Lucas 4:1‑13)
\p
\v 12 \fig Jesus praying in wilderness 33%|14-cn01698B.tif|col|Mrk 1:12-13, 35 ||Mrk 1:12-13, 35|MRK 1.12\fig*Nga komà i̱skan jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá kisìkasén Jesús ya̱ i̱ꞌnde i̱tꞌaà xìn ñánda nangui kixì choòn.
\v 13 Ichán na̱chrjein tsibìjna; tsibìjnajiìn‑la̱ cho̱ tsꞌe̱n ko̱ jè xi̱ta̱ nei̱í kiskoòtꞌaà nga mejèn‑la̱ nga kàtátsji jé. Ta̱nga jñà àkja̱le̱ kisìsꞌin‑la̱.
\s Kꞌe̱ nga tsibítsꞌia̱ Jesús nga kisìxá ya̱ i̱ꞌnde Galilea
\r (Mateo 4:12‑17; Lucas 4:14‑15)
\p
\v 14 Kꞌe̱ nga jye kiì nda̱yá Juan xi kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱, Jesús kiì ján Galilea nga kiìchja̱ya ꞌén ndaà‑la̱ Nainá koni sꞌín otíxoma Nainá.
\v 15 Kitsò:
\p ―Jye kjòchrañàtꞌaà‑nò na̱chrjein nga jcha̱a kósꞌín otíxoma Nainá. Ti̱kájno jé‑nò, kì ti̱ jé binchaàtsji‑nò; kàtakjeiín‑nò ꞌén ndaà‑la̱ Nainá.
\s Kií kisꞌiìn Jesús nga ñijòn xi̱ta̱ kiìchja̱‑la̱ xi ma‑la̱ síkꞌen ti̱n
\r (Mateo 4:18‑22; Lucas 5:1‑11)
\p
\v 16 Jesús, kꞌe̱ nga ja i̱ndiì ndáchikon Galilea, kijtseè xi ꞌmì Simón ko̱ ꞌndse̱ Andrés nga nchisíkatje̱n‑nguindá na̱ꞌya‑la̱. Xi̱ta̱ koi, ti̱ín síkꞌen.
\v 17 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Nchrobátji̱ngui‑ná, ꞌa̱n tsjaà‑nò xá nga kíxkóya xi̱ta̱ xi ꞌa̱n kjìtꞌaà‑na koni sꞌín maxkóya ti̱n kꞌe̱ nga nìkꞌeèn.
\p
\v 18 Jñà xi̱ta̱ koi ni̱to̱ón kisìkájna na̱ꞌya‑la̱ nga kiìtji̱ngui‑la̱ Jesús.
\p
\v 19 Ìsa̱ xijngoaà ìsa̱, Jesús kijtseè xi ꞌmì Jacobo ko̱ ꞌndse̱ Juan, i̱xti‑la̱ Zebedeo nga títsa̱ya chitso; nchibíndaàya na̱ꞌya‑la̱.
\v 20 Ti̱koa̱á ni̱to̱ón kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ koi; ya̱á kiìtji̱ngui‑la̱ Jesús; kisìkíjna Zebedeo xi na̱ꞌèn‑la̱ ma, ko̱ xi̱ta̱ chi̱ꞌnda xi síxáko̱ ya̱ i̱ya chitso.
\s Jngoò xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱
\r (Lucas 4:31‑37)
\p
\v 21 Ijchò na̱xa̱ndá Capernaum; kꞌe̱ nga jye ijchò na̱chrjein nìkjáya, jahasꞌen niꞌya i̱ngo̱ sinagoga tsꞌe̱ xi̱ta̱ judío; i̱kjoàn tsakóya ꞌén‑la̱ Nainá.
\v 22 Jñà xi̱ta̱, tà kꞌoa̱á komà‑la̱ koni tsò ꞌén xi tsakóya. Kꞌoa̱á sꞌín tsakóya koni jngoò xi̱ta̱ xi ꞌñó tjín‑la̱ kjo̱tíxoma; mìtsà kꞌoa̱sꞌín tsakóya koni xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés.
\v 23 Ya̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga tíjna jngoò xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱. ꞌÑó kiìchja̱ nga kitsò:
\p
\v 24 ―Ji̱ Jesús, xi Nazaret tsi̱ji, ¿mé xi mejèn‑lè? ¿Mé xi binchaàtsji? ¿A kòfꞌi̱ nìkjehesòn‑náje̱n? Bexkon‑lè; ji̱‑né xi Xi̱ta̱ Tsjeè‑la̱ Nainá.
\p
\v 25 Ta̱nga Jesús tsohótiko̱ jè ini̱ma̱ cho̱‑la̱ nei̱í, kitsò‑la̱:
\p ―Jyò ti̱jni, titjo̱jiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ jè.
\p
\v 26 Jè ini̱ma̱ cho̱‑la̱ nei̱í kisìkatsé koa̱ kiskindàya xá, i̱kjoàn itjojiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ jè.
\v 27 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi títsa̱jna, tà kꞌoa̱á ko̱ma‑la̱; xki̱ xi ján tsohóko̱ xíkjín; kitsò:
\p ―¿Mé kjoa̱‑ne koi? Jngoò kjoa̱ xi̱tse̱ okóya xi tjín‑la̱ kjo̱tíxoma. Skanda jñà ini̱ma̱ cho̱‑la̱ nei̱í tsjá‑la̱ o̱kixi̱, ko̱ ꞌnchréñijon‑la̱.
\p
\v 28 Jesús, ni̱to̱ón kinaꞌyà‑la̱ kóho̱kji nga jngoò itjandiì nangui xi chja̱‑ne Galilea.
\s Kꞌe̱ nga kisìndaà‑ne Jesús jè na̱chíya‑la̱ Pedro
\r (Mateo 8:14‑15; Lucas 4:38‑39)
\p
\v 29 Jesús, kꞌe̱ nga itjo‑ne niꞌya i̱ngo̱ sinagoga, kjihijtako̱ Jacobo ko̱ Juan, ni̱to̱ón kiì ya̱ niꞌya‑la̱ ñánda tíjna Simón ko̱ Andrés.
\v 30 Jè na̱chíya‑la̱ Simón, kijna xkꞌén‑né. Chꞌin tìjnga tjín‑la̱. Ni̱to̱ón kisꞌeno̱jmí‑la̱ Jesús.
\v 31 I̱kjoàn kiìkasìtꞌaà chrañà‑la̱; kitsobàꞌñó tsja; kisìkasítje̱n. Ko̱ ni̱to̱ón kitjaàxìn‑la̱ chꞌin tìjnga. I̱kjoàn chjo̱ón jè, kisìsꞌin‑la̱ Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi kjihijtako̱.
\s Kꞌe̱ nga Jesús, kjìn xi̱ta̱ xkꞌén kisìndaà‑ne
\r (Mateo 8:16‑17; Lucas 4:40‑41)
\p
\v 32 Kꞌe̱ nga jye kiskaàtjì tsꞌoí nga jye kòjñò, jꞌiìko̱‑la̱ Jesús ngatsꞌiì xi̱ta̱ xkꞌén ko̱ xi ini̱ma̱ cho̱‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱.
\v 33 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, ya̱á kitseèjto xotjoa̱ niꞌya.
\v 34 Jesús, kjìn jchán xi̱ta̱ kisìndaà‑ne xi kjìn ska̱ya chꞌin tjín‑la̱ ti̱koa̱á tsachrjekàjiìn ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱; Jesús mìkiì kitsjaàꞌnde nga jñà nei̱í kiìchja̱ nga jñà ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í jyeé beèxkon yá‑né Jesús.
\s Kꞌe̱ nga ijchò Jesús ján Galilea nga kisìkaꞌbí ꞌén ndaà‑la̱ Nainá
\r (Lucas 4:42‑44)
\p
\v 35 ꞌÑó ta̱jñòya tsasítje̱n Jesús; tákó jñò‑ìsa nga itjojiìn na̱jnchra̱; kiì jngoò i̱ꞌnde i̱tꞌaà xìn ñánda tsjìn xi̱ta̱ nga kiìchja̱tꞌaà‑la̱ Nainá.
\v 36 Simón ko̱ xi̱ta̱ xíkjín xi iꞌnga, kiì kátsji Jesús.
\v 37 Kꞌe̱ nga jye kisakò‑la̱ ñánda tíjna Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Ngatsꞌiì xi̱ta̱, ji̱í ótsji‑lè.
\p
\v 38 Kiìchja̱ Jesús, kitsò:
\p ―Ti̱koa̱ tíkjiaán jñà na̱xa̱ndá chrañàtꞌaà nga kichjàya ꞌén‑la̱ Nainá nga koií xá jꞌi̱‑na.
\p
\v 39 Kꞌoa̱á sꞌín tsajmeè Jesús kóho̱kji i̱ꞌnde Galilea nga kiìchja̱ya ꞌén‑la̱ Nainá ya̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga nga xki̱ xi ján na̱xa̱ndá. Ti̱koa̱á tsachrjekàjiìn‑ne ini̱ma̱ cho̱‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱.
\s Kií komà nga kjòndaà jngoò‑ne xi̱ta̱ xi tíbindojno chrjoa̱ yijo‑la̱
\r (Mateo 8:1‑4; Lucas 5:12‑16)
\p
\v 40 Jꞌiìkon jngoò xi̱ta̱ xi tíbindojno chrjoa̱ yijo‑la̱. Tsasèn-xkóꞌnchitꞌaà‑la̱ Jesús, tsibítsiꞌba‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Tsà mejèn‑lè, ti̱tsjeè‑ná chꞌin xi tjín‑na.
\p
\v 41 Jesús kjòhi̱ma̱keè‑né, tsijmeé tsja nga tsohótꞌaà‑la̱ yijo‑la̱ xi̱ta̱ jè, kitsò‑la̱:
\p ―Mejèn‑na, kàtandaà‑ne.
\p
\v 42 Ti̱kꞌe̱é‑ne nga tíchja̱ Jesús, ni̱to̱ón kjòndaà‑ne; kitjaàxìn‑la̱ chꞌin; kjòtsjeè‑ne yijo‑la̱.
\v 43 Jesús kisìhixatꞌaà xi̱ta̱ jè nga kiì‑ne. Ta̱nga ítjòn ꞌñó tsibítꞌin‑la̱, kitsò‑la̱:
\p
\v 44 ―Ti̱náꞌyi, kì yá xi̱ta̱ bèno̱jmí‑la̱. Tꞌin ñánda tíjna no̱ꞌmiì, ta̱kó‑la̱ yijo‑lè nga jye kjòndaà‑ne; jchꞌi̱i kjo̱tjò‑lè, tsojmì xi síjé kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, mé‑ne nga tsjeè kijna‑ne nguixko̱n Nainá ti̱koa̱ skoe̱ jñà xi̱ta̱ nga jye kjòndaà‑ne chꞌin‑lè.
\p
\v 45 Ta̱nga xi̱ta̱ jè, kꞌe̱ nga kiì‑ne, tsibítsꞌia̱ nga tsibéno̱jmí yije kósꞌín komàtꞌin. Kꞌoa̱á komà‑ne nga jè Jesús, mì ti̱ kiì ma ta̱xki̱ jahasꞌen‑jiìn‑ne jñà na̱xa̱ndá; ya̱á tsibìjna ñánda tsjìn xi̱ta̱. Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi xki̱ xi ján i̱ꞌnde inchrobà‑ne, ya̱á ijchòkon ñánda tíjna Jesús.
\c 2
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kisìndaà jngoò‑ne xi̱ta̱ xi mìkiì ma osìjna kixi̱
\r (Mateo 9:1‑8; Lucas 5:17‑26)
\p
\v 1 Xi komà jò jàn na̱chrjein, ijchò ìjngoò kꞌa Jesús ján na̱xa̱ndá Capernaum. Kiìꞌnchré xi̱ta̱ nga ya̱ tíjna Jesús ya̱ niꞌya jè.
\v 2 Ti̱kꞌe̱‑ne kjìn jchán xi̱ta̱ ijchò maxkótꞌaà‑la̱ skanda mì ti kiì tsìꞌndè‑ne xotjoa̱ niꞌya. Jesús kiìchja̱yajiìn‑la̱ ꞌén ndaà‑la̱ Nainá.
\v 3 Jngoò xi̱ta̱ jꞌiìko̱ xi mìkiì ma síhiníyá yijo‑la̱. Ñijòn xi̱ta̱ yangui.
\v 4 Nga mìkiì komà kitjòꞌnde‑la̱ nga jahasꞌen ya̱ xotjoa̱ niꞌya, nga ꞌñó kjìn xi̱ta̱ títsa̱jna, ya̱á kiskíxꞌa̱ i̱tsjá niꞌya ya̱ kixi̱‑la̱ ñánda tíjna Jesús. Ya̱á kiskinìjen‑ne jè xi̱ta̱ xi xkꞌén xi kjiya‑la̱ yá.
\v 5 Jesús, kꞌe̱ nga kijtseè nga jñà xi̱ta̱ koi mokjeiín‑la̱ i̱tꞌaà tse, kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi xkꞌén:
\p ―Ji̱ ndí na̱ꞌèn, jé‑lè jye kichàatꞌaà‑lè.
\p
\v 6 Ya̱ títsa̱jna iꞌnga xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés nga nchisíkítsjeèn i̱jiìn ini̱ma̱‑la̱. Kitsò:
\v 7 “¿Mé‑ne ko̱sꞌín chja̱‑ne jè xi̱ta̱ jè nga Nainá chja̱jno‑la̱? Nga ta̱jngoò Nainá síjchàatꞌaà‑ná jé‑ná.”
\v 8 Ti̱kꞌe̱ kijtseèya‑la̱ Jesús koni sꞌín nchisíkítsjeèn i̱jiìn ini̱ma̱‑la̱. Kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne ko̱tsò‑ne kjo̱hítsjeèn‑la̱ ini̱ma̱‑nó?
\v 9 ¿Mé xi ìsa̱ chiba ꞌin tjín? Tsà xan‑la̱ jè xi̱ta̱ xi xkꞌén: “Jé‑lè jye kàchàatꞌaà‑lè”, o tsà xán‑la̱: “Chjoí na̱chan‑lè, ti̱sítji̱in, ti̱tjeí.”
\v 10 Kokoò‑nò nga ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, tjíꞌndeé‑na nga sìjchàatꞌaà‑la̱ jé‑la̱ xi̱ta̱ i̱ i̱sòꞌnde.
\p Kꞌe̱é kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi xkꞌén:
\p
\v 11 ―Ji̱, kꞌoa̱á xan‑lè: Ti̱sítji̱in, chjoí na̱chan‑yá‑lè, tꞌin‑ne niꞌya‑lè.
\p
\v 12 Kꞌe̱é tsasítje̱n jè xi̱ta̱ xkꞌén. Kiskoé na̱chan‑la̱. Itjojiìn‑la̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi títsa̱jna. Kꞌe̱ nga kijtseè kjoa̱ koi, tà kjòxkón‑la̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱. Kꞌe̱é jeya kisìkíjna Nainá. Kitsò:
\p ―Ni̱ sa̱á jngoò kꞌa ꞌyaá jngoò kjoa̱ xi ko̱sꞌín ma.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kiìchja̱‑la̱ Leví
\r (Mateo 9:9‑13; Lucas 5:27‑32)
\p
\v 13 Jesús, ìjngoò kꞌa itjo. Kiì ján i̱ndiì ndáchikon. Ngatsꞌiì xi̱ta̱ ya̱á ijchòkon, i̱kjoàn tsakóya‑la̱ ꞌén ndaà‑la̱ Nainá.
\v 14 Kꞌe̱ nga nchifì, Jesús kijtseè jè Leví, kiꞌndí‑la̱ Alfeo. Tíjnatꞌaà ími̱xa̱ ya̱ ñánda síkíchjítjì tsojmì tsꞌe̱ Roma. Kitsò‑la̱:
\p ―Nchrohótji̱ngui‑ná.
\p Kꞌe̱é tsasítje̱n Leví, kiìtji̱ngui‑la̱ Jesús.
\v 15 Kꞌe̱ nga tíjnatꞌaà ími̱xa̱ Jesús nga tíkjèn ya̱ niꞌya‑la̱ Leví, kjìn ma xi̱ta̱ xi síkíchjítjì tsojmì ko̱ xi̱ta̱ xi jé tjín‑la̱ títsa̱tꞌaàko̱ ími̱xa̱ Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱. Kjìn jchán ma xi̱ta̱ xi tji̱ngui‑la̱.
\v 16 Jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ xi̱ta̱ fariseo kꞌe̱ nga kijtseè Jesús nga tíkjèn‑ko̱ xi̱ta̱ xi tse jé tjín‑la̱ ko̱ xi̱ta̱ xi síkíchjítjì tsojmì, kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús:
\p ―¿Mé‑ne kꞌoa̱sꞌín‑ne Maestro‑nò nga xi̱ta̱ xi síkíchjítjì tsojmì ko̱ xi̱ta̱ jé kjèn‑ko̱‑ne?
\p
\v 17 Kꞌe̱ nga kiìꞌnchré Jesús; kitsò‑la̱:
\p ―Jñà xi̱ta̱ xi mì chꞌin tjín‑la̱, mì chji̱ne̱xkiì mochjeén‑la̱; jñà‑né xi̱ta̱ xi xkꞌén xi mochjeén‑la̱ chji̱ne̱xkiì. ꞌA̱n, mìtsà koi xá jꞌi̱‑na nga jñà kichjà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tsò‑la̱ yijo‑la̱ nga xi̱ta̱ kixi̱, koií xá jꞌi̱‑na nga jñà kichjà‑la̱ xi̱ta̱ xi beè‑la̱ ikon nga jé tjín‑la̱.
\s Xi̱ta̱ xi bìtsa̱jnachjan
\r (Mateo 9:14‑17; Lucas 5:33‑39)
\p
\v 18 Jngoò kꞌa, kꞌe̱ nga jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Juan ko̱ jñà xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ xi̱ta̱ Fariseo nchibìtsa̱jnachjan, kiì iꞌnga xi̱ta̱ koi nga kiskònangui‑la̱ Jesús. Kitsò‑la̱:
\p ―Jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Juan ko̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ xi̱ta̱ Fariseo bìtsa̱jnachjan‑né. ¿Mé‑ne jñà xi̱ta̱ tsi̱ji xi kotaꞌyàtꞌaà‑lè mì bìtsa̱jnachjan‑né?
\p
\v 19 Kitsò Jesús:
\p ―¿A bìtsa̱jnachjaán xi̱ta̱ kꞌe̱ nga xi̱ta̱ kòbixan kꞌe̱ nga ya̱ tíjnako̱‑ìsa jè xi̱ta̱ xꞌi̱n xi kòbixan? Majìn, mìkiì bìtsa̱jnachjan xi̱ta̱.
\v 20 Ta̱nga ki̱jchò na̱chrjein kꞌe̱ nga tjáxìn‑la̱ xꞌi̱n xi kòbixan; kꞌe̱‑né nga kítsa̱jnachjan xi̱ta̱.
\p
\v 21 ’Jngoò nikje i̱baà mìkiì ma si̱jto‑ne ko̱ nikje xi̱tse̱; nga jè nikje xi̱tse̱, kjeèn‑yó‑né koa̱ ko̱tejnda‑né jè nikje i̱baà. Ìsa̱á tse ko̱ma ñánda kixajndà kji.
\v 22 Ti̱koa̱á mìtsà yá xi ko̱ma binchá xán ixiì ko̱ chrjoa̱ jchínga; tsà ko̱sꞌín sꞌe̱en, kꞌe̱ nga jye ko̱jchá xán, si̱ìxajndà chrjoa̱ jchínga, i̱kjoàn chi̱ja xán ko̱ chrjoa̱. Jè xán ixiì, chrjoa̱ xi̱tse̱é sinchá.
\s Kiísꞌín tjín i̱tꞌaà tsꞌe̱ na̱chrjein nìkjáya
\r (Mateo 12:1‑8; Lucas 6:1‑5)
\p
\v 23 Jngoò na̱chrjein nìkjáya ja Jesús ya̱ ñánda títje̱ trigo. Jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ tsate chiba natín‑la̱ trigo.
\v 24 Jñà xi̱ta̱ Fariseo kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne ko̱sꞌín‑ne xi̱ta̱‑lè jè na̱chrjein nìkjáya? Mìkiì tjíꞌnde nga ko̱sꞌín ko̱ma.
\p
\v 25-26 Kiìchja̱ Jesús kitsò‑la̱:
\p ―¿Jñò, a mìtsà jye tíjiìn‑nò koni sꞌín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá koni kisꞌiìn xi̱ta̱xá ítjòn xi kiꞌmì David ko̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ xi kjihijtako̱ kꞌe̱ nga no̱ꞌmiì ítjòn tsibìjna jè Abiatar? Kꞌe̱ nga kjòhojò‑la̱ nga nì mé tjín xi kine, jahasꞌen niꞌya‑la̱ Nainá. Tsakjèn i̱nchra̱jín tsjeè‑la̱ Nainá. Ti̱koa̱ kitsjaà‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tji̱ko̱. Mìkiì tjíꞌnde nga jñà ko̱kje̱n. Tà jñà no̱ꞌmiì tjíꞌnde‑la̱ nga ko̱kje̱n.
\p
\v 27 Ìjngoò kꞌa kitsò Jesús:
\p ―Jè na̱chrjein nìkjáya, koií xá kisindaà‑ne nga kjo̱ndaà tsꞌe̱ xi̱ta̱. Mìtsà koi xá kisindaà‑ne xi̱ta̱ nga kjo̱ndaà tsꞌe̱ na̱chrjein.
\v 28 Kꞌoa̱á sꞌín tjín, ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, skanda jè na̱chrjein nìkjáya, ꞌa̱án otiìxoma‑la̱.
\c 3
\s Xi̱ta̱ xi kixìtꞌaà jngoò tsja
\r (Mateo 12:9‑14; Lucas 6:6‑11)
\p
\v 1 Ìjngoò kꞌa jahasꞌen Jesús ñánda tíjna jngoò niꞌya i̱ngo̱ sinagoga. Ko̱ ya̱ tíjna jngoò xi̱ta̱ xi kixìtꞌaà jngoò tsja.
\v 2 Jñà kondra̱‑la̱ Jesús nchisíkinda̱ nga mejèn‑la̱ nga skoe̱ a si̱ìndaá‑ne jè xi̱ta̱ xi kixìtꞌaà tsja jè na̱chrjein nìkjáya, mé‑ne nga ko̱ma ko̱hòngui‑ne.
\v 3 Jesús kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi kixìtꞌaà jngoò tsja:
\p ―Ti̱sítji̱in, ti̱si̱jni i̱ jngoò osen‑la̱ xi̱ta̱.
\p
\v 4 Jesús kꞌe̱é kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi iꞌnga:
\p ―¿A tsjáꞌnde kjo̱tíxoma nga ndaà sꞌe̱én, o xi chꞌo sꞌe̱én, jè na̱chrjein nìkjáya? ¿A si̱ndaá‑ná xi̱ta̱, o xi si̱kꞌen‑ná?
\p Jñà xi̱ta̱ xi o̱tìꞌmì‑la̱ ta jyò tsibìtsa̱jna.
\v 5 Jesús kiskoòtsejèn‑jiìn‑la̱ xi̱ta̱ nga jti komà‑la̱. Ti̱koa̱ ba kisꞌe‑la̱ nga tájaàjiìn tjín ini̱ma̱‑la̱ jñà xi̱ta̱. Kꞌe̱é kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi kixìtꞌaà tsja:
\p ―Tjeèndojoì ndsei̱i.
\p Tsijmeé tsja, ni̱to̱ón kjòndaà‑ne.
\v 6 Jñà xi̱ta̱ fariseo, kꞌe̱ nga itjo‑ne, tsajoóya‑ne ko̱ xi̱ta̱ Herodes nga mejèn‑la̱ si̱ìkꞌen Jesús.
\s Kꞌe̱ nga kjìn xi̱ta̱ kiìtji̱ngui‑la̱ Jesús ya̱ i̱ndiì ndáchikon Galilea
\p
\v 7 Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ chinchatꞌaà xìn. Ján kiì i̱ndiì ndáchikon. Kjìn xi̱ta̱ kiìtji̱ngui‑la̱ xi nangui Galilea tsꞌe̱ ko̱ xi̱ta̱ nangui Judea,
\v 8 ko̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Jerusalén, ko̱ xi̱ta̱ nangui Idumea, ko̱ xi̱ta̱ xijngoaà xa̱jngá nandá Jordán kóho̱kji jngoò itjandiì‑la̱ na̱xa̱ndá Tiro ko̱ Sidón nga kiìꞌnchré‑la̱ kjo̱xkón xi kisꞌiìn Jesús. Kꞌoa̱á komà‑ne kjìn jchán xi̱ta̱ ijchò tji̱ngui‑la̱.
\v 9 Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱:
\p ―Kjitꞌaà na̱chrjein tjajnandaà jngoò chitso mé‑ne nga mì xi̱ta̱ ko̱jtínè‑ná.
\p
\v 10 Koií kjoa̱‑la̱ nga jyeé kjìn jchán xi̱ta̱ xkꞌén kjòndaà‑ne. Jñà xi̱ta̱ xkꞌén xi iꞌnga, ya̱á fìkjanèꞌñó ñánda tíjna Jesús nga mejèn‑la̱ ko̱òtꞌaà‑la̱ tsja.
\v 11 Jñà xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱, kꞌe̱ nga beè Jesús bincha-xkóꞌnchitꞌaà‑la̱, i̱kjoàn ꞌñó chja̱, tsò:
\p ―Ji̱‑né xi Kiꞌndí‑la̱ Nainá.
\p
\v 12 Ta̱nga jè Jesús ꞌñó tsohótiko̱ nga mì jñà ke̱èno̱jmí yá‑né jè.
\s Kó ꞌmì ꞌín‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ Jesús xi tejò ma‑ne
\r (Mateo 10:1‑4; Lucas 6:12‑16)
\p
\v 13 Xi jye komà i̱skan, Jesús kiìmijìn‑jno jngoò nindoò. Kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ xi jè ndaà kisaseèn takòn. Xi̱ta̱ koi, ijchò kinchatꞌaà‑la̱.
\v 14 I̱kjoàn jaàjiìn tejò xi̱ta̱ xi koa̱hijtako̱, ti̱jñà‑ne xi si̱ìkasén nga ki̱chja̱ya ꞌén ndaà‑la̱ Nainá
\v 15 xi ti̱koa̱ kitjoé‑la̱ o̱kixi̱ nga si̱ìndaà‑ne xi̱ta̱ xi chꞌin tjín‑la̱ ti̱koa̱ ko̱chrjekàjiìn ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱.
\v 16 Jñà xi̱ta̱ xi kitjaàjiìn: jè Simón. I̱kjoàn tsibítꞌaàsòn ꞌín‑la̱; Pedro kitsò‑la̱.
\v 17 Ko̱ jñà i̱xti‑la̱ Zebedeo xi ꞌmì Jacobo ko̱ jè ꞌndse̱ xi ꞌmì Juan, xi ti̱koa̱ tsibítꞌaàsòn ꞌín‑la̱; Boanerges kitsò‑la̱. (Jè ꞌén jè tsò‑ne: I̱xti‑la̱ chꞌo̱n.)
\v 18 Ko̱ Andrés; Felipe; Bartolomé; Mateo; Tomás; Jacobo xi ti‑la̱ ma Alfeo; Tadeo; Simón, xi̱ta̱ xi ya̱ fìtꞌaà‑la̱ xi̱ta̱ cananista;
\v 19 Judas Iscariote, jè xi̱ta̱ xi kisìnga̱tsja kondra̱‑la̱ Jesús.
\s Xi̱ta̱ xi chja̱jno‑la̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá
\r (Mateo 12:22‑32; Lucas 11:14‑23; 12:10)
\p Kꞌe̱ nga jꞌiì‑ne Jesús niꞌya ñánda síkjáya,
\v 20 ìjngoò kꞌa kòkjìn xi̱ta̱ skanda mì ti kiì kitjòꞌnde‑la̱ nga tsakjèn.
\v 21 Kꞌe̱ nga kiìꞌnchré xi̱ta̱ xíkjín Jesús, kjoa̱ xi tísꞌín, kiì kátsji nga tso̱ba̱ꞌñó; kitsò: Skáyaá‑la.
\p
\v 22 Jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés xi jꞌiì‑ne Jerusalén kꞌoa̱á kitsò nga jè xi̱ta̱ nei̱í xi ꞌmì Beelzebú tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ Jesús, nga jè xi̱ta̱ sko̱‑la̱ xi̱ta̱ nei̱í tsjá‑la̱ ngaꞌñó nga ochrjekàjiìn ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱.
\p
\v 23 Jesús kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ koi. Tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn. Kitsò‑la̱:
\p ―¿A ko̱maá jè xi̱ta̱ nei̱í ko̱chrjekàjiìn‑ne xi ti̱jè‑ne yijo‑la̱ ya̱ ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱? Majìn.
\v 24 Tsà jngoò na̱xa̱ndá je, tsà jòya tjín nga kondra̱ títsa̱jna‑la̱ xíkjín, mìkiì ko̱ma ꞌñó kítsa̱jna;
\v 25 ko̱ tsà jngoò niꞌya, tsà jòya tjín nga kondra̱ títsa̱jna‑la̱ xíkjín, ti̱koa̱á mìkiì ko̱ma ꞌñó kítsa̱jna.
\v 26 Tsà jè xi̱ta̱ nei̱í, tsà jòya tísꞌín xi ti̱jè‑ne yijo‑la̱, mìkiì ko̱ma ꞌñó kíjna. Jye tífehetꞌaà na̱chrjein‑la̱.
\p
\v 27 ’Jngoò xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ ngaꞌñó, mì yá xi ko̱ma kjoa̱hasꞌen niꞌya‑la̱ nga si̱ìchijé‑la̱ tsà mì ítjòn koi̱ìtꞌaàꞌñó. Kꞌe̱é ko̱ma si̱ìchijé‑la̱ kꞌe̱ nga jye kàsìtꞌaàꞌñó.
\p
\v 28 ’O̱kixi̱í xi xan‑nó, xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ jé ko̱ xi chja̱jno‑la̱ Nainá, jcha̱tꞌaà‑la̱ jé‑la̱.
\v 29 Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi chja̱jno‑la̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá, mìkiì jcha̱tꞌaà‑la̱ ni̱ta̱ mé nó‑ne, ni̱ta̱ mé na̱chrjein‑ne. Kjo̱ꞌin sꞌe̱‑la̱ ni̱ta̱ kjé‑ne.
\p
\v 30 Koií kꞌoa̱sꞌín kitsò‑ne Jesús nga jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés kitsò‑né: “Xi̱ta̱ jè, ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱.”
\s Nea̱‑la̱ Jesús ko̱ ꞌndse̱
\r (Mateo 12:46‑50; Lucas 8:19‑21)
\p
\v 31 Xi komà i̱skan, ijchò ꞌndse̱ ko̱ nea̱‑la̱ Jesús. Ján ndi̱tsiaán tsibìtsa̱jna. Kꞌe̱é kinokjoà‑la̱ Jesús.
\v 32 Jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jnandiì‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Nea̱‑lè ko̱ jñà ꞌndsì, ján ndi̱tsiaán títsa̱jna. Ji̱ xó ótsji‑lè.
\p
\v 33 Kꞌe̱é kiìchja̱ Jesús, kitsò:
\p ―¿Yá‑né xi nea̱‑na̱ ko̱ xi ꞌndsè?
\p
\v 34 I̱kjoàn kiskoòtsejèn‑jiìn‑la̱ jñá xi̱ta̱ xi títsa̱jnandiì‑la̱. Kitsò:
\p ―Jñà xi̱ta̱ koi xi nea̱‑na̱, ko̱ xi ꞌndsè.
\v 35 Nga̱ ni̱ta̱ yá xi̱ta̱‑ne xi síkitasòn koni sꞌín mejèn‑la̱ Nainá, jñà‑né xi ꞌndsè, xi tichja, ko̱ xi nea̱‑na̱.
\c 4
\s Kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi bítje̱ xojmá
\r (Mateo 13:1‑9; Lucas 8:4‑8)
\p
\v 1 \fig Jesus teaching from boat 50% Mrk 4:1|15-CN01705B.TIF|col|Mrk 4:1||Mrk 4:1 |MRK 4.1\fig*Jesús ìjngoò kꞌa tsibítsꞌia̱ nga tsakóya ya̱ i̱ndiì ndáchikon. Kjìn jchán ma xi̱ta̱ xi chixoñatꞌaà‑la̱. Jesús jahasꞌen jngoò chitso xi kjijnajiìn ndáchikon; i̱kjoàn tsibìjnaya. Ngatsꞌiì xi̱ta̱, ya̱á títsa̱jnatꞌaà nanguií ya̱ i̱ndiì ndáchikon.
\v 2 Kjìn ska̱ya kjoa̱ xi mangásòn tsakóya‑la̱ xi̱ta̱. Kꞌe̱ nga tsibéno̱jmí‑la̱ kitsò‑la̱:
\p
\v 3 ―Ndaà ti̱náꞌyaà. Jngoò xi̱ta̱ kiì kíjndi̱ xojmá.
\v 4 Kꞌe̱ nga tsibítsꞌia̱ nga kiskíjndi̱ xojmá, chixò chiba ya̱ i̱ya ndi̱yá. I̱kjoàn jꞌiì ni̱se; tsakjèn.
\v 5 Nguì kꞌoa̱ tjín chixò ñánda na̱xi̱ choòn nga chiba niꞌnde tjín‑la̱. Jñà xojmá koi, ni̱to̱ón isò koi‑né nga mì na̱nga̱ tjín nangui.
\v 6 Ta̱nga kꞌe̱ nga itjokàtji tsꞌoí nga kjòtsjè ndobá, kixìñó, i̱kjoàn jngoò kꞌaá kixì, koi‑né nga tsjìn‑la̱ i̱ma̱.
\v 7 Nguì kꞌoa̱ tjín chixò ya̱ i̱jiìn naꞌyá. Kꞌe̱ nga kjòꞌnga naꞌyá, kisìkꞌen‑ngui xka̱‑la̱ xojmá; kꞌoa̱á ma‑ne nga mìkiì tsajà‑la̱ toò.
\v 8 Ta̱nga jñà xojmá xi chixò ñánda nangui ndaà, tsijin, kjòꞌnga, tsajà‑la̱ toò, ndaà itjo. Kitsjaà katé, jàn‑kaàn skanda jngoò sìndo̱ toò nga jngoò ìjngoò.
\p
\v 9 I̱kjoàn kitsò Jesús:
\p ―Ndaà ti̱náꞌyaà koni xan‑nò.
\s Mé‑ne kjoa̱ xi mangásòn kisìkjeén‑ne Jesús
\r (Mateo 13:10‑17; Lucas 8:9‑10)
\p
\v 10 Kꞌe̱ nga jye tsibìjna ta̱jngoò Jesús, jñà xi̱ta̱ xi chrañà títsa̱jnatꞌaà‑la̱ ko̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne, kiskònangui‑la̱ kó tsòya‑ne ꞌén xi tsibéno̱jmí.
\v 11 Kitsò Jesús:
\p ―Jñò, Nainá jye kitsjaà‑nò nga jcha̱a kjoa̱ꞌma‑la̱ kó sꞌín otíxoma Nainá. Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í, tà ꞌén tsꞌe̱ kjoa̱ mangásòn sꞌe̱no̱jmí yije‑la̱,
\v 12 mé‑ne nga mìkiì skoe̱‑ne na̱sꞌín skótsejèn, ti̱koa̱á mìkiì ko̱chi̱ya‑la̱ na̱sꞌín kji̱ꞌnchré. Nga jñà xi̱ta̱, majìn‑la̱ síkjatjìya kjo̱hítsjeèn‑la̱ koa̱ mìkiì jcha̱tꞌaà‑la̱ jé‑la̱.
\s Jesús tsibéno̱jmí kó tsòya‑ne kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi bítje̱ xojmá
\r (Mateo 13:18‑23; Lucas 8:11‑15)
\p
\v 13 Kitsò Jesús:
\p ―¿A mì fìya‑nò jè ꞌén tsꞌe̱ kjoa̱ xi mangásòn? ¿Kósꞌín ska̱ya‑nò ngatsꞌiì kjoa̱ xi iꞌnga?
\v 14 Jè xi bítje̱ xojmá, jè ngaya‑la̱ xi̱ta̱ xi síkaꞌbí ꞌén‑la̱ Nainá.
\v 15 Jñà xojmá xi chixò ya̱ i̱ya ndi̱yá, jñà ngaya‑la̱ xi̱ta̱ xi ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá. Kꞌe̱ nga ma i̱skan nga jyeé ꞌnchré, fꞌiì xi̱ta̱ nei̱í faáxìn jè ꞌén ya̱ i̱jiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱.
\v 16 Jñà xojmá xi chixò ya̱ ñánda na̱xi̱ choòn, jñà ngaya‑la̱ xi̱ta̱ xi ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá. Tsjaá sꞌe‑la̱ kꞌe̱ nga sa̱ ꞌnchré.
\v 17 Ta̱nga jè ꞌén mìkiì ndaà kisijiìn ini̱ma̱‑la̱ koni xka̱ xi tsjìn‑la̱ i̱ma̱, mì ꞌñó binchako̱ ꞌén, ta chiba na̱chrjein chíkjoa̱‑la̱. Kꞌe̱ nga mé kjoa̱ xi sakó‑la̱ ko̱ tsà xi̱ta̱ fìtji̱ngui kondra̱‑la̱ nga jè nga̱tjì‑la̱ ꞌén‑la̱ Nainá, ni̱to̱ón síkíjna ndi̱yá‑la̱ Nainá.
\v 18 Jè xojmá xi chixò ya̱ ñánda tjín naꞌyá, jñà ngaya‑la̱ xi̱ta̱ xi ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá,
\v 19 ta̱nga ꞌñó síkájno kjoa̱ tsꞌe̱ tsojmì xi tjín i̱sòꞌnde; ko̱ jè kjoa̱ nchi̱ná kona̱cha̱n‑la̱; ko̱ mejèn yije‑la̱ tsojmì xi tjín i̱sòꞌnde. Jñà kjoa̱ koi síkitsꞌón‑jiìn ꞌén‑la̱ Nainá, kꞌoa̱á ma‑ne nga mìkiì makjìn‑ya.
\v 20 Ta̱nga jñà xojmá xi chixò ñánda nga nangui ndaà, jñà ngaya‑la̱ xi̱ta̱ xi ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá koa̱ mokjeiín‑la̱; i̱kjoàn makjìn‑ya ꞌén, kꞌoa̱á ngaya‑la̱ koni yá xi ojà‑la̱ toò. Tsjá katé, jàn‑kaàn skanda jngoò sìndo̱ nga jngoò ìjngoò yá.
\s Kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ niꞌín xi síhiseèn
\r (Lucas 8:16‑18)
\p
\v 21 Jesús kitsò‑ìsa:
\p ―¿A kꞌoa̱á sꞌín mochjeén niꞌín xi síhiseèn nga ya̱ si̱jnangui kaxa̱, o ya̱ si̱jnangui na̱chan? Majìn, jngoò niꞌín xi síhiseèn, ꞌngaá si̱jna mé‑ne nga síhiseèn‑la̱ xi̱ta̱.
\v 22 Ni̱mé kjoa̱ tjín xi tjíꞌma i̱ꞌndei̱ xi mìkiì jcha̱‑la̱; ti̱koa̱á tsjìn kjoa̱ xi tjíꞌma i̱ꞌndei̱ xi mìkiì ko̱tsejèn.
\v 23 ¡Ndaà ti̱náꞌyaà koni xan‑nò!
\p
\v 24 Jesús kitsò‑ìsa‑la̱:
\p ―Jñò xi naꞌyà, ndaà ti̱náꞌyaà. Koni kji machi̱ya‑nò, kꞌoa̱á ti̱ kji si̱ìkíchi̱ya‑nò Nainá, skanda tsjásòn‑ìsa‑nò.
\v 25 Jè xi tjín‑la̱ [kjo̱hítsjeèn], tjoé‑ìsa‑la̱; ta̱nga jè xi tsjìn‑la̱, skanda tjáꞌaán‑la̱ [kjo̱hítsjeèn] xi chiba tjín‑la̱.
\s Kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ nga majchá ni̱ji̱n
\p
\v 26 Kitsò Jesús:
\p ―Koni sꞌín otíxoma Nainá kꞌoa̱á ti̱sꞌín tjín koni kꞌe̱ tsà jngoò xi̱ta̱ bítje̱ no̱jmé.
\v 27 Jè no̱jmé, síxá nga bisò, maꞌnga, na̱sꞌín jè xi̱ta̱ xi bítje̱ mìkiì tíbeè kósꞌín tísíxá nga jè xi̱ta̱ ojnafè‑né kꞌe̱ nga ni̱tje̱n; nga sꞌe i̱sén osítje̱n;
\v 28 nga jè nangui tísíjchá; ítjòn bitjo xka̱‑la̱, i̱skan maꞌnga, i̱kjoàn tjo‑la̱ natín koa̱ i̱kjoàn majchá ni̱ji̱n.
\v 29 Kꞌe̱ jye majchá ni̱ji̱n, jye ma maxkó nga jye ijchò chi̱ba̱‑la̱ nga sincháxkó ni̱ji̱n.
\s Kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ xojmá mostaza
\r (Mateo 13:31‑32; Lucas 13:18‑19)
\p
\v 30 Jesús ìjngoò kꞌa kitsò:
\p ―¿Mé xi ko̱ngásòn‑ko̱ koni sꞌín otíxoma Nainá?, o ¿mé ꞌén xi si̱ngásòn‑kjoaá?
\v 31 Jè mangásòn‑ko̱ koni kji xojmá mostaza; kꞌe̱ nga sitje̱ i̱jiìn nangui, jè xi ìsa̱ i̱tsé kji i̱ i̱tꞌaà nangui.
\v 32 Kꞌe̱ nga jye sitje̱, bisò, maꞌnga skanda ìsa̱á ꞌnga ma koni ngatsꞌiì xka̱ xi ma chine xi sitje̱ i̱ndiì niꞌya. ꞌÑó ꞌnga ma chrja‑la̱ skanda ma bíndaàꞌa tjé‑la̱ ni̱se ya̱ ngui ꞌnguién‑la̱.
\s Jesús, kósꞌín kisìkjeén kjoa̱ xi mangásòn
\r (Mateo 13:34‑35)
\p
\v 33 Jesús kjìn ska̱ya kjoa̱ xi mangásòn kisìkjeén nga tsakóya ꞌén ndaà‑la̱ Nainá, koni kji nga ndaà fìya‑la̱ xi̱ta̱.
\v 34 Nguì ko̱ó kjoa̱ xi mangásòn tsakóya‑la̱ xi̱ta̱; ni̱mé ꞌén kiìchja̱ xi mìtsà kjoa̱ xi mangásòn tsibéno̱jmí; ta̱nga kꞌe̱ nga jye tíjnatꞌaàxìn‑ko̱ xi̱ta̱‑la̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, kꞌe̱é ìjngoò kꞌa tsakóya ndaà yije‑la̱.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kisìkíjnajyò tjo̱xkón
\r (Mateo 8:23‑27; Lucas 8:22‑25)
\p
\v 35 Kꞌe̱ nga jye kòjñò nga ti̱jè‑ne na̱chrjein, Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱:
\p ―Tíkjiaán, ján xijngoaà ndáchikon.
\p
\v 36 Jñà xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne ta ya̱á kisìkítsa̱jna; kiì Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ nga títsa̱jnaya chitso. Ti̱koa̱á tsafáhijtako̱ chitso xi iꞌnga.
\v 37 \fig Jesus in boat in storm 50% ‑ Mrk 4:37|16-CN01707B.TIF|col|Mrk 4:37 ||Mrk 4:37|MRK 4.37\fig*Kꞌe̱ nga jye tjímajiìn nandá, jꞌiì jngoò tjo̱xkón xi ta̱xki̱ komà‑né; kiskímiìꞌnga nandá koa̱ jè chitso jye kitseè nandá.
\v 38 Jesús ya̱á kjinafè tàtsꞌen chitso. Kijnanguisko jngoò nikje nguisko. Kꞌe̱é kisìkjaá‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Maestro, ¿a mìtsà tìꞌyi nga titsa̱bixònguindá‑ná.
\p
\v 39 Jesús kꞌe̱é tsasítje̱n, tsohótiko̱ jè tjo̱; kitsò‑la̱ ndáchikon:
\p ―Jyò ti̱jni.
\p Ni̱to̱ón kisijyò‑ne tjo̱; kjòndaàya‑ne.
\v 40 Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne tsakjoòn‑nò? ¿A mìtsà mokjeiín‑nò i̱tꞌaà tsꞌa̱n?
\p
\v 41 Jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ ndaà jchán kitsakjòn. Xki̱ xi ján kjònangui‑la̱ xíkjín, tsò‑la̱:
\p ―¿Yá xi̱ta̱‑ne jè skanda jè tjo̱ ko̱ ndáchikon síkitasòn‑la̱?
\c 5
\s Xi̱ta̱ Gerasa xi kjìn ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱
\r (Mateo 8:28‑34; Lucas 8:26‑39)
\p
\v 1 Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ ijchò ján xijngoaà ndáchikon ya̱ nangui‑la̱ xi̱ta̱ Gadareno.
\v 2 Kꞌe̱ nga itjojen chitso Jesús ijchò kasìtꞌaà jngoò‑la̱ xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱. Jè xi̱ta̱ jè ya̱á itjo‑ne i̱tsjó nga̱jo̱ mikꞌen.
\v 3 Xi̱ta̱ jè ya̱á bìjnaya ya̱ i̱tsjó nga̱jo̱ mikꞌen. Mì yá xi ma bítꞌaàꞌñó na̱sꞌín naꞌñó ki̱cha̱ cadena.
\v 4 Kjìn kꞌa o̱kisꞌiìn‑ko̱ nga tsibítꞌaàꞌñó ndso̱ko̱ ko̱ tsja naꞌñó ki̱cha̱ cadena. Ni̱yá xi chíkjoa̱‑la̱ nga kisìꞌnchré; otejtso xó cadena.
\v 5 Ko̱ na̱chrjein ko̱ ni̱tje̱n ya̱á ojmeèsòn nindoò ñánda tjín i̱tsjó nga̱jo̱‑la̱ mikꞌen. Kjindáya tsò kjindáya ská nga kjaán ko̱ yijo‑la̱; ꞌbeé‑la̱ nda̱jo̱ yijo‑la̱.
\v 6 Kꞌe̱ nga kijtseè nga kjiìn tínchrobá Jesús, tsangachikon. Kiì kasìtꞌaà chrañà‑la̱, tsasèn‑xkóꞌnchitꞌaà‑la̱.
\v 7 ꞌÑó kiìchja̱, kitsò:
\p ―¿Mé xi tjín‑lè ko̱ ꞌa̱n, Jesús, Kiꞌndí‑la̱ Nainá xi ꞌñó ꞌnga tíjna? Bìtsiꞌbà‑lè nga nguixko̱n Nainá, kì yatoòn‑ná.
\p
\v 8 Koií kꞌoa̱sꞌín kiìchja̱‑ne nga jè Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Ngaji̱ ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í, titjo̱jiín ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ jè.
\p
\v 9 Jesús kiskònangui‑la̱. Kitsò‑la̱:
\p ―¿Kó ꞌmì‑lè?
\p Jè kitsò:
\p ―Legión ꞌmì‑na, koií‑né nga kjìn jchán ma‑naje̱n.
\p
\v 10 Jñà ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í, ꞌñó tsibítsiꞌba‑la̱ Jesús nga mì i̱tꞌaà xìn ski̱nì ya̱ i̱ꞌnde jè.
\v 11 Ko̱ ya̱ chrañà i̱tꞌaà nindoò, kjìn chi̱nga̱ nchikjèn‑jno.
\v 12 Jñà ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tsibítsiꞌba‑la̱ Jesús. Kitsò‑la̱:
\p ―Ya̱á ti̱kasén‑náje̱n ñánda tjín chi̱nga̱; ya̱á ki̱tjásꞌe̱n‑jiìn‑je̱n yijo‑la̱.
\p
\v 13 Jesús kitsjaàꞌnde‑la̱; jñà ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í itjojiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ jè; i̱kjoàn jahasꞌen‑jiìn yijo‑la̱ chi̱nga̱. Ma‑la̱ tsà jò jmiì jñà chi̱nga̱ xi tsanga; tsatíkjájen‑jno ya̱ na̱xi̱ skanda i̱jiìn ndáchikon, ya̱á kꞌen yije i̱jiìn ndáchikon.
\p
\v 14 Jñà xi̱ta̱ xi koꞌndà chi̱nga̱, tsanga. Kiì kéno̱jmí‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá ko̱ xi̱ta̱ rancho̱ jè kjoa̱ xi komà. Jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá ijchò katsejèn‑la̱ kjoa̱ xi komà.
\v 15 Kjìn xi̱ta̱ ijchò ñánda tíjna Jesús, kijtseè jè xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ nga sa̱ ítjòn. Jyò tíjna. Íkjá‑ne nikje‑la̱. Ndaà tjín‑ne kjo̱hítsjeèn‑la̱. Xi̱ta̱ xi ijchò, ta kitsakjòn‑la̱.
\v 16 Jñá xi̱ta̱ xi kijtseè koni sꞌín komàtꞌin jè xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ nga kjòndaà‑ne ko̱ chi̱nga̱ xi tsatíkjá, tsibéno̱jmí‑la̱ jñá xi̱ta̱ xi ijchò xi mìkiì kijtseè.
\v 17 Jñà xi̱ta̱ xi ijchò tsibítsiꞌba‑la̱ Jesús nga xìn i̱ꞌnde kàtjì.
\p
\v 18 Kꞌe̱ nga jahasꞌen chitso Jesús, jè xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í kisijiìn ini̱ma̱‑la̱, tsibítsiꞌba‑la̱ Jesús nga mejèn‑la̱ kji̱ko̱.
\v 19 Ta̱nga jè Jesús mìkiì kitsjaàꞌnde‑la̱. Kitsò‑la̱:
\p ―Tꞌin‑ne niꞌya‑lè, tèno̱jmí yije‑la̱ xi̱ta̱ xingui̱i jè kjo̱ndaà xi kisìko̱‑lè Nainá; kósꞌín kijtseè i̱ma̱‑lè.
\p
\v 20 Xi̱ta̱ jè, kiì; i̱kjoàn tsibítsꞌia̱ nga tsibéno̱jmí‑la̱ jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Decápolis jè kjo̱ndaà xi kisìko̱ Jesús. Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi kisꞌeno̱jmí‑la̱ tà kꞌoa̱á komà‑la̱.
\s Tsòti‑la̱ Jairo ko̱ chjo̱ón xi kitsobàꞌñó i̱tjòn nikje‑la̱ Jesús
\r (Mateo 9:18‑26; Lucas 8:40‑56)
\p
\v 21 Jesús tsibìjnaꞌya chitso, inchrobà ìjngoò kꞌa‑ne ján xijngoaà ndáchikon, kjìn jchán xi̱ta̱ chixoñatꞌaà ìjngoò kꞌa‑la̱, koa̱ ya̱á tsibìjnandiì ndáchikon.
\v 22 Ijchòkon jngoò xi̱ta̱ xi ꞌmì Jairo xi xi̱ta̱ ítjòn tsꞌe̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga. Kꞌe̱ nga kijtseè Jesús tsasèn‑xkóꞌnchitꞌaà‑la̱.
\v 23 ꞌÑó tsibítsiꞌba‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Ndí tsòti‑na̱ jye kjo̱meè biyaà; nchroboí, tíkjiaán, tjatꞌaà‑la̱ ndsei̱i nga kàtandaà‑ne, mé‑ne nga kíjnakon‑ne.
\p
\v 24 Jesús kiìko̱, kjìn jchán xi̱ta̱ kiìtji̱ngui‑la̱; chi̱ba̱‑la̱ óꞌnchòꞌñó‑né.
\v 25 Ya̱á tsóhojiìn jngoò chjo̱ón xi kjò tejò nó xkꞌén, chꞌin jní tjín‑la̱.
\v 26 Kjòtseé tísíkjeiín kjo̱ꞌin i̱tꞌaà tsꞌe̱ chji̱ne̱xkiì; jye xó kisìkje yije to̱n‑la̱; mìkiì mandaà‑ne, ta̱ saà tímaꞌñó chꞌin‑la̱.
\v 27 Chjo̱ón jè, kꞌe̱ nga kiìꞌnchré i̱tꞌaà tsꞌe̱ Jesús, kiìjiìn‑la̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱ kjìn; i̱jto̱n ítsꞌi̱n kitsobà‑ne nikje‑la̱ Jesús.
\v 28 Kꞌoa̱sꞌín tísíkítsjeèn, kitsò: “Tsà tà jè nikje‑la̱ sìkoa̱a, ko̱ndaá‑na.”
\v 29 Kꞌe̱ nga kitsobàꞌñó nikje‑la̱, ni̱to̱ón kisijyò‑la̱ jní, koa̱ kijtseèyaá‑la̱ yijo‑la̱ nga jye kjòndaà‑ne chꞌin‑la̱.
\v 30 Jesús ni̱to̱ón kijtseèya‑la̱ nga ngaꞌñó‑la̱ itjojiìn; kisìkátji, kiskoòtsejèn‑jiìn‑la̱ xi̱ta̱ kjìn, kitsò:
\p ―¿Yá xi kàtsobàꞌñó nikje‑na̱?
\p
\v 31 Jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús kitsò‑la̱:
\p ―¿A mìtsà ꞌyi nga jñà xi̱ta̱ óꞌnchòꞌñó‑lè? Ngaji̱ si‑né: “¿Yá xi kàtsobàꞌñó nikje‑na̱?”
\p
\v 32 Ta̱nga jè Jesús kotsejèn‑jiìn‑la̱ jñà xi̱ta̱ nga mejèn‑la̱ skoe̱ yá xi kitsobàꞌñó nikje‑la̱.
\v 33 Chjo̱ón jè, tsí tíhotsé‑né nga kitsakjòn, nga jyeé tíjiìn‑la̱ kósꞌín komà chꞌin‑la̱; kiì, tsasèn‑xkóꞌnchitꞌaà‑la̱ Jesús; tsibéno̱jmí kixi̱ yije‑la̱ kósꞌín komàtꞌin.
\v 34 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Ndí nea̱a, koi‑né nga mokjeiín‑lè i̱tꞌaà tsꞌa̱n nga kòmandaà‑ne. Tꞌin‑là ndaà‑ne. Jyeé kòmaxkiì‑la̱ chꞌin‑lè.
\p
\v 35 Tákó ti̱kꞌe̱é tíchja̱‑ìsa Jesús nga jꞌiì iꞌnga xi̱ta̱ xi inchrobà‑ne niꞌya‑la̱ xi̱ta̱ ítjòn tsꞌe̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga, kitsò‑la̱:
\p ―Kì ti̱ kiì nìsiì‑la̱ Maestro, ndí tsòti‑lè jyeé kꞌen.
\p
\v 36 Ta̱nga jè Jesús, nga kiìꞌnchré koni kitsò o̱kixi̱ xi jꞌiìko̱, kitsò‑la̱ jè na̱ꞌèn‑la̱ ndí tsòti:
\p ―Kì tsakjoòn‑jèn; tà jè‑né nga kàtakjeiín‑lè.
\p
\v 37 Jesús mìkiì kitsjaàꞌnde nga kjìn xi̱ta̱ kiìko̱. Tà jè Pedro, Jacobo ko̱ Juan ꞌndse̱ Jacobo.
\v 38 Kꞌe̱ nga ijchò niꞌya‑la̱ jè xi̱ta̱ ítjòn tsꞌe̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga, Jesús kijtseè nga fìjen fìkjá xi̱ta̱, ꞌñó nchikjindáya ko̱ ꞌñó nchisíkájno.
\v 39 Jahasꞌen niꞌya Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne ko̱ꞌnè‑nò nga ko̱ tà ndaà chìhindáya‑nò? Jè ndí tsòti mìtsà kòbiyaà; ta kjinafé‑né.
\p
\v 40 Jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jna tà tsijnòkeè Jesús. Kꞌe̱é tsachrje yije niꞌya kóho̱tjín xi̱ta̱; tà jñà tsibìtsa̱jna na̱ꞌèn‑la̱, nea̱‑la̱, ko̱ xi̱ta̱ tsꞌe̱ xi tji̱ko̱. I̱kjoàn jahasꞌen ñánda kijna ndí tsòti.
\v 41 Kiskoé tsja, kitsò‑la̱:
\p ―Talita cumi ―ꞌén xi tsòya‑ne: Ji̱ tsòti, kꞌoa̱á xan‑lè, ti̱sítji̱in.
\p
\v 42 Jè ndí tsòti ni̱to̱n tsasítje̱n, tsajmeè‑ne. Jye kjò tejò nó tjín‑la̱. Jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jna, ꞌñó jchán kitsakjòn.
\v 43 Ta̱nga Jesús ꞌñó kitsjaà o̱kixi̱ nga mì yá xi̱ta̱ xi ke̱èno̱jmí‑la̱. I̱kjoàn kitsò‑la̱:
\p ―Tjiì‑la̱ nga kàtakjèn ndí tsòti.
\c 6
\s Kó kitsò xi̱ta̱ kꞌe̱ nga kiì Jesús ján Nazaret
\r (Mateo 13:53‑58; Lucas 4:16‑30)
\p
\v 1 Jesús itjojiìn‑ne ya̱ i̱ꞌnde jè, kiì‑ne nangui‑la̱ Nazaret, tji̱ko̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱.
\v 2 Kꞌe̱ nga jye ijchò na̱chrjein nìkjáya, tsibítsꞌia̱ nga tsakóya ꞌén ndaà‑la̱ Nainá ya̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga. Kjìn jchán ma xi̱ta̱ xi kiìꞌnchré‑la̱ koni sꞌín tsakóya. Jñà xi̱ta̱, tà kꞌoa̱á komà‑la̱, kjònangui‑la̱ xíkjín, kitsò:
\p ―Xi̱ta̱ jè, ¿ñánda komà‑la̱ ngatsꞌiì ꞌén xi okóya? ¿Ñánda ochrje kjoa̱chji̱ne̱ koi ko̱ kjo̱xkón xi sꞌín?
\v 3 ¿A mìtsà jè xi chji̱ne̱yá xi ti‑la̱ María, xi ꞌndse̱ ma Jacobo, José, Judas ko̱ Simón? ¿A mìtsà ti̱koa̱ i̱ títsa̱jnajiìn‑ná íchjín ndichja?
\p Xi̱ta̱ koi mìkiì ko̱kjeiín‑la̱ i̱tꞌaà tsꞌe̱ Jesús.
\v 4 Ta̱nga jè Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Jngoò xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá, ni̱ta̱ ñá na̱xa̱ndá‑ne yaxkón‑né, ta̱nga ya̱ na̱xa̱ndá‑la̱ ko̱ niꞌya‑la̱ ko̱ i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱ xíkjín mìkiì yaxkón.
\p
\v 5 Jesús ni̱mé kjo̱xkón xi ndaà tjín kisꞌiìn nangui‑la̱, tà chiba xi̱ta̱ xkꞌén xi tsohótꞌaà‑la̱ tsja nga kisìndaà‑ne.
\v 6 Tà kjòxkón‑la̱ Jesús, nga jñà xi̱ta̱ koi, mìkiì mokjeiín‑la̱ i̱tꞌaà tsꞌe̱.
\s Kósꞌín tsatíxoma‑la̱ Jesús xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne xi kisìkasén nga kisìkaꞌbí ꞌén‑la̱ Nainá
\r (Mateo 10:5‑15; Lucas 9:1‑6)
\p Jesús ya̱á tsajmeè na̱xa̱ndá jtobá xi chrañàtꞌaà kjiyijò nga tsakóya.
\v 7 Nga komà i̱skan, Jesús kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne xi jè tsibíxáya‑la̱; jò jò kisìkasén, kitsjaà‑la̱ o̱kixi̱ nga ko̱chrjekàjiìn ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱.
\v 8 Kꞌoa̱á ti̱sꞌín kitsjaà‑la̱ o̱kixi̱ nga ni̱mé tsojmì kꞌoa̱ kꞌe̱ nga kjoi̱ ndi̱yá. Kitsò‑la̱:
\p ―Tà kꞌoa̱á sꞌín tanguió. Tà jngoò yá garrote chꞌaà. Kì na̱ꞌyaá chꞌaà, kì i̱nchra̱jín chꞌaà, kì to̱n chꞌaà.
\v 9 Ko̱maá tsjayaà xo̱jté‑nò. Tà jngoò na̱chro̱ chꞌaà. Kì jò chꞌaà.
\p
\v 10 Jesús kitsò‑ìsa‑la̱:
\p ―Kꞌe̱ nga ki̱jchò jngoò na̱xa̱ndá, jngoò niꞌya ti̱tsa̱jna skanda kꞌe̱ nga ko̱nguí‑nò.
\v 11 Tsà tjín na̱xa̱ndá ñánda mìkiì skoétjò‑nò, tsà majìn‑la̱ nga ꞌnchré‑nò, titjo̱jñoò, titsajneè chijo‑la̱ ndso̱koò mé‑ne nga skoe̱‑ne nga jñà tjín‑la̱ jé nga mìkiì ꞌnchréñijon. Xi nguì o̱kixi̱ kꞌoa̱á xan‑nò kꞌe̱ nga ki̱jchò na̱chrjein‑la̱ jñà na̱xa̱ndá koi, ìsa̱á tse kjo̱ꞌin sꞌe̱‑la̱ koni sꞌín komàtꞌin na̱xa̱ndá Sodoma ko̱ Gomorra.
\p
\v 12 Xi̱ta̱ koi, kiì nga tsibéno̱jmíya‑la̱ xi̱ta̱ nga kàtasíkájno jé‑la̱ nga mì ti̱ jé ko̱hótsji‑ne.
\v 13 Kjìn ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tsachrjekàjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱, ti̱koa̱ kjìn xi̱ta̱ kisìndaà‑ne xi xkꞌén nga kisìkaàjno‑la̱ asìti̱.
\s Kꞌe̱ nga kꞌen Juan xi kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱
\r (Mateo 14:1‑12; Lucas 9:7‑9)
\p
\v 14 Jè Herodes xi xi̱ta̱ xá ítjòn tíjna, kiìꞌnchré i̱tꞌaà tsꞌe̱ Jesús nga jye xki̱ xi ján na̱xa̱ndá kinaꞌyà‑la̱. Tjín xi̱ta̱ xi kitsò:
\p ―Jè Juan xi kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱, jyeé jaáya‑la̱. Kꞌoa̱á ma‑ne nga tjín‑la̱ ngaꞌñó nga ma‑la̱ sꞌín kjo̱xkón xi ndaà tjín.
\p
\v 15 Tjín xi̱ta̱ xi kitsò:
\p ―Jè Elías.
\p Ti̱koa̱ tjín xi kitsò:
\p ―Jngoò xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá kjòtseé.
\p
\v 16 Jè Herodes, kꞌe̱ nga kiìꞌnchré kitsò‑né:
\p ―Jè Juan xi jaáya‑la̱ xi ꞌa̱n tsatesian sko̱.
\p
\v 17 Nga ìsa̱ kjòtseé, Herodes kisìkasén xi̱ta̱ nga kitsobàꞌñó Juan nga kiskinìsꞌen nda̱yá, koi kjoa̱‑la̱ tsꞌe̱ chjo̱ón Herodías xi chjo̱ón‑la̱ Felipe nga jè Herodes chixàn‑ko̱ xi chjo̱ón‑la̱ ꞌndse̱.
\v 18 Nga jè Juan xi kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱, kjìn kꞌa o̱kitsò‑la̱ Herodes:
\p ―Mìkiì tjiìꞌnde‑lè nga ji̱ tijnakoi̱i chjo̱ón‑la̱ ꞌndsì.
\p
\v 19 Jè chjo̱ón Herodías, kòjtikeè Juan, mejèn‑la̱ nga si̱ìkꞌen ta̱nga mìkiì ma xi síko̱.
\v 20 Nga jè Herodes, beèxkón Juan ko̱ síkinda̱‑ne nga jye tíjiìn‑la̱ nga xi̱ta̱ kixi̱‑né ko̱ xi̱ta̱ tsjeè‑né. Herodes kꞌe̱ nga chja̱ko̱ Juan, matsjaá‑la̱ nga ꞌnchré‑la̱, ta̱nga mìkiì beè mé xi sꞌi̱in, a si̱ìkitasòn‑né, a xi majìn.
\v 21 Ijchò jngoò na̱chrjein xi ndaà tsꞌe̱ chjo̱ón Herodías kꞌe̱ nga tsachrje sꞌeí‑la̱ jè Herodes jè na̱chrjein nga kitsꞌiìn. Ijchò xi̱ta̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn, ko̱ xi̱ta̱ sko̱‑la̱ soldado, ko̱ xi̱ta̱ nchi̱ná xi tjín kóho̱kji Galilea nga tsakjèn‑ko̱ Herodes.
\v 22 Ti̱koa̱ ijchò tsòti‑la̱ Herodías, jahasꞌen niꞌya; kitè. Jè Herodes ko̱ xi̱ta̱ xi títsa̱jna, ndaà jchán kisaseèn‑la̱ koni sꞌín kitè jè tsòti. Herodes, xi xi̱ta̱ xá ítjòn tíjna, kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱jé‑ná mé xi mejèn‑lè, tsjaà‑lè.
\p
\v 23 Kꞌoa̱á sꞌín kitsjaà‑la̱ tsoꞌba nga tsjá yije‑la̱ ni̱ta̱ mé xi mejèn‑la̱ na̱sꞌín osen nangui xi jè otíxoma‑la̱.
\v 24 Jè tsòti, itjo niꞌya, kiskònangui‑la̱ nea̱‑la̱. Kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé xi siìjé‑la̱?
\p Jè nea̱‑la̱. Kitsò:
\p ―Ti̱jé‑la̱ sko̱ Juan xi sꞌín bautizar xi̱ta̱.
\p
\v 25 Jè tsòti, ni̱to̱ón jahasꞌen ìjngoò kꞌa niꞌya ñánda tíjna xi̱ta̱xá ítjòn. Kitsò‑la̱:
\p ―I̱ꞌndei̱ mejèn‑na nga ni̱to̱n tjiì‑ná sko̱ Juan xi sꞌín bautizar xi̱ta̱; tinaya‑ná chro̱ba̱te.
\p
\v 26 Jè Herodes, xi xi̱ta̱xá ítjòn tíjna, ꞌñó kjòba‑la̱ kꞌe̱ nga kiìꞌnchré‑la̱ jè tsòti. Ta̱nga koií kjoa̱‑la̱ nga jye kitsjaà‑la̱ ꞌén‑la̱ nga nguixko̱n xi̱ta̱ xi títsa̱jna sꞌeí, kjo̱ꞌñó kisìkitasòn‑la̱.
\v 27 Jè Herodes, ti̱kꞌe̱é‑ne kisìkasén jngoò soldado, kitsjaà o̱kixi̱ nga kàtjanchrohóko̱ sko̱ Juan.
\v 28 Jè soldado kiì ján nda̱yá nga tsatesin Juan; i̱kjoàn jꞌiìko̱ sko̱ Juan; tjíya‑la̱ chro̱ba̱ nga kitsjaà‑la̱ jè tsòti; ko̱ jè tsòti kisìnga̱tsja nea̱‑la̱.
\p
\v 29 Kꞌe̱ nga kiìꞌnchré xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Juan nga jye kꞌen, kiìkjaá yijo‑la̱ nga kiskinìsꞌen‑ngui jngoò nga̱jo̱ i̱tsjó‑la̱ mikꞌen.
\s Jè kjo̱xkón xi kisꞌiìn Jesús nga ꞌòn jmiì xi̱ta̱ kisìkjèn
\r (Mateo 14:13‑21; Lucas 9:10‑17; Juan 6:1‑14)
\p
\v 30 Kꞌe̱ nga jꞌiì ìjngoò kꞌa‑ne jñà xi̱ta̱ xi tsibíxáya‑la̱ Jesús, tsibéno̱jmí ngatsꞌiì kjoa̱ xi kisꞌiìn ko̱ xi tsakóya ñánda kiì.
\v 31 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Nchrobá. Tíkjiaán nga si̱kjáya íꞌñoá jngoò i̱ꞌnde i̱tꞌaà xìn.
\p Koií kꞌoa̱ kitsò‑la̱ nga kjìn jchán ma xi̱ta̱, koa̱ tjín bijchó, koa̱ tjín nchrobá‑ne. Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi tsibíxáya‑la̱ skanda mì ti̱ kiì maꞌa‑la̱ nga kjèn.
\v 32 Tsibìtsa̱jnaya chitso nga ta jñà kiì jngoò i̱ꞌnde i̱tꞌaà xìn ñánda tsjìn xi̱ta̱.
\v 33 Ta̱nga kjìn xi̱ta̱ kijtseè kꞌe̱ nga kiì. Kijtseèxkon nga jè Jesús. I̱kjoàn kiìtji̱ngui‑la̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá xi ya̱ chrañàtꞌaà‑la̱ nga kiì‑ne ndso̱ko̱; skanda ìsa̱ ítjòn ijchò jñà xi̱ta̱ koi.
\v 34 Jesús, kꞌe̱ nga itjojen chitso, kijtseè nga ꞌñó kjìn ma xi̱ta̱ xi títsa̱jna; kjòhi̱ma̱keè‑né. Kꞌoa̱á ngaya‑la̱ koni jñà orrè xi tsjìn‑la̱ paxtò xi koꞌndà. I̱kjoàn tsibítsꞌia̱ko̱ nga kjìn ꞌén tsibéno̱jmí‑la̱.
\v 35 Kꞌe̱ nga jye ꞌñó kjòhoxòn, jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús ijchò kinchatꞌaà‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Jyeé kjòhoxòn, jè i̱ꞌnde jè, i̱tꞌaà xìn‑né, ni̱mé tjín.
\v 36 Ko̱tꞌìn‑la̱ jñà xi̱ta̱ kàtjì‑ne nga kàtatse tsojmì xi ski̱ne̱ ya̱ na̱xa̱ndá ko̱ tsà jñà niꞌya ñánda nga chrañàtꞌaà.
\p
\v 37 Kiìchja̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Tjiì‑là jñò xi ko̱kje̱n xi̱ta̱ koi.
\p Kitsò jñà xi̱ta̱:
\p ―¿A mejèn‑lè nga konguí kindaà‑je̱n i̱nchra̱jín koni tjín síkijne xi̱ta̱ nga jò sìndo̱ na̱chrjein síxá?
\p
\v 38 Kitsò Jesús:
\p ―Chítsejèn‑là kó tjín ma i̱nchra̱jín‑nò.
\p Kꞌe̱ nga kijtseè kó tjín ma‑ne, kitsò‑la̱:
\p ―ꞌÒn ma i̱nchra̱jín ko̱ jò ma ti̱n.
\p
\v 39 Kꞌe̱é kitsjaà o̱kixi̱ Jesús nga kàtìtsa̱jnajtín jñà xi̱ta̱ ya̱ i̱jiìn ijñá ñánda sa̱se̱ choòn.
\v 40 Íjngó íjngó sìndo̱ tsibìtsa̱jnajtín‑ne jñà xi̱ta̱; ko̱ tjín ñánda icháte icháte tsibìtsa̱jnajtín‑ne.
\v 41 Jesús kiskoé jñà i̱nchra̱jín xi ꞌòn ma‑ne ko̱ jñà ti̱n xi jò ma‑ne; i̱kjoàn kiskoòtsejèn ngajmiì; kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá; i̱kjoàn kisìxkoa̱ya i̱nchra̱jín; kꞌe̱é kitsjaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ nga kisìkaꞌbí‑la̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱ kjìn xi títsa̱jna. Ti̱koa̱ kisìjòya ti̱n xi jò ma‑ne. Kitsjaà‑la̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱.
\v 42 Tsakjèn yije kóho̱tjín xi̱ta̱ kó nga kjòskiì.
\v 43 Kꞌe̱é tsibíxkó‑ne i̱nchra̱jín ko̱ ti̱n xi kjòxkoa̱ya jñà xi tsiningui‑ne; nguì tejò ni̱si̱yá komà.
\v 44 Jñà xi̱ta̱ xi tsakjèn, ꞌòn jmiì ma‑ne xi xi̱ta̱ xꞌi̱n.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús tsajmeèsòn ndáchikon
\r (Mateo 14:22‑27; Juan 6:16‑21)
\p
\v 45 Nga komà i̱skan, Jesús kisìkasꞌen xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ ya̱ i̱ya chitso mé‑ne nga ìsa̱ ítjòn ki̱jchò‑ne ján na̱xa̱ndá Betsaida ya̱ xijngoaà ndáchikon; koa̱ jè Jesús kꞌe̱é tísíhixatꞌaà xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne nga jye nchifì‑ne.
\p
\v 46 Kꞌe̱ nga jye kisìhixatꞌaà xi̱ta̱, Jesús kiìmijìn‑jno jngoò nindoò nga kiì kiìchja̱tꞌaà‑la̱ Nainá.
\v 47 Kꞌe̱ nga jye kòjñò, jè chitso, jyeé ya̱ síjna jngoò osen ndáchikon. Jesús, nga ta̱jngoò tsibíjnatꞌaà nangui,
\v 48 kijtseè chitso nga mìkiì ma fì. Nga jè tjo̱ bíchjoà ikon‑la̱. Kꞌe̱ nga ta̱jñòya ìsa̱, Jesús kiìtji̱ngui‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ nga kiì‑ne ndso̱ko̱ ya̱ i̱sòn nandá. Ta̱nga kꞌoa̱á kisꞌiìn koni tsà mejèn‑la̱ nga kjoi̱ ítjòn‑la̱ chitso.
\v 49 Jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, kꞌe̱ nga kijtseè nga tífìsòn nandá, kꞌoa̱á sꞌín kisìkítsjeèn, kitsò, tsà ini̱ma̱ chꞌo‑né; kiskindàya xkón
\v 50 nga kitsakjòn‑la̱ kꞌe̱ nga kijtseè kóho̱tjín. Ta̱nga Jesús ni̱to̱ón kiìchja̱‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―ꞌÑó tꞌè‑là takòn, kì tsakjoòn‑jèn, ꞌa̱n‑ná.
\p
\v 51 Kꞌe̱ nga jahasꞌen chitso Jesús, ni̱to̱ón kisijyò‑ne tjo̱. Tà kꞌoa̱á komà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱,
\v 52 nga kjꞌeè kì ndaà fahasꞌen‑jiìn‑la̱ jè kjo̱xkón xi kisꞌiìn Jesús tsꞌe̱ i̱nchra̱jín, koi‑né nga tájaàjiìn tjín ini̱ma̱‑la̱.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kisìndaà‑ne xi̱ta̱ xkꞌén ján Genesaret
\r (Mateo 14:34‑36)
\p
\v 53 Kꞌe̱ nga jye tsatojiìn ndáchikon, ijchò ján nangui Genesaret; ya̱á tsibítꞌaàꞌñó chitso‑la̱ ya̱ i̱ndiì ndáchikon.
\v 54 Kꞌe̱ nga tsitajen yije chitso, jñà xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna, ni̱to̱ón kijtseèxkon nga jè Jesús.
\v 55 Ti̱koa̱á ni̱to̱ón kiì kóho̱kji nga jngoò itjandiì i̱ꞌnde jè. I̱kjoàn tsibítsꞌia̱ xi̱ta̱ nga jꞌiìko̱‑la̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi xkꞌén; kjisòn‑la̱ na̱chan‑yá ya̱ i̱ꞌnde ñánda nga ꞌnchré xi̱ta̱ nga bijchó Jesús.
\v 56 Ni̱ta̱ ñánda na̱xa̱ndá nga jahasꞌen Jesús, tsà na̱xa̱ndá jtobá‑né, na̱xa̱ndá iì‑né, i̱nchi̱ya‑né, ko̱ tsà rancho̱‑né, jñà xi̱ta̱ ya̱á sikáyijò jñà xi̱ta̱ xi xkꞌén ya̱ jngohosen ndi̱yá; i̱kjoàn bítsiꞌba‑la̱ na̱sꞌín tà jè i̱tjòn nikje‑la̱ tsobàꞌñó nga kàtandaà‑ne. Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi kitsobàꞌñó nikje‑la̱ kjòndaà yijeé‑ne.
\c 7
\s Kjoa̱ xi síkitsꞌón xi̱ta̱
\r (Mateo 15:1‑20)
\p
\v 1 Ijchò xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés xi jꞌiì‑ne na̱xa̱ndá Jerusalén. Ya̱á ijchòtji̱ngui‑la̱ ñánda tíjna Jesús.
\v 2 Jñà xi̱ta̱ koi, kijtseè iꞌnga xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús nga kjèn tjéko̱ tsja nga mìkiì oníjno; kitsò‑la̱ xíkjín [nga mìkiì nchisíkitasòn koni sꞌín tjín kjo̱tíxoma tsꞌe̱ xi̱ta̱ judío xi xkón tjín].
\v 3 Nga jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱ judío, kꞌoa̱á sꞌín síkitasòn koni sꞌín tjín kjo̱tíxoma‑la̱ xi̱ta̱ jchínga; tsà mì nguì ndaà ko̱níjno tsja, mìkiì ko̱kje̱n.
\v 4 Ti̱koa̱á kꞌe̱ nga fꞌiì‑ne ndi̱tsi̱n, ítjòn oníjno tsja, kꞌe̱é kjèn; tjín‑ìsa‑la̱ kjo̱tíxoma xi kjꞌei̱í koni oníya chi̱tsín‑la̱, ti̱jí‑la̱, ko̱ chi̱tsín ki̱cha̱‑la̱ ko̱ na̱chan‑la̱.
\v 5 Koií kjoa̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés kiskònangui‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne mìkiì síkitasòn‑ne xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑lè, koni sꞌín tjín kjo̱tíxoma‑la̱ xi̱ta̱ jchínga nga ta kꞌoa̱á sꞌín kjèn tjéko̱ tsja?
\p
\v 6 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Koni sꞌín kiskiì Isaías, xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá, ndaà kiìchja̱ i̱tꞌaà tsa̱jòn, jñò, xi̱ta̱ xi jò ma i̱sén‑nò, kꞌe̱ nga kitsò:
\q Jñà xi̱ta̱ koi,
\q beèxkón‑na xi tà ꞌén chja̱,
\q ta̱nga jñà ini̱ma̱‑la̱ kjiìn títsa̱jna;
\q
\v 7 Nìmé chjí‑la̱ nga beèxkón‑na,
\q nga kjo̱tíxoma‑la̱ xi̱ta̱á okóya koni tsà kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá.
\m
\v 8 Jñò, nìkíjna‑nò xi nguì kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá, ko̱ jè onguítji̱ngui‑là kjo̱tíxoma‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑nò nga oníya ti̱jí‑nò, chi̱tsín‑nò; kjìn ska̱ya kjo̱tíxoma tjín‑nò koni sꞌín ꞌnè.
\p
\v 9 Kitsò‑ìsa Jesús:
\p ―Jñò, nachrjekàngui‑nò xi nguì kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá, jè nìkitasòn kjo̱tíxoma‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑nò.
\v 10 Moisés kꞌoa̱á kitsò: “Jcha̱xkoín na̱ꞌèn‑lè ko̱ nea̱‑lè.” Kꞌoa̱á ti̱ kitsò: “Jè xi chja̱jno‑la̱ na̱ꞌèn‑la̱ ko̱ nea̱‑la̱, tjínè‑la̱ nga si̱kꞌen.”
\v 11 Ta̱nga jñò bixón‑nó: “Jngoò xi̱ta̱, ma ki̱tso̱‑la̱ na̱ꞌèn‑la̱, o nea̱‑la̱: Mìkiì ko̱ma siìchjátꞌaà‑lè; ngatsꞌiì tsojmì xi tjín‑na, Corbán‑né.” (ꞌÉn xi tsò Corbán, ꞌén Hebreo‑né; tsòyaá‑ne: jè Nainá jyeé kitsjaà yije‑la̱.)
\v 12 Bixón‑nó nga mì ti̱ kiì tjíꞌnde‑la̱ nga ko̱si̱ko̱ na̱ꞌèn‑la̱, o nea̱‑la̱.
\v 13 Jñò, nachrjekàngui‑nò ꞌén‑la̱ Nainá nga nìkatoya‑là xinguio̱o kjo̱tíxoma‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑nò. Kjìn ska̱ya kjo̱tíxoma tjín‑ìsa‑nò xi kꞌoa̱sꞌín ꞌnè.
\p
\v 14 Jesús, kꞌe̱é kiìchja̱‑la̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱, kitsò‑la̱:
\p ―Ngatsꞌioò, ti̱náꞌyaà ko̱ ndaà kàtachi̱ya‑nò.
\v 15 Ni̱mé tjín xi fahasꞌen‑jiìn yijo‑la̱ xi̱ta̱ xi síkitsꞌón. Jè‑né xi ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ bitjojiìn‑ne, xi síkitsꞌón.
\v 16 ¡Ndaà ti̱náꞌyaà koni xan‑nò!
\p
\v 17 Jesús itjokàjiìn‑la̱ xi̱ta̱; kiì, jahasꞌen jngoò niꞌya; i̱kjoàn jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ kiskònangui‑la̱ kó tsòya‑ne jè kjoa̱ mangásòn xi tsibéno̱jmí.
\v 18 Kitsò Jesús:
\p ―¿Jñò, a ti̱koa̱á mìkiì machi̱ya‑nò kó tsòya‑ne? ¿A mì fìya‑nò ngatsꞌiì tsojmì xi fahasꞌen‑jiìn yijo‑la̱ xi̱ta̱ mìkiì síkitsꞌón
\v 19 nga mìtsà ini̱ma̱‑la̱ fahasꞌen‑jiìn? Ya̱á fahasꞌen i̱ndso̱ꞌba̱, i̱kjoàn bitjo‑ne kꞌe̱ nga fì kítsa̱jna ján baño.
\p Jesús kitsòyaá‑ne: Ngatsꞌiì tsojmì xi ma chine, tsjeè‑né; mìkiì síkitsꞌón ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱.
\v 20 Kitsò‑ìsa Jesús:
\p ―Jè kjo̱hítsjeèn xi bitjojiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱, jè xi síkitsꞌón.
\v 21 Koi‑né nga ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ nchrobájiìn, jñà kjo̱hítsjeèn xi chꞌo tsò, koni jè kjoa̱ chijngui tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi jye chixàn ko̱ xi kjꞌeè bixan jèn, ko̱ xi xi̱ta̱ síkꞌen,
\v 22 ko̱ kjoa̱ chijé, ko̱ kjoa̱ tse mejèn, ko̱ kjoa̱ tsꞌe̱n, ko̱ kjoa̱ kona̱cha̱n, ko̱ kjoa̱ tsꞌe̱ xi otonè‑la̱ kjoa̱ tsꞌe̱ yijo‑ná, ko̱ kjoa̱xìtakòn, ko̱ kjoa̱ ꞌon takòn, ko̱ kjoa̱ ꞌnga ikon, ko̱ kjoa̱ ꞌén ndiso, ko̱ kjoa̱ tòndo̱ xi mìtsà ítjòn nìkítsjeèn.
\v 23 Ngatsꞌiì kjoa̱ koi xi ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ bitjokàjiìn‑ne, koií xi síkitsꞌón xi̱ta̱.
\s Mé xi komàtꞌin chjo̱ón xi xìn nangui‑la̱ nga kòkjeiín‑la̱ i̱tꞌaà tsꞌe̱ Jesús
\r (Mateo 15:21‑28)
\p
\v 24 Kiì Jesús ján na̱xa̱ndá Tiro ko̱ Sidón. Kꞌe̱ nga ijchò ya̱, jahasꞌen jngoò niꞌya; mejèn‑la̱ nga mì yá xi̱ta̱ xi skoe̱, ta̱nga mìkiì komà tsibìjnaꞌma.
\v 25 Ni̱to̱ón kiìꞌnchré jngoò chjo̱ón xi ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ tsòti‑la̱. Kiì ñánda tíjna Jesús nga tsasìxkóꞌnchitꞌaà‑la̱;
\v 26 tsibítsiꞌba‑la̱ nga ko̱chrjekàjiìn jè ini̱ma̱ chꞌo xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ tsòti. Jè chjo̱ón, ya̱á i̱ꞌnde‑la̱ ñánda ꞌmì Sirofenicia; ꞌén griego chja̱.
\v 27 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Tjiìꞌnde‑la̱ jñà kàtakjèn ítjòn xi i̱xti ma. Mìkiì ndaà tjín tsà chjaàꞌan‑la̱ ni̱ño̱ jñà i̱xti, i̱kjoàn kꞌoi̱‑lá ndí nañá.
\p
\v 28 Jè chjo̱ón kitsò:
\p ―Ndaà tjín Na̱ꞌèn; ta̱nga jñà ndí nañá kineé xi̱‑la̱ tsojmì xi bixòngui ími̱xa̱ xi síkatsjoò i̱xti.
\p
\v 29 Kꞌe̱é kitsò Jesús:
\p ―Ndaà kinokjoì. Tꞌin‑ne niꞌya‑lè. Jè ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í, jye itjokàjiìn‑ne ini̱ma̱‑la̱ tsòti‑lè.
\p
\v 30 Kꞌe̱ nga ijchò‑ne niꞌya‑la̱, jè chjo̱ón, jè tsòti‑la̱, ya̱á kijnasòn na̱chan; ta̱nga jye itjokàjiìn‑ne ini̱ma̱‑la̱ jè ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kisìndaà jngoò‑ne xi̱ta̱ jtayaà ko̱ xi skíꞌi̱n
\p
\v 31 Jesús kiì‑ne ya̱ i̱ꞌnde tsꞌe̱ Tiro; jahatojiìn i̱ꞌnde Sidón, ti̱koa̱ jahatojiìn nangui xi ꞌmì Decápolis, ijchò‑ne ya̱ ndáchikon tsꞌe̱ Galilea.
\v 32 \fig Jesus healing the sick 50% ‑ Mrk 7:32|17-CN01723B.TIF|col|Mrk 7:32||Jesús kjìn xi̱ta̱ xkꞌén kisìndaà‑ne|MRK 7.32\fig*Ya̱á ijchòko̱ jngoò xi̱ta̱ xi jtayaà ko̱ skíꞌi̱n, tsibítsiꞌba‑la̱ Jesús nga ko̱òtꞌaà‑la̱ tsja jè xi̱ta̱ jè.
\v 33 Jesús, i̱tꞌaà xìn kiìko̱ ñánda tsjìn xi̱ta̱, kꞌe̱é jahasꞌen jnótsja ya̱ líká‑la̱, ko̱ ndána̱chrá‑la̱ kisìkaàjno ni̱je̱n‑la̱.
\v 34 Jesús kiskoòtsejèn ngajmiì; i̱kjoàn jaátse‑la̱, kitsò:
\p ―¡Efata! ―tsò‑ne ꞌén jè: ¡Kàtatáxꞌa̱!
\p
\v 35 Ni̱to̱ón kitáxꞌa̱‑ne líká‑la̱ xi̱ta̱ jè, ti̱koa̱á ndaà komà kiìchja̱‑ne.
\v 36 Jesús kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱:
\p ―Kì yá xi̱ta̱ xi bèno̱jmí‑là.
\p Ta̱nga kꞌe̱ nga ꞌñó tsibítꞌin‑la̱ Jesús nga mì yá xi̱ta̱ ke̱èno̱jmí‑la̱, ta̱nga jñà xi̱ta̱ ìsa̱á ndaà kiskinìsòn ꞌén.
\v 37 Jñà xi̱ta̱ xi kiìꞌnchré, ta kjo̱xkón‑la̱, kitsò:
\p ―Ndaà sꞌín yije. Síndaà‑ne xi̱ta̱ xi jtayaà ko̱ xi mìkiì ma chja̱.
\c 8
\s Jè kjo̱xkón xi kisꞌiìn Jesús nga ñijòn jmiì xi̱ta̱ kisìkjèn
\r (Mateo 15:32‑39)
\p
\v 1 Ìjngoò na̱chrjein nga kjìn jchán xi̱ta̱ kjòxkóya koa̱ tsjìn tsojmì xi kine, Jesús kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, kitsò‑la̱:
\p
\v 2 ―Jñà xi̱ta̱ koi, mahi̱ma̱keè‑ná. Jyeé kò jàn na̱chrjein tjín‑la̱ nga títsa̱jnako̱‑na koa̱ ni̱mé tjín tsojmì xi kine.
\v 3 Tsà tà ko̱sꞌín siìkasén chjan‑na niꞌya‑la̱ ya̱á ko̱hindaàya ndi̱yá nga tjín xi kjiìn inchrobà‑ne.
\p
\v 4 Kitsò xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús:
\p ―¿Kósꞌín si̱kjèn xi̱ta̱ koi jngoò i̱ꞌnde i̱tꞌaà xìn ñánda ni̱mé tjín?
\p
\v 5 Jesús kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Kó tjín ma i̱nchra̱jín xi tíyijò‑nò?
\p Kitsò jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱:
\p ―Itoò ma‑ne.
\p
\v 6 Kꞌe̱é kitsò Jesús:
\p ―Koa̱tìn‑la̱ kàtìtsa̱jnatꞌaà nangui jñà xi̱ta̱.
\p Jesús kiskoé i̱nchra̱jín xi itoò ma‑ne; kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá i̱kjoàn kisìxkoa̱ya; kꞌe̱é kjònga̱tsja jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ mé‑ne nga kisìkaꞌbí‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne.
\v 7 Ti̱koa̱á tíyijò chiba‑la̱ ti̱n jtobá. Jesús kisìchikon‑tꞌin; i̱kjoàn kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱:
\p ―Ti̱kaꞌbió.
\p
\v 8 Tsakjèn yije xi̱ta̱ kóho̱tjín skanda kó nga kjòskiì; kꞌe̱ nga tsibíxkó‑ne jñà xi kjòxkoa̱ya nga tsiningui‑ne, nguì itoò ni̱si̱yá ko̱ma.
\v 9 Jñà xi̱ta̱ xi tsakjèn, kjo̱meè ñijòn jmiì ma‑ne. Jesús, i̱kjoàn kisìhixatꞌaà‑ne jñà xi̱ta̱;
\v 10 i̱kjoàn jahasꞌen chitso ko̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱. Ya̱á kiì i̱ꞌnde ñánda ꞌmì Dalmanuta.
\s Kꞌe̱ nga jñà xi̱ta̱ fariseo jngoò seña kisìjé xi jeya tjín
\r (Mateo 16:1‑4; Lucas 12:54‑56)
\p
\v 11 Ijchò xi̱ta̱ fariseo, tsibítsꞌia̱ nga tsajoókjoò‑ko̱ Jesús. Kisìjé jngoò‑la̱ seña xi jeya tjín xi i̱tꞌaà tsꞌe̱ Nainá nchrobá‑ne nga mejèn‑la̱ skoe̱ tsà kixi̱ kjoa̱ nga Nainá kisìkasén.
\v 12 Jesús ꞌñó jaátse‑la̱, kitsò:
\p ―Jñà xi̱ta̱ koi, ¿mé‑ne seña xi jeya tjín síjé‑ne? Xi nguì o̱kixi̱, kꞌoa̱á xan‑nò, ni̱jngoò seña jcha̱a.
\p
\v 13 Ya̱á kisìkítsa̱jna xi̱ta̱ koi; jahasꞌen ìjngoò kꞌa‑ne chitso; kiì ján xijngoaà ndáchikon.
\s Na̱ꞌyo̱ san‑la̱ xi̱ta̱ fariseo
\r (Mateo 16:5‑12)
\p
\v 14 Jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús, kꞌe̱ nga kiì, kijchàajiìn‑la̱ mìkiì tsꞌa i̱nchra̱jín. Tà jngoò ma i̱nchra̱jín xi kjinaya‑la̱ chitso.
\v 15 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Chítsejèn‑là koa̱ ti̱kinda̱a yijo‑nò i̱tꞌaà tsꞌe̱ na̱ꞌyo̱ san‑la̱ xi̱ta̱ fariseo ko̱ tsꞌe̱ Herodes.
\p
\v 16 Jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús tsohóko̱ xíkjín, kitsò‑la̱:
\p ―Koií kꞌoa̱ tsò‑ná nga mìkiì kichꞌá i̱nchra̱jín.
\p
\v 17 Jesús kisijiìn‑la̱ koni sꞌín nchijoó, kꞌe̱é kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne ko̱bixón‑nò nga tsjìn‑nò i̱nchra̱jín? ¿A kjꞌeè fìya‑nò? ¿A mì machi̱ya‑nò? ¿A tsí ꞌñó tájaàjiìn tjín ini̱ma̱‑nò?
\v 18 Tjín xkoòn, ¿mé‑ne mìkiì tsejèn‑nò? Tjín líká‑nò, ¿mé‑ne mìkiì naꞌyà‑nò? ¿A mì bítsjeèn‑nò
\v 19 kꞌe̱ kisìkaꞌbiá i̱nchra̱jín xi ꞌòn ma‑ne koa̱ ꞌòn jmiì xi̱ta̱ tsakjèn? ¿Kó tjín ni̱si̱yá tsiningui‑ne xi tsibíxkó‑ìsa̱?
\p Kitsò jñà xi̱ta̱:
\p ―Tejò ni̱si̱yá komà.
\p
\v 20 ―Kꞌe̱ nga kisìkaꞌbiá jñà i̱nchra̱jín xi itoò ma‑ne, koa̱ ñijòn jmiì xi̱ta̱ tsakjèn, ¿kó tjín ni̱si̱yá tsiningui‑ne xi tsibíxkó‑ìsa̱?
\p Kitsò jñà xi̱ta̱:
\p ―Itoò ni̱si̱yá komà.
\p
\v 21 Kꞌe̱é kitsò‑la̱:
\p ―¿A tà kó kjꞌeè machi̱ya‑nò?
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kisìndaà jngoò‑ne xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱
\p
\v 22 Jesús ijchò ján na̱xa̱ndá Betsaida; ya̱ ijchòko̱ jngoò‑la̱ xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱. Tsibítsiꞌba‑la̱ nga kàtátꞌaà‑la̱ tsja jñà xko̱n.
\v 23 Jesús kitsobàꞌñó tsja jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱. I̱kjoàn tsachrjekàjiìn na̱xa̱ndá, tsibíchrángui xko̱n, i̱kjoàn tsohósòn‑la̱ tsja. Kꞌe̱é kiskònangui‑la̱ a tsejèn chiba‑la̱.
\v 24 Jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ kiskoòtsejèn, kitsò:
\p ―Jye be xi̱ta̱ ta̱nga kꞌoa̱á ma‑na̱ ta koni kjoàn yá kjoàn nga tjíma.
\p
\v 25 Jesús, ìjngoò kꞌa tsohótꞌaà‑la̱ tsja jñà xko̱n. Kitsò‑la̱ nga ndaà kàtakotsejèn, ni̱to̱ón kjòndaà‑ne. Ndaà kijtseè yije‑ne.
\v 26 Jesús kisìkasén‑ne niꞌya‑la̱ xi̱ta̱ jè, kitsò‑la̱:
\p ―Kì ya̱ bitjaàsꞌen‑jiìn na̱xa̱ndá, kì yá xi̱ta̱ xi bèno̱jmí‑la̱.
\s Kꞌe̱ nga jè Pedro tsibéno̱jmíya nga Jesús, jé xi Cristo
\r (Mateo 16:13‑20; Lucas 9:18‑21)
\p
\v 27 Itjo Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, kiì ya̱ na̱xa̱ndá jtobá xi chja̱‑ne Cesarea tsꞌe̱ Filipo. Kꞌe̱ nga tjímaya ndi̱yá, Jesús kiskònangui‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Kó tsò jñà xi̱ta̱? ¿Yá‑ná ꞌa̱n?
\p
\v 28 Kitsò jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱:
\p ―Tjín xi tsò: “Jé Juan xi kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱.” Tjín xi tsò: “Jé Elías.” Ti̱koa̱á tjín xi tsò: “Jngoò xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá.”
\p
\v 29 Jesús kiskònangui‑la̱ jñá xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱; kitsò‑la̱:
\p ―¿Jñò kó bixón? ¿Yá‑ná ꞌa̱n?
\p Kiìchja̱ Pedro, kitsò:
\p ―Ji̱‑né xi Cristo [xi xó kisìkasén‑lè Nainá].
\p
\v 30 Ta̱nga jè Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Kì yá xi̱ta̱ xi bèno̱jmí‑là xi i̱tꞌaà tsꞌa̱n.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús tsibéno̱jmíya kjoa̱ biyaà‑la̱
\r (Mateo 16:21‑28; Lucas 9:22‑27)
\p
\v 31 Tsibítsꞌia̱ Jesús nga tsakóya‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―ꞌA̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, tse kjo̱ꞌin siìkjiaán; ko̱chrjengui‑na jñà xi̱ta̱ jchínga, ko̱ jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì, ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés. Si̱ìkꞌeén‑na ta̱nga kꞌe̱ nga ki̱jchò jàn na̱chrjein kjoa̱áya‑na.
\p
\v 32 Jesús nguì ndaà tsibéno̱jmí kjoa̱ xi komàtꞌin. Jé Pedro kiìchja̱tꞌaàxìn‑la̱ Jesús nga mìkiì ndaà tjín koni tsò.
\v 33 Ta̱nga Jesús, kisìkáfaya, kiskoòtsejèn‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, tsohótiko̱ Pedro. Kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱si̱tꞌaàxìn‑ná ji̱ xi̱ta̱ nei̱í. Nga ji̱, mìtsà kꞌoa̱sꞌín nìkítsjiìn koni sꞌín tjín kjo̱hítsjeèn‑la̱ Nainá. Ngaji̱ tà kꞌoa̱sꞌín nìkítsjiìn koni sꞌín tjín kjo̱hítsjeèn‑la̱ xi̱ta̱.
\p
\v 34 Jesús kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ ko̱ xi̱ta̱ xi tji̱ngui‑la̱. Kitsò‑la̱:
\p ―Tsà yá xi mejèn‑la̱ nga xi̱ta̱ tsꞌa̱n ko̱ma, kàtatsjeiìn‑takòn mé xi mejèn‑la̱ yijo‑la̱; koni jngoò xi̱ta̱ xi ꞌyajen krò‑la̱, kàtìjnandaà nga si̱ìkjeiín kjo̱ꞌin xi kjoa̱ tsꞌa̱n; ndaà kàtjìtꞌaà‑na.
\v 35 Nga ni̱ta̱ yá xi̱ta̱ xi mejèn‑la̱ ko̱chrjetjì yijo‑la̱ nga ni̱mé kjo̱ꞌin sa̱kò‑la̱, tà sa̱á si̱ìchija‑né ko̱ kjo̱ꞌin kíjnajiìn; ta̱nga jè xi tíjnandaà nga tsjá yijo‑la̱ xi kjoa̱ tsꞌa̱n ko̱ kjoa̱ tsꞌe̱ ꞌén ndaà‑la̱ Nainá, jè‑né xi ki̱tjokàjiìn kjo̱ꞌin nga i̱tꞌaà tsꞌa̱n ndaà kíjna.
\v 36 ¿Mé xi si̱ìkijne xi̱ta̱ na̱sꞌín tjoé yije‑la̱ i̱sòꞌnde tsà si̱ìchja ini̱ma̱‑la̱? Ni̱mé.
\v 37 ¿A ko̱ma koi̱ìchjí kjoa̱biyaà jngoò xi̱ta̱ xi majìn‑la̱ nga ki̱yá? Majìn.
\v 38 Tsà tjín iꞌnga xi̱ta̱ xi ko̱sobà‑la̱ i̱tꞌaà tsꞌa̱n ko̱ i̱tꞌaà tsꞌe̱ ꞌén‑na̱ ya̱ nguixko̱n xi̱ta̱ jé xi tjín, ti̱koa̱á ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ko̱sobà‑na̱ i̱tꞌaà tsꞌe̱ kꞌe̱ nga kjoi̱ikoa̱a ìjngoò kꞌa kjoa̱jeya‑la̱ Na̱ꞌèn‑na̱ ko̱ àkja̱le̱ tsjeè‑la̱ Nainá.
\c 9
\p
\v 1 Jesús kitsò‑ìsa̱:
\p ―O̱kixi̱í xi xan‑nò, títsa̱jnajiìn iꞌnga xi̱ta̱ i̱jndé xi mìkiì ki̱yá skanda kꞌe̱ nga skoe̱ kó sꞌín otíxoma Nainá nga kjoi̱íko̱ ngaꞌñó‑la̱.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús jahatjìya íꞌñó i̱sén‑la̱ kóho̱kji yijo‑la̱
\r (Mateo 17:1‑13; Lucas 9:28‑36)
\p
\v 2 Nga komà joòn na̱chrjein, Jesús kiìmijìn‑jno jngoò nindoò xi ꞌnga kji; tà jñà kiìko̱ Pedro, Jacobo ko̱ Juan. Kꞌe̱ nga ijchò i̱ꞌnde jè, Jesús, jahatjìya íꞌñó i̱sén‑la̱ nga nguixko̱n jñà xi̱ta̱ koi.
\v 3 Jè nikje‑la̱ ꞌñó kjòchroba, tsí ote niꞌín né. Tsjìn xi̱ta̱ nga tíjtsa i̱sòꞌnde xi ma‑la̱ tsꞌiìn nikje koni sꞌín kjòchroba.
\v 4 Ti̱koa̱á kijtseè jè Elías ko̱ Moisés nga nchijoókjoò ko̱ Jesús.
\v 5 Jè Pedro kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Maestro, ndaà tjín nga i̱ titsa̱jnaá. Jàn niꞌya xkójndà kíndaà‑je̱n. Jngoò tsi̱ji, jngoò tsꞌe̱ Moisés, jè xi ìjngoò tsꞌe̱ Elías.
\p
\v 6 Jè Pedro tà kꞌoa̱á kitsò. Mì ti̱ kì beè‑ne kó sꞌín kiìchja̱ nga ꞌñó kitsakjòn xi̱ta̱ koi.
\v 7 Kꞌe̱é jꞌiì jngoò ꞌnguién‑la̱ ifi xi tsibíꞌma xi̱ta̱ koi; ya̱á i̱jiìn ifi kinaꞌyà jngoò‑la̱ ꞌén xi kitsò:
\p ―Jè jèe̱ xi kiꞌndí‑na̱ xi ꞌñó matsjake̱. Jè ti̱náꞌya‑là.
\p
\v 8 Ti̱kꞌe̱‑ne kiskoòtsejèn xi̱ta̱ koi. Mì ti̱ yá tjín‑ne. Tà jè ta̱jngoò Jesús síjna.
\p
\v 9 Kꞌe̱ nga inchrobàjen‑tꞌaà‑ne nindoò, Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱:
\p ―Kì yá xi̱ta̱ xi bèno̱jmí‑là jè kjoa̱ xi kàꞌyaà; skanda kꞌe̱é tèno̱jmí‑là kꞌe̱ nga kjoa̱áya‑na i̱tꞌaà tsꞌe̱ kjoa̱biyaà ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱.
\p
\v 10 Jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ tsibíꞌma jè kjoa̱ jè, sakoa̱á tsajoóya‑ne kó tsò‑ne xi tsò‑la̱ kjoa̱áya‑la̱.
\v 11 Kiskònangui‑la̱ Jesús. Kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne ko̱tsò‑ne jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés nga jè Elías kjoi̱í ítjòn?
\p
\v 12 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―O̱kixi̱ né. Jè kjoi̱í ítjòn Elías, jè koi̱ìndaàjiìn yije kjoa̱. ¿Koa̱ mé‑ne ko̱tsò‑ne Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, tseé kjo̱ꞌin siìkjiaán, toòn skoe̱‑na xi̱ta̱?
\v 13 Ta̱nga ꞌa̱n, kꞌoa̱á xán‑nò, jè Elías jyeé jꞌiì. Jñà xi̱ta̱ kꞌoa̱á sꞌín kisìko̱ koni sꞌín mejèn‑la̱. Ta̱nga kꞌoa̱á sꞌín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga kꞌoa̱á sꞌín ko̱matꞌin.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kisìndaà jngoò‑ne ti xi ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱
\r (Mateo 17:14‑21; Lucas 9:37‑43)
\p
\v 14 Jesús kꞌe̱ nga ijchò‑ne ñánda títsa̱jna xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ xi iꞌnga, kijtseè nga kjìn jchán ma xi̱ta̱ xi títsa̱jna. Ya̱á títsa̱jnajiìn iꞌnga xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, ꞌñó nchijoóya‑ne.
\v 15 Jñà xi̱ta̱ kꞌe̱ nga kijtseè nga ijchò Jesús, tà kꞌoa̱á ko̱ma‑la̱. Kiì yije kóho̱tjín nga kisìhixatꞌaà.
\v 16 Jesús kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé xi ko̱ ta ndaà chibàya‑nò?
\p
\v 17 Kꞌe̱é kiìchja̱ jngoò xi̱ta̱ xi ya̱ tíjnajiìn. Kitsò:
\p ―Maestro, jè kiꞌndí‑na̱ kòfꞌiìko̱‑lè. Ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱; mìkiì ma chja̱.
\v 18 Ni̱to̱n ñánda tíjna kꞌe̱ nga tsobàꞌñó, majndoòtꞌaà nangui ko̱ ochrje ndáxó tsoꞌba, síjtsꞌiìn ni̱ꞌño̱, i̱kjoàn si̱jna tsjò. Koi tìsìjé‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑lè nga kàtachrjekàjiìn ini̱ma̱‑la̱ jè ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í ta̱nga mìkiì bitjokàjiìn‑la̱.
\p
\v 19 Kiìchja̱ Jesús, kitsò:
\p ―Jñò, xi̱ta̱ xi mìkiì mokjeiín‑nò i̱tꞌaà tsꞌa̱n. ¿Skanda mé na̱chrjein kóti̱jnako̱‑nò? ¿Mé na̱chrjein ska̱‑na kjoa̱‑nò? Nchrohóko̱‑ná jè ti i̱jndé.
\p
\v 20 Kꞌe̱é kiìko̱ jè ti ya̱ nguixko̱n Jesús; jè ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í, kꞌe̱ nga kijtseè Jesús, ìjngoò kꞌa kꞌen xín ti. Kꞌe̱ nga kiskaàtꞌaà nangui tsangáyàꞌnde koa̱ itjo ndáxó tsoꞌba.
\v 21 Jesús kiskònangui‑la̱ na̱ꞌèn‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿A kjòtseé o̱ma‑la̱ ti‑lè?
\p Jè na̱ꞌèn‑la̱ kitsò:
\p ―Ti̱kꞌe̱‑ne nga sa̱ ndí ti jtobá kji.
\v 22 Jè ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í kò kjìn jchán kꞌa síkatje̱n‑jiìn niꞌín ko̱ síkatje̱n‑jiìn nandá nga mejèn‑la̱ síkꞌen. Tsà ko̱ma‑lè mé xi si̱koi̱i, jcha̱hi̱ma̱takòn‑náje̱n ko̱ ti̱chjátꞌaà‑náje̱n.
\p
\v 23 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―¿Kó si tsà ko̱ma‑lè? Ma yije‑né ni̱ta̱ mé kjoa̱‑ne jè xi mokjeiín‑la̱.
\p
\v 24 Ni̱to̱ón ꞌñó kiìchja̱ jè na̱ꞌèn‑la̱ ti. Kitsò:
\p ―Mokjeiín‑na̱, ti̱chjátꞌaà‑ìsa̱‑ná nga nguì ìsa̱ ndaà ko̱kjeiín‑na.
\p
\v 25 Jesús kꞌe̱ nga kijtseè nga tíma kjìn xi̱ta̱, tsohótiko̱ jè ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í; kitsò‑la̱:
\p ―Ngaji̱, ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í xi mìkiì ma‑lè nokjoì ko̱ mìkiì naꞌyì, ꞌa̱n, kꞌoa̱á xan‑lè, titjo̱jiìn ini̱ma̱‑la̱ ti jè; kì ti ya̱á bitjaàsꞌen‑jiìn‑ne ini̱ma̱‑la̱.
\p
\v 26 Jè ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í kiskindàyaxá; i̱kjoàn ìjngoò kꞌa kꞌen xín ti. I̱kjoàn itjojiìn‑ne ini̱ma̱‑la̱. Kisìkájna jè ti koni tsà jye kꞌen, jñà xi̱ta̱ xi nchikotsejèn, kitsò:
\p ―Jyeé kꞌen.
\p
\v 27 Ta̱nga jè Jesús kitsobàꞌñó tsja; kiskímiìꞌnga; i̱kjoàn tsasíjna kixi̱ jè ti.
\p
\v 28 Kꞌe̱ nga jahasꞌen niꞌya Jesús, jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ kiskònangui‑la̱ nga ta̱jngoò, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne ngaje̱n mìkiì kòbitjojiìn‑na̱je̱n jè ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í?
\p
\v 29 Kiìchja̱ Jesús, kitsò:
\p ―Jñà ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í xi o̱kjoàn, kꞌe̱é bitjokàjiìn nga nokjoàtꞌaà‑là Nainá ko̱ nga bijnachjaán.
\s Kꞌoa̱á sꞌín tsibéno̱jmí Jesús kjoa̱biyaà‑la̱ xi ma‑ne jò kꞌa
\r (Mateo 17:22‑23; Lucas 9:43‑45)
\p
\v 30 Kꞌe̱ nga kiì‑ne ya̱ i̱ꞌnde jè, jahatojiìn nangui Galilea. Ta̱nga Jesús majìn‑la̱ nga xi̱ta̱ skoe̱;
\v 31 Jesús kꞌoa̱á sꞌín tsakóya‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱. Kitsò‑la̱:
\p ―ꞌA̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ ya̱á tso̱ba̱ꞌñó‑na jñà xi̱ta̱; i̱kjoàn si̱ìkꞌen‑na. Ta̱nga kꞌe̱ nga ki̱jchò jàn na̱chrjein nga ki̱yá, kjoa̱áya‑na.
\p
\v 32 Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ mìkiì kjòchi̱ya‑la̱ ꞌén xi kitsò‑la̱. Tà kitsakjòn‑né, mìkiì kiskònangui‑la̱.
\s Yá xi̱ta̱ xíkjín xi kíjna ítjòn
\r (Mateo 18:1‑5; Lucas 9:46‑48)
\p
\v 33 Kꞌe̱ nga ijchò ya̱ na̱xa̱ndá Capernaum, kꞌe̱ nga jye títsa̱jna i̱ya niꞌya, Jesús kiskònangui‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé xi koa̱ ta ndaà chibàya‑nò kꞌe̱ nga tìtsa̱nchrobáya ndi̱yá?
\p
\v 34 Xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ tà jyò tsibìtsa̱jna, koi‑né, kꞌe̱ nga nchinchrobá ya̱ ndi̱yá, tsajoóya‑ne yá xi̱ta̱ xíkjín xi kíjna ítjòn.
\v 35 Jesús tsibìjna; i̱kjoàn kiìchja̱‑la̱ nga tejò xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Tsà yá xi̱ta̱ xi mejèn‑la̱ nga kíjna ítjòn, ta saà jè kjoe̱hetꞌaà‑ne, chi̱ꞌnda‑la̱ kàtama ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi iꞌnga.
\p
\v 36 Jesús kiskoé jngoò ndí ti. Tsasíjna ꞌnchòhosen. Tsaꞌnga. I̱kjoàn kitsò‑la̱:
\p
\v 37 ―Ni̱ta̱ yá‑ne xi i̱tꞌaà tsꞌa̱n skoétjò jngoò ndí ti koni jè, ꞌa̱án xi skoétjò‑na; ko̱ jè xi skoétjò‑na mìtsà tà ꞌa̱n skoétjò‑na, ti̱koa̱á jè skoétjò xi kisìkasén‑na̱.
\s Yá xi kondra̱‑la̱ Cristo ko̱ yá xi xi̱ta̱ tsꞌe̱
\r (Lucas 9:49‑50; Mateo 10:42)
\p
\v 38 Kiìchja̱ Juan, kitsò:
\p ―Maestro, jngoò xi̱ta̱ kiꞌya‑je̱n xi i̱tꞌaà tsi̱ji ochrjekàjiìn ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱. Ta̱nga mìtsà xi̱ta̱ tsa̱ján; mìkiì kitsꞌiìꞌnde‑la̱je̱n.
\p
\v 39 Jesús kitsò:
\p ―Kì kꞌoa̱á nìko̱o. Ni̱yá‑jèn xi i̱tꞌaà tsꞌa̱n sꞌi̱in jngoò kjo̱xkón xi ndaà tjín xi ti̱jè ki̱chja̱jno‑ná.
\v 40 Jè xi mìtsà kondra̱ tsa̱ján, i̱tꞌaà tsa̱ján tíjna.
\v 41 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi i̱tꞌaà tsꞌa̱n tsjá jngoò chi̱tsín‑nò nandá, koií kjoa̱‑la̱ nga xi̱ta̱‑la̱ Cristo ꞌmì‑nò, o̱kixi̱í xi xan‑nò, jñà xi̱ta̱ koi, tjoé‑la̱ chjí‑la̱.
\s Xi̱ta̱ xi bítꞌin‑ná nga binchaàtsjiaá jé
\r (Mateo 18:6‑9; Lucas 17:1‑2)
\p
\v 42 ’Ni̱ta̱ yá‑ne xi jé ski̱nìjiìn jngoò ndí xi̱ta̱ i̱ma̱ xi mokjeiín‑la̱ i̱tꞌaà tsꞌa̱n, ìsa̱á‑la ndaà ko̱ma tsà si̱nguiꞌñó jngoò nda̱jo̱ natsí ísꞌiìn, i̱kjoàn si̱katje̱ngui ndáchikon.
\v 43 Tsà jè ndsa̱a ótsji jé‑nò, ti̱chátjòn. Ìsa̱á ndaà‑ne tsà xkoán titsjoò nga ki̱tjásꞌe̱n‑jñoò kjoa̱binachon mì kꞌoa̱‑ne tsà jò ma ndsa̱a koa̱ ján konguió i̱jiìn niꞌín ñánda mìkiì bitsꞌo,
\v 44 ya̱ ñánda mìkiì biyaà chi̱ꞌndo xi kine‑ná ko̱ ya̱ ñánda mìkiì bitsꞌo niꞌín nga tìtiá.
\v 45 Tsà jñà ndso̱koò ótsji jé‑nò, ti̱chátjòn. Ìsa̱á ndaà‑ne tsà xkoán titsjoò nga ki̱tjásꞌe̱n‑jñoò kjoa̱binachon mì kꞌoa̱‑ne tsà jò ma ndso̱koò koa̱ ján konguió i̱jiìn niꞌín,
\v 46 ya̱ ñánda mìkiì biyaà chi̱ꞌndo xi kine‑ná ko̱ ya̱ ñánda mìkiì bitsꞌo niꞌín nga tìtiá.
\v 47 Tsà jñà xkoòn ótsji jé‑nò, ti̱nachrjeè. Ìsa̱á ndaà‑ne tsà jngoò ma xkoòn nga ki̱tjásꞌe̱n‑jñoò ñánda tíhotíxoma Nainá mì kꞌoa̱á‑ne tsà jò ma xkoòn koa̱ ján konguió i̱jiìn niꞌín
\v 48 ya̱ ñánda mìkiì biyaà chi̱ꞌndo xi kine‑ná ko̱ ya̱ ñánda mìkiì bitsꞌo niꞌín nga tìtiá.
\p
\v 49 ’Ngatsꞌiì xi̱ta̱ sa̱ niꞌín ko̱tsjeè‑ne, koa̱ jñà kjo̱tjò xi tsjá xi̱ta̱, na̱xa̱á ko̱jnchra‑ne.
\v 50 Jè na̱xa̱, ndaà‑né; ta̱nga tsà mì ti̱ kiì jnchra‑ne, ¿kósꞌín si̱ko̱‑là nga ko̱jnchra ìjngoò kꞌa? Kàtasijiìn na̱xa̱ ini̱ma̱‑nò koa̱ ꞌnchán titsa̱jnako̱ xinguio̱o.
\c 10
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús tsakóya kjoa̱ tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi tsjiìn xíkjín
\r (Mateo 19:1‑12; Lucas 16:18)
\p
\v 1 Jesús itjojiìn ya̱ na̱xa̱ndá Capernaum, kiì ján i̱ꞌnde Judea, ijchò ján nangui i̱jto̱n xa̱jngá nandá Jordán. Ya̱á kòkjìn ìjngoò kꞌa xi̱ta̱; koa̱ jè tsibítsꞌia̱ ìjngoò kꞌa nga tsakóya‑la̱ xi̱ta̱ koni sꞌín kjitꞌaà.
\v 2 Ijchò kinchatꞌaà chrañà iꞌnga‑la̱ xi̱ta̱ fariseo. Nga mejèn‑la̱ skóna̱cha̱n‑la̱, kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿A tjíꞌnde‑la̱ xi xꞌi̱n nga tsjín chjo̱ón‑la̱?
\p
\v 3 Ta̱nga Jesús kitsò‑la̱:
\p ―¿Kósꞌín tsakóya‑nò Moisés?
\p
\v 4 Kitsò xi̱ta̱ koi:
\p ―Moisés kitsjaàꞌnde‑né nga ma si̱ndaà xo̱jo̱n nga ko̱ma tsjín xíkjín xi̱ta̱.
\p
\v 5 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Moisés, koi kꞌoa̱ kitsò‑nò, jñò, ꞌñó tájaàjiìn tjín ini̱ma̱‑nò.
\v 6 Ta̱nga kꞌe̱ nga sa̱ kisindaà i̱sòꞌnde, Nainá tsibíndaà xꞌi̱n ko̱ chjo̱ón.
\v 7 Kꞌoa̱á ma‑ne nga jè xꞌi̱n si̱ìkíjna na̱ꞌèn‑la̱ ko̱ nea̱‑la̱ nga kíjnako̱ chjo̱ón‑la̱.
\v 8 Ta jngoò xi̱ta̱ ko̱ma‑ne ingajò. Mìtsà ti̱ jò ma‑ne, ta̱ jngoò ko̱ma‑ne.
\v 9 Kꞌoi̱í kjoa̱‑la̱ nga mì yá xi̱ta̱ tjíꞌnde‑la̱ nga si̱ìtsjiìn xíkjín xi Nainá kisìjngoò.
\p
\v 10 Kꞌe̱ nga ijchò‑ne niꞌya‑la̱, jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús kiskònangui ìjngoò kꞌa‑la̱ ti̱koi‑ne kjoa̱ koi.
\v 11 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Jè xi̱ta̱ xi tsjín chjo̱ón‑la̱, i̱kjoàn bixan‑ko̱ ìjngoò xi kjꞌei̱í chjo̱ón, kjoa̱ chijngui tísꞌín i̱tꞌaà tsꞌe̱ chjo̱ón‑la̱.
\v 12 Tsà jè chjo̱ón tsjín xꞌi̱n‑la̱ i̱kjoàn bixan‑ko̱ ìjngoò xi kjꞌei̱í xꞌi̱n, ti̱koa̱á kjoa̱ chijngui tísꞌín i̱tꞌaà tsꞌe̱ xꞌi̱n‑la̱.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kisìchikon‑tꞌin ndí i̱xti
\r (Mateo 19:13‑15; Lucas 18:15‑17)
\p
\v 13 Jngoò kꞌa jñà xi̱ta̱ jꞌiìko̱‑la̱ ndí i̱xti jè Jesús nga mejèn‑la̱ si̱ìchikon‑tꞌin; ko̱òtꞌaà‑la̱ tsja. Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús mìkiì kitsjaàꞌnde‑la̱. Tsohótiko̱‑né.
\v 14 Kꞌe̱ nga kijtseè Jesús, kòjti‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Tjiìꞌnde‑là ndí i̱xti kàtjanchrobákon‑na. Kì binchahikon‑là. Jñà xi kꞌoa̱á sꞌín tjín ini̱ma̱‑la̱ koni tsꞌe̱ ndí i̱xti, jñà xi tjín‑la̱ kjo̱ndaà nga Nainá tíhotíxoma‑la̱.
\v 15 Kꞌoa̱á xan‑nò xi nguì o̱kixi̱, jñà xi mìkiì ko̱kjeiín‑la̱ koni jngoò ndí i̱xti nga skoé kjo̱ndaà‑la̱ Nainá nga jè ko̱tìxoma‑la̱, mìkiì kjoa̱hasꞌen‑jiìn ñánda tíhotíxoma Nainá.
\p
\v 16 Jesús tsaꞌnga jñà ndí i̱xti; tsohósòn‑la̱ tsja; i̱kjoàn kisìjétꞌaà‑la̱ Nainá nga kàtasíchikon‑tꞌin jñà i̱xti.
\s Xi̱ta̱ xi ꞌñó kjìn tsojmì tjín‑la̱
\r (Mateo 19:16‑30; Lucas 18:18‑30)
\p
\v 17 Kꞌe̱ nga tífì ìjngoò kꞌa‑ne Jesús, tsangachikon jngoò xi̱ta̱ xi ijchò tji̱ngui‑la̱. Tsasìxkóꞌnchitꞌaà‑la̱; i̱kjoàn kiskònangui‑la̱; kitsò‑la̱:
\p ―Ji̱ Maestro ndaà, ¿mé xi sꞌiaàn nga sꞌe̱‑na kjoa̱binachon ni̱ta̱ kjé‑ne?
\p
\v 18 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne nga xi̱ta̱ ndaà ꞌmì‑ná? Ni̱jngoò xi̱ta̱ xi ndaà, ta̱ jngoò jè Nainá xi ndaà.
\v 19 Jyeé tíjiìn‑lè kó tsò kjo̱tíxoma: “Kì xi̱ta̱ nìkꞌin; kì kjoa̱ chijngui ꞌnì; kì chijé ꞌnì; kì ꞌén ndiso nokjoì i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í; kì chona̱cha̱n‑jèn; cha̱xkoín na̱ꞌèn‑lè ko̱ nea̱‑lè.”
\p
\v 20 Jè xi̱ta̱ nchi̱ná kitsò:
\p ―Maestro, ngatsꞌiì kjo̱tíxoma koi, jyeé kisìkitasoàn kó nga sa̱ chítia.
\p
\v 21 Jesús tsja komà‑la̱, kiskoòꞌan, i̱kjoàn kitsò‑la̱:
\p ―Ìjngoò kjoa̱ chija‑lè. Tꞌin, tatìjni yije tsojmì xi tjín‑lè. I̱kjoàn ti̱kaꞌbí‑la̱ xi̱ta̱ i̱ma̱ mé‑ne nga sꞌe̱‑lè kjoa̱ machikon‑tꞌin ján ngajmiì. I̱kjoàn nchrobátji̱ngui‑ná.
\p
\v 22 Jè xi̱ta̱ nchi̱ná, tà kjòbaá‑la̱ nga kiìꞌnchré ꞌén koi. Tà ba kisꞌe‑la̱ nga kiì, koi xó nga ꞌñó kjìn tsojmì tjín‑la̱.
\p
\v 23 Jesús kiskoòtsejèn tji̱ngui‑la̱, kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱:
\p ―ꞌIín jchán ko̱ma‑la̱ jñà xi̱ta̱ nchi̱ná nga kjoa̱hasꞌen‑jiìn ñánda tíhotíxoma Nainá.
\p
\v 24 Jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús, kꞌe̱ nga kiìꞌnchré ꞌén koi, tà kꞌoa̱á komà‑la̱. Ta̱nga jè Jesús ìjngoò kꞌa kitsò‑la̱:
\p ―Jñò xi kiꞌndí‑na̱ xan‑nò, ꞌñó ꞌiín ko̱ma‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi to̱n‑la̱ ꞌñótꞌaà takòn nga kjoa̱hasꞌen‑jiìn kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá.
\v 25 \fig Man leading unloaded camel -33% Mrk 10:25 |18-LB00039B.TIF|col|Mrk 10:25 ||Cho̱ camello |MRK 10.25\fig*Ìsa̱á mì ꞌin ko̱ma‑la̱ jngoò cho̱ camello nga kjoa̱hasꞌen xko̱n nindoò xi tjahaña‑ne nikje, mì kꞌoa̱á‑ne koni jngoò xi̱ta̱ nchi̱ná xi ꞌñó tjín‑la̱ tsojmì nga ko̱ma kjoa̱hasꞌen‑jiìn ñánda tíhotíxoma Nainá.
\p
\v 26 Jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús, ìsa̱á ndaà kjòxkón‑la̱. I̱kjoàn kiskònangui‑la̱ xíkjín, kitsò:
\p ―¿Yá‑né xi ki̱tjokàjiìn kjo̱ꞌin?
\p
\v 27 Jesús kiskoòꞌan, kitsò:
\p ―Jñà xi̱ta̱ mìkiì ko̱ma‑la̱; ta̱nga Nainá ko̱maá‑la̱; i̱tꞌaà tsꞌe̱ Nainá ni̱ta̱ mé kjoa̱‑ne, ko̱ma yijeé‑la̱.
\p
\v 28 Kiìchja̱ Pedro, kitsò:
\p ―Na̱ꞌèn, ngaje̱n, jyeé kinìkítsa̱jna yije‑je̱n ngatsꞌiì tsojmì xi tjín‑naje̱n nga tjaàtji̱ngui‑lèje̱n.
\p
\v 29 Jesús kitsò:
\p ―O̱kixi̱ xi xan‑nò, ni̱ta̱ yá xi̱ta̱‑ne xi kisìkíjna niꞌya‑la̱, ꞌndse̱, ndichja, nea̱‑la̱, na̱ꞌèn‑la̱, chjo̱ón‑la̱, i̱xti‑la̱ ko̱ nangui‑la̱ xi kjoa̱ i̱tꞌaà tsꞌa̱n ko̱ i̱tꞌaà tsꞌe̱ ꞌén ndaà‑la̱ Nainá
\v 30 i̱ i̱sòꞌnde, ìsa̱á tsato tjoé ngajo‑la̱ xi niꞌya ꞌmì, xi ꞌndse̱, ndichja, nea̱‑la̱, i̱xti‑la̱ ko̱ nangui‑la̱, na̱sꞌín kji̱tji̱nguikeè xi̱ta̱ kondra̱. Ta̱nga jè i̱sòꞌnde xi sa̱ nchrobá, sꞌe̱é‑la̱ kjoa̱binachon ni̱ta̱ kjé‑ne.
\v 31 Kjìn xi̱ta̱ xi títsa̱jna ítjòn i̱ꞌndei̱, kꞌe̱ nga ko̱ma i̱skan jñà kítsa̱jna tji̱ngui. Ko̱ xi títsa̱jna tji̱ngui i̱ꞌndei̱ kꞌe̱ nga ko̱ma i̱skan jñà kítsa̱jna ítjòn.
\s Kꞌoa̱á sꞌín tsibéno̱jmí Jesús kjoa̱biyaà‑la̱ xi ma‑ne jàn kꞌa
\r (Mateo 20:17‑19; Lucas 18:31‑34)
\p
\v 32 Jesús, tsóꞌba ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ nga nchifì ján na̱xa̱ndá Jerusalén. Jñà xi̱ta̱ xi tji̱ngui tà nchimaxkón‑la̱ nga nchifì. Kꞌe̱é kiìchja̱tꞌaà‑xìn ìjngoò kꞌa‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne, i̱kjoàn tsibéno̱jmí ìjngoò kꞌa‑la̱ jè kjoa̱ xi komàtꞌin. Kitsò‑la̱:
\p
\v 33 ―I̱ꞌndei̱ ján titsa̱honguiá na̱xa̱ndá Jerusalén; ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ya̱á tsobàꞌñó‑na xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés nga koi̱ìꞌnè‑na kjoa̱biyaà, i̱kjoàn si̱ìnga̱tsja‑na jñà xi mìtsà xi̱ta̱ judío
\v 34 nga si̱ìsobà‑na̱, ki̱ìchrájno‑na̱, ko̱jà‑na, i̱kjoàn si̱ìkꞌen‑na. Ta̱nga kꞌe̱ ki̱jchò jàn na̱chrjein kjoa̱áyaá‑na.
\s Kjo̱ndaà xi ꞌin tjín xi kisìjé Jacobo ko̱ Juan
\r (Mateo 20:20‑28)
\p
\v 35 Jacobo ko̱ Juan i̱xti‑la̱ Zebedeo ijchò kinchatꞌaà‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Maestro, mejèn‑naje̱n nga kꞌoi̱‑náje̱n jè kjo̱ndaà xi si̱jé‑lèje̱n.
\p
\v 36 Jesús kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne xi mejèn‑nò nga tsjaà‑nò?
\p
\v 37 Jacobo ko̱ Juan kitsò:
\p ―Kꞌe̱ nga jeya ki̱jni nga tìhotìxomai, ki̱ꞌnde‑náje̱n nga ya̱ kitsa̱tꞌaà‑lèje̱n, jngoò kíjnatꞌaà‑lè kixi̱‑lè koa̱ jngoò kíjnatꞌaà‑lè ngaskón‑lè.
\p
\v 38 Kꞌe̱é kitsò Jesús:
\p ―Mìkiì ꞌyaà mé xi nìjé. ¿A ki̱chìkjoa̱á‑nò nga sꞌio̱ya jè chi̱tsín tsꞌe̱ kjo̱ꞌin xi ꞌa̱n skia̱a, a chíkjoa̱‑nò nga ko̱ma bautizar tsꞌe̱ kjo̱ꞌin xi ꞌa̱n tímatꞌian?
\p
\v 39 Kitsò jñà xi̱ta̱ koi:
\p ―Ki̱chìkjoa̱á‑na̱je̱n.
\p Kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Jñò, ko̱maá sꞌio̱o koa̱ ko̱ma‑nò bautizar i̱tꞌaà tsꞌe̱ kjo̱ꞌin xi ꞌa̱n ko̱tojñaà,
\v 40 ta̱nga xi ꞌa̱n tsjaà‑nò nga ya̱ ki̱tsa̱jnatꞌaà‑ná ya̱ kixi̱‑na̱ ko̱ ngaskón‑na̱ mìtsà ꞌa̱n oko̱‑na nga tsjaà‑nò. Jñà i̱ꞌnde koi, jñà tjoé‑la̱ xi̱ta̱ xi Nainá títsa̱jnandaà‑la̱ nga tsjá‑la̱.
\p
\v 41 Kꞌe̱ nga kiìꞌnchré jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús xi iꞌnga xi te ma‑ne, kòjti‑la̱ koni kitsò Jacobo ko̱ Juan.
\v 42 Ta̱nga jè Jesús kiìchja̱‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Jye tíjiìn‑nò nga jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ na̱xa̱ndá xi ꞌya‑la̱ nga kjo̱tíxoma tjíya tsja, nangui síkítsa̱jna xi̱ta̱‑la̱ xi jñà otíxoma‑la̱. Ti̱koa̱á jñà xi̱ta̱ xi ꞌñó jeya títsa̱jna, beètoòn‑né jñà xi xi̱ta̱ i̱ma̱.
\v 43 Ta̱nga jñò mìkiì kꞌoa̱sꞌín sꞌe̱en; tsà jngoò xi̱ta̱ xinguio̱o mejèn‑la̱ ꞌnga kíjna, jè xi kàtasíxá‑la̱ xi̱ta̱ xi iꞌnga.
\v 44 Koa̱ jè xi mejèn‑la̱ kíjna ítjòn, chi̱ꞌnda‑la̱ kàtama ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi iꞌnga.
\v 45 Ndaà tsà ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, mìtsà koi xá jꞌi̱‑na nga ꞌa̱n ko̱sꞌin‑na; tà sa̱á ꞌa̱n siìxá‑la̱ xi̱ta̱ xi iꞌnga, ko̱ tsjaà yijo‑na̱ ko̱ ini̱ma̱‑na̱ nga kjìn xi̱ta̱ kítsa̱jnandei̱í kjoa̱ tsꞌe̱ jé‑la̱.
\s Kꞌe̱ nga kisìndaà‑ne Jesús jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ xi ꞌmì Bartimeo
\r (Mateo 20:29‑34; Lucas 18:35‑43)
\p
\v 46 Kꞌe̱ nga ijchò na̱xa̱ndá Jericó nga jye nchibitjojiìn na̱jnchra̱, Jesús tji̱ko̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ ko̱ kjìn xi̱ta̱ tji̱ngui‑ìsa̱‑la̱. Ya̱ i̱ndiì ndi̱yá tíjna jngoò xi̱ta̱ i̱ma̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ xi ꞌmì Bartimeo, ti‑la̱ ma xi̱ta̱ xi ꞌmì Timeo, nga tísíjé kjo̱tjò tsojmì.
\v 47 Jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ kꞌe̱ nga kiìꞌnchré nga jè Jesús xi Nazaret tsꞌe̱ tífì, ni̱to̱ón kiìchja̱‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¡Jesús, nga ya̱ nchrobàtꞌaà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David [nga ji̱ tijna ngajo‑la̱], jcha̱hi̱ma̱takòn‑ná!
\p
\v 48 Kjìn ma xi̱ta̱ xi tsohótiko̱ Bartimeo nga jyò kàtìjna. Ta̱nga jè Bartimeo ìsa̱á ꞌñó kiìchja̱. Kitsò:
\p ―¡Ji̱ xi ya̱ nchrobàtꞌaà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David, jcha̱hi̱ma̱takòn‑ná!
\p
\v 49 Kꞌe̱é tsasíjna Jesús, kitsò:
\p ―Ti̱nókjoa̱‑là.
\p I̱kjoàn kinokjoà‑la̱ jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱. Kitsò‑la̱:
\p ―ꞌÑó te‑la̱ takoìn, ti̱sítji̱in, chja̱‑lè Jesús.
\p
\v 50 Jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ kisìkatje̱n i̱nchro̱kisòn‑la̱, ni̱to̱ón tsasítje̱n, kiì kasìtꞌaà‑la̱ ñánda síjna Jesús.
\v 51 Jesús kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé xi mejèn‑lè nga si̱ìko̱‑lè?
\p Jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ kitsò:
\p ―Maestro, mejèn‑na̱ nga kàtatsejèn‑na.
\p
\v 52 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Tꞌin‑ne; koi‑né nga mokjeiín‑lè i̱tꞌaà tsꞌa̱n nga kòmandaà‑ne.
\p Jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ ni̱to̱ón kjòtsejèn‑la̱. Kiìtji̱ngui‑la̱ koni sꞌín ndi̱yá tífì Jesús.
\c 11
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús jahasꞌen‑jiìn na̱xa̱ndá Jerusalén
\r (Mateo 21:1‑11; Lucas 19:28‑40; Juan 12:12‑19)
\p
\v 1 Kꞌe̱ nga jye kjo̱meè bijchó chrañà‑la̱ na̱xa̱ndá Jerusalén, jñà na̱xa̱ndá xi ꞌmì Betfagé ko̱ Betania, ya̱ i̱tꞌaà nindoò Yá Olivo, Jesús kisìkasén jò xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱;
\v 2 kitsò‑la̱:
\p ―Tanguió ján ndí na̱xa̱ndá i̱tsé xi kijnatꞌaà ján. Kꞌe̱ nga kijchoò ya̱á síjnatꞌaàꞌñó jngoò búrró kiꞌndí xi ni̱ sa̱á yá bìjnasòn‑la̱. Chíjnda̱ꞌñó, nchrohóko̱o.
\v 3 Tsà yá xi kjònangui‑nò, tsà ki̱tso̱‑nò: “¿Mé‑ne ko̱nìko̱‑nò búrró?”, tìn‑là: “Jé xó Na̱ꞌèn‑ná Jesús ko̱chjeén‑la̱, koa̱ ni̱to̱ón xó si̱ìkasén‑ne.”
\p
\v 4 Kiì jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱. Kꞌe̱ nga ijchò jngoò niꞌya, ya̱á tjítꞌaàꞌñó jngoò búrró jè xotjoa̱‑la̱ niꞌya ya̱ i̱ya ndi̱yá. Kꞌe̱ nga kiskíjnda̱ꞌñó.
\p
\v 5 Jñà xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé sꞌe̱en‑nò, mé‑ne chíjnda̱ꞌñó‑nò ndí búrró?
\p
\v 6 Kꞌoa̱á sꞌín kitsò‑la̱ koni sꞌín tsibéno̱jmí‑la̱ Jesús; kitsjaàꞌnde‑la̱ nga kiìko̱.
\v 7 Kꞌe̱ nga ijchòko̱ ñánda tíjna Jesús jè ndí búrró, jñà nikje tsꞌe̱ xi̱ta̱ kisìkjeén nga tsohójtsa‑la̱ jè ndí búrró; i̱kjoàn tsibìjnasòn‑la̱ Jesús.
\v 8 Kjìn xi̱ta̱ tsohójngoò nikje‑la̱ ya̱ i̱ya ndi̱yá. Jñà xi̱ta̱ xi iꞌnga, xka̱ chrja‑la̱ yá tsohójngoò xi tsate ya̱ i̱jiìn ijñá.
\p
\v 9 Jñà xi̱ta̱ xi títjòn ko̱ xi tji̱ngui ꞌñó chja̱, nga kitsò:
\p ―¡Mé tà ndaà‑la̱ jè xi nchrobá ngajo‑la̱ Nainá, jè xi otíxoma‑ná!
\v 10 ¡Mé tà ndaà‑ne nga jè ko̱tìxoma ngajo‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑ná David! ¡Kàtasꞌe kjoa̱jeya ján ngajmiì!
\p
\v 11 Jesús jahasꞌen‑jiìn ya̱ na̱xa̱ndá Jerusalén. I̱kjoàn jahasꞌen ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn. Xki̱ xi ján kiskoòtsejèn. I̱kjoàn itjo‑ne; kiìko̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne ján na̱xa̱ndá Betania, koi‑né nga jye kjòhoxòn.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kitsò‑la̱ jngoò yá‑la̱ toò iko̱ nga chꞌo kàtama‑la̱
\r (Mateo 21:18‑19)
\p
\v 12 Kꞌe̱ ko̱ma nchijòn nga itjo ìjngoò kꞌa‑ne ján na̱xa̱ndá Betania, Jesús kjòhojò‑la̱.
\v 13 Kꞌe̱é kijtseè jngoò yá‑la̱ toò iko̱ xi kjiìn síjna. Kiì katsejèn‑la̱ tsà yijà‑la̱ toò, ta̱nga ni̱mé tjín‑la̱; tà xka̱á tjín‑la̱. Mìtsà na̱chrjein‑la̱ toò.
\v 14 Kꞌe̱é kitsò‑la̱ jè yá toò iko̱:
\p ―Ni̱ ti̱ yá xi ski̱ne̱‑ne toò‑lè.
\p Xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús kiìꞌnchré ꞌén koi.
\s Kꞌe̱ nga tsachrje i̱ngo̱ ítjòn jñà xi̱ta̱ xi otíjna tsojmì
\r (Mateo 21:12‑17; Lucas 19:45‑48; Juan 2:13‑22)
\p
\v 15 \fig Jesus cleansing the temple -33 Mrk 11:15-17|19-CN01787B.TIF|col|Mrk 11:15-17||Mrk 11:15-17|MRK 11.15\fig*Kꞌe̱ nga ijchò na̱xa̱ndá Jerusalén, Jesús jahasꞌen ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn; i̱kjoàn tsibítsꞌia̱ nga tsachrje jñà xi̱ta̱ xi tsojmì otíjna ko̱ xi otse tsojmì. Kisìhitíkjá ími̱xa̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi síkjatjìya to̱n ti̱koa̱á kisìhitíkjá íxi̱le̱‑la̱ xi̱ta̱ xi otíjna ni̱se paloma.
\v 16 Mì ti̱ kiì kitsjaàꞌnde‑la̱ xi̱ta̱ xi tsojmì otíjna nga chꞌá fahatoyako̱ i̱ngo̱ ítjòn.
\v 17 I̱kjoàn tsakóya‑la̱ xi̱ta̱. Kitsò‑la̱:
\p ―Jè Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá tsò‑né: “Niꞌya‑na̱, niꞌya tsꞌe̱ o̱chikoón kꞌoín nga i̱ ki̱chja̱tꞌaà‑na ngatsꞌiì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá xi tjín kóho̱kji i̱sòꞌnde.” Ta̱nga jñò, nguijo‑la̱ xi̱ta̱ chijé titsa̱ꞌnè.
\p
\v 18 Kꞌe̱ nga kiìꞌnchré jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, tsohótsjiꞌnde‑la̱ kósꞌín si̱ìko̱ nga si̱ìkꞌen Jesús nga tsakjón‑la̱. Koií kjoa̱‑la̱ nga jñà kjo̱tíxoma xi okóya Jesús ndaá tsò, ko̱ jñà xi̱ta̱ xi ꞌnchré‑la̱ tà kꞌoa̱á ma‑la̱ ꞌén xi okóya.
\v 19 Kꞌe̱ nga jye kòjñò, Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ itjojiìn na̱xa̱ndá Jerusalén, xìn kiì.
\s Mé xi komà‑la̱ jè yá toò iko̱ xi tsjìn‑la̱ toò
\r (Mateo 21:20‑22)
\p
\v 20 Kꞌe̱ nga ta̱jñòya nga ko̱ma nchijòn, ja ìjngoò kꞌa ñánda síjna yá toò iko̱, kijtseè nga jye kixì yá kóho̱kji skanda i̱ꞌma̱‑la̱.
\v 21 Jè Pedro tsibítsjeèn‑la̱ koni kitsò Jesús. Kꞌe̱é kitsò‑la̱:
\p ―Maestro, chítsejèn‑la̱ jè yá toò iko̱ xi ꞌon kinokjoàkoi̱i ngojña̱. Jye kixì.
\p
\v 22 Jesús kiìchja̱; kitsò:
\p ―Kàtakjeiín‑nò i̱tꞌaà tsꞌe̱ Nainá.
\v 23 O̱kixi̱í xi xan‑nò, tsà yá xi ki̱tso̱‑la̱ jè nindoò jè: “Ti̱si̱xìn; ján ti̱katje̱n‑jiìn yijo‑lè ján i̱jiìn ndáchikon.” Tsà mìtsà tà jò tjín‑la̱ kꞌe̱ nga o̱ki̱tso̱ nga tíjngoò ini̱ma̱‑la̱ nga mokjeiín‑la̱, kꞌoa̱á sꞌín ko̱ma.
\v 24 Koi ko̱sꞌín xan‑nò kóho̱tjión, kꞌe̱ nga kítsiꞌba‑là Nainá, kꞌoa̱á sꞌín kàtakjeiín‑nò koni tsà jye kitjoé‑nò mé‑ne nga tjoé‑nò.
\v 25 Kꞌe̱ nga ki̱nókjoa̱tꞌaà‑la̱ Nainá ti̱jchàatꞌaà‑là jé‑la̱ xinguio̱o mé‑ne jè Na̱ꞌèn‑nò xi tíjna i̱tꞌaà ngajmiì si̱ìjchàatꞌaà‑nò jé‑nò xi tsa̱jòn.
\v 26 Ta̱nga tsà mìkiì si̱jchàatꞌaà‑là jé‑la̱ xi̱ta̱ xinguio̱o ti̱koa̱ mìkiì si̱ìjchàatꞌaà‑nò Na̱ꞌèn‑ná xi tíjna ngajmiì.
\s Kjo̱tíxoma‑la̱ Jesús
\r (Mateo 21:23‑27; Lucas 20:1‑8)
\p
\v 27 Jesús ijchò ìjngoò kꞌa Jerusalén. Kꞌe̱ nga tsóꞌba ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn, jꞌiì kinchatꞌaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì, ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, ko̱ xi̱ta̱ jchínga;
\v 28 kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé kjo̱tíxoma xi tsjáꞌnde‑lè koni sꞌín ꞌnì? ¿Yá xi kitsjaà‑lè kjo̱tíxoma kjoa̱ xi ꞌnì?
\p
\v 29 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱koa̱á ꞌa̱n jngoò kjoa̱ skònangui‑nò. Ko̱tꞌìn‑ná, koa̱ ꞌa̱n, kꞌoa̱á xán‑nò yá xi kitsjaà‑na̱ kjo̱tíxoma koni sꞌín sꞌiaàn.
\v 30 ¿Yá xi kitsjaà‑la̱ kjo̱tíxoma Juan nga kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱? ¿A Nainá‑né xi tíjna ngajmiì, o xi tà xi̱ta̱‑né? Ko̱tꞌìn‑ná.
\p
\v 31 Jñà xi̱ta̱ koi, kꞌe̱é tsajoóya‑ne, kitsò‑la̱ xíkjín:
\p ―Tsà kixoán: “Nainá kitsjaà‑la̱ kjo̱tíxoma”, ki̱tso̱‑né: “¿Mé‑ne mìkiì kòkjeiín‑nò i̱tꞌaà tsꞌe̱?”
\v 32 Mì‑la kiì ko̱ma kixoán: “I̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱‑né.”
\p Nga̱ jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá tsakjón‑la̱, koi‑né nga jñà xi̱ta̱ kꞌoa̱á tsò nga jè Juan, nguì kjoa̱ kixi̱‑né nga jè xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá.
\p
\v 33 Kꞌe̱é kiìchja̱, kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Mìkiì ꞌya‑je̱n.
\p Jè Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱koa̱á ꞌa̱n mìkiì kꞌoa̱ xán‑nò yá xi kitsjaà‑na kjo̱tíxoma koni sꞌín sꞌiaàn.
\c 12
\s Kjoa̱ mangásòn tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi tsibítje̱ toò uva
\r (Mateo 21:33‑46; Lucas 20:9‑19)
\p
\v 1 Tsibítsꞌia̱ Jesús nga tsibéno̱jmíya kjoa̱ xi mangásòn. Kitsò:
\p ―Jngoò xi̱ta̱ tsibítje̱ toò uva, tsibíndiì‑la̱ ínchíbá, i̱kjoàn tsibíndaà jngoò i̱ꞌnde ñánda tsiꞌñóngui nandá‑la̱ toò uva. Ti̱koa̱ tsibíndaà jngoò torre xi síkinda̱ yije kóho̱tjín. I̱kjoàn kisìkìña‑la̱ nangui xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í nga kisìxásòn. I̱kjoàn kiì jè nei‑la̱ nangui ñánda i̱ꞌnde kjiìn.
\v 2 Kꞌe̱ nga ijchò na̱chrjein‑la̱ nga kòjchá toò uva, jè nei‑la̱ nangui kisìkasén jngoò xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱ nga kisìjé‑la̱ xi jè tjoé chiba‑la̱ tsꞌe̱ tsojmì xi kòjchá.
\v 3 Ta̱nga jñá xi̱ta̱ xi síxásòn nangui kitsobàꞌñó koa̱ kiskaàn‑ko̱, tà kisìkasén tiyaá‑ne.
\v 4 Jé nei‑la̱ nangui kisìkasén ìjngoò xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱. Ti̱koa̱á tà nda̱jo̱ tsibínè, tsate sko̱, kisìkiꞌon ko̱ chꞌo kisìko̱.
\v 5 Jè nei‑la̱ nangui ìjngoò kisìkasén xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱. Ti̱koa̱á kisìkꞌen‑né. Kjìn xi̱ta̱‑la̱ kisìkasén‑ìsa, ta̱nga tjín xi kiskaàn‑ko̱, koa̱ tjín xi kisìkꞌen.
\p
\v 6 ’Ko̱ jè nei‑la̱ nangui tà jngoò xi̱ta̱‑la̱ tíjna‑ìsa; tà jè kiꞌndí‑la̱ xi ꞌñó matsjakeè kisìkasén, kitsò: “Skoe̱xkón‑la̱ kiꞌndí‑na̱.”
\v 7 Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi síxájiìn nangui, tsajoóya‑ne, kitsò‑la̱ xíkjín: “Jè jèe̱ xi tjoé kjo̱tjò‑la̱ i̱ꞌnde, si̱kꞌeén, tsa̱ján ko̱ma i̱ꞌnde.”
\v 8 Kitsobàꞌñó, kisìkꞌen, i̱kjoàn kisìkatje̱n ján i̱jto̱n nangui ñánda títje̱ toò uva.
\p
\v 9 ’Jñò, ¿kó bixón? Kꞌe̱ nga kjoi̱í nei‑la̱ nangui, ¿mé xi si̱ìko̱ jñà xi̱ta̱ koi? Si̱ìkꞌen‑né; kjꞌei̱í xi̱ta̱á si̱ìnga̱tsja jè nangui ñánda tjín toò uva.
\p
\v 10 ’¿A kjꞌeè bìxke̱jñoò Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá? Tsò‑né:
\q Jè nda̱jo̱ xi tsachrjekàngui chji̱ne̱chrjó nga sa̱ ítjòn,
\q jè‑né xi komà nda̱jo̱ tàtsꞌen chrjó‑la̱ niꞌya;
\q
\v 11 Kꞌoa̱á sꞌín kisꞌiìn Nainá. Jñá, tà maxkón‑ná.
\p
\v 12 Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì, ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá ko̱ xi̱ta̱ jchínga mejèn kitsobàꞌñó Jesús nga kiskaàya‑la̱ jè kjoa̱ xi mangásòn xi tsibéno̱jmí nga kondra̱ tsꞌe̱‑né, ta̱nga jñà kitsakjòn‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá; kisìkíjna, i̱kjoàn kiì‑ne.
\s Kjoa̱ tsꞌe̱ xi machjítjì tsojmì
\r (Mateo 22:15‑22; Lucas 20:20‑26)
\p
\v 13 Kisìkasén iꞌnga‑la̱ Jesús xi̱ta̱ Fariseo ko̱ xi̱ta̱ tsꞌe̱ Herodes nga mejèn‑la̱ ótsjiꞌnde‑la̱ kósꞌín si̱ìko̱ nga ko̱hòngui.
\v 14 Xi̱ta̱ koi, kií kitsò‑la̱:
\p ―Maestro, ꞌya‑náje̱n nga ꞌén kixi̱í xi nokjoì; mìkiì ꞌnì kinda̱ koni tsò‑lè xi̱ta̱; ko̱ mìtsà jè chìtsejèn‑jnoi kó kjoàn xi̱ta̱; kꞌoa̱á sꞌín okoòyi ndi̱yá‑la̱ Nainá koni sꞌín tjín xi kjoa̱ kixi̱. ¿A ndaà tjín nga kíchjítjì‑je̱n tsojmì i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱xá ítjòn tsꞌe̱ Roma, o xi majìn‑né? ¿A kíchjí‑náje̱n a xi mìkiì kíchjí‑je̱n?
\p
\v 15 Jesús jye beè nga jò tjín ini̱ma̱‑la̱; kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne nga chona̱cha̱n‑ná? Nchrohóko̱ jngoò‑ná to̱n nga skoeè kó kji.
\p
\v 16 Kꞌe̱é kiìko̱ jngoò‑la̱ to̱n. Jesús kitsò‑la̱:
\p ―¿Yá tsꞌe̱ i̱sén jè ko̱ jè ꞌín xi tjítꞌaà?
\p Kitsò‑la̱:
\p ―Tsꞌe̱é César, xi̱ta̱xá ítjòn tsꞌe̱ Roma.
\p
\v 17 Kꞌe̱é kitsò Jesús:
\p ―Tjiì‑là César xi tsꞌe̱ César koa̱ tjiì‑là Nainá xi tsꞌe̱ Nainá.
\p Tà kꞌoa̱á ko̱ma‑la̱ nga kiìꞌnchré koni kitsò Jesús.
\s Kjoa̱ tsꞌe̱ nga faáya‑la̱ mikꞌen
\r (Mateo 22:23‑33; Lucas 20:27‑40)
\p
\v 18 Jñà xi̱ta̱ Saduceo ijchòkon Jesús. Jñà xi̱ta̱ koi mìkiì mokjeiín‑la̱ nga faáya‑la̱ xi jye kꞌen. Kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p
\v 19 ―Maestro, jè Moisés, kꞌoa̱á sꞌín kiskiì: Tsà jngoò xi̱ta̱ xi ki̱yá ꞌndse̱, tsà tsjìn‑la̱ i̱xti kꞌe̱ nga ki̱yá, jè chjo̱ón‑la̱, ti̱jè‑ne ꞌndse̱ ki̱xan‑ko̱ ìjngoò kꞌa‑ne mé‑ne nga sꞌe̱‑la̱ i̱xti xi tje̱ tsꞌe̱ ꞌndse̱.
\v 20 Kisꞌe xó jngoò kꞌa xi̱ta̱ xi itoò komà ꞌndse̱. Jè xi síjna ítjòn, kisꞌe xó‑la̱ chjo̱ón; ta̱nga kꞌe̱ nga kꞌen, mìkiì kisꞌe‑la̱ i̱xti.
\v 21 Jè xi ma jò‑ne chixàn‑ko̱ chjo̱ón kaꞌàn‑la̱ ꞌndse̱. Ti̱koa̱á jè kꞌen. Mìkiì kisꞌe‑la̱ i̱xti. Kꞌoa̱á ti̱ komà jè xi ma jàn‑ne.
\v 22 Ngásòn komà nga itoò. Ni̱jngoò xi kisꞌe‑la̱ i̱xti. Nga jye i̱tꞌaà‑ne kꞌen jè chjo̱ón.
\v 23 Kꞌe̱ nga tsà kjoa̱áya‑la̱ mikꞌen, nga itoò ꞌndse̱, ¿yá‑né xi chjo̱ón‑la̱ ko̱ma? Nga jñà tsibìtsa̱jnako̱ nga itoò ꞌndse̱.
\p
\v 24 Kisìkátji‑ne ꞌén Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Jñò, koií maskáya‑nò nga mìkiì ꞌyaà kó sꞌín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá ko̱ ngaꞌñó xi tjín‑la̱ Nainá.
\v 25 Kꞌe̱ nga kjoa̱áya‑la̱ mikꞌen, íchjín, íchjá mì ti̱ kiì ki̱xan‑ne. Kꞌoa̱á sꞌín sꞌe̱ koni jñà àkja̱le̱ xi títsa̱jna ngajmiì.
\v 26 Jè kjoa̱ tsꞌe̱ mikꞌen nga kjoa̱áya‑la̱, ¿a kjꞌeè bìxke̱jñoò xo̱jo̱n‑la̱ Moisés ya̱ ñánda tíchja̱ tsꞌe̱ yá naꞌyá xi títì? Nainá kitsò‑la̱ Moisés: “ꞌA̱n‑ná xi Nainá tsò‑na Abraham, Isaac, ko̱ Jacob.”
\v 27 ¡Jñà xi jye kꞌen, mìtsà Nainá tsò‑la̱ xi Nainá; tà jñà xi títsa̱jnakon xi Nainá tsò‑la̱! Jñò, ꞌñó maskáya‑nò.
\s Kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi tíjna ítjòn
\r (Mateo 22:34‑40)
\p
\v 28 Jngoò xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés kiìꞌnchré‑la̱ Jesús nga ndaà kiìchja̱; kꞌe̱ nga nchijoókjoò ijchò kasìtꞌaà chrañà‑la̱, i̱kjoàn kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Ñá‑la̱á kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi tíjna ítjòn?
\p
\v 29 Kiìchja̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Jè kjo̱tíxoma xi tíjna ítjòn tsò‑né: “Ti̱náꞌyaà xi̱ta̱ Israel, jè Nainá xi Na̱ꞌèn‑ná, ta jè ta jngoò‑né xi otíxoma‑ná.
\v 30 Ti̱tsjachi Na̱ꞌèn‑ná xi Nainá ꞌmì‑la̱, nga ko̱ ini̱ma̱‑lè ko̱ yijo‑lè ko̱ kjo̱hítsjeèn‑lè ko̱ ngaꞌñó‑lè.”
\v 31 Jè xi ma‑ne jò: “Ti̱tsjachi xi̱ta̱ xingui̱i koni tsà ti̱ yijo tsi̱ji‑ne.” Mì ti̱ tsjìn‑ne kjo̱tíxoma xi ìsa̱ xkón tjín.
\p
\v 32 Jè xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá kitsò:
\p ―Ndaà tjín, Maestro. O̱kixi̱‑né koni sꞌín nokjoì. Jngoò ma‑ne Nainá ko̱ mì ti̱ yá tjín‑ne xi kjꞌei̱í.
\v 33 Ìsa̱ chjí‑la̱ nga ko̱ ini̱ma̱‑ná jcha̱xkoán Nainá, ko̱ kjo̱hítsjeèn‑ná ko̱ ngaꞌñó‑ná ko̱ nga jcha̱xkoán xinguia̱á koni tsà yijo‑ná. Ìsa̱á chjí‑la̱ koni ngatsꞌiì cho̱ xi tìsòn ími̱xa̱ tsjeè‑la̱ Nainá, kjo̱tjò xi tsjá jñà xi̱ta̱.
\p
\v 34 Jesús kꞌe̱ nga kijtseè nga ndaà kiìchja̱ jè xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá, kitsò‑la̱:
\p ―Mìtsà kjiìn ti̱jni i̱tꞌaà tsꞌe̱ kjo̱ndaà xi tjín‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi Nainá otíxoma‑la̱.
\p Mì ti̱ yá xi kjòꞌñó‑ne ikon nga kiskònangui‑ìsa̱‑la̱.
\s Ñánda kitje̱n‑la̱ Cristo [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑ne Nainá]
\r (Mateo 22:41‑46; Lucas 20:41‑44)
\p
\v 35 Jesús kꞌe̱ nga tíhokóya ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn, kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne ko̱tsò‑ne jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés nga jè xi Cristo, [xi̱ta̱ xi xó si̱ìkasén‑ne Nainá], nga ya̱á kji̱nchrobàtꞌaà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David?
\v 36 Ti̱jè‑ne David kꞌe̱ nga kiìchja̱ nga ko̱ ngaꞌñó‑la̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá, kitsò‑né:
\q Jè Nainá kitsò‑la̱ jè xi Nei‑na̱:
\q “Ti̱jnatꞌaà‑ná i̱ kixi̱‑na̱
\q skanda kꞌe̱ nga sìkítsa̱jnanguia ndso̱koiì
\q jñà xi kondra̱‑lè nga ꞌa̱n jye kisìkijne‑la̱.”
\m
\v 37 Jè David, tsà Nainá kitsò‑la̱ Cristo, [xi̱ta̱ xi xó si̱ìkasén‑ne Nainá], ¿kó sꞌín tjín‑ne nga tje̱‑la̱ ma‑ne David?
\p Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne, tsja ma‑la̱ nga ꞌnchré‑la̱ Jesús koni sꞌín okóya.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús tsohojétꞌin jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés
\r (Mateo 23:1‑36; Lucas 11:37‑54; 20:45‑47)
\p
\v 38 Jesús kꞌoa̱á sꞌín tsakóya‑la̱ xi̱ta̱. Kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱kinda̱a yijo‑nò i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés. Sasén‑la̱ nga nikje ndojò ókjá. Ti̱koa̱á sasén‑la̱ nga skoe̱xkón xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í, ndaà si̱ìxatꞌaà ya̱ ndi̱tsi̱n.
\v 39 Ti̱koa̱á jñà ótsji íxi̱le̱ xi jncha ítjòn ya̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga, ko̱ mejèn‑la̱ nga jñà kítsa̱tꞌaà ítjòn ími̱xa̱ kꞌe̱ nga kjèn xi̱ta̱ ñánda tjín sꞌeí.
\v 40 Koa̱ faáꞌan niꞌya‑la̱ xi tjín‑la̱ íchjín kaꞌàn xi jye kꞌen xꞌi̱n‑la̱. Kꞌe̱ nga chja̱tꞌaà‑la̱ Nainá ꞌñó nda̱jo̱ fìko̱ o̱chikon nga mejèn‑la̱ nga bìtsa̱jnaꞌma nga mì jcha̱‑la̱ mé kjoa̱ xi sꞌín. Jñà xi̱ta̱ koi ìsa̱á tse kjo̱ꞌin sꞌe̱‑la̱.
\s To̱n xi kitsjaà kjo̱tjò chjo̱ón kaꞌàn xi ꞌñó i̱ma̱
\r (Lucas 21:1‑4)
\p
\v 41 Jesús tsibìjna ya̱ kixi̱‑la̱ ñánda tíjna kaxa̱ xi sinchá to̱n kjo̱tjò‑la̱ Nainá. Tíkotsejèn‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá nga bítsa̱jna to̱n kjo̱tjò‑la̱ Nainá. Kjìn xi̱ta̱ nchi̱ná xi tse to̱n bítsa̱jna.
\v 42 Ijchò jngoò chjo̱ón kaꞌàn xi ꞌñó i̱ma̱. Jò ndí to̱n jtobá tsibíjna xi chiba chjí‑la̱.
\v 43 Jesús kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Kꞌoa̱á xan‑nò xi nguì o̱kixi̱, jè chjo̱ón kaꞌàn xi ꞌñó i̱ma̱, jè xi ìsa̱ tse to̱n kòbíjna mì kꞌoa̱á‑ne koni jñà xi̱ta̱ xi iꞌnga.
\v 44 Tà jè tsjá xi ningui‑la̱ ta̱nga jè ndí chjo̱ón i̱ma̱, na̱sꞌín ni̱mé tjín‑la̱, jngoò kꞌa kàtsjá yije ngatsꞌiì ndí to̱n xi tíjna‑la̱ xi tísíjchá‑ne yijo‑la̱.
\c 13
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús tsibéno̱jmí nga ki̱xo̱ña i̱ngo̱ ítjòn
\r (Mateo 24:1‑2; Lucas 21:5‑6)
\p
\v 1 Kꞌe̱ nga itjo‑ne ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn, Jesús, jngoò xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ kitsò‑la̱:
\p ―Maestro, chítsejèn‑la̱ mé tà ndaà kjoàn niꞌya ko̱ nda̱jo̱‑la̱.
\p
\v 2 Kitsò Jesús:
\p ―Chítsejèn‑là ngatsꞌiì niꞌya koi xi iì kjoàn. Ni̱ì ti̱ jngoò nda̱jo̱ si̱yijòsòn‑la̱ xíkjín. Ki̱xo̱ña yije‑né kóho̱tjín.
\s Mé seña xi sꞌe̱ kꞌe̱ nga nchrohómachrañà nga kjoe̱hetꞌaà i̱sòꞌnde
\r (Mateo 24:3‑28; Lucas 21:7‑24; 17:22‑24)
\p
\v 3 Jesús, kꞌe̱ nga tíjna ya̱ nindoò Yá Olivo ya̱ kixi̱‑la̱ I̱ngo̱ Ítjòn tsꞌe̱ Jerusalén, jè Pedro, Jacobo, Juan ko̱ Andrés, ijchò kinchatꞌaà‑la̱ Jesús, kiskònanguitꞌaàxìn‑la̱ kitsò‑la̱:
\p
\v 4 ―Koa̱tìn‑náje̱n, ¿mé na̱chrjein‑ne nga o̱ko̱ma kjoa̱ koi? ¿Mé seña xi sꞌe̱ kꞌe̱ nga jye mejèn ki̱tasòn yije kjoa̱ koi?
\p
\v 5 Kiìchja̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱kinda̱a yijo‑nò nga mì yá xi̱ta̱ xi skóna̱cha̱n‑nò.
\v 6 Kjìn xi̱ta̱ kjoi̱í xi ꞌín tsꞌa̱n si̱ìkjeén; ki̱tso̱: “ꞌA̱n‑ná xi Cristo, [nga ꞌa̱án kisìkasén‑na Nainá].” Ko̱ kjìn xi̱ta̱ skóna̱cha̱n‑la̱.
\p
\v 7 ’Jñò, kꞌe̱ nga ki̱náꞌya kjoa̱ tsꞌe̱ kjo̱jchán nga xki̱ xi ján i̱ꞌnde tjín, kì tsakjoòn‑jèn. Xó kꞌoa̱á ko̱ma‑ne, ta̱nga kjꞌeè tsà i̱sòꞌnde tífehetꞌaà.
\v 8 Na̱xa̱ndá ska̱àn‑kjoò xi kjꞌei̱í na̱xa̱ndá. Koa̱ xi̱ta̱xá koi̱ìtsꞌia̱ nga ska̱àn‑kjoò ko̱ xi̱ta̱xá xi kjꞌei̱í na̱xa̱ndá. Xki̱ xi ján kꞌoa̱ chꞌón. Sꞌe̱ kjinchrá. Sꞌe̱ kjoa̱siì. Jñà kjoa̱ koi, tà jè xi sa̱ tímatsꞌia̱ko̱ kjo̱ꞌin.
\p
\v 9 ’Ndaà ti̱kinda̱a yijo‑nò nga ya̱á ski̱nìtꞌaà‑nò nguixko̱n xi̱ta̱xá. Si̱kiꞌoón‑nó nga ska̱àn‑ko̱‑nò xi̱ta̱ ya̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga. Kji̱ko̱‑nò nguixko̱n xi̱ta̱xá gobernador ko̱ xi̱ta̱xá ítjòn, tà koií kjoa̱‑la̱ i̱tꞌaà tsꞌa̱n. Kꞌoa̱á sꞌín ko̱ma ki̱nókjoa̱‑là ꞌén xi tsꞌa̱n.
\v 10 Mochjeén‑nè nga ítjòn ko̱bísòn ꞌén ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ tsꞌe̱ Cristo nga tíjtsa i̱sòꞌnde.
\v 11 Kꞌe̱ ki̱jchò nguixko̱n xi̱ta̱xá, kì makájno‑nò kósꞌín ki̱nókjoa̱a. Kì nìkítsjeèn‑jèn. Nga ti̱kꞌe̱é‑ne, Nainá tsjá‑nò ꞌén xi ki̱nókjoa̱a. Nga mìtsà jñò xi ki̱nókjoa̱a; jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá xi ki̱chja̱ ngajo‑nò.
\v 12 Ti̱jè‑ne ꞌndse̱ si̱ìnga̱tsja ꞌndse̱ xi̱ta̱ nga si̱ìkꞌen. Jè na̱ꞌèn‑la̱ si̱ìnga̱tsja kiꞌndí‑la̱ nga si̱ìkꞌen xi̱ta̱. Jñà i̱xti‑la̱ si̱ìnga̱tsja na̱ꞌèn‑la̱ nga ki̱yá.
\v 13 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ i̱sòꞌnde ko̱jtikeé‑nò xi kjoa̱ tsꞌa̱n; ta̱nga jè xi ki̱chìkjoa̱‑la̱ skanda kꞌe̱ nga kjoe̱hetꞌaà‑ne kjoa̱, jè xi ki̱tjokàjiìn kjo̱ꞌin.
\p
\v 14 ’Kꞌe̱ nga jcha̱a nga ꞌñó chꞌo tíma ya̱ I̱ꞌnde Tsjeè‑la̱ Nainá ñánda mìkiì okꞌìn‑la̱, [koni sꞌín kiskiì Daniel xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá]. (Kàtasijiìn‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi bíxke̱ xo̱jo̱n jé.) Kꞌe̱ nga o̱ko̱ma kjoa̱ koi, jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jna Judea, kàtanga, kàtjì ñánda nindoò choòn.
\v 15 Jè xi tíjnasòꞌnga niꞌya‑la̱, kì ti̱ kiì nchrobájen‑ne, kì ti̱ kiì fahasꞌen‑ne niꞌya‑la̱ tsà mé xi mejèn‑la̱ nga skoé.
\v 16 Jè xi tísíxájiìn nangui‑la̱ kì ti̱ kì nchrobá‑ne nga nchrohókjá nikje‑la̱.
\v 17 ¡I̱ma̱ xó‑ne jñà íchjín xi kiꞌndí ꞌya ko̱ xi i̱xti xó nchisíkaki jñà na̱chrjein koi!
\v 18 Ti̱jétꞌaà‑là Nainá nga mì kꞌe̱é o̱ko̱ma kꞌe̱ nga na̱chrjein‑la̱ cho̱n ꞌnchán.
\v 19 Kꞌe̱ nga jè na̱chrjein nga o̱ko̱ma, ꞌñó tse kjo̱ꞌin sꞌe̱, kjꞌeè ñá o̱ma skanda tje̱n‑ne tsibíndaà i̱sòꞌnde Nainá koa̱ mì ti̱ kiì o̱ko̱ma‑ne nga ko̱ma i̱skan.
\v 20 Tsà mì kꞌoa̱á ki̱tso̱ Nainá nga ìsa̱ ko̱chiba na̱chrjein, ni̱jngoò xi̱ta̱ ki̱tjokàjiìn kjo̱ꞌin. Ta̱nga koií kjoa̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi xó jaàjiìn‑ne Nainá, ko̱chibaya na̱chrjein.
\p
\v 21 ’Kꞌe̱ nga tsà yá xi ki̱tso̱‑nò: “Chítsejèn‑là, i̱í tíjna Cristo [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑ne Nainá]”, o tsà ki̱tso̱‑nò: “Chítsejèn‑là, ján tíjna ján”, kì kiì mokjeiín‑nò.
\v 22 Kjoi̱í xi̱ta̱ ndiso xi Cristo ki̱tso̱‑la̱ yijo‑la̱, ti̱koa̱á kjoi̱í xi̱ta̱ xi koa̱ ti ki̱tso̱ nga jñà xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá. Kꞌoa̱á ti̱sꞌín ko̱kò seña ko̱ kjo̱xkón xi ndaà tjín nga skóna̱cha̱n. Skanda jñà xi̱ta̱ xi jye jaàjiìn Nainá mejèn skóna̱cha̱n‑la̱ tsà ko̱kjeiín‑la̱.
\v 23 Ti̱kinda̱a yijo‑nò. Nga jyeé tìbeno̱jmíya yije‑nò ngatsꞌiì kjoa̱ xi ko̱ma i̱skan.
\s Kꞌe̱ nga kjoi̱í ìjngoò kꞌa Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱
\r (Mateo 24:29‑35, 42‑44; Lucas 21:25‑36)
\p
\v 24 ’Kꞌe̱ nga ko̱ma i̱skan nga jye ko̱to na̱chrjein tsꞌe̱ kjo̱ꞌin, jè tsꞌoí ko̱jñò‑né, mì ti̱ kiì ko̱tsjè‑ne ndobá‑la̱; ti̱koa̱á jè sá mì ti̱ kiì ko̱hiseèn‑ne.
\v 25 Niꞌño xi tjín ngajmiì, ki̱xo̱ngui‑né. Jñà ngaꞌñó xi tjín ngajmiì ki̱ti̱ya yijeé‑la̱.
\v 26 I̱kjoàn skoe̱‑na xi̱ta̱ xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ nga kji̱nchrobàjñaà i̱jiìn ifi; tseé ngaꞌñó ko̱ kjoa̱jeya kjoi̱ikoa̱a.
\v 27 Siìkasén àkja̱le̱‑na̱ nga koi̱ìxkóya xi̱ta̱‑na̱ xi ꞌa̱n xó jaàjiìn‑na nga ñijòn chrja̱ngui̱‑la̱ nga tíjtsa i̱sòꞌnde ko̱ nga tíjtsa ngajmiì.
\p
\v 28 ’Chítaꞌyàko̱ò jè yá‑la̱ toò iko̱ mé xi okóya‑ná; kꞌe̱ nga ma kíndíya chrja‑la̱, i̱kjoàn bíjtsꞌén xka̱‑la̱, tíjiìn‑nò nga jye nchrobá machrañà cho̱n ndobá.
\v 29 Kꞌoa̱á ti̱sꞌín tjín, kꞌe̱ nga jcha̱a nga kꞌoa̱sꞌín tíma kjoa̱ koi, kàtasijiìn‑nò nga ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, jyeé ni̱to̱n kjoia̱a, kꞌoa̱á ngaya‑la̱ koni tsà jye tìjna̱a chrañà xotjoa̱‑la̱ niꞌya.
\v 30 O̱kixi̱í xi xan‑nò, ngatsꞌiì kjoa̱ koi, kꞌoa̱sꞌín ko̱ma kꞌe̱ nga ti̱kjꞌeè biyaà xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱ꞌndei̱.
\v 31 Jè ngajmiì ko̱ i̱sòꞌnde kjoe̱hetꞌaà‑né, ta̱nga jñà ꞌén‑na̱ mìkiì kjoe̱hetꞌaà; ki̱tasòn‑né.
\p
\v 32 ’Ta̱nga kꞌe̱ nga o̱ko̱ma, mì yá xi tíjiìn‑la̱ mé na̱chrjein‑ne ko̱ mé hora‑ne; ni̱ jñà àkja̱le̱ xi títsa̱jna ngajmiì ko̱ ni̱ jè Kiꞌndí‑la̱ Nainá tíjiìn‑la̱; ta̱jngoò Nainá xi Na̱ꞌèn‑ná tíjiìn‑la̱.
\p
\v 33 ’Tꞌe̱en kinda̱ yijo‑nò, ti̱tsa̱jnakon, tìtsiꞌba nga mìkiì tíjiìn‑nò kjé‑né nga o̱ko̱ma.
\v 34 Kꞌoa̱á sꞌín tꞌe̱en koni sꞌín chi̱ꞌnda‑la̱ xi̱ta̱ xi kjiìn i̱ꞌnde tífì, jè xi̱ta̱ xi tífì sínga̱tsja niꞌya‑la̱ xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱. Tsjá‑la̱ xá nga ìjngoò ìjngoò, tsò‑la̱ jè xi síkinda̱ xotjoa̱ niꞌya: “Ti̱jni, ti̱jnakoin.”
\v 35 Kꞌoa̱á sꞌín titsa̱jnakoòn ngatsꞌioò nga mìkiì ꞌyaà mé na̱chrjein kjoi̱í‑ne nei‑la̱ niꞌya. ¿A kꞌe̱é‑nè nga kjòhoxòn, o xi kꞌe̱é‑nè nga ki̱jchò osen ni̱tje̱n, o xi kꞌe̱é‑nè nga ski̱ndàya kóxtí, o xi kꞌe̱é‑né nga jye sꞌe̱ i̱sén?
\v 36 Kì tsjayijòfè‑jèn tsà koi na̱chrjein‑la̱ tà ni̱to̱n jꞌiì‑ne nei‑la̱ niꞌya.
\v 37 Koni sꞌín xan‑nò jñò, kꞌoa̱á xan yije‑la̱ kóho̱tjín xi̱ta̱: “Titsa̱jnakoòn.”
\c 14
\s Kiísꞌín tsajoóya‑ne xi̱ta̱ kondra̱‑la̱ Jesús nga tso̱ba̱ꞌñó
\r (Mateo 26:1‑5; Lucas 22:1‑2; Juan 11:45‑53)
\p
\v 1 Tà jò na̱chrjein chija‑la̱ nga ki̱tjo sꞌeí Paxko̱ tsꞌe̱ xi̱ta̱ judío kꞌe̱ nga kjèn i̱nchra̱jín xi tsjìn‑la̱ na̱ꞌyo̱ san. Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés tsohótsjiꞌnde‑la̱ kósꞌín si̱ìko̱ nga skóna̱cha̱n‑la̱ nga tsobàꞌñó Jesús, i̱kjoàn si̱ìkꞌen.
\v 2 Tjín iꞌnga xi̱ta̱ xi kitsò:
\p ―Mì na̱chrjein‑la̱ sꞌeí si̱kꞌeén nga mì ko̱tsꞌe̱n jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá.
\s Jngoò chjo̱ón xi kisìkaàjno xkiì jne̱ sko̱ Jesús
\r (Mateo 26:6‑13; Juan 12:1‑8)
\p
\v 3 Jesús, kꞌe̱ nga tíjna ján na̱xa̱ndá Betania, ya̱ niꞌya‑la̱ Simón, jngoò xi̱ta̱ xi tsindojno chrjoa̱ yijo‑la̱ nga sa̱ ítjòn, kꞌe̱ nga tíjnatꞌaà ími̱xa̱, ijchò jngoò chjo̱ón xi ꞌya jngoò nda̱jo̱ chi̱tsín xi tjíya‑la̱ xkiì jne̱ tsꞌe̱ nardo, xi ꞌñó chjí‑la̱. Kiskíxꞌa̱ nda̱jo̱ chi̱tsín, i̱kjoàn tsibíxteèn‑jno sko̱ Jesús jè xkiì jne̱.
\v 4 Tjín iꞌnga xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna, kòjti‑la̱, kitsò‑la̱ xíkjín:
\p ―¿Mé‑ne kasíkitsꞌón‑ne jè xkiì jne̱?
\v 5 Tsà kàsatíjna, tsatoó‑la̱ jàn sìndo̱ to̱n denario chjí‑la̱ koa̱ jè to̱n‑la̱ ko̱ma ko̱chjátꞌaà‑la̱ xi̱ta̱ i̱ma̱.
\p Kiìchja̱jno‑la̱ jè chjo̱ón xi o̱kisꞌiìn.
\p
\v 6 Ta̱nga kitsò Jesús:
\p ―Kì kꞌoa̱á ꞌmì‑là. ¿Mé‑ne nìjti‑là? Koni sꞌín kàsꞌín‑ko̱‑na, ndaà kàsꞌín.
\v 7 Jñà xi̱ta̱ i̱ma̱ kítsa̱jnako̱ kjitꞌaà‑nò, ko̱ maá si̱chjátꞌaà‑là kꞌe̱ nga mejèn‑nò. Ta̱nga ꞌa̱n, mì i̱ tìjna̱ko̱ kjitꞌaà‑nò.
\v 8 Jè chjo̱ón jè, kꞌoa̱á sꞌín kàsꞌín koni kji ma xi kàsꞌín. Kàsíkaàjno ítjòn xkiì jne̱ yijo‑na̱ xi tsꞌe̱ nga si̱ìjñaà.
\v 9 O̱kixi̱í xi xan‑nò, ni̱ta̱ ñánda‑ne nga tíjtsa i̱sòꞌnde nga ko̱bísòn ꞌén ndaà‑la̱ Nainá, ti̱koa̱á ko̱bísòn‑né koni sꞌín kasìko̱‑na mé‑ne nga si̱ìkítsjeèn‑ne xi̱ta̱ i̱tꞌaà tsꞌe̱ chjo̱ón jè.
\s Kꞌe̱ nga jè Judas tsatíjna Jesús
\r (Mateo 26:14‑16; Lucas 22:3‑6)
\p
\v 10 Jè Judas Iscariote xi ya̱ itjojiìn‑ne tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi tejò ma‑ne xi tsajmeiìko̱ Jesús, kiìkon jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì nga si̱ìnga̱tsja Jesús.
\v 11 Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì, kꞌe̱ nga kiìꞌnchré, kjòtsja‑la̱, kitsjaà‑la̱ tsoꞌba nga to̱n tsjá‑la̱. Jè Judas tsohótsjiꞌnde‑la̱ kósꞌín si̱ìnga̱tsja Jesús.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús tsakjèn ko̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ jè sꞌeí Paxko̱
\r (Mateo 26:17‑29; Lucas 22:7‑23; Juan 13:21‑30; 1 Corintios 11:23‑26)
\p
\v 12 Jè na̱chrjein tsꞌe̱ sꞌeí xi matsꞌia̱ ítjòn‑ne kꞌe̱ nga kjèn i̱nchra̱jín xi tsjìn‑la̱ na̱ꞌyo̱ san jñà xi̱ta̱ judío, kꞌe̱ nga síkꞌen orrè xi tsꞌe̱ sꞌeí Paxko̱, jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús kiskònangui‑la̱; kitsò‑la̱:
\p ―¿Ñánda mejèn‑lè onguíkindaà‑je̱n xi ki̱chiaá tsꞌe̱ sꞌeí Paxko̱?
\p
\v 13 Jesús kisìkasén jò xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ ján Jerusalén, kitsò‑la̱:
\p ―Tanguió ján i̱jiìn na̱xa̱ndá, ya̱á ska̱jñoò jngoò xi̱ta̱ xi ꞌyajen jngoò nisa nandá; tanguítji̱ngui‑là.
\v 14 Ya̱ ñánda kjoa̱hasꞌen, koa̱tìn‑là nei‑la̱ niꞌya: “Kꞌoa̱á tsò Maestro: ¿Ñánda tíjna jè cuarto ñánda kókje̱n‑koa̱a xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑na jè sꞌeí Paxko̱?”
\v 15 Ya̱á ko̱kò jngoò‑nò cuarto xi je kji xi tíjna i̱sòꞌnga niꞌya. Jyeé tjíndaà tsojmì xi ko̱chjeén. Ya̱ tìndaà xi ki̱chiaá.
\p
\v 16 Kiì jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ ján i̱jiìn na̱xa̱ndá. Kꞌoa̱á sꞌín kisakò‑la̱ koni sꞌín kitsò‑la̱ Jesús, ya̱á tsibíndaà tsojmì xi ko̱kje̱n kjoa̱ tsꞌe̱ sꞌeí Paxko̱.
\p
\v 17 Kꞌe̱ nga jye kòjñò, Jesús, ijchòko̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne.
\v 18 Kꞌe̱ nga títsa̱jnatꞌaà ími̱xa̱ nga nchikjèn, Jesús kitsò‑la̱:
\p ―O̱kixi̱í xi xan‑nò, jñò, i̱í tíjnajiìn jngoò‑nò xi si̱ìnga̱tsja‑na̱ i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱ kondra̱‑na̱, jngoò xi ꞌa̱n tíkjèn‑ko̱‑na.
\p
\v 19 Jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús ta kjòba‑la̱ kꞌe̱ nga o̱kitsò. Kꞌe̱é jngó jngó kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿A ꞌa̱n‑ná?
\p
\v 20 Jesús kitsò:
\p ―Jngoò xi ki̱tjokàjiìn tsꞌe̱ xi̱ta̱‑na̱ xi tejò ma‑ne jè xi ti̱jè‑ne chro̱ba̱ tsꞌa̱n tísíkaꞌnchi̱‑ne i̱nchra̱jín‑la̱.
\v 21 ꞌA̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, kꞌoa̱á sꞌín ko̱matꞌian koni sꞌín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá. ¡Ta̱nga i̱ma̱ xó‑ne jè xi̱ta̱ xi si̱ìnga̱tsja‑na! Ìsa̱á‑là ndaà komà tsà mìkiì kitsꞌiìn xi̱ta̱ jè.
\p
\v 22 Kꞌe̱ nga nchikjèn, Jesús kiskoé i̱nchra̱jín, kiìchja̱tꞌaà‑la̱ Nainá nga kisìchikon‑tꞌin, kisìxkoa̱ya i̱kjoàn kitsjaà‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Chjoé. Yijo‑na̱ né.
\p
\v 23 I̱kjoàn kiskoé jngoò chi̱tsín, kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá; kꞌe̱é kitsjaà‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, ngatsꞌiì xi̱ta̱ kitsꞌiì vino xi tjíya chi̱tsín.
\v 24 Kitsò‑la̱:
\p ―Jè‑né xi jní‑na̱ xi si̱ìkixi̱ya jè kjoa̱ xi̱tse̱ xi bìndaàjiìn‑ko̱‑nò. Jè jní‑na̱ xi̱ìxteèn xi kjo̱ndaà tsꞌe̱ nga kjìn xi̱ta̱.
\v 25 O̱kixi̱í xi xan‑nò, mì ti̱ kiì ski̱‑na vino skanda jè na̱chrjein kꞌe̱ nga skia̱a vino xi̱tse̱, ján ñánda tíhotíxoma Nainá.
\s ꞌÉn xi kiìchja̱ Jesús nga jè Pedro kjóꞌmatꞌin
\r (Mateo 26:30‑35; Lucas 22:31‑34; Juan 13:36‑38)
\p
\v 26 Jesús ko̱ xi̱ta̱‑la̱, kꞌe̱ nga jye kiseè jngoò‑la̱ sò Nainá tsꞌe̱ Salmo, i̱kjoàn kiì ján nindoò Yá Olivo.
\v 27 Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱:
\p ―Ngatsꞌioò jñò, ki̱jneí takòn‑ná jè ni̱tje̱n jè, nga kꞌoa̱á sꞌín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá, nga tsò: “Ki̱yá jè paxtò koa̱ jñà orrè tsjohoya‑né.”
\v 28 Ta̱nga ko̱ma i̱skan, kꞌe̱ nga kjoa̱áya‑na, kjín ítjòn‑nò ján nangui Galilea.
\p
\v 29 Kitsò Pedro:
\p ―Na̱sꞌín ngatsꞌiì xi̱ta̱‑lè xi iꞌnga tsjeiìn takòn‑lè, ꞌa̱n, mìkiì tsjeiìn‑takòn‑lè.
\p
\v 30 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―O̱kixi̱í xi xan‑lè; ni̱tje̱n jé, kꞌe̱ nga ti̱kjꞌeè kjindáya jò kꞌa kóxtí, ngaji̱, jàn kꞌa tsjáꞌmatꞌin‑ná.
\p
\v 31 Jè Pedro ìsa̱ ꞌñó kiìchja̱; kitsò:
\p ―Na̱sꞌín ya̱ ki̱yáko̱‑lè, mìkiì kójna̱ꞌmatꞌin‑lè.
\p Ngásòn kitsò yije xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ xi iꞌnga.
\s Kií kitsò Jesús nga tsibítsiꞌba ya̱ i̱ꞌnde ñánda ꞌmì Getsemaní
\r (Mateo 26:36‑46; Lucas 22:39‑46)
\p
\v 32 Kiì ján i̱ꞌnde ñánda ꞌmì Getsemaní; Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱:
\p ―Ti̱tsa̱jna i̱jndé; ꞌa̱n, Nainá kò‑là kichjàtꞌaà‑la̱.
\p
\v 33 Jesús kiìko̱ Pedro, Jacobo, ko̱ Juan. I̱kjoàn tsibítsꞌia̱ Jesús nga ba ko̱ma‑la̱. ꞌÑó kisìkájno.
\v 34 Kꞌe̱é kitsò Jesús:
\p ―Tsí baá ma‑la̱ ini̱ma̱‑na̱ koni tsà mejèn ki̱yá. Ti̱tsa̱jna i̱jndé, titsa̱jnakoòn.
\p
\v 35 \fig Jesus praying in garden-25%|20-cn01810B.tif|col|Mrk 14:35-36||Mrk 14:35-36 |MRK 14.35\fig*Jesús kiìkjá chiba‑ìsa. I̱kjoàn tsohojna skanda i̱tꞌaà nangui koa̱ kisìjétꞌaà‑la̱ Nainá tsà ko̱ma, kjoa̱áxìn‑la̱ kjo̱ꞌin jè.
\v 36 Kꞌe̱ nga tíchja̱tꞌaà‑la̱ Nainá, kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌèn xi Na̱ꞌèn‑na̱ xan‑lè, ma yijeé‑lè ni̱ta̱ mé kjoa̱‑ne i̱tꞌaà tsi̱ji. Chja̱àxìn‑ná kjoa̱ tsꞌe̱ kjo̱ꞌin jè, ta̱nga mìtsà jè ꞌén tsꞌa̱n ki̱tasòn, jè kàtitasòn ꞌén tsi̱ji.
\p
\v 37 I̱kjoàn jꞌiì ìjngoò kꞌa‑ne ya̱ ñánda títsa̱jna xi̱ta̱‑la̱, ta̱nga jñà xi̱ta̱‑la̱, kjiyijòfè‑né. Jesús kitsò‑la̱ Pedro:
\p ―Simón, ¿a titsa̱jnafè‑né? ¿A mì kachíkjoa̱‑lè tsà tà jngoò hora kòbìjnakoin?
\v 38 Titsa̱jnakoòn, ti̱jétꞌaà‑là Nainá mé‑ne nga mì si̱ìkijne‑nò kjoa̱ tsꞌe̱ jé. Xi o̱kixi̱, jè ini̱ma̱‑nò tíjnandaà‑né ta̱nga jè yijo‑nò, indaá tjín, tsjìn‑la̱ ngaꞌñó.
\p
\v 39 Jesús kiì kítsiꞌba ìjngoò kꞌa. Tákó kꞌoa̱á ti̱ kitsò‑ne koni kitsò nga sa̱ ítjòn.
\v 40 Kꞌe̱ nga jꞌiì ìjngoò kꞌa‑ne, jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, tákó kjiyijòfè‑né nga ꞌñó nijñá‑la̱. Mìkiì beè kó ki̱tso̱‑la̱ Jesús.
\v 41 Ko̱ma jàn kꞌa nga jꞌiì Jesús. Kitsò‑la̱:
\p ―¿A tákó titsa̱nìkjáya‑nò ko̱ titsa̱fè‑nò? Kàtje kjoa̱. Jyeé ijchò hora‑la̱, ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ya̱á ko̱nga̱tsja jñà xi̱ta̱ jé.
\v 42 Ti̱sítje̱en, chítsejèn‑là, tíkjiaán, jye nchrobá chrañà jè xi si̱ìnga̱tsja‑na.
\s Kií komà kꞌe̱ nga kindobàꞌñó Jesús
\r (Mateo 26:47‑56; Lucas 22:47‑53; Juan 18:2‑11)
\p
\v 43 Tákó ti̱kꞌe̱é tíchja̱‑ìsa Jesús nga ijchò Judas, xi ya̱ itjojiìn‑ne tsꞌe̱ xi̱ta̱‑la̱ Jesús xi tejò ma‑ne. Kjìn xi̱ta̱ tji̱ko̱ xi ꞌya ki̱cha̱ ndojò ko̱ yá. Xi̱ta̱ koi, jñà kisìkasén xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ xi̱ta̱ jchínga‑la̱ xi̱ta̱ judío.
\v 44 Judas, jè xi tsatíjna Jesús, ítjòn tsibíhichi̱ya‑la̱ kósꞌín ko̱kò‑la̱ Jesús. Kitsò‑la̱:
\p ―Jè xi skíne̱ꞌa, jè‑né xi ti̱ndo̱ba̱ꞌñó; ndaà ti̱kinda̱a kꞌe̱ nga onguíko̱o.
\p
\v 45 Kꞌe̱ nga ijchò Judas, kiì ndi̱yá‑né ñánda tíjna Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Maestro.
\p I̱kjoàn kiskineꞌa.
\v 46 Jñà xi̱ta̱ xi tji̱ko̱, ni̱to̱ón kitsobàꞌñó Jesús.
\p
\v 47 Ya̱á tíjna jngoò xi̱ta̱ xi tsachrje ki̱cha̱ ndojò‑la̱. Tsajá‑la̱ jè xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱ no̱ꞌmiì ítjòn, tsatetꞌaà jngoò líká‑la̱.
\v 48 Jesús kiìchja̱, kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱:
\p ―¿Mé‑ne ko̱sꞌín ko̱fꞌi̱ ndobàꞌñó‑ná nga ko̱ ki̱cha̱ ko̱ yá kichꞌà koni tsà jngoò xi̱ta̱ chijé?
\v 49 Na̱chrjein nchijòn tìjna̱ko̱‑nò ján i̱ngo̱ ítjòn nga okoòya‑nò koa̱ mìkiì kindobàꞌñó‑ná. Koií kꞌoa̱á sꞌín tíma‑ne nga ki̱tasòn ꞌén xi tjítꞌaà Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá.
\p
\v 50 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús tsanga‑né, ya̱á kitsjeiìn‑takòn.
\p
\v 51 Jngoò chíti tji̱ngui‑la̱ xi tíjnajté jngoò nikje sábana. Jñà xi̱ta̱ kitsobàꞌñó,
\v 52 ta̱nga jè chíti kitsjeiìn nikje sábana‑la̱; i̱kjoàn kꞌoa̱sꞌín tsanga laká.
\s Kꞌe̱ nga kiìko̱ Jesús ñánda tíjna no̱ꞌmiì ítjòn
\r (Mateo 26:57‑68; Lucas 22:54‑55, 63‑71; Juan 18:12‑14, 19‑24)
\p
\v 53 Jesús kiìko̱ ñánda tíjna no̱ꞌmiì ítjòn. Ya̱á chixoña kóho̱tjín xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì, jñà xi̱ta̱ jchínga, ko̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés.
\v 54 Jè Pedro, tà kjiìn tà kjiìn tsajmeètji̱ngui‑la̱ skanda kꞌe̱ nga ijchò ya̱ ndi̱tsin niꞌya‑la̱ no̱ꞌmiì ítjòn. Ya̱á tsibíjnatꞌaà‑la̱ ñánda títsa̱jna xi̱ta̱ chi̱ꞌnda xi síkinda̱ i̱ngo̱ nga títsa̱jnaꞌngui.
\p
\v 55 Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ko̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱xá xi tsꞌe̱ xi̱ta̱ judío tsohótsjiꞌnde‑la̱ nga tsjátꞌin ꞌén xi kondra̱ tsꞌe̱ Jesús mé‑ne nga ko̱ma si̱ìkꞌen‑ne ta̱nga nìmé ꞌén kisakò‑la̱.
\v 56 Kjìn ma xi̱ta̱ xi tsjátꞌin ꞌén ndiso xi kondra̱ tsꞌe̱ Jesús ta̱nga kjꞌei̱í tsò nga jngoò ìjngoò; mìkiì mangásòn ꞌén xi tsjátꞌin.
\v 57 Chincha kixi̱ iꞌnga xi̱ta̱ xi tsibéno̱jmí ꞌén ndiso. Kitsò:
\p
\v 58 ―Ngaje̱n, kinaꞌyà‑la̱je̱n nga tsò: “ꞌA̱n siìki̱xo̱ña i̱ngo̱ ítjòn xi tsja xi̱ta̱ kisindaà‑ne, ko̱ jàn na̱chrjein kìndaà ìjngoò‑na xi mìtsà tsja xi̱ta̱ sindaà‑ne.”
\p
\v 59 Ni̱ mìkiì kjòngásòn ꞌén‑la̱ na̱sꞌín o̱kitsò.
\p
\v 60 Kꞌe̱é tsasítje̱n jè no̱ꞌmiì ítjòn; tsasíjnajiìn osen‑la̱; kiskònangui‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¿A nì mé ꞌén nokjoì, koni tsò ꞌén xi tsjá xi̱ta̱ koi xi kondra̱ tsi̱ji?
\p
\v 61 Ta̱nga jè Jesús jyò tsibìjna, ni̱mé ꞌén kiìchja̱. Jè no̱ꞌmiì ítjòn ìjngoò kꞌa kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿A ji̱‑né xi Cristo, xi Kiꞌndí‑la̱ Nainá xi ꞌñó jeya tíjna?
\p
\v 62 Jesús kitsò:
\p ―ꞌA̱n‑ná, jñò jcha̱‑ná xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ nga kóti̱jnatꞌaà chrja kixi̱‑la̱ Nainá xi ꞌñó tse ngaꞌñó tjín‑la̱, koa̱ kji̱nchrobàjñaà ifi ján ngajmiì.
\p
\v 63 Jè no̱ꞌmiì ítjòn tsatijndajno yijo‑la̱ nikje‑la̱ xi íkjá nga ꞌñó kòjti‑la̱. Kitsò:
\p ―¿Mé sꞌe̱én‑ìsa̱‑ná xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í xi tsjá ꞌén?
\v 64 Jñá, jye titsa̱naꞌyà koni sꞌín chja̱jno‑la̱ Nainá. ¿Jñò, kó bixón? ¿Mé xi si̱koa̱á?
\p Ngatsꞌiì xi̱ta̱ kisìjngoò ikon nga tjín‑la̱ jé koa̱ okꞌín‑la̱ nga ki̱yá.
\p ―Okꞌín‑la̱ nga si̱kꞌen.
\p
\v 65 Jñà xi̱ta̱ tsibítsꞌia̱ nga tsibíchrájno koa̱ tsibíchjoà xko̱n, tsiꞌbeé‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Kꞌoa̱á si, ¿yá xi tíꞌbeé‑lè?
\p Jñà xi̱ta̱ xi síkinda̱ i̱ngo̱, kisìjtsꞌiìn‑ꞌa i̱sén‑la̱.
\s Kꞌe̱ nga jè Pedro tsibìjnaꞌmatꞌin Jesús
\r (Mateo 26:69‑75; Lucas 22:56‑62; Juan 18:15‑18, 25‑29)
\p
\v 66 Jè Pedro ya̱á tíjna kangui ndi̱tsin niꞌya. Ijchò jngoò chjo̱ón xi chi̱ꞌnda‑la̱ no̱ꞌmiì ítjòn.
\v 67 Kꞌe̱ nga kijtseè Pedro, nga tíjnaꞌngui, kiskoòtsejèn‑jno, kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱koa̱á ngaji̱, ya̱á tjaàkoi̱i Jesús xi Nazaret i̱ꞌnde‑la̱.
\p
\v 68 Ta̱nga jè Pedro tsohoꞌmatꞌin‑né. Kitsò:
\p ―Mìkiì bexkoan. Mìkiì be mé ꞌén xi tinokjoì.
\p Pedro itjo niꞌya ján xotjoa̱‑la̱. Kꞌe̱é kiskindàya jngoò kóxtí.
\v 69 Jè chjo̱ón chi̱ꞌnda‑la̱ no̱ꞌmiì ítjòn kijtseè ìjngoò kꞌa jè Pedro. Kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna:
\p ―Jè xi̱ta̱ jè, xi̱ta̱ tsꞌe̱é Jesús.
\p
\v 70 Ta̱nga jè Pedro tsohoꞌmatꞌin ìjngoò kꞌa. Nga ko̱ma i̱skan, jñà xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna, ìjngoò kꞌa kitsò‑la̱ Pedro:
\p ―Xi o̱kixi̱, ngaji̱, xi̱ta̱‑la̱ Jesús‑né nga Galilea i̱ꞌnde‑lè, kꞌoa̱á tsò ꞌén‑lè xi nokjoì.
\p
\v 71 Ta̱nga ìsa̱á ꞌñó kiìchja̱ Pedro kitsò:
\p ―¡Beè Nainá, na̱sꞌín ti̱kꞌeèn‑ná, mìkiì bexkoan jè xi̱ta̱ xi o̱ꞌmì‑là!
\p
\v 72 Ti̱kꞌe̱‑ne nga o̱kitsò Pedro, jè xi ma‑ne jò kꞌa kiskindàya kóxtí. Kꞌe̱é tsibítsjeèn‑la̱ Pedro koni kitsò‑la̱ Jesús: “Kꞌe̱ ti̱kjꞌeè kjindáya jò kꞌa kóxtí, ngaji̱, jàn kꞌa tsjáꞌmatꞌin‑ná.” I̱kjoàn ndaà jchán kiskindàya.
\c 15
\s Kjoa̱ xi komàtꞌin Jesús kꞌe̱ nga kjònga̱tsja Pilato
\r (Mateo 27:1‑2, 11‑14; Lucas 23:1‑5; Juan 18:28‑38)
\p
\v 1 Kꞌe̱ nga kisꞌe i̱sén jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ko̱ xi̱ta̱ jchínga ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱xá tsꞌe̱ xi̱ta̱ judío tsajoóya‑ne. Tsibítꞌaàꞌñó Jesús, kiìko̱, kisìnga̱tsja jè Pilato.
\v 2 Jè Pilato kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿A ji̱‑né xi xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ jñà xi̱ta̱ judío?
\p Jesús kitsò:
\p ―Ngaji̱í xi kꞌoa̱ si nga ꞌa̱n‑ná.
\p
\v 3 Ta̱nga jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì, kjìn ska̱ya ꞌén tjín‑ne xi tsjátꞌin nga óngui.
\v 4 Pilato ìjngoò kꞌa kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿A ni̱mé ꞌén nokjoì? Ti̱náꞌyaà‑la̱, ꞌñó kjìn ska̱ya kjoa̱ tsjátꞌin‑lè nga óngui‑lè.
\p
\v 5 Jesús mìkiì kiìchja̱ na̱sꞌín koa̱ tíꞌmì‑la̱. Pilato, tà kꞌoa̱á komà‑la̱.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kitjoònè kjoa̱ nga ki̱yá
\r (Mateo 27:15‑31; Lucas 23:13‑25; Juan 18:38–19:16)
\p
\v 6 Nga xki̱ nó kꞌe̱ nga bitjo sꞌeí Paxko̱ jè Pilato síkíjnandei̱í jngoò xi̱ta̱ xi títsa̱ꞌya nda̱yá, jè xi síjé xi̱ta̱ na̱xa̱ndá nga kíjnandei̱í.
\v 7 Jñà xi̱ta̱ xi títsa̱ꞌya nda̱yá nga kjoa̱siì tsohótsji tsꞌe̱ gobierno, ya̱ tíjna xi ꞌmì Barrabás xi xi̱ta̱ kisìkꞌen.
\v 8 Jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá kiìkáko̱ Pilato nga mejèn‑la̱ koa̱ sꞌín síkitasòn koni ma nga xki̱ nó.
\v 9 Kiìchja̱ Pilato, kitsò:
\p ―¿A mejèn‑nò nga siìkíjnandei̱í‑nò xi xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ judío?
\p
\v 10 Pilato jye tíjiìn‑la̱ nga tà kjoa̱xìtakòn‑né nga jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ya̱ ijchò sínga̱tsja Jesús.
\v 11 Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì chincháꞌa xi̱ta̱ na̱xa̱ndá nga ko̱sꞌín kàtasíjé nga kàtìjnandei̱í‑ne Barrabás.
\v 12 Pilato ìjngoò kꞌa kiskònangui‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé xi si̱koa̱á jè xi ꞌmì‑là xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ judío?
\p
\v 13 Jñà xi̱ta̱, ꞌñó kiìchja̱, kitsò:
\p ―Ta̱sitꞌiì krò.
\p
\v 14 Kꞌe̱é kitsò Pilato:
\p ―¿Mé jé xi tsohótsji, mé‑ne ki̱yá‑ne?
\p Jñà xi̱ta̱, ìsa̱á ꞌñó kiìchja̱, kitsò:
\p ―Ta̱sitꞌiì krò.
\p
\v 15 Pilato mejèn‑la̱ nga ndaà kíjnako̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá. Kisìkíjnandei̱í Barrabás. Kꞌe̱ nga jye kitsjaà o̱kixi̱ nga tsajá‑la̱ Jesús, i̱kjoàn kisìnga̱tsja nga si̱tꞌaà krò.
\p
\v 16 Jñà soldado kiìko̱ Jesús ján niꞌya osen. I̱kjoàn kiìchja̱ yije‑la̱ soldado xíkjín.
\v 17 Kisìkákjá jngoò nikje xi inì jmà kji; tsibíꞌa sko̱ jngoò corona naꞌyá xi jñà xó tsibíndaà‑ne.
\v 18 I̱kjoàn tsibítsꞌia̱ nga kiskindàyatꞌin. Kitsò‑la̱:
\p ―Viva xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ judío.
\p
\v 19 Tsatjì yá xka̱jnchra̱ sko̱; i̱kjoàn tsibíchrájno koa̱ chincha-xkóꞌnchitꞌaà‑la̱ koni tsà nchibeèxkón.
\v 20 Kꞌe̱ nga jye kisìsobà‑la̱, jaàxìn‑la̱ nikje sko xi íkjá, i̱kjoàn kisìkákjá‑ne xi nikje tsꞌe̱. Kꞌe̱é itjoko̱ nga ko̱sitꞌaà krò.
\s Kꞌe̱ nga kisitꞌaà krò Jesús
\r (Mateo 27:32‑44; Lucas 23:26‑43; Juan 19:17‑27)
\p
\v 21 Jngoò xi̱ta̱ kisatiìkjoò xi ꞌmì Simón xi Cirene i̱ꞌnde‑la̱ xi tínchrobá‑ne rancho̱‑la̱. Na̱ꞌèn‑la̱á ma jè Alejandro ko̱ Rufo. Jñà soldado kjo̱ꞌñó kisꞌiìn‑la̱ nga kisìkꞌajen krò‑la̱ Jesús.
\p
\v 22 Kiìko̱ Jesús ján i̱ꞌnde ñánda ꞌmì Gólgota, jè ꞌén xi tsòya‑ne i̱ꞌnde sko̱ mikꞌen.
\v 23 Kitsjaà‑la̱ vino xi tsjájiìn xichꞌa tsja xi ꞌmì mirra ta̱nga jè Jesús mìkiì kitsꞌiì.
\v 24 Kꞌe̱é tsasìtꞌaà krò, i̱kjoàn jñà soldado kisìskáko̱ nikje‑la̱ Jesús nga kisìkaꞌbí‑la̱ xíkjín yá tsꞌe̱ ko̱ma.
\p
\v 25 Ijchò‑la̱ tsà xi ñijaàn nga ta̱jñòya nga kisasìtꞌaà krò Jesús.
\v 26 Jñà ꞌén xi tsohótꞌaà i̱sòn sko̱ krò, ya̱á tíchja̱ mé jé xi komà‑la̱ Jesús nga kinìkꞌen. Tsò‑né: “Xi̱ta̱xá Ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ judío.”
\v 27 \fig Crucifixion scene from a distance-33% |21-CN01841B.TIF|col|Mrk 15:27-28||Mrk 15:27-28|MRK 15.27\fig*Ti̱koa̱á chinchatꞌaà krò jò xi̱ta̱ chijé. Jngoò tsasíjnatꞌaà nga kixi̱‑la̱ Jesús ko̱ jngoò tsasíjnatꞌaà nga ngaskón‑la̱.
\v 28 Kꞌoa̱á sꞌín kjòngásòn koni sꞌín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò: “Kꞌoa̱á ngaya‑la̱ koni jngoò xi̱ta̱ xi tse jé tjín‑la̱.”
\p
\v 29 Jñà xi̱ta̱ xi ya̱ ja, síkatji sko̱ nga kiìchja̱jno‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Ji̱, kꞌoa̱á kisi nga si̱ixòñi i̱ngo̱ ítjòn‑la̱ Nainá ko̱ jàn na̱chrjein kíndaà ngajo‑ne,
\v 30 ti̱kíjnandei̱í yijo‑lè ko̱ chínáje̱n‑tꞌi yijo‑lè krò.
\p
\v 31 Kꞌoa̱á ti̱sꞌín kisìsobà‑la̱ jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés. Kitsò‑la̱ xíkjín:
\p ―Xi̱ta̱ jè, tsachrjekàjiìn kjo̱ꞌin xi kjꞌei̱í xi̱ta̱, ta̱nga jè xi yijo‑la̱, mìkiì ma ochrjekàjiìn kjo̱ꞌin.
\v 32 Kàtìtjojen‑tꞌaà krò jè xi Cristo, xi Xi̱ta̱xá Ítjòn‑la̱ na̱xa̱ndá Israel, mé‑ne nga jcha̱‑ná koa̱ ko̱kjeiín‑ná.
\p Skanda jñà xi̱ta̱ xi ti̱koa̱ ya̱ kjitꞌaà krò, ti̱koa̱á tsatítꞌaà.
\s Kꞌe̱ nga kꞌen Jesús
\r (Mateo 27:45‑56; Lucas 23:44‑49; Juan 19:28‑30)
\p
\v 33 Kꞌe̱ nga ijchò nchisen, kóho̱kji nga tíjtsa i̱sòꞌnde kòjñò skanda xi jàn nga nguixòn.
\v 34 Ti̱jè‑ne hora Jesús ꞌñó kiìchja̱ nga kitsò:
\p ―Eloi, Eloi, ¿lama sabactani? ―ꞌÉn jè tsòya‑ne: Nainá, Nainá, ¿mé‑ne kàjneitakòn‑ná?
\p
\v 35 Tjín iꞌnga xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna xi kiìꞌnchré‑la̱, kitsò:
\p ―Ti̱náꞌyaà‑là, jè chja̱‑la̱ Elías.
\p
\v 36 Kꞌe̱é tsangachikon jngoò xi kisìkaꞌnchi̱ tsa̱nga̱ ko̱ vinagre, i̱kjoàn tsibísko̱‑la̱ ína̱xo̱, kitsjaà‑la̱ Jesús nga kàtꞌiì, kitsò:
\p ―Chítsejèn‑là, ¿a kjoi̱í Elías nga skónáje̱n‑tꞌaà krò?
\p
\v 37 Ta̱nga Jesús ìsa̱á ꞌñó kiskindàya; kꞌen.
\v 38 \fig Temple veil being torn in two 50%|22-CN01843B.TIF|col|Mrk 15:38||Mrk 15:38|MRK 15.38\fig*Jè nikje velo xi tjo̱hóya jngoò osen i̱ngo̱ ítjòn kixajndà, jòya ko̱ma skanda i̱tꞌaà nangui.
\v 39 Jè xi̱ta̱ sko̱‑la̱ soldado xi síjna ñánda kisitꞌaà krò Jesús kꞌe̱ nga kijtseè nga jye kꞌen Jesús, kitsò:
\p ―Kixi̱í kjoa̱, xi̱ta̱ jèe̱, Kiꞌndí‑la̱ Nainá‑né.
\p
\v 40 Ti̱koa̱ títsa̱jna iꞌnga íchjín xi kjiìn nchikotsejèn‑ne; jè María Magdalena, ko̱ chjo̱ón Salomé, ko̱ María xi nea̱‑la̱ ma José ko̱ Jacobo, jè xi ìsa̱ ma kiꞌndí.
\v 41 Jñà íchjín koi, kꞌe̱ nga tsibìjna Galilea Jesús, ya̱á chinchima‑tji̱ngui‑la̱ ko̱ ya̱á kisìchjátꞌaà‑la̱. Kjìn ma íchjín xi ya̱ títsa̱jna xi ijchòko̱ ján Jerusalén.
\s Kꞌe̱ nga kisìhijiìn Jesús
\r (Mateo 27:57‑61; Lucas 23:50‑56; Juan 19:38‑42)
\p
\v 42 Kꞌe̱ nga jye kjònguixòn nga jye bìtsa̱jnandaà‑la̱ na̱chrjein nìkjáya.
\v 43 José xi Arimatea i̱ꞌnde‑la̱, jngoò xi̱ta̱ xi ti̱koa̱ ꞌnga xá tjín‑la̱ tsꞌe̱ xi̱ta̱xá‑la̱ xi̱ta̱ judío xi ti̱koa̱ tíkoña‑la̱ nga mejèn‑la̱ skoe̱ kó sꞌín otíxoma Nainá, kitsjaà‑la̱ ngaꞌñó yijo‑la̱, jahasꞌen ya̱ niꞌya ñánda tíjna Pilato nga kisìjé yijo‑la̱ Jesús.
\v 44 Pilato, tà kꞌoa̱á ko̱ma‑la̱ nga jye kꞌen Jesús; kiìchja̱‑la̱ jè xi̱ta̱ sko̱‑la̱ soldado; kiskònangui‑la̱ tsà kixi̱ kjoa̱ nga jye kꞌen.
\v 45 Kꞌe̱ nga jye tsibéno̱jmí jè xi̱ta̱ sko̱‑la̱ soldado nga jye kꞌen Jesús, Pilato kisìnga̱tsja José yijo‑la̱ Jesús.
\v 46 José tsatse jngoò nikje sábana; kiskóje̱n‑tꞌaà krò yijo‑la̱ Jesús; i̱kjoàn kisìkájté jè nikje. Kꞌe̱é kiì kíhijiìn ñánda jye tjíndaà jngoò nga̱jo̱ i̱tsjó i̱ngui nguijo; kiskinìsꞌen‑ngui, i̱kjoàn tsohójtsa xotjoa̱‑la̱ nga̱jo̱ jngoò nda̱jo̱.
\v 47 María Magdalena ko̱ María nea̱‑la̱ José, nchikotsejèn‑la̱ nga kisìhijiìn Jesús.
\c 16
\s Kꞌe̱ nga jaáya‑la̱ Jesús
\r (Mateo 28:1‑10; Lucas 24:1‑12; Juan 20:1‑10)
\p
\v 1 Kꞌe̱ nga jye tsato na̱chrjein nìkjáya, María Magdalena, Salomé, ko̱ María nea̱‑la̱ Jacobo, tsatse xkiì jne̱ nga mejèn‑la̱ si̱ìkaàjno yijo‑la̱ Jesús.
\v 2 Jè na̱chrjein nga tàtsꞌen xomàna̱, ꞌñó ta̱jñòya kiì katsejèn‑la̱ ñánda kisìhijiìn Jesús. Ti̱kꞌe̱é tíbitjokàtji tsꞌoí.
\v 3 Tsò‑la̱ xíkjín:
\p ―¿Yá xi kjoa̱áxìn‑ná nda̱jo̱ xi tíchjoàjto ya̱ xotjoa̱‑la̱ nga̱jo̱ i̱tsjó?
\p
\v 4 Kꞌe̱ nga ijchò, kiskoòtsejèn, kijtseè nga jè nda̱jo̱ je xi ꞌñó iꞌí xi tíchjoàjto‑la̱ nga̱jo̱ i̱tsjó ñánda kisijna Jesús, jye kitjaàxìn.
\v 5 Kꞌe̱ nga jahasꞌen‑ngui nguijo kijtseè jngoò xi̱ta̱ i̱xti xi tíjnajté jngoò nikje chroba ndojò. Tíjnatꞌaà kixi̱‑la̱ nga̱jo̱. Jñà íchjín tà kitsakjòn‑né.
\v 6 Ta̱nga jè xi̱ta̱ i̱xti kitsò‑la̱:
\p ―Kì tsakjoòn‑jèn. Jñò, jè binchaàtsjioò Jesús xi Nazaret i̱ꞌnde‑la̱, jè xi kisitꞌaà krò. Jye kòfaáya‑la̱. Mì ti̱ i̱ tíjna‑ne. Chítsejèn‑là i̱ꞌnde‑la̱ ñánda kisijna.
\v 7 Tanguió koa̱tìn‑là xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ ko̱ Pedro: “Jè tífì ítjòn‑nò ján Galilea. Ya̱á jcha̱xkoòn ìjngoò kꞌa koni sꞌín kitsò‑nò.”
\p
\v 8 Jñà íchjín, itjo ni̱to̱ón‑ne ya̱ i̱ya nguijo. Kiì, tsangachikon. Chi̱ba̱‑la̱ nchihotsé‑né nga kitsakjòn. Ni̱yá xi tsibéno̱jmí‑la̱ nga ꞌñó tsibíxkón‑la̱ yijo‑la̱.
\s Kꞌe̱ nga jè María Magdalena kijtseè Jesús
\r (Juan 20:11‑18)
\p
\v 9 Jè na̱chrjein nga tàtsꞌen xomàna̱, Jesús jaáya‑la̱ nga ta̱jñòya. Jè kijtseè ítjòn María Magdalena, jè xi tsachrjekàjiìn itoò ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í ini̱ma̱‑la̱.
\v 10 María Magdalena kiì, kisìkíꞌnchré ngatsꞌiì xi̱ta̱‑la̱ Jesús nga ba tjín‑la̱ koa̱ nchikjindáya.
\v 11 Jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, kꞌe̱ nga kiìꞌnchré nga tíjnakon Jesús nga jè chjo̱ón kijtseè, mìkiì kòkjeiín‑la̱.
\s Kꞌe̱ nga jò xi̱ta̱‑la̱ kijtseè Jesús
\r (Lucas 24:13‑35)
\p
\v 12 Kꞌe̱ komà i̱skan, Jesús, kjꞌei̱í kji i̱sén‑la̱ kꞌe̱ nga tsakó‑la̱ yijo‑la̱ jò xi̱ta̱‑la̱ xi nchifì campo.
\v 13 Tsohótji‑ne jñà xi̱ta̱ xi jò ma, kisìkíꞌnchré jñà xi̱ta̱ xi iꞌnga. Ti̱koa̱á mìkiì kòkjeiín‑la̱.
\s Kií kitsò Jesús nga kitsjaà‑la̱ xá xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱
\r (Mateo 28:16‑20; Lucas 24:36‑49; Juan 20:19‑23)
\p
\v 14 Xi jyehetꞌaà‑ne, Jesús tsakó‑la̱ yijo‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tejngoò ma‑ne kꞌe̱ nga títsa̱jnatꞌaà ími̱xa̱ nga nchikjèn. Tsohótiko̱ nga tájaà tjín ini̱ma̱‑la̱ nga mì kòkjeiín‑la̱ kꞌe̱ nga tsibéno̱jmí‑la̱ jñá xi̱ta̱ xi tsakó ítjòn‑la̱ yijo‑la̱ nga jè jye jaáya‑la̱.
\v 15 Koa̱ kitsò‑la̱:
\p ―Tanguió nga tíjtsa i̱sòꞌnde. Tèno̱jmí yije‑là ngatsꞌiì xi̱ta̱ jè ꞌén ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ tsꞌa̱n.
\v 16 Jñà xi̱ta̱ xi ko̱kjeiín‑la̱ i̱tꞌaà tsꞌa̱n koa̱ ko̱ma bautizar, ki̱tjokàjiìn kjo̱ꞌin. Ta̱nga jñà xi mìkiì ko̱kjeiín‑la̱, kjo̱ꞌiín sꞌe̱‑la̱.
\v 17 Jñà xi ko̱kjeiín‑la̱ i̱tꞌaà tsꞌa̱n, kꞌoa̱á sꞌín jcha̱‑la̱; nga ko̱ma‑la̱ ko̱chrjekàjiìn ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱; ti̱koa̱á ko̱ma‑la̱ ki̱chja̱ ꞌén xi kjꞌei̱í tsò;
\v 18 tsà ye̱ tsobàꞌñó, tsà xkiì kjan ski̱ne̱, ni̱mé xi ko̱ma‑la̱; ko̱hòsòn‑la̱ tsja xi̱ta̱ xi xkꞌén, ko̱ndaà‑ne.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kiìmijìn ngajmiì
\r (Lucas 24:50‑53)
\p
\v 19 Kꞌe̱ nga jye o̱kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, Na̱ꞌèn‑ná Jesús, kitjámiìꞌnga; nga kiì ngajmiì, tsibìjna i̱tꞌaà kixi̱‑la̱ Nainá.
\v 20 Jñà xi̱ta̱‑la̱ kiì; kisìkaꞌbí ꞌén ndaà‑la̱ nga kijndà i̱ꞌnde, ko̱ jè Na̱ꞌèn‑ná Jesús kisìchjátꞌaà‑la̱ ko̱ kisìkixi̱yandaà ꞌén‑la̱ ko̱ kjo̱ndaà xi kisꞌiìn xi̱ta̱‑la̱. Kꞌoa̱á sꞌín kàtama.