\id LUK
\h San Lucas
\toc1 San Lucas
\mt ꞌÉn xi̱tse̱ ra nda tsò a̱ꞌta ꞌtse̱ Cristo koni ꞌsín tsikínda jè Lucas
\c 1
\s Kóꞌsín tsikínda xa̱jo̱n jè Lucas ra kisìkasén‑la̱ jè Teófilo
\p
\v 1 Ijyeé kjìn ma‑ni xi̱ta̱ ra tsikínda‑te xa̱jo̱n jñà kjoa̱kixi̱ ra kjomà a̱jin na̱xi̱ndá ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Cristo,
\v 2 koni ꞌsín tsakón‑ya‑naji̱n jñà xi̱ta̱ ra xko̱n kijtse‑ni skanda ꞌkia̱ nga kjoꞌtsia̱ kjòn‑ni kjoa̱, ti̱jñá‑ni ra kiꞌtsí xá‑la̱ nga isìkaꞌbí ꞌén nda‑la̱ Cristo.
\v 3 Ji̱ Nàmi̱ Teófilo, ra xkón tijni, ꞌa̱n ti̱ꞌkoa̱á ndaá sasén‑na nga tíbindá‑la xa̱jo̱n ra̱kìi̱, koni ꞌsín tjín nga jngó jngó sko̱ya kjoa̱; ndaá tsakatsjíya ijye skanda ꞌkia̱ nga ti̱ꞌsa̱ kjoꞌtsia̱ kjòn‑ni kjoa̱,
\v 4 mé‑ni nga isa̱ nda jcha̱‑ni kjoa̱kixi̱ ra ngi ko̱ꞌsín tjín, jñà ꞌén ra ijye tsakón‑ya‑li xi̱ta̱.
\s ꞌÉn ra kitsjá jè ìkja̱li̱ nga jtsín jè Juan ra tsatíndá xi̱ta̱
\p
\v 5 Jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga xi̱ta̱xá ítjòn tíjna jè Herodes ya̱ nangi Judea, jngo na̱ꞌmì tíjna ra ꞌmì Zacarías ra tje̱‑la̱ Abías ma. Jè chjo̱ón‑la̱ Zacarías, Elisabet ꞌmì ra tje̱‑la̱ Aarón.
\v 6 Xi̱ta̱ kixi̱‑ní ngajòo̱ ya̱ ngixko̱n Nainá. Síhitjasòn ijyeé ngaꞌtsì kjo̱téxoma‑la̱ Nainá.
\v 7 Tsìn‑la̱ i̱xti; jè Elisabet, chjo̱ón ꞌndi̱‑ní; ko̱ ijyeé ꞌñó xi̱ta̱ jchínga ngajòo̱.
\p
\v 8 Jngo ni̱chjin, jñà na̱ꞌmì ra síxákjo‑ko̱ Zacarías, jñá tsako̱‑la̱ nga isíxá ya̱ ngixko̱n Nainá.
\v 9 Koni ꞌsín tjín kjo̱téxoma ꞌtse̱ na̱ꞌmì Israel, jé Zacarías tsako̱‑la̱ suerte nga ꞌjahaꞌsen ya̱ niꞌya tsje‑la̱ Nainá, ya̱ a̱ya i̱ngo̱ ítjòn, nga jè ko̱kà chrjongó Nainá.
\v 10 ꞌKia̱ nga títì chrjongó Nainá, ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá, ya̱á i̱nchibítsaꞌba ya̱ ndi̱tsiaán.
\v 11 Jngo ìkja̱li̱ ꞌtse̱ Nainá tsatsíjen‑la̱ jè Zacarías ra síjna ya̱ nga kixi̱‑la̱ ñánda̱ nga tì chrjongó Nainá.
\v 12 ꞌKia̱ kijtse, sí ta kjóxkón‑la̱, ko̱ ta itsakjón‑ní.
\v 13 Tanga jè ìkja̱li̱ kitsó‑la̱:
\p ―Zacarías, kì tà chjàn skon‑jìn; jè kjoa̱ bítsaꞌba‑li ijyeé inaꞌyá‑la̱; jè chjo̱ón‑li Elisabet, jngo ndí iꞌndí ꞌxi̱n jtsín‑la̱; ꞌkoa̱á ꞌsín kíꞌta ꞌí‑la̱ nga Juan ꞌkín.
\v 14 ꞌÑó ꞌse̱‑li kjo̱tsja. Tà nga̱tjì‑la̱ jè iꞌndí ra jtsín, kjín xi̱ta̱ ko̱tsja‑la̱.
\v 15 Xi̱ta̱ ítjòn kíjna ya̱ ngixko̱n Nainá; mì tsa xán skꞌí nga xá ꞌkoa̱á ꞌsín ijye itjahájin‑ni; Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá si̱jin inìma̱‑la̱ skanda ꞌkia̱ nga ti̱kje tsìn.
\v 16 Ra a̱ꞌta ꞌtse̱, kjín xi̱ta̱ na̱xi̱ndá Israel koa̱áfaꞌta‑la̱ Nainá.
\v 17 Jè ko̱jme ítjòn‑la̱ Na̱ꞌín‑ná. Jé si̱jin inìma̱‑la̱ jè ngaꞌñó ra isìchjeén jè Elías ꞌkia̱ nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá. ꞌNchán si̱ìkítsa̱jna jñà xi̱ta̱ jchínga ko̱ i̱xti‑la̱ nga si̱ijo̱ónda‑ni. Jñà xi̱ta̱ ra tájajín inìma̱‑la̱ nga mì kì síhitjasòn, si̱ìkaatjìyaá‑la̱ kjo̱bítsjen‑la̱ mé‑ni nga ꞌse̱‑la̱ kjo̱chji̱ne̱ ra tjín‑la̱ xi̱ta̱ kixi̱. ꞌKoa̱á ꞌsín si̱ìkíhijyonda xi̱ta̱ na̱xi̱ndá mé‑ni nga kítsa̱jnanda‑ni ꞌkia̱ nga kjꞌi̱í Na̱ꞌín‑ná.
\p
\v 18 Zacarías kitsó‑la̱ jè ìkja̱li̱:
\p ―Kóꞌsín ske‑na tsa kixi̱ kjoa̱. ꞌA̱n, ijyeé ꞌñó xi̱ta̱ jchínga; ti̱ꞌkoa̱á jè chjo̱ón‑na̱ ijyeé tsato ni̱chjin‑la̱ nga ma ꞌse̱‑la̱ i̱xti.
\p
\v 19 Jè ìkja̱li̱ kitsó‑la̱:
\p ―ꞌA̱n‑ná ra ꞌmì‑na Gabriel, ra ya̱ tíjna̱ ya̱ ngixko̱n Nainá; jé kàsíkasén‑na mé‑ni nga kokó‑la nga tsja‑la jè ꞌén ra nda tsò.
\v 20 ꞌNdi̱ ꞌndi̱, mì kì ti̱ ma ki̱nákjoa̱‑nì skanda ꞌkia̱ nga ki̱jchò ni̱chjin nga ki̱tjasòn jñà ꞌén kìi̱, tà nga̱tjì‑la̱ nga mì kì kàmakjiín‑li ꞌén ra ko̱kàxin‑la.
\p
\v 21 Jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá, i̱nchikoñá‑la̱ Zacarías. Kjonangi‑la̱ xákjén, mé‑ni nga ta̱ nda tífichjin‑la̱ nga mì kì ndi̱to̱n bitjo‑ni ya̱ niꞌya tsje‑la̱ Nainá.
\v 22 ꞌKia̱ nga itjo‑ni mì kì ti̱ ma chja̱‑ni; jñà xi̱ta̱ ti̱ꞌkia̱á kjòchi̱ya‑la̱ nga tjín kjoa̱ ra kijtse ya̱ a̱ya niꞌya tsje‑la̱ Nainá; Zacarías, tà tsja bakón‑isa. ꞌKoa̱á ꞌsín tsikijna nga mì ti̱ kì kjomà kiìchja̱‑nì.\fig Zechariah leaving temple -33%|23-CN01603b.tif|col|LUK 1:22||ꞌKia̱ jè Zacarías itjo‑ni ya̱ niꞌya i̱ngo̱|LUK 1:22\fig*
\p
\v 23 ꞌKia̱ nga ijye ijye ni̱chjin‑la̱ Zacarías nga isìhitjasòn xá‑la̱, kijí‑ni niꞌya‑la̱.
\v 24 ꞌKia̱ nga kjomà a̱skan‑nioo̱, jè Elisabet ndí iꞌndí isìhiꞌma‑la̱. ꞌÒn sá tsikijnaꞌya ya̱ niꞌya‑la̱. Kitsò:
\v 25 “ꞌKoa̱á ꞌsín isìko̱‑na Nainá ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n nga kijtse i̱ma̱á‑na, kitsjá‑na kjo̱nda mé‑ni mì ti̱ kì ko̱chrjengi‑na jñà xi̱ta̱.”
\s ꞌÉn ra kitsjá jè ìkja̱li̱ nga jtsín jè Jesús
\p
\v 26 ꞌKia̱ nga ijchò jon sá, Nainá, isìkasén jè ìkja̱li̱ Gabriel ya̱ jngo na̱xi̱ndá ra ꞌmì Nazaret ra chja̱‑ni Galilea.\fig Angel speaking to Mary -25%|24-CN01606b.tif|col|LUK 1:26‑38||ꞌKia̱ jè María ꞌjiíkáko̱ jè ìkja̱li̱ Gabriel.|LUK 1:26\fig*
\v 27 Kiìjkon jngo chjo̱ón xa̱ngó ra ijye tíjnaꞌñó nga jè ki̱xan‑ko̱ jngo xi̱ta̱ ra ꞌmì José ra tje̱‑la̱ David ma. Jè chjo̱ón xa̱ngó ra̱kìi̱, María ꞌmì.
\v 28 Jè ìkja̱li̱, ꞌkia̱ nga ꞌjahaꞌsen ya̱ niꞌya‑la̱ María, kitsó‑la̱:
\p ―¡Nda‑li Na̱a, ngaji̱ ra itjábé‑li jè kjo̱nda ra̱kìi̱! Jé Nainá tíjnako̱‑li. Ngaji̱ ra isa̱ nda kjòchikonꞌtin mì ꞌkoa̱‑ni koni jñà íchjín ra kjꞌií.
\p
\v 29 Jè María, ꞌkia̱ nga kijtsexkon, tà kjóxkón‑la̱ koni ꞌsín kitsò‑la̱ jè ìkja̱li̱; isíkítsjen‑ní kótsò‑ni nga ko̱ꞌsín ꞌjiìjkón.
\p
\v 30 Jè ìkja̱li̱ kitsó‑la̱:
\p ―Ji̱ María, kì tà chjàn skon‑jìn, ijyeé itjábé‑li kjo̱nda ya̱ ngixko̱n Nainá.
\v 31 ꞌNdi̱ ꞌndi̱ ko̱ꞌxkén‑ní, iꞌndí si̱yaꞌma‑li. ꞌKoa̱á ꞌsín kíꞌta ꞌí‑la̱ nga Jesús ꞌkín.
\v 32 Xi̱ta̱ ítjòn ko̱ma; iꞌndí‑la̱ Nainá ꞌkín ra isa̱ ꞌñó ꞌnga tíjna; Nainá, jé si̱ìnga̱tsja kjo̱téxoma. Xi̱ta̱xá ítjòn kíjna koni ꞌsín tsikijna David ra xi̱ta̱ jchínga‑la̱ kjomà.
\v 33 Jé ko̱tèxoma‑la̱ na̱xi̱ndá Israel. Kjo̱téxoma‑la̱ mì kì kje̱heꞌtà skanda tà mé ni̱chjin‑nioo̱.
\p
\v 34 Jè María ꞌkia̱á kitsò‑la̱ ìkja̱li̱:
\p ―¿Kóꞌsín ko̱ma‑la̱ jè kjoa̱ ra ko̱ꞌmì‑ná? Nga̱ mì tsa ꞌxi̱n tjín‑na.
\p
\v 35 ―Jé Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá kjꞌi̱í kanè‑li ―kitsó jè ìkja̱li̱―; jé ngaꞌñó‑la̱ Nainá ra ꞌñó ꞌnga tíjna ki̱ijtsaꞌtin‑li koni jngo ꞌngién‑la̱ ifi mé‑ni nga jè iꞌndí tsje ra jtsín, Iꞌndí‑la̱ Nainá ꞌkín.
\v 36 Jè chjo̱ón xàngi̱i ra ꞌmì Elisabet ra chjo̱ón ꞌndi̱, kjo joón sá tjíyaꞌma‑la̱ ndí iꞌndí ni̱ꞌsín ijye ꞌñó jchínga.
\v 37 Ni̱jngo kjoa̱ ra mì kì ma, ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá.
\p
\v 38 ꞌKia̱á kitsò María:
\p ―Chjo̱ón chi̱ꞌnda‑la̱ Nainá‑ná ra ꞌa̱n; ko̱ꞌsín katama koni ꞌsín kàꞌmí‑ná.
\p Jè ìkja̱li̱ ti̱ a̱ngi xko̱ón‑ni ichijà.
\s ꞌKia̱ nga jè María ikatsíjen‑la̱ jè Elisabet
\p
\v 39 Jñà ni̱chjin kìi̱, jè María ndi̱to̱ón kijì jngo na̱xi̱ndá ra kjijnaꞌnchò nindo ya̱ ján nangi Judea.
\v 40 ꞌJahaꞌsen ya̱ niꞌya‑la̱ Zacarías; isíkjáya‑la̱ jè Elisabet.
\v 41 ꞌKia̱ kiíꞌnchré Elisabet nga isíkjáya‑la̱ María, jè iꞌndí ra tjíhiꞌma‑la̱, ngi iskìꞌngaya i̱ndsi̱ꞌba̱. Jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá ꞌjahaꞌsen‑jin ya̱ inìma̱‑la̱ Elisabet.
\v 42 ꞌKia̱á ꞌñó kiìchja̱, kitsò:
\p ―¡Nainá, isa̱á ꞌñó nda tísíchikonꞌtin‑li mì ꞌkoa̱‑ni koni jñà íchjín ra kjꞌií; ti̱ꞌkoa̱á iꞌndí‑li ra tjíhiꞌma‑li ꞌñó nda tímahachikonꞌtin!
\v 43 ¡Yá‑na ra ꞌa̱n nga ta̱ nda kàꞌfìi̱jchon‑ná ji̱ ra na̱‑la̱ Na̱ꞌín‑ná ꞌmì‑li!
\v 44 Ti̱ꞌkia̱á‑ni nga kaꞌnchre nga kàníkjáya‑ná, jè iꞌndí‑na̱ kàkjìꞌngayaá ya̱ i̱ndsi̱ꞌbà nga kàmatsja‑la̱.
\v 45 Mé ta̱ nda‑ni nga makjiín‑li ꞌén ra kiꞌsena̱jmí‑li. Jè ꞌén ra kiìchja̱ Nainá, ki̱tjasón‑ní.
\p
\v 46 ꞌKia̱á kitsò María:
\q Inìma̱‑na̱ ꞌñó ꞌnga síkíjna Nainá.\fig Mary praises God -25%|25-CN01610b.tif|col|LUK 1:46‑55|| |LUK 1:46\fig*
\q
\v 47 Matsjaá‑na a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá ra bachrjetjì‑na kjo̱hiꞌin.
\q
\v 48 Nga̱ kijtse i̱ma̱á‑na, ꞌa̱n ra chjo̱ón chi̱ꞌnda‑la̱ ma.
\q ꞌNdi̱ ꞌndi̱‑ni̱ ko̱ skanda ta̱ kjiá‑nioo̱, ꞌkoa̱á ꞌsín ki̱tso̱‑na jñà xi̱ta̱: “Mé ta̱ nda‑la̱.”
\q
\v 49 Nga̱ ꞌñó tse kjoa̱ isìko̱‑na jè Nainá ra ta jè ta̱jngo‑ni ra ꞌñó tse ngaꞌñó tjín‑la̱.
\q Nainá, xi̱ta̱ tsje‑ní.
\q
\v 50 Ko̱ tjín kiꞌtá‑la̱ kjo̱hi̱ma̱takòn skanda ta mé ni̱chjin‑ni
\q a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra bexkón.
\q
\v 51 ꞌKoa̱á ꞌsín ꞌsín: nga bakón kóꞌki tse ngaꞌñó tjín‑la̱;
\q jñà xi̱ta̱ ra ꞌñó ꞌnga ikon, bachrjengií kjo̱bítsjen‑la̱.
\q
\v 52 Jñà xi̱ta̱xá ítjòn ra ꞌnga tjítsa̱jna, faháxìn kjo̱téxoma‑la̱,
\q ko̱ jñà ra nangi tjítsa̱jna isa̱á ꞌnga síkítsa̱jna‑ni.
\q
\v 53 Jñà xi̱ta̱ ra tsìn‑la̱ tsajmì ra kjine, ꞌñó kjìn tsjá‑la̱,
\q ko̱ jñà xi̱ta̱ nchi̱ná síkasén tiya‑ni.
\q
\v 54 Nainá basìko̱ò na̱xi̱ndá Israel nga chi̱ꞌnda‑la̱ ma;
\q mì kì síjchaàjin kjo̱hi̱ma̱takòn ra tjín‑la̱ skanda ta mé ni̱chjin‑nì,
\q
\v 55 ꞌkoa̱á ꞌsín kitsjá‑la̱ tsaꞌba jñà xi̱ta̱ jchínga‑ná
\q ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Abraham ko̱ ngaꞌtsì jñà tje̱‑la̱.
\p
\v 56 Jè María, jàn sá tsikijnako̱ Elisabet; ra kjomà a̱skan‑nioo̱, kijí‑ni niꞌya‑la̱.
\s Kóꞌsín kjomà ꞌkia̱ nga kitsin Juan ra tsatíndá xi̱ta̱
\p
\v 57 ꞌKia̱ nga ijye ijchò ni̱chjin‑la̱, Elisabet jngo ndí iꞌndí ꞌxi̱n kitsin‑la̱.
\v 58 Jè Nainá, ꞌñó nda isìko̱. ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré jñà xi̱ta̱ xákjén, ko̱ jñà xi̱ta̱ a̱ndi niꞌya‑la̱ ti̱ꞌkoa̱á kjotsjaá‑la̱.
\v 59 Ra kjomà jin ni̱chjin, kiìko̱ó jè iꞌndí‑la̱ ya̱ ngixko̱n na̱ꞌmì mé‑ni nga si̱ꞌta chi̱ba̱‑ni ijo‑la̱ kjoa̱ ꞌtse̱ circuncisión. Jñà xi̱ta̱, ꞌkoa̱á ꞌsín mejèn‑la̱ ki̱iꞌtà ꞌí‑la̱ koni ꞌsín ꞌmì na̱ꞌìn‑la̱ nga Zacarías ꞌmì.
\v 60 Tanga jè na̱‑la̱ kitsó‑ní:
\p ―Majìn, Juan ꞌkín.
\p
\v 61 Kitsó jñà xi̱ta̱ ra tjítsa̱jna:
\p ―¿Mé‑ni ko̱ꞌsín ꞌkín‑ni? Ni̱jngo xi̱ta̱ xàngi̱i ra ko̱ꞌsín ꞌmì.
\p
\v 62 ꞌKia̱á itjanangi‑la̱ jè na̱ꞌìn‑la̱, isìkjahatji‑la̱ tsja jñà xi̱ta̱ nga katakón kóꞌsín ꞌkín.
\v 63 Jngo íte isíjé jè Zacarías, a̱kjòn tsikíndaꞌtá: “Jè ꞌí‑la̱, Juan ꞌmì.” Ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱, tà ꞌkoa̱á kjomà‑la̱.
\v 64 Ti̱jé‑nì hora, Zacarías, kjomá kiìchja̱‑ni. ꞌKia̱á kitsjá‑la̱ kjo̱nda Nainá.
\v 65 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra tjítsa̱jna chraña a̱ndi niꞌya‑la̱ tà kjóxkón‑la̱ ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré nga ijye kjomà kiìchja̱‑ni Zacarías. Jndíi̱ ra ján tsabísòn kjoa̱ kìi̱ kóhoꞌki a̱ꞌnchò nindo nangi Judea.
\v 66 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra kiíꞌnchré kjoa̱ kìi̱, isíkítsjen a̱jin inìma̱‑la̱; kitsò:
\p ―Jè iꞌndí ra̱kìi̱, ꞌkia̱ nga ko̱jchínga, yá xi̱ta̱ ra ko̱ma.
\p Ko̱ jè ngaꞌñó‑la̱ Nainá tíjnako̱ iꞌndí ra̱kìi̱.
\s ꞌÉn ra kiìchja̱ Zacarías ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá
\p
\v 67 Zacarías, nga nda tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱ jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá, kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá, nga kitsò:
\q
\v 68 ¡Mé ta̱ nda ꞌki‑la̱ jè Na̱ꞌín‑ná
\q jè ra Nainá tsò‑la̱ na̱xi̱ndá Israel
\q nga ꞌjií kíchjítjì na̱xi̱ndá‑la̱
\q ti̱ꞌkoa̱ ꞌji síkítsa̱jnandi̱í‑ni!
\q
\v 69 Kitsjá jngo‑ná xi̱ta̱ ra tse ngaꞌñó tjín‑la̱
\q nga ꞌjií kachrjejin‑ná kjo̱hiꞌin ra kjoa̱ ꞌtse̱ jé‑ná,
\q jè ra ya̱ nchrabá‑ni tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn ra tsiꞌkìn David
\q ra chi̱ꞌnda‑la̱ Nainá kjomà.
\q
\v 70 Nainá, jñá isìchjeén jñà xi̱ta̱ tsje‑la̱ ra kiìchja̱ ngajo‑la̱.
\q ꞌKoa̱á ꞌsín kitsò nga ti̱ꞌsa̱ tjàꞌtsin‑la̱ kjoa̱
\q
\v 71 nga ko̱chrjetjì‑ná a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ kondra̱‑ná,
\q ko̱ xi̱ta̱ ra jtike‑ná.
\q
\v 72 ꞌKoa̱á ti̱ kitsò Nainá nga ske̱ i̱ma̱á jñà xi̱ta̱ jchínga‑ná.
\q Mì kì si̱ìjchàhajin jñà ꞌén ra ijye kitsjà‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑ná Abraham
\q ꞌkia̱ nga tsikíndajín jngo kjoa̱ ra tsje tjín.
\q
\v 73 Nainá, ꞌkoa̱á ꞌsín kitsjà kixi̱ tsaꞌba
\q
\v 74 nga si̱ìkítsa̱jnandi̱í‑ná a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ kondra̱‑ná,
\q mé‑ni nga mì kì ki̱skén nga si̱xáꞌta‑lá.
\q
\v 75 Kjiꞌtá ni̱chjin, nga tsje, ko̱ kixi̱ ki̱tsa̱jneé ya̱ ngixko̱n Nainá.
\m
\v 76 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ iꞌndí‑la̱:
\q Ji̱ ndí ꞌxi̱n, ji̱í si̱ìchjeén‑li Nainá ra ꞌñó ꞌnga tíjna
\q nga ki̱nákjoa̱ ngajo‑la̱.
\q Ji̱í ꞌkín ítjòn‑la̱ Na̱ꞌín‑ná
\q nga kíndi ndi̱yá‑la̱.
\q
\v 77 ꞌKéna̱jmí‑la̱ na̱xi̱ndá‑la̱ kóꞌsín ꞌsi̱in Nainá
\q nga ko̱chrjetjì, ko̱ nga si̱hijchaꞌta‑la̱ jñà jé ra tjín‑la̱
\q
\v 78 ta nga̱tjì‑la̱ nga ꞌñó tse kjo̱hi̱ma̱takòn ra tjín‑la̱.
\q Si̱ìkasén jngo‑ná ra ngajmi nchrabá‑ni.
\q ꞌKia̱ nga kjꞌi̱í, ꞌkoa̱á ꞌsín si̱hisen
\q koni ꞌsín mahisen ꞌkia̱ nga ta̱jñòya.
\q
\v 79 Ko̱hiseén‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra i̱ꞌnde jñò tjítsa̱jnajin
\q ko̱ jñà ra ijye ndi̱yá kjo̱biya tjímaya.
\q Ya̱á i̱ko̱‑ná jè ndi̱yá ñánda̱ tjín kjo̱ꞌnchán.
\p
\v 80 Jè iꞌndí ra̱kìi̱, tímajchínga‑ní ti̱ꞌkoa̱ tíꞌse‑la̱ ngaꞌñó inìma̱‑la̱. Ko̱ ya̱á tsikijna ya̱ nangi kixì ñánda̱ ni̱mé tjín skanda ꞌkia̱ nga tsikíꞌtsia̱ nga tsikijna masen‑la̱ na̱xi̱ndá Israel.
\c 2
\s Kóꞌsín kjomà ꞌkia̱ nga kitsin Jesús
\r (Mateo 1:18‑25)
\p
\v 1 Ni̱chjin ꞌkia̱ nga tjín‑la̱ xá ítjòn jè ra ꞌmì César Augusto tsjachrjeé jngo kjo̱hixi̱ nga ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra tjín i̱sàꞌnde, xa̱jo̱ón si̱ꞌta ꞌí‑la̱.
\v 2 Jè xa̱jo̱n ra ko̱ꞌsín isinda ítjòn nga kjoxki̱ya ngaꞌtsì xi̱ta̱ ꞌkia̱ nga tíbatéxoma jè xi̱ta̱ ra ꞌmì Cirenio ya̱ i̱ꞌnde ra ꞌmì Siria.
\v 3 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ kijí ya̱ na̱xi̱ndá‑la̱ nga kiì kíꞌta xa̱jo̱n ijo‑la̱.
\p
\v 4 Jè José ya̱á itjo‑ni Nazaret, na̱xi̱ndá ra chja̱‑ni Galilea. Kijì ya̱ nangi ñánda̱ ꞌmì Judea ya̱ na̱xi̱ndá ra ꞌmì Belén ñánda̱ kitsin xi̱ta̱ ítjòn ra tsiꞌkìn David, nga̱ jè José tje̱‑la̱ David‑ní.
\v 5 Ya̱á kiì kíꞌta xa̱jo̱n ijo‑la̱; ti̱ꞌkoa̱ kijí‑te jè María, chjo̱ón‑la̱ ra tíjnaꞌñó‑la̱ nga jè ki̱xan‑ko̱, tanga ijyeé iꞌndí tjíhiꞌma‑la̱.
\v 6 ꞌKia̱ nga ijye tjítsa̱jna ya̱ Belén, jè María ijchó ni̱chjin‑la̱ nga kitsin jè ndí iꞌndí‑la̱.\fig Joseph & Mary, Jesus in manger -50%|26-CN01617b.tif|col|LUK 2:6‑7|| |LUK 2:6\fig*
\v 7 Kitsiín jè ndí iꞌndí‑tjòn‑la̱ ra ndí iꞌndí ꞌxi̱n; isíkójin nikje; ya̱á isíkájnaya ya̱ a̱ya kàxa̱ ñánda̱ nga bakjèn‑ya cho̱, tà nga̱tjì‑la̱ nga mì ti̱ kì isakoꞌndé‑la̱ ya̱ niꞌya ñánda̱ ma níkjáya.
\s Kóꞌsín jñà ìkja̱li̱‑la̱ Nainá ꞌjiìjkón jñà chji̱ngo̱ forrè
\p
\v 8 Ya̱ chrañaꞌtá‑la̱ Belén títsa̱jnaá chji̱ngo̱ cho̱ ra síkinda̱ ni̱tje̱n forrè‑la̱.\fig Shepherds and sheep; angels in sky -50%|27-CN01619b.tif|col|LUK 2:8,13|| |LUK 2:8\fig*
\v 9 Ta ndi̱to̱ón ijchòjkon jngo ìkja̱li̱ ꞌtse̱ Nainá. Jè kjoa̱jeya‑la̱ Nainá ngi kjohisen jngo tjindi‑la̱ ñánda̱ tjítsa̱jna. Sí taxki̱ nda itsakjòn.
\v 10 Jè ìkja̱li̱ kitsó‑la̱:
\p ―Kì tà chjàn skon‑jiòn; ꞌa̱n, kií xá ꞌjíi̱‑na nga jngo ꞌén xi̱tse̱ ra nda tsò síkjíꞌnchré‑no. ꞌÉn ra̱kìi̱, ꞌñó tsja ꞌke̱‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá.
\v 11 Jngo ndí iꞌndí katsin ya̱ na̱xi̱ndá‑la̱ David jè ra ma‑la̱ ko̱chrjetjì‑ná kjoa̱ ꞌtse̱ kjo̱hiꞌin, jè ra Cristo [ra xá isìkasén‑ni Nainá] nga jè kíjna ítjòn‑ná.
\v 12 Tjín jngo kóꞌsín nga ma jcha̱a nga kixi̱í kjoa̱ ꞌén ra ko̱tíxin‑no: jè iꞌndí ra̱kìi̱, ya̱á kjinaya ya̱ kàxa̱ ñánda̱ nga bakjèn‑ya cho̱. Kjijnajtéjin nikje‑la̱.
\p
\v 13 Ti̱ꞌkia̱‑ni kjín jchán ìkja̱li̱ tsatsíjen‑kjo ra inchrabà‑ni ngajmi nga ꞌngaá isíkíjna Nainá. Kitsò:
\q
\v 14 Kataꞌse‑la̱ kjoa̱jeya Nainá ya̱ ján ngajmi.
\q Ko̱ ya̱ a̱ꞌta nangi, kataꞌse‑la̱ kjo̱ꞌnchán xi̱ta̱ ra tjín‑la̱ kjo̱nda‑la̱ Nainá.
\p
\v 15 ꞌKia̱ nga ijye kijì‑ni jñà ìkja̱li̱ ján ngajmi, jñà chji̱ngo̱ cho̱, kitsó‑la̱ xákjén:
\p ―Tjiaán skanda ya̱ ján Belén mé‑ni nga jche̱é kjoa̱ ra ko̱kàma koni ꞌsín kasíkíꞌnchré‑ná Na̱ꞌín‑ná.
\p
\v 16 Ndi̱to̱ón kijì jñà chji̱ngo̱ cho̱ ya̱ ján Belén; ꞌkia̱ nga ijchò, isakò‑la̱ ya̱ ñánda̱ tíjna María ko̱ jè José, ko̱ jè iꞌndí kjinaya kàxa̱ ya̱ ñánda̱ bakjèn‑ya cho̱.
\v 17 ꞌKia̱ nga kijtse jè iꞌndí ra̱kìi̱, tsiꞌkéna̱jmí ijye‑ní kóꞌsín kitsò jè ìkja̱li̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ iꞌndí.
\v 18 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra kiíꞌnchré koni ꞌsín kitsò jñà chji̱ngo̱ cho̱, tà ꞌkoa̱á kjomà‑la̱.
\v 19 Tanga jè María, ya̱á tsikíjin ijye inìma̱‑la̱ jñà ꞌén ra kiꞌsena̱jmí‑la̱. ꞌÑó isíkítsjen kjoa̱ kìi̱.
\v 20 Jñà chji̱ngo̱, kijí‑ni; jeyaá isíkíjna Nainá ko̱ ꞌngaá isíkíjna ta nga̱tjì‑la̱ ngaꞌtsì kjoa̱ ra kiíꞌnchré ko̱ ra kijtse koni ꞌsín nga ijye kiꞌsena̱jmí‑la̱.
\s ꞌKia̱ nga jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Jesús kiìko̱ó ya̱ i̱ngo̱ ítjòn nga isìnga̱tsja Nainá
\p
\v 21 ꞌKia̱ nga ijchò jin ni̱chjin nga kitsin jè ndí iꞌndí ra̱kìi̱, isiꞌta chi̱ba̱á ijo‑la̱ ra kjoa̱ ꞌtse̱ circuncisión; Jesús isiꞌta ꞌí‑la̱ koni ꞌsín ijye kitsò ìkja̱li̱ ꞌtse̱ Nainá ꞌkia̱ nga ti̱kjè sihiꞌma a̱ya i̱ndsi̱ꞌba̱ na̱‑la̱.
\p
\v 22 ꞌKia̱ nga ijchò ni̱chjin nga ko̱ꞌsín ꞌsi̱in jñà xi̱ta̱ kìi̱, koni ꞌsín tíchja̱ kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, mé‑ni nga jè María tsje kíjna‑ni ya̱ ngixko̱n Nainá. Kiìko̱ó jè ndí iꞌndí‑la̱ ya̱ a̱ya i̱ngo̱ ítjòn ra kjijna ya̱ Jerusalén nga kiì sínga̱tsja Nainá.
\v 23 ꞌKoa̱á ꞌsín tjíꞌta kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés nga tsò: “Ngaꞌtsì iꞌndí ꞌxi̱n ra jtsín ítjòn, ꞌtse̱é Nainá, jé ko̱nga̱tsja.”
\v 24 Xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Jesús kiìko̱ó kjo̱tjò‑la̱ ya̱ ngixko̱n Nainá, jò tjo̱ni̱ña̱, ñá tsa jò pichón, koni ꞌsín tjín kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés.
\p
\v 25 Ni̱chjin kìi̱, tíjnaá jngo xi̱ta̱ kixi̱ ya̱ Jerusalén ra nda bexkón Nainá ra ꞌmì Simeón. Ti̱ꞌkoa̱á tíkoñá‑la̱ jè ra ko̱chrjetjì na̱xi̱ndá Israel. Jè Simeón ya̱á tíjnako̱ jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá,
\v 26 ko̱ ꞌkoa̱á ꞌsín ijye isìchi̱ya‑la̱ nga mì kì ki̱yá Simeón skanda ꞌkia̱ nga ske̱xkon Cristo ra Nainá si̱ìkasén.
\v 27 Jé Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá isìkasén Simeón ya̱ i̱ngo̱ ítjòn Jerusalén. ꞌKia̱ nga ijchòko̱ Jesús jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ nga si̱hitjasòn koni ꞌsín tjín kjo̱téxoma,
\v 28 jè Simeón, iskábé jè ndí iꞌndí ra̱kìi̱, tsakáya tsja; ꞌngaá isíkíjna Nainá. Kitsò:
\q
\v 29 Na̱ꞌìn, ijyeé kabitjasòn ꞌén‑li koni ꞌsín tsiꞌkín‑ná.
\q ꞌNdi̱ ꞌndi̱‑ni̱, ꞌnchán katìyaa̱ ꞌa̱n ra chi̱ꞌnda‑li ma.
\q
\v 30 Ijyeé kàbe‑na xkoàa̱n jè ra ko̱chrjetjì‑naji̱n kjo̱hiꞌin,
\q
\v 31 jè ra masen kàníkíjni ya̱ ngixko̱n ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá,
\q
\v 32 jè ra si̱hisen‑la̱ kjo̱bítsjen‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra mì tsa xi̱ta̱ na̱xi̱ndá‑li ma.
\q A̱ꞌta ꞌtse̱ iꞌndí ra̱kìi̱, jè na̱xi̱ndá‑li Israel, jeyaá kíjna.
\p
\v 33 Xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Jesús tà kjóxkón‑la̱ koni ꞌsín kitsò Simeón a̱ꞌta ꞌtse̱ iꞌndí‑la̱.
\v 34 Jè Simeón kisíjé‑la̱ Nainá nga katasíchikonꞌtin jè iꞌndí; a̱kjòn kitsò‑la̱ María:
\p ―A̱ꞌta ꞌtse̱ iꞌndí ra̱kìi̱, ꞌkoa̱á ꞌsín tjínè‑la̱ nga kjín xi̱ta̱ Israel ki̱tjokajin kjo̱hiꞌin ko̱ kjín jchi̱ja. A̱ꞌta ꞌtse̱é jcha̱‑la̱ kóꞌsín ꞌsín Nainá
\v 35 mé‑ni nga jcha̱‑la̱ kóꞌsín tjín kjo̱bítsjen‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱, tanga kjín xi̱ta̱ mì kì ko̱kjiín‑la̱; ko̱ ngaji̱ ꞌñó ꞌse̱‑li kjo̱ba; ꞌkoa̱á ꞌsín ko̱ma‑li koni tsa jngo ki̱cha̱ kaꞌse‑li.
\p
\v 36 Ya̱á tíjna jngo‑te chjo̱ón ra ꞌmì Ana, ra chja̱ ngajo‑la̱ Nainá, tsati‑la̱ Fanuel ra tje̱‑la̱ Aser. Ijyeé ꞌñó xi̱ta̱ jchínga. Ito nó tsikijnako̱ ꞌxi̱n‑la̱.
\v 37 Kjo ijòn‑kan ko̱ ijòn nó tjín‑ni nga ꞌken ꞌxi̱n‑la̱. Ko̱ ya̱á bijnaya kiꞌta ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn; ni̱chjin ko̱ ni̱tje̱n bítsaꞌba‑la̱ Nainá ko̱ bijnachjan nga bexkón Nainá.
\v 38 Ti̱jé‑ni hora, chjo̱ón ra̱kìi̱, ijchò kasiꞌta chraña‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Jesús. Tíchja̱ꞌta‑la̱ Nainá nga títsò‑la̱: “Tse kjo̱nda kataꞌse‑li Na̱ꞌìn”; ti̱ꞌkoa̱ tíchja̱‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ iꞌndí ra̱kìi̱ ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱ ra i̱nchikoñá‑te‑la̱ nga kíjnandi̱í‑ni jè na̱xi̱ndá Jerusalén.
\s ꞌKia̱ nga tsáfa india‑nì ya̱ Nazaret jè José ko̱ María
\p
\v 39 Jè José ko̱ María, ꞌkia̱ nga ijye isìhitjasòn ijye koni ꞌsín tíchja̱ kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, kijí india‑ni ján Galilea ya̱ na̱xi̱ndá‑la̱ Nazaret.
\v 40 Iꞌndí ra̱kìi̱ tímajchínga‑ní; tíꞌse‑la̱ ngaꞌñó a̱jin inìma̱‑la̱; ti̱ꞌkoa̱á isa̱ nda tímachi̱ya‑la̱; ya̱á tíjnako̱ kjo̱nda‑la̱ Nainá.
\p
\v 41 Jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Jesús, xki̱ nó fì ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén ꞌkia̱ nga bitjo ꞌsí paxko̱.\fig Joseph, Mary and Jesus going to Jerusalem -50%|28-CN01644b.TIF|col|LUK 2:41‑42|| |LUK 2:41\fig*
\v 42 Jesús, ꞌkia̱ nga ijye tjín‑la̱ tejò nó, ti̱ꞌkoa̱ kijí‑te ya̱ ján Jerusalén koni ꞌsín tjín kjo̱téxoma ꞌtse̱ ꞌsí paxko̱.
\v 43 ꞌKia̱ nga inchrabà‑ni xi̱ta̱ nga ijye ijyeheꞌtà ꞌsí, jè Jesús, ya̱á tsikijna Jerusalén; tanga jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ mì kì kijtse tsa ya̱ tsikijna.
\v 44 Jngo ni̱chjin tsinchimaya ndi̱yá. ꞌKoa̱á ꞌsín isíkítsjen tsa ya̱á tsáꞌbajin‑la̱ xi̱ta̱ ra i̱nchifì‑ni. ꞌKia̱ nga tsakátsji ya̱ a̱jin‑la̱ xi̱ta̱ xákjén ko̱ jñà xi̱ta̱ ra bexkon,
\v 45 mì kì isakò‑la̱. ꞌKia̱á kijì india‑ni ya̱ ján Jerusalén nga kiì kátsji.
\p
\v 46 ꞌKia̱ nga kjomà jàn ni̱chjin nga i̱nchibátsji, ya̱á isakò‑la̱ ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn; tíjnajin‑la̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés; i̱nchiꞌnchré‑la̱ ko̱ i̱nchikjonangi‑la̱.
\v 47 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra i̱nchiꞌnchré‑la̱ tà kjóxkón‑la̱ jè kjo̱bítsjen ra tjín‑la̱ koni ꞌsín chja̱.
\v 48 Jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱, ꞌkia̱ nga kijtse nga ya̱ tíjna, ti̱ꞌkoa̱á tà kjóxkón‑te‑la̱; jè na̱‑la̱, kitsó‑la̱:
\p ―Ji̱ ndí ꞌxi̱n, ¿mé‑ni ko̱nìko̱‑náji̱n? Jè na̱ꞌìn‑li ko̱ ra ꞌa̱n, i̱nchimakájno‑naji̱n nga ko̱ꞌsín ichijì, ko̱ i̱nchifatsjií‑laji̱n.
\p
\v 49 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni nga ꞌa̱n fatsji‑nájiòn? ¿A mí tjíjin‑no nga tjínè‑na nga ya̱ kóti̱jna niꞌya‑la̱ Na̱ꞌìn‑na̱?
\p
\v 50 Tanga jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ mì kì kjòchi̱ya‑la̱ jè ꞌén ra kiìchja̱ Jesús.
\p
\v 51 Jesús, kiìko̱ó jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ nga kijì india‑ni ya̱ ján Nazaret. Jesús, nda isìhitjasòn‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑la̱. Jè na̱‑la̱, ya̱á tsikíjin ikon ya̱ a̱jin inìma̱‑la̱ ngaꞌtsì kjoa̱ kìi̱.
\v 52 Jesús, tímajchínga‑ní ko̱ ni̱chjin nchijòn isa̱ nda tímachi̱ya‑la̱; ti̱ꞌkoa̱ tíꞌse‑la̱ kjo̱nda ꞌtse̱ Nainá ko̱ ꞌtse̱ xi̱ta̱.
\c 3
\s Kóꞌsín jè Juan ra tsatíndá xi̱ta̱ tsikíꞌtsia̱ nga tsiꞌkéna̱jmíya ꞌén‑la̱ Nainá
\r (Mateo 3:1‑12; Marcos 1:1‑8; Juan 1:19‑28)
\p
\v 1 ꞌKia̱ fì chrjoꞌòn nó nga tíbatéxoma jè Tiberio César ngaꞌtsì i̱ꞌnde ra chja̱‑ni Roma, jé Poncio Pilato tíbatéxoma ya̱ nangi Judea; ko̱ jé Herodes tíbatéxoma ya̱ Galilea; ko̱ jé ꞌndse̱ Herodes ra ꞌmì Felipe, tíbatéxoma ya̱ nangi Iturea ko̱ Traconite; ko̱ jé Lisanias batéxoma ya̱ nangi Abilinia.
\v 2 Jé Anás ko̱ Caifás títsa̱jna na̱ꞌmì ítjòn. Jñà ni̱chjin kìi̱, Juan, ti‑la̱ Zacarías, kiꞌtsí‑la̱ ꞌén‑la̱ Nainá ya̱ i̱ꞌnde a̱ꞌta xìn ñánda̱ nga nangi kixì.
\v 3 Kijì jngo tjandi‑la̱ ya̱ ndáje̱ Jordán nga kitsò‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱: “Ti̱kájno‑no jé‑no; kì ti̱ tsja jé fatsji‑no ko̱ tatíndá ijo‑no mé‑ni nga ma si̱hijchaꞌta‑no jé‑no.”
\p
\v 4 ꞌKia̱ nga ko̱ꞌsín kitsò Juan, jñà itjasòn ꞌén ra kiìchja̱ Isaías, xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱ nga kitsò:
\q Jngo xi̱ta̱ ra ꞌñó tíchja̱ ya̱ i̱ꞌnde a̱ꞌta xìn ñánda̱ nga nangi kixì nga tsò:
\q “Ti̱tsa̱jnanda nga ꞌkia̱ nga kjꞌi̱í Na̱ꞌín‑ná,
\q kixi̱ ti̱kíjna inìma̱‑no koni jngo ndi̱yá kixi̱ ñánda̱ nga ko̱jmeyá Na̱ꞌín‑ná.
\q
\v 5 Ngaꞌtsì i̱ꞌnde ñánda̱ kongaya chon, ngi a̱són chon ka̱ma‑ni;
\q ngaꞌtsì nindo ko̱ chrja̱ngi̱ ska̱jen‑ngi ijye‑ní;
\q jñà ndi̱yá ra mì kì kixi̱ tjín, ti̱ꞌkoa̱á ko̱kixi̱í‑ni;
\q ko̱ jñà ndi̱yá ra tje̱n‑jen‑jno, tje̱n‑jenꞌta chon, ko̱jchon‑la̱.
\q
\v 6 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ i̱sàꞌnde, ske̱‑ní kóꞌsín ꞌsi̱in Nainá nga ko̱chrjetjì jé‑la̱ xi̱ta̱”,
\m kitsò Isaías.
\p
\v 7 Juan kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ijchò nga mejèn‑la̱ sa̱tíndá:
\p ―¡Jiòn, ꞌkoa̱á ꞌsín ngoya‑no koni tsa tje̱‑la̱ ye̱! ¿Yá ra ko̱kitsò‑no nga ko̱tojin‑no jè kjo̱hiꞌin ra ꞌsa̱ nchrabá?
\v 8 Ko̱ꞌsín ꞌtia̱àn kjoa̱ ra nda tjín. Kataꞌya‑la̱ nga ijyeé iníkájno jé‑no ko̱ mì ti̱ jé i̱nchifatsji‑no. Kì bixó ya̱ a̱jin inìma̱‑no: “Ngaji̱n, mì kì ꞌse̱‑naji̱n kjo̱hiꞌin nga̱ ya̱á nchrabáꞌta‑naji̱n ya̱ ꞌtse̱ Abraham.” ꞌKoa̱á xín kixi̱‑no, skanda jñà na̱jo̱ kìi̱, maá‑la̱ Nainá nga i̱xti ꞌtse̱ Abraham ꞌsi̱in.
\p
\v 9 ’Jè ni̱chjin nga tsjá kjo̱hiꞌin Nainá, ijyeé kjochraña, ꞌkoa̱á jngoya‑la̱ koni jngo ki̱cha̱yá ra kjijnanda nga kjijnaꞌta ya̱ kja̱ma̱‑la̱ yá nga ko̱tesòn. Ngaꞌtsì yá ra mì kì nda to bajà‑la̱, jtísòn‑ní; ya̱á si̱nchájin niꞌí mé‑ni nga jti̱‑nì.
\p
\v 10 Jñà xi̱ta̱ iskonangií‑la̱ kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé ra ꞌsia̱n‑ji̱n?
\p
\v 11 Kiìchja̱á Juan kitsò‑la̱:
\p ―Jè xi̱ta̱ ra jò ma‑ni na̱chro̱‑la̱, katatsjá jngo‑la̱ jè ra tsìn‑la̱ nikje; jè ra tjín‑la̱ tsajmì ra kjine, katatsjá‑la̱ jè xi̱ta̱ ra tsìn‑la̱.
\p
\v 12 Ti̱ꞌkoa̱á ꞌjií iꞌka xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì, jñà ra síxá‑la̱ xi̱ta̱xá ꞌtse̱ Roma nga mejèn‑la̱ sa̱tíndá. Kitsò‑la̱ Juan:
\p ―Maestro, ¿mé ra ꞌsia̱n‑ji̱n?
\p
\v 13 Juan kitsó‑la̱:
\p ―Kì tsato níkíchjió koni ꞌki tjínè‑la̱ nga si̱kíchjió.
\p
\v 14 Ti̱ꞌkoa̱á iskonangií iꞌka jñà chíchàn, kitsò:
\p ―Ngaji̱n‑ji̱n, ¿mé ra ꞌsia̱n‑ji̱n?
\p Juan kitsó‑la̱:
\p ―Kì xi̱ta̱ minchaxkón‑la, kì ꞌén ndiso niya‑la xi̱ta̱ ꞌkia̱ nga nìmé kjoa̱ tjín‑la̱ nga to̱n mejèn‑no ki̱náchrjejno‑la; katamajngoó takòn koni tjín machjí‑no.
\p
\v 15 Jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá i̱nchikoñá‑ní nga i̱nchisíkítsjen ya̱ a̱jin inìma̱‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Juan: tsa jé Cristo [ra xá kisìkasén‑ni Nainá].
\v 16 Juan kitsó‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá:
\p ―Kjo̱hixi̱‑ní, tà nandá batíndá‑na ra ꞌa̱n; tanga nchrabá jngo‑isa ra isa̱ tse ngaꞌñó tjín‑la̱ koni ra ꞌa̱n; skanda mí kì bakèn‑na nga ꞌa̱n skíjnda̱ꞌñó xa̱jté‑la̱. Jè ra ꞌsa̱ nchrabá, ko̱ó Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá ko̱ ko̱ó niꞌí ko̱tíndá‑no.
\v 17 Ijyeé tíjnanda nga kjoa̱hájin xi̱ta̱ ra nda ꞌsín ko̱ jñà ra mì kì nda ꞌsín koni ꞌsín ma ꞌkia̱ nga matsje jñà tjachó ra ꞌmì trigo, ki̱ncháxkó ijye jñà ra trigo ya̱ a̱ya niꞌnga, tanga jñà tjé‑la̱, ya̱á ko̱kà ya̱ a̱jin niꞌí ra mì kì kji̱ꞌtso skanda tà kjiá‑nioo̱.
\p
\v 18 Juan, ꞌkoa̱á ꞌsín kiìchja̱jin‑la̱ xi̱ta̱ ꞌén xi̱tse̱ ra nda tsò; kjín sko̱ya kjo̱téxoma tsikíꞌtin ra nda tsò.
\v 19 Juan, tsakátiko̱ó jè Herodes ra xi̱ta̱ ítjòn tíjna tà nga̱tjì‑la̱ nga̱ jè tíjnako̱ Herodías chjo̱ón‑la̱ Felipe ra ꞌndse̱ Herodes. Ti̱ꞌkoa̱á tsakátiko̱ó‑te tà nga̱tjì‑la̱ ngaꞌtsì kjoa̱ꞌcho ra tíꞌsín.
\v 20 Tanga jè Herodes, ta isa̱á ꞌñó ꞌcho kiꞌsìn‑isa: nda̱yá isìkjahaꞌsen jè Juan.
\s Kóꞌsín isatíndá Jesús
\r (Mateo 3:13‑17; Marcos 1:9‑11; Juan 1:31‑34)
\p
\v 21 ꞌKia̱ nga ti̱kje nda̱yá ꞌfahaꞌsen Juan nga tíbatíndá ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá, ti̱ꞌkoa̱á ꞌkia̱á isatíndá‑te Jesús; ꞌkia̱ nga tíchja̱ꞌta‑la̱ Nainá Jesús, jè ngajmi, itjáꞌxa̱‑ní.
\v 22 A̱kjòn itjojen‑nè Jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá ra ko̱ꞌsín ꞌki koni jngo tjo̱ni̱ña̱; ko̱ inaꞌyá jngo‑la̱ ꞌén ra ngajmi inchrabà‑ni ra kitsò:
\p ―Ji̱‑ní ra iꞌndí‑na̱ xin‑la ra ꞌñó tsjake̱‑la; ꞌñó tsja tjín‑la̱ takoàn ra a̱ꞌta tsa̱ji ―kitsó Nainá.
\s Ñánda̱ nchrabá‑ni tje̱‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Jesús
\r (Mateo 1:1‑17)
\p
\v 23 Jesús ꞌkia̱ nga tsikíꞌtsia̱ nga isíxá, tjín‑la̱ tsa katé nó. ꞌKoa̱á ꞌsín tjíjin‑la̱ xi̱ta̱, nga iꞌndí‑a̱‑ró José; ko̱ jè José, iꞌndí‑la̱á Elí;
\v 24 Elí, iꞌndí‑la̱á Matat; Matat, iꞌndí‑la̱á Leví; Leví, iꞌndí‑la̱á Melqui; Melqui, iꞌndí‑la̱á Jana; Jana, iꞌndí‑la̱á José;
\v 25 José, iꞌndí‑la̱á Matatías; Matatías, iꞌndí‑la̱á Amós; Amós, iꞌndí‑la̱á Nahúm; Nahúm, iꞌndí‑la̱á Esli; Esli, iꞌndí‑la̱á Nagai;
\v 26 Nagai, iꞌndí‑la̱á Maat; Maat, iꞌndí‑la̱á Matatías; Matatías, iꞌndí‑la̱á Semei; Semei, iꞌndí‑la̱á Josec; Josec, iꞌndí‑la̱á Judá;
\v 27 Judá, iꞌndí‑la̱á Johanán; Johanán, iꞌndí‑la̱á Resa; Resa, iꞌndí‑la̱á Zorobabel; Zorobabel, iꞌndí‑la̱á Salatiel; Salatiel, iꞌndí‑la̱á Neri;
\v 28 Neri, iꞌndí‑la̱á Melqui; Melqui, iꞌndí‑la̱á Adi; Adi, iꞌndí‑la̱á Cosam; Cosam, iꞌndí‑la̱á Elmodam; Elmodam, iꞌndí‑la̱á Er;
\v 29 Er, iꞌndí‑la̱á Josué; Josué, iꞌndí‑la̱á Eliezer; Eliezer, iꞌndí‑la̱á Jorim; Jorim, iꞌndí‑la̱á Matat;
\v 30 Matat, iꞌndí‑la̱á Leví; Leví, iꞌndí‑la̱á Simeón; Simeón, iꞌndí‑la̱á Judá; Judá, iꞌndí‑la̱á José; José, iꞌndí‑la̱á Jonam; Jonam, iꞌndí‑la̱á Eliaquim;
\v 31 Eliaquim, iꞌndí‑la̱á Melea; Melea, iꞌndí‑la̱á Mainán; Mainán, iꞌndí‑la̱á Matata; Matata, iꞌndí‑la̱á Natán;
\v 32 Natán, iꞌndí‑la̱á David; David, iꞌndí‑la̱á Isaí; Isaí, iꞌndí‑la̱á Obed; Obed, iꞌndí‑la̱á Booz; Booz, iꞌndí‑la̱á Salmón; Salmón, iꞌndí‑la̱á Naasón;
\v 33 Naasón, iꞌndí‑la̱á Aminadab; Aminadab, iꞌndí‑la̱á Aram; Aram, iꞌndí‑la̱á Esrom; Esrom, iꞌndí‑la̱á Fares; Fares, iꞌndí‑la̱á Judá;
\v 34 Judá, iꞌndí‑la̱á Jacob; Jacob, iꞌndí‑la̱á Isaac; Isaac, iꞌndí‑la̱á Abraham; Abraham, iꞌndí‑la̱á Taré; Taré, iꞌndí‑la̱á Nacor;
\v 35 Nacor, iꞌndí‑la̱á Serug; Serug, iꞌndí‑la̱á Ragau; Ragau, iꞌndí‑la̱á Peleg; Peleg, iꞌndí‑la̱á Heber; Heber, iꞌndí‑la̱á Sala;
\v 36 Sala, iꞌndí‑la̱á Cainán; Cainán, iꞌndí‑la̱á Arfaxad; Arfaxad, iꞌndí‑la̱á Sem; Sem, iꞌndí‑la̱á Noé; Noé, iꞌndí‑la̱á Lamec;
\v 37 Lamec, iꞌndí‑la̱á Matusalén; Matusalén, iꞌndí‑la̱á Enoc; Enoc, iꞌndí‑la̱á Jared; Jared, iꞌndí‑la̱á Mahalaleel; Mahalaleel, iꞌndí‑la̱á Cainán;
\v 38 Cainán, iꞌndí‑la̱á Enós; Enós, iꞌndí‑la̱á Set; Set, iꞌndí‑la̱á Adán; Adán, jè ra Nainá saba tsikínda.
\c 4
\s ꞌKia̱ nga jè xi̱ta̱‑ni̱í iskóꞌta Jesús
\r (Mateo 4:1‑11; Marcos 1:12‑13)
\p
\v 1 Jesús, ndaá tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱ jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá; ꞌjií india‑ni ya̱ ndáje̱ Jordán; jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá ya̱á kiìko̱ ya̱ i̱ꞌnde a̱ꞌta xìn ñánda̱ nga nangi kixì.
\v 2 Ichán ni̱chjin ya̱ tsikijna ko̱ jè xi̱ta̱‑ni̱í iskóꞌta‑ní nga mejèn‑la̱ kátátsji‑jé jè Jesús. Ngaꞌtsì jñà ni̱chjin kìi̱, mì kì tsakjèn, tsikijnachjan‑ní. ꞌKia̱ nga ijyeheꞌtà jñà ni̱chjin kìi̱, ꞌñó kjòhojò‑la̱ jè Jesús.
\v 3 Jè xi̱ta̱‑ni̱í kitsó‑la̱:
\p ―Tsa ngi kixi̱í kjoa̱ nga ji̱í‑nì ra Iꞌndí‑la̱ Nainá ꞌmì‑li, ko̱ꞌtín‑la̱ na̱jo̱ ra̱kìi̱ nga ni̱ño̱ katama.
\p
\v 4 Jesús kiìchja̱‑ní kitsò:
\p ―ꞌKoa̱á ꞌsín tíchja̱ ya̱ Xa̱jo̱n‑la̱ Nainá, nga tsò: “Mì tsa tà jñà tsajmì ra ma chine kítsa̱jnakon‑ni jñà xi̱ta̱, ti̱ꞌkoa̱á ko̱ó‑te ꞌén‑la̱ Nainá kítsa̱jnakon‑tse‑ni.”
\p
\v 5 Jè xi̱ta̱‑ni̱í kiìko̱ó Jesús ya̱ jngo nindo ra ꞌñó ꞌnga; ta jngohíjta tsakón ijye‑ila̱ ngaꞌtsì na̱xi̱ndá ra tjín nga tjíjtsa i̱sàꞌnde.
\v 6 Jè xi̱ta̱‑ni̱í kitsó‑la̱ Jesús:
\p ―Ji̱í tsja ijye‑la ngaꞌtsì na̱xi̱ndá kìi̱, ji̱í ko̱te̱xoma‑la̱ nga jeya ki̱jni. ꞌA̱án kjonga̱tsja ijye. Maá tsja‑la̱ ta yá ra mejèn‑na.
\v 7 Tsa ki̱se̱n-xkóꞌnchiꞌtá‑ná ko̱ jcha̱xkón‑ná, tsa̱jií ko̱ma ijye.
\p
\v 8 ꞌKia̱á kiìchja̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱si̱ꞌtaxín‑ná xi̱ta̱‑ni̱í. ꞌKoa̱á ꞌsín tíchja̱ xa̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò: “Jcha̱xkín jè ra tíjna ítjòn‑li jè ra Nainá‑li ma, ko̱ ta jè ta̱jngoó ti̱sin‑la̱.”
\p
\v 9 Jè xi̱ta̱‑ni̱í kiìko̱ó Jesús ya̱ ján Jerusalén; isíkíjnasòn ya̱ ñánda̱ ꞌñó ꞌnga ya̱ a̱sòn‑la̱ i̱ngo̱, kitsò‑la̱:
\p ―Tsa ngi kjo̱hixi̱‑ní nga Iꞌndí‑la̱ Nainá ꞌmì‑li, ti̱kàtje̱n‑ngi ijo‑li i̱jndíi̱;
\v 10 nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín tíchja̱ Xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌÉn‑la̱ Nainá nga tsò:
\q Jè Nainá ki̱íxá‑la̱ jñà ìkja̱li̱‑la̱
\q mé‑ni nga si̱ìkinda̱‑li,
\q
\v 11 nga ko̱ó tsja jtsa̱ba̱ꞌñó‑li,
\q mé‑ni nga ni̱jngo na̱jo̱ sa̱téngi‑ni.
\p
\v 12 Kiìchja̱á Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín tíchja̱ Xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌÉn‑la̱ Nainá nga títsò: “Kì tà chjàn ko̱ꞌsín chjíꞌtì jè ra Nainá‑li ma, jè ra tíjna ítjòn‑li.”
\p
\v 13 Jè xi̱ta̱‑ni̱í, ꞌkia̱ nga mì ti̱ kì isakò‑ila̱ kóꞌsín sko̱ónda̱cha̱‑la̱ Jesús, tsasìꞌtaxìn chiba ni̱chjin‑la̱.
\s Kóꞌsín tsikíꞌtsia̱ Jesús nga isíxá a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá ya̱ nangi Galilea
\r (Mateo 4:12‑17; Marcos 1:14‑15)
\p
\v 14 Jesús ꞌji india‑ni ya̱ Galilea; ko̱ jé ngaꞌñó ꞌtse̱ Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá ꞌñó nda tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱. Ra a̱ꞌta ꞌtse̱ inaꞌyá‑la̱, kóhoꞌki nga tíjngo ya̱ i̱ꞌnde Galilea.
\v 15 Ya̱ na̱xi̱ndá ñánda̱ nga tsajme, tsakón‑ya‑ní ya̱ a̱ya niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío; ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra kiíꞌnchré‑la̱, ꞌngaá isíkíjna.
\s ꞌKia̱ nga tsikijna ya̱ Nazaret jè Jesús
\r (Mateo 13:53‑58; Marcos 6:1‑6)
\p
\v 16 Jesús ijchó ya̱ Nazaret ya̱ nangi‑la̱ ñánda̱ nga kjójchá. Jè ni̱chjin níkjáya, ꞌjahaꞌsen ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío koni ꞌsín ijye nga‑la̱. Tsasijna kixi̱ nga tsikíxki̱yajin Xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌÉn‑la̱ Nainá.
\v 17 Jé kiꞌtsì‑la̱ xa̱jo̱n‑la̱ Isaías, xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱; ꞌkia̱ nga iskíjnda̱ya jè xa̱jo̱n, ya̱á kjòtsji‑la̱ ñánda̱ nga tjíꞌta ꞌén ra tsò:
\q
\v 18 Jé Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá tíjnako̱‑na,
\q ꞌa̱án kitsjà xá‑na
\q nga ꞌkenájmíya‑la̱ xi̱ta̱ i̱ma̱ ꞌén xi̱tse̱ ra nda tsò;
\q isìkasén‑na nga sindá‑na xi̱ta̱ ra kjo̱ꞌon tjíjin inìma̱‑la̱;
\q ko̱ nga ko̱xín‑la̱ nga ma kítsa̱jnandi̱í‑ni xi̱ta̱ ra nda̱yá tjítsa̱jna;
\q sindá‑na xi̱ta̱ ra mì kì tsijen‑la̱;
\q kítsa̱jnandi̱í‑ni xi̱ta̱ ra tíꞌyaton;
\q
\v 19 nga ꞌkenájmíya jè nó ꞌkia̱ nga tsjá kjo̱nda Nainá.
\p
\v 20 Tsikíxkóya‑ni xa̱jo̱n, kitsjá‑la̱ jè xi̱ta̱ ra síxá ya̱ a̱ya niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío, a̱kjòn tsikijna. Jñà xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna, ngi tà ya̱á i̱nchikotsíjen‑la̱ Jesús.
\v 21 ꞌKia̱á tsikíꞌtsia̱ Jesús nga kiìchja̱ kitsò:
\p ―ꞌNdi̱ ꞌndi̱, ngixkoón‑nájiòn nga kabitjasòn koni ꞌsín tíchja̱ jè Xa̱jo̱n‑la̱ Nainá ra ꞌa̱n kabixkíya.
\p
\v 22 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ nda kiìchja̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ Jesús. Ta ꞌkoa̱á kjomà‑la̱ nga ꞌñó nda tsò ꞌén ra chja̱. Kitsó‑la̱ xákjén:
\p ―¿A mí tsa jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱ ra ti‑la̱ José?
\p
\v 23 ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―Ra kjo̱hixi̱, ꞌkoa̱à‑la ꞌsín ꞌkín‑nájiòn koni ꞌsín tsò jngo ꞌén ra tsò: “Chji̱ne̱ xki, ti̱ji̱ ti̱xki‑ila̱ ijo‑li. Koni ꞌsín tjín kjoa̱ ra kiꞌnì ya̱ Capernaum, ꞌkoa̱ ti̱ꞌsín ꞌti̱ìn i̱ nangi‑li.”
\p
\v 24 Jesús kitsó‑isa:
\p ―Kixi̱í kjoa̱, ni̱jngo xi̱ta̱ ra síchjeén Nainá nda ꞌyaxkón ya̱ nangi‑la̱.
\v 25 ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, kjín íchjín jchꞌa̱n tjín ya̱ nangi Israel ni̱chjin ꞌtse̱ Elías ꞌkia̱ nga jàn nó masen mì kì ti̱ ꞌtsa‑ni jtsí; ko̱ ꞌñó kiꞌse kjinchrá.
\v 26 Mì tsa ya̱ na̱xi̱ndá Israel kijì Elías ñánda̱ tjítsa̱jna íchjín jchꞌa̱n; ya̱á inikasénꞌta‑la̱ chjo̱ón jchꞌa̱n ꞌtse̱ na̱xi̱ndá Sarepta ra chja̱‑ni Sidón.
\v 27 Ti̱ꞌkoa̱á kjín xi̱ta̱ tjín ra i̱nchifiꞌndojno chrja̱ba̱ ijo‑la̱ ya̱ Israel ni̱chjin ꞌtse̱ Eliseo; tanga ni̱jngo kjonda‑ni, tà jé kjonda‑ni jè Naamán ra ya̱ Siria i̱ꞌnde‑la̱.
\p
\v 28 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra tjítsa̱jna ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío, ꞌñó kjojti‑la̱ ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré ꞌén ra kiìchja̱ Jesús, nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín kihiya‑la̱ nga a̱ꞌta ꞌtse̱‑ní nga ko̱ꞌsín kitsò.
\v 29 Ngaꞌtsì xi̱ta̱, tsasítje̱n‑ní, tsachrjejin Jesús ya̱ na̱xi̱ndá, kiìko̱ ya̱ a̱sònꞌnga nindo ñánda̱ nga kjijna na̱xi̱ndá nga mejèn‑la̱ ya̱ si̱ìkàtje̱n‑ngi.\fig Jews and Jesus at edge of cliff -50%|29-CN01680B.TIF|col|LUK 4:29‑30||ꞌKia̱ nga jñà xi̱ta̱ mejèn‑la̱ si̱ìkàtje̱n‑ngi jngo nindo jè Jesús|LUK 4:29\fig*
\v 30 Tanga kijí jè Jesús, ꞌjahajin masen‑la̱ ngaꞌtsiòo̱.
\s Kóꞌsín kjonda‑ni jngo xi̱ta̱ ra ꞌchin ni̱í tjín‑la̱
\r (Marcos 1:21‑28)
\p
\v 31 Jesús kijí ya̱ ñánda̱ ꞌmì Capernaum, na̱xi̱ndá ra chja̱‑ni Galilea; tsakón‑ya‑la̱ xi̱ta̱ ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya.
\v 32 Jñà xi̱ta̱, tà ꞌkoa̱á kjomà‑la̱ koni ꞌsín tsò ꞌén ra tsakón‑ya‑la̱, nga̱ jè ꞌén ra kiìchja̱, ꞌñó tjín‑la̱ kjo̱téxoma.
\p
\v 33 Ya̱ a̱ya niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío, tíjnaá jngo xi̱ta̱ ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í síxájin ijo‑la̱; ꞌñó kiìchja̱ nga kitsò:
\p
\v 34 ―Ngaji̱ Jesús ra ya̱ Nazaret tsa̱ji, ¿mé kjoa̱ ra tjín‑naji̱n ra ko̱ ngaji̱? ¿A kií xá kàꞌfìi̱‑nì nga si̱kjehesòn‑náji̱n? ꞌA̱n bexkoón‑la; ji̱í‑ní ra xi̱ta̱ tsje‑la̱ Nainá ꞌmì‑li ―kitsò.
\p
\v 35 Jesús tsakátiko̱ó jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, kitsó‑la̱:
\p ―¡Jyò ti̱jni, títjo̱jin ya̱ ijo‑la̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱! ―kitsó‑la̱.
\p Ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱, jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, tsajndoꞌtá nangi jè ndí xi̱ta̱; a̱kjòn itjojin‑ni ya̱ ijo‑la̱, tanga ni̱mé ra isikiꞌon.
\v 36 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna, tà itsakjón‑ní, kitsó‑la̱ xákjén nga jngó jngó:
\p ―¿Mé ꞌén‑ni kìi̱? ꞌKia̱ nga chja̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱, tjín‑la̱ ngaꞌñó ti̱ꞌkoa̱ tjín‑la̱ kjo̱téxoma nga síhitjasòn‑la̱ jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í.
\p
\v 37 Inaꞌyá‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Jesús nga tíjngo nangi ra chja̱‑ni Galilea.
\s Kóꞌsín isinda‑ni Jesús jè na̱chíya‑la̱ Simón
\r (Mateo 8:14‑15; Marcos 1:29‑31)
\p
\v 38 Tsasítje̱én Jesús; itjo‑ni ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío; kijì; ꞌjahaꞌsen ya̱ niꞌya‑la̱ Simón. Jè na̱chíya‑la̱ Simón ꞌñó kiya. ꞌChin tijngaá tjín‑la̱. Jñà xi̱ta̱ kiìchja̱tjí‑ní nga katakotsíjen‑la̱.
\v 39 Jesús tsasèn-niñaꞌtá‑la̱, tsakátiko̱ ꞌchin tijnga; jè ndí chjo̱ón ndi̱to̱ón kjonda‑ni. A̱kjòn tsasítje̱n‑ni, nga isìsin‑la̱ xi̱ta̱.
\s Kóꞌsín kjin xi̱ta̱ ra kiya isinda‑ni Jesús
\r (Mateo 8:16‑17; Marcos 1:32‑34)
\p
\v 40 ꞌKia̱ nga ijye tíkatjì tsáꞌbí, ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra tjín‑la̱ chíjtín ra kjìn sko̱ya ꞌchin tjín‑la̱, ya̱á ꞌjiìkó‑la̱ Jesús. Jè Jesús tsakáꞌta‑la̱ tsja nga jngó jngó chíjtín; ngaꞌtsì xi̱ta̱ kìi̱, kjonda‑ni.
\v 41 Ti̱ꞌkoa̱á kjìn ma‑ni xi̱ta̱ ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í itjojin‑ni ijo‑la̱ nga kjonda‑ni. ꞌÑó kiìchja̱ inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í nga kitsò:
\p ―¡Ji̱‑ní ra Iꞌndí‑la̱ Nainá ꞌmì‑li!
\p Tanga jè Jesús tsakátiko̱‑ní. Mì kì kitsjáꞌnde‑la̱ nga kiìchja̱, nga̱ beé jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í nga jè‑ní ra Cristo [ra xá isìkasén‑ni Nainá].
\s Kóꞌsín tsiꞌkéna̱jmíya Jesús jè ꞌén‑la̱ Nainá
\r (Marcos 1:35‑39)
\p
\v 42 ꞌKia̱ nga ijye kiꞌse i̱sén, itjokàjiín ya̱ na̱xi̱ndá Jesús; ya̱á kijì jngo i̱ꞌnde ñánda̱ tsìn xi̱ta̱ ñánda̱ a̱ꞌta xìn chon. Tanga jñà xi̱ta̱ tsakátsji‑ní. ꞌKia̱ nga ijchò ya̱ ñánda̱ nga tíjna, mején‑la̱ nga ya̱ kíjnako̱ kiꞌta nga mì ti̱ xìn ki̱ji̱‑nì.
\v 43 Tanga jè Jesús kitsó‑la̱ jñà xi̱ta̱:
\p ―Machjeén‑te nga xìn na̱xi̱ndá íko̱ ꞌén xi̱tse̱ ra nda tsò koni ꞌsín batéxoma Nainá. Nga̱ kií xá inikasén‑ina.
\p
\v 44 ꞌKoa̱á ꞌsín tsiꞌkéna̱jmíya ꞌén nda‑la̱ Nainá ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío ra tjín ya̱ nangi Galilea.
\c 5
\s Kjo̱xkón ra kjomà ꞌkia̱ nga ꞌñó kjìn ti̱ tsikíxkó jè Pedro
\r (Mateo 4:18‑22; Marcos 1:16‑20)
\p
\v 1 ꞌKia̱ nga síjna Jesús ya̱ a̱ndi ndáchikon ꞌtse̱ Genesaret, kjójtín‑né jñà xi̱ta̱ ra ijchò nga mejèn‑la̱ kji̱ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá.
\v 2 Jesús, kijtseé jò chitso ra ya̱ kjihijyondí ya̱ a̱ndi ndáchikon. Jñà xi̱ta̱ ra bíxkó ti̱, ijyeé itjojen‑ni chitso‑la̱, i̱nchibiníjno‑ni na̱ꞌya‑la̱.
\v 3 Jesús ꞌjahaꞌsen jngo chitso ra ꞌtse̱ Simón, tsikítsaꞌba‑la̱ nga ska̱nìkjá‑isa chitso‑la̱ ya̱ a̱jin ndáchikon. A̱kjòn, ya̱á tsikijnaya nga tsakón‑ya‑la̱ xi̱ta̱.
\v 4 ꞌKia̱ nga ijye tsakón‑ya‑la̱ xi̱ta̱, kitsó‑la̱ Simón:
\p ―Tiko̱ chitso‑li ya̱ ñánda̱ nga na̱nga̱ nandá; ko̱ ti̱katsajo-ngindá na̱ꞌya‑no mé‑ni nga sa̱kò‑no ti̱.
\p
\v 5 ꞌKia̱á kiìchja̱ Simón kitsò:
\p ―Maestro, jngo ni̱tje̱n i̱nchiníxá‑ji̱n, ko̱ ni̱mé ti̱ kábíxkó‑ji̱n; tanga tsa ji̱ ra ko̱si, sikàtje̱n-ngindá‑ná jè na̱ꞌya‑na̱.
\p
\v 6 ꞌKia̱ nga isìkàtje̱n-ngindá jè na̱ꞌya‑la̱ kjín jchán ti̱ kjóxkó‑la̱, sí mejèn chrjajndá na̱ꞌya‑la̱.
\v 7 ꞌKia̱á isìkjahatji‑la̱ tsja jñà xákjén ra tjítsa̱ya jè chitso ra ìjngo mé‑ni nga ko̱si̱ko̱‑ni. Ngi kitseé ti̱ ngajò chitso. ꞌÑó kjòhiyí, sí mejèn iskajin‑ndá.
\v 8 Jè Simón, ra ti̱ꞌkoa̱ Pedro ꞌmì, ꞌkia̱ nga kijtse kjoa̱ kìi̱, tsasèn-xkóꞌnchiꞌta‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¡Ti̱si̱ꞌtaxín‑ná Na̱ꞌìn, nga̱ xi̱ta̱ jé‑ná ra ꞌa̱n!
\p
\v 9 Jè Simón ko̱ xi̱ta̱ ra iꞌka ꞌñó itsakjòn ꞌkia̱ nga kijtse ti̱ ra kjóxkó‑la̱.
\v 10 Ti̱ꞌkoa̱á tà kjóxkón‑la̱ jè Jacobo ko̱ Juan, i̱xti‑la̱ Zebedeo, jñà xi̱ta̱ ra ta̱ña síxákjo‑ko̱ Simón. Jesús kitsò‑la̱ Simón:
\p ―Kì tà chjàn skon‑jìn, ꞌndi̱ ꞌndi̱‑ni̱ mì tsa ti̱ ko̱ꞌsín ti̱ kíxkó‑ni, xi̱ta̱á kíxkóyi ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n.
\p
\v 11 ꞌKia̱ nga ijye kiìko̱ jñà chitso‑la̱ ya̱ a̱ndi ndáchikon, kitsjin ijye jñà tsajmì‑la̱, a̱kjòn kijìtji̱ngi‑la̱ Jesús.
\s Kóꞌsín isinda‑ni Jesús jngo‑ni xi̱ta̱ ra tífiꞌndojno chrja̱ba̱ ijo‑la̱
\r (Mateo 8:1‑4; Marcos 1:40‑45)
\p
\v 12 Jngo ni̱chjin ꞌkia̱ nga ya̱ tíjna Jesús jngo na̱xi̱ndá, ijchó jngo xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra tífiꞌndojno chrja̱ba̱ ijo‑la̱; ꞌkia̱ nga kijtse Jesús, tsasèn-xkóꞌnchiꞌtá‑la̱, tsikítsaꞌba‑la̱, kitsò:
\p ―Na̱ꞌìn, tsa mejèn‑li, chjáaxìn‑ná jè ꞌchin ra tjín‑na.
\p
\v 13 Jesús tsakáꞌta‑la̱ tsja ko̱ a̱kjòn kitsò‑la̱:
\p ―Mején‑na. Ko̱ꞌsín katatjahíxìn‑li jè ꞌchin ra tjín‑li.
\p Xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ndi̱to̱ón kjonda‑ni.
\v 14 Jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Kì yá xi̱ta̱ ra ko̱ꞌmì‑la; ꞌtin ya̱ ñánda̱ nga tíjna na̱ꞌmì; ta̱kón‑la̱ ijo‑li nga ijye kjonda‑ni; ꞌti̱‑la̱ kjo̱tjò ra síjé kjo̱téxoma‑la̱ Moisés mé‑ni nga tsje ki̱jna‑ni ya̱ ngixko̱n Nainá ko̱ nga nda kjón kataꞌya‑la̱ nga kixi̱í kjoa̱ nga ijyeé kjonda‑ni jè ꞌchin ra tjín‑li.
\p
\v 15 Tanga ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Jesús, isa̱á ꞌñó inaꞌyá-isa‑la̱; ko̱ isa̱á kjìn xi̱ta̱ kjóxkóya‑isa ra mejèn‑la̱ nga kji̱ꞌnchré‑la̱; ti̱ꞌkoa̱á mején‑la̱ ko̱nda‑ni ꞌchin ra tjín‑la̱.
\v 16 Tanga Jesús fì kiꞌtá ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ nga tsìn xi̱ta̱ nga fì chja̱ꞌta‑la̱ Nainá.
\s Kóꞌsín isinda‑ni Jesús jngo‑ni xi̱ta̱ ra mì kì ma fì nga ꞌchin xkóya tjín‑la̱
\r (Mateo 9:1‑8; Marcos 2:1‑12)
\p
\v 17 Jngo ni̱chjin ꞌkia̱ nga tíbakón‑ya‑la̱ xi̱ta̱ Jesús, ya̱á títsa̱jnajin ra xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés. Jñà xi̱ta̱ kìi̱, ya̱á ꞌji‑ni ya̱ na̱xi̱ndá ra chja̱‑ni Galilea, Judea ko̱ Jerusalén. Jè ngaꞌñó‑la̱ Nainá nda tíjnako̱ Jesús nga ma sínda‑ni ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra kiya.
\v 18 Jñà xi̱ta̱ ꞌjiìkó jngo xi̱ta̱ kiya ra kjijnajyò nga tíjngo ijo‑la̱; nga kjisón‑yá‑la̱. Tsakátsjiꞌnde‑la̱ kóꞌsín ma si̱ìkjahaꞌsen ya̱ niꞌya ñánda̱ tíjna Jesús.
\v 19 Tanga mì kì kjomà ꞌjahaꞌsen, nga̱ ꞌñó kjìn ma‑ni xi̱ta̱ ra kitse; ꞌkia̱á tsihijin ya̱ a̱sònꞌnga niꞌya; jahíxín nitja; iskanijen ya̱ a̱jin‑la̱ xi̱ta̱; kjijnasòn na̱chan‑yá‑la̱ jè xi̱ta̱ ra kiya. Tsakájna ya̱ ngixko̱n Jesús.
\v 20 ꞌKia̱ nga kijtse Jesús nga makjiín‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱, kitsó‑la̱ jè xi̱ta̱ ra kiya:
\p ―Ngaji̱, jñà jé‑li ijyeé kànìhijchaàꞌta‑li.
\p
\v 21 Jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, kitsó ya̱ a̱jin inìma̱‑la̱: “¿Yá xi̱ta̱‑ni ra̱kìi̱ nga Nainá chja̱jno‑ila̱? Ta̱jngoó Nainá ra ma‑la̱ síjchaàꞌtá‑ná jé‑ná.”
\p
\v 22 Jesús kijtseé‑la̱ inìma̱‑la̱ koni ꞌsín i̱nchisíkítsjen xi̱ta̱ kìi̱; kiìchja̱‑ní, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni ko̱tsò‑ni kjo̱bítsjen ra nchrabájin ya̱ inìma̱‑no?
\v 23 ¿Ñáa̱ ra isa̱ chiba chjá tjín, a jè‑ní nga kixé: “Jñà jé‑li ijyeé kànìhijchaàꞌta‑li”, o̱ ra jè‑ní nga kixé: “Ti̱sítji̱in ko̱ ti̱tjájme‑ni”?
\v 24 Nda kjón kokon‑no nga ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱ tjíꞌndeé‑na i̱ a̱ꞌta nangi nga ma sijcháꞌta‑la̱ jñà jé‑la̱ xi̱ta̱.
\p ꞌKia̱á kitsò‑la̱ jè ndí xi̱ta̱ ra kiya:
\p ―Ji̱, ꞌkoa̱á ꞌsín tíxin‑la: “Ti̱sítji̱in, chjíbí na̱chan‑yá‑li, ko̱ ꞌtin‑ni ya̱ niꞌya‑li.”
\p
\v 25 Jè xi̱ta̱ ra kiya, sasa tsasítje̱n‑ni ya̱ ngixko̱n ngaꞌtsì xi̱ta̱; iskábé‑ní na̱chan‑yá‑la̱, ꞌkia̱ nga tífì‑ni niꞌya‑la̱, ꞌñó jeya isíkíjna Nainá.
\v 26 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ya̱ tjítsa̱jna tà kjóxkón‑la̱, ti̱ꞌkoa̱á ꞌñó jeya isíkíjna Nainá. ꞌÑó itsakjòn, kitsò:
\p ―ꞌNdi̱ ꞌndi̱ kàꞌyaá jngeé kjo̱xkón.
\s Kóꞌsín kiìchja̱‑la̱ Jesús jè xi̱ta̱ ra ꞌmì Leví
\r (Mateo 9:9‑13; Marcos 2:13‑17)
\p
\v 27 ꞌKia̱ nga ijye kjomà, kijí Jesús. Kijtse jngo xi̱ta̱ ra ꞌmì Leví, ra síkíchjítjì tsajmì ꞌtse̱ xi̱ta̱xá Roma. Ya̱á tíjnaꞌta ímixa̱ ya̱ ñánda̱ síkíchjítjì tsajmì. Jesús kiìchja̱á‑la̱. Kitsò‑la̱:
\p ―Nchrabátji̱ngi‑ná.
\p
\v 28 Jè Leví, tsasítje̱n‑ní; isíkítsa̱jna ijye tsajmì ra tjín‑la̱; kijìtji̱ngi‑la̱ Jesús.
\p
\v 29 Ya̱ niꞌya‑la̱ Leví, ꞌñó je ꞌsí tsikíjna‑la̱ Jesús. Kjín xi̱ta̱ xákjén ra tsajmì síkíchjítjì‑te ko̱ kjín xi̱ta̱ ra kjꞌií títsa̱jnaꞌta ya̱ ímixa̱.
\v 30 Jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés tsatéꞌta xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni jñà xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì ko̱ jñà ra tse jé tjín‑la̱, ꞌyò ko̱‑no ko̱ bichi ko̱‑no?
\p
\v 31 ꞌKia̱á kiìchja̱ Jesús kitsò:
\p ―Mì tsa chji̱ne̱xki machjeén‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra mì mé ꞌchin tjín‑la̱; jñá‑ní xi̱ta̱ ra kiya ra machjeén‑la̱ chji̱ne̱xki.
\v 32 Mì tsa ki xá ꞌjíi̱‑na ra ꞌa̱n nga jñà kichjà‑la̱ jñà ra xi̱ta̱ kixi̱ tsò‑la̱ ijo‑la̱, ta jñá‑ní kichjà‑la̱ jñà ra machi̱ya‑la̱ nga xi̱ta̱ jé‑ní, mé‑ni nga katasíkájno‑ni jé‑la̱, ko̱ mì ti̱ kì jé koa̱àtsji‑ni.
\s Kóꞌsín iskonangi jñà xi̱ta̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ ra bìtsa̱chjeén a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá
\r (Mateo 9:14‑17; Marcos 2:18‑22)
\p
\v 33 Jñà xi̱ta̱ kitsó‑la̱ Jesús:
\p ―¿Mé‑ni jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Juan, ꞌñó bìtsa̱chjan‑ni, ko̱ ti̱ꞌkoa̱ ꞌñó bítsaꞌba; ko̱ ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín ꞌsín jñà ra xi̱ta̱ fariseo; tanga jñà xi̱ta̱ ra tsa̱ji, bakjén‑ní ko̱ ꞌbi‑ní?
\p
\v 34 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―ꞌKia̱ nga jngo xi̱ta̱ bixan, ¿a níkítsa̱jnachjan‑né xi̱ta̱ ra ꞌfiìꞌtsé‑ná ꞌkia̱ nga takó tíjna jè xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra kàbixan?
\v 35 Tanga ki̱jchó ni̱chjin ꞌkia̱ nga tjáꞌan‑la̱ jè xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra kàbixan; ꞌkia̱á‑ni nga kítsa̱jnachjan.
\p
\v 36 Ti̱ꞌkoa̱á tsiꞌkéna̱jmí ìjngo‑la̱ ꞌén ra mangásòn [nga tsakón‑ya‑la̱ nga jñà kjo̱téxoma jchínga mì tsa mangásòn‑kjo ko̱ kjo̱téxoma xi̱tse̱]. Kitsò‑la̱:
\p ―Mì tsa yá ra ko̱ꞌsín ꞌsín nga bateya jngo nikje xi̱tse̱ nga ya̱ bíjto nikje ra jchínga. Tsa ko̱ꞌsín ꞌsie̱én, kji̱tsón jè nikje xi̱tse̱; ti̱ꞌkoa̱á mì kì nda ko̱ngásòn jè nikje xi̱tse̱ ko̱ jè nikje jchínga.
\v 37 Ti̱ꞌkoa̱á mì kì ko̱ma si̱nchá xán ixi jñà chrja̱ba̱ ra ijye jchínga; nga̱ tsa ko̱ꞌsín ꞌsie̱én, ꞌkia̱ nga ijye ko̱jchá xán, ski̱íchrja̱ya jñà chrja̱ba̱, a̱kjòn xa̱ájten jè xán ko̱ kji̱tsón jñà chrja̱ba̱.
\v 38 Jè xán ixi, chrja̱ba̱ xi̱tse̱é si̱nchá, mé‑ni nga nda si̱nchátjò‑ni.
\v 39 Tsa yá ra skꞌí xán ra jchá, mì tsa ti̱jè si̱ìjé‑ni jè xán ra ixi. Nga̱ ki̱tso̱‑ní: “Jè xán ra jchá, isa̱á nda.”
\c 6
\s ꞌKia̱ nga tsate natín xi̱ta̱‑la̱ Jesús nga ꞌkia̱ ni̱chjin níkjáya
\r (Mateo 12:1‑8; Marcos 2:23‑28)
\p
\v 1 Jngo ni̱chjin ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya, ya̱á ꞌja Jesús ya̱ ñánda̱ tjítje̱ trigo. Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ tsateé iꞌka trigo, tsaféya ya̱ a̱ya tsja, a̱kjòn iskine.
\v 2 Tjín iꞌka xi̱ta̱ fariseo ra kitsò:
\p ―¿Mé‑ni nga ko̱ꞌsín ꞌnià‑no kjoa̱ ra mì kì tjíꞌnde nga ko̱ꞌsín ko̱ma ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya?
\p
\v 3 Kiìchja̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¿A kjeé chitáꞌyá jiòn xa̱jo̱n ñánda̱ nga tíchja̱ koni ꞌsín kiꞌsìn india jè xi̱ta̱ jchínga‑ná ra tsiꞌkìn David ko̱ jñà xi̱ta̱ ra ta̱ña tji̱ko̱ ꞌkia̱ nga kjòhojò‑la̱?
\v 4 ꞌJahaꞌsen niꞌya‑la̱ Nainá; iskábé ni̱ño̱ nchra̱jín ra ijye Nainá kjonga̱tsja nga iskine, ti̱ꞌkoa̱á kitsjà‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ ra tji̱ko̱ nga iskine, jñà ra mì kì tjíꞌnde‑la̱ nga ski̱ne̱. Nga̱ ta jñá na̱ꞌmì tjíꞌnde‑la̱ nga ma kjine.
\p
\v 5 Jesús kitsò‑isa‑la̱:
\p ―ꞌA̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, ꞌa̱án batexóma‑la̱ jè ni̱chjin níkjáya.
\s Kóꞌsín kjonda‑ni jè xi̱ta̱ ra kixìꞌta jngo tsja
\r (Mateo 12:9‑14; Marcos 3:1‑6)
\p
\v 6 Ìjngo ꞌká‑isa ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya, Jesús ꞌjahaꞌsen ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío; tsakón‑ya‑la̱ xi̱ta̱. Ya̱á tíjna jngo xi̱ta̱ ra kixìꞌta tsja nga kixi̱.
\v 7 Jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, ko̱ xi̱ta̱ fariseo, i̱nchisíkinda̱á Jesús a si̱ìndaá‑ni jè xi̱ta̱ ra kiya ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya, mé‑ni nga ko̱ma mé ra koa̱ànè jé‑la̱.
\v 8 Tanga Jesús ijyeé be kóꞌsín i̱nchisíkítsjen xi̱ta̱ kìi̱. Kitsó‑la̱ jè xi̱ta̱ ra kixìꞌta jngo tsja:
\p ―Ti̱sítji̱in, ti̱si̱jni ya̱ a̱jin masen‑la̱ xi̱ta̱.
\p Xi̱ta̱ ra̱kìi̱ tsasítje̱n‑ní, tsasijna kixi̱.
\v 9 Jesús, ꞌkia̱á kitsò‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra tjíhijyo:
\p ―Jngo kjoa̱ skonangi‑no: ¿Mé ra tjíꞌnde nga ꞌsie̱én ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya, a ndaá ꞌsie̱én o̱ ra ꞌchoó ꞌsie̱én? ¿A si̱nda‑né jngo xi̱ta̱ o̱ ra si̱ꞌken‑né? ꞌKoa̱á tixó jiòn‑ni̱.
\p
\v 10 Jesús iskotsíjen ijye‑la̱ kóhotjín xi̱ta̱ ra tjíhijyondi‑la̱. ꞌKia̱á kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ ra kixìꞌta tsja:
\p ―Tjèn‑ndajì ndsi̱i.
\p Xi̱ta̱ ra̱kìi̱, tsijmé tsja; ko̱ kjonda‑ni jè tsja ra kixìꞌta.
\v 11 Jñà xi̱ta̱ fariseo, ꞌñó jti kjomà‑la̱; ꞌkia̱á tsikíꞌtsia̱ nga tsajo̱óya‑ni mé ra ma si̱ìko̱ Jesús.
\s Kóꞌsín jahájin Jesús xi̱ta̱‑la̱ ra tejò ma‑ni
\r (Mateo 10:1‑4; Marcos 3:13‑19)
\p
\v 12 Ti̱jñá‑ni ni̱chjin kìi̱, Jesús ya̱á kijìmijìn ya̱ jngo nindo. Jngo ni̱tje̱n kiìchja̱ꞌta‑la̱ Nainá.
\v 13 ꞌKia̱ nga kiꞌse i̱sén kiìchja̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱; a̱kjòn tejò ma‑ni ra jahájin ra ma tsikíxáya‑la̱.
\v 14 Jè Simón, ra ti̱ꞌkoa̱ Pedro tsikíꞌta ꞌí‑la̱; Andrés, ra ꞌndse̱ ma Simón; Jacobo; Juan; Felipe; Bartolomé;
\v 15 Mateo; Tomás; Jacobo, ti‑la̱ Alfeo; Simón, ra ya̱ fìꞌta‑la̱ kjo̱téxoma ꞌtse̱ xi̱ta̱ Celote;
\v 16 Judas, ti‑la̱ Jacobo; ko̱ Judas Iscariote, jè ra isìnga̱tsja Jesús xi̱ta̱ kondra̱‑la̱ a̱skan‑nioo̱.
\s Kóꞌsín kjín xi̱ta̱ isinda‑ni Jesús
\r (Mateo 4:23‑25)
\p
\v 17 Jesús itjojen‑ni ya̱ nindo, tji̱ko̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱. ꞌJií jngo i̱ꞌnde ñánda̱ a̱sòn chon; ya̱á tsikitsa̱jna. Kjín ma‑ni xi̱ta̱‑la̱ ra ya̱ i̱nchikoñá‑la̱; xi̱ta̱ ra ya̱ inchrabà‑ni nga tíjngo i̱ꞌnde Judea ko̱ na̱xi̱ndá Jerusalén ko̱ ra inchrabà‑ni Tiro ko̱ Sidón, na̱xi̱ndá ra kjihijyondí ndáchikon. Kií xá ꞌji‑ni nga kji̱ꞌnchré‑la̱ Jesús, ti̱ꞌkoa̱ mejèn‑la̱ nga ko̱nda‑ni ꞌchin ra tjín‑la̱.
\v 18 Jñà xi̱ta̱ ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í síjti‑la̱, ti̱ꞌkoa̱á kjonda‑ni.
\v 19 Ta ngaꞌtsì xi̱ta̱, mején‑la̱ koa̱àꞌta‑la̱ tsja ya̱ ijo‑la̱ Jesús, tà nga̱tjì‑la̱ ꞌñó tse ngaꞌñó tíbitjojin ijo‑la̱ ra manda‑ni xi̱ta̱.
\s Kóꞌsín kitsò Jesús ra a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ i̱ma̱ ko̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ ra xi̱ta̱ nchi̱ná
\r (Mateo 5:1‑12)
\p
\v 20 Jesús iskotsíjenꞌá jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ kitsò‑la̱:
\p ―¡Mé ta̱ nda‑najiòn ra xi̱ta̱ i̱ma̱ ꞌmì‑no, nga̱ tsa̱jión‑nó ngaꞌtsì kjo̱nda ra tjín a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra batéxoma‑la̱ Nainá!
\p
\v 21 ’Mé ta̱ nda‑najiòn ra ajò‑no ꞌndi̱ ꞌndi̱, ko̱skií‑no a̱skan‑nioo̱.
\p ’Mé ta̱ nda‑najiòn ra chindáya ꞌndi̱ ꞌndi̱, ki̱jno̱chaá‑no a̱skan‑nioo̱.
\p
\v 22 ’Mé ta̱ nda‑najiòn ꞌkia̱ nga si̱ìjtike‑no xi̱ta̱ ra tà nga̱tjì tsa̱ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, nga mincháꞌtaxìn‑no, nga ꞌcho chja̱jno‑no, nga bachrjengi‑no koni tsa jngo ra xi̱ta̱ ꞌtse̱n.
\v 23 Tsja ꞌtè‑la takòn ko̱ tsja ꞌtè‑la inìma̱‑no ni̱chjin kìi̱; nga̱ ya̱ ján ngajmi, tseé tjín‑ni kjo̱tjò ra tjábé‑no. Jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ xi̱ta̱ ra beton‑no, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín isìko̱ jñà xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱.
\p
\v 24 ’Tanga, i̱ma̱‑ró‑no jiòn ra xi̱ta̱ nchi̱ná ꞌmì‑no, nga̱ ijyeé nda i̱nchinìsin‑la ijo‑no i̱ i̱sàꞌnde.
\p
\v 25 ’I̱ma̱‑ró‑no ra ski titsa̱jna ꞌndi̱ ꞌndi̱; ko̱hajó‑no ra ko̱ma a̱skan‑nioo̱.
\p ’I̱ma̱‑ró‑no ra mijnocha ꞌndi̱ ꞌndi̱; ra a̱skan‑nioo̱, ko̱baá‑no ti̱ꞌkoa̱á chjíndáya‑no.
\p
\v 26 ’I̱ma̱‑ró‑no ra jiòn ꞌkia̱ nga nda síkítsa̱jna ijye‑no xi̱ta̱. Jñà xi̱ta̱ jchínga‑no, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín nda isíkítsa̱jna jñà xi̱ta̱ ra ꞌén ndiso kiìchja̱ya.
\s Kóꞌsín nga tsjacha ꞌsie̱én xi̱ta̱ ra mì kì nda fìko̱‑ná
\r (Mateo 5:38‑48; 7:12)
\p
\v 27 ’Tanga jiòn ra i̱nchinaꞌyá, ꞌkoa̱á xin‑no: Tsjacha ꞌtia̱àn kondra̱‑no, nda ti̱ko̱o jè ra jtike‑no.
\v 28 Ti̱jéꞌtà‑la Nainá nga katasíchikonꞌtin jñà ra chja̱jno‑no, ko̱ titsaꞌbatjiò jñà ra ꞌcho síko̱‑no.
\v 29 Jè ra si̱ìjtsinꞌtá jtsa‑no, ti̱ꞌkoa̱á ꞌti̱‑la jè jtsa‑no ra ìjngo nga katasíjtsinꞌtá‑te. Jè ra faꞌán nikje tsja̱‑no, ti̱ꞌkoa̱á ꞌti̱‑la̱ jè na̱chro̱‑no.
\v 30 Tsa yá ra síjé tsajmì ra tjín‑no, ꞌti̱‑la; tsa yá ra ta ko̱ꞌsín ska̱ábé tsajmì‑no, kì ti̱ tsja níjé‑ila.
\v 31 Koni ꞌsín mejèn‑no nga si̱ìko̱‑no xi̱ta̱, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín ti̱ko̱‑te ra jiòn.
\p
\v 32 ’Nga̱ tsa ta jñá ko̱tsjacha jiòn jñà xi̱ta̱ ra nda matsjake‑no, ¿mé kjo̱nda ra ꞌse̱‑no? Nga̱ ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín matsjake‑te xákjén jñà xi̱ta̱ ra mì kì bexkón Nainá.
\v 33 Tsa tà jñá nda si̱ko̱o xi̱ta̱ ra nda síko̱‑no, ¿mé kjo̱nda ra ꞌse̱‑no? Jñà xi̱ta̱ ra mì bexkón Nainá, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín síko̱ xákjén.
\v 34 Tsa ta jñá si̱kiña‑la jñà ra ꞌyaxkon nga tsjá ngajo‑no, ti̱ꞌkoa̱á ni̱mé kjo̱nda ra sa̱kò‑no. Nga̱ ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín síkiña‑la̱ xákjín jñà xi̱ta̱ ra mì kì bexkón Nainá, nga̱ ijyeé tjíjin‑la̱ nga tsjá ngajo‑ila̱ xákjín.
\v 35 Tsjacha ꞌtia̱àn kondra̱‑no; nda ti̱ko̱ò; ti̱kìña‑la mé ra síjé‑no; kì tà chjàn mé ra chiñá‑la ra a̱ꞌta ꞌtse̱. Tsa ko̱ꞌsín ꞌsia̱an, tseé tjín‑ni kjo̱tjò ra tjábé‑no. I̱xti‑la̱ Nainá ra ꞌñó ꞌnga tíjna ko̱ma jiòn, nga̱ jè Nainá tjín‑te‑la̱ kjo̱hi̱ma̱takòn a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra ꞌnga ikon ko̱ ra ꞌcho ꞌsío̱n.
\v 36 Jcha̱hi̱ma̱takòn xàngio̱o koni ꞌsín behi̱ma̱takòn‑no Nainá ra Na̱ꞌìn ꞌmì‑la.
\s Kóꞌsín mì kì machjeén nga jé‑la̱ xi̱ta̱ xàngie̱é si̱kinde̱é
\r (Mateo 7:1‑5)
\p
\v 37 ’Kì jé‑la̱ xàngio̱o nìkinda̱a ko̱ kì jé fanè‑la̱ xàngio̱o mé‑ni nga jè Nainá mì tsa jé‑no si̱ìkinda̱ ko̱ mì tsa jé koa̱ànè‑no. Ti̱jchaàꞌta‑la jé‑la̱ xàngio̱o mé‑ni nga ti̱ꞌkoa̱á Nainá si̱hijchaꞌta‑no jè jé‑no.
\v 38 ꞌTi̱‑la xàngio̱o; jè Nainá tsjá ngajo‑no; nda kjón si̱ìchi̱ba̱‑no jngo chi̱ba̱ ra nda kjón kitse, ra ꞌñó i̱jncha, ra ngi tíxaájten‑tjì‑ní nga ki̱ncha xijtsa‑no. Nga̱ jè chi̱ba̱ ra si̱chi̱ba̱‑la xàngio̱o, ti̱jé ko̱chi̱ba̱ ngajo‑no.
\p
\v 39 Jesús tsiꞌkéna̱jmí jngo‑la̱ kjoa̱ ra isíngásòn‑kjo a̱ꞌta ꞌtse̱ jngo xi̱ta̱ ra xka̱ ko̱ jè ra bakón‑ya; kitsò‑la̱:
\p ―Jngo xi̱ta̱ xka̱, mì kì ko̱ma ko̱kòn‑la̱ ndi̱yá jngo xi̱ta̱ ra ti̱ꞌkoa̱á xka̱‑te. Ya̱á ska̱ya nga̱jo̱, ngajòo̱.
\v 40 ꞌKoa̱á ꞌsín tjín ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyá; mì tsa isa̱ tsato ma‑la̱ koni jè maestro ra bakón‑ya‑la̱. ꞌKia̱ nga ijye kje̱heꞌtin‑la̱ nga sko̱ótéꞌyá ti̱ꞌkoa̱á ka̱ma‑te‑la̱ koni jè maestro‑la̱.
\p
\v 41 ’[¿Mé‑ni jé‑la̱ xàngi̱i nikìnda̱‑ni ko̱ mì tsa jè nikìndi̱ jé‑li?] ¿Mé‑ni jè chitsíjen‑ila̱ jè tjé ra kjingi xko̱n xàngi̱i, ko̱ mì tsa jè nikìndi̱ jè yá chi̱so̱ ra kjingi jè xkìi̱n?
\v 42 Tsa nda mí ꞌya‑nì jè yá chi̱so̱ ra kjingi xkìi̱n, ¿mé‑ni ko̱ꞌsín ꞌmì‑la̱ jè ꞌndsìi̱: “ꞌNdsè, ti̱ꞌnde‑ná nga kochrjéngia jè tjé ra kjingi ya̱ xkìn”? Ji̱, xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑li; ti̱náchrjengi ítjìn chi̱so̱ ra kjingi tsa̱ji, mé‑ni nga nda ko̱tsíjen‑li, nga ma ki̱náchrjengi tjé ra kjingi ya̱ xko̱n xàngi̱i.
\s Nga jngó jngó yá jè to‑la̱ bakón mé yá‑ni
\r (Mateo 7:17‑20; 12:33‑35)
\p
\v 43 ’Ni̱jngo yá ra nda, ꞌcho kjòn to ra bajà‑la̱; ti̱ꞌkoa̱á mì tsa to nda bajà‑la̱ jè ra mì tsa yá nda.
\v 44 Nga jngó jngó sko̱ya yá, ꞌkoa̱á ꞌsín ꞌyaxkon‑la̱ koni kjòn to ra bajà‑la̱. Jè to ra ꞌmì igo̱, mì tsa ya̱ bajà‑la̱ yá naꞌyá. Ti̱ꞌkoa̱á jñà to uva mì tsa ya̱ bajà‑la̱ jñà naꞌyá xiꞌnchro.
\v 45 (Koni ꞌsín kjòn yá, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín kjòn xi̱ta̱.) Jè xi̱ta̱ ra nda xi̱ta̱, ꞌén ndaá chja̱, nga̱ kjoa̱nda tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱, ko̱ jè ra xi̱ta̱ ꞌcho, ꞌén ꞌchoó chja̱, nga̱ kjoa̱ꞌchoó tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱; koni ꞌsín tsò kjo̱bítsjen ra tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱, ꞌkoa̱á ꞌsín tsò ꞌén ra chja̱.
\s Mé ra bakón‑ya‑ná a̱ꞌta ꞌtse̱ chrjó niꞌya ra jò ma‑ni
\r (Mateo 7:24‑27)
\p
\v 46 ’¿Mé‑ni ko̱ꞌsín ꞌmì‑nájiòn nga bixó nga ꞌa̱n tíjna̱ ítjòn‑no, ko̱ mì kì nihitjasòn‑no koni ꞌsín xin‑no?
\v 47 ꞌKoa̱á xín‑no yá ra mangásòn‑ko̱ jè xi̱ta̱ ra ꞌa̱n fìꞌta‑na, ra ꞌnchré ko̱ ra síhitjasòn koni ꞌsín xiaa̱n.
\v 48 Jé mangásòn‑ko̱ jngo xi̱ta̱ ra tsikínda niꞌya‑la̱; ꞌñó na̱nga̱ tsjàꞌngi; nga tsikíjna tjàꞌtsin chrjó niꞌya‑la̱ ya̱ a̱sòn na̱xi̱. ꞌKia̱ nga kjohiꞌi xa̱ngá nandá nga ꞌji kánè jè niꞌya ra̱kìi̱; ni̱mé ra isìko̱, nga̱ ya̱á tjínda‑la̱ ya̱ a̱sòn na̱xi̱.
\v 49 Tanga jè xi̱ta̱ ra ꞌnchré‑na koni ꞌsín xiaa̱n ko̱ mì kì síhitjasòn, ꞌkoa̱á ꞌsín jngoya‑la̱ koni jngo xi̱ta̱ ra ya̱ tsikíndaꞌtá niꞌya‑la̱ ya̱ a̱ꞌta nangi; mì kì nda tsikínda tjàꞌtsin chrjó niꞌya; ꞌkia̱ nga ꞌji nandá nga ijchòkaꞌtáꞌñó‑la̱ niꞌya; itsón‑ña‑ní ko̱ ngi ixojen‑ní.
\c 7
\s Kóꞌsín isinda‑ni Jesús jngo chi̱ꞌnda‑la̱ chíchàn ra tíjna ítjòn
\r (Mateo 8:5‑13; Juan 4:43‑54)
\p
\v 1 ꞌKia̱ nga ijye tsakón‑ya‑la̱ Jesús jñà xi̱ta̱ ra i̱nchiꞌnchré‑la̱, ya̱á kijì ya̱ na̱xi̱ndá Capernaum.
\v 2 Jngo chíchàn ítjòn tíjna ya̱, ra ꞌñó kiya jngo chi̱ꞌnda‑la̱ ra ꞌñó tsjake. Ijyeé mejèn tíbiya.
\v 3 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré a̱ꞌta ꞌtse̱ Jesús, isìkasén xi̱ta̱ jchínga ra xi̱ta̱ judío nga kiì kítsaꞌba‑la̱ Jesús mé‑ni nga katanchrabá sínda‑ni jè chi̱ꞌnda‑la̱ ra kiya.
\v 4 Jñà xi̱ta̱ jchínga, ꞌkia̱ nga ijchòjkon Jesús ꞌñó tsikítsaꞌba‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―ꞌÑó machjeén‑la̱ nga ki̱si̱ki̱i xi̱ta̱ ítjòn ra̱kìi̱.
\v 5 Nga̱ ꞌñó tsjake na̱xi̱ndá ra chja̱‑ni Judea; jè tsikínda jngo‑ná niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío i̱ na̱xi̱ndá‑ná.
\p
\v 6 Kiìko̱ó Jesús jñà xi̱ta̱ jchínga kìi̱, tanga ꞌkia̱ nga ijye mejèn bijchó chraña niꞌya‑la̱, jè xi̱ta̱ ítjòn ra̱kìi̱, isìkasén iꞌka xi̱ta̱ ra nda báko̱, nga kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Na̱ꞌìn, kì ijo‑li nìjti‑la̱. Mì kì bakèn‑na ra ꞌa̱n nga ya̱ ki̱tjáha̱ꞌsi̱in niꞌya‑na̱.
\v 7 Ti̱ꞌkoa̱á mì kì bakèn‑na nga ꞌa̱n íjkon saba‑la. Tanga, ꞌti̱ì kjo̱hixi̱ nga katanda‑ni chi̱ꞌnda‑na̱, ko̱ kja̱beé ko̱nda‑ni.
\v 8 Nga̱ be‑náa̱ nga tjín‑li kjo̱téxoma ra ji̱; nga̱ ti̱ꞌkoa̱á ꞌa̱n, tjín‑na xi̱ta̱ ra batéxoma‑na; ko̱ ti̱ꞌkoa̱á tjín‑na chíchàn ra ꞌa̱n síhitjasòn‑na. ꞌKia̱ nga xin jngo‑la̱: “ꞌTin”, fì‑ní; ko̱ ꞌkia̱ xin‑la̱ ra ìjngo: “Nchrabí”, nchrabá‑ní; ko̱ ꞌkia̱ nga xin‑la̱ ra jè chi̱ꞌnda‑na̱: “Ki̱ ꞌsín ꞌti̱ìn”, síhitjasón‑ní.
\p
\v 9 Jesús ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré ꞌén kìi̱, tà ꞌkoa̱á kjomà‑la̱. ꞌKia̱á iskotsíjenꞌá jñà xi̱ta̱ ra tji̱ngi‑la̱; kitsò‑la̱:
\p ―ꞌKoa̱á xin‑no, skanda ya̱ na̱xi̱ndá Israel kjè kì sakó jngo‑na xi̱ta̱ ra ko̱ꞌsín ta̱ nda makjiín‑la̱ koni ꞌsín nga makjiín‑la̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱.
\p
\v 10 Jñà xi̱ta̱ ra kiìjkon Jesús, ꞌkia̱ nga ꞌji‑ni ya̱ niꞌya, ta̱ ꞌkoa̱ ijyeé kjonda‑ni jè chi̱ꞌnda ra kiya.
\s Kóꞌsín Jesús isikjaáya‑la̱ jè iꞌndí‑la̱ jngo chjo̱ón jchꞌa̱n
\p
\v 11 Ra kjomà a̱skan‑nioo̱, Jesús kijí ìjngo na̱xi̱ndá ra ꞌmì Naín. Tje̱n‑ko̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱; ti̱ꞌkoa̱á kjín ma‑ni ra xi̱ta̱ na̱xi̱ndá tje̱n‑ngi‑la̱.
\v 12 ꞌKia̱ nga ijye ijchò chraña ya̱ ñánda̱ nga bitjàha̱ꞌse̱n‑jin‑ná ya̱ na̱xi̱ndá, kjín jchán ma‑ni xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ra kjihijtako̱ jngo ndí chjo̱ón ra ijye kjotseé ꞌken ꞌxi̱n‑la̱, nga i̱nchifì kíhijin ndí miꞌken ti‑la̱ ra ti ta̱ jngo‑la̱ ma chjo̱ón ra̱kìi̱.
\v 13 ꞌKia̱ nga kijtse jè Na̱ꞌín‑ná Jesucristo, kjòhi̱ma̱ke‑ní; kitsò‑la̱ jè ndí chjo̱ón ra̱kìi̱:
\p ―Kì tà chjàn chindáya‑jìn.
\p
\v 14 Kiì kasiꞌta chraña‑la̱ jè kàxa̱‑la̱ miꞌken, tsakásòn‑la̱ tsja; jñà xi̱ta̱ ra ꞌyangi ndí miꞌken, tsinchako̱ó jè kàxa̱. Kitsò Jesús:
\p ―Ji̱ ti, ꞌa̱án ra tíxin‑la: ¡Ti̱sítji̱in!
\p
\v 15 Jè miꞌken ra̱kìi̱, sasa tsikijna kixi̱‑ni; a̱kjòn kiìchja̱‑ni. Jesús, ꞌkia̱á isìnga̱tsja‑ni na̱‑la̱.
\v 16 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra tje̱n‑ko̱, tà itsakjón‑ní; ꞌkia̱á jeya isíkíjna Nainá, kitsò:
\p ―Jngo xi̱ta̱ tíjnako̱‑ná ra síchjeén Nainá nga ꞌñó nda chja̱ ngajo‑la̱.
\p Ti̱ꞌkoa̱á tjín ra kitsò:
\p ―Jé Nainá ꞌji nga basìko̱ na̱xi̱ndá‑la̱.
\p
\v 17 Jñà ꞌén kìi̱, inaꞌyá‑la̱ nga tíjngo ya̱ nangi Judea, ko̱ ngaꞌtsì i̱ꞌnde ra tjín ya̱ a̱ndi‑la̱.
\s Xi̱ta̱ ra isìkasén Juan ra tsatíndá xi̱ta̱ nga kiì‑kjonangi‑la̱ Jesús
\r (Mateo 11:2‑19)
\p
\v 18 Jè Juan ra tsatíndá xi̱ta̱ kiíꞌnchré ijye‑ní kjoa̱ ra tíꞌsín Jesús; jñá xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ tsiꞌkéna̱jmí‑la̱. ꞌKia̱á kiìchja̱ jò‑la̱ xi̱ta̱‑la̱.
\v 19 Isìkasén ya̱ ñánda̱ tíjna Jesús nga kiì kjonangi‑la̱, ¿a jé‑ní Cristo ra tjínè‑la̱ nga kjꞌi̱í o̱ ra kjꞌií sko̱óña-isa‑la̱?
\v 20 Jñà xi̱ta̱‑la̱ Juan ra tsatíndá xi̱ta̱ ꞌkia̱ nga ijchòjkon Jesús, kitsó‑la̱:
\p ―Jè Juan kàsíkasén‑naji̱n ra a̱ꞌta tsa̱ji nga chji̱nangi‑laji̱n, ¿a ji̱‑ní ra Cristo ra xá ko̱ꞌsín tjínè‑li nga kjꞌi̱i o̱ ra kjꞌií jchíña-isa‑la̱ji̱n?
\p
\v 21 Ti̱jé‑ni hora, kjín jchán xi̱ta̱ ra kiya isinda‑ni Jesús, ra kjo̱hiꞌin i̱nchisíkjiín, ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin ijo‑la̱; ti̱ꞌkoa̱á kjín xi̱ta̱ ra xka̱ kjonda‑ni.
\v 22 Jesús kitsó‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ijchòjkon:
\p ―Tangió ꞌtèna̱jmí‑la̱ Juan kjoa̱ ra kaꞌya ko̱ ra kànaꞌyá. Ko̱ꞌtìn‑la nga jñà xi̱ta̱ ra xka̱, ijyeé tsijeén‑ila̱; ko̱ jñà ra tsáꞌyá, ijyeé maá fì‑ni; ko̱ jñà xi̱ta̱ ra tjín‑la̱ ꞌchin ra fiꞌndojno chrja̱ba̱ ijo‑la̱, ijyeé kjondaá‑ni; jñà xi̱ta̱ ra jtaya, ijyeé ꞌnchré‑ni; ko̱ jñà ra biya, faháya‑ila̱; ko̱ jñà ndí xi̱ta̱ i̱ma̱, tíꞌsena̱jmíyaá‑la̱ ꞌén xi̱tse̱ ra nda tsò a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá.
\v 23 ¡Mé ta̱ nda‑la̱ jè xi̱ta̱ ra mí‑mé ko̱techjà‑la̱ nga ko̱kjiín‑la̱ a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n!
\p
\v 24 ꞌKia̱ nga ijye kijì‑ni xi̱ta̱ ra isìkasén Juan, ꞌkia̱á tsikíꞌtsia̱ Jesús nga tsakáko̱na̱jmí jñà xi̱ta̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Juan. Kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé ra tsangì chitsíjen‑la jiòn ya̱ i̱ꞌnde a̱ꞌta xìn ñánda̱ nga nangi kixì? ¿A jé tsangì chitsíjen‑la jngo xi̱ta̱ ra inda tíjna koni tsa jngo ínaxo̱ ra síjtiya‑la̱ tjo̱?
\v 25 Ko̱ tsa majìn, ¿yá ra tsangì chitsíjen‑la? ¿A jngo xi̱ta̱ ra ꞌñó nda kjòn nikje ra kjiya? Majìn, nga̱ jñà xi̱ta̱ ra nda kjòn nikje‑la̱, ko̱ ra nda kjòn tsajmì ra síchjeén, ya̱á tjítsa̱jna ya̱ niꞌya‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn.
\v 26 ¿Tanga mé xá ra tsangì‑najiòn? ¿A jè tsangì chitsíjen‑la jngo xi̱ta̱ ra síchjeén Nainá nga chja̱ ngajo‑la̱? Jon, kixi̱í kjoa̱, jé tsangì chitsíjen‑la̱ ko̱ skanda isa̱á ꞌnga tíjna‑isa koni jngo xi̱ta̱ ra chja̱ ngajo‑la̱ Nainá.
\v 27 A̱ꞌta ꞌtse̱é Juan nga ko̱ꞌsín tíchja̱ xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌén‑la̱ Nainá nga tsò:
\q Tísikásén‑la jè xi̱ta̱‑na̱ ra i̱ko̱ títjòn‑li ꞌén,
\q nga koa̱ànda‑li ndi̱yá.
\m
\v 28 ꞌKoa̱á xin‑no, ta ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱ ra tjín i̱ i̱sàꞌnde, kjè sa yá ra ko̱ꞌsín ꞌnga bijna koni jè Juan; tanga ya̱ a̱jin na̱xi̱ndá ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá, jè xi̱ta̱ ra isa̱ ꞌñó nangi tíjna, isa̱á ꞌnga tíjna india‑ni koni jè Juan.
\p
\v 29 ꞌKia̱ kiíꞌnchré xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ko̱ xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì ꞌtse̱ xi̱ta̱xá Roma, kjòchi̱yaá‑la̱ nga kixi̱í tjín jè ndi̱yá‑la̱ Nainá; nga̱ tsatíndá ijo‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Juan.
\v 30 Tanga ra xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ chji̱ne̱ xa̱jo̱n ꞌtse̱ kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, majìn‑la̱ nga jè Juan tsatíndá. Tsachrjengi‑ní kjoa̱ ra Nainá mejèn‑la̱ ꞌsi̱in ra a̱ꞌta ꞌtse̱, nga̱ majìn‑la̱ nga jè Juan tsatíndá.
\p
\v 31 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿Yá ra ma si̱ngásòn‑ke̱é jñà xi̱ta̱ ra tjín ni̱chjin ꞌndi̱ ꞌndi̱? ¿Kó kjòn ra si̱ngásòn‑ke̱é?
\v 32 ꞌKoa̱á ꞌsín kjòn koni jñà i̱xti ra títsa̱jna ya̱ a̱jin ndi̱tsi̱n. Chja̱á‑la̱ xákjén nga tsò‑la̱: “Ji̱n, inìkjane‑náji̱n ínaxo̱, tanga mì kì kiꞌchà jiòn; ko̱ kijndaá‑laji̱n ꞌén ra ba tsò, ko̱ mì ichindáya jiòn.” Jñà i̱xti kìi̱, ꞌkoa̱á ꞌsín jngoya‑la̱ koni ꞌsín ꞌnià jiòn.
\v 33 ꞌJií Juan ra tsatíndá xi̱ta̱ ra mì tsa tsakjèn ko̱ mì tsa xán kiꞌtsi; jiòn bixó‑nó: “Inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin ijo‑la̱.”
\v 34 A̱kjòn ꞌjía̱ ra ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱ nga bákje̱n, ti̱ꞌkoa̱á ꞌbia̱a; ko̱ bixó‑nájiòn: “Xi̱ta̱ chrjáꞌa‑ní, ko̱ xi̱ta̱ ꞌchi̱‑ní, ko̱ jñá nda báko̱ jñà ra xi̱ta̱‑jé ko̱ jñà xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì ꞌtse̱ xi̱ta̱xá Roma.”
\v 35 Tanga jñà kjoa̱chji̱ne̱‑la̱ Nainá, ya̱á ꞌya‑la̱ ꞌkia̱ nga ijye bitjasòn.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús ꞌjahaꞌsen ya̱ niꞌya‑la̱ xi̱ta̱ fariseo ra ꞌmì Simón
\p
\v 36 Jngo xi̱ta̱ fariseo xá kiìchja̱‑ila̱ Jesús nga mejèn‑la̱ ko̱kje̱n‑ko̱. ꞌKia̱ nga ijye ꞌjahaꞌsen ya̱ niꞌya‑la̱ xi̱ta̱ fariseo, tsikijnaꞌtá ímixa̱.
\v 37 Ya̱ na̱xi̱ndá ra̱kìi̱, tíjnaá jngo chjo̱ón ra ꞌñó tse jé tjín‑la̱. ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré nga ya̱á tíbakjèn Jesús, ijchòko̱ó jngo namìta̱ na̱jo̱ ra tjíya‑la̱ sihìti̱ ixi ra ꞌñó nda jne̱.
\v 38 Ya̱á iskindayaꞌta ya̱ a̱jto̱n ndsa̱ko̱ Jesús. A̱kjòn ko̱ó ndáxko̱n tsiníjno‑ni ndsa̱ko̱ Jesús. A̱kjòn isìxìjno‑ni ko̱ tsja̱‑sko̱, ko̱ iskineꞌa ndsa̱ko̱. A̱kjòn tsjahíjno jè sihìti̱ ixi ra ꞌñó nda jne̱.
\v 39 Jè xi̱ta̱ fariseo ra xá kiìchja̱‑la̱ Jesús, ꞌkia̱ kijtse kjoa̱ kìi̱, kitsó a̱jin inìma̱‑la̱: “Xi̱ta̱ ra̱kìi̱, tsa kixi̱í‑la kjoa̱ nga jè Nainá síchjeén nga chja̱ ngajo‑la̱, ki̱yaá‑la nga chjo̱ón jé‑ní jè ra ko̱ꞌsín tísíko̱.”
\v 40 ꞌKia̱á kiìchja̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Simón, jngo kjoa̱ ko̱xín‑la.
\p Jè Simón kitsò:
\p ―Ko̱ꞌtín‑ná ji̱ Maestro.
\p
\v 41 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jò ma‑ni xi̱ta̱ tje̱nꞌtin‑la̱ jè xi̱ta̱ ra síkiña to̱n; jngo ra ꞌòn sindo̱ ko̱ jngo ra icháte tje̱n‑la̱.
\v 42 Tsìn‑la̱ to̱n ra síjndà‑ni xi̱ta̱ kìi̱. Jè ni‑la̱ to̱n, isìhijchaꞌta‑la̱ ngajòo̱. ¿Kósii̱? ¿Ñáa̱‑ni ra isa̱ ꞌñó ko̱tsjake jè ni‑la̱ to̱n?
\p
\v 43 Kiìchja̱á Simón kitsò:
\p ―ꞌKoa̱á ꞌsín síkítsjee̱n ra ꞌa̱n, jé‑la jè ra isa̱ tse to̱n kitsjenꞌtin.
\p ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―Ndaá kachosòn‑la̱.
\p
\v 44 Jesús iskotsíjen‑jno jè chjo̱ón ra kìi̱, kitsò‑la̱ Simón:
\p ―Chítsijen‑la̱ jè chjo̱ón ra̱kìi̱. ꞌKia̱ nga káfáha̱ꞌse̱n ya̱ niꞌya‑li; mì kì kàꞌbí‑ná nandá ra ma si̱níjno‑ni ndsa̱koàa̱; tanga chjo̱ón ra̱kìi̱, ndáxko̱ón kabiníjno‑ni ndsa̱koàa̱ ko̱ tsja̱ sko̱ó kásíxìjno‑ni.
\v 45 ꞌKia̱ nga kàníkjáya‑ná mì kì kachineꞌa‑ná ra ji̱, tanga chjo̱ón ra̱kìi̱, nda ꞌkia̱ káfáha̱ꞌse̱n niꞌya‑li tíkjineꞌaá ndsa̱koàa̱.
\p
\v 46 ’Mì kì kànahíjni̱ sihìti̱ jè skoàa̱, tanga ra jè, kàmahíjno ndsa̱koàa̱ sihìti̱ ixi ra ꞌñó nda jne̱.
\v 47 Kií ko̱ xin‑la: Jè chjo̱ón ra̱kìi̱, ijyeé kànìhijchaàꞌta ijye‑la̱ ngaꞌtsì jé‑la̱ tà nga̱tjì‑la̱ nga ꞌñó matsjake‑na. Jè xi̱ta̱ ra chiba jé niìjchaàꞌta‑la̱, isa̱á chiba kjo̱tsjacha tsjá.
\p
\v 48 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ Jesús jè chjo̱ón ra̱kìi̱:
\p ―Ijyeé kànìhijchaàꞌta ijye‑li jé‑li.
\p
\v 49 Jñà xi̱ta̱ ra ta̱ña tjítsa̱jnaꞌta ímixa̱ kitsó‑la̱ xákjén:
\p ―¿Yá xi̱ta̱‑ni ra̱kìi̱ nga ti̱ꞌkoa̱ ma‑la̱ síjchaàꞌtá‑ná jé‑ná?
\p
\v 50 Jesús kitsò india‑la̱ jè chjo̱ón:
\p ―Ki‑ní nga makjiín‑li ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n nga bítjo̱jin‑ni jé‑li; ꞌtin‑la nda‑ni.
\c 8
\s Jñà íchjín ra tsasìko̱ꞌta Jesús
\p
\v 1 Ra kjomà a̱skan, kjín na̱xi̱ndá iꞌi ko̱ kjín na̱xi̱ndá i̱tsíñá tsajme Jesús, nga tsiꞌkéna̱jmíya ko̱ isìkaꞌbí ꞌén xi̱tse̱ ra nda tsò, kóꞌsín batéxoma Nainá. Tje̱n‑ko̱ xi̱ta̱‑la̱ ra tejò ma‑ni.
\v 2 Ko̱ tje̱n‑ko̱ iꞌka íchjín ra kjonda‑ni ꞌchin ꞌtse̱ ni̱í ko̱ ra kjꞌií ꞌchin‑isa: jè María ra Magdalena ꞌmì, ra ito inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í itjojin‑ni ijo‑la̱;
\v 3 ko̱ Juana, chjo̱ón‑la̱ Chuza ra síkinda̱ tsajmì ra tjín‑la̱ Herodes; ko̱ jè ra ꞌmì Susana. Kjín íchjín tje̱n‑ko̱‑isa ra basìko̱ꞌta mé tsajmì ra tjín‑la̱.
\s Kjoa̱ ra mangásòn a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra kjíjndi̱ xojmá
\r (Mateo 13:1‑9; Marcos 4:1‑9)
\p
\v 4 ꞌKia̱ nga ijye kjokjìn xi̱ta̱ ra jndíi̱ ra ján na̱xi̱ndá ꞌji‑ni, Jesús, tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ jngo‑la̱ kjoa̱ ra mangásòn. Kitsò‑la̱:
\p
\v 5 ―Jngo xi̱ta̱ kijì nga kiì kjíjndi̱ xojmá. ꞌKia̱ nga tíkjíjndi̱, tjín iꞌka xojmá ra iskatsajo ya̱ a̱ya ndi̱yá; a̱kjòn tsinchanè xi̱ta̱; ko̱ jñà ni̱se iskine.
\v 6 Ngi ko̱tjín iskatsajo ñánda̱ a̱sòn na̱jo̱, ꞌkia̱ nga isò xojmá, sasaá kixì, ta nga̱tjì‑la̱ nga mì kì ꞌnchi̱ꞌnde nangi.
\v 7 Ngi ko̱tjín iskatsajo ya̱ a̱jin naꞌyá; ko̱ ya̱á ta̱ña isòko̱. ꞌKia̱ nga kjòꞌnga jñà naꞌyá, ya̱á kisìꞌken‑ngi.
\v 8 Ngi ko̱tjín iskatsajo ñánda̱ nga nda jè nangi; ndaá isò, kjòꞌnga‑ní, ko̱ tsajá‑la̱ to; jngo sindo̱ to tsajà‑la̱ nga jngó jngó.
\p ꞌKia̱ nga ijye tsiꞌkéna̱jmí Jesús kjoa̱ kìi̱, ꞌñó kiìchja̱, kitsò:
\p ―Nda kjón ti̱náꞌya koni ꞌsín tíxin‑no.
\s Kó tsò‑ni nga ko̱ꞌsín kjoa̱ mangásòn tsiꞌkéna̱jmí jè Jesús
\r (Mateo 13:10‑17; Marcos 4:10‑12)
\p
\v 9 Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús iskonangií‑la̱ kótsò‑ni jè kjoa̱ mangásòn ra tsiꞌkéna̱jmí‑la̱.
\v 10 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jión tsako̱‑no nga i̱nchiꞌya jñà kjoa̱ ra tjíꞌma koni ꞌsín batéxoma Nainá; tanga jñà xi̱ta̱ ra kjꞌií, tà ko̱ó kjoa̱ ra mangásòn ꞌse̱na̱jmí‑la̱, mé‑ni nga ni̱ꞌsín sko̱òtsíjen, mì kì ske̱; ko̱ ni̱ꞌsín kji̱ꞌnchré, mì kì ko̱chi̱ya‑la̱.
\s Jesús tsiꞌkéna̱jmíya nda‑ni kótsò‑ni jè kjoa̱ mangásòn ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra kjíjndi̱ xojmá
\r (Mateo 13:18‑23; Marcos 4:13‑20)
\p
\v 11 ’Ki̱í ꞌsín tsò‑ni jè kjoa̱ mangásòn ra̱kìi̱: Jñà xojmá, jé ꞌÉn‑la̱ Nainá.
\v 12 Jñà xojmá ra ixaájten ya̱ a̱ya ndi̱yáa̱, jñá xi̱ta̱ ra ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá, a̱kjòn ꞌfiì jè ni̱í, nga faháxìn jè ꞌén‑la̱ Nainá ya̱ a̱jin inìma̱‑la̱, mé‑ni nga mì kì ko̱kjiín‑la̱, ko̱ mì kì ma ki̱tjojin kjo̱hiꞌin.
\v 13 Jñà ra ixaájten ya̱ a̱sòn na̱jo̱, jñá xi̱ta̱ ra ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá, nga ꞌñó matsja‑la̱ nga makjiín‑la̱ nga ti̱ꞌsa̱‑nì. Tanga mì tsa ngi tjíjngo‑ni ikon; tà chiba ni̱chjin nda makjiín‑la̱; ꞌkia̱ nga mé kjoa̱ ra sakó‑la̱, sasaá fì‑ni íꞌtsi̱n.
\v 14 Jñà ra ixaájten ya̱ a̱jin naꞌyá, jñá jngoya‑la̱ xi̱ta̱ ra ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá; ꞌkia̱ nga ijye tjímaya ndi̱yá‑la̱ Nainá, jñà ijo‑la̱ síkájno, ko̱ kjoa̱nchi̱ná, ko̱ kjo̱tsja ra tjín ya̱ a̱jin i̱sàꞌnde. Jñà kjoa̱ kìi̱ mincha ikon‑la̱ nga ni̱mé kjo̱nda sakó ya̱ a̱jin inìma̱‑la̱ ra ma si̱ìkabíya.
\v 15 Jñà ra ixaájten ñánda̱ nga nda nangi, jñá jngoya‑la̱ xi̱ta̱ ra nda ko̱ kixi̱ tjín inìma̱‑la̱ nga ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá ti̱ꞌkoa̱á ndaá bíjin ikon; ꞌñó mincha skanda ꞌkia̱ nga ijye sakó kjo̱nda ya̱ a̱jin inìma̱‑la̱ ra ma síkabíya.
\s Kóꞌsín nga ni̱mé kjoa̱ tjín ra ma si̱ꞌma
\r (Marcos 4:21‑25)
\p
\v 16 ’Tsìn xi̱ta̱ ra baká jngo niꞌí, a̱kjòn bíjnaꞌma nga síkíjnangi ya̱ na̱chan; jè niꞌí, ꞌngaá sijna mé‑ni nga katahisen‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ꞌfahaꞌsen niꞌya.
\v 17 Nga̱ ngaꞌtsì kjoa̱ ra ꞌma tjíhijyo ꞌndi̱ ꞌndi̱, takó ko̱tsíjen‑yá‑ní; ko̱ ni̱ꞌsín bato ꞌñó tjíꞌma, takó jcha̱ tsijeén‑la̱.
\p
\v 18 ’Nda ti̱náꞌya koni ꞌsín xin‑no; nga jè ra ijye tjín‑la̱ kjo̱bítsjen, isa̱á tse ko̱chi̱ya-isa‑la̱; tanga jè ra tsìn‑la̱ kjo̱bítsjen, skanda tjáhixìn‑la̱ jè kjo̱bítsjen ra tsò‑la̱ ijo‑la̱ nga tjín‑la̱.
\s Na̱‑la̱ Jesús ko̱ ꞌndse̱
\r (Mateo 12:46‑50; Marcos 3:31‑35)
\p
\v 19 Jñà ꞌndse̱ Jesús ko̱ na̱‑la̱, kijì‑ní ñánda̱ tíjna Jesús nga kiìjkon. Tanga mì kì kjomà ijchò skanda ñánda̱ tíjna nga ꞌñó kjìn ma‑ni xi̱ta̱ ra tjítsa̱jna.
\v 20 Jesús kiꞌsena̱jmí‑la̱, tsiꞌkìn‑la̱:
\p ―Jè na̱‑li ko̱ jñà ꞌndsì, ya̱á tjítsa̱jna ndi̱tsiaán nga mejèn‑la̱ ske̱‑li.
\p
\v 21 Kiìchja̱ Jesús, kitsò:
\p ―Jè ra na̱‑na̱ ma ko̱ ra ꞌndsè xin‑la̱, jñá‑ní jñà ra ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá, ti̱ꞌkoa̱ síhitjasòn.
\s Kóꞌsín isíkíjnajyò jngo tjo̱xkón jè Jesús
\r (Mateo 8:23‑27; Marcos 4:35‑41)
\p
\v 22 Jngo ni̱chjin, Jesús ko̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ꞌjahaꞌsen jngo chitso, kitsò Jesús:
\p ―Tjiaán ya̱ ra ijngoa ndáchikon ján.
\p A̱kjòn kijì.
\v 23 ꞌKia̱ tífisòn ya̱ nandá jè chitso, tsakjajnafé jè Jesús. Kjoꞌtsia̱á nga ꞌji jngo tjo̱xkón ya̱ a̱jin ndáchikon. Ijyeé ꞌjahaꞌsen nandá chitso; ijyeé mejèn iskajin‑ndá.
\v 24 Jñà xi̱ta̱‑la̱ ꞌkia̱á isíꞌká‑la̱; kitsò‑la̱:
\p ―¡Maestro! ¡Maestro! ¡Chitso, ijyeé tíkajin‑ndá! ¡Ijyeé‑la ki̱yé!
\p Itjaꞌfá‑la̱ Jesús; a̱kjòn tsakátiko̱ jè tjo̱xkón ko̱ jè ndáchikon, ndi̱to̱ón isijyò‑ni tjo̱, ko̱ kjondayá‑ni.
\v 25 Jesús kitsò:
\p ―¿Mé‑ni nga mì kì makjiín‑no ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá?
\p Jñà xi̱ta̱‑la̱, tà itsakjón‑ní. Tà kjóxkón‑la̱. Kitsò‑la̱ xákjén:
\p ―¿Yá xi̱ta̱‑ni ra̱kìi̱ nga síhitjasòn‑la̱ jè tjo̱ ko̱ nandá?
\s Kóꞌsín kjonda‑ni jè xi̱ta̱ Gadara ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin ijo‑la̱
\r (Mateo 8:28‑34; Marcos 5:1‑20)
\p
\v 26 A̱kjòn ijchó ya̱ nangi ra ꞌmì Gadara ra kjijna ya̱ ra ijngoa ndáchikon ꞌtse̱ Galilea.
\v 27 ꞌKia̱ nga itjojen chitso Jesús, jngo xi̱ta̱ ꞌxi̱n ijchò kasiꞌta‑la̱ ra ya̱ i̱ꞌnde‑la̱. ꞌÑó kjotseé tjíjin ijo‑la̱ inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í; mì tsa nikje faya, ko̱ tsìn‑la̱ niꞌya; ya̱‑ró bijnaya nga̱jo̱‑la̱ miꞌken.
\v 28 Xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ꞌkia̱ nga kijtse Jesús, ꞌñó iskindayaꞌta‑la̱; tsasèn-xkóꞌnchiꞌta‑la̱; ꞌñó kiìchja̱ kitsò:
\p ―¿Mé kjoa̱ ra tjín‑li ko̱ ra ꞌa̱n, Jesús, ji̱ ra Iꞌndí‑la̱ Nainá ra ꞌñó ꞌnga tíjna? ¡ꞌKoa̱á ꞌsín tíbitsáꞌba‑la, kì kjo̱hiꞌin ꞌbí‑ná!
\p
\v 29 Kií ko̱kitsò‑ni, nga̱ jè Jesús, ijye ko̱ꞌsín kitsò‑la̱ jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í nga katitjokàjin ya̱ ijo‑la̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱. Ijyeé kjotseé ko̱ꞌsín tjíjin ijo‑la̱. Ni̱ꞌsín naꞌñó ki̱cha̱ cadena sitéꞌñó‑ni ndsa̱ko̱ ko̱ tsja, chíkjoa̱á‑la̱ nga batejtso, a̱kjòn jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í fìko̱ ya̱ nangi ñánda̱ tsìn xi̱ta̱.
\v 30 Jesús iskonangií‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Kó ꞌmì‑li?
\p Xi̱ta̱ ra̱kìi̱ kitsò:
\p ―Jngo jtín chíchàn ꞌmì‑na.
\p Kií ko̱ꞌmì‑ni nga ꞌñó kjìn ma‑ni inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin ijo‑la̱.
\v 31 Jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tsikítsaꞌba‑la̱ Jesús nga mì ya̱ si̱ìkatsajoyá ya̱ ñánda̱ ti̱ꞌxá na̱tja̱n ꞌtse̱ kjo̱hiꞌin.
\v 32 Kjín ma‑ni chi̱nga̱ ra i̱nchibakjèn‑jno ijñá ya̱ a̱ꞌta nindo. Jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í isíjé‑la̱ Jesús nga katatsjáꞌnde‑la̱ nga kjoa̱haꞌsen‑jin ijo‑la̱ chi̱nga̱. Kitsjáꞌnde‑la̱ Jesús.
\v 33 Itjojin‑ní ya̱ ijo‑la̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱, a̱kjòn ꞌjahaꞌsen‑jin ya̱ ijo‑la̱ chi̱nga̱. Ta indaá tsahachikon‑jen‑jno kixi̱ skanda ya̱ a̱jin nandá; ya̱á ꞌken ngaꞌtsiòo̱.
\p
\v 34 Jñà xi̱ta̱ ra i̱nchikoꞌndá jñà chi̱nga̱, ꞌkia̱ kijtse kjoa̱ ra kjomà, jahachinga‑ní nga kiì síkjíꞌnchré xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ko̱ jñà xi̱ta̱ ra i̱nchisíxá ya̱ a̱jin ijñáa̱.
\v 35 ꞌKia̱ kiíꞌnchré xi̱ta̱ na̱xi̱ndá, ikatsíjen‑la̱ jñà kjoa̱ ra kjomà. Kijí ya̱ ñánda̱ tíjna Jesús; kijtse‑ní nga ya̱ tíjnangi ndsa̱ko̱ Jesús jè xi̱ta̱ ra ijye itjojin‑ni ijo‑la̱ jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í; kjinaya‑ni nikje‑la̱; ndaá tjín‑ni kjo̱bítsjen‑la̱. Tà itsakjòn‑la̱ jñà xi̱ta̱ ꞌkia̱ nga kijtse.
\v 36 Tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ xákjén kóꞌsín kjomà nga kjonda‑ni jè xi̱ta̱ ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í isijin ijo‑la̱.
\v 37 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ra tjín a̱ndi nangi Gadara, tsikítsaꞌba‑la̱ Jesús nga katafì‑ni, tà nga̱tjì‑la̱ nga̱ ꞌñó itsakjòn. ꞌJahaꞌsen‑ni chitso Jesús, a̱kjòn kijì.
\v 38 Jè xi̱ta̱ ra ijye kjonda‑ni, tsikítsaꞌba‑la̱ Jesús nga mejèn‑la̱ ya̱ ko̱jmekó; tanga Jesús kitsjá‑la̱ kjo̱hixi̱ nga katijna; kitsò‑la̱:
\p
\v 39 ―ꞌTin‑ni ya̱ niꞌya‑li; ꞌtèna̱jmí ijye‑la̱ xi̱ta̱ nga ꞌñó tse kjo̱nda ra kásíko̱‑li Nainá.
\p Xi̱ta̱ ra̱kìi̱, kijí‑ni; a̱kjòn tsikíꞌtsia̱ nga tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ xi̱ta̱, ya̱ nga tíjngo na̱xi̱ndá, nga ꞌñó tse kjo̱nda kiꞌsìn Jesús ra a̱ꞌta ꞌtse̱.
\s Kóꞌsín kjonda‑ni jè tsati‑la̱ Jairo ko̱ chjo̱ón ra itsabà a̱tjòn nikje‑la̱ Jesús
\r (Mateo 9:18‑26; Marcos 5:21‑43)
\p
\v 40 ꞌKia̱ nga ijye ꞌji india‑ni Jesús ya̱ ra ijngoa ndáchikon, ꞌñó tsja kiꞌse‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kjìn ma‑ni, nga̱ xá ꞌkoa̱á ꞌsín i̱nchikoñá‑ni ngaꞌtsiòo̱.
\v 41 ꞌJiìjkón jngo xi̱ta̱ ra ꞌmì Jairo ra xi̱ta̱ ítjòn ꞌtse̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío; tsasèn-xkóꞌnchiꞌta‑la̱ Jesús, tsikítsaꞌba‑la̱ nga katafì ya̱ niꞌya‑la̱.
\v 42 Nga̱ jè ndí tsati‑la̱ ra ta jè‑nì, ra tjín‑la̱ tsa tejò nó, ijyeé tíbiya.
\p ꞌÑó kjìn ma‑ni xi̱ta̱; chi̱ba̱‑la̱ báꞌnchóꞌñó Jesús ꞌkia̱ nga tífì.
\v 43 Ya̱á tsáꞌbajin jngo ndí chjo̱ón ra ijye kjo tejò nó tíxaájten‑la̱ jní. Kjotseé to̱n ko̱ tsajmì ra tjín‑la̱ ijye isikjeheya a̱ꞌta ꞌtse̱ chji̱ne̱ xki; tanga mì kì yá ra ma sínda‑ni.
\v 44 Jè chjo̱ón ra̱kìi̱, a̱jto̱n íꞌtsi̱ín Jesús tsasijna‑ni nga itsabà a̱tjòn nikje‑la̱; jè jní ra tíxaájten‑la̱ ta ndi̱to̱ón isijyò‑ni.
\v 45 ꞌKia̱á iskonangi Jesús, kitsò:
\p ―¿Yá ra katsabà‑na?
\p Ngaꞌtsì xi̱ta̱ kitsó‑ní:
\p ―Mì tsa yá‑jìn.
\p ꞌKia̱á kitsò Pedro ko̱ xi̱ta̱ ra iꞌka:
\p ―Maestro ꞌñó kjìn ma‑ni xi̱ta̱ mahítsjá‑li ko̱ báꞌnchóꞌñó‑li; mé‑ni si‑ni: “¿Yá ra katsabà‑na?”
\p
\v 46 Jesús kitsó india‑ni:
\p ―Tjín yá ra katsabà‑na; kàbeé‑la̱ ijo‑na̱ nga kabitjojin ngaꞌñó.
\p
\v 47 ꞌKia̱ kijtse nga kijchaꞌtín‑la̱ jè ndí chjo̱ón ra̱kìi̱, sí jatsé‑ní, tsasèn-xkóꞌnchiꞌta‑la̱ Jesús. Ko̱ tsiꞌkéna̱jmí ya̱ ngixko̱n ngaꞌtsì xi̱ta̱, mé‑ni nikje‑la̱ Jesús itsabà‑ni ko̱ kóꞌsín ta ndi̱to̱ón kjonda‑ni.
\v 48 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ji̱ ndí chjo̱ón, kií‑ní nga kàmakjiín‑li nga kamanda‑ni. ꞌTin‑la nda‑ni.
\p
\v 49 Takó tíchja̱á‑isa Jesús ꞌkia̱ nga ꞌji jngo xi̱ta̱ ra ya̱ inchrabà‑ni ya̱ niꞌya‑la̱ xi̱ta̱ ítjòn, nga kitsò‑la̱:
\p ―Jè ndí tsati‑li ijyeé ꞌndi̱í ꞌken; kì ti̱ tsja jè Maestro nìjti‑la̱.
\p
\v 50 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Kì tà chjàn skon‑jìn; tà jé‑ní nga katakjiín‑li, jè ndí tsati‑li, ko̱ndaá‑ni.
\p
\v 51 ꞌKia̱ nga ꞌjahaꞌsen niꞌya, Jesús, mì kì kitsjáꞌnde‑la̱ xi̱ta̱ ra kjꞌií nga ꞌjahaꞌsen‑ko̱, tà jé Pedro, Jacobo, Juan, na̱ꞌìn‑la̱ ko̱ na̱‑la̱ ndí tsati.
\v 52 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ya̱ tjítsa̱jna, i̱nchikjindáyakeé jè ndí tsati ko̱ i̱nchisíkájno‑ní. Tanga jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Kì chindáya jiòn; mì tsa kàbiya‑jìn jè ndí tsati, ta kjijnafé‑ní.
\p
\v 53 Jñà xi̱ta̱ ra ya̱ tjítsa̱jna tà tsijnòke‑ní ꞌkia̱ nga ko̱ kitsò Jesús, nga̱ be‑ní nga ijye kàbiya jè tsati.
\v 54 Tanga Jesús iskábé tsja ndí tsati; ꞌñó kiìchja̱‑la̱ kitsò‑la̱:
\p ―Tsati, ¡ti̱sítji̱in!
\p
\v 55 ꞌJií ìjngo ꞌká‑ni inìma̱‑la̱ tsati; ta ndi̱to̱ón tsasítje̱n‑ni; Jesús, ꞌkoa̱á kitsò nga katasíkjèn.
\v 56 Jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱, tà kjóxkón‑la̱; tanga Jesús ꞌñó kitsjà‑la̱ kjo̱kixi̱ nga kì yá ra ꞌbéna̱jmí‑la̱ jè kjoa̱ ra kjomà.
\c 9
\s Kóꞌsín kitsjà‑la̱ xá xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ Jesús ra tejò ma‑ni
\r (Mateo 10:5‑15; Marcos 6:7‑13)
\p
\v 1 Jesús kiìchja̱á‑la̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ra tejò ma‑ni, kitsjá‑la̱ ngaꞌñó ko̱ kjo̱téxoma nga ko̱chrjejin ngaꞌtsì inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin ijo‑la̱ xi̱ta̱; ti̱ꞌkoa̱ ma‑la̱ si̱inda‑ni xi̱ta̱ ra ꞌchin tjín‑la̱.
\v 2 Isìkasén nga ki̱chja̱ya kóꞌsín batéxoma Nainá, ti̱ꞌkoa̱ si̱inda‑ni xi̱ta̱ ra kiya.
\v 3 Kitsò‑la̱:
\p ―Kì mé tsajmì jcha̱a ra ko̱chjeén‑no ya̱ a̱ya ndi̱yáa̱; kì koròti̱, kì na̱ꞌya, kì ni̱ño̱, ko̱ kì to̱n jcha̱a; ko̱ kì tà chjàn jò na̱chro̱‑no jcha̱a.
\v 4 Ta ñánda̱ niꞌya nga kijcho, ya̱á ti̱tsa̱jna skanda ꞌkia̱ nga ijye kongí‑no ra xìn i̱ꞌnde.
\v 5 Tsa jngo na̱xi̱ndá kijcho ñánda̱ nga mì kì ska̱ábétjò‑no, títjo̱‑no, tìtsajnè chijo‑la̱ ndsa̱kò mé‑ni nga katasijin‑la̱ nga ijye tjín jngo kjoa̱ ra kondra̱ ꞌtse̱.
\p
\v 6 Kijí jñà xi̱ta̱ kìi̱, jndíi̱ ra ján na̱xi̱ndá kijì; isìkaꞌbí ꞌén xi̱tse̱ ra nda tsò ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Cristo; ti̱ꞌkoa̱ isinda‑ni xi̱ta̱ ra tjín‑la̱ ꞌchin nga kjijndà na̱xi̱ndá.
\s Kóꞌsín ꞌken jè Juan ra tsatíndá xi̱ta̱
\r (Mateo 14:1‑12; Marcos 6:14‑29)
\p
\v 7 Ta isijñó‑la̱ jè xi̱ta̱xá ítjòn ra ꞌmì Herodes, ꞌkia̱ kiíꞌnchré ngaꞌtsì kjoa̱ ra tíꞌsín Jesús, nga̱ tjín xi̱ta̱ ra tsò: “Ijyeé jaáya‑ila̱ jè Juan.”
\v 8 Ko̱ tjín iꞌka ra tsò: “Jé Elías ra tsatsíjen india‑ni.” Ti̱ꞌkoa̱ kitsò iꞌka‑te: “Jè jaáya jngo‑la̱ xi̱ta̱ jchínga ra kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá.”
\v 9 Ko̱ jè Herodes kitsó‑ní:
\p ―ꞌA̱n sabá tsikiꞌtián jñà xi̱ta̱ ra isìꞌken Juan nga tsatesin. ¿Yá xi̱ta̱‑ni ra ko̱ꞌsín tíꞌsín kjoa̱ ra tíꞌnchrè?
\p ꞌKoa̱á ma‑ni nga mejèn‑la̱ kijtsexkon Jesús.
\s Kóꞌsín nga tsatoó ꞌòn jmi xi̱ta̱ isìkjèn Jesús
\r (Mateo 14:13‑21; Marcos 6:30‑44; Juan 6:1‑14)
\p
\v 10 ꞌKia̱ nga ijye tsáfa‑ni xi̱ta̱ ra tsikíxáya‑la̱ Jesús, tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ ngaꞌtsì kjoa̱ ra kiꞌsìn. Ya̱á kiìko̱ Jesús ya̱ i̱ꞌnde ꞌtse̱ na̱xi̱ndá Betsaida ñánda̱ mì yá xi̱ta̱ tjín.
\v 11 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré jñà xi̱ta̱ nga kijì Jesús, kijìtji̱ngi‑la̱; ꞌkia̱ nga ijchòtji̱ngi‑la̱, Jesús isìsin‑la̱ ko̱ tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ kóꞌsín batéxoma Nainá, ti̱ꞌkoa̱á isinda‑ni jñà xi̱ta̱ ra machjeén‑la̱ nga ko̱nda‑ni.
\p
\v 12 ꞌKia̱ nga ijye tímahixòn, jñà xi̱ta̱‑la̱ ra tejò ma‑ni, ijchò kinchaꞌta‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Ko̱ꞌtìn‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ katafì‑nì mé‑ni nga katasíkjáya ya̱ na̱xi̱ndá ñánda̱ chrañaꞌta ko̱ ya̱ ñánda̱ síxáko̱ nangi‑la̱ xi̱ta̱ ñánda̱ sa̱kò‑la̱ ra ski̱ne̱. Ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ titsa̱jneé, a̱ꞌta xìn‑ní, ni̱mé tjín.
\p
\v 13 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jiòn ꞌti̱‑la ra ko̱kje̱n.
\p Jñà xi̱ta̱‑la̱ kitsó‑ní:
\p ―Ni̱mé tjín‑naji̱n, tà ꞌòn ni̱ño̱ nchra̱jín ko̱ jò ti̱ tjaꞌchá‑ji̱n; tà jé‑la tsa kongí‑ji̱n mé‑ni nga ki̱ndá‑ji̱n tsajmì ra ko̱kje̱n ngaꞌtsì xi̱ta̱ kìi̱.
\p
\v 14 Ma‑la̱ tsa ꞌòn jmi ra xi̱ta̱ ꞌxi̱n.
\p Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱:
\p ―Icháte icháte ti̱kítsa̱jnajtín‑no ngaꞌtsì xi̱ta̱.
\p
\v 15 ꞌKoa̱á ꞌsín isíkítsa̱jna kóhotjío̱n.
\v 16 Iskábé Jesús jñà ni̱ño̱ nchra̱jín ra ꞌòn ma‑ni ko̱ jñà ti̱ ra jò ma‑ni; iskotsíjen ján ngajmi, kitsjá‑la̱ kjo̱nda Nainá, a̱kjòn isìjòya; kitsjá‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ mé‑ni nga isìkaꞌbí‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kjìn ma‑ni.
\v 17 Ndaá tsakjèn ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱ kìi̱, skanda nga kjoski; ꞌkia̱ nga tsikíxkó‑ni ra tsijnengi‑ni, ngi tejò ndi̱si̱yá kjomà‑isa.
\s Kóꞌsín tsiꞌkéna̱jmí Pedro nga jè Jesús ra ꞌmì Cristo
\r (Mateo 16:13‑19; Marcos 8:27‑29)
\p
\v 18 India ꞌkia̱ nga tíjnaꞌtaxìn Jesús nga tíchja̱ꞌta‑la̱ Nainá, ko̱ ya̱á tjítsa̱jnako̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, Jesús iskonangi‑la̱ nga kitsò‑la̱:
\p ―¿Kó tsò xi̱ta̱, yá‑na ra ꞌa̱n?
\p
\v 19 Jñà xi̱ta̱‑la̱ kitsó‑ní:
\p ―Tjín iꞌka ra tsò: jé‑la Juan ra tsatíndá xi̱ta̱. Ti̱ꞌkoa̱ tjín ra tsò: jé‑la Elías. Ko̱ tjín iꞌka ra tsò: jé jaáya jngo‑la̱ xi̱ta̱ ra kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá kjotseé.
\p
\v 20 Jesús iskonangi‑la̱ kitsò‑la̱:
\p ―¿Tanga ra jiòn, kóꞌsín bixó? ¿Yá‑na ra ꞌa̱n?
\p ꞌKia̱á kiìchja̱ Pedro, kitsò:
\p ―Ji̱‑ní Cristo ra xá isìkasén‑li Nainá.
\s Kóꞌsín Jesús tsiꞌkéna̱jmí a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱biya‑la̱
\r (Mateo 16:20‑28; Marcos 8:30–9:1)
\p
\v 21 Tanga Jesús ꞌñó kitsjà‑la̱ kjo̱kixi̱ nga kì yá ra ꞌbéna̱jmí‑la̱.
\v 22 Kitsò‑la̱:
\p ―ꞌA̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, tseé kjo̱hiꞌin sikjiáa̱n; ko̱chrjengií‑na jñà xi̱ta̱ jchínga, ko̱ jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés. Si̱ìꞌkeén‑na tanga ꞌkia̱ nga ki̱jchò jàn ni̱chjin kjoa̱áya india‑na.
\p
\v 23 Ra kjomà a̱skan kitsó‑isa‑la̱ kóhotjío̱n:
\p ―Tsa yá ra mejèn‑la̱ nga ya̱ ki̱ji̱ꞌta‑na, kì ti̱ tsja jè kjo̱binachon‑la̱ ꞌsín‑ni kinda̱. Ni̱chjin nchijón‑ní katachíkjoa̱‑la̱ kjo̱hiꞌin ra ko̱tojin koni tsa ꞌbamijìn jngo krò ra ti̱jè ki̱yáꞌta‑ni, ko̱ katanchrabátji̱ngi‑na.
\v 24 Nga̱ ta yá xi̱ta̱‑ni ra mejèn‑la̱ nga mì mé kjo̱hiꞌin ko̱tojin jè kjo̱binachon‑la̱, ta isa̱á si̱ìjchija jnchro; tanga jè ra tsjá kjo̱binachon‑la̱ nga katachija ra ta nga̱tjì tsa̱ꞌa̱n, ta isa̱á jnchro ki̱tjokajin kjo̱hiꞌin nga nda kíjna‑ni a̱skan‑nioo̱.
\v 25 ¿Mé ra ki̱jne‑la̱ jngo xi̱ta̱, ni̱ꞌsín ꞌse̱ ijye‑la̱ ngaꞌtsì tsajmì ra tjín ya̱ i̱sàꞌnde, tsa tà si̱ìkitsón‑ni ko̱ si̱ìjchija‑ni inìma̱‑la̱?
\v 26 Jè ra ko̱sabà‑la̱ a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n ko̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌén‑na̱, ti̱ꞌkoa̱á ko̱sabá‑na ra a̱ꞌta ꞌtse̱, ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱, ꞌkia̱ nga ꞌa̱n ra jeya kjíꞌi̱ india‑na ya̱ a̱jin kjoa̱jeya‑la̱ Na̱ꞌìn‑na̱ ko̱ ya̱ a̱jin kjoa̱jeya‑la̱ ìkja̱li̱ tsje‑la̱ Nainá.
\v 27 ꞌKoa̱á xín kixi̱‑no, títsa̱jnajin iꞌka i̱jndíi̱, xi̱ta̱ ra mì kì ki̱yá skanda ꞌkia̱ nga ske̱ kóꞌsín batéxoma Nainá.
\s Kóꞌsín jahatjìya jngohíjta i̱sén‑la̱ ko̱ kóhoꞌki ijo‑la̱ Jesús
\r (Mateo 17:1‑8; Marcos 9:2‑8)
\p
\v 28 Ijyeé‑la tjín‑ni tsa jin ni̱chjin ꞌkia̱ nga tsiꞌkéna̱jmí ꞌén kìi̱, ya̱á kijìmijìn jngo nindo Jesús nga kiìchja̱ꞌta‑la̱ Nainá. Tje̱n‑ko̱ Pedro, Juan ko̱ Jacobo.
\v 29 ꞌKia̱ nga tíchja̱ꞌta‑la̱ Nainá, Jesús, jahatjìya‑la̱ i̱sén‑la̱; jè nikje‑la̱ ꞌñó chroba ko̱ ꞌñó fate tsatsíjen.
\v 30 Jò xi̱ta̱ ꞌxi̱n, tà ndi̱to̱ón tsatsíjen ra i̱nchibáko̱ Jesús, jè ra ꞌmì Moisés ko̱ Elías.
\v 31 Xi̱ta̱ kìi̱, ꞌñó fate kjomà kjoa̱jeya‑la̱ kó jngo tjandi ñánda̱ i̱jncha. I̱nchijo̱óya‑ni nga jè Jesús, ijyeé tífì ya̱ ján Jerusalén nga tífísíhitjasòn nga ya̱ ki̱yá.
\v 32 Jè Pedro ko̱ jñà xi̱ta̱ xákjén, taxki̱ ꞌñó nijñá‑la̱, tanga tsikìtsa̱jnakon‑ní; kijtseé jè kjoa̱jeya‑la̱ Jesús ko̱ ꞌtse̱ jñà xi̱ta̱ ra jò ma‑ni ra tjítsa̱jnako̱.
\v 33 ꞌKia̱ nga ijye tsinchaꞌtaxìn‑la̱ Jesús xi̱ta̱ kìi̱, jè Pedro kitsó‑ní:
\p ―Maestro, nda‑nì nga i̱ titsa̱jna‑ji̱n. Jàn niꞌya tji̱kien kínda‑ji̱n, jngo ra tsa̱ji, jngo ra ꞌtse̱ Moisés, ko̱ jngo ra ꞌtse̱ Elías.
\p Jè Pedro tà ꞌkoa̱á kitsò‑ni, mì kì ti̱ be‑ni kóꞌsín ki̱chja̱.
\v 34 Ti̱ꞌkia̱á‑ni nga tíchja̱ Pedro, jngo ifi ꞌji ra tsikíjtsaꞌma jñà xi̱ta̱ kìi̱. ꞌKia̱ nga ꞌjahaꞌsen‑jin ifi, tà itsakjón‑ní.
\v 35 Ya̱ a̱jin ifi inaꞌyá jngo‑la̱ ꞌén ra kitsò:
\p ―Jé ra̱kìi̱ ra Iꞌndí‑na̱, ko̱ ꞌñó tsjake̱; jé ti̱náꞌya‑la.
\p
\v 36 ꞌKia̱ nga ijye inaꞌyá‑la̱ ꞌén ra ko̱kitsò, tà jè ta̱jngoó Jesús isasíjna‑ni. Jñà ni̱chjin kìi̱, jñà xi̱ta̱‑la̱ ni̱mé ꞌén ra kó kitsò, ko̱ ni̱yá xi̱ta̱ ra tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ kjoa̱ ra kijtse.
\s Kóꞌsín Jesús isinda jngo‑ni ti ra inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tjíjin ijo‑la̱
\r (Mateo 17:14‑21; Marcos 9:14‑29)
\p
\v 37 Ra kjomà ma nchijòn, ꞌkia̱ nga itjojen‑ni ya̱ nindo, ꞌñó kjìn xi̱ta̱ isatékjo.
\v 38 Jngo xi̱ta̱ ra ya̱ tíjnajin‑la̱ xi̱ta̱ ra kjìn ma‑nioo̱, ꞌñó kiìchja̱ nga kitsò:
\p ―Ji̱ Maestro, ꞌti̱ìn kjo̱nda chítsijen‑la̱ jè ndí ti‑na̱ ra tà jè ta̱jngo‑ni.
\v 39 Jngo inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tsabáꞌñó; tà ndi̱to̱ón kjindáya, a̱kjòn ꞌñó síkjatsé ijo‑la̱; ngi xo̱jmáxó bachrje tsaꞌba; tseé kjo̱hiꞌin tsjá‑la̱, mì kì ndi̱to̱n tsjin‑ni.
\v 40 Jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑li kásíjé‑la̱ kjo̱nda nga katachrjejin‑nì inìma̱ ꞌcho ra tjíjin ijo‑la̱, tanga mì kì kàma‑la̱.
\p
\v 41 ꞌKia̱á kiìchja̱ Jesús kitsò:
\p ―Jiòn xi̱ta̱ ra ꞌcho ꞌnià ko̱ ra mì kì nda makjiín‑no a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n. ¿A ta ꞌa̱án kóti̱jnako̱ kiꞌta‑no skanda ta mé ni̱chjin‑nioo̱, ko̱ kóꞌsín ko̱ma‑ni nga chíkjoa̱‑na kjoa̱ ra ꞌnià jiòn? Nchrabáki̱i ti‑li.
\p
\v 42 ꞌKia̱ nga tínchrabá chraña jè ti, jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, tsajndoꞌtá nangi, a̱kjòn isìkjatsé ijo‑la̱. Tanga Jesús, tsakátiko̱ó jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í; a̱kjòn isinda‑ni jè ti; isìnga̱tsja‑ni na̱ꞌìn‑la̱.
\v 43 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ tà kjóxkón‑la̱ jè kjoa̱jeya‑la̱ Nainá.
\s Kóꞌsín Jesús tsiꞌkéna̱jmí a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱ biya‑la̱ ra ma‑ni jò ꞌka̱
\r (Mateo 17:22‑23; Marcos 9:30‑32)
\p ꞌKia̱ nga ta i̱nchimaxkón‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ kjoa̱ ra kiꞌsìn Jesús, Jesús kitsó‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱:
\p
\v 44 ―Nda ti̱náꞌya jñà ꞌén kìi̱; kì niìjchaàjion: ꞌA̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱ ya̱á ko̱nga̱tsja xi̱ta̱ na̱xi̱ndá.
\p
\v 45 Jñà xi̱ta̱‑la̱ mì kì kjòchi̱ya‑la̱ jñà ꞌén kìi̱. Isìꞌmaá‑la̱ mé‑ni nga mì katachi̱ya‑la̱. Ko̱ mì kì kitsò ikon nga iskonangi‑la̱ Jesús kótsò‑ni.
\s Yá ra isa̱ tíjna ítjòn
\r (Mateo 18:1‑5; Marcos 9:33‑37)
\p
\v 46 Jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús, tsikíꞌtsia̱‑ní nga tsajo̱óya‑ni yá ra kíjna ítjòn ra ti̱jñà‑ni.
\v 47 ꞌKia̱ nga kijtse Jesús koni ꞌsín i̱nchisíkítsjen, jngo ndí ti iskábé, isíkíjnaꞌta‑la̱ ijo‑la̱,
\v 48 kitsò‑la̱:
\p ―Jè ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n ska̱ábétjò jngo ndí ti, koni ꞌa̱án‑nì ra kjábétjò‑na; ko̱ jè ra ska̱ábétjò‑na, jé kjábétjò ra isìkasén‑na. Nga̱, jè ra isa̱ nangi tíjna ra ya̱ tíjnajin‑no, jè isa̱ tíjna ítjòn jnchro.
\s Kóꞌsín nga jè ra mì tsa kondra̱ tíjna‑ná, xi̱ta̱ tsa̱jién‑ná
\r (Marcos 9:38‑40)
\p
\v 49 Juan kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Maestro, kaꞌya jngo‑ji̱n xi̱ta̱ ra ko̱ ꞌí‑li bachrjejin‑ni inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin ijo‑la̱ xi̱ta̱; kabatechjá‑la̱ji̱n, nga̱ jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱ mì tsa ya̱ tsáꞌbako̱‑ná.
\p
\v 50 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Kì tà chjàn bichjákjáya‑la. Jè ra mì tsa kondra̱ tíjna‑ná, xi̱ta̱ tsa̱jién‑né.
\s Kóꞌsín Jesús tsakátiko̱ Jacobo ko̱ Juan
\p
\v 51 ꞌKia̱ nga ijye kjochraña ni̱chjin nga ki̱ji̱ india‑ni Jesús ján ngajmi, ꞌñó tsiꞌké‑la̱ ikon nga kijì ya̱ Jerusalén.
\v 52 Tje̱n isìkasén ítjòn iꞌka xi̱ta̱‑la̱ nga kijì jngo ya̱ na̱xi̱ndá i̱tsé ra nangi Samaria nga kiì kátsjiꞌnde ñánda̱ si̱ìkjáya.
\v 53 Jñà xi̱ta̱ Samaria mì kì kitsjáꞌnde‑la̱, nga̱ ijyeé tjíjin‑la̱ nga ya̱ i̱nchifì ya̱ Jerusalén.
\v 54 Jè Jacobo ko̱ jè Juan, xi̱ta̱‑la̱ Jesús ra kotáꞌyáꞌta, ꞌkia̱ nga kijtse nga mì kì kitsjáꞌnde‑la̱, kitsó‑ní:
\p ―Na̱ꞌìn, ¿a mején‑li nga ko̱kixó‑ji̱n nga katanchrabájen‑nè niꞌí ra ꞌtse̱ ngajmi nga katasíkjehesòn jñà xi̱ta̱ kìi̱ koni ꞌsín kiꞌsìn jè Elías?
\p
\v 55 Tanga Jesús isíkáfaꞌtá‑la̱, tsakátiko̱‑ní. Kitsò‑la̱:
\p ―Jiòn, mì kì ꞌya yá ꞌtse̱ inìma̱ ra kátsjá‑no kjo̱bítsjen ra̱kìi̱.
\v 56 ꞌA̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, mì tsa ki xá ꞌjíi̱‑na nga katachija inìma̱‑la̱ xi̱ta̱; jè‑ní nga katabitjokàjin kjo̱hiꞌin.
\p A̱kjòn xìn na̱xi̱ndá kijì.
\s Kóꞌsín kitsò jàn xi̱ta̱ ra mejèn‑la̱ nga ki̱tji̱ngi‑la̱ Jesús
\r (Mateo 8:19‑22)
\p
\v 57 ꞌKia̱ nga i̱nchifì ya̱ a̱ya ndi̱yáa̱, jngo xi̱ta̱ kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌìn, mején‑na nga ko̱jmetjíngi‑la ni̱ꞌsín ta ñánda̱ ꞌkín.
\p
\v 58 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jñà ni̱nda̱ tjín‑la̱ nga̱jo̱‑la̱, ko̱ jñà ni̱se ti̱ꞌkoa̱á tjín‑la̱ tjé‑la̱, tanga ꞌa̱n, ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱, tsìn‑na i̱ꞌnde ñánda̱ nga ma síkjáya.
\p
\v 59 Jesús kitsó ìjngo‑la̱ xi̱ta̱:
\p ―Nchrabátji̱ngi‑ná.
\p Jè ra ko̱kiꞌmì‑la̱ kitsò:
\p ―Na̱ꞌìn, ti̱ꞌnde ítjòn‑ná nga kjín kihíjian jè na̱ꞌìn‑na̱.
\p
\v 60 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ti̱jmí nga kátíhijin‑la jñà miꞌken‑la̱ ra ti̱ꞌkoa̱ miꞌken. ꞌTin ra ji̱, nga ti̱kaꞌbísìn ꞌén kóꞌsín batéxoma Nainá.
\p
\v 61 Jngo‑isa xi̱ta̱ ra ꞌkoa̱‑te kitsò:
\p ―Kjín‑tji̱ngií‑la Na̱ꞌìn, tanga ti̱ꞌnde‑ná nga íjkon ítjòn jñà ra tjítsa̱jna ya̱ niꞌya‑na̱.
\p
\v 62 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ni̱jngo xi̱ta̱ ra a̱jto̱n íꞌtsi̱n tíkotsíjen‑ni nga ko̱ma si̱hitjasòn xá‑la̱ Nainá ra jè tíbatéxoma. ꞌKoa̱á jngoya‑la̱ tsa jngo xi̱ta̱ ra tísíxáko̱ nchra̱ja̱, tsa a̱jto̱n íꞌtsi̱n tíkotsíjen‑ni, mì kì ko̱ma si̱íxá.
\c 10
\s Kóꞌsín isatéxá‑la̱ xi̱ta̱ ra jàn‑kan ko̱ te ma‑ni
\p
\v 1 ꞌKia̱ ijye kjomà kjoa̱ kìi̱, ngi jàn‑kan ko̱ te xi̱ta̱ ra kjꞌií kitsjà‑la̱ xá Na̱ꞌín‑ná Jesús. Jò jò isìkasén ítjòn, nga tíjngo na̱xi̱ndá ko̱ i̱ꞌnde ñánda̱ nga̱ isa̱ a̱skan tjínè‑la̱ nga ki̱ji̱ ra jè.
\p
\v 2 Kitsò‑la̱:
\p ―Kjo̱hixi̱‑ní, ꞌñó tse xá tjín ra a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌÉn‑la̱ Nainá koni ꞌsín ma ꞌkia̱ nga kjìn tsajmì majchá; tanga jñà chi̱ꞌnda ra síxá, chibaá ma‑ni. Kií machjeén‑ní nga ti̱jé‑la jè Ni‑la̱ xá, mé‑ni nga katasíkasén-isa‑ni chi̱ꞌnda.
\v 3 Tangió; katasijin‑no, ꞌa̱n, ꞌkoa̱á ꞌsín sikásén‑no koni tsa forrè‑xó ya̱ a̱jin‑la̱ tsi̱jén.
\v 4 Kì chrja̱ba̱ to̱n ko̱ kì na̱ꞌyaá jcha̱a, kì xa̱jté tsjaya; kì yá ra níkjáya‑la ya̱ a̱ya ndi̱yáa̱.
\v 5 Ta mé niꞌya ra ki̱tjáha̱ꞌse̱en, ítjòn ꞌtin‑la: “ꞌNchán kataꞌse ya̱ niꞌya ra̱kìi̱.”
\v 6 Niꞌya ra̱kìi̱, tsa tjín xi̱ta̱ ra bakèn‑la̱ nga ꞌse̱‑la̱ kjo̱ꞌnchán, ki̱tjasòn‑ní; tsa majìn, mì kì ki̱tjasòn.
\v 7 Ti̱tsa̱jna ya̱ niꞌya ñánda̱ kijcho; kì jndíi̱ ra ján niꞌya mangió; chji̱ne̱e, ꞌtio̱o ta mé tsajmì ra tsjá‑no. Nga̱ jè xi̱ta̱ ra síxá, ꞌkoa̱á ꞌsín bakèn‑la̱ nga ya̱ ꞌki̱‑la̱ chjí‑la̱ ya̱ ñánda̱ nga síxá.
\p
\v 8 ’ꞌKia̱ ki̱jchò jngo na̱xi̱ndá ya̱ ñánda̱ nga tsjáꞌnde‑no, chji̱ne̱e mé tsajmì ra tsjá‑no.
\v 9 Tsa tjín xi̱ta̱ ra kiya, ti̱nda‑no; ko̱ꞌtìn‑la: “Ijyeé chraña tíjna ra a̱ꞌta tsa̱jiòn nga jcha̱a kóꞌsín batéxoma Nainá.”
\p
\v 10 ’Tsa jngo na̱xi̱ndá kijcho nga mì kì tsjáꞌnde‑no, tangí kixio̱ò, ko̱ꞌtìn‑la:
\v 11 “Skanda jè chijo‑la̱ na̱xi̱ndá‑no ra ꞌya ndsa̱kò‑ji̱n, kítsajne‑náji̱n mé‑ni nga jcha̱‑no nga mì tsa ti̱ jiòn si̱sin‑laji̱n. Tanga nda katasijin‑no nga ijye kjochraña ni̱chjin nga jcha̱a kóꞌsín batéxoma Nainá.”
\v 12 ꞌKoa̱á xín‑no, ꞌkia̱ nga kje̱heꞌtà ni̱chjin, jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ra̱kìi̱, isa̱á tse kjo̱hiꞌin ꞌki̱‑la̱ koni jñà xi̱ta̱ ꞌtse̱ na̱xi̱ndá Sodoma.
\s Mé kjo̱hiꞌin ra ꞌki̱‑la̱ na̱xi̱ndá ra mì kì makjiín‑la̱
\r (Mateo 11:20‑24)
\p
\v 13 ’¡I̱ma̱‑ró‑no ra xi̱ta̱ na̱xi̱ndá Corazín! ¡I̱ma̱‑ró‑no ra xi̱ta̱ na̱xi̱ndá Betsaida! Tsa ya̱á‑la na̱xi̱ndá Tiro ko̱ na̱xi̱ndá Sidón nga ko̱tjín kjo̱xkón ra kjomà, koni ꞌsín tjín ra tíꞌya‑la̱ ya̱ a̱jin tsa̱jiòn, ijyeé‑la kjotseé kitsjin jé‑la̱ ko̱ ijyeé‑la nikje naxá‑skee̱ tsakjaya ko̱ chijo niꞌí tsikíxten‑jnó ijo‑la̱, nga bakón nga ijyeé isíkájno‑ni jé‑la̱ ko̱ mì ti̱ jé i̱nchibátsji‑ni.
\v 14 Tanga, ꞌkia̱ nga ki̱jchò jè ni̱chjin nga ꞌki̱‑la̱ kjo̱hiꞌin jñà xi̱ta̱, isa̱á tse kjo̱hiꞌin ꞌki̱‑no ra jiòn, nda mí ꞌkoa̱‑ni koni jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ꞌtse̱ Tiro ko̱ ꞌtse̱ Sidón.
\v 15 Ko̱ jiòn, ra ya̱ i̱ꞌnde‑no ya̱ na̱xi̱ndá Capernaum, ¿a ꞌkoa̱á ꞌsín níkítsjen jiòn nga ya̱á tjámitje̱en skanda ya̱ a̱ꞌta ngajmi ján? Majìn, tà isa̱á ya̱á ꞌñó na̱nga̱ kjohíje̱n‑jin‑isa jiòn skanda ya̱ ñánda̱ tíjna i̱ꞌnde‑la̱ kjo̱hiꞌin.
\p
\v 16 ’Jè xi̱ta̱ ra ꞌnchré‑no, ꞌa̱án ra ꞌnchré‑na; jè ra bachrje‑ngi‑no, ꞌa̱án ra bachrjengi‑na; jè ra bachrjengi‑na, jè bachrjengi jè ra isìkasén‑na.
\s Kóꞌsín nga skanda jè xi̱ta̱‑ni̱í isìhitjasòn‑la̱ xi̱ta̱ ra jàn‑kan ko̱ te ma‑ni
\p
\v 17 ꞌJií‑ni jñà xi̱ta̱ ra jàn‑kan ko̱ te ma‑ni. ꞌÑó tsja tjín‑la̱, kitsò:
\p ―Na̱ꞌìn, skanda síhitjasòn‑naji̱n jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra a̱ꞌta tsa̱ji.
\p
\v 18 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Kixi̱í kjoa̱, kijtse‑ná jè xi̱ta̱‑ni̱í nga koni ꞌki niꞌí ꞌcho̱ón ꞌki nga inchrabàjen‑ni ngajmi.
\v 19 Ijyeé kítsjaá‑no kjo̱téxoma ko̱ ngaꞌñó nga ko̱ma ki̱si̱nè ye̱ ko̱ cho̱ naꞌyá, ko̱ nga si̱kijne‑la ngaꞌtsì ngaꞌñó‑la̱ ni̱í ra kondra̱ tsa̱jiòn; ni̱mé ra si̱ìko̱‑no.
\v 20 Tanga kì jè matsja‑no nga jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í síhitjasòn‑no; jè ra katatsja‑najiòn nga ijyeé ya̱ tjíꞌta ꞌí‑no ya̱ ján ngajmi.
\s Kóꞌsín Jesús kitsjà‑la̱ kjo̱nda Na̱ꞌìn‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱‑la̱
\r (Mateo 11:25‑27; 13:16‑17)
\p
\v 21 Ti̱jé‑ni hora, ꞌñó tsja kiꞌse‑la̱ Jesús ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá; kitsò:
\p ―Na̱ꞌìn, ji̱ ra tijna ítjòn‑la̱ ngaꞌtsì ra tjín ya̱ ján ngajmi ko̱ ra tjín i̱ a̱ꞌta nangi, jeya ti̱jni, nga̱ tsikíꞌmaá‑la̱ ji̱ ngaꞌtsì kjoa̱ kìi̱ jñà xi̱ta̱ chji̱ne̱ ko̱ ra nda ma‑la̱ xa̱jo̱n ko̱ jñá tsakon‑la̱ ji̱ jñà ra taxki̱ ndí xi̱ta̱. Ta kií‑ní nga ꞌkoa̱á ꞌsín nda isasèn‑li Na̱ꞌìn.
\p
\v 22 ’Ngaꞌtsì kjo̱téxoma, ꞌa̱án isìnga̱tsja‑na Na̱ꞌìn‑na̱. Ni̱yá ra bexkon yá‑ní ra Iꞌndí, ta̱jngoó jè Na̱ꞌìn‑la̱; ko̱ ni̱yá ra bexkon yá‑ní ra Na̱ꞌìn, ta̱jngoó jè ra Iꞌndí‑la̱; ko̱ ske̱xkoón‑te ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra jè Iꞌndí‑la̱ ko̱ꞌsín mejèn‑la̱ nga ko̱kòn‑la̱.
\p
\v 23 Jesús isíkáfa ñánda̱ tjíhijyo xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, tà jñá kiìchja̱ꞌta‑xìn‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Mé tà nda‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra i̱nchibe kjoa̱ ra i̱nchiꞌya jiòn.
\v 24 ꞌKoa̱á xin‑no, kjín xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱, ko̱ kjín xi̱ta̱xá ítjòn mejèn‑la̱ nga kijtse jè kjoa̱ ra i̱nchiꞌya jiòn, tanga mì kì kijtse; ti̱ꞌkoa̱ mején‑la̱ nga kiíꞌnchré jè kjoa̱ ra i̱nchinaꞌyá jiòn, tanga mì kì kiíꞌnchré.
\s Ñáa̱‑ni xi̱ta̱ xàngie̱é ra machjeén‑la̱ nga ki̱si̱ko̱ꞌté
\p
\v 25 Jngo xi̱ta̱ chji̱ne̱ xa̱jo̱n ra ꞌtse̱ kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés kiìjkon Jesús nga mejèn‑la̱ ta sko̱ónda̱cha̱‑la̱, kitsò:
\p ―Maestro, ¿mé kjo̱nda ra ꞌsiaa̱n nga ma kíjnakon inìma̱‑na̱ nda ta mé ni̱chjin‑nioo̱?
\p
\v 26 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿Mé ra tjíꞌta xa̱jo̱n ꞌtse̱ kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés? ¿Kó tsò ꞌén ra chitáꞌyí?
\p
\v 27 Jè xi̱ta̱ chji̱ne̱ xa̱jo̱n kitsò:
\p ―“Ngi ko̱ó inìma̱‑li, ko̱ ngi ko̱ó ngaꞌñó‑li, ko̱ ngi ko̱ó kjo̱bítsjen‑li nga tsjacha ꞌti̱ìn Na̱ꞌín‑ná ra Nainá ꞌmì‑la̱; ko̱ ko̱ꞌsín tsjacha ꞌti̱ìn xi̱ta̱ xàngi̱i koni ꞌsín nga tsjachi ijo‑li.”
\p
\v 28 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ndaá kanakjí. Tsa ko̱ꞌsín ꞌsi̱in, ki̱jnakon‑ní.
\p
\v 29 Jè xi̱ta̱ chji̱ne̱ xa̱jo̱n mején‑la̱ nga nda si̱ìkíjna ijo‑la̱ ꞌén ra iskonangi; ìjngo ꞌká iskonangi‑la̱ Jesús, kitsò:
\p ―¿Yá‑ní ra xi̱ta̱ xàngia̱a ma?
\p
\v 30 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jngo xi̱ta̱ tífìjen ya̱ ndi̱yá Jerusalén ra fì ya̱ Jericó. ꞌKia̱ nga tífì, xi̱ta̱ chijé tsikichjà‑la̱. Tsjaꞌán ngaꞌtsì tsajmì‑la̱ ko̱ nikje‑la̱. ꞌÑó isikiꞌon, ngi isìꞌken‑ya‑ní. Maseén ndi̱yá tsakájnaya.
\v 31 Ti̱jé‑ni ndi̱yá, ya̱á chi̱ba̱‑la̱ tífì jngo na̱ꞌmì. ꞌKia̱ kijtse jè xi̱ta̱ ra itsiꞌon nga kjinaya ndi̱yáa̱, tà ꞌjahaꞌta kixi̱í‑la̱.
\v 32 Ìjngo xi̱ta̱ tífì ra xi̱ta̱ levita [ra a̱ya i̱ngo̱ síxá] ra ya̱ chi̱ba̱‑la̱ tífì‑te; ꞌkoa̱á ti̱ kiꞌsìn‑te ꞌkia̱ nga kijtse jè ndí xi̱ta̱ ra̱kìi̱.
\v 33 Tanga ꞌkia̱ nga ijchò jngo ra xi̱ta̱ Samaria [ra xi̱ta̱ kondra̱‑la̱ xi̱ta̱ judío] nga jè ndi̱yá tífì‑te, ꞌkia̱ nga kijtse, kjòhi̱ma̱ke‑ní.\fig Good Samaritan with traveler on donkey -33%|30-CN01749B.TIF|col|LUK 10:33‑34|| |LUK 10:33\fig*
\v 34 Kiì kasiꞌta chraña‑la̱. Isìxki‑la̱; tsjahíjno sihìti̱ ko̱ xán ya̱ ñánda̱ kiti‑la̱, a̱kjòn tsakájtéjin‑la̱; tsakánasòn‑la̱ ya̱ kabàyo̱‑la̱; kiìko̱ ya̱ niꞌya ñánda̱ nga ma níkjáyeé nga isìkònda̱.
\v 35 Ra ma nchijòn, ꞌkia̱ nga ijye tífì‑ni jè xi̱ta̱ Samaria, tsikíchjí‑la̱ jè ni‑la̱ niꞌya; kitsjá‑la̱ to̱n koni ꞌki tjín‑ni chjí‑la̱ chi̱ꞌnda jè ra jò ni̱chjin. Kitsò‑la̱: “Ti̱kinda̱‑ná jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱. ꞌKia̱ kíchjí‑la̱ nga ꞌkoáa̱ india‑na tsa isa̱ tse si̱kjeheyi.”
\v 36 ¿Kósii̱ ra ji̱? Ta ngajàn xi̱ta̱ kìi̱, ¿yá‑ní ra xákjén jè xi̱ta̱ ra isikiꞌon chijé?
\p
\v 37 Jè chji̱ne̱ xa̱jo̱n kitsò:
\p ―Jé‑la xi̱ta̱ ra kjòhi̱ma̱ke.
\p Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ko̱ꞌsín ꞌtia̱n‑ti ra ji̱.
\s Kóꞌsín tsakón‑ya Jesús ya̱ niꞌya‑la̱ María ko̱ Marta
\p
\v 38 ꞌKia̱ nga tjímaya‑isa a̱ya ndi̱yá Jesús, ijchó jngo ndí na̱xi̱ndá i̱tsé ñánda̱ tíjna niꞌya‑la̱ chjo̱ón ra ꞌmì Marta. Ya̱á kitsjáꞌnde‑la̱ nga tsikijna.
\v 39 Jè Marta tíjna ìjngo ndichja ra ꞌmì María. Jè María, ya̱á tsikijnaꞌta ndsa̱ko̱ Jesús nga kiíꞌnchré‑la̱ ꞌén ra tíꞌbéna̱jmí.
\v 40 Tanga jè Marta, jè xá‑la̱ isa̱ ꞌñó isíkájno. Kiì kasiꞌta‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌìn, ¿a mí makájno‑li nga jè tichjaa̱, ta ꞌa̱án tímahínè ta̱jngo‑na xá? Ko̱ꞌtìn‑la̱, katabasìko̱‑na.
\p
\v 41 Jesús kiìchja̱ kitsò‑la̱:
\p ―Ji̱ Marta, batoó níkájni ko̱ batoó binè‑la̱ xá ijo‑li.
\v 42 Tanga ta jngoó kjoa̱ tjín ra ꞌñó machjeén. Jè María, jè kafahájìn jè kjoa̱ ra nda tjín; mì kì ma yá ra kjoa̱híxìn‑la̱.
\c 11
\s Kóꞌsín machjeén nga kítsaꞌba‑lá Nainá
\r (Mateo 6:9‑15; 7:7‑11)
\p
\v 1 India tíjna jngo i̱ꞌnde Jesús nga tíchja̱ꞌta‑la̱ Nainá; ꞌkia̱ nga ijye kjomà, jngo xi̱ta̱ ra ya̱ kotáꞌyáꞌta‑la̱ kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌìn, ta̱kón‑ya‑náji̱n kóꞌsín ki̱nákjoa̱ꞌta‑la̱ji̱n Nainá, koni ꞌsín kiꞌsìn Juan nga tsakón‑ya‑la̱ xi̱ta̱‑la̱.
\p
\v 2 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―ꞌKia̱ nga kítsaꞌba‑la jiòn, ki̱í ꞌsín kixó jiòn:
\q Na̱ꞌìn ra tijni ngajmi, kataꞌyaxkón‑li nga tsje tijni.
\q Katanchrabá kjo̱téxoma‑li.
\q Ko̱ꞌsín katama i̱ a̱ꞌta nangi koni ꞌsín mejèn‑li nga ko̱ma,
\q koni ꞌsín ma ya̱ ján ngajmi.
\q
\v 3 ꞌTi̱ kiꞌta‑náji̱n ni̱ño̱ ra machjeén‑naji̱n nga ni̱chjin nchijòn.
\q
\v 4 Ti̱jchaàꞌtá‑náji̱n jè jé ra tjín‑naji̱n,
\q koni ꞌsín niìjchaàꞌta‑la̱ji̱n ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ꞌcho síko̱‑naji̱n.
\q Kì tà chjàn biꞌndì nga yá ra sko̱óꞌta‑naji̱n nga mejèn‑la̱ kjótsji-jé‑ji̱n.
\p
\v 5 Jesús kitsó‑isa‑la̱:
\p ―Jiòn, tsa tjín jngo‑no xi̱ta̱ ra nda báko̱‑no, tsa masen ni̱tje̱n kohíjchon, tsa ꞌkín‑la: “Ji̱ ndse, jàn ni̱ño̱ nchra̱jín‑li ti̱kìña‑ná,
\v 6 jngo xi̱ta̱ ra nda báko̱‑na kaꞌfiíjkon‑na ko̱ tsìn‑na mé ra tsja‑la̱.”
\v 7 Tsa jè amigo ra tíjna a̱ya niꞌya, tsa ki̱tso̱‑no: “Kì ꞌa̱n nìjti‑ná. Jè xo̱tjo̱ba̱ niꞌya ijyeé tjíchjàjto‑ní. Jñà ndí i̱xti‑na̱ ko̱ ꞌa̱n ijyeé ꞌndi̱í itsjahijyo‑ji̱n. Mì kì ko̱ma kósi̱tje̱n nga tsja‑la tsajmì ra machjeén‑li.”
\v 8 ꞌKoa̱á xín‑no, tsa kií ni̱chjin mì kì tsjá‑najiòn mé ra si̱jé‑la ni̱ꞌsín‑la nda chibà, tanga chaán ko̱sítje̱n nga ta majìn‑la̱ si̱jti‑isa‑la. Tsjá ijyeé‑no mé ra mejèn‑no.
\p
\v 9 ’ꞌKoa̱á xin‑no: Ti̱jéꞌtà‑la Nainá, tsjá‑no mé ra si̱jé; tjatsjio Nainá, sa̱kó‑no; ti̱kjane xo̱tjo̱ba̱ niꞌya ñánda̱ tíjna Nainá, tjáꞌxa̱á‑no.
\v 10 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra si̱ìjé, ꞌki̱í‑la̱; jè ra bátsji, sakó‑la̱; jè ra síkjane xo̱tjo̱ba̱ niꞌya, tjáꞌxa̱á‑la̱.
\p
\v 11 ’¿A tjín iꞌka jiòn ra na̱ꞌìn ꞌmì‑no [ra na̱jo̱ ꞌki̱‑la iꞌndí‑no tsa ꞌkia̱ ni̱ño̱ nchra̱jín síjé‑no? ¿A mí tsa ni̱ño̱ nchra̱jín ꞌki̱‑la?] Ko̱, ¿a ye̱é ꞌki̱‑la tsa ꞌkia̱ ti̱ síjé‑no? ¿A mí tsa ti̱ ꞌki̱‑la?
\v 12 Tsa chjo̱ó síjé‑no, ¿a cho̱ naꞌyá ꞌki̱‑la? ¿A mí tsa chjo̱ó ꞌki̱‑la? ꞌKoa̱á tixó jiòn‑ni̱.
\v 13 Jiòn, ni̱ꞌsín xi̱ta̱ ꞌcho kjòn jiòn, maá‑no ꞌbì‑la i̱xti‑no tsajmì ra nda. Jè Na̱ꞌìn‑no ra tíjna ngajmi, isa̱á ta ndi̱to̱n si̱ìsin‑no nga tsjá‑no jè Inìma̱ Tsje‑la̱, tsa jiòn ra si̱jéꞌta‑la.
\s Jngo niꞌya ra jòya tjín
\r (Mateo 12:22‑30; Marcos 3:20‑27)
\p
\v 14 Jesús, jngo inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í tíbachrjekàjin ijo‑la̱ xi̱ta̱ ra mì kì ma chja̱. ꞌKia̱ nga ijye itjokàjin jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ijo‑la̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱, maá kiìchja̱‑ni. Jñà xi̱ta̱ ra i̱nchikotsíjen, tà kjóxkón‑la̱.
\v 15 Kitsò iꞌka xi̱ta̱:
\p ―Jè xi̱ta̱‑ni̱í ítjòn ra ꞌmì Beelzebú, jè ra tíjna ítjòn‑la̱ ngaꞌtsì inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, jé tsjá‑la̱ ngaꞌñó nga ko̱ꞌsín ma‑la̱ bachrjekàjin inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱.
\p
\v 16 Ko̱ tjín iꞌka xi̱ta̱ ra ta mejèn‑la̱ sko̱óꞌta, [a kixi̱í kjoa̱ nga jè Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá nchrabá‑ni]. Isíjé‑la̱ nga katakón jngo kjo̱xkón ra ngajmi nchrabá‑ni.
\v 17 Jesús, ti̱ꞌkia̱á kijtse koni ꞌsín i̱nchisíkítsjen xi̱ta̱ kìi̱, kitsó‑la̱:
\p ―Ngaꞌtsì i̱ꞌnde ñánda̱ nga batéxoma jngo xi̱ta̱xá tsa jòya tjín nga ti̱jñà kjaán‑kjo‑ni xi̱ta̱‑la̱, si̱ikjehesón xákjién; ko̱ tsa jngo niꞌya ñánda̱ títsa̱jna xi̱ta̱, tsa jòya tjín nga ti̱jñà kjaán‑kjo‑ni, kje̱hesko‑ní.
\v 18 Ko̱ ti̱ꞌkoa̱á jè xi̱ta̱‑ni̱í, tsa ti̱jé tíkjaán‑ko̱‑ni ijo‑la̱, ¿kóꞌsín ko̱ma‑ni nga ma ko̱tèxoma‑isa? Kií ko̱ꞌsín tíxin‑no, nga̱ jiòn, ꞌkoa̱á ꞌsín bixó nga jè ngaꞌñó‑la̱ xi̱ta̱‑ni̱í ra tíjna ítjòn sichjée̱n ra ꞌa̱n ꞌkia̱ nga bachrjèkàjiaa̱n jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin ya̱ ijo‑la̱ xi̱ta̱.
\v 19 Tanga, tsa ko̱ꞌsín tjín, jñà xi̱ta̱ tsa̱jiòn, ¿yá ꞌtse̱ ngaꞌñó ra síchjeén ꞌkia̱ nga ko̱ꞌsín ꞌsín‑te? ꞌKoa̱á ma‑ni, ti̱jñà‑ni xi̱ta̱ kìi̱ ko̱ki̱tso̱ kixi̱‑no nga mì tsa ko̱ꞌsín tjín koni ꞌsín bixó.
\v 20 Tanga ra ꞌa̱n, tsa ko̱ ngaꞌñó‑la̱ Nainá bachrjèkàjiaa̱n jñà inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, ki‑ní nga ijye i̱nchiꞌya jiòn kóꞌsín batéxoma Nainá.
\p
\v 21 ’Jngo xi̱ta̱ ꞌtse̱n ra tjín‑la̱ ngaꞌñó ko̱ tjín‑la̱ ki̱cha̱, tsa ꞌkia̱ nda síkinda̱ niꞌya‑la̱, ndaá minchá tsajmì ra tjín‑la̱.
\v 22 Tanga tsa ìjngo xi̱ta̱ kjꞌi̱í ra isa̱ tse ngaꞌñó tjín‑la̱ nga si̱ìkijne‑la̱, kjoa̱áꞌan ijyeé ki̱cha̱ ra maꞌñóꞌta ikon, a̱kjòn si̱ìjòya ijye tsajmì ra tjín‑la̱ nga i̱ko̱.
\p
\v 23 ’Jè xi̱ta̱ ra mì tsa ꞌa̱n fìꞌta‑na, kondra̱á fì‑na; ko̱ jè ra mì kì bíxkóyako̱‑na xi̱ta̱, ta tísíkjahachinga‑ní ra jè.
\s Mé ra ma ꞌkia̱ nga ꞌfiì india‑ni jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í
\r (Mateo 12:43‑45)
\p
\v 24 ’Jngo inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í, ꞌkia̱ ijye bitjojin ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱, ya̱á bajme ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ kixì chon, nga bátsjiꞌnde ñánda̱ ma si̱ìkjáya; ꞌkia̱ mì kì sakóꞌnde‑la̱, tsò‑ní: “Kjín‑la india‑na ya̱ ñánda̱ ítjo‑na.”
\v 25 ꞌKia̱ nga bijchó india‑ni, be‑ní nga nda chon koni jngo niꞌya ra isatícha.
\v 26 A̱kjòn, jè inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ngi ito xákjín fíꞌká‑isa ra isa̱ ꞌcho ꞌsín. Ya̱á bìtsa̱jnajin india‑ni ya̱ inìma̱‑la̱ xi̱ta̱, ko̱ jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱ isa̱á ta ꞌcho maꞌtin india‑ni, nda mí ꞌkoa̱‑ni koni ꞌkia̱ nga ti̱ꞌsa̱ ítjòn.
\s Yá kjòn‑ni ra isa̱ ta ꞌñó nda‑la̱
\p
\v 27 Ti̱ꞌkia̱‑ní nga tíꞌbéna̱jmí Jesús jñà kjoa̱ kìi̱, kiìchja̱á jngo chjo̱ón ra ya̱ tíjnajin‑la̱ xi̱ta̱ ra kjìn ma‑ni, ꞌñó kiìchja̱, nga kitsò:
\p ―¡Mé ta̱ nda‑la̱ jè chjo̱ón ra isikatsíjen‑li i̱sàꞌnde ko̱ ti̱ꞌkoa̱ isíjchá‑li!
\p
\v 28 Jesús kitsò:
\p ―¡Isa̱á ta ꞌñó nda‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá, ti̱ꞌkoa̱ síhitjasòn!
\s Yá ra koa̱ànè jé‑la̱ xi̱ta̱ ra tjín ni̱chjin ꞌndi̱ ꞌkia̱ nga kje̱heꞌtà ni̱chjin
\r (Mateo 12:38‑42; Marcos 8:12)
\p
\v 29 ꞌKia̱ nga ijye kjokjìn xi̱ta̱ ñánda̱ tíjna Jesús, tsikíꞌtsia̱á nga kitsò:
\p ―ꞌChoó ꞌsín xi̱ta̱ ra tjín ꞌndi̱ ꞌndi̱; kjo̱xkón síjé ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá; tanga ni̱jngo kjo̱xkón ꞌki̱‑la̱. Tà jé ske̱ jngo kjo̱xkón koni ꞌtse̱ Jonás.
\v 30 Koni ꞌsín kijtse xi̱ta̱ Nínive kjo̱xkón ra kjomàꞌtin Jonás, xi̱ta̱ ra tjín ꞌndi̱ ꞌndi̱‑ni̱, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín ske̱ jngo kjo̱xkón ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n, ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱.
\v 31 ꞌKia̱ nga ki̱jchò ni̱chjin nga ꞌki̱‑la̱ kjo̱hiꞌin jñà xi̱ta̱, ko̱sítje̱én jè chjo̱ón ra tíjna ítjòn nga tíbatéxoma ya̱ i̱ꞌnde ra kjijna ya̱ nga kixi̱‑la̱ ya̱ ñánda̱ nga bitjokátji‑ni tsáꞌbí. Jè chjo̱ón ra̱kìi̱ tsjáꞌtin‑te ꞌén jñà xi̱ta̱ ra tjín ni̱chjin ꞌndi̱ ꞌndi̱, tà nga̱tjì‑la̱ nga̱ ꞌñó kjin ꞌji‑ni ra jè nga kiíꞌnchré kjoa̱chji̱ne̱‑la̱ Salomón, tanga jé ra tíjna i̱jndíi̱ ꞌndi̱ ꞌndi̱ isa̱á ꞌñó xkón tíjna nda mí ꞌkoa̱‑ni koni jè Salomón [tanga jiòn mì kì naꞌyá‑la].
\v 32 ꞌKia̱ nga ki̱jchò ni̱chjin nga ꞌki̱‑la̱ kjo̱hiꞌin jñà xi̱ta̱, ti̱ꞌkoa̱á ski̱ímítje̱én ijo‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ya̱ i̱ꞌnde‑la̱ ya̱ na̱xi̱ndá Nínive, nga tsjáꞌtin ꞌén jñà xi̱ta̱ ra tjín ni̱chjin ꞌndi̱ ꞌndi̱‑ni̱. Nga̱ jñà xi̱ta̱ Nínive isíkájno‑ni jé‑la̱ ko̱ mì tsa ti̱ jé tsakátsji‑ni ꞌkia̱ nga tsiꞌkéna̱jmíya‑la̱ ꞌén‑la̱ Nainá jè Jonás, tanga jè ra tíjna i̱jndíi̱ ꞌndi̱ ꞌndi̱, isa̱á ta ꞌñó xkón tíjna nda mí ꞌkoa̱‑ni koni jè Jonás [tanga mì kì makjiín‑najiòn].
\s Kóꞌsín chjí‑la̱ jñà xkìn
\r (Mateo 5:15; 6:22‑23)
\p
\v 33 ’Ni̱jngo xi̱ta̱ ra ko̱ꞌsín ꞌsín nga síkíjnaꞌma ꞌkia̱ nga jngo niꞌí bítéꞌí. Mì tsa kàxa̱ bíjnangi; ꞌngaá síkíjna, mé‑ni nga ko̱hisen‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ꞌfahaꞌsen niꞌya.
\v 34 Jñà xkìn, jé ma niꞌí ra síhisen‑la̱ ijo‑li; tsa jñà xkìn nda tsijen‑la̱, iseén chon‑la̱ nga tíjngo ijo‑li; tanga tsa mì kì tsijen‑la̱ xkìn, jñò chon‑la̱ ijo‑li.
\v 35 Nda chítsijin. ¿A nda tíjna inìma̱‑li? ¿A iseén chon‑la̱? ¿O̱ ra jñò chon‑la̱?
\v 36 Tsa iseén chon nga tíjngo ijo‑li, tsa mì mé kjoa̱jñò tjín‑la̱, nda ko̱tsíjin, ꞌkoa̱á jngoya‑la̱ koni tsa jngo niꞌí ra ꞌñó títì nga nda tísíhisen.
\s Kóꞌsín tsakátiko̱ Jesús jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ jñà chji̱ne̱ xa̱jo̱n ꞌtse̱ kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés
\r (Mateo 23:1‑36; Marcos 12:38‑40; Lucas 20:45‑47)
\p
\v 37 ꞌKia̱ nga ijye kiìchja̱ Jesús, jngo xi̱ta̱ fariseo xá kiìchja̱‑ila̱ nga mejèn‑la̱ ko̱kje̱n‑ko̱ ya̱ niꞌya‑la̱. ꞌKia̱ nga ꞌjahaꞌsen niꞌya‑a̱ Jesús nga tsikijnaꞌta ímixa̱,
\v 38 jè xi̱ta̱ fariseo, tà ꞌkoa̱á kjomà‑la̱ nga kijtse nga jè Jesús, mì kì isìhitjasòn kjo̱téxoma ra xkón tjín; mì kì tsiníjno tsja ꞌkia̱ nga ti̱kjè bakjèn.
\v 39 Kiìchja̱ Na̱ꞌín‑ná Jesucristo, kitsò‑la̱:
\p ―Jiòn, ra xi̱ta̱ fariseo ꞌmì‑no, ta ya̱á a̱sònꞌnga‑la̱ nga biníjno jiòn jñà chi̱tsín‑no ko̱ jñà chro̱ba̱‑no, tanga ya̱á kitse a̱jin inìma̱‑no jñà kjo̱bítsjen ꞌcho ko̱ kjoa̱chijé ra ꞌnià.
\v 40 Jiòn ra xi̱ta̱ táhijín ꞌmì‑no. ¿A mí ꞌya: ꞌkia̱ nga tsikínda Nainá ijo‑la̱ xi̱ta̱, ti̱ꞌkoa̱á ti̱jé‑tse‑ni ra tsikínda inìma̱‑la̱?
\v 41 ꞌTi̱‑la xi̱ta̱ i̱ma̱ kjo̱nda ra tjíjin inìma̱‑no mé‑ni nga tsje ki̱tsa̱jna‑no ya̱ ngixko̱n Nainá.
\p
\v 42 ’¡I̱ma̱‑ró‑no jiòn ra xi̱ta̱ fariseo ꞌmì‑no, ni̱ꞌsín ma‑no ꞌbì jngo yá‑la Nainá jè ra jngoyá ꞌkia̱ nga teya ra a̱ꞌta ꞌtse̱ xka̱ menda̱ ko̱ xka̱ ruda ko̱ ngaꞌtsì xka̱ ra machjeén-isa‑no, tanga mì tsa kixi̱ nìko̱‑no xi̱ta̱ ko̱ mì kì tsjacha‑no Nainá! Jñá kjoa̱ kìi̱ ra isa̱ ꞌñó machjeén; ko̱ ti̱ꞌkoa̱ machjeén‑te nga ki̱tjasòn jñà kjoa̱ ra iꞌka.
\p
\v 43 ’¡I̱ma̱‑ró‑no jiòn, nga jñà tsjacha jñà íxile̱ ra i̱jncha ítjòn ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío; ti̱ꞌkoa̱á mejèn‑no nga nda kjón jcha̱xkón‑no ꞌkia̱ nga síkjáya‑no xi̱ta̱ ya̱ a̱jin ndi̱tsi̱n!
\p
\v 44 ’¡I̱ma̱‑ró‑no jiòn ra jò i̱sén tjín‑no, ra ko̱kjòn jiòn koni jngo nga̱jo̱‑la̱ miꞌken, ꞌkia̱ bimasòn xi̱ta̱, mì kì tsijen‑ni kó chon ya̱ nga̱yaá!
\p
\v 45 ꞌKia̱á kitsò jngo jñà xi̱ta̱ chji̱ne̱ xa̱jo̱n:
\p ―Ji̱ Maestro, ꞌkia̱ nga ko̱ꞌsín sii̱, ji̱ín nakjoájno‑te‑náji̱n.
\p
\v 46 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¡I̱ma̱‑ró‑no jiòn ra xi̱ta̱ chji̱ne̱ xa̱jo̱n ꞌtse̱ kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, nga bínè‑la xi̱ta̱ ra iꞌka kjo̱téxoma‑no ra iꞌin tjín ra mì kì chíkjoa̱‑la̱ nga síhitjasòn; tanga jiòn, nda mí ma‑no bisìko̱ i̱tsé!
\p
\v 47 ’¡I̱ma̱‑ró‑no jiòn, nga binda chrjó miꞌken ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱, ra jñà xi̱ta̱ jchínga‑no isìꞌken!
\v 48 ꞌYa‑la̱ nga tjíjngo takòn koni ꞌsín kiꞌsìn xi̱ta̱ jchínga‑no nga jiòn binda chrjó miꞌken‑la̱ xi̱ta̱ kìi̱.
\p
\v 49 ’Jè kjo̱bítsjen‑la̱ Nainá kií ko̱ꞌsín kitsò‑nì: “Sikásén‑la̱ xi̱ta̱ ra ki̱chja̱ ngajo‑na ko̱ xi̱ta̱‑na̱ ra ꞌa̱n kotéxá‑la̱; tanga tjín ra si̱ìꞌken ko̱ tjín ra koa̱àtji̱ngi‑la̱.”
\v 50 Kinda̱á si̱ìjé‑la̱ Nainá, jñà xi̱ta̱ ra tjín ꞌndi̱ ꞌndi̱, ra a̱ꞌta ꞌtse̱ jní‑la̱ xi̱ta̱ ra kiìchja̱ ngajo‑la̱ ra ixaájten skanda ti̱ꞌsa̱ isinda i̱sàꞌnde,
\v 51 maꞌtsia̱‑nì ꞌtse̱ Abel ra ꞌken ítjòn, skanda ꞌtse̱ Zacarías ra ijyeheꞌtà‑ni nga ꞌken; ra ya̱ ꞌkenꞌnchò masen‑la̱ Niꞌya Tsje‑la̱ Nainá ko̱ i̱ꞌnde ñánda̱ nga jñà xi̱ta̱ bísòn kjo̱tjò‑la̱ nga sínga̱tsja Nainá. ꞌKoa̱á xin‑no, kinda̱á si̱ìjé‑la̱ Nainá jñà xi̱ta̱ ra tjín ꞌndi̱ ꞌndi̱.
\p
\v 52 ’¡I̱ma̱‑ró‑no jiòn ra xi̱ta̱ chji̱ne̱ xa̱jo̱n ꞌmì‑no nga jiòn batechjà‑la xi̱ta̱ nga mì kì ma machi̱ya‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱ ꞌtse̱ Nainá! Ko̱ ti̱ꞌkoa̱á jiòn, mì kì machi̱ya‑no, ko̱ mì kì biꞌnde‑la jñà xi̱ta̱ ra kjꞌií nga katachi̱ya‑la̱ ra kjoa̱chji̱ne̱ ꞌtse̱ Nainá.
\p
\v 53 ꞌKia̱ nga ijye ko̱kitsò ꞌén kìi̱ Jesús, jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ko̱ xi̱ta̱ fariseo ꞌñó tsikiꞌta‑la̱; kjìn sko̱ya kjoa̱ iskonangi‑la̱;
\v 54 ti̱ꞌkoa̱á isikìnda̱‑ní mé ꞌén ra ki̱chja̱‑isa mé‑ni nga ko̱ma koa̱àngi‑ni a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱xá.
\c 12
\s Kóꞌsín si̱konde̱é ijo‑ná a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑la̱
\r (Mateo 10:26‑27)
\p
\v 1 ꞌKia̱ nga ijye ꞌñó kjìn jmi kjomà jñà xi̱ta̱ nga chi̱ba̱‑la̱ batéjno batéꞌta xákjén, tsikíꞌtsia̱ Jesús nga kiìchja̱ ítjòn‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱; kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱kinda̱a ijo‑no a̱ꞌta ꞌtse̱ na̱ꞌyo̱ san ꞌtse̱ xi̱ta̱ fariseo ra jò i̱sén tjín‑la̱; kì ko̱ꞌsín ko̱maꞌtion koni ma na̱ꞌyo̱ san nga sísan xákjén ꞌkia̱ nga ya̱ májin‑la̱.
\v 2 Nga̱ ngaꞌtsì kjoa̱ ra tjíꞌma, takó ko̱tsíjen‑yá‑ní; ko̱ ni̱ꞌsín bato ꞌma tjíhijyo, takó jcha̱á‑la̱.
\v 3 ꞌKoa̱á ma‑ni, ngaꞌtsì ꞌén ra inakjoáꞌma jiòn, kji̱ꞌnchré tsijen‑ní ngaꞌtsì xi̱ta̱; ko̱ jñà ꞌén ra inakjoá chijé jiòn ya̱ a̱ya niꞌya‑no, ki̱náꞌya‑la̱ nga tíjngo ya̱ na̱xi̱ndá.
\s Yá‑ní ra machjeén nga ki̱skón‑lá
\r (Mateo 10:28‑31)
\p
\v 4 ’Jiòn ra nda bakó‑no, kì jñà skon‑la ra ma‑la̱ síꞌken ijo‑ná; ꞌkia̱ nga ijye ma a̱skan‑nioo̱ mì kì ti̱ mé ra ma síko̱-isa‑ná.
\v 5 ꞌKoa̱á xin‑no yá ra ti̱skón‑la; jé ti̱skón‑la, jè ra ma‑la̱ síꞌken‑ná, a̱kjòn tjíꞌnde‑la̱ nga si̱ìkàtje̱n‑jin‑ná ya̱ ñánda̱ títì niꞌí ꞌtse̱ kjo̱hiꞌin. ꞌKoa̱á xin‑no, jé ra ti̱skón‑la.
\p
\v 6 ’ꞌKia̱ nga ꞌòn ndí ni̱se, ta̱ jò to̱n satína‑ni. Tanga Nainá, kinda̱á tíꞌsín. Ni̱jngo ni̱se síjchaàjin.
\v 7 Ko̱ ra a̱ꞌta tsa̱jiòn, skanda jñà tsja̱skò tjíxki̱ya ijye‑la̱ Nainá. ꞌKoa̱á ma‑ni kì tà chjàn skon jiòn. Nga̱ isa̱á ꞌñó chjí‑no koni jñá ndí ni̱se, ni̱ꞌsín takó kjìn ma‑ni.
\s Mé kjoa̱ ra ꞌse̱‑la̱ xi̱ta̱ ra mì kì bexkón Jesús ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱
\r (Mateo 10:32‑33; 12:32; 10:19‑20)
\p
\v 8 ’ꞌKoa̱á xin‑no, ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ko̱ki̱tso̱ ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱ nga ꞌa̱án fìꞌta‑na, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín xiáa̱n, ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, ya̱ ngixko̱n jñà ìkja̱li̱‑la̱ Nainá nga tsa̱ꞌa̱n‑ná ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱ kìi̱.
\v 9 Tanga jè xi̱ta̱ ra ko̱ki̱tso̱ ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱ nga mì tsa ꞌa̱n fìꞌta‑na, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín ꞌkín‑la̱ ya̱ ngixko̱n ìkja̱li̱‑la̱ Nainá nga mì tsa xi̱ta̱ tsa̱ꞌa̱n jiàa̱n.
\p
\v 10 ’Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ki̱chja̱jno‑na ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱, si̱hijchaꞌta‑la̱ Nainá; tanga jè ra chja̱jno‑la̱ jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá, mì kì si̱hijchaꞌta‑la̱ jé‑la̱.
\p
\v 11 ’ꞌKia̱ nga i̱ko̱‑no xi̱ta̱ ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío, ko̱ ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱ ítjòn ko̱ ꞌtse̱ xi̱ta̱xá, kì makájno‑no kóꞌsín kixó nga ki̱si̱ko̱o ijo‑no mé ꞌén ra ki̱nákjoa̱a.
\v 12 ꞌKia̱ nga ki̱jchò hora nga ki̱nákjoa̱a, jè Inìma̱ Tsje‑la̱ Nainá ꞌke̱èna̱jmíya‑no kóꞌsín kixó.
\s Kóꞌsín tsakón‑ya Jesús ra a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱nchi̱ná
\p
\v 13 Jngo xi̱ta̱ ra ya̱ tíjnajin‑la̱ xi̱ta̱ ra kjìn ma‑ni, kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Maestro, ko̱ꞌtìn‑la̱ jè ꞌndsè katasíjòya tsajmì‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑na̱ji̱n; katatsjá‑na ra ꞌa̱n bako̱‑na.
\p
\v 14 Tanga jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ji̱ ndse, mì tsa xi̱ta̱xá‑jiàa̱n nga ꞌa̱n sijóya‑na tsajmì ra tsa̱jiòn.
\p
\v 15 Jesús ti̱ꞌkoa̱á kitsò‑isa‑la̱:
\p ―Chítsijen, ti̱ꞌkoa̱ ꞌtia̱àn kinda̱ ijo‑no; kì ꞌñó kjìn tsajmì fatsjio i̱ i̱sàꞌnde; tsa kjìn tsajmì tjín‑no, mì tsa jñà tsjá‑no ra kjo̱binachon.
\p
\v 16 Ti̱ꞌkoa̱á tsiꞌkéna̱jmí jngo‑la̱ kjoa̱ ra mangásòn; kitsò‑la̱:
\p ―Jngo xi̱ta̱ ra ꞌñó nchi̱ná, ꞌñó kjìn tsajmì kjójchá nangi‑la̱.
\v 17 Xi̱ta̱ ra̱kìi̱, isíkítsjen‑ni; kitsò: “¿Mé ra ꞌsiaa̱n? Tsìn ñánda̱ kinchaxkó tsajmì‑na.”
\v 18 ꞌKia̱á kitsò: “Ijyeé be‑ná mé ra ꞌsiaa̱n. Sikítsóña‑la niꞌnga‑na̱, a̱kjòn kindá ra isa̱ iꞌi kjòn; ya̱á kinchaxkó ngaꞌtsì tsajmì ra kjójchá‑na ko̱ ra tjín‑na.
\v 19 A̱kjòn xín‑la̱ ijo‑na̱: Kjín tsajmì i̱nchaxkó‑ná. Kjín‑la nó ko̱ma‑la̱; si̱kjáyaá‑leé, ki̱chií‑leé, ꞌsio̱ó‑leé, si̱tsjako̱ó‑leé i̱sàꞌnde.”
\v 20 Tanga jè Nainá kitsó‑la̱: “Ji̱ ra xi̱ta̱ táhijín ꞌmì‑li, jè ni̱tje̱n ra̱kìi̱, ki̱yá‑ní, ko̱ jñà tsajmì ra i̱nchaxkó‑li, ¿yá ꞌtse̱ ko̱ma?”
\v 21 ꞌKoa̱á ꞌsín maꞌtin jñà xi̱ta̱ ra tà tsajmì ꞌtse̱ ijo‑la̱ mincháxkó ko̱ mì tsa xi̱ta̱ nchi̱ná‑ni ya̱ ngixko̱n Nainá.
\s Kóꞌsín síkinda̱ Nainá jñà ra i̱xti‑la̱ ma
\r (Mateo 6:25‑34)
\p
\v 22 Nga kjomà a̱skan, Jesús kitsó‑la̱ xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱:
\p ―Kií ko̱ꞌsín tíxin‑no, kì níkájno mé ra chji̱ne̱e nga si̱jchá ijo‑no, ko̱ kì jè ijo‑no níkájno mé nikje ra tsjáya.
\v 23 Isa̱á ꞌñó chjí‑la̱ jè kjo̱binachon‑ná koni jñà tsajmì ra chineé. Ti̱ꞌkoa̱á ijo‑ná, isa̱á ꞌñó chjí‑la̱ koni jè nikje ra tsjayeé.
\v 24 Chítsijen‑la jñà nchra̱á; mì tsa jno̱ ꞌbé, ni̱ mì tsa ni̱ji̱n mincháxkó, tsìn‑la̱ kàxa̱ ni̱jmé, ti̱ꞌkoa̱ tsìn‑la̱ niꞌnga; tanga jé Nainá tsjá‑la̱ mé ra kjine. ¡Jiòn jiòn, isa̱á ꞌñó chjí‑no koni jñà ndí ni̱se!
\v 25 Ni̱ꞌsín takó ꞌñó si̱kájno jiòn, mì kì ko̱ma si̱katonè i̱tsé‑la ni̱chjin koni ꞌki ijye iskosòn‑la̱ Nainá.
\v 26 Tsa mì kì ma‑no kjoa̱ ra mì tsa chjá tjín, mé‑ni nga jè níkájno‑no kjoa̱ ra isa̱ ꞌñó chjá tjín.
\p
\v 27 ’Chítsijen‑la naxó ra ꞌmì lirio, kóꞌsín majchá; mì tsa síxá‑jìn, mì kì tsa ma‑la̱ bínda nikje‑la̱; tanga, ꞌkoa̱á xin‑no, ni̱ꞌsín ꞌñó jeya tsikijna jè xi̱ta̱xá ítjòn ra tsiꞌkìn Salomón, skanda mí tsa ko̱ꞌsín kjòn nikje ra tsakjaya koni kjòn jñà naxó.
\v 28 Nainá, tsa ꞌkoa̱á ꞌsín ꞌñó nda síkatsíjen jñà xka̱ ijñá ra nda tsijen ꞌndi̱ ꞌndi̱, ko̱ nchijòn, ya̱á ska̱tsajin ya̱ a̱jin niꞌí; jiòn, xi̱ta̱ ra mì kì makjiín‑no, ¿a mí tsa isa̱ tsjá‑no Nainá nikje ra tsjáya? ꞌKoa̱á tixó jiòn‑ni̱.
\v 29 Kì níkájno jiòn; kì tà chjàn bixó: “¿Mé ra chji̱ne̱é; mé ra ꞌsie̱é?” Kì ko̱tjín ra ꞌñó síkájno inìma̱‑no.
\v 30 Nga̱ jñá tsajmì kìi̱ ra isa̱ ꞌñó bátsji ngaꞌtsì xi̱ta̱ i̱sàꞌnde; tanga ra jiòn, jè Na̱ꞌìn‑no ra Nainá ꞌmì‑la; ijyeé be mé tsajmì ra machjeén‑no.
\v 31 ꞌKoa̱á ma‑ni, jè ꞌñó tjatsji jiòn kóꞌsín nga batéxoma Nainá, ko̱ ngaꞌtsì tsajmì kìi̱, kja̱beé jè Nainá tsjásòn‑no.
\s Mé kjo̱tjò ra machjeén nga isa̱ ꞌñó kjótsjieé
\r (Mateo 6:19‑21)
\p
\v 32 ’Jiòn ra ndí forrè‑na̱ xin‑no, kì tà chjàn skon jiòn. Nga̱ jè Nainá, ijyeé ko̱ꞌsín iskosòn‑la̱ nga ya̱ ko̱te̱xoma‑te ya̱ ñánda̱ tíbatéxoma Nainá.
\v 33 Ta̱ti̱na tsajmì ra tjín‑no; tà ꞌti̱ kjo̱tjò‑la xi̱ta̱ ra machjeén‑la̱; jè tjatsjio xijtsa to̱n ra mì kì ma majchínga ra tjín ya̱ ján ngajmi; sakó‑no tsajmì ra ꞌñó chjí‑la̱ ya̱ ján ngajmi ra mì kì feheꞌta, ya̱ ñánda̱ mì kì bijchó chijé ko̱ mì kì tsa cho̱ kixo síkjehe.
\v 34 Ya̱ ñánda̱ nga tjíhijyo tsajmì‑no ra ꞌñó chjí‑la̱, ya̱á si̱íkítsjen inìma̱‑no.
\s Kóꞌsín machjeén nga ki̱tsa̱jnandeé
\p
\v 35 ’Ti̱tsa̱jnanda nga si̱hitjasòn‑la Na̱ꞌín‑ná koni jngo xi̱ta̱ ra nda tjíkjá xìncho̱‑la̱, ko̱ nda sítì niꞌí‑la̱.
\v 36 Ko̱ꞌsín nda ti̱tsa̱jnakon koni jñà chi̱ꞌnda ra i̱nchikoñá‑la̱ ni‑la̱ ra kàfì ñánda̱ nga tjín ꞌsí nga bixan xi̱ta̱, mé‑ni ꞌkia̱ nga kjꞌi̱í‑ni, sasa ski̱íꞌxa̱‑la̱ ꞌkia̱ nga si̱ìkjane xo̱tjo̱ba̱ niꞌya.
\v 37 Mé ta̱ nda‑la̱ jñà chi̱ꞌnda ra tjítsa̱jnakon ꞌkia̱ nga kjꞌi̱í‑ni ni‑la̱. ꞌKoa̱á xín kixi̱‑no, jè sabà‑la̱ ni‑la̱ koa̱àꞌta nikje faꞌta‑la̱, a̱kjòn ki̱iya‑la̱ tsajmì nga si̱ìkjèn.
\v 38 Mé ta̱ nda‑la̱ jñà chi̱ꞌnda ra ko̱ꞌsín tjítsa̱kon ni̱ꞌsín ijye ijchò masen ni̱tje̱n, ni̱ꞌsín ijye tíꞌse i̱sén nga kjꞌi̱í‑ni ni‑la̱.
\v 39 ꞌYa‑nó, jngo ni‑la̱ niꞌya, tsa be‑la kó chon kjꞌi̱í xi̱ta̱ ra si̱ìchijé‑la̱, kíjnakoón‑la nga mì kì tsjáꞌnde nga ko̱chijé‑la̱.
\v 40 ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín ti̱tsa̱jnanda jiòn; jè hora ꞌkia̱ nga mì kì i̱nchichiñá jiòn, ꞌkia̱á kjíꞌi̱ india‑na ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱.
\s Xkósòn ꞌtse̱ chi̱ꞌnda ra mì kì nda ꞌsín
\r (Mateo 24:45‑51)
\p
\v 41 ꞌKia̱á kitsò Pedro:
\p ―Na̱ꞌìn, jè kjoa̱ mangásòn ra tjinakjí, ¿a tà ji̱ín ra ko̱tjìꞌmì‑náji̱n, o̱ ra ngaꞌtsì xi̱ta̱?
\p
\v 42 Kitsó Na̱ꞌín‑ná Jesús:
\p ―ꞌKoa̱á xín‑no, jè chi̱ꞌnda ra kixi̱ ko̱ ra ꞌñó xi̱kjoa̱, jè ni‑la̱, tsjá‑la̱ xá nga síkinda̱ niꞌya‑la̱, mé‑ni ꞌkia̱ nga ki̱jchò chi̱ba̱‑la̱ si̱ìkjèn chi̱ꞌnda xákjén.
\v 43 Mé ta̱ nda‑la̱ jè chi̱ꞌnda ra ko̱ꞌsín nda tísíhitjasòn ꞌkia̱ nga kjꞌi̱í‑ni ni‑la̱ niꞌya.
\v 44 ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, jè ni‑la̱, jé‑la̱ si̱ìkíjnaꞌnda ijye ngaꞌtsì tsajmì ra tjín‑la̱.
\v 45 Tanga jè chi̱ꞌnda ra̱kìi̱, tsa ki̱tso̱ a̱jin inìma̱‑la̱: “Ki̱chjiaán‑la̱ jè ni‑na̱.” A̱kjòn ki̱ìꞌtsia̱ nga ska̱jàn‑ko̱ chi̱ꞌnda ꞌxi̱n xákjín, ti̱ꞌkoa̱ ꞌke̱‑la̱ jñà chi̱ꞌnda íchjín; ko̱kje̱n, ko̱ skꞌí, ko̱ ko̱ꞌchi̱.
\v 46 Jé ni̱chjin kjꞌi̱í‑ni ni‑la̱ ꞌkia̱ nga mì kì tíkoñá ko̱ mì kì tjíjin‑la̱. Tseé kjo̱hiꞌin tsjá‑la̱; ya̱á si̱íkíjnajin‑la̱ ya̱ ñánda̱ títsa̱jna xi̱ta̱ ra mì kì nda síhitjasòn.
\p
\v 47 ’Jè chi̱ꞌnda ra ijye nda tjíjin‑la̱ mé ra mejèn‑la̱ jè ni‑la̱, tanga mì kì bijnanda, ti̱ꞌkoa̱á mì kì síhitjasòn koni ꞌsín mejèn‑la̱ jè ni‑la̱, isa̱á ta tse kjo̱hiꞌin tsjá‑la̱ ni‑la̱.
\v 48 Tanga tsa jè chi̱ꞌnda mì kì tjíjin‑la̱ nga kjo̱hiꞌin tjín ꞌkia̱ nga ꞌcho ꞌnié, isa̱á chiba kjo̱hiꞌin ꞌse̱‑la̱. Jè ra isa̱ tse itjábé‑la̱, isa̱á tse si̱jé‑la̱; ko̱ jè ra isa̱ tse kjonga̱tsja, ti̱ꞌkoa̱á isa̱á tse si̱jé india‑la̱.
\s Kóꞌsín ko̱ma ya̱ jngo niꞌya ra ta nga̱tjì ꞌtse̱ Jesús
\r (Mateo 10:34‑36)
\p
\v 49 ’Kií xá ꞌjíi̱‑na ra ꞌa̱n i̱ a̱ꞌta nangi nga kjo̱híxìn‑la̱ jé‑la̱ xi̱ta̱ koni jngo niꞌí ra baká tjé. ꞌA̱n, mején‑na tsa ijye títì ra tjé.
\v 50 ꞌKoa̱á ꞌsín tjínè‑na nga tse kjo̱hiꞌin ko̱tojian; ¡sí ꞌon tíjna inìma̱‑na̱ skanda ꞌkia̱ nga ijye ko̱ka̱ma!
\v 51 ¿A bixó‑nájiòn nga kií xá ꞌjíi̱‑na nga ꞌnchán kítsa̱jna xi̱ta̱? Majìn, ko̱jòya xi̱ta̱ ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n.
\v 52 ꞌNdi̱ ꞌndi̱, ko̱ ngaꞌtsì ni̱chjin ra ꞌsa̱ fì, ya̱ ñánda̱ ꞌòn xi̱ta̱ tjítsa̱jna jngo niꞌya, jòya ka̱ma; jñà ra jàn ma‑ni, ska̱jàn‑ko̱‑ní ra jò ma‑ni.
\v 53 Jè ti ko̱ na̱ꞌìn‑la̱, kondra̱á ki̱ji̱‑la̱ xákjén; jè tsati ko̱ na̱‑la̱, kondra̱á ki̱ji̱‑te‑la̱ xákjín; jè ra na̱chíya ko̱ kja̱ꞌnda‑la̱, ti̱ꞌkoa̱á kondra̱á ki̱ji̱‑la̱ xákjín.
\s Kóꞌsín machjeén nga ꞌsie̱én kinda̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ ni̱chjin ra titsa̱jneé ꞌndi̱
\r (Mateo 16:1‑4; Marcos 8:11‑13)
\p
\v 54 Jesús kitsó‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kjìn ma‑ni:
\p ―ꞌKia̱ nga ꞌya jiòn nga nchrabá ifi, bixó‑nájiòn: “Jtsí‑la ꞌkoa̱”, ko̱ ꞌkoa̱á ꞌsín ma.
\v 55 Ko̱ ꞌkia̱ nga ꞌba tjo̱ tsjè, bixó‑nájiòn: “Ndabá‑la ko̱tsjè”, ko̱ ndabá matsjè.
\v 56 ¡Jiòn, xi̱ta̱ ra jò i̱sén tjín‑no! Maá‑no ko̱bixó kóꞌsín ma ya̱ iꞌngaá ko̱ ya̱ a̱ꞌta nangi; tanga, ¿mé‑ni mì kì ma‑no ꞌnià‑no kinda̱ mé kjoa̱ ra tíma jè ni̱chjin ra titsa̱jneé ꞌndi̱ ꞌndi̱?
\s Kóꞌsín machjeén nga kíndajín‑ke̱é ra kondra̱‑ná ma
\r (Mateo 5:25‑26)
\p
\v 57 ’¿Mé‑ni mì tsa tà jiòn bindajín‑la xàngio̱o kjoa̱ ra kixi̱ tjín?
\v 58 ꞌKia̱ nga kongió ko̱ xi̱ta̱ ra bángi‑no ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱xá, tjatsjiꞌnde‑la ya̱ a̱ya ndi̱yá kóꞌsín ma jchi̱bànda‑no mé‑ni nga mì ya̱ i̱ko̱‑no a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱xá, ko̱ mì ya̱ si̱ìnga̱tsja‑no jñà polsìya̱, ko̱ jñà polsìya̱, mì nda̱yá si̱ìkjahaꞌsen‑no.
\v 59 ꞌKoa̱á xin‑no, nga̱ skanda ꞌkia̱á ma kítjo̱o‑no nda̱yá ꞌkia̱ nga ijye kíchjí ijye koni ꞌki kjòn nga si̱nè‑no.
\c 13
\s Mé ra ko̱ma tsa mì kì si̱íkájno jé‑la̱ jñà xi̱ta̱
\p
\v 1 Ti̱jñá‑ni ni̱chjin kìi̱, ya̱á títsa̱jna iꞌka xi̱ta̱ ra i̱nchiꞌbéna̱jmí‑la̱ Jesús, nga jè‑ró Pilato tsikíꞌtin xi̱ta̱ ra isìꞌken iꞌka xi̱ta̱ Galilea. ꞌKia̱ nga i̱nchisíꞌken cho̱ ra kjo̱tjò ꞌtse̱ Nainá, ya̱‑ró isíkójin jní‑la̱ xi̱ta̱ kìi̱, ko̱ ꞌtse̱ cho̱.
\p
\v 2 Kiìchja̱ Jesús, kitsò:
\p ―¿A ꞌkoa̱á ꞌsín níkítsjen jiòn: a kií ko̱ꞌsín kjomà‑ni nga isa̱ tse jé tjín‑la̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱, koni jñà xi̱ta̱ ra iꞌka?
\v 3 ꞌKoa̱á xín kixi̱‑no; tsa mì kì si̱kájno jé‑no ki̱yá tsje‑nájiòn tsa mì kì koa̱áfaꞌta‑la Nainá.
\v 4 ꞌKia̱ nga ꞌken jñà xi̱ta̱ ra chrjoꞌòn jàn ma‑ni ra iskanè jè niꞌya chrjó ra ꞌñó ꞌnga ꞌtse̱ Siloé, ¿a ꞌkoa̱á ꞌsín níkítsjen jiòn; a kií ko̱kjamà‑ni nga isa̱ tse jé tjín‑la̱ koni ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra tjín ya̱ Jerusalén?
\v 5 ꞌKoa̱á xín kixi̱‑no; tsa mì kì si̱kájno jé‑no ki̱yá tsje‑nájiòn tsa mì kì koa̱áfaꞌta‑la Nainá.
\s Kjoa̱ ra mangásòn‑ko̱ jè yá igo̱ ra mì kì bajà‑la̱ to
\p
\v 6 Jesús ti̱ꞌkoa̱á tsiꞌkéna̱jmí ìjngo‑la̱ kjoa̱ ra mangásòn. Kitsò‑la̱:
\p ―Jngo xi̱ta̱ ra tjín jngo‑la̱ i̱ꞌnde ya̱ ñánda̱ nga majchá to uva, ya̱á tjítje̱jin jngo‑la̱ yá ꞌtse̱ to igo̱. Xi̱ta̱ ra̱kìi̱, kiì katsíjen‑la̱ a ijá‑la̱ to; tanga ni̱mé to isakò‑la̱.
\v 7 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ ra síkinda̱ nangi‑la̱: “Kjo ján nó ꞌfìa̱ nga ꞌfíi katsíjen‑la̱ jè yá ra̱kìi̱, a ijá‑la̱ to. Tanga ni̱mé tjín‑la̱. Ti̱chásìn. Tà nangií tísíkitsón‑ni.”
\v 8 Jè xi̱ta̱ ra síkinda̱ kitsò‑la̱: “Ji̱, nàmi̱, katasijna‑la̱ inó‑isa. Sijchón‑la̱, sixán jngo tjandi‑la̱ niꞌnde; a̱kjòn kingí‑la̱ tjéꞌnde.
\v 9 Tsa kií ni̱chjin‑ni, ko̱ja̱‑la̱ to jè nó ra nchrabáa̱; tsa majìn, a̱kjòn ꞌkia̱á‑la ki̱chásin.”
\s Kóꞌsín isinda‑ni Jesús jngo chjo̱ón ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya
\p
\v 10 India ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya, Jesús, ya̱á tíbakón‑ya ya̱ jngo niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío.
\v 11 Ya̱á tíjna jngo chjo̱ón ra ijye kjo chrjoꞌòn jàn nó tjín‑la̱ nga kiya. Jngo inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í isìtsitin ko̱ mì kì ma basèn kixi̱.
\v 12 Jesús, ꞌkia̱ nga kijtse, kiìchja̱á‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Ji̱ ndí chjo̱ón, ijye nda‑ni ꞌchin ra tjín‑li.
\p
\v 13 A̱kjòn tsakásòn‑la̱ tsja; jè chjo̱ón ra̱kìi̱, ta ndi̱to̱ón kjòkixi̱ india‑ni; a̱kjòn kitsjá‑la̱ kjo̱nda Nainá.
\v 14 Tanga jè xi̱ta̱ ítjòn ꞌtse̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío, kjojtií‑la̱ nga isinda‑ni Jesús chjo̱ón ra̱kìi̱, ta nga̱tjì‑la̱ nga ni̱chjin níkjáya ꞌkia̱; kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ya̱ títsa̱jna:
\p ―Joón ni̱chjin tjín ra ma maxá; jñá ni̱chjin kìi̱ ma kji̱nchrabà jiòn nga ko̱nda‑no, tanga mì kì tjíꞌnde ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya.
\p
\v 15 ꞌKia̱á kiìchja̱ Na̱ꞌín‑ná Jesús, kitsò:
\p ―Jiòn, ra jò i̱sén tjín‑no. ꞌKia̱ nga ni̱chjin níkjáya, ¿a mí chjíjnda̱ꞌñó jiòn nchra̱ja̱‑no ko̱ búrró‑no nga nachrjengio niꞌya‑la̱ nga ma nìꞌkioò nandá? ꞌKoa̱á tixó jiòn‑ni̱.
\v 16 Jè chjo̱ón ra̱kìi̱, ra tje̱‑la̱ Abraham, ijyeé kjo chrjoꞌòn jàn nó tjín‑ni nga tjítéꞌñó‑la̱ ni̱í. ¿A mí ko̱ma tjájnda̱ꞌñó‑ni ni̱ꞌsín ni̱chjin níkjáya?
\p
\v 17 ꞌKia̱ nga ijye ko̱kitsò Jesús, tà kjosabà‑la̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ kondra̱‑la̱; tanga jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá, ꞌñó kjotsja‑la̱ koni ꞌsín tjín kjo̱xkón ra ꞌñó jeya tíꞌsín Jesús.
\s Kjoa̱ ra mangásòn‑ko̱ jè xojmá ra mì mostaza
\r (Mateo 13:31‑32; Marcos 4:30‑32)
\p
\v 18 Jesús kitsò:
\p ―¿Mé ra mangásòn‑ko̱ koni ꞌsín nga batéxoma Nainá? ¿Mé ra ma síngásòn‑ko̱?
\v 19 ꞌKoa̱à‑la jngoya‑la̱ koni jè xojmá mostaza; ꞌkia̱ nga jngo xi̱ta̱ bítje̱jin ya̱ nangi‑la̱, a̱kjòn bisò, ko̱ maꞌnga; jñà ni̱se ra tjíma iꞌngaá, ya̱á bíndaꞌá tjé‑la̱ ya̱ chrja‑la̱ yá ra̱kìi̱.
\s Kjoa̱ ra mangásòn a̱ꞌta ꞌtse̱ na̱ꞌyo̱ san
\r (Mateo 13:33)
\p
\v 20 Ngi india kiìchja̱‑ni Jesús, kitsò:
\p ―¿Mé ra nda síngásòn‑ko̱ koni ꞌsín batéxoma Nainá?
\v 21 ꞌKoa̱á ꞌsín ngoya‑la̱ koni jè na̱ꞌyo̱ san ꞌkia̱ nga jngo chjo̱ón síkójin na̱ꞌyo̱ san ko̱ chijo ra sinda‑ni ni̱ño̱ nchra̱jín, a̱kjòn masan ijye ngaꞌtsì jè na̱ꞌyo̱.
\s Xo̱tjo̱ba̱ ra ꞌnchrèya ꞌki
\r (Mateo 7:13‑14, 21‑23)
\p
\v 22 Jesús, nga tífì ya̱ ndi̱yá Jerusalén, kjín na̱xi̱ndá tsatojin nga tsakón‑ya, na̱xi̱ndá ra i̱tsíñá kjòn ko̱ ra iꞌi kjòn.
\v 23 Jngo xi̱ta̱ iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌìn, ¿a chibaá ma‑ni xi̱ta̱ ra ko̱chrjekàjin kjo̱hiꞌin Nainá?
\p ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p
\v 24 ―Tinè‑la ijo‑no nga jè ti̱tjáha̱ꞌse̱en xo̱tjo̱ba̱ ra ꞌnchrèya ꞌki. ꞌKoa̱á xin‑no: kjín xi̱ta̱ mejèn‑la̱ kjoa̱haꞌsen tanga mì kì ko̱ma ra ꞌsi̱in.
\v 25 ꞌKia̱ nga jè ni‑la̱ niꞌya ijye ko̱sítje̱n ko̱ ki̱ìchjàjto xo̱tjo̱ba̱ niꞌya‑la̱, tsa ndi̱tsiaán titsa̱jna, ꞌkia̱á kíꞌtsia̱a nga kixó: “Ji̱ Na̱ꞌìn, chíꞌxa̱‑náji̱n xo̱tjo̱ba̱ niꞌya.” Ko̱ jè ni‑la̱ niꞌya ki̱tso̱‑no: “Mì kì bexkon‑no ñánda̱‑ni tsa̱jiòn.”
\v 26 ꞌKia̱á kixó jiòn: “Ta̱ñaá ichiko̱‑laji̱n ko̱ kiꞌyòko̱‑laji̱n, ko̱ tsakon‑ya‑ní ya̱ ndi̱tsi̱n‑na̱ji̱n.”
\v 27 Takó ꞌkoa̱á ki̱tso̱‑no: “ꞌKoa̱á xin‑no, mì kì bexkon‑no. ¡Ti̱nchaꞌtàxìn‑ná ján, jiòn xi̱ta̱ ra ꞌcho ꞌnià!”
\v 28 Ya̱á chjíndáya jiòn, ko̱ chji̱ne̱nè nìꞌñò ꞌkia̱ nga jcha̱a jè Abraham, Isaac, Jacob, ko̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱, nga títsa̱jna ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá, ko̱ jiòn, xìn i̱ꞌnde ki̱tsa̱jna.
\v 29 Kjꞌi̱í‑ni xi̱ta̱ nga tíjngo i̱sàꞌnde ra kji̱nchrabà‑ni ñánda̱ nga bitjokátji‑ni tsáꞌbí skanda ñánda̱ kàtjì‑ni, ko̱ ya̱ nga kixi̱‑la̱ ko̱ ya̱ ngaskoán‑la̱ ñánda̱ tjo‑ni tsáꞌbí, nga ko̱kje̱nꞌsí ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá.
\v 30 ꞌNdi̱ ꞌndi̱, tjín xi̱ta̱ ra tjítsa̱jna tje̱n‑ngi, ra ko̱ma a̱skan‑nioo̱, jñà kítsa̱jna ítjòn‑ni; ko̱ tjín xi̱ta̱ ra tjítsa̱jna ítjòn ꞌndi̱ ꞌndi̱, ra ko̱ma a̱skan‑nioo̱, jñà kítsa̱jna tje̱n‑ngi‑ni.
\s ꞌKia̱ nga jè Jesús iskindayake na̱xi̱ndá Jerusalén
\r (Mateo 23:37‑39)
\p
\v 31 Ti̱jé‑ni ni̱chjin ijchó iꞌka xi̱ta̱ fariseo ya̱ ñánda̱ tíjna Jesús, nga kitsò‑la̱:
\p ―Xìn i̱ꞌnde ꞌtin, jè Herodes mejèn‑la̱ si̱ìꞌken‑li.
\p
\v 32 Kitsó Jesús:
\p ―Tangió, ko̱ꞌtìn‑la jè xi̱ta̱ maña̱ ra̱kìi̱: “ꞌNdi̱ ꞌndi̱ ko̱ nchijòn, ꞌkoa̱á ꞌsín ꞌsiaa̱n: bachrjekàjin‑ná inìma̱ ꞌcho‑la̱ ni̱í ra tjíjin ijo‑la̱ xi̱ta̱, ti̱ꞌkoa̱á sindá‑na xi̱ta̱ ra kiya, skanda ꞌkia̱ ki̱jchò ni̱chjin nga kje̱heꞌtà‑na xá‑na̱.”
\v 33 Takó ꞌkoa̱á ꞌsín tjín‑nè‑na nga jè ndi̱yá kjián ꞌndi̱ ꞌndi̱, ko̱ nchijòn, ko̱ jngìi̱. Mì kì nda tjín nga jngo xi̱ta̱ ra síchjeén Nainá nga chja̱ ngajo‑la̱, xìnꞌta ki̱yá‑la̱ ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén.
\p
\v 34 ’¡Jiòn, xi̱ta̱ na̱xi̱ndá Jerusalén, ra nìꞌken jiòn jñà xi̱ta̱ ra síchjeén Nainá nga chja̱ ngajo‑la̱, ti̱ꞌkoa̱ na̱jo̱ binè jiòn jñà xi̱ta̱ ra Nainá síkasén‑no! ¡Kjín ꞌka̱ kjomejèn‑na nga tsikíxkóya‑najiòn, koni ꞌsín ꞌsín jè xa̱ꞌnda̱ ꞌkia̱ nga bíxkó ndí i̱xti‑la̱ nga ya̱ minchángi ya̱ a̱ngi na̱jngá‑la̱, tanga jiòn, mì kì kjokjiín‑no!
\v 35 Chítsijen‑la ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ nga titsa̱jna, tsjín-takòn Nainá; ꞌkoa̱á xin‑no, mì kì ti̱ jcha̱‑nájiòn skanda ꞌkia̱ nga ki̱jchò ni̱chjin nga kixó: “¡Mé tà nda‑la̱ jè ra Nainá isìkasén nga nchrabá ngajo‑la̱!”
\c 14
\s Kóꞌsín isinda jngo‑ni Jesús xi̱ta̱ ra ꞌchin itjoya tjín‑la̱
\p
\v 1 India ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya, Jesús ya̱á kiì kàkjèn ya̱ niꞌya‑la̱ jngo xi̱ta̱ ra tíjna ítjòn ꞌtse̱ xi̱ta̱ fariseo. Xi̱ta̱ kìi̱, i̱nchisíkonda̱‑ní mé kjoa̱ ra ꞌsi̱in Jesús.
\v 2 Ti̱ꞌkoa̱ ya̱á tíjna ya̱ ngixko̱n Jesús, jngo xi̱ta̱ ra ꞌchin itjoya tjín‑la̱.
\v 3 Jesús iskonangi‑la̱ jñà xi̱ta̱ chji̱ne̱ xa̱jo̱n ko̱ xi̱ta̱ fariseo, kitsò‑la̱:
\p ―¿A tjíꞌnde‑ní nga si̱xki‑lá xi̱ta̱ ra kiya ꞌkia̱ nga ni̱chjin níkjáya, o̱ ra majìn‑ní?
\p
\v 4 Tanga jñà xi̱ta̱ kìi̱, tà jyò tsikitsa̱jna. ꞌKia̱á ꞌja Jesús, iskábé xi̱ta̱ ra̱kìi̱, isinda‑ni. A̱kjòn isìkasén‑ni niꞌya‑la̱.
\v 5 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱:
\p ―Jiòn, tsa búrró‑no, ko̱ tsa nchra̱ja̱‑no ska̱tje̱n‑ya jngo nga̱jo̱, ¿a mí tsa ndi̱to̱n ki̱náchrje‑najiòn ni̱ꞌsín ni̱chjin níkjáya? ꞌKoa̱á tixó jiòn‑ni̱.
\p
\v 6 Jñà xi̱ta̱ fariseo, ni̱ì‑ti̱‑mé ꞌén kiìchja̱‑ni.
\s Xkósòn a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra xá nakjoá‑ila̱ ñánda̱ bixan xi̱ta̱
\p
\v 7 ꞌKia̱ nga kijtse Jesús jñà xi̱ta̱ ra xá inakjoá‑ila̱, nga jñà fahájin íxile̱ ra i̱ncha ítjòn, tsiꞌkéna̱jmí jngo‑la̱ kjoa̱ ra mangásòn, kitsò‑la̱:
\p
\v 8 ―ꞌKia̱ yá ra xá ki̱chja̱‑li ya̱ ñánda̱ bixan xi̱ta̱, kì ya̱ bijnasìn jñà íxile̱ ra i̱ncha ítjòn, tsa a̱skaán kjꞌi̱í jngo‑isa‑ni xi̱ta̱ ra ti̱ꞌkoa̱ xá inakjoá‑ila̱ ra isa̱ ꞌñó xkón tíjna koni ngaji̱;
\v 9 jè xi̱ta̱ ra xá kiìchja̱‑li ki̱tso̱‑li: “Ti̱ꞌnde‑la̱ jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱ nga katijna.” Ta sabá ka̱ma‑li ra ji̱, nga ya̱ ki̱jnasìn íxile̱ ra feheꞌta‑ni.
\v 10 ꞌKia̱ nga ñánda̱ xá ki̱nákjoa̱‑li, ya̱á ti̱jnasìn íxile̱ ra feheꞌta‑ni mé‑ni ꞌkia̱ nga kjꞌi̱í jè xi̱ta̱ ra xá kàchja̱‑li, ki̱tso̱‑li: “Ji̱ ndse, ya̱ ti̱jnaꞌtì ímixa̱ ñánda̱ síjna jè íxile̱ ítjòn ján.” ꞌKoa̱á ꞌsín ka̱ma‑ni nga ske̱xkón‑li jñà xi̱ta̱ ra ta̱ña ki̱tsa̱jnaꞌta ímixa̱.
\v 11 Jè xi̱ta̱ ra ꞌnga síkíjna ijo‑la̱, isa̱á nangií si̱kíjna; jè ra nangi síkíjna ijo‑la̱, isa̱á ꞌnga si̱kíjna.
\p
\v 12 Jesús, ti̱ꞌkoa̱á kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ ra xá kiìchja̱‑ila̱:
\p ―ꞌKia̱ yá ra ki̱nákjoa̱‑la̱ ra ji̱ nga mejèn‑li ko̱kje̱n‑ko̱‑li, kì jñà nakjoá ítjòn‑la̱ jñà ra nda chìki̱i, ra ꞌndsì ma, ra xi̱ta̱ xàngi̱i ma, ko̱ xi̱ta̱ ra tjíhijyo chraña ya̱ niꞌya‑li, ra xi̱ta̱ nchi̱ná; nga̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱, maá‑la̱ ki̱chja̱ ngajo‑li nga si̱ìjndà‑ni.
\v 13 ꞌKia̱ nga ꞌsí kíjni ra ji̱, jñà ti̱nákjoa̱ ítjòn‑la̱ jñà ra xi̱ta̱ i̱ma̱, ra tsìn tsja, ra mì kì ma fì, ko̱ ra mì kì tsijen‑la̱.
\v 14 ꞌKia̱ nga ko̱ꞌsín ꞌsi̱in, nda ꞌse̱‑la̱ inìma̱‑li; nga̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱, mì kì ma‑la̱ si̱ìjndà ngajo‑ni; tanga ꞌkia̱á ko̱chjí ngajo‑li ꞌkia̱ nga kjoa̱áya‑ila̱ jñà ra xi̱ta̱ kixi̱.
\s Mé ra bakón‑ya‑ná a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra bakjèn ꞌsí
\r (Mateo 22:1‑10)
\p
\v 15 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré jngo xi̱ta̱ ra ya̱ ta̱ña tjítsa̱jnaꞌta ímixa̱, kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―¡Mé ta̱ nda‑la̱ jè xi̱ta̱ ra ya̱ ko̱kje̱n‑te ya̱ ñánda̱ tíbatéxoma Nainá!
\p
\v 16 ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―Jngo xi̱ta̱, ra jngo ꞌsí tsikíjna; kjín xi̱ta̱ isíkjíꞌnchré.
\v 17 ꞌKia̱ ijchò chi̱ba̱‑la̱ nga ijye ko̱kje̱n xi̱ta̱, isìkasén chi̱ꞌnda‑la̱ nga kiìchja̱‑la̱ jñà ra xá inakjoá‑ila̱, kitsò‑la̱: “Ijyeé tjínda ijye tsajmì, nchrabá jiòn.”
\v 18 Tanga jñà xi̱ta̱ kìi̱, jngó jngó isíjé kjoa̱nìhijchaꞌta nga mì kì maꞌa‑la̱. Kitsò jè ra tíjna ítjòn: “Mí‑la kì ko̱ma kjín‑na; nangií kàbatse jngo ꞌndée̱; ya̱á tífìkatsíjen‑la̱; ti̱jchaàꞌtá‑ná nga mì kì maꞌa‑na.”
\v 19 Jè ra ìjngo kitsò‑te: “ꞌÒn nchra̱ja̱ ra bínchi ꞌsa̱ kàbatse; jñà tífikjóꞌta a nda síxá; ti̱jchaàꞌtá‑ná, mì kì kjiáa̱n.”
\v 20 Ra ìjngo, ꞌkoa̱á ti̱ kitsò: “ꞌA̱n, ꞌsa̱á kàbixan, ꞌkoa̱á ma‑ni nga mì kì kjiáa̱n.”
\v 21 ꞌKia̱ nga ꞌji‑ni jè chi̱ꞌnda, tsiꞌkéna̱jmí ijye‑la̱ ni‑la̱ ngaꞌtsì ꞌén kìi̱. Kjojti‑la̱ jè ni‑la̱ niꞌya; ꞌkia̱á kitsò‑la̱ chi̱ꞌnda‑la̱: “Ndi̱to̱n ꞌtin ya̱ ndi̱tsi̱n ján, ko̱ ya̱ a̱ya ndi̱yá‑la̱ na̱xi̱ndá; nchrabáko̱ ijyi ra xi̱ta̱ i̱ma̱, ra tsìn tsja, ra mì kì ma fì, ko̱ ra mì kì tsijen‑la̱.”
\v 22 Ra kjomà a̱skan‑nioo̱ kitsò jè chi̱ꞌnda ra̱kìi̱: “Ijye kabitjasòn‑ní koni ꞌsín kàꞌmí‑ná, tanga takó tjín‑isa i̱ꞌnde.”
\v 23 ꞌKia̱á kitsò jè ni‑la̱ chi̱ꞌnda: “ꞌTin nga tíjngo ndi̱yá‑té ján ko̱ ya̱ ñánda̱ tjín ndi̱yá i̱tsjí; kjo̱ꞌñó ꞌti̱n‑la̱ jñà xi̱ta̱ nga nchrabáki̱i, mé‑ni nga katatse‑ni niꞌya‑na̱.
\v 24 ꞌKoa̱á xín‑no, ni̱jngo xi̱ta̱ ra ísikjíꞌnchré ítjòn ko̱kje̱n‑ko̱‑na ꞌsí‑na̱.”
\s Kó ꞌki chjá tjín‑ni nga mangítji̱ngi‑lá Cristo
\r (Mateo 10:37‑38)
\p
\v 25 ꞌÑó kjìn xi̱ta̱ tji̱ngi‑la̱ Jesús; isíkáfayaꞌta‑la̱, kiìchja̱, kitsò‑la̱:
\p
\v 26 ―Tsa yá ra mejèn‑la̱ nga ꞌa̱n nchrabátji̱ngi‑na, mì kì ka̱ma ya̱ sko̱ótáꞌyáꞌta‑na tsa jè isa̱ ꞌñó tsjake ijo‑la̱, na̱ꞌìn‑la̱, na̱‑la̱, chjo̱ón‑la̱, i̱xti‑la̱, ꞌndse̱, ndichja, tsa mì ꞌñó tsjake‑na ra ꞌa̱n.
\v 27 Ti̱ꞌkoa̱á mì kì ka̱ma ya̱ sko̱ótáꞌyáꞌta‑na jè xi̱ta̱ ra mì kì tsò ikon nga nchrabáꞌta‑na nga chíkjoa̱‑la̱ kjo̱hiꞌin ra ko̱tojin ra ta nga̱tjì tsa̱ꞌa̱n koni ꞌsín nga bato kjo̱hiꞌin xi̱ta̱ ra ꞌbamijìn krò ra ti̱jè ya̱ biyaꞌtá‑ni.
\v 28 Tsa ꞌkia̱ mejèn‑najiòn nga jngo chrjó ra ꞌnga kínda jngo, ¿a mí tsa ítjòn jchósòn‑la kótjín si̱ngi chjí‑la̱, a tjín‑no to̱n ra si̱nda ijye‑ni?
\v 29 Tsa tà jè tjàꞌtsin chrjó si̱jna‑ni, tsa mì kì ko̱jngo ijye‑ni chrjó, si̱itsjaꞌtin‑no ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ske̱,
\v 30 nga ki̱tso̱: “Jñà xi̱ta̱ kìi̱, tsikíꞌtsia̱‑ní nga iskimítje̱n chrjó niꞌya‑la̱ tanga mì kì kjòjngo‑ila̱.”
\v 31 Tsa jngo xi̱ta̱xá ítjòn ra kjo̱jchán tífì nga ska̱jàn‑ko̱ jngo ra ti̱ꞌkoa̱ xi̱ta̱xá ítjòn, ¿a mí tsa ítjòn sko̱ósòn‑la̱ tsa te jmi ma‑ni xi̱ta̱‑la̱ ra ꞌtse̱, a chíkjoa̱á‑la̱ nga ska̱jàn‑ko̱ tsa kan jmi ma‑ni ra kondra̱‑la̱?
\v 32 Tsa ske̱‑la̱ ikon nga mì kì chíkjoa̱‑la̱, ti̱ꞌkia̱á‑ni nga kjin tíjna xi̱ta̱xá ítjòn ra ìjngo, nga si̱ìkasén xi̱ta̱‑la̱ ra si̱ìjé kjo̱ꞌnchán.
\v 33 ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín tjín ra a̱ꞌta tsa̱jiòn, ngaꞌtsì ra mejèn‑la̱ nga xi̱ta̱ tsa̱ꞌa̱n ka̱ma, ítjòn katasíkítsjen a tjíjngoó ikon nga tsjín ijye tsajmì ra jè tsjake. Tsa majìn, mì kì ka̱ma nga xi̱ta̱ tsa̱ꞌa̱n xín‑la̱.
\s ꞌKoa̱á jngoya‑la̱ koni tsa na̱xa̱ jñà ra xi̱ta̱‑la̱ Cristo,
\r (Mateo 5:13; Marcos 9:50)
\p
\v 34 ’Jè na̱xa̱, nda‑ní; tanga tsa ꞌkia̱ mì kì ti̱ jnchra ka̱ma‑ni, ¿kóꞌsín ko̱chjeén‑isa? ꞌKoa̱á tixó jiòn‑ni̱.
\v 35 Mì kì ti̱ mé chjí‑ila̱; mì kì ti̱ ko̱chjeén‑ila̱ nangi; ko̱ mì kì ti̱ ko̱chjeén‑ni koni tjéꞌnde; tà xa̱ájten‑isa. Nda kjón ti̱náꞌya koni ꞌsín xin‑no.
\c 15
\s Kjoa̱ ra mangásòn a̱ꞌta ꞌtse̱ chji̱ngo̱ ra isakò‑ni forrè‑la̱
\r (Mateo 18:10‑14)
\p
\v 1 Jñà xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì ꞌtse̱ xi̱ta̱xá Roma, ko̱ jñà xi̱ta̱ ra ꞌcho tjín kjoa̱ ra ꞌsín, ijchò kinchaꞌta‑la̱ Jesús, nga mejèn‑la̱ kji̱ꞌnchré‑la̱.
\v 2 Jñà xi̱ta̱ fariseo, ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, kiìchja̱jno‑la̱ Jesús, kitsò:
\p ―Jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, jñà nda báko̱ xi̱ta̱ ra ꞌcho ꞌsín, ko̱ ya̱á ta̱ña bakjèn‑ko̱.
\p
\v 3 Jesús, ꞌkia̱á tsiꞌkéna̱jmí jngo‑la̱ kjoa̱ ra mangásòn, kitsò‑la̱:
\p
\v 4 ―Tsa jngo xi̱ta̱ tsa̱jiòn ra jngo sindo̱ ma‑ni forrè‑la̱, tsa jchi̱ja jngo, ¿a mí tsa ya̱ si̱ìkítsa̱jna ya̱ a̱jin ijñáa̱ jñà ra ijòn‑kan ko̱ chrjoꞌòn ijòn ma‑nioo̱? A̱kjòn i̱kátsji jè ra ichijà skanda sa̱kò‑la̱.
\v 5 ꞌKia̱ ijye sa̱kò‑la̱, tsjaá ꞌse̱‑la̱; a̱kjòn koa̱ꞌnga nga koa̱àsòn chrja‑la̱.
\v 6 ꞌKia̱ nga ki̱jchò‑ni niꞌya‑la̱, ki̱chja̱á‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra nda báko̱, ko̱ xi̱ta̱ ra tjíhijyo chraña ya̱ niꞌya‑la̱, ki̱tso̱‑la̱: “Ti̱ngásòn‑ko̱‑ná nga si̱tsja jngohíjteé, nga̱ ijyeé kàsakó‑ni forrè‑na̱ ra ichijà.”
\v 7 ꞌKoa̱á ꞌsín tse kjo̱tsja ꞌse̱ ya̱ ján ngajmi ꞌkia̱ jngo xi̱ta̱ síkájno jé‑la̱ nga mì ti̱ jé bátsji‑ni, nda mí ꞌkoa̱‑ni a̱ꞌta ꞌtse̱ ra ijòn‑kan ko̱ chrjoꞌòn ijòn ma‑ni ra xi̱ta̱ kixi̱ ra mì kì machjeén nga si̱íkájno.
\s Kjoa̱ ra mangásòn‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ chjo̱ón ra isakò‑ni to̱n‑la̱
\p
\v 8 ’Tsa jngo chjo̱ón, te ma‑ni to̱n‑la̱; tsa jchi̱ja jngo, ¿a mí tsa ko̱kà niꞌí, ti̱ꞌkoa̱ ko̱ticha a̱ya niꞌya‑la̱; nda kjón koa̱àtsji to̱n‑la̱ skanda nga sa̱kò‑la̱?
\v 9 ꞌKia̱ ijye sa̱kò‑la̱, ki̱chja̱á‑la̱ íchjín ra nda báko̱ ko̱ íchjín ra ti̱ya̱ chraña‑ni niꞌya‑la̱, ki̱tso̱‑la̱: “Si̱ngásén nga ti̱tsjako̱ jngohíjta‑ná, nga̱ ijyeé kàsakó‑ni to̱n‑na̱ ra ichijà.”
\v 10 ꞌKoa̱á xìn‑no, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín tjín kjo̱tsja ya̱ ngixko̱n ìkja̱li̱‑la̱ Nainá ꞌkia̱ nga jngo xi̱ta̱ síkájno jé‑la̱ nga mì ti̱ jé bátsji‑ni.
\s Kjoa̱ ra mangásòn‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ ti ra tsakáꞌnga‑la̱ ikon
\p
\v 11 Jesús tsiꞌkéna̱jmí ìjngo‑la̱ kjoa̱ ra mangásòn; kitsò:
\p ―Jngo xi̱ta̱ ra jò ma‑ni i̱xti ꞌxi̱n‑la̱.
\v 12 Jè ti‑la̱ ra ma iꞌndí, kitsò‑la̱ na̱ꞌìn‑la̱: “Na̱ꞌìn, ꞌti̱‑ná tsajmì ra ꞌa̱n bako̱‑na.” Jè na̱ꞌìn‑la̱ isìjòyaá tsajmì ra tjín‑la̱, a̱kjòn kitsjá‑la̱.
\v 13 Ra ijye tsato jò jàn ni̱chjin, jè ti, tsatína ijye ngaꞌtsì tsajmì ra itjábé‑la̱ nga isìjngo to̱n‑la̱. A̱kjòn jngo na̱xi̱ndá ra ꞌñó kjin kjijna kijì. Ya̱á isikjeheya tsjé‑tsje to̱n‑la̱ nga taxki̱ isìko̱ ijo‑la̱.
\v 14 ꞌKia̱ nga ijye ijyeheya to̱n‑la̱, kjinchrá kiꞌse ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ nga tíjna; mì kì ti̱ isakò‑la̱ mé ra ski̱ne̱.
\v 15 ꞌKia̱á kijì nga isíjé xá jngo‑la̱ xi̱ta̱ ra ya̱ i̱ꞌnde‑la̱ na̱xi̱ndá ra̱kìi̱. Xi̱ta̱ ra kitsjà xá‑la̱, ya̱á isìkasén ya̱ ñánda̱ tjín‑la̱ nangi nga isikìnda̱ chi̱nga̱.\fig Prodigal son in pig pen -33%|31-cn01759B.tif|col|LUK 15:15‑17|| |LUK 15:15\fig*
\v 16 Jè ti, sí mején‑la̱ nga jè ski̱ne̱ chrja̱ba̱ na̱jmá ra bakjèn chi̱nga̱, tanga mì yá ra tsjá‑la̱.
\v 17 Chaán isíkítsjen nga kitsò: “¡Ya̱ niꞌya‑la̱ na̱ꞌìn‑na̱, kjín chi̱ꞌnda tjín ra jnengi‑la̱ tsajmì ra kjine, ko̱ ꞌa̱n, kjinchrá tìbiyaa̱ i̱jndíi̱!
\v 18 Kjín‑la india‑na ya̱ niꞌya‑la̱ na̱ꞌìn‑na̱; ꞌkoa̱á xín‑la̱: Na̱ꞌìn, tseé jé tsakatsjía̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá ra tíjna ngajmi ko̱ ra a̱ꞌta tsa̱ji;
\v 19 mì kì ti̱ bakèn‑na nga iꞌndí‑li ꞌkín‑ná; ko̱ꞌsín jcha̱takòn‑ná koni tsa jngo chi̱ꞌnda‑li.”
\v 20 ꞌKia̱á tsasítje̱n nga kiìjkón na̱ꞌìn‑la̱.
\p ’Ti̱kjiín tífì‑isa‑ni nga kijtsexkon jè na̱ꞌìn‑la̱. Jè na̱ꞌìn‑la̱ kjòhi̱ma̱ke‑ní, tsahachikonꞌtá‑la̱, a̱kjòn itsabákjá iꞌndí‑la̱, ko̱ iskineꞌa.\fig Father meeting returning son- 50%|32-CN01761B.TIF|col|LUK 15:20‑21|| |LUK 15:20\fig*
\v 21 Jè ti kitsó‑ní: “Na̱ꞌìn, tseé jé tsakatsjía̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá ra tíjna ngajmi ko̱ a̱ꞌta tsa̱ji; mì kì ti̱ bakèn‑na nga iꞌndí‑li ꞌkín‑ná.”
\v 22 Tanga jè na̱ꞌìn‑la̱ kitsò‑la̱ chi̱ꞌnda‑la̱: “Ndi̱to̱n nchrabáko̱ jngo nikje ra ꞌñó nda ꞌki nga ti̱káya, ko̱ tìya jngo‑la jto̱ngo na̱jmá‑tsja, ko̱ ti̱káya jngo ngá xa̱jté.
\v 23 Tahíꞌcha jngo nchra̱ja̱ iꞌndí ra ꞌñó xiné, a̱kjòn ti̱ꞌken. ¡Chji̱ne̱é, ꞌsí kíjna jngeé!
\v 24 Jè iꞌndí‑na̱, maá‑na koni tsa ijyeé ꞌken, tanga tíjnakon‑ní; ijyeé ichijà tsiki, tanga ijyeé kàsakó‑ni ꞌndi̱ ꞌndi̱.” A̱kjòn tsikíꞌtsia̱ nga tsikíjna ꞌsí.
\p
\v 25 ’Jè ti ra ma jchínga, ya̱á tísíxá ya̱ nangi‑la̱. ꞌKia̱ ꞌji chraña‑ni niꞌya‑la̱, kiíꞌnchré‑la̱ nga tífane nga ꞌsí tjín nga i̱nchitè xi̱ta̱.
\v 26 ꞌKia̱á kiìchja̱ jngo‑la̱ chi̱ꞌnda, iskonangi‑la̱ mé ra tíma.
\v 27 Jè chi̱ꞌnda kitsò‑la̱: “Jè ꞌndsì kàꞌfìi̱‑ni; jè na̱ꞌìn‑li kàsíꞌkeén jngo nchra̱ja̱ iꞌndí ra ꞌñó xiné, tà nga̱tjì‑a̱ nga nda kàꞌfìi̱‑ni jè ꞌndsì.”
\v 28 Jè ti jchínga, ꞌñó kjojti‑la̱; majìn‑la̱ ꞌjahaꞌsen niꞌya; ꞌkia̱á itjo niꞌya na̱ꞌìn‑la̱, tsikítsaꞌba‑la̱ nga katjahaꞌsen.
\v 29 Tanga jè ti kitsó‑ní: “ꞌA̱n, kjo kjín nó tísíxá‑la nga nda tísìhitjásòn‑la; ni̱ sa jngo ndí tíndsó iꞌndí‑li ꞌbí‑ná nga sitsjáko̱o xi̱ta̱ ra nda báko̱‑na.
\v 30 Tanga ꞌkia̱ nga kàꞌfìi̱‑ni jè ti‑li ra isikjeheya to̱n‑li ko̱ tsajmì‑li; nga isikjeheya‑ko̱ íchjín ská; nga ijye kaꞌfi‑ni, a̱kjòn jngo nchra̱ja̱ iꞌndí ra ꞌñó xiné kaniꞌken‑la̱.”
\v 31 Jè na̱ꞌìn‑la̱ kitsó‑la̱: “Ngaji̱ ra iꞌndí‑na̱ xin‑la, i̱í tijnako̱ kiꞌta‑ná; ngaꞌtsì tsajmì ra tjín‑na, tsa̱ji‑níi̱.
\v 32 Tanga tjínè‑la̱ nga ꞌsí kíjna jngeé nga tsja ꞌké‑lá inìma̱‑ná, tà nga̱tjì‑la̱ ijyeé kaꞌfi‑ni ꞌndsì. Nga̱ maá‑na koni tsa ijyeé ꞌken, tanga tíjnakon‑ní; ichijà‑ní tsiki, tanga ꞌndi̱ ꞌndi̱ ijyeé kàsakó‑ni.”
\c 16
\s Kjoa̱ ra mangásòn a̱ꞌta ꞌtse̱ chi̱ꞌnda ra ma‑la̱ konda̱cha̱
\p
\v 1 Jesús tsiꞌkéna̱jmí ìjngo‑la̱ kjoa̱ ra mangásòn jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Jngo xi̱ta̱ nchi̱ná, tíjnaá jngo‑la̱ xi̱ta̱ ra tíjna ítjòn‑la̱ chi̱ꞌnda nga jè be ijye xá. Xi̱ta̱ ra̱kìi̱ isingi‑ní ya̱ ngixko̱n ni‑la̱, nga jè‑ró tsajmì‑a̱ ni‑la̱ tísíkjeheya.
\v 2 ꞌKia̱á kiìchja̱‑la̱ jè ni‑la̱, kitsò‑la̱: “¿Mé ꞌén ra ko̱tsò ꞌnchree̱ a̱ꞌta tsa̱ji? ꞌTi̱‑ná kinda̱ ra kjoa̱ ꞌtse̱ xá‑li; mí‑la kì ti̱ chi̱ꞌnda ítjòn ka̱ma‑ni.”
\v 3 Chi̱ꞌnda ra̱kìi̱, kitsó‑ní: “¿Mé ra ꞌsiaa̱n? Mí‑la ti̱ kì tsjá xá‑na jè ni‑na̱. Mì kì chíkjoa̱‑na tsa ya̱ síxáa̱ ya̱ a̱jin ijñá. Ko̱ ko̱sabá‑na tsa to̱n síjé kjo̱tjò.
\v 4 Ijyeé be mé ra ꞌsiaa̱n mé‑ni nga ꞌse̱‑na xi̱ta̱ ra nda koa̱ako̱‑na ra tsjáꞌnde‑na ya̱ niꞌya‑la̱ ꞌkia̱ nga ꞌa̱n ra tjáhixìn‑na xá‑na̱.”
\v 5 ꞌKia̱á jngó jngó kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ ra tje̱nꞌtin ni‑la̱. Kitsò‑la̱ jè ra tíjna ítjòn: “¿Kótjín tjín‑ni ra tje̱n‑li ꞌtse̱ ni‑ná?”
\v 6 Xi̱ta̱ ra̱kìi̱ kitsò: “Jngo sindo̱ barril sihìti̱ tje̱n‑na.” Kitsò‑la̱ xákjén: “Chjíbí xa̱jo̱n‑li, tinda jngo isi ra kjꞌií jè ra tà icháte tiꞌtì.”
\v 7 A̱kjòn kitsò‑la̱ jè ra ìjngo: “Ra ji̱, ¿kótjín tje̱nꞌtin?” “Jngo sindo̱ jmi kilo trigo tje̱n‑na”, kitsò ra jè. ꞌKia̱á kitsò‑la̱: “Chjíbí xa̱jo̱n‑li; tinda jngo isi jè ra tà ijòn‑kan jmi tiꞌtì.”
\v 8 Jè ni‑la̱, nda tsachrjengi kjo̱bítsjen‑la̱, nga̱ maá‑la̱ tsakátsji xi̱ta̱ ra nda koa̱ako̱, ni̱ꞌsín ꞌcho kiꞌsìn nga iskonda̱cha̱‑la̱ ni‑la̱. Jñà ra mì tsa xi̱ta̱‑la̱ Nainá, isa̱á be kóꞌsín bátsji xi̱ta̱ ra nda báko̱ ra ma ske̱tjò, nda mí ꞌkoa̱‑ni koni jñà xi̱ta̱ ra isen tjín kjo̱bítsjen‑la̱.
\p
\v 9 ’ꞌKoa̱á xin‑no, ti̱chjeén to̱n ko̱ tsajmì ra tjín i̱ i̱sàꞌnde nga kataꞌse‑no xi̱ta̱ ra nda koa̱ako̱‑no, mé‑ni ꞌkia̱ nga mì kì ti̱ ko̱chjeén‑ni i̱ i̱sàꞌnde, sa̱kò‑no xi̱ta̱ ra nda koa̱ako̱‑no ya̱ ján ngajmi ra ske̱tjò‑no ya̱ ñánda̱ ki̱tsa̱jna skanda ta mé ni̱chjin‑nioo̱.
\p
\v 10 ’Jè ra nda si̱hitjasòn kjoa̱ ra ta chiba tjín, ti̱ꞌkoa̱á nda si̱hitjasòn kjoa̱ ra tse tjín‑ni; tanga jè ra mì kì kixi̱ ꞌsi̱in a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱ ra ta chiba tjín‑ni, ti̱ꞌkoa̱á mì kì kixi̱ ꞌsi̱in a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱ ra isa̱ tse tjín‑ni.
\v 11 Tsa mì nda nichjeén tsajmì ko̱ to̱n ra tjín i̱ i̱sàꞌnde, mì kì tjábé‑no kjoa̱ ra ngi nda tjín ra ꞌtse̱ ngajmi.
\v 12 Ko̱ tsa mì nda nichjeén tsajmì ko̱ to̱n ra mì tsa̱jiòn, ti̱ꞌkoa̱á mì kì tjábé‑no ra ngi tsa̱jiòn ya̱ ján ngajmi.
\p
\v 13 ’Ni̱jngo xi̱ta̱ chi̱ꞌnda ma jò ꞌsi̱in ni‑la̱ ra si̱íxáꞌta‑la̱. Tsa jò ma‑ni ni‑la̱, jngo‑la ra ko̱jtike ko̱ jngo‑la ra ko̱tsjake; ko̱ ñá tsa jngo ra nda si̱íxá‑la̱ ko̱ jè ra ìjngo mì kì nda si̱íxá‑la̱. Mì kì ma tsa ko̱ kjoa̱nchi̱ná si̱xáke̱é ko̱ ti̱ꞌkoa̱ si̱xáke̱é ra kjoa̱ ꞌtse̱ Nainá.
\p
\v 14 Xi̱ta̱ fariseo ra tsjake to̱n, tà tsijnòke‑ní ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré jñà ꞌén kìi̱.
\v 15 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ jè Jesús:
\p ―Jiòn, nda níkítsa̱jna ijo‑no ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱, tanga beé Nainá jè inìma̱‑no, nga mì tsa kixi̱‑ni kjoa̱ nga nda ꞌnià. Jè kjoa̱ ra jeya síkíjna xi̱ta̱, bachrjengií Nainá.
\s Kóꞌsín nga mì kì ma jchi̱ja kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés
\p
\v 16 Jesús kitsò‑isa:
\p ―Kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés ko̱ ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱, jñá machjeén skanda ꞌkia̱ nga ꞌji jè Juan ra tsatíndá xi̱ta̱. Ko̱ ꞌkia̱á kjoꞌtsia̱‑ni nga kiꞌsena̱jmí kóꞌsín batéxoma Nainá. Ngaꞌtsì xi̱ta̱ kjo̱ꞌñó mejèn‑la̱ nga ꞌfahaꞌsen‑jin a̱ꞌta ꞌtse̱ kjo̱téxoma‑la̱ Nainá.
\p
\v 17 ’Koni ꞌsín mì kì ma jchi̱ja jè i̱sàꞌnde ko̱ jè ngajmi, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín ni̱jngo letra‑la̱ ma jchi̱jaꞌta‑la̱ jè ꞌén ꞌtse̱ kjo̱téxoma‑la̱ Nainá.
\s Jesús tsakón‑ya a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra tsjin‑ni xákjén
\r (Mateo 19:1‑12; Marcos 10:1‑12)
\p
\v 18 ’Tsa yá ra tsjin‑ni chjo̱ón‑la̱ a̱kjòn ki̱xan‑ko̱ chjo̱ón ra kjꞌií, kjoa̱chijngi tíꞌsín; ko̱ jè ra bixan‑ko̱ chjo̱ón ra kitsjin‑ni ꞌxi̱n‑la̱, ti̱ꞌkoa̱á kjoa̱chijngi tíꞌsín‑te.
\s Mé ra bakón‑ya‑na a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ nchi̱ná ko̱ xi̱ta̱ i̱ma̱ ra ꞌmì Lázaro
\p
\v 19 Jesús kitsò:
\p ―Jngo xi̱ta̱ nchi̱ná tsikijna ra ꞌñó nda kjòn nikje chjí tsakjaya; ni̱chjin nchijón‑ní nga tsiꞌké ꞌsí ra taxki̱ ꞌñó nda ma.
\v 20 Ti̱ꞌkoa̱á tsikijna jngo xi̱ta̱ i̱ma̱ ra tsiꞌkìn Lázaro, ra ijà‑la̱ jtsé ya̱ ijo‑la̱. Ya̱á bijna ya̱ xo̱tjo̱ba̱‑la̱ niꞌya‑la̱ xi̱ta̱ nchi̱ná ra̱kìi̱.
\v 21 Xi̱ta̱ i̱ma̱ ra̱kìi̱, i̱ma̱á faajin‑la̱ jñà xi̱‑la̱ tsajmì ra katsangi ya̱ ímixa̱ ra kjine jè xi̱ta̱ nchi̱ná; ko̱ bijchó jñà nañá nga kjinejno jè jtsé‑la̱.
\v 22 ꞌKia̱ nga ijye ꞌken jè ndí xi̱ta̱ i̱ma̱ ra̱kìi̱, jñà ìkja̱li̱‑la̱ Nainá ya̱á kiìko̱ó ya̱ ñánda̱ tíjna Abraham, ya̱ ñánda̱ nga nda chon. Ti̱ꞌkoa̱á ꞌken‑te jè xi̱ta̱ nchi̱ná; a̱kjòn isìhijin.
\p
\v 23 ’Ya̱ i̱ꞌnde ꞌtse̱ miꞌken ñánda̱ nga tísíkjiín kjo̱hiꞌin jè xi̱ta̱ nchi̱ná, iskotsíjen‑ní, kijtse jè Abraham nga kjin tíjna; ya̱ tíjnaꞌta‑la̱ jè Lázaro.
\v 24 ꞌKia̱á ꞌñó kiìchja̱ kitsò: “¡Na̱ꞌìn Abraham, jcha̱hi̱ma̱takón‑ná! Ti̱kasín jè Lázaro nga katasíkaꞌnchi̱ i̱tsé na̱jmá‑tsja ya̱ a̱jin nandá nga katasíꞌnchán i̱tsé ndi̱je̱n‑na̱; ꞌñó tse kjo̱hiꞌin tísikjiáa̱n ya̱ a̱jin niꞌí.”
\v 25 Jè Abraham kitsò‑la̱: “Ngaji̱, ti̱kítsjin ꞌkia̱ nga tsikijni ya̱ i̱sàꞌnde, ꞌñó nda tsikijni. Ko̱ jè Lázaro, kjo̱hiꞌin isìkjiín; tanga ꞌndi̱ ꞌndi̱, nda tíjna‑ni ya̱ i̱jndíi̱, ngaji̱, kjo̱hiꞌiín tjinikjiín.
\v 26 ꞌKoa̱á ꞌsín tjín, ti̱ꞌkoa̱á jngo xa̱ngá jñò ra ꞌñó na̱nga̱ kjinaya masen mé‑ni mì kì ka̱ma ján ko̱toꞌta‑ni ján jñà xi̱ta̱ ra tjítsa̱jna i̱jndíi̱; ko̱ jñà ra tjítsa̱jna ján, mì kì ka̱ma kji̱nchrabà i̱jndíi̱.”
\p
\v 27 ’Kitsó jè xi̱ta̱ nchi̱ná: “Na̱ꞌìn Abraham, ꞌti̱ìn kjo̱nda, ti̱kasín Lázaro ya̱ niꞌya‑la̱ Na̱ꞌìn‑na̱.
\v 28 ꞌÒn ma‑isa‑ni ꞌndsè ra ya̱ títsa̱jna. Káꞌténa̱jmí‑la̱ ra kjo̱hixi̱ mé‑ni mì ti̱ꞌkoa̱ i̱ kji̱nchrabà‑ní ya̱ i̱ꞌnde ꞌtse̱ kjo̱hiꞌin.”
\v 29 Abraham kitsò‑la̱: “Xi̱ta̱ xàngi̱i, ijyeé tjín‑la̱ xa̱jo̱n‑la̱ Moisés ko̱ ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱; ¡jñà kataꞌnchré‑la̱!”
\v 30 ꞌKia̱á kitsò jè xi̱ta̱ nchi̱ná: “Majìn, na̱ꞌìn Abraham, tsa jngo xi̱ta̱ miꞌken ra ijye kijtse kjo̱hiꞌin ki̱ji̱ nga ꞌke̱èna̱jmí‑la̱, si̱íkájno jé‑la̱ ko̱ mì ti̱ kì jé koa̱àtsji‑ni.”
\v 31 Jè Abraham kitsò‑la̱: “Tsa mì kì ꞌnchré‑la̱ xa̱jo̱n ra tsikínda Moisés ko̱ ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱, ti̱ꞌkoa̱á mì kì ko̱kjiín‑la̱ ni̱ꞌsín kjoa̱áya jngo‑la̱ miꞌken.”
\c 17
\s Kóꞌsín machjeén nga si̱jchaꞌtà‑lá ꞌndsé
\r (Mateo 18:6‑7, 21‑22; Marcos 9:42)
\p
\v 1 Jesús kitsó‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱:
\p ―Kjiꞌtá ni̱chjin ꞌse̱ xi̱ta̱ ra ki̱ìꞌtin‑ná nga kjótsji‑jé, tanga i̱ma̱‑ró‑ni jè xi̱ta̱ ra ko̱ꞌsín ꞌsio̱n.
\v 2 Isa̱á‑la nda‑la̱ tsa jngo na̱jo̱ natsí katasitéꞌñóngi ya̱ ísìn, a̱kjòn si̱kàtje̱n‑jin ya̱ ndáchikon, mé‑ni nga mì jé ska̱nìjin‑ni jñà ra ndí xi̱ta̱ i̱ma̱.
\v 3 ¡Ti̱kinda̱a ijo‑no!
\p ’Tsa jè ꞌndsì bátsji‑jé ra a̱ꞌta tsa̱ji, ti̱kixi̱yi; tsa si̱íkájno jé‑la̱ nga mì ti̱ jé koa̱àtsji‑ni, ti̱jchaàꞌta‑la̱.
\v 4 Ni̱ꞌsín ito ꞌka̱ nga jngo ni̱chjin koa̱àtsji‑jé, ko̱ tsa ito ꞌka̱ nga jngo ni̱chjin si̱ìkaatjìya‑ila̱ kjo̱bítsjen‑la̱ nga ki̱jchòjkon‑li, tsa ki̱tso̱‑li: “Mì kì ti̱ ko̱ꞌsín ꞌsin‑na”, ti̱jchaàꞌta‑la̱.
\s Kóꞌsín nga ꞌñó chjí‑la̱ kjoa̱ makjiín‑ná
\p
\v 5 Jñà xi̱ta̱ ra tsikíxá‑la̱ Na̱ꞌín‑ná Jesucristo kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱si̱ko̱‑náji̱n mé‑ni isa̱ ꞌñó nda ko̱kjiín‑naji̱n ra a̱ꞌta tsa̱ji.
\p
\v 6 Jè Na̱ꞌín‑ná ꞌkia̱á kitsò‑la̱:
\p ―Jiòn, tsa ta ꞌkoa̱à‑la ꞌki ko̱kjiín i̱tsé‑najiòn koni ꞌsín i̱tsé ꞌki jè xojmá mostaza, ka̱maá ꞌkín‑la jè yá xiꞌnchro ra̱kìi̱: “Chjínèyi ijo‑li, a̱kjòn ya̱ katatje̱‑jin ya̱ a̱jin ndáchikon ján”; ko̱ ꞌkoa̱á ꞌsín si̱hitjasòn‑no.
\s Ñáa̱‑ni xá‑la̱ chi̱ꞌnda
\p
\v 7 ’Jiòn, tsa jngo chi̱ꞌnda tíjna‑no ra nchra̱ja̱ kàfìsíkínchi ko̱ tsa tíndsó kàfìkoꞌndá, ꞌkia̱ nga kjꞌi̱í‑ni xá‑la̱, ¿a ꞌkín‑la: “Ti̱jni, ti̱jnaꞌtì ímixa̱”?
\v 8 ¿A mí tsa tà isa̱ ꞌkín‑la: “Ti̱jnandi nga ti̱sin‑ná nga tinda‑ná tsajmì ra kókje̱n ko̱ ra skꞌia̱a. ꞌKia̱ nga ijye ka̱ma, a̱kjòn ti̱chi ko̱ ꞌti̱ì ra ji̱”?
\v 9 Jè ni‑la̱, mì tsa tjínè‑la̱ nga ki̱tso̱‑la̱ chi̱ꞌnda‑la̱: “Nainá ra ki̱íchjí‑li jè kjoa̱ ra kaꞌnì”; nga̱ xá ꞌkoa̱á ꞌsín tjínè‑la̱ nga síhitjasòn jè xá ra siꞌtin.
\v 10 Ti̱ꞌkoa̱á jiòn, ꞌkia̱ nga ijye si̱hitjasòn ijye xá ra Nainá tsjá‑no, isa̱á‑la nda‑ni tsa kixó jiòn: “Ji̱n, mì kì mé chjí‑naji̱n, mì tsa mé ra kàꞌnià‑ji̱n, tà jé kanihitjasòn‑ji̱n koni ꞌsín tjínè‑naji̱n nga ꞌsia̱n‑ji̱n.”
\s Kóꞌsín te xi̱ta̱ isinda‑ni Jesús ra tífiꞌndojno chrja̱ba̱ ijo‑la̱
\p
\v 11 Jesús, ꞌkia̱ nga tífì ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén, ya̱á ꞌjahato nangi Samaria ko̱ nangi Galilea.
\v 12 ꞌKia̱ nga ijchò jngo ndí na̱xi̱ndá ra i̱tsé ꞌkioo̱, te ma‑ni xi̱ta̱ iskajin ya̱ a̱ya ndi̱yá, ra tjín‑la̱ ꞌchin ra fiꞌndojno chrja̱ba̱ ijo‑ná. Kjiín tsincha‑ni,
\v 13 nga ꞌñó kiìchja̱ kitsò:
\p ―¡Jesús, Maestro, jcha̱hi̱ma̱takón‑náji̱n!
\p
\v 14 Jesús, ꞌkia̱ nga kijtse, kitsó‑la̱:
\p ―Tangió, ta̱kón‑la ijo‑no jè na̱ꞌmì.
\p ꞌKia̱ nga i̱nchifì jñà xi̱ta̱ kìi̱, kjotsjeé‑ni ijo‑la̱ jè ꞌchin ra tjín‑la̱.
\v 15 ꞌKia̱ nga kijtse ijo‑la̱ nga ijye kjonda‑ni ꞌchin ra tjín‑la̱, jngo‑ni ra tsáfa india‑ni; ꞌñó kiìchja̱ nga jeya kisíkíjna Nainá.
\v 16 Tsasèn-xkóꞌnchiꞌta‑la̱ Jesús skanda a̱ꞌta nangi nga kitsò‑la̱: “Nainá ra ki̱íchjí‑li.” Jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, xi̱ta̱ Samaria‑ní.
\v 17 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿A mí tsa te ma‑ni jñà xi̱ta̱ ra kàmatsje‑ni ꞌchin‑la̱? Jñà ra ijan, ¿ñánda̱ tjítsa̱jna?
\v 18 ¿A tà jngo xi̱ta̱ ra xìn i̱ꞌnde‑la̱ kàmáfa india‑ni nga jeya tísíkíjna Nainá?
\p
\v 19 Jesús kitsó‑la̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱:
\p ―Ti̱sítji̱in, ꞌtin‑ni; ki‑ní nga kàmakjiín‑li nga kamanda‑ni ꞌchin‑li.
\s ꞌKia̱ nga jcha̱‑la̱ kóꞌsín ko̱tèxoma Nainá
\r (Mateo 24:23‑28, 36‑41)
\p
\v 20 Jñà xi̱ta̱ fariseo iskonangi‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¿Kjiá‑ni nga nda jcha̱‑la̱ kóꞌsín ko̱tèxoma Nainá?
\p Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Koni ꞌsín batéxoma Nainá mì tsa tsijen jcha̱‑la̱.
\v 21 Mì tsa yá ra ki̱tso̱: “I̱í tíjna i̱jndíi̱”, ko̱ “Ya̱á tíjna ján”; ijyeé ya̱á tíjnajin‑najiòn kóꞌsín batéxoma Nainá.
\p
\v 22 Jesús, kiìchja̱‑isa; kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱:
\p ―Ki̱jchó ni̱chjin ꞌkia̱ nga mejèn‑no jcha̱a jngo ni̱chjin ꞌkia̱ nga kjíꞌi̱ india‑na ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, tanga mì kì jcha̱a jiòn.
\v 23 ꞌKoa̱á ki̱tso̱‑no jñà xi̱ta̱: “Chítsijen‑la i̱jndíi̱ ko̱ chítsijen‑la ján.” Tanga kì makjiín‑no, ko̱ kì ya̱ mangítji̱ngi‑la.
\v 24 Koni ꞌsín ma niꞌí ꞌcho̱n ꞌkia̱ nga fate, nga jngo tjandi mahisen, ꞌkoa̱á ꞌsín ka̱ma ꞌkia̱ nga ki̱jchò ni̱chjin nga kjíꞌi̱ india‑na ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱.
\v 25 Tanga ítjòn, tseé kjo̱hiꞌin sikjiáa̱n; jñà xi̱ta̱ ra tjín ni̱chjin ꞌndi̱ ꞌndi̱, ko̱chrjengií‑na.
\v 26 Koni ꞌsín kjomà jñà ni̱chjin ꞌtse̱ Noé, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín ka̱ma jñà ni̱chjin ꞌkia̱ nga kjíꞌi̱ india‑na ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱.
\v 27 Ni̱chjin ꞌtse̱ Noé, jñà xi̱ta̱ i̱nchibakjèn‑ní, i̱nchiꞌbi‑ní, i̱nchibixan‑ní, skanda jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga ꞌjahaꞌsen jè niꞌya chitso jè Noé; a̱kjòn ꞌji jtsí xkón, ya̱á ijyehesòn ngaꞌtsì xi̱ta̱.
\v 28 ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín kjomà jñà ni̱chjin ꞌtse̱ Lot. Jñà xi̱ta̱ i̱nchibakjèn‑ní, i̱nchiꞌbi‑ní, batse ko̱ batína tsajmì‑la̱, bítje̱ tsajmì‑la̱, ko̱ bínda niꞌya‑la̱;
\v 29 tanga jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga itjojin jè Lot ya̱ na̱xi̱ndá Sodoma, inchrabà‑ni ngajmi niꞌí ra ngi chijo niꞌí azufre, ya̱á ijyehesòn ngaꞌtsì xi̱ta̱.
\v 30 ꞌKoa̱á ꞌsín ka̱ma jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga kjíꞌi̱ india‑na ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱.
\p
\v 31 ’Jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga ko̱ka̱ma, jè ra ya̱ tíjna ya̱ a̱sònꞌnga niꞌya‑la̱, kì tà chjàn bitjojen‑ni nga ska̱ábé tsajmì ra tjín ya̱ niꞌya‑la̱; ko̱ jè ra ya̱ tsáꞌbajin nangi‑la̱, kì tà chjàn nchrabá‑ni niꞌya‑la̱.
\v 32 Ti̱kítsjen koni ꞌsín kjomàꞌtin jè chjo̱ón‑la̱ Lot.
\v 33 Ta yá xi̱ta̱‑ni ra ko̱ꞌsín bínè‑la̱ nga mì mé ka̱ma‑la̱ jè kjo̱binachon‑la̱, ta isa̱á si̱ìjchija jnchro; tanga jè ra tsjá kjo̱binachon‑la̱ nga katachija, ta isa̱á jnchro nda kíjna‑ni a̱skan‑nioo̱.
\p
\v 34 ’ꞌKoa̱á xin‑no, jè ni̱tje̱n ꞌkia̱ nga ko̱ka̱ma, ya̱ ñánda̱ jò ma‑ni ra kjisòn na̱chan, jngo‑ni ra ki̱ji̱ko̱ Nainá, ko̱ jngo si̱jna.
\v 35 Ko̱ tjín ya̱ ñánda̱ jò ma‑ni íchjín i̱nchisíkiꞌxi na̱ꞌyo̱, jngo‑ni ra ki̱ji̱ko̱ Nainá, ko̱ jngo si̱jna.
\p
\v 36 ’Jò xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra i̱nchisíxángi tsajmì tjé‑la̱, jngo‑ni ra tjábé nga tjámitje̱n nga i̱ko̱ Cristo, jè ra ìjngo, si̱jna‑ní nga ꞌse̱‑la̱ kjo̱hiꞌin.
\p
\v 37 Jñà xi̱ta̱ iskonangi‑la̱ Jesús:
\p ―¿Na̱ꞌìn, ñánda̱‑ni nga ko̱ꞌsín ko̱ma?
\p Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ya̱ ñánda̱ kjijna cho̱ ꞌken, ya̱á ko̱jtín‑nè jñà níké.
\c 18
\s Kjoa̱ ra mangásòn a̱ꞌta ꞌtse̱ chjo̱ón jchꞌa̱n ko̱ jè xi̱ta̱xá ra ꞌñó ꞌnga ikon
\p
\v 1 Ti̱ꞌkoa̱á tsiꞌkéna̱jmí jngo‑la̱ Jesús, kjoa̱ ra mangásòn nga machjeén‑ní nga mì kì si̱hindeé inìma̱‑ná, nga ni̱chjin nchijón‑ní ki̱nákjoa̱ꞌta‑lá Nainá.
\v 2 Kitsò‑la̱:
\p ―Jngo na̱xi̱ndá, ya̱á tíjna jngo xi̱ta̱xá ra mì kì bexkón Nainá ti̱ꞌkoa̱ mì kì bexkón xi̱ta̱ ra kjꞌií.
\v 3 Ti̱ya̱‑ni na̱xi̱ndá ra̱kìi̱, tíjna jngo ndí chjo̱ón ra ijye ꞌken ꞌxi̱n‑la̱ ra fìjkon kiꞌta jè xi̱ta̱xá ra̱kìi̱ nga tsò‑la̱: “Tindajín‑ná kjoa̱ ra tjín‑na a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ kondra̱‑na̱.”
\v 4 Tanga jè xi̱ta̱xá, mì kì ndi̱to̱n tsikíndajín‑la̱. Tanga ra kjomà a̱skan, chaán isíkítsjen nga kitsò: “Ni̱ꞌsín mì kì bexkóo̱n Nainá, ti̱ꞌkoa̱ mì kì bexkóo̱n xi̱ta̱,
\v 5 tanga jè chjo̱ón ra̱kìi̱, sí ꞌñó tísísi‑na, ꞌkoa̱á ma‑ni nga kindájín‑la̱ mé‑ni nga mì ti̱ i̱ kjꞌi̱íjkon‑na, ko̱ mì ta̱ tsja ꞌa̱n si̱ìjti‑na.”
\p
\v 6 Kitsò Na̱ꞌín‑ná:
\p ―Nda ti̱náꞌya koni ꞌsín tsò jngo xi̱ta̱xá ra mì tsa kixi̱ ꞌsín.
\v 7 Jè Nainá, ¿a mí tsa isa̱ ndi̱to̱n ki̱ìndajín‑la̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ ra xá jahíjin‑ni ra ko̱ ni̱chjin ko̱ ni̱tje̱n ꞌñó síjéꞌta‑la̱? ¿A mí tsa isa̱ ndi̱to̱n si̱ìsin‑la̱? ꞌKoa̱á tixó jiòn‑ni̱.
\v 8 ꞌKoa̱á xin‑no, isa̱á sasa ki̱ìndajín‑la̱. Tanga ꞌkia̱ nga kjíꞌi̱ india‑na ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, ¿a sakó‑isa‑na i̱ i̱sàꞌnde xi̱ta̱ ra makjiín‑la̱ a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n?
\s Kjoa̱ ra mangásòn a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱‑la̱ xi̱ta̱xá Roma ra síkíchjítjì tsajmì
\p
\v 9 Jesús tsiꞌkéna̱jmí ìjngo‑la̱ kjoa̱ ra mangásòn ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra kixi̱ tsò‑la̱ ijo‑la̱ nga bachrje‑ngi xi̱ta̱ ra kjꞌií.
\p
\v 10 ―Jò xi̱ta̱ kijì ya̱ i̱ngo̱ ítjòn nga kiìchja̱ꞌta‑la̱ Nainá: jngo ra xi̱ta̱ fariseo, ko̱ jngo xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì ꞌtse̱ xi̱ta̱xá Roma.
\v 11 Jè xi̱ta̱ fariseo, síjna kixi̱ kjòn‑ni, tíchja̱tjì ijo‑la̱, títsò: “Tse kjo̱nda kataꞌse‑li Na̱ꞌìn, nga̱ mì tsa ko̱ꞌsiàn ra ꞌa̱n koni ꞌsín ꞌsín xi̱ta̱ ra kjꞌií; nga xi̱ta̱ chijé, nga xi̱ta̱ ꞌtse̱n, ko̱ nga xi̱ta̱ chijngi; ko̱ nga mì tsa ko̱ꞌsín ꞌsiaa̱n koni ꞌsín ꞌsín jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱ ra síkíchjítjì tsajmì.
\v 12 Ra ꞌa̱n jò ꞌka̱ báti̱jnachjan nga jngo xomàna̱; tsja‑ná ra jngoyá ꞌkia̱ nga teya ngaꞌtsì tsajmì ra sikíjnee̱.”
\v 13 Tanga jè xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì, kjiín síjna‑ni ra jè; nda majìn‑la̱ nga kjiítje̱n xko̱n ya̱ ján ngajmi; tà jé inìma̱‑la̱ ꞌbé‑la̱; nga tsò: “¡Nainá, kataꞌse‑li kjo̱hi̱ma̱takòn ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n nga xi̱ta̱ jé ꞌmì‑na!”
\v 14 ꞌKoa̱á xin‑no, jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ꞌkia̱ nga kijì‑ni niꞌya‑la̱, ijyeé xi̱ta̱ kixi̱ kitsò‑ila̱ Nainá; tanga jè xi̱ta̱ fariseo, majìn. Tà nga̱tjì‑la̱, tsa yá ra ta jè ꞌnga si̱ìkíjna ijo‑la̱, ta isa̱á nangi si̱jna‑ni, ko̱ jè ra nangi si̱ìkíjna ijo‑la̱, isa̱á ꞌnga si̱jna jnchro.
\s Kóꞌsín isìchikonꞌtin ndí i̱xti jè Jesús
\r (Mateo 19:13‑15; Marcos 10:13‑16)
\p
\v 15 Jñà xi̱ta̱ ti̱ꞌkoa̱á ꞌjiìkó ndí i̱xti i̱tsíñá mé‑ni nga kátáꞌta‑la̱ tsja. Tanga jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús ra ya̱ kotáꞌyáꞌta‑la̱, ꞌkia̱ nga kijtse jñà xi̱ta̱ ra ꞌjiìkó ndí i̱xti, tsakátiko̱‑ní.
\v 16 Tanga jè Jesús kiìchja̱á‑la̱ jñà i̱xti; kitsò‑la̱ xi̱ta̱‑la̱:
\p ―Ti̱ꞌnde‑la jñà ndí i̱xti nga katanchrabáꞌta‑na; kì jiòn batechjà‑la; jñà xi̱ta̱ ra ko̱ꞌsín kjòn inìma̱‑la̱ koni ꞌsín kjòn ꞌtse̱ ndí i̱xti, ijyeé ꞌtse̱‑ní ngaꞌtsì kjo̱nda ra tjín ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá.
\v 17 Ngi kjo̱hixi̱í ra xian‑no, jè ra mì kì ko̱ꞌsín tjín inìma̱‑la̱ koni ꞌtse̱ jñà ndí i̱xti nga ska̱ábé kjo̱nda‑la̱ Nainá nga jè katatéxoma‑la̱, mì kì ko̱ma kjoa̱haꞌsen ya̱ ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá.
\s Kóꞌsín tsiꞌkìn‑la̱ jngo xi̱ta̱ ra ꞌñó nchi̱ná
\r (Mateo 19:16‑30; Marcos 10:17‑31)
\p
\v 18 Jngo ra xi̱ta̱ ítjòn iskonangi‑la̱ Jesús kitsò:
\p ―Maestro, ra xi̱ta̱ nda ꞌmì‑li, ¿mé ra ma ꞌsiaa̱n nga ꞌse̱‑na kjo̱binachon ra mì kì feheꞌta skanda ta kjiá‑nioo̱?
\p
\v 19 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni nga xi̱ta̱ nda ꞌmì‑ná? Nga̱ tsìn jngo xi̱ta̱ ra nda; ta̱ jngoó jè Nainá ra nda xi̱ta̱.
\v 20 Ijyeé tjíjin‑li kótsò kjo̱téxoma: “Kì kjoa̱chijngi ꞌnì, kì xi̱ta̱ nìꞌkin, kì chijé ꞌnì, kì ꞌén ndiso fanè‑la̱ xi̱ta̱ ra kjꞌií, nda jcha̱xkín na̱ꞌìn‑li ko̱ na̱‑li.”
\p
\v 21 Xi̱ta̱ ra̱kìi̱ kitsó‑ní:
\p ―Tísíhitjasòn ijye‑ná ngaꞌtsì kjoa̱ kìi̱ kó nga tísíjchá ijo‑na̱.
\p
\v 22 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré Jesús, kitsó‑la̱:
\p ―Jngo kjoa̱ chija‑isa‑li: ta̱ti̱na ijyi ngaꞌtsì tsajmì ra tjín‑li; ꞌti̱‑la̱ xi̱ta̱ i̱ma̱ mé‑ni nga tse kjo̱nda ꞌse̱‑li ya̱ ján ngajmi. Ko̱ a̱kjòn nchrabátji̱ngi‑ná.
\p
\v 23 Xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré, tà kjobaá‑la̱, tà nga̱tjì‑la̱ ꞌñó nchi̱ná.
\v 24 Jesús, ꞌkia̱ nga kijtse nga ꞌñó ba kiꞌse‑la̱, kitsó‑ní:
\p ―¡ꞌÑó chjá ka̱ma‑la̱ ra xi̱ta̱ nchi̱ná nga kjoa̱haꞌsen ñánda̱ nga tíbatéxoma Nainá!
\v 25 ꞌÑó chjá ka̱ma‑la̱ nga kjoa̱àꞌsen‑jin; nga̱ skanda isa̱á‑la chiba chjá ka̱ma‑la̱ jngo cho̱ camello nga kjoa̱àꞌsen‑kjá ya̱ ñánda̱ nga ti̱ꞌxá nindo ra tjahiña‑ni nikje.
\p
\v 26 Jñà xi̱ta̱ ra kiíꞌnchré kitsó‑ní:
\p ―¿Yá xi̱ta̱‑ni ra ko̱ma ki̱tjokajin kjo̱hiꞌin tsaꞌkoa̱?
\p
\v 27 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jè kjoa̱ ra mì kì ma‑la̱ ꞌsín jñà xi̱ta̱, ra jè Nainá, ko̱maá‑la̱ ra jè.
\p
\v 28 ꞌKia̱á kitsò Pedro:
\p ―Ra ji̱n, kijmitákon ijyeé‑náji̱n mé ra tjín‑naji̱n nga ji̱ timatji̱ngi‑laji̱n.
\p
\v 29 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra isíkítsa̱jna niꞌya‑la̱, na̱ꞌìn‑la̱, ꞌndse̱, chjo̱ón‑la̱, i̱xti‑la̱, nga mejèn‑la̱ ko̱ꞌsín si̱ìjchá ijo‑la̱ koni ꞌsín nga batéxoma Nainá,
\v 30 ngaꞌtsì ra isíkítsa̱jna jñà xi̱ta̱ kìi̱, isa̱á tse tjábé ngajo‑ila̱ jñà ni̱chjin ra titsa̱jneé ꞌndi̱ ꞌndi̱; ko̱ tjábé‑la̱ kjo̱binachon ra mì kì feheꞌta skanda ta kjiá‑nioo̱ jè i̱sàꞌnde ra sa nchrabá.
\s Kóꞌsín Jesús tsiꞌkéna̱jmí a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱biya‑la̱ ra ma‑ni jàn ꞌka̱
\r (Mateo 20:17‑19; Marcos 10:32‑34)
\p
\v 31 Jesús kiìchja̱ꞌtaxìn‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ ra tejò ma‑ni, kitsò‑la̱:
\p ―ꞌNdi̱ ꞌndi̱, ya̱á i̱nchimangié ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén; ya̱á ki̱tjasòn ijye ngaꞌtsì kjoa̱ ra tjíꞌta xa̱jo̱n a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱, koni ꞌsín tsikínda xa̱jo̱n xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱.
\v 32 Ya̱á si̱ìnga̱tsja‑na ya̱ a̱jin‑la̱ xi̱ta̱ ra mì tsa xi̱ta̱ judío; ko̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱ si̱ìsabàꞌtiín‑na; ꞌchoó si̱ìko̱‑na; ki̱íchrájno‑na;
\v 33 ko̱já‑na, a̱kjòn si̱ìꞌken‑na; tanga ꞌkia̱ nga ki̱jchò jàn ni̱chjin, kjoa̱áya india‑na.
\p
\v 34 Tanga jñà xi̱ta̱‑la̱ mì kì kjòchi̱ya‑la̱ ꞌén ra tsiꞌkéna̱jmí‑la̱; isìꞌmaá‑la̱; mì kì ꞌjahaꞌsen‑jin‑la̱ koni ꞌsín kitsò Jesús.
\s Kóꞌsín isinda‑ni Jesús jngo xi̱ta̱ xka̱ ya̱ na̱xi̱ndá Jericó
\r (Mateo 20:29‑34; Marcos 10:46‑52)
\p
\v 35 ꞌKia̱ nga ijye ijchò chraña Jesús, ya̱ na̱xi̱ndá Jericó, jngo ndí xi̱ta̱ xka̱ tíjna ya̱ a̱ndi ndi̱yáa̱ nga tísíjé kjo̱tjò to̱n.
\v 36 Xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ꞌkia̱ nga kiíꞌnchré nga kjìn xi̱ta̱ i̱nchiꞌfa, iskonangi‑ní mé kjoa̱ ra tíma.
\v 37 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ xi̱ta̱ nga jè Jesús, ra ya̱ Nazaret i̱ꞌnde‑la̱, tíꞌfa;
\v 38 ꞌkia̱á ꞌñó kiìchja̱, kitsò:
\p ―¡Jesús, ji̱ ra nakjoá‑ni tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn ra tsiꞌkìn David, jcha̱hi̱ma̱takón‑ná!
\p
\v 39 Jñà xi̱ta̱ ra tjíma ítjòn, tsakátiko̱‑ní nga jyò katijna; tanga ra jè, isa̱á ꞌñó kiìchja̱‑isa nga kitsò:
\p ―¡Jesús, ji̱ ra ya̱ nchrabá‑ni tje̱‑la̱ David, jcha̱hi̱ma̱takón‑ná!
\p
\v 40 ꞌKia̱á tsasijna Jesús; kitsjá kjo̱hixi̱ nga katanchrabáko̱ jñà xi̱ta̱. ꞌKia̱ nga ijchò kasiꞌta chraña‑la̱, kitsó‑la̱:
\p
\v 41 ―¿Mé ra mejèn‑li nga sikó‑la?
\p Jè xi̱ta̱ xka̱, kitsó‑ní:
\p ―Na̱ꞌìn, mején‑na katatsíjen‑na.
\p
\v 42 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¡Katatsíjen‑ili! Ki‑ní nga kàmakjiín‑li nga kamanda‑ni.
\p
\v 43 Xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ndi̱to̱ón tsatsíjen‑ila̱, a̱kjòn kiìtji̱ngi‑la̱ Jesús; jeya isíkíjna Nainá. Ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ra kijtse‑te kjoa̱ kìi̱, ti̱ꞌkoa̱á jeyaá isíkíjna Nainá.
\c 19
\s Mé ra kjomà ꞌkia̱ nga iskajin Jesús jè Zaqueo
\p
\v 1 ꞌKia̱ nga ijye ꞌjahaꞌsen‑jin Jesús ya̱ na̱xi̱ndá Jericó, tífì‑ní nga tíbatojin ya̱ na̱xi̱ndá.
\v 2 Ya̱á tíjna jngo xi̱ta̱ nchi̱ná ra ꞌmì Zaqueo, ra xi̱ta̱ ítjòn ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra síkíchjítjì tsajmì ꞌtse̱ xi̱ta̱xá Roma.
\v 3 Xi̱ta̱ ra̱kìi̱, mején‑la̱ nga ske̱xkon yá‑ní ra ꞌmì Jesús; tanga mì kì ma batsíjen‑la̱, nga̱ ꞌñó kjìn ma‑ni xi̱ta̱, tà nga̱tjì‑la̱ nga jtobá ꞌki ra jè.
\v 4 ꞌKia̱á tsahachikon ítjòn, a̱kjòn tsihijno jngo yá ra ꞌmì sicómoro nga mejèn‑la̱ ske̱xkon Jesús ya̱ ñánda̱ tjínè‑la̱ nga kjꞌoa̱.
\v 5 ꞌKia̱ nga ꞌja Jesús ya̱ a̱ya ndi̱yáa̱, iskotsíjen mingií‑la̱ Zaqueo nga tíjnaꞌa yá; kitsò‑la̱:
\p ―Zaqueo, ndi̱to̱n títjo̱ji̱in, nga̱ ya̱á síkjáya asa‑na niꞌya‑li ꞌndi̱ ꞌndi̱.\fig Jesus talking to Zacchaeus in tree- 50%|33-CN01776B.TIF|col|LUK 19:5|| |LUK 19:5\fig*
\p
\v 6 Zaqueo, ndi̱to̱ón itjojen. Tsjaá kiꞌse‑la̱ nga kitsjáꞌnde‑la̱ ya̱ niꞌya‑la̱.
\v 7 ꞌKia̱ nga kijtse jñà xi̱ta̱ nga ya̱ isíkjáya‑ni, tsikíꞌtsia̱‑ní nga kiìchja̱jno‑la̱ Jesús; kitsò: “Ya̱á síkjáya‑ni niꞌya‑la̱ xi̱ta̱ ra jé tjín‑la̱.”
\v 8 ꞌKia̱á tsasijna kixi̱ Zaqueo, kitsò:
\p ―Na̱ꞌìn, masen tsajmì ra tjín‑na, tsja‑la̱ xi̱ta̱ i̱ma̱; ko̱ tsa tjín iꞌka xi̱ta̱ ra ꞌa̱n ískonda̱cha̱‑la̱, ijòn ꞌka̱ ko̱ꞌki tsja ngájo‑la̱.
\p
\v 9 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Xi̱ta̱ ra tjín ya̱ niꞌya ra̱kìi̱, ijyeé kabitjokàjiín kjo̱hiꞌin ra kjoa̱ ꞌtse̱ jé‑la̱ jè ni̱chjin ra̱kìi̱, nga̱ jè Zaqueo, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín tímakjiín‑la̱ koni ꞌsín kjokjiín‑la̱ jè Abraham ra xi̱ta̱ jchínga‑la̱ ma.
\p
\v 10 ’Kií xá ꞌjíi̱‑na ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱, nga ꞌjíi̱ katsjía̱ ko̱ ꞌjíi̱ kachrjejiàa̱n jé‑la̱ xi̱ta̱ ra ijye ichijà.
\s Kjoa̱ mangásòn ra bakón‑ya ra a̱ꞌta ꞌtse̱ to̱n
\r (Mateo 25:14‑30)
\p
\v 11 Jñà xi̱ta̱ ra i̱nchiꞌnchré koni ꞌsín títsò Jesús, ꞌkoa̱á ꞌsín isíkítsjen tsa ijyeé ko̱ꞌtsia̱ ndi̱to̱n nga jcha̱‑la̱ kóꞌsín ko̱tèxoma Nainá; nga̱ jè Jesús ijyeé kja̱me bijchó ya̱ Jerusalén. Tanga Jesús, tsiꞌkéna̱jmí jngo‑la̱ kjoa̱ ra mangásòn.
\v 12 Kitsò‑la̱:
\p ―India, jngo xi̱ta̱ chikon ra ya̱ nchrabá‑ni tje̱‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ítjòn, kijì jngo nangi ñánda̱ nga ꞌñó kjin nga tjábé jngo‑la̱ ra xá ítjòn, a̱kjòn tsáfa india‑ni ra kjomà a̱skan.
\v 13 Tanga ꞌkia̱ ti̱kjè fì, te chi̱ꞌnda‑la̱ kiìchja̱‑la̱ ra tse to̱n kitsjà‑la̱; kitsò‑la̱: “Ti̱xáko̱o to̱n kìi̱ skanda ꞌkia̱ nga kjíꞌi̱‑na.”
\v 14 Tanga jñà xi̱ta̱ ra ti̱ya̱‑ni na̱xi̱ndá‑la̱, jtikeé kjomà, tsatéxá‑la̱ xi̱ta̱ ra isìkasén-tji̱ngi‑la̱ nga kitsò‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn: “Majìn‑naji̱n nga jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱ ko̱tèxoma‑naji̱n.”
\p
\v 15 ’Tanga jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ꞌkia̱ ijye itjábé‑la̱ xá, ꞌjií india‑ni ya̱ nangi‑la̱. A̱kjòn kiìchja̱‑la̱ jñà chi̱ꞌnda‑la̱ ra kitsjà‑la̱ to̱n mé‑ni nga ske̱‑ni kótjín isikijnesòn to̱n‑la̱.
\v 16 Jè chi̱ꞌnda ra ꞌji ítjòn kitsó‑ní: “Ji̱ nàmi̱, jè to̱n ra kiꞌtsí‑ná, te ꞌka̱ ko̱ꞌki iskasòn iꞌndí‑la̱.”
\v 17 Jè xi̱ta̱xá ítjòn kitsó‑la̱: “Nda tjín; chi̱ꞌnda nda‑ní ra ji̱; nda inichjiín to̱n ra chiba kjonga̱tsji; ꞌndi̱ ꞌndi̱, te na̱xi̱ndá tsja‑la nga ko̱te̱xoma‑la̱.”
\v 18 Ijchó ra ma‑ni jò, kitsò: “Ji̱ nàmi̱, jè to̱n‑li ra kiꞌtsí‑ná, ꞌòn ꞌka̱ ko̱ꞌki iskasòn iꞌndí‑la̱.”
\v 19 Jè xi̱ta̱xá ítjòn kitsó‑la̱: “Ti̱ꞌkoa̱á ra ji̱, ꞌòn na̱xi̱ndá tsja‑la ra ko̱te̱xoma‑la̱.”
\p
\v 20 ’ꞌJií ìjngo ra kitsò: “Ji̱ nàmi̱, tíjna i̱jndíi̱ jè to̱n‑li ra kiꞌtsí‑ná. Nda tsikitjò; pahìto̱ó tsikíjtéjian;
\v 21 ítsakjoón‑la; nga̱ xi̱ta̱ jtitakón‑ní ra ji̱; jè chjíbí ra mì tsa ji̱ singi‑li kjo̱hi̱ma̱, ti̱ꞌkoa̱á bíxkí tsajmì ra mì tsa ji̱ tsikìtji̱i.”
\v 22 Jè xi̱ta̱xá ítjòn kitsó‑la̱: “Ji̱ chi̱ꞌnda ra ꞌcho ꞌnì; ti̱jé‑ni ꞌén ra kanakjí si̱nè jé‑li; tsa ꞌya‑ní nga xi̱ta̱ jtitakón‑ná, nga jé kjábé ra mì tsa ꞌa̱n isingi‑na kjo̱hi̱ma̱, ko̱ jé bíxkóo̱ tsajmì ra mì tsa ꞌa̱n tsikitjée̱,
\v 23 ¿mé‑ni mì tsa ya̱ ìko̱‑nì to̱n‑na̱ ya̱ ñánda̱ nga ma si̱ikijnesòn i̱tsé iꞌndí‑la̱, mé‑ni nga ꞌkia̱ ꞌa̱n ra ꞌjíi̱ india‑na, si̱nga̱tsja‑ná to̱n‑na̱ ko̱ iꞌndí‑la̱?”
\v 24 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ya̱ tjítsa̱jna: “Chjíꞌan‑la to̱n‑la̱; ꞌti̱‑la jè xi̱ta̱ ra te ꞌka̱ isikijnesòn.”
\v 25 Jñà xi̱ta̱ ra ko̱kiꞌmì‑la̱ kitsò: “Ji̱ nàmi̱, ¡xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ijyeé te‑ya ko̱tjín tjín‑la̱!”
\v 26 Jè xi̱ta̱xá ítjòn kitsó‑ní: “ꞌKoa̱á xin‑no, ngaꞌtsì ra tjín‑la̱, ꞌki̱í‑isa‑la̱; tanga jè ra tsìn‑la̱, skanda tjáꞌán‑la̱ jè ra tjín chiba‑la̱.
\v 27 Ti̱ꞌkoa̱ jñà xi̱ta̱ kondra̱‑na̱ ra majìn‑la̱ nga ꞌa̱n kotexóma‑la̱, nchrabáko̱‑ná i̱jndíi̱, ti̱ꞌken ya̱ a̱ngi xkoàa̱n.”
\s Jesús ꞌjahaꞌsen‑jin ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén
\r (Mateo 21:1‑11; Marcos 11:1‑11; Juan 12:12‑19)
\p
\v 28 ꞌKia̱ nga ijye ko̱kitsò Jesús, tje̱n ítjòn‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ nga kijì ya̱ Jerusalén.
\v 29 ꞌKia̱ nga ijye ijchò chraña ya̱ na̱xi̱ndá ra ꞌmì Betfagé ko̱ Betania ya̱ chrañaꞌtá‑la̱ ya̱ nindo Yá Olivo, isìkasén jò xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱.
\v 30 Kitsò‑la̱:
\p ―Tangió ya̱ ndí na̱xi̱ndá i̱tsé ra kjijnaꞌta ján; ꞌkia̱ nga kijcho, ya̱á síjnaꞌtaꞌñó jngo ndí búrró iꞌndí ra kjè tsa yá bijnasòn‑la̱. Chjíjnda̱ꞌñó, nchrabáko̱ò.
\v 31 Tsa yá ra sko̱nangi‑no, tsa ki̱tso̱‑no: “¿Mé‑ni ko̱ꞌsín chjíjnda̱ꞌñó‑no?”, ꞌtin‑la: “Jè‑ró Jesús ra tíjna ítjòn ko̱chjeén‑la̱.”
\p
\v 32 Kijí jñà xi̱ta̱‑la̱; ꞌkoa̱á ꞌsín isakò‑la̱ jè ndí búrró iꞌndí koni ꞌsín kitsò‑la̱ Jesús.
\v 33 ꞌKia̱ nga i̱nchikjíjnda̱ꞌñó jè ndí búrró iꞌndí, kitsó jè ni‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni ko̱ꞌsín chjíjnda̱ꞌñó‑no jè búrró?
\p
\v 34 Kitsó xi̱ta̱‑la̱ Jesús:
\p ―Jè‑ró Na̱ꞌín‑ná Jesús ko̱chjeén‑la̱.
\p
\v 35 Jñà nikje‑la̱ xi̱ta̱ tsakájtsa‑la̱ jè búrró; kiìko̱ ñánda̱ tíjna Jesús; a̱kjòn isíkíjnasòn‑la̱.
\v 36 Koni ꞌsín tífì Jesús, tsakándaá jñà nikje‑la̱ xi̱ta̱ ya̱ a̱ya ndi̱yáa̱.
\v 37 ꞌKia̱ nga ijye kjochraña nga i̱nchifìjen ya̱ nindo Yá Olivo, ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱ ra tje̱n‑ko̱ tsikíꞌtsia̱‑ní nga ꞌñó kiìchja̱ nga tsja tjín‑la̱; kitsjá‑la̱ kjo̱nda Nainá tà nga̱tjì‑la̱ jñà kjo̱xkón ra ijye kijtse.
\v 38 Kitsò:
\p ―Mé ta̱ nda‑la̱ jè xi̱ta̱xá ítjòn ra jè nchrabá ngajo‑la̱ Nainá. Tjín kjo̱ꞌnchán ya̱ ján ngajmi. Ti̱ꞌkoa̱ tjín kjoa̱jeya‑la̱.
\p
\v 39 Jñà xi̱ta̱ fariseo ra ya̱ tje̱n‑jin‑la̱ xi̱ta̱, kitsó‑la̱:
\p ―¡Maestro, jchi̱tiki̱i jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑li nga jyò katitsa̱jna!
\p
\v 40 Tanga jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―ꞌKoa̱á xin‑no, tsa jyò kítsa̱jna jñà xi̱ta̱ kìi̱, jñá na̱jo̱ ꞌñó ki̱chja̱.
\p
\v 41 ꞌKia̱ nga ijye ijchò chraña Jesús ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén, ꞌkia̱ nga kijtse, iskindayakeé jè na̱xi̱ndá.
\v 42 Kitsò:
\p ―Jiòn ra xi̱ta̱ na̱xi̱ndá Jerusalén ꞌmì‑no, tsa ta ko̱kjiín‑la i̱tsé‑najiòn ꞌndi̱ ꞌndi̱, a̱ꞌta ꞌtse̱ ra ma‑la̱ tsjá‑no kjo̱ꞌnchán; tanga ꞌndi̱ ꞌndi̱, mì kì ko̱chi̱ya‑no, nga̱ tjíꞌma‑no.
\v 43 ꞌSa̱á nchrabá ni̱chjin ꞌkia̱ nga jñà xi̱ta̱ ra kondra̱‑no ki̱ìndandí‑no chrjó, si̱ìkinda̱‑no, ko̱ jngo tjindi kíꞌta‑no.
\v 44 Jngo kjá si̱ikjehesòn‑no, si̱ìꞌken ijye‑no ngaꞌtsì‑no; ni̱ì‑ti̱‑jngo na̱jo̱ si̱jnasòn‑ila̱ xákjén. Kií jé ka̱ma‑no nga mì kì kijchaxkon Nainá ꞌkia̱ nga ꞌji katsíjen‑no.
\s Kóꞌsín tjínè‑la̱ nga ko̱chjeén kjòn‑ni jè i̱ngo̱ ítjòn‑la̱ Nainá
\r (Mateo 21:12‑17; Marcos 11:15‑19; Juan 2:13‑22)
\p
\v 45 ꞌJahaꞌsen Jesús ya̱ ñánda̱ tíjna i̱ngo̱ ítjòn; a̱kjòn tsikíꞌtsia̱ nga tsachrje jñà xi̱ta̱ ra i̱nchibatína ko̱ ra i̱nchibatse tsajmì;
\v 46 kitsò‑la̱:
\p ―ꞌKoa̱á ꞌsín tíchja̱ Xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌÉn‑la̱ Nainá: “Niꞌya‑na̱, ꞌkoa̱á ꞌsín ko̱chjeén nga ya̱ ki̱chja̱ꞌta‑la̱ Nainá jñà xi̱ta̱.” Tanga jiòn, i̱ꞌnde‑la̱ xi̱ta̱ chijé i̱nchiꞌnià.
\p
\v 47 Ni̱chjin nchijón tsakón‑ya‑la̱ xi̱ta̱ Jesús ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn; jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, ko̱ jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱xi̱ndá, bátsjiꞌnde‑la̱ nga mejèn‑la̱ si̱ìꞌken Jesús.
\v 48 Tanga mì kì ma isìko̱, nga̱ jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá, ꞌñó nda i̱nchiꞌnchré‑la̱ koni ꞌsín tíꞌbéna̱jmí.
\c 20
\s Kóꞌsín iskonangi‑la̱ xi̱ta̱ Jesús nga yá ꞌtse̱ kjo̱téxoma ra síchjeén
\r (Mateo 21:23‑27; Marcos 11:27‑33)
\p
\v 1 Jngo ni̱chjin, ꞌkia̱ nga tíbakón‑ya‑la̱ xi̱ta̱ Jesús ꞌén xi̱tse̱ ra nda tsò ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn, ijchó jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés; kjihijtako̱ xi̱ta̱ jchínga ꞌtse̱ xi̱ta̱ Judío.
\v 2 Kitsò‑la̱:
\p ―Ko̱ꞌtín‑náji̱n, ¿mé kjo̱téxoma ra tsjáꞌnde‑li koni ꞌsín nga ꞌnì? ¿Yá ra kitsjà‑li kjo̱téxoma kìi̱?
\p
\v 3 Kiìchja̱ Jesús, kitsò:
\p ―Ti̱ꞌkoa̱á ꞌa̱n, jngo ꞌén skonangi‑no. Ko̱ꞌtín‑ná:
\v 4 ¿Yá ra kitsjà‑la̱ kjo̱téxoma Juan nga tsatíndá xi̱ta̱? ¿A jé Nainá ra tíjna ngajmi o̱ ra tà xi̱ta̱‑ní? ꞌKoa̱á tixó jiòn‑ni̱.
\p
\v 5 ꞌKia̱á tsajo̱óya‑ni; kitsò‑la̱ xákjén:
\p ―Tsa kixé: “Jè Nainá ra tíjna ngajmi”, kií‑la ꞌsín ki̱tso̱‑ná: “¿Mé‑ni nga mì kjokjiín‑najiòn?”
\v 6 Ko̱ tsa kixé: “Xi̱ta̱á kitsjà‑la̱ kjo̱téxoma”, na̱jo̱ó‑la ki̱ìné‑ná xi̱ta̱ na̱xi̱ndá nga ꞌkoa̱á ꞌsín makjiín‑la̱ nga jè Juan, Nainá kiìchja̱ ngajo‑la̱.
\v 7 ꞌKia̱á kitsò:
\p ―Mì kì ꞌya‑ji̱n yá ra kitsjà‑la̱ kjo̱téxoma Juan.
\p
\v 8 Kiìchja̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱ꞌkoa̱á ꞌa̱n, mì kì ko̱xín‑no yá ra kitsjà‑na kjo̱téxoma koni ꞌsín nga ꞌsiaa̱n.
\s Kjoa̱ mangásòn a̱ꞌta ꞌtse̱ chi̱ꞌnda ra ꞌcho ꞌsín
\r (Mateo 21:33‑44; Marcos 12:1‑11)
\p
\v 9 A̱kjòn tsikíꞌtsia̱ Jesús nga kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ na̱xi̱ndá; tsiꞌkéna̱jmí jngo‑la̱ kjoa̱ ra ma mangásòn‑kjo, kitsò‑la̱:
\p ―Jngo xi̱ta̱ ra tsikítje̱jin to uva ya̱ nangi‑la̱. A̱kjòn isikiña‑la̱ xi̱ta̱ ra kjꞌií mé‑ni nga si̱íxáko̱‑ni. Ko̱ a̱kjòn kjín nó kijì.
\v 10 ꞌKia̱ nga ijchò ni̱chjin nga ijye kjójchá jñà uva, jè ni‑la̱, isìkasén jngo chi̱ꞌnda nga ska̱ábé chiba kóꞌki bako̱‑la̱ ra jè. Tanga jñà xi̱ta̱ ra isíxájin nangi, tà iskajàn‑ko̱‑ní; tà isìkasén tiyaá‑ni.
\v 11 Ra kjomà a̱skan, jè ni‑la̱ nangi, ìjngo chi̱ꞌnda isìkasén‑isa; ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín isìko̱; iskajàn‑ko̱‑ní, ꞌñó kijtseton, a̱kjòn isìkasén tiya‑ni.
\v 12 Ìjngo isìkasén ra ma‑ni jàn chi̱ꞌnda‑la̱; tà ngásòn isìko̱; isikiꞌon, ko̱ tsachrjekàjin nangi‑la̱.
\p
\v 13 ’ꞌKia̱á kitsò jè ni‑la̱ nangi: “¿Mé ra ꞌsiaa̱n? Jé‑la sikásén iꞌndí‑na̱ ra ꞌñó tsjake̱; jé‑la ra ske̱xkón.”
\v 14 Tanga jñà xi̱ta̱ chi̱ꞌnda kìi̱, ꞌkia̱ nga kijtse, kitsò‑la̱ xákjén: “Jé‑la ra̱kìi̱ ra ꞌtse̱ ki̱tso̱‑la̱ nangi; si̱ꞌkeén mé‑ni nga tsa̱jién ꞌkín ijye‑lá nangi.”
\v 15 Tsachrjejin ya̱ ñánda̱ tjín to uva; a̱kjòn isìꞌken.
\p ’¿Kó bixó jiòn, mé ra si̱ìko̱ xi̱ta̱ kìi̱ jè ni‑la̱ to uva?
\v 16 ꞌKia̱ nga kjꞌi̱í‑ni, si̱ìꞌken‑la ngaꞌtsì xi̱ta̱ ꞌtse̱n kìi̱; a̱kjòn kjꞌií xi̱ta̱ si̱ìnga̱tsja nangi‑la̱ ñánda̱ tjín‑la̱ to uva ―kitsò Jesús.
\p Kitsó xi̱ta̱ ra i̱nchiꞌnchré:
\p ―¡Ni̱kjiá ni̱chjin ko̱ꞌsín katama!
\p
\v 17 Iskoꞌán Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Tsa majìn, ¿kó bixó jiòn? ¿Kóꞌsín tsò‑ni koni ꞌsín tíchja̱ Xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌÉn‑la̱ Nainá nga tsò?:
\q Jè na̱jo̱ ra tsachrjengi jñà xi̱ta̱ ra bínda chrjó,
\q jé tíma‑ni na̱jo̱ ngaꞌñó ra síjna ítjòn ya̱ nga chrja̱ngi̱‑la̱ niꞌya.
\m
\v 18 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra ya̱ ska̱tje̱n‑sòn jè na̱jo̱ ra̱kìi̱, ngi ko̱jòya‑ní; ko̱ tsa yá ra ya̱ ska̱tje̱n‑nè jè na̱jo̱ ra̱kìi̱, ngi ko̱chijo‑ní.
\s Kóꞌsín tsakón‑ya Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱ ra machjítjì tsajmì
\r (Mateo 21:45‑46; 22:15‑22; Marcos 12:12‑17)
\p
\v 19 Jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ jñà ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, sí mején‑la̱ nga jtsa̱ba̱ꞌñó kjòn Jesús, nga̱ kjòchi̱ya‑la̱ jè kjoa̱ mangásòn, nga kondra̱ ꞌtse̱‑ní koni ꞌsín tsiꞌkéna̱jmí; tanga jñá xi̱ta̱ na̱xi̱ndá itsakjòn‑la̱.
\v 20 Tanga isikìnda̱‑ní; isìkasén ꞌmaá iꞌka‑la̱ xi̱ta̱ ra ijchò ꞌnchré‑la̱, ra ko̱ꞌsín kiꞌsìn koni tsa xi̱ta̱ nda; nga mejèn‑la̱ sa̱kò jngo‑la̱ ꞌén ra ꞌcho tsò mé‑ni nga ka̱ma ya̱ si̱ìnga̱tsja‑ni xi̱ta̱xá ítjòn ra tíbatéxoma.
\v 21 Jñà xi̱ta̱ kìi̱, iskonangií‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Maestro, ꞌya‑náji̱n nga ndaá bakon‑yi mé ꞌén ra nakjí; mì kì tsa xi̱ta̱ chjaájin; ꞌén kixi̱í bakon‑yi koni ꞌsín tjín ndi̱yá‑la̱ Nainá.
\v 22 ¿A ndaá tjín nga kíchjítjié tsajmì a̱ꞌta ꞌtse̱ César, ra xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ Roma, o̱ ra majìn‑ní?
\p
\v 23 Jesús, ti̱ꞌkia̱á kjòchi̱ya‑la̱ nga ta i̱nchikònda̱cha̱‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni nga mejèn‑no nga ꞌa̱n chjíꞌtá‑ná?
\v 24 Ta̱kón jngo‑ná to̱n. ¿Yá ꞌtse̱ i̱sén ko̱ ꞌí ra tjíꞌta?
\p Kitsó xi̱ta̱ kìi̱:
\p ―ꞌTse̱é jè César, jè ra xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ Roma.
\p
\v 25 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―ꞌTi̱‑la César tsaꞌkoa̱, jè ra ꞌtse̱ César, ko̱ ꞌti̱‑la Nainá jè ra ꞌtse̱ Nainá.
\p
\v 26 Ngaꞌtsì ꞌén ra kiìchja̱ Jesús ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱ na̱xi̱ndá, mì kì isakò‑la̱ nga ka̱ma koa̱àngi. Tà kjóxkón‑la̱; ta jyò tsikitsa̱jna jnchro.
\s Kóꞌsín iskonangi jñà xi̱ta̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱ ra faháya india‑la̱ miꞌken
\r (Mateo 22:23‑33; Marcos 12:18‑27)
\p
\v 27 Jñà xi̱ta̱ saduceo, ra mì kì makjiín‑la̱ nga faháya‑ila̱ miꞌken, ijchò kjonangi‑la̱ Jesús,
\v 28 kitsò:
\p ―Maestro, jè Moisés, ꞌkoa̱á ꞌsín tsakájna xa̱jo̱n: tsa jngo xi̱ta̱ ki̱yá ra mì kì ꞌse̱‑la̱ i̱xti ko̱ chjo̱ón‑la̱, tjíné‑la̱ ti̱jè ꞌndse̱ ki̱xan‑ko̱ india‑ni jè chjo̱ón mé‑ni nga kataꞌse‑la̱ i̱xti ra ya̱ ki̱chja̱‑nì a̱ꞌta ꞌtse̱ ndí miꞌken.
\p
\v 29 ’India‑ró ito xi̱ta̱ tsikitsa̱jna ra ta̱jngo na̱, ko̱ ta̱jngo na̱ꞌìn. Jè ra tjòn, kiꞌse‑la̱ chjo̱ón; tanga ta ꞌkoa̱á ꞌsín ꞌken, mì kì i̱xti kiꞌse‑la̱.
\v 30 Jé ꞌndse̱ ra ma‑ni jò, ixan‑ko̱ india‑ni chjo̱ón‑la̱; ꞌkia̱ nga ꞌken, mì kì kiꞌse‑te‑la̱ i̱xti.
\v 31 Jè chjo̱ón ra̱kìi̱, ixan‑ko̱ó ra ma‑ni jàn; ꞌkoa̱á ꞌsín ixan‑ko̱ skanda ra ma‑ni ito, tanga ni̱jngo i̱xti kiꞌse‑la̱ skanda nga ꞌken.
\v 32 Ra kjomà a̱skan‑nioo̱, ꞌkeén‑te jè ndí chjo̱ón.
\v 33 Tsa ꞌkia̱ nga kjoa̱áya india‑ila̱, ¿ñáa̱‑ni xi̱ta̱ kìi̱ ra chjo̱ón‑la̱ ka̱ma kjòn‑ni? Nga̱ ixan‑ko̱ ijyeé kó ito xi̱ta̱ ꞌxi̱n kìi̱.
\p
\v 34 Jesús, ꞌkia̱á kitsò‑la̱:
\p ―Xi̱ta̱ ra tjín ni̱chjin ꞌndi̱ ꞌndi̱, ko̱ íchjín ko̱ íchjá bixan‑ní.
\v 35 Tanga jñà xi̱ta̱ ra bakèn‑la̱ nga ya̱ kítsa̱jna jè i̱sàꞌnde ra ꞌsa̱ kjꞌi̱í, ko̱ nga kjoa̱áya india‑ila̱, mì tsa ti̱ ki̱xan‑ni.
\v 36 Ko̱ mì tsa ti̱ ki̱yá‑ni. Nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín ngásòn kítsa̱jnakon koni jñà ìkja̱li̱; ijyeé i̱xti‑la̱ Nainá ma ꞌkia̱ nga ijye kjoa̱áya‑ila̱.
\v 37 Skanda jè Moisés, ꞌkoa̱á ꞌsín bakón‑ya nga jñà ra ijye ꞌken, kjoa̱áya india‑ila̱. ꞌKoa̱á ꞌsín tjíꞌta xa̱jo̱n a̱ꞌta ꞌtse̱ yá naꞌyá ra títì, nga tsò Moisés: “Jè ra Nainá ꞌmì‑lá, ti̱ꞌkoa̱á Nainá tsò‑la̱ Abraham, Isaac, ko̱ Jacob.”
\v 38 ¡Jè Nainá, mì tsa Nainá ꞌtse̱ miꞌken‑jìn, ꞌtse̱é jñà xi̱ta̱ ra títsa̱jnakon! Nga̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Nainá, títsa̱jnakon ijyeé ngaꞌtsì xi̱ta̱.
\p
\v 39 ꞌKia̱á kiìchja̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, kitsò:
\p ―Maestro, nda tjín koni ꞌsín kanakjí.
\p
\v 40 Ni̱ì‑ti̱‑jngo xi̱ta̱ ra kjóꞌñó‑ni ikon nga iskonangi-isa‑la̱.
\s Kóꞌsín kiìchja̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Cristo jè xi̱ta̱ ra tsiꞌkìn David
\r (Mateo 22:41‑46; Marcos 12:35‑37)
\p
\v 41 Jesús kitsó‑ní:
\p ―¿Mé‑ni nga tsò‑ni ꞌén ra tjín nga jè Cristo [ra xá si̱ìkasén‑ni Nainá] nga ya̱á nchrabá‑nì tje̱‑la̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱xá ítjòn ra tsiꞌkìn David?
\v 42 Nga̱ jè David, ti̱jé ko̱tsò‑ni ya̱ xa̱jo̱n ꞌtse̱ Salmo nga tsò:
\q Jè Nainá kitsó‑la̱ Cristo ra tíjna ítjòn‑na:
\q “Ya̱ ti̱jnaꞌtá‑ná nga kixi̱‑na̱,
\q
\v 43 skanda ꞌkia̱ nga ijye sikítsa̱jnangia xi̱ta̱ kondra̱‑li
\q ya̱ ñánda̱ i̱jnchasòn ndsa̱kì.”
\m
\v 44 Jè David, ꞌkoa̱á ꞌsín kitsò‑la̱ jè Cristo [ra xá si̱ìkasén‑ni Nainá] nga jé tíjna ítjòn‑la̱. ¿Ko̱ kóꞌsín ma‑ni nga tje̱‑la̱ ma?
\s Kó kitsò Jesús a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra nda síkítsa̱jna ijo‑la̱
\r (Mateo 23:1‑36; Marcos 12:38‑40; Lucas 11:37‑54)
\p
\v 45 ꞌKia̱ nga i̱nchiꞌnchré ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá, Jesús kitsó‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱:
\p
\v 46 ―Ti̱kinda̱a ijo‑no a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés; ra jñà, ꞌñó tsjake nga jñà bimako̱ nikje ra ndajò kjòn. Ti̱ꞌkoa̱á ꞌñó sasén‑la̱ nga nda kjón jcha̱xkón ꞌkia̱ nga síkjáya‑la̱ xi̱ta̱ ya̱ a̱jin ndi̱tsi̱n. Ko̱ jñà bátsji íxile̱ ra i̱jncha ítjòn ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío, ko̱ nga jñà kítsa̱jnaꞌta ítjòn ímixa̱ ya̱ ñánda̱ nga bakjèn xi̱ta̱ nga tjín ꞌsí.
\v 47 Faꞌán niꞌya‑la̱ jñà ndí íchjín ra ijye ꞌken ꞌxi̱n‑la̱. A̱kjòn sí taxki̱ tseé fìko̱ ꞌkia̱ nga ꞌsín kjo̱chikon, mé‑ni nga nda xi̱ta̱ ki̱tjongi‑nì. Jñà xi̱ta̱ kìi̱, isa̱á tse kjo̱hiꞌin ꞌki̱‑la̱.
\c 21
\s Kóꞌsín nga ꞌñó chjí‑la̱ ꞌkia̱ nga ngi ko̱ inìma̱‑ná ꞌbí‑lá kjo̱tjò‑ná Nainá
\r (Marcos 12:41‑44)
\p
\v 1 ꞌKia̱ nga iskotsíjen Jesús, kijtseé jñà xi̱ta̱ ra ꞌñó nchi̱ná nga i̱nchibítsa̱ya to̱n‑la̱ ya̱ ñánda̱ nga siya to̱n ra kjo̱tjò ꞌtse̱ Nainá.
\v 2 Ko̱ ti̱ꞌkoa̱ kijtse‑te jngo ndí chjo̱ón i̱ma̱ ra ꞌken ꞌxi̱n‑la̱, nga jò to̱n ra chibachjí chjí‑la̱ kitsjà ra jè.
\v 3 ꞌKia̱á kitsò:
\p ―ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, jè chjo̱ón jchꞌa̱n ra̱kìi̱ ra ꞌñó i̱ma̱, jé‑ní ra isa̱ tse to̱n kábíjna, nda mí ꞌkoa̱‑ni koni jñà xi̱ta̱ ra iꞌka.
\v 4 Nga̱ ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱ ra tjín‑la̱ to̱n, tà jé tsjá jè ra jnengi‑la̱, tanga jè ndí chjo̱ón i̱ma̱ ra̱kìi̱, jè kátsjá ijye to̱n ra tíjnakon‑ni nga ni̱chjin nchijòn.
\s Kóꞌsín nga jè Jesús tsiꞌkéna̱jmí nga kji̱tsón‑ña jè i̱ngo̱ ítjòn
\r (Mateo 24:1‑2; Marcos 13:1‑2)
\p
\v 5 Tjín iꞌka ra i̱nchijo̱óya‑ni jè i̱ngo̱ ítjòn, nga ꞌñó nda kjòn jñà na̱jo̱‑la̱ ko̱ jñà tsajmì ra ijàjno. Jesús kitsó‑la̱:
\p
\v 6 ―Jñà na̱jo̱ ko̱ tsajmì ra nda kjòn ra i̱nchichitsíjen‑la, ki̱jchò ni̱chjin ꞌkia̱ nga ni̱ì‑ti̱‑jngo ya̱ si̱jnasòn‑la̱ xákjén; ki̱xo̱jen ijye‑ní.
\s Mé ra tsijen jcha̱‑la̱ ꞌkia̱ nga ijye ko̱chraña ni̱chjin nga ꞌse̱ kjo̱hiꞌin
\r (Mateo 24:3‑28; Marcos 13:3‑23)
\p
\v 7 Jñà xi̱ta̱ ꞌkia̱á iskonangi‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Maestro, ¿kjiá‑nioo̱ nga ko̱ꞌsín ka̱ma? ¿Mé kjo̱xkón ra tsijen jcha̱‑la̱ ꞌkia̱ nga ijye ko̱chraña ni̱chjin nga ko̱ꞌsín ko̱ma jñà kjoa̱ kìi̱?
\p
\v 8 Jesús kitsó‑ní:
\p ―Ti̱kinda̱a ijo‑no nga mì yá ra sko̱ónda̱cha̱‑no. Kjín xi̱ta̱ kjꞌi̱í ra ꞌí tsa̱ꞌa̱n si̱ìchjeén nga ki̱tso̱: “ꞌA̱án‑ná ra Cristo [ra xá isìkasén‑na Nainá]”, ti̱ꞌkoa̱ ki̱tso̱: “Ijyeé kjochraña ni̱chjin nga ꞌa̱n kotexóma.” Kì ya̱ mahítji̱ngi‑la.
\v 9 ꞌKia̱ nga ki̱náꞌya nga ꞌse̱ kjo̱jchán, ko̱ kjo̱si, kì tà chjàn skon; nga̱ machjeén‑ní nga ítjòn ko̱ꞌsín ka̱ma tanga kjè tsa kje̱heꞌtà‑jìn ni̱chjin.
\p
\v 10 Kitsó‑isa‑la̱:
\p ―Jñà ra na̱xi̱ndá iꞌi, ko̱ jñà xi̱ta̱xá ítjòn ra i̱nchibatéxoma, kjo̱jchán ꞌke̱‑la̱ xákjén.
\v 11 ꞌSe̱é chón ra ꞌñó tse ꞌkoa̱; jndíi̱ ra ján ꞌse̱ kjinchrá ko̱ ꞌchin ra ꞌñó kjàn. Jcha̱á‑la̱ ya̱ ján ngajmi kjo̱xkón ra ꞌñó tse tjín‑ni ko̱ kjoa̱ ra ꞌñó ꞌcho tjín ra ꞌñó ki̱skón‑lá.
\p
\v 12 ’Tanga ítjòn jtsa̱ba̱ꞌñó‑no xi̱ta̱; koa̱àtji̱ngi‑no; i̱ko̱‑no ya̱ niꞌya sinagoga ñánda̱ nga maxkóya xi̱ta̱ Judío nga ya̱ si̱ndajín‑no. Ti̱ꞌkoa̱ i̱ko̱ó‑no nda̱yá; i̱ko̱ó‑no ñánda̱ tíjna xi̱ta̱xá ítjòn ko̱ ya̱ ñánda̱ tíjna jè xi̱ta̱ ra batéxoma, tà nga̱tjì‑la̱ nga a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n makjiín‑no.
\v 13 ꞌKia̱ nga ko̱ꞌsín ko̱ka̱maꞌtin jiòn, ꞌkia̱á ko̱ma ꞌkéna̱jmí‑la xi̱ta̱ ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n.
\v 14 Ko̱ꞌsín ti̱jngo‑la takòn, kì tà chjàn ítjòn níkítsjen kóꞌsín kixó nga ki̱si̱ko̱o ijo‑no;
\v 15 nga̱ ꞌa̱án tsja‑no ꞌén ko̱ kjo̱bítsjen kóꞌsín kixó, mé‑ni nga mì kì si̱ìkijne‑no jñà xi̱ta̱ kondra̱‑no ꞌkia̱ nga jchi̱bakjo.
\v 16 Skanda ti̱jñá‑ni ra na̱ꞌìn‑no ma, ra ꞌndsè, ra xàngio̱o, ko̱ xi̱ta̱ ra nda báko̱‑no, ra si̱ìnga̱tsja‑no ko̱ ti̱ꞌkoa̱ si̱ìꞌken iꞌka‑no.
\v 17 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ i̱sàꞌnde si̱ìjtike‑no, tà nga̱tjì‑la̱ ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n.
\v 18 Tanga ni̱jngo tsja̱skò jchi̱ja.
\v 19 ¡Jè ra chíkjoa̱‑la̱ kjo̱hiꞌin kìi̱ nga ko̱tojin, kíjnakon inìma̱‑la̱ skanda ta kjiá‑nioo̱!
\p
\v 20 ’ꞌKia̱ nga jcha̱a na̱xi̱ndá Jerusalén nga kitse jngo tjindi‑la̱ chíchàn, ijyeé ꞌya nga kjochraña ni̱chjin nga kje̱hesòn ngaꞌtsì mé ra tjín ya̱.
\v 21 ꞌKia̱ ko̱ꞌsín ko̱ma, jñà ra ya̱ tjítsa̱jna Judea, ya̱ katafì ñánda̱ nindo; jñà ra tjítsa̱jna ya̱ Jerusalén, katitjojin; ko̱ ra ya̱ tjítsa̱jna ya̱ a̱jin ijñá ján, kì tà chjàn máfa‑ni ya̱ na̱xi̱ndá‑la̱.
\v 22 Nga̱ ꞌtse̱é kjo̱hiꞌin ꞌse̱, mé‑ni nga ki̱tjasòn ijye‑ni koni ꞌsín tíchja̱ Xa̱jo̱n ꞌtse̱ Nainá.
\v 23 ¡I̱ma̱‑ró‑ni ndí íchjín, ra ꞌkia̱ chi̱ba̱‑la̱ ꞌxkén, ko̱ tsa ndí i̱xti‑xó i̱nchisíkaki! Ra ta kjo̱jti‑la̱ Nainá, tseé kjo̱hiꞌin tsjá‑la̱ xi̱ta̱ na̱xi̱ndá Israel.
\v 24 Tjín ra ki̱cha̱ ndajò ki̱yá‑ni; ko̱ tjín ra kjꞌií i̱sàꞌnde i̱ko̱ kjo̱hiꞌin jñà xi̱ta̱. Jñà ra mì tsa xi̱ta̱ judío, ꞌñó ske̱ton jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá Jerusalén; jñá ko̱tèxoma‑la̱ skanda ꞌkia̱ nga kje̱heꞌtà ni̱chjin‑la̱ xi̱ta̱ kìi̱.
\s Kóꞌsín ko̱ma ꞌkia̱ nga kjꞌi̱í india‑ni jè Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱
\r (Mateo 24:29‑35, 42‑44; Marcos 13:24‑37)
\p
\v 25 ’Jcha̱á‑la̱ kjo̱xkón a̱ꞌta ꞌtse̱ tsáꞌbí, ꞌtse̱ sá, ko̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ jñà nitse. Ya̱ a̱ꞌta nangi, ngaꞌtsì xi̱ta̱, ꞌñó jtsa̱kjòn nga kji̱ꞌnchré‑la̱ nga ꞌñó kjo̱ne ꞌkia̱ nga ski̱ꞌnga jè ndáchikon.
\v 26 Jñà xi̱ta̱ ngi ki̱yáya‑ní nga jtsa̱kjòn ꞌkia̱ nga ske̱ kjoa̱ ra ka̱maꞌtin i̱sàꞌnde. Nga̱ skanda jñà ngaꞌñó ra tjín ján ngajmi, ko̱jtiyaá‑la̱.
\v 27 A̱kjòn ske̱‑na xi̱ta̱, ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱ nga kji̱nchrabàa̱ ya̱ a̱jin ifi nga tse ngaꞌñó tji̱ko̱ ko̱ jeya tíjna.
\v 28 ꞌKia̱ ko̱ꞌtsia̱ nga ko̱ꞌsín ka̱ma kjoa̱ kìi̱, ꞌñó ꞌtè‑la takòn ko̱ tsja ꞌtè‑la inìma̱‑no, nga̱ ijyeé kjochraña ni̱chjin nga ki̱tsa̱jnandi̱í‑no.
\p
\v 29 ꞌKia̱á tsiꞌkéna̱jmí jngo‑la̱ kjoa̱ ra mangásòn; kitsò‑la̱:
\p ―Chítsijen‑la jè yá‑la̱ to igo̱, ko̱ ngaꞌtsì yá ra tjín.
\v 30 ꞌKia̱ nga ijye bíꞌtsia̱ nga bíꞌjtsén xka̱‑la̱, ꞌya‑nó nga ijyeé machraña cho̱ ndabá.
\v 31 ꞌKoa̱á ti̱ꞌsín tjín, ꞌkia̱ nga jcha̱a nga ko̱ka̱ma jñà kjoa̱ kìi̱, katamachi̱yaá‑no nga ijyeé tímachraña ni̱chjin nga jcha̱a kóꞌsín batéxoma Nainá.
\p
\v 32 ’ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no: Ti̱kjeé biya‑ni xi̱ta̱ ra tjín ꞌndi̱ ꞌndi̱, nga ki̱tjasòn ijye jñà kjoa̱ kìi̱.
\v 33 Jè ngajmi ko̱ jè i̱sàꞌnde jchi̱jaá‑la, tanga jñà ꞌén‑na̱, mì tsa ta ya̱ jcha̱àjin; ki̱tjasòn ijye‑ní.
\p
\v 34 ’Ti̱kinda̱a ijo‑no; kì biꞌnde nga jè sítájajín inìma̱‑no jñà kjoa̱ ꞌchi̱, ko̱ kjoa̱ ra ꞌsín xi̱ta̱ ꞌchi̱, ko̱ kjoa̱ ra níkájneé ya̱ i̱sàꞌnde mé‑ni mì ta ndi̱to̱n kji̱íkanè‑no jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga kjíꞌi̱ india‑na, koni ꞌsín ma jngo chi̱n.
\v 35 Nga̱ ꞌkoa̱á ꞌsín ka̱maꞌtin ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra tjín nga tíjngo i̱sàꞌnde.
\v 36 Ti̱tsa̱jnanda ra jiòn, ti̱nákjoa̱ꞌta kiꞌta‑la Nainá mé‑ni nga ꞌse̱‑no ngaꞌñó nga ka̱ma ko̱tojiòn ngaꞌtsì kjo̱hiꞌin ra ꞌse̱, ko̱ mé‑ni nga mì kì ko̱sabá‑no ya̱ ngixko̱n Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱.
\p
\v 37 ꞌKia̱ ni̱chjin, ya̱á tsakón‑ya Jesús ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn, ko̱ ꞌkia̱ ni̱tje̱n, ya̱á fì kijna ya̱ nindo ra ꞌmì Yá Olivo.
\v 38 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ bijchó ꞌnchré‑la̱ ꞌén ra bakón‑ya ꞌkia̱ nga ta̱jñòya ya̱ a̱ya i̱ngo̱ ítjòn.
\c 22
\s Kóꞌsín tsajo̱óya‑nì xi̱ta̱ kondra̱‑la̱ Jesús ꞌkia̱ nga itsabáꞌñó
\r (Mateo 26:1‑5, 14‑16; Marcos 14:1‑2, 10‑11; Juan 11:45‑53)
\p
\v 1 Ijyeé kjochraña ni̱chjin ꞌkia̱ nga bitjo ꞌsí paxko̱, nga bakjèn ni̱ño̱ nchra̱jín ra tsìn‑la̱ na̱ꞌyo̱ san jñà xi̱ta̱ judío.
\v 2 Jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, ko̱ jñà xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés mejèn‑la̱ si̱ìꞌken Jesús; tsakátsjiꞌnde‑la̱ kóꞌsín si̱ìko̱, tà nga̱tjì‑la̱ nga̱ jñà tsakjón‑la̱ xi̱ta̱ na̱xi̱ndá.
\p
\v 3 Jè xi̱ta̱‑ni̱í ꞌjahaꞌsen‑jiín inìma̱‑la̱ ra ꞌmì Judas, ra ti̱ꞌkoa̱ Iscariote ꞌmì‑te, jngo xi̱ta̱‑la̱ Jesús jñà ra tejò ma‑ni.
\v 4 Ya̱á íkáko̱ xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, ko̱ xi̱ta̱ ítjòn ra síkinda̱ i̱ngo̱ ítjòn, nga tsajo̱óya‑ni kóꞌsín ma si̱ìnga̱tsja Jesús kondra̱‑la̱.
\v 5 Xi̱ta̱ kìi̱, tsjaá kiꞌse‑la̱; tsikíndajín‑ní nga to̱n tsjá‑la̱.
\v 6 Kjokjiín‑la̱ jè Judas, a̱kjòn tsakátsjiꞌnde‑la̱ kóꞌsín si̱ìnga̱tsja Jesús nga mì kì ske̱ jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá.
\s Kóꞌsín nga tsakjèn‑ko̱ xi̱ta̱‑la̱ Jesús
\r (Mateo 26:17‑29; Marcos 14:12‑25; Juan 13:21‑30; 1 Corintios 11:23‑26)
\p
\v 7 Ijchó ni̱chjin nga bitjo ꞌsí a̱ꞌta ꞌtse̱ ni̱ño̱ nchra̱jín ra tsìn‑la̱ na̱ꞌyo̱ san, ꞌkia̱ ko̱ꞌsín tjínè‑la̱ nga biya forrè ra xaájten jní‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌsí paxko̱.
\v 8 Jesús isìkasén Pedro ko̱ Juan, kitsò‑la̱:
\p ―Tje̱n tangió mé‑ni nga tinda tsajmì ra ki̱chi‑né ra a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌsí paxko̱.
\p
\v 9 Kitsó jñà xi̱ta̱‑la̱:
\p ―¿Ñánda̱ mejèn‑li Na̱ꞌìn nga kínda‑ji̱n?
\p
\v 10 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―ꞌKia̱ nga kijcho ya̱ a̱jin na̱xi̱ndá, ya̱á ska̱jin jngo xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra ꞌya jngo nisa nandá. Tangítji̱ngi‑la skanda ñánda̱ nga kjoa̱haꞌsen niꞌya.
\v 11 Ko̱ꞌtìn‑la jè ni‑la̱ niꞌya: “Ki̱í tsò jè Maestro: ¿Ñánda̱ kjijna jè niꞌya ya̱ ñánda̱ nga kókje̱n‑ko̱ xi̱ta̱‑na̱ ra kotáꞌyáꞌta‑na ra a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌsí paxko̱?”
\v 12 Jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ko̱kòn jngo‑no niꞌya ra je ꞌki ra ijye nda chon ra ya̱ kjijnasònꞌnga iꞌngaá. Ya̱ tinda tsajmì ra ki̱chi‑né.
\p
\v 13 Jñà xi̱ta̱ kìi̱, kijí‑ní; ꞌkoa̱á ꞌsín isakò‑la̱ koni ꞌsín kitsò‑la̱ Jesús. Ya̱á tsikínda tsajmì ra tsakjèn ra kjoa̱ ꞌtse̱ ꞌsí paxko̱.
\p
\v 14 ꞌKia̱ nga ijye ijchò chi̱ba̱‑la̱ nga tsakjèn, Jesús ko̱ xi̱ta̱ ra bíxáya‑la̱ ya̱á tsikitsa̱jnaꞌta ímixa̱.
\v 15 Kitsò‑la̱:
\p ―¡ꞌÑó mejèn‑na nga kókje̱n-ko̱‑najiòn ra ꞌtse̱ ꞌsí paxko̱ ꞌkia̱ nga ti̱kje biya!
\v 16 ꞌKoa̱á xin kixi̱‑no, mì kì ti̱ kókje̱n‑na ra a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌsí paxko̱ skanda ꞌkia̱ nga ijye ki̱tjasòn jñà ni̱chjin ꞌkia̱ nga ko̱tèxoma Nainá.
\p
\v 17 ꞌKia̱á iskábé jngo chi̱tsín ra tjíya nandá xán ꞌtse̱ uva; kitsjá‑la̱ kjo̱nda Nainá. A̱kjòn kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱‑la̱:
\p ―Chjíbé, ti̱kaꞌbí‑la xàngio̱o;
\v 18 ꞌkoa̱á xian‑no nga mì ti̱ kì skꞌi̱‑na nandá xán ꞌtse̱ uva skanda ꞌkia̱ nga ko̱tèxoma Nainá.
\p
\v 19 A̱kjòn iskábé ni̱ño̱ nchra̱jín; kitsjá‑la̱ kjo̱nda Nainá. A̱kjòn isìjòya, ko̱ kitsjá‑la̱ xi̱ta̱‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Jñà kìi̱, jé ijo‑na̱, ra tsja kjo̱tjò nga ki̱yá ngajo‑najiòn. Ko̱ꞌsín ti̱jòya‑te jiòn ni̱ño̱ nchra̱jín nga ti̱kítsjen‑yá ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n.
\p
\v 20 ꞌKia̱ nga ijye tsakjèn, ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín kiꞌsìn; iskábé jngo chi̱tsín [ra tjíya nandá xán ꞌtse̱ uva], kitsò:
\p ―Jè nandá xán ra tjíya chi̱tsín ra̱kìi̱, jè‑ní kjoa̱ xi̱tse̱ ra bindájín‑ko̱‑no, ra ngi ko̱ jní‑na̱ makixi̱ya‑ni, jè jní‑na̱ ra xa̱ájten ra kjo̱nda tsa̱jiòn.
\v 21 Ya̱á tíjnaꞌtako̱‑ná ímixa̱, jè ra si̱ìnga̱tsja‑na xi̱ta̱ kondra̱‑na̱.
\v 22 Kixi̱í kjoa̱, ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱, tjínè‑na nga ki̱yá, tanga, ¡i̱ma̱‑ró‑ni jè xi̱ta̱ ra si̱ìnga̱tsja‑na!
\p
\v 23 Jñà xi̱ta̱‑la̱ tsikíꞌtsia̱‑ní nga iskonangi‑la̱ xákjén, kitsò: “Yá‑ní ra ko̱ꞌsín si̱ìnga̱tsja.”
\s Yá kjòn‑ní ra tíjna ítjòn
\p
\v 24 Jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús tsakátiya‑ni nga yá kjòn‑ní ra tíjna ítjòn.
\v 25 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jñà xi̱ta̱xá ítjòn ra mì tsa xi̱ta̱ judío, ꞌñó beton xi̱ta̱ na̱xi̱ndá‑la̱, ko̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱, ꞌkoa̱á ꞌsín bitjongi nga ꞌñó nda xi̱ta̱.
\v 26 Tanga ra jiòn, mì tsa ko̱ꞌsín ꞌsia̱an. Jè ra isa̱ ꞌnga tíjna, isa̱á nangi katijna; ko̱ jè ra ma‑la̱ batéxá‑ná, tà isa̱á jé katama chi̱ꞌnda.
\v 27 ¿Yá‑ní ra tíjna ítjòn? ¿A jè ra bijnaꞌta ímixa̱ o̱ ra jè ra bíya tsajmì? ¿A mí tsa jè, jè ra bijnaꞌta ímixa̱? Tanga ꞌndi̱ ꞌndi̱, mì tsa ti̱ ko̱ꞌsín ka̱ma‑ni. ꞌA̱n, ꞌkoa̱á ꞌsín tíjna̱jin‑no koni tsa jngo xi̱ta̱ chi̱ꞌnda ra tísíxá‑no.
\p
\v 28 ’Jión‑nájiòn ra ko̱ꞌsín titsa̱jnako̱ kiꞌtá‑ná ni̱ꞌsín ta mé kjoa̱ ra tíbatojiàa̱n.
\v 29 ꞌKoa̱á ma‑ni, ꞌkoa̱á ꞌsín tsja‑no kjo̱téxoma, mé‑ni nga ta̱te̱xoma koni ꞌsín kitsjà‑na jè Na̱ꞌìn‑na̱ ra Nainá,
\v 30 mé‑ni nga ti̱ꞌkoa̱ ya̱ ki̱chioò ko̱ ya̱ ꞌsio̱ò ya̱ a̱ꞌta ímixa̱ ñánda̱ kotexóma ra ꞌa̱n, ti̱ꞌkoa̱ ya̱ ki̱tsa̱jnasòn íxile̱ ꞌtse̱ kjo̱téxoma, nga jiòn kíndajín‑la jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá‑la̱ xi̱ta̱ Israel ra tejò tje̱ ma‑ni ―kitsó Jesús.
\s ꞌKoa̱á kitsò Jesús nga jè Pedro, jàn ꞌka̱ ko̱ki̱tso̱ nga mì kì bexkon
\r (Mateo 26:31‑35; Marcos 14:27‑31; Juan 13:36‑38)
\p
\v 31 Kiìchja̱‑isa Na̱ꞌín‑ná, kitsò:
\p ―Ji̱ Simón, jè xi̱ta̱‑ni̱í ijyeé isíjéꞌnde nga mejèn‑la̱ ꞌñó sko̱óꞌta‑no. Nga ko̱ꞌsín si̱ìko̱‑no koni ꞌsín nìko̱ jè trigo nga ꞌkia̱ matsje.
\v 32 Tanga ijyeé isíjéꞌtin‑la ra ji̱, mé‑ni nga mì jcha̱àjin‑li kjoa̱ ra makjiín‑li ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n. ꞌKia̱ ijye koa̱áfaꞌta‑iná ra ji̱, ti̱si̱ki̱i jñà xàngi̱i, mé‑ni nga kixi̱ katitsa̱jna‑ni.
\p
\v 33 Simón Pedro kitsó‑ní:
\p ―Na̱ꞌìn, tíjna̱nda‑ná nga kíko̱‑la ni̱ꞌsín nda̱yá ꞌkín, ko̱ ni̱ꞌsín ya̱ katiyako̱‑la.
\p
\v 34 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ji̱ Pedro, ꞌkoa̱á xin‑la, ꞌndi̱ ꞌndi̱, jàn ꞌka̱ ko̱síi̱ nga mì kì ꞌyaxkon‑ná ꞌkia̱ nga ti̱kjè kjindáya káxtí.
\s ꞌKia̱ nga ijye kjochraña nga ꞌki̱‑la̱ kjo̱hiꞌin jè Jesús
\p
\v 35 Jesús iskonangií‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―ꞌKia̱ nga ta ísikásén tiya‑no nga ni̱mé ra kiꞌchà, nga ni̱mé to̱n, nga ni̱mé na̱ꞌya, ko̱ nga ni̱mé xa̱jté tsakjaya jiòn, ¿mé ra ichijaꞌta‑no?
\p Jñà xi̱ta̱ kitsó‑ní:
\p ―Ni̱mé ra ichijaꞌta‑naji̱n.
\p
\v 36 ꞌKia̱á kitsò‑la̱:
\p ―ꞌNdi̱ ꞌndi̱, jè ra tjín‑la̱ chrja̱ba̱ to̱n, ko̱ ra tjín‑la̱ na̱ꞌya, katakjábé; jè ra tsìn‑la̱ ki̱cha̱ ndajò, katatína na̱chro̱-sònꞌnga‑la̱ ko̱ katatse ki̱cha̱‑la̱.
\v 37 ꞌKoa̱á xín‑no, tjínè‑la̱ nga ki̱tjasòn ijye, koni ꞌsín tíchja̱ ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n jè Xa̱jo̱n‑la̱ Nainá, nga tsò: “ꞌKoa̱á ꞌsín ske̱tákon koni tsa jngo xi̱ta̱ ra mì kì nda ꞌsín.” Koni ꞌsín tíchja̱ ꞌÉn‑la̱ Nainá ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n, ki̱tjasòn ijye‑ní.
\p
\v 38 Jñà xi̱ta̱‑la̱ kitsò:
\p ―Na̱ꞌìn, jò ki̱cha̱ ndajò kjihijyo‑naji̱n i̱jndíi̱.
\p Jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Tà ka̱ma‑ni.
\s Kóꞌsín nga tsikítsaꞌba Jesús ya̱ nindo Yá Olivo
\r (Mateo 26:36‑46; Marcos 14:32‑42)
\p
\v 39 A̱kjòn kijì Jesús nga kiìchja̱ꞌta‑la̱ Nainá ya̱ ñánda̱ ꞌmì nindo Yá Olivo koni ꞌsín ꞌsín kiꞌta; tje̱n‑ngi‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱.
\v 40 ꞌKia̱ nga ijchò i̱ꞌnde ra̱kìi̱, kitsò‑la̱ xi̱ta̱‑la̱:
\p ―Ti̱nákjoa̱ꞌta‑la Nainá mé‑ni nga mì kjótsji-jé‑no.
\p
\v 41 ꞌKia̱á tsasìꞌtaxìn i̱tsé; ꞌkoa̱à‑la ꞌki kijì, koni ꞌki kjìn saté jngo na̱jo̱; tsasèn-xkóꞌnchi, a̱kjòn kiìchja̱ꞌta‑la̱ Nainá.
\v 42 Kitsò:
\p ―Na̱ꞌìn, tsa mejèn‑li, chjáaxìn‑ná kjo̱hiꞌin ra̱kìi̱; tanga mì tsa jè katitjasòn koni ꞌsín mejèn‑na ra ꞌa̱n, ꞌkoa̱á ꞌsín katama koni ꞌsín mejèn‑li ra ji̱.
\p
\v 43 ꞌKia̱ tíchja̱ꞌta‑la̱ Nainá, jngo ìkja̱li̱ tsatsíjen‑la̱ ra ngajmi inchrabà‑ni nga kitsjà ngaꞌñó-isa‑la̱.
\v 44 Koni ꞌsín ꞌñó tse kjo̱hiꞌin tísíkjiín, ꞌkoa̱á ꞌsín ꞌñó kiìchja̱ꞌta-isa‑la̱ Nainá; jè ndátsjiya‑la̱ ra iskatsajoꞌtá nangi, sí koni kjòn jní chi̱jnga̱á kjòn.
\p
\v 45 ꞌKia̱ ijye kiìchja̱ꞌta‑la̱ Nainá, kijì india‑ni ya̱ ñánda̱ títsa̱jna jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱. Tanga ꞌkia̱ ijchò, ijyeé kjifé‑ní, tà nga̱tjì‑la̱ ꞌñó ꞌon i̱nchima‑la̱ inìma̱‑la̱.
\v 46 ꞌKia̱á kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ni nga tjitsjafè‑no? Ti̱sítje̱en, ti̱nákjoa̱ꞌta‑la Nainá mé‑ni nga mì sa̱kò jé‑no.
\s Kóꞌsín nga itsabáꞌñó jñà xi̱ta̱ jè Jesús
\r (Mateo 26:47‑56; Marcos 14:43‑50; Juan 18:2‑11)
\p
\v 47 Ti̱ꞌkia̱á‑ni nga tíchja̱‑isa Jesús, kjìn xi̱ta̱ ijchò; tje̱n ítjòn jè Judas, jngo xi̱ta̱‑la̱ Jesús jñà ra tejò ma‑ni. ꞌKia̱ ijchò, ikasiꞌta chraña‑la̱ Jesús nga iskineꞌa.
\v 48 Jè Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Ji̱ Judas, ¿a tà maá chineꞌa jngo‑ná ko̱ a̱kjòn nìnga̱tsja‑ná xi̱ta̱ kondra̱‑na̱ ꞌa̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xin‑la̱ ijo‑na̱?
\p
\v 49 Jñà xi̱ta̱‑la̱ ra iꞌka, ꞌkia̱ nga kijtse kjoa̱ ra tímaꞌtin Jesús, kitsó‑ní:
\p ―Na̱ꞌìn, ¿a mején‑li nga ki̱ꞌchon‑ji̱n ki̱cha̱ ndajò‑na̱ji̱n?
\p
\v 50 Jngo xi̱ta̱‑la̱ Jesús tsajá‑la̱ ki̱cha̱ jè chi̱ꞌnda‑la̱ na̱ꞌmì ítjòn; tsateꞌtà chíká nga kixi̱‑la̱.
\v 51 ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―¡Tà katjaꞌbè; kì ko̱nìko̱o!
\p A̱kjòn tsakáꞌta‑la̱ tsja chíká‑la̱ chi̱ꞌnda ra̱kìi̱; ndi̱to̱ón kjonda‑ni.
\v 52 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra ijchòtji̱ngi‑la̱, jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, ko̱ xi̱ta̱ ra síkinda̱ i̱ngo̱ ítjòn, ko̱ jñà xi̱ta̱ jchínga:
\p ―¿Mé‑ni ko̱ꞌsín kàꞌfìi̱‑no nga ko̱ꞌsín kàꞌfìi̱ꞌcha‑ná koni tsa jngo xi̱ta̱ chijé nga ki̱cha̱ ko̱ yá kiꞌchà?
\v 53 Ni̱chjin nchijòn tsakáti̱jnaa̱ ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn. ¿Mé‑ni mì ti̱ꞌkia̱ indabáꞌñó‑ná? Tanga ꞌkia̱á‑ní nga jñò chon matsja‑no nga bítjo̱o ꞌkia̱ nga jè ni̱í tíbatéxoma.
\s ꞌKia̱ nga jè Pedro mì kì tsiꞌkéna̱jmí nga bexkon jè Jesús
\r (Mateo 26:57‑58, 69‑75; Marcos 14:53‑54, 66‑72; Juan 18:12‑18, 25‑27)
\p
\v 54 Jñà xi̱ta̱ itsabáꞌñó Jesús, kiìko̱ ya̱ niꞌya‑la̱ na̱ꞌmì ítjòn. Jè Pedro, kjiín tji̱ngi‑la̱.
\v 55 Jñà xi̱ta̱, niꞌí tsikítse ya̱ nga masen‑la̱ ndi̱tsin, a̱kjòn tsikìtsa̱ꞌngi jngo tjandi. Jè Pedro, ya̱á tsikijnajin‑te‑la̱ xi̱ta̱.
\v 56 Jngo chjo̱ón chi̱ꞌnda, ꞌkia̱ kijtse Pedro nga ya̱ tíjnaꞌngi, iskoꞌán‑ní; kitsò‑la̱:
\p ―Xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ya̱á tsáꞌbako̱‑te Jesús.
\p
\v 57 Tanga jè Pedro tsakjajnaꞌma‑ní, mì kì tsiꞌkéna̱jmí; kitsò:
\p ―Ji̱ chjo̱ón, mì kì bexkon xi̱ta̱ ra ko̱ꞌmì‑la̱ ji̱.
\p
\v 58 Ra kjomà jngohíjta, ìjngo xi̱ta̱ kijtse Pedro; kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱ꞌkoa̱á ra ji̱ ya̱á tjájmekíi̱ jè Jesús.
\p ꞌKia̱á kitsò Pedro:
\p ―Majìn, mì tsa ꞌa̱n jiàa̱n, nàmi̱.
\p
\v 59 Ra kjomà a̱skan, tjían‑ni tsa jngo hora, ꞌñó ko̱kitsò jngo‑isa xi̱ta̱:
\p ―Kixi̱í kitií kjoa̱, jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ya̱á tsáꞌbako̱‑te Jesús; nga̱ ya̱á i̱ꞌnde‑la̱ ya̱ Galilea.
\p
\v 60 Pedro kitsó‑ní:
\p ―Mì kì be mé ꞌén ra ko̱ꞌmì‑la̱ ji̱ na̱ꞌìn.
\p Ti̱ꞌkia̱á‑ni tíchja̱ Pedro nga iskindaya káxtí.
\v 61 Isíkáfa Na̱ꞌín‑ná Jesús, iskotsíjen‑la̱ Pedro. ꞌKia̱á itjokítsjen‑la̱ Pedro ꞌén ra ko̱kitsò‑la̱ Na̱ꞌín‑ná Jesús nga kitsò‑la̱: “ꞌNdi̱ ꞌndi̱, ꞌkia̱ nga ti̱kje kjindáya káxtí, jàn ꞌka̱ ko̱síi̱ nga mì kì ꞌyaxkon‑ná.”
\v 62 Jè Pedro, ꞌkia̱á itjo ndi̱tsiaán, ko̱ taxki̱ ꞌñó iskindaya.
\s Kóꞌsín nga isìsobà‑la̱ xi̱ta̱ jè Jesús
\r (Mateo 26:67‑68; Marcos 14:65)
\p
\v 63 Jñà xi̱ta̱ ra i̱nchisíkinda̱ Jesús, isìtsjaꞌtin‑ní ko̱ tsajá‑te‑la̱.
\v 64 Tsikíchjà xko̱n; a̱kjòn iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¡Ko̱ꞌtín‑náji̱n yá ra tíꞌbé‑li!
\p
\v 65 Kjìn ꞌén kiìchja̱jno-isa‑la̱ ra ꞌñó ꞌcho tsò.
\s ꞌKia̱ nga jñà xi̱ta̱ kiìko̱ Jesús ya̱ ñánda̱ tjítsa̱jna xi̱ta̱xá ítjòn ꞌtse̱ xi̱ta̱ judío
\r (Mateo 26:59‑66; Marcos 14:55‑64; Juan 18:19‑24)
\p
\v 66 ꞌKia̱ kiꞌse i̱sén, kjóxkóyaá jñà xi̱ta̱ jchínga ꞌtse̱ xi̱ta̱ judío, xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés; kiìko̱ Jesús ya̱ ñánda̱ maxkóya jñà xi̱ta̱xá ítjòn; a̱kjòn iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p
\v 67 ―Ko̱ꞌtín‑náji̱n, ¿a ji̱‑ní ra Cristo [ra xá isìkasén‑li Nainá]?
\p Jesús kitsó‑ní:
\p ―Tsa ko̱xín‑najiòn, mì kì ko̱kjiín‑no.
\v 68 Ko̱ tsa ꞌa̱n skonangi‑no, mì kì ki̱nákjoa̱a, [ko̱ mì kì tsa si̱kíjnandi̱í‑nájiòn].
\v 69 ꞌA̱n ra Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xian‑la̱ ijo‑na̱, ijyeé ꞌndi̱í maꞌtsia̱ nga ya̱ kóti̱jna ya̱ nga kixi̱‑la̱ Nainá ra ꞌñó tse ngaꞌñó tjín‑la̱.
\p
\v 70 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ kitsò:
\p ―¿A ji̱‑ní ra Iꞌndí‑la̱ Nainá ꞌmì‑li?
\p Jesús kitsó‑la̱:
\p ―Jión ra ko̱ꞌsín i̱nchibixó nga ꞌa̱n‑ná.
\p
\v 71 ꞌKia̱á kitsò jñà xi̱ta̱:
\p ―¿Mé ra ꞌsia̱n‑isa‑ná nga yá ra chji̱nangi‑lá? Jién sabá i̱nchinaꞌyá‑lá koni ꞌsín títsò nga tíchja̱‑ni tsaꞌba.
\c 23
\s ꞌKia̱ nga jñà xi̱ta̱ kiìko̱ Jesús ya̱ ñánda̱ tíjna Pilato
\r (Mateo 27:1‑2, 11‑14; Marcos 15:1‑5; Juan 18:28‑38)
\p
\v 1 Ngaꞌtsì jñà xi̱ta̱ tsasítje̱n; kiìko̱ Jesús ya̱ ñánda̱ tíjna jè Pilato.
\v 2 ꞌKia̱ nga ijchòko̱ ya̱ ngixko̱n Pilato, jñà xi̱ta̱ tsikíꞌtsia̱ nga tsakángi, kitsò:
\p ―Kijchaꞌtín‑náji̱n jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, nga kjꞌií ndi̱yá fìko̱ xi̱ta̱ na̱xi̱ndá‑ná. ꞌKoa̱á ꞌsín tsò nga mì‑ró kì kíchjítjié tsajmì ra a̱ꞌta ꞌtse̱ César ra xi̱ta̱xá ítjòn tíjna Roma; ko̱ ꞌkoa̱á ti̱ꞌsín tsò‑te nga jè‑ró ra Cristo [ra xá isìkasén‑ni Nainá] nga xi̱ta̱xá ítjòn kíjna.
\p
\v 3 Jè Pilato iskonangi‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿A ji̱‑ní ra xi̱ta̱xá títjòn‑la̱ xi̱ta̱ Judío?
\p Kitsó Jesús:
\p ―Ji̱í ra ko̱ꞌsín tjisi.
\p
\v 4 Pilato kitsó‑la̱ jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì ko̱ xi̱ta̱ na̱xi̱ndá:
\p ―Ni̱mé jé ra matsji‑na a̱ꞌta ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra̱kìi̱.
\p
\v 5 Tanga jñà xi̱ta̱ isa̱á ꞌñó kiìchja̱ nga tsakángi, kitsò:
\p ―Koni ꞌsín bakón‑ya ta kjo̱sií tíbátsji‑la̱ xi̱ta̱ na̱xi̱ndá‑ná. Tsikíꞌtsia̱ kjòn‑ni ya̱ nangi Galilea, ko̱ nga tíjngo Judea, skanda i̱ Jerusalén.
\s ꞌKia̱ nga jñà xi̱ta̱ kiìko̱ Jesús ya̱ ñánda̱ tíjna Herodes
\p
\v 6 ꞌKia̱ nga kiíꞌnchré Pilato ꞌén ra tsò, Galilea, iskonangií‑la̱ xi̱ta̱, ¿a ya̱á i̱ꞌnde‑la̱?
\v 7 ꞌKia̱ nga kiꞌsena̱jmí‑la̱ nga ya̱ i̱ꞌnde‑la̱, isìkasén‑la̱ jè ra tíjna xi̱ta̱xá ítjòn ya̱ Galilea, jè ra ꞌmì Herodes; jñà ni̱chjin kìi̱, ti̱ꞌkoa̱á ya̱á tíjna ya̱ na̱xi̱ndá Jerusalén.
\v 8 Herodes, ꞌkia̱ nga kijtse Jesús, ꞌñó tsja kiꞌse‑la̱, nga̱ kjotseé mejèn‑la̱ nga ske̱xkon, nga̱ ijyeé kjìn kjoa̱ kiꞌsena̱jmí‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Jesús. Mején‑la̱ ske̱ jngo kjo̱xkón ra ꞌsín.
\v 9 Kjín sko̱ya kjoa̱ iskonangi‑la̱; tanga jè Jesús, ni̱jngo ꞌén kiìchja̱.
\v 10 Ya̱á tjítsa̱jna‑te xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, ko̱ xi̱ta̱ ra bakón‑ya kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, nga ꞌñó i̱nchibángi.
\v 11 Jè Herodes, ko̱ jñà chíchàn‑la̱, tsachrjengi‑ní; ta kjoa̱á kijtsetákon; isíkáya nikje ra ꞌñó nda kjòn koni ꞌtse̱ xi̱ta̱xá ítjòn nga isìsobà‑la̱; a̱kjòn isìkasén ìjngo ꞌká‑ila̱ jè Pilato.
\v 12 Ni̱chjin ꞌkia̱, tsajo̱ónda‑ni jè Pilato ko̱ Herodes; ꞌkia̱ nga ꞌsa̱ ítjòn, kondra̱á tjítsa̱jna‑la̱ xákjén.
\s Kóꞌsín nga isinè‑la̱ kjo̱hiꞌin jè Jesús nga ki̱yá
\r (Mateo 27:15‑26; Marcos 15:6‑15; Juan 18:39–19:16)
\p
\v 13 Jè Pilato tsikíxkóya jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, xi̱ta̱xá, ko̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá,
\v 14 kitsò‑la̱:
\p ―Jiòn, inikasén‑ná jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱ nga fangioò, nga bixó: kjo̱sií bátsji‑la̱ xi̱ta̱ na̱xi̱ndá. Ko̱ ískonangií‑la̱ ya̱ ngixkòn. Ngaꞌtsì ꞌén ra fanè‑la, ni̱mé jé sakó‑na ra a̱ꞌta ꞌtse̱.
\p
\v 15 ’Jè Herodes, ti̱ꞌkoa̱á isìkasén india‑na jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, nga ni̱mé jé isakò‑te‑la̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱. Mì tsa mé jé tjín‑la̱; mì kì bakèn‑la̱ nga ki̱yá.
\v 16 Tsjaá‑la̱ kjo̱hiꞌin, a̱kjòn síkíjnandi̱í‑na.
\p
\v 17 ꞌKoa̱á ꞌsín tjínè‑la̱, ꞌkia̱ nga bitjo ꞌsí paxko̱, bijnandi̱í jngo‑ni xi̱ta̱ ra nda̱yá tjítsa̱ꞌya.
\v 18 Tanga jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá, jngoó jta̱ kijì ngaꞌtsiòo̱, kitsò:
\p ―¡Katiya Jesús; jè Barrabás ti̱kíjnandi̱í‑róoi̱!
\p
\v 19 Barrabás, nda̱yá tíjnaꞌya tà nga̱tjì‑la̱ nga xi̱ta̱ na̱xi̱ndá Jerusalén isìkjaán‑kjo ti̱ꞌkoa̱ jngo xi̱ta̱ isìꞌken.
\v 20 Pilato, mején‑la̱ nga si̱ìkíjnandi̱í‑ni Jesús; kiìchja̱á india‑ila̱ xi̱ta̱ na̱xi̱ndá.
\v 21 Tanga jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá ta isa̱á ꞌñó kiìchja̱‑isa, nga kitsò:
\p ―¡Krò katasiꞌta‑róoi̱! ¡Krò katasiꞌta‑róoi̱!
\p
\v 22 Ra ma‑ni jàn ꞌka̱ kitsó‑la̱ xi̱ta̱ na̱xi̱ndá:
\p ―¿Mé kjoa̱ ra ta̱ ꞌcho kiꞌsìn kjòn jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱? ꞌA̱n, ni̱mé jé sakó‑na ra a̱ꞌta ꞌtse̱, ra bakèn‑la̱ nga ki̱yá. Ti̱ꞌkoa̱á‑ni tsja‑la̱ kjo̱hiꞌin, a̱kjòn síkíjnandi̱í‑na.
\p
\v 23 ꞌÑó si kiꞌsìn jñà xi̱ta̱; ꞌñó kiìchja̱ nga mejèn‑la̱ krò katasiꞌta Jesús. Tà nga̱tjì‑la̱ nga ꞌñó kiìchja̱ ngaꞌtsì xi̱ta̱ ko̱ jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, isikijne‑ní.
\v 24 Jè Pilato kitsjá kjo̱hixi̱ nga katitjasòn koni ꞌsín isíjé xi̱ta̱ na̱xi̱ndá.
\v 25 Jè isíkíjnandi̱í‑ní jè xi̱ta̱ ra isíjé na̱xi̱ndá, jè ra ꞌmì Barrabás ra nda̱yá tíjnaꞌya nga kjo̱si tsakátsji ko̱ xi̱ta̱ isìꞌken. A̱kjòn isìnga̱tsja Jesús nga ko̱ꞌsín katasíko̱ koni ꞌsín mejèn‑la̱ ra jñà.
\s Kóꞌsín isiꞌta krò jè Jesús
\r (Mateo 27:32‑44; Marcos 15:21‑32; Juan 19:17‑27)
\p
\v 26 ꞌKia̱ nga kiìko̱ Jesús nga kiì káꞌta krò, itsabáꞌñó jngo xi̱ta̱ ra ꞌmì Simón ra ya̱ i̱ꞌnde‑la̱ ñánda̱ ꞌmì Cirene ra ꞌkia̱ chi̱ba̱‑la̱ tíꞌfahaꞌsen‑jin na̱xi̱ndá; jè isìꞌkamijìn krò nga kijì ya̱ a̱jto̱n íꞌtsi̱n Jesús.
\p
\v 27 Kjín xi̱ta̱ na̱xi̱ndá, ko̱ kjín íchjín tje̱n‑ngi‑la̱ Jesús ra kjindáyake nga mahi̱ma̱ke kjoa̱ ra tímaꞌtin.
\v 28 Jesús, isíkáfa‑ní, iskotsíjen‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Jiòn ndí íchjín ra ya̱ Jerusalén tsa̱jiòn, kì tà chjàn ꞌa̱n chindáyacha‑ná, jè chjíndáyacha ijo‑no ko̱ i̱xti‑no.
\v 29 Nga̱ ki̱jchò ni̱chjin nga tse kjo̱hiꞌin ꞌse̱, nga ki̱tso̱ xi̱ta̱: “Mé ta̱ nda‑la̱ jñà ra íchjín ꞌndi̱, jñà ra mì tsa i̱xti kiꞌse‑la̱, ko̱ jñà ra mì i̱xti isìkaki.”
\v 30 A̱kjòn ki̱ìꞌtsia̱ jñà xi̱ta̱ nga ki̱tso̱‑la̱ jñà nindo: “¡Katakané‑náji̱n!” Ko̱ ki̱tso̱‑la̱ jñà chrja̱ngi̱‑la̱ nindo: “¡Tìjtsahiꞌnde‑náji̱n!”
\v 31 Ra ꞌa̱n, koni jngo yá xkén, ꞌñó ꞌcho síko̱‑ná xi̱ta̱; jiòn ra xi̱ta̱ Jerusalén, ra koni jngo tsa yá kixì, isa̱á tà ꞌñó ꞌcho si̱ìko̱‑no xi̱ta̱.
\p
\v 32 Ti̱ꞌkoa̱ kiìko̱ó jò‑te xi̱ta̱ ra ꞌñó tse jé tjín‑la̱ ra ti̱ꞌkoa̱ ya̱ ki̱yáꞌta‑te krò.
\v 33 ꞌKia̱ nga ijchòko̱ ya̱ i̱ꞌnde ra ꞌmì I̱ꞌnde Sko̱ Miꞌken, tsakáꞌta krò Jesús ko̱ tsakáꞌta‑te xi̱ta̱ ra jò ma‑ni ra ꞌñó tse jé tjín‑la̱; jngo tsasíjna ya̱ ngakixi̱‑la̱, ko̱ jngo tsasíjna ya̱ ngaskoán‑la̱.
\v 34 ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―Na̱ꞌìn, ti̱jchaàꞌta‑la̱ ji̱; nga mì kì be mé kjoa̱ ra i̱nchiꞌsín jñà xi̱ta̱ kìi̱.
\p A̱kjòn jñà chíchàn isíská chi̱ya nga isìkaꞌbí‑la̱ xákjén nikje‑la̱.
\v 35 Jñà xi̱ta̱ na̱xi̱ndá i̱nchikotsíjen‑la̱; ti̱ꞌkoa̱á jñà xi̱ta̱xá ítjòn, i̱nchisísobá‑la̱:
\p ―Jñà xi̱ta̱ ra kjꞌií, maá tsachrjetjì kjo̱hiꞌin; tsa kixi̱ kjoa̱ nga jè ra Cristo, jè ra xá ko̱ꞌsín jahíjin‑ni Nainá, katachrjetjì kjo̱hiꞌin ijo‑la̱ ꞌndi̱‑ni̱.
\p
\v 36 Jñà chíchàn ti̱ꞌkoa̱á isìsobà‑te‑la̱ Jesús. Ijchò kinchaꞌta chraña‑la̱, kitsjá‑la̱ nandá binagre̱ nga isìꞌki.
\v 37 Kitsò‑la̱:
\p ―¡Tsa ji̱‑ní ra xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ judío, ti̱kíjnandi̱í‑ni ijo‑li!
\p
\v 38 Ko̱ jngo íte isiꞌta ya̱ sko̱ krò ra tjíꞌta ꞌén ra tsò: “Jé ra̱kìi̱ ra xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ judío”; nga ꞌén griego, ꞌén latín, ko̱ ꞌén hebreo tíchja̱.
\p
\v 39 Jngo xi̱ta̱ ra ya̱ kjiꞌta‑te krò ra ꞌñó tse jé tjín‑la̱, ꞌñó ꞌnga tsakáko̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¡Tsa ji̱‑ní ra Cristo [ra xá isìkasén‑li Nainá], ti̱kíjnandi̱í‑ni ijo‑li, ti̱ꞌkoa̱ ꞌsín ti̱kítsa̱jnandi̱í‑náji̱n!
\p
\v 40 Jè xi̱ta̱ ra ìjngo tsakátiko̱‑ní, kitsò‑la̱:
\p ―¿A mí skon‑la̱ ji̱ Nainá nga ngásòn kjo̱hiꞌin i̱nchinikjieén?
\v 41 Ra kjo̱hixi̱, bakén‑ná ra jién nga si̱kjieén kjo̱hiꞌin nga kíchjí‑ná jé‑ná, tà nga̱tjì‑la̱ nga ꞌñó ꞌcho kiꞌnié; tanga jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, ni̱mé kjoa̱ kiꞌsìn ra ꞌcho tjín.
\p
\v 42 ꞌKia̱á kitsò‑isa:
\p ―Jesús, kì niìjchaàjin‑ná ꞌkia̱ nga ijye kíꞌtsi̱i nga ko̱te̱xomi.
\p
\v 43 ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―ꞌKoa̱á xín kixi̱‑la; ꞌndi̱ ꞌndi̱, ya̱á ki̱jnako̱‑ná ya̱ ngajmi ya̱ i̱ꞌnde ñánda̱ ꞌñó nda chon.
\s Kóꞌsín kjomà ꞌkia̱ nga ꞌken Jesús
\r (Mateo 27:45‑56; Marcos 15:33‑41; Juan 19:28‑30)
\p
\v 44 ꞌKia̱ nga ijchò nchisen, skanda nga ijchò las tres, kjojñó‑ní nga tíjngo i̱sàꞌnde.
\v 45 Kjojñó jè tsáꞌbí, ko̱ jè nikje ra tja̱ꞌbáya ya̱ nga masen‑la̱ i̱ngo̱ ítjòn, jòya kjomà nga ichrjajndá.
\v 46 Jesús ꞌñó kiìchja̱, nga kitsò:
\p ―¡Na̱ꞌìn, ya̱á tíbijnáya ndsi̱i jè inìma̱‑na̱!
\p ꞌKia̱ nga ijye ko̱kitsò, a̱kjòn ꞌken.
\p
\v 47 Jè xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ chíchàn, ꞌkia̱ nga kijtse kjoa̱ kìi̱ koni ꞌsín kjomà, ꞌngaá isíkíjna Nainá, kitsò:
\p ―Ngi kixi̱ kitií kjoa̱, jè xi̱ta̱ ra̱kìi̱, xi̱ta̱ kixi̱‑ní.
\p
\v 48 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra kjóxkó ra kiì katsíjen‑la̱, ꞌkia̱ nga ijye kijtse kjoa̱ ra kjomà, kijí‑ni niꞌya‑la̱; ꞌbéjin inìma̱‑la̱ ta nga̱tjì‑la̱ nga ꞌñó tse kjo̱ba tjíjin.
\v 49 Ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra bexkon Jesús ko̱ íchjín ra tsikimaꞌta‑la̱ ra inchrabà‑ni skanda ya̱ Galilea, kjiín tsikitsa̱jna‑ni nga i̱nchikotsíjen‑la̱.
\s Kóꞌsín kjomà ꞌkia̱ nga isìhijin Jesús
\r (Mateo 27:57‑61; Marcos 15:42‑47; Juan 19:38‑42)
\p
\v 50 Jngo xi̱ta̱ tíjna ra ꞌmì José ra ꞌñó nda xi̱ta̱, ti̱ꞌkoa̱á xi̱ta̱ kixi̱‑ní. Ya̱á i̱ꞌnde‑la̱ ya̱ ñánda̱ ꞌmì Arimatea, na̱xi̱ndá ra chja̱‑ni Judea. Jngoó xi̱ta̱ ra ti̱ꞌkoa̱á xá tjín‑la̱ ꞌtse̱ xi̱ta̱xá‑la̱ xi̱ta̱ judío.
\v 51 Jè José, tíkoñá‑te‑la̱ nga mejèn‑la̱ ske̱ kóꞌsín batéxoma Nainá; mì kì isasèn‑la̱ koni ꞌsín tsajo̱óya‑ni jñà xi̱ta̱xá xákjén ko̱ koni ꞌsín kiꞌsìn.
\v 52 Kiìjkon jè Pilato nga isíjé‑la̱ ijo‑la̱ Jesús.
\v 53 Tsaje̱nꞌta ya̱ a̱ꞌta krò; isíkájté jngo nikje chroba; a̱kjòn ya̱á kiì kíhijin ya̱ ñánda̱ xá ko̱ꞌsín itjáꞌxa̱‑ni na̱xi̱ nga nga̱jo̱‑la̱ miꞌken. Ya̱ nga̱jo̱ ra̱kìi̱, ni̱ sa jngo miꞌken ya̱ sijna.
\v 54 Jè ni̱chjin ꞌkia̱, ꞌkia̱‑ní nga bìtsa̱jnanda xi̱ta̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌsí paxko̱; ijyeé kja̱me bijchó chi̱ba̱‑la̱ nga maꞌtsia̱ jè ni̱chjin níkjáya.
\p
\v 55 Jñà íchjín ra inchrabà‑ni Galilea, kijí‑te ya̱ ñánda̱ tíjna jè nga̱jo̱‑la̱ miꞌken; ko̱ xko̱ón kijtse‑ni kóꞌsín isijna ijo‑la̱ Jesús.
\v 56 ꞌKia̱ ꞌji‑ni niꞌya‑la̱ tsikínda sihìti̱ ko̱ chijo xka̱ ra ꞌñó nda jne̱. A̱kjòn isíkjáya jè ni̱chjin níkjáya koni ꞌsín tíchja̱ kjo̱téxoma.
\c 24
\s Kóꞌsín kjomà ꞌkia̱ nga jaáya india‑ila̱ Jesús
\r (Mateo 28:1‑10; Marcos 16:1‑8; Juan 20:1‑10)
\p
\v 1 Jè ni̱chjin ꞌkia̱ nga maꞌtsia̱ xomàna̱, ꞌñó ta̱jñòya kijì jñà íchjín kìi̱ ya̱ nga̱jo̱‑la̱ chrjó miꞌken ñánda̱ isìhiꞌnde ijo‑la̱ Jesús nga kiìko̱ jñà sihìti̱ ra tsikínda nga ki̱ìxten‑jnó ijo‑la̱ Jesús; ko̱ tje̱n‑ko̱ iꞌka íchjín ra kjꞌií.
\v 2 ꞌKia̱ nga ijchò, kijtseé jè na̱jo̱ ra tjíchjàjto‑ni ya̱ nga̱jo̱‑la̱ miꞌken nga xìn kjijna.
\v 3 ꞌKia̱ nga ꞌjahaꞌsen‑ngi ya̱ nga̱jo̱ chrjó miꞌken, mì kì isakò‑la̱ ijo‑la̱ Na̱ꞌín‑ná Jesús.
\v 4 ꞌKia̱ nga i̱nchisíkájno íchjín kìi̱, ta ndi̱to̱ón tsinchaꞌta jò‑la̱ xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra kjiya nikje ra fate niꞌí kjòn.\fig Two angels and two women at door of tomb- 50%|35-cn01853B.tif|col|LUK 24:4‑7||Jñà ìkja̱li̱ ra jò ma‑ni ra isíkjíꞌnchré íchjín nga ijyeé jaáya‑la̱ Jesús|LUK 24:4\fig*
\v 5 Ta itsakjón jñà íchjín kìi̱; tsincha-niñaꞌtá skanda ya̱ a̱ꞌta nangi. ꞌKia̱á kitsò jñà xi̱ta̱ ꞌxi̱n ra jò ma‑ni:
\p ―¿Mé‑ni ya̱ fatsjijin‑la miꞌken jè xi̱ta̱ ra tíjnakon?
\v 6 Mì tsa ti̱ yá tjín‑ni i̱jndíi̱, ijyeé kàfaháya‑ila̱. Ti̱kítsjen koni ꞌsín kitsò‑no ꞌkia̱ nga tíjna‑isa ya̱ Galilea,
\v 7 nga kitsò: “Jè Iꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱, tjínè‑la̱ nga ya̱ ko̱nga̱tsja jñà xi̱ta̱ jé nga koa̱àꞌta krò, tanga ꞌkia̱ nga ki̱jchò jàn ni̱chjin kjoa̱áya india‑la̱.”
\p
\v 8 Jñà íchjín kìi̱, ꞌkia̱á ítsjen‑la̱ koni ꞌsín kitsò Jesús.
\v 9 ꞌKia̱ ijye tsáfa‑ni nga kiì katsíjen‑la̱ nga̱jo̱‑la̱ miꞌken, tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra tsikíxáya‑la̱ Jesús ra tejngo ma‑ni ko̱ jñà xi̱ta̱ ra iꞌka.
\v 10 Jñà íchjín ra ꞌjiìkó ꞌén nga tsiꞌkéna̱jmí, jè ra ꞌmì María Magdalena, ko̱ ra ꞌmì Juana, jè María ra na̱‑la̱ ma Jacobo ko̱ jñà íchjín ra iꞌka.
\v 11 Tanga jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús ra tsikíxáya‑la̱, ra ta kjoa̱ ndi̱to̱n, tà kjo̱ská kjomà‑la̱; mì kì kjokjiín‑la̱ ꞌén ra tsiꞌkéna̱jmí‑la̱ jñà íchjín kìi̱.
\p
\v 12 Tanga jè Pedro, ndi̱to̱ón kijì, nga kiì katsíjen ya̱ ñánda̱ tíjna jè nga̱jo̱‑la̱ miꞌken; ꞌkia̱ nga iskotsíjenꞌséen ya̱ nga̱jo̱, ta jñá kjihijyo‑isa nikje ra isijtéjin ijo‑la̱ Jesús. A̱kjòn tsáfa‑ni ya̱ niꞌya‑la̱; tà kjóxkón‑la̱ kjoa̱ ra kjomà.
\s Mé ra kjomà ya̱ ndi̱yá ra ꞌmì Emaús
\r (Marcos 16:12‑13)
\p
\v 13 Ti̱jé‑ni ni̱chjin ra̱kìi̱, jò xi̱ta̱‑la̱ Jesús i̱nchifì jngo na̱xi̱ndá i̱tsé ra ꞌmì Emaús, ra tjín‑la̱ tsa tejngo jmi metro skanda ya̱ Jerusalén.\fig Jesus and disciples on Emmaus road- 50%|34-cn01859B.tif|col|LUK 24:13‑27|| |LUK 24:13\fig*
\v 14 ꞌKia̱ nga i̱nchifì ya̱ a̱ya ndi̱yá, kií i̱nchijo̱óya‑ni ngaꞌtsì kjoa̱ ra kjomà.
\v 15 ꞌKia̱ i̱nchijo̱ó ko̱ i̱nchikjonangi‑la̱ xákjén, ijchò kasiꞌta chraña‑la̱ ra ti̱jè‑ni Jesús nga ta̱ña tsakáhijtako̱.
\v 16 Tanga ꞌkoa̱á ꞌsín kjomà‑la̱ koni tsa tjíchjà xko̱n, mì kì kijtsexkon Jesús.
\v 17 Jesús iskonangií‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé ꞌén ra ta̱ nda chibàya‑no nga timaya ndi̱yá, ko̱ mé‑ni nga ta̱ ba tjín‑no?
\p
\v 18 ꞌKia̱á kiìchja̱ jè ra ꞌmì Cleofas, kitsò:
\p ―Ta ngaꞌtsì xi̱ta̱ ra xìn i̱ꞌnde‑la̱ ra títsa̱jna ya̱ Jerusalén, tà ji̱áa‑ni ra mì tjíjin‑la̱ jè kjoa̱ ra kjomà ya̱, ni̱chjin ra tsato.
\p
\v 19 Jesús kitsó‑la̱:
\p ―¿Mé kjoa̱ ra kjomà?
\p Jñà xi̱ta̱ kìi̱ kitsó‑la̱:
\p ―A̱ꞌta ꞌtse̱ Jesús ra ya̱ Nazaret i̱ꞌnde‑la̱, jè ra kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá; ꞌñó kiꞌse‑la̱ ngaꞌñó a̱ꞌta ꞌtse̱ kjoa̱ ra kiꞌsìn ko̱ a̱ꞌta ꞌtse̱ ꞌén ra kiìchja̱ ngixko̱n Nainá, ko̱ ya̱ ngixko̱n ngaꞌtsì xi̱ta̱ na̱xi̱ndá.
\v 20 Jñà xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ na̱ꞌmì, ko̱ xi̱ta̱xá‑na̱ji̱n, ya̱á isìnga̱tsja xi̱ta̱xá ꞌtse̱ Roma nga isiꞌta krò ko̱ nga iniꞌken.
\v 21 ꞌKoa̱á ꞌsín i̱nchichiñá‑ji̱n tsiki; bixó‑náji̱n tsa jè‑ní ra ma‑la̱ si̱ìkítsa̱jnandi̱í‑ni xi̱ta̱ na̱xi̱ndá Israel. Tanga ijyeé fì jàn ni̱chjin nga ko̱ꞌsín kjomà.
\v 22 Tjín iꞌka íchjín ra tjítsa̱jnajin‑naji̱n, ra ta̱jñò kàfì katsíjen nga̱jo̱‑la̱ miꞌken. ꞌKia̱ nga kàꞌfìi̱‑ni kábíxkón‑naji̱n nga káꞌbéna̱jmí‑naji̱n
\v 23 nga mì‑ró kì kàsakó‑la̱ ijo‑la̱ Jesús; ti̱ꞌkoa̱ kàbe‑ró ìkja̱li̱ ra kàtsò‑la̱: Jesús tíjnakon‑ní.
\v 24 ꞌKia̱á kàfì‑te iꞌka xi̱ta̱ xàngi̱‑ji̱n ra kàfì katsíjen‑la̱ nga̱jo̱‑la̱ miꞌken. ꞌKoa̱á‑ró ti̱ꞌsín kàbe‑ni koni ꞌsín kàtsò jñà íchjín, tanga mì‑ró yá tjín ra jè Jesús.
\p
\v 25 ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―¡Mé ta̱ tája‑ni inìma̱‑no nga mì kì machi̱ya‑no ko̱ mì kì makjiín‑no koni ꞌsín kitsò jñà xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱!
\v 26 ¿A mí ꞌya, nga xá ꞌkoa̱á ꞌsín ítjòn si̱ìkjiín‑ni kjo̱hiꞌin jè Cristo [ra xá isìkasén‑ni Nainá], a̱kjòn ꞌkia̱á ki̱ji̱ ya̱ ján ngajmi nga jeya kíjna?
\p
\v 27 Tsiꞌkéna̱jmíya‑la̱ kótsò‑ni koni ꞌsín tíchja̱ ngaꞌtsì Xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌÉn‑la̱ Nainá a̱ꞌta ꞌtse̱ Cristo. Tsikíꞌtsia̱ kjòn‑ni xa̱jo̱n ra tsikínda Moisés; a̱kjòn tsiꞌkéna̱jmíya‑la̱ ngaꞌtsì xa̱jo̱n ra tsikínda jñà xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱.
\p
\v 28 ꞌKia̱ nga ijchò ya̱ na̱xi̱ndá ñánda̱ i̱nchifì xi̱ta̱ kìi̱, ꞌkoa̱á ꞌsín kiꞌsìn Jesús koni tsa isa̱ kjin tífì.
\v 29 Tanga jñà xi̱ta̱ kìi̱, kjo̱ꞌñó isíkíjna; kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱jnako̱‑náji̱n ijyeé kjòhixón‑ní, ijyeé iskatjì tsáꞌbí.
\p Kjokjiín‑la̱ jè Jesús; ꞌjahaꞌsen niꞌya nga tsikijnako̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱.
\v 30 ꞌKia̱ nga ijye títsa̱jnaꞌta ya̱ ímixa̱, iskábé ni̱ño̱ nchra̱jín, kitsjá‑la̱ kjo̱nda Nainá, a̱kjòn isìjòya, kitsjá‑la̱ jñà xi̱ta̱ kìi̱.
\v 31 ꞌKia̱á kitsjáꞌnde Nainá nga nda tsatsíjen‑ila̱; kijtsexkon nga jè Jesús; tanga jè Jesús, ta ndi̱to̱ón ichijà ya̱ ngixko̱n xi̱ta̱ kìi̱.
\v 32 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ xákjén:
\p ―Kií‑la ta̱ nda kàmatsja‑ila̱ inìma̱‑ná ꞌkia̱ nga kábáko̱‑ná ya̱ a̱ya ndi̱yá nga káꞌbéna̱jmíya‑ná a̱ꞌta ꞌtse̱ Xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌÉn‑la̱ Nainá.
\p
\v 33 Mì kì ti̱ iskoñá‑ni, ndi̱to̱ón tsáfa india‑ni ya̱ Jerusalén; ijchò india‑ni ya̱ niꞌya ñánda̱ kjóxkóya xákjén, ko̱ jñà ra tejngo ma‑ni, ko̱ jñà xi̱ta̱ ra iꞌka.
\v 34 Jñà xi̱ta̱ ra tejngo ma‑ni kitsò‑la̱ xákjén:
\p ―Kixi̱ kitií kjoa̱, ijyeé kàfaháya‑ila̱ Na̱ꞌín‑ná Jesús; ijyeé kàbe jè Simón.
\p
\v 35 ꞌKia̱á tsiꞌkéna̱jmí‑te jñà xi̱ta̱ ra jò ma‑ni kóꞌsín kjomàꞌtin ya̱ a̱ya ndi̱yá, ko̱ kóꞌsín kjomà nga kijtsexkon Jesús ꞌkia̱ nga isìjòya ni̱ño̱ nchra̱jín.
\s Kóꞌsín nga jè Jesús tsakón‑la̱ ijo‑la̱ jñà xi̱ta̱ ra kotáꞌyáꞌta‑la̱
\r (Mateo 28:16‑20; Marcos 16:14‑18; Juan 20:19‑23)
\p
\v 36 Takó ti̱ꞌkia̱á i̱nchichja̱-isa‑ni nga i̱nchiꞌbéna̱jmí‑la̱ xákjén kjoa̱ kìi̱, nga tsasijnajin masen‑la̱ Jesús; isíkjáya‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―ꞌNchán katasíkítsa̱jna‑no Nainá.
\p
\v 37 Jñà xi̱ta̱ kìi̱, ꞌñó itsakjòn, ko̱ ꞌñó isinchaxkón‑la̱ ꞌkia̱ nga kijtse; kitsó‑ní tsa tà inìma̱‑la̱ miꞌken‑ní.
\v 38 ꞌKia̱á kitsò Jesús:
\p ―¿Mé ta̱ nda bíxkón‑la ijo‑no? ¿Ko̱ mé‑ni ko̱tsò‑ni kjo̱bítsjen ra nchrabájin ya̱ inìma̱‑no?
\v 39 Chítsijen‑la jñà ndsa̱ ko̱ ndsa̱koàa̱. ꞌA̱n‑ná. Tjaꞌtá‑ná ndsa̱à ko̱ chítsijen‑ná. Jngo ra tà inìma̱, tsìn‑la̱ ijo, ti̱ꞌkoa̱á tsìn‑la̱ ninda, tanga ꞌa̱n tjín‑na, koni ꞌsín i̱nchichitsíjen‑nájiòn.
\p
\v 40 ꞌKia̱ nga ijye ko̱kitsò‑la̱, tsakón‑la̱ tsja ko̱ ndsa̱ko̱.
\v 41 Tanga jñà xi̱ta̱‑la̱ mì kì ndi̱to̱n kjokjiín‑la̱ nga ꞌñó tsja kiꞌse‑la̱ ko̱ ꞌñó isinchaxkón‑la̱ ꞌkia̱ nga kijtse. ꞌKia̱á iskonangi‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¿A tjín chiba‑no tsajmì ra ma chine?
\p
\v 42 Kitsjá i̱tsé‑la̱ ti̱ ra ijye kichjàn, [ko̱ tsjén‑la̱ cho̱ sera̱].
\v 43 Iskábé Jesús, a̱kjòn iskine ya̱ ngixko̱n jñà xi̱ta̱‑la̱.
\v 44 ꞌKia̱á kitsò‑la̱ xi̱ta̱‑la̱:
\p ―Jñà kjoa̱ ra kjomàꞌtiaa̱n, jñá‑ní ra tsiꞌkènájmí‑no ꞌkia̱ nga ti̱ꞌsa̱ ya̱ tsakáti̱jnako̱‑no. ꞌKoa̱á ꞌsín kíxin‑no nga ki̱tjasòn ijye‑ní koni ꞌsín tíchja̱ ra a̱ꞌta tsa̱ꞌa̱n, xa̱jo̱n ꞌtse̱ kjo̱téxoma‑la̱ Nainá ra tsikínda Moisés, ko̱ ꞌtse̱ xi̱ta̱ ra isìchjeén Nainá nga kiìchja̱ ngajo‑la̱, ko̱ ra tjíꞌta xa̱jo̱n ꞌtse̱ Salmo.
\p
\v 45 ꞌKia̱á nda isìchi̱ya‑la̱ mé‑ni nga katjahaꞌsen‑jin‑la̱ koni ꞌsín tíchja̱ Xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌÉn‑la̱ Nainá.
\v 46 Kitsò‑la̱:
\p ―ꞌKoa̱á ꞌsín tíchja̱ Xa̱jo̱n ra tjíꞌta ꞌÉn‑la̱ Nainá nga tsò nga ꞌa̱n ra Cristo [ra xá isìkasén‑na Nainá], tjínè‑na nga ki̱yáa̱; ꞌkia̱ nga ki̱jchò jàn ni̱chjin, kjoa̱áyaá‑ina.
\v 47 Nainá si̱hijchaꞌtá‑la̱ jé‑la̱ xi̱ta̱ ra a̱ꞌta ꞌtse̱ Jesús, ꞌkia̱ nga jñà xi̱ta̱ si̱íkájno jé‑la̱ nga mì ti̱ jé koa̱àtsji‑ni. Jè ꞌén kìi̱, machjeén‑ní nga ꞌse̱na̱jmíya ijye‑la̱ xi̱ta̱ ko̱ꞌtsia̱ kjòn‑ni Jerusalén skanda nga tíjngo i̱sàꞌnde.
\v 48 Jiòn ꞌkéna̱jmió kjo̱kixi̱ koni ꞌsín kjomà.
\v 49 ꞌA̱án sikásén‑no jè kjo̱tjò ra tsjá Na̱ꞌìn‑na̱ koni ꞌsín ijye kitsjá ꞌén‑la̱. Tanga jiòn, i̱ ti̱tsa̱jna Jerusalén skanda ꞌkia̱ nga ijye tjábé‑no ngaꞌñó ra nchrabá‑ni ján ngajmi.
\s Kóꞌsín kijìmijìn‑ni ján ngajmi jè Jesús
\r (Marcos 16:19‑20)
\p
\v 50 ꞌKia̱á kiìko̱ xi̱ta̱‑la̱ skanda ya̱ na̱xi̱ndá Betania. Iskimíꞌnga tsja nga isíjé‑la̱ Nainá nga katasíchikonꞌtin jñà xi̱ta̱ kìi̱.
\v 51 ꞌKia̱ nga tísíjéꞌtin xi̱ta̱‑la̱, a̱kjòn itjàmítje̱n nga kijì ján ngajmi.
\v 52 Jñà xi̱ta̱‑la̱, ꞌkia̱ nga ijye tsinchaxkóꞌnchiꞌta‑la̱ Jesús nga kijtsexkón, tsja tjín‑la̱ nga kijì‑ni ya̱ Jerusalén.
\v 53 Ko̱ ya̱á tsikitsa̱jna kiꞌta ya̱ a̱ya i̱ngo̱ ítjòn nga ꞌnga ko̱ jeya isíkíjna Nainá.