\id LUK
\h San Lucas
\toc1 San Lucas
\mt ꞌÉn ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ tsꞌe̱ Cristo koni sꞌín kiskiì San Lucas
\c 1
\s ꞌÉn xi kiskiì‑la̱ Teófilo jè Lucas
\p
\v 1 Kjoa̱ kixi̱ xi komà i̱jiìn na̱xa̱ndá i̱tꞌaà tsꞌe̱ Cristo, jye kjìn ma‑ne xi̱ta̱ xi kiskiì chiba
\v 2 koni sꞌín tsakóya‑naje̱n jñà xi̱ta̱ xi xko̱n kijtseè‑ne skanda tàtsꞌen‑la̱ kjoa̱, ti̱jñà‑ne xi kisꞌe‑la̱ xá nga kisìkaꞌbí ꞌén ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ tsꞌe̱ Cristo.
\v 3 Ngaji̱ Na̱ꞌèn Teófilo xi ꞌñó ndeè, ti̱koa̱á ꞌa̱n, ndaà sasén‑na nga tìkjiì‑lè xo̱jo̱n jè, koni sꞌín tjín nga jngoò ìjngoò sko̱ya kjoa̱; ndaà tsohotsjì‑jñaà yije skanda ti̱sa̱ tàtsꞌen‑la̱ kjoa̱
\v 4 mé‑ne nga ìsa̱ ndaà jcha̱‑ne kjoa̱ kixi̱ xi nguì ko̱sꞌín tjín, jñà ꞌén xi kꞌoa̱sꞌín tsakóya‑lè xi̱ta̱.
\s ꞌÉn xi kiìchja̱ jngoò àkja̱le̱‑la̱ Nainá nga i̱skan jtsꞌín Juan xi kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱
\p
\v 5 Koi na̱chrjein kꞌe̱ nga jè tíjna xi̱ta̱xá ítjòn Herodes ján nangui Judea, tíjna jngoò no̱ꞌmiì xi Zacarías ꞌmì xi tje̱‑la̱ tsꞌe̱ Abías. Jè Zacarías tjín‑la̱ chjo̱ón xi Elisabet ꞌmì xi ti̱koa̱ tje̱‑la̱ tsꞌe̱ Aarón.
\v 6 Jñà ingajò, xi̱ta̱ kixi̱‑né nga nguixko̱n Nainá. Síkitasòn yije‑né ngatsꞌiì kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá.
\v 7 Tsjìn‑la̱ i̱xti; jè Elisabet, chjo̱ón ꞌndi̱‑né; ingajò, jyeé ꞌñó xi̱ta̱ jchínga.
\p
\v 8 Jngoò na̱chrjein, jñà xi̱ta̱ no̱ꞌmiì xi síxákjoò Zacarías, jñà tsako̱‑la̱ nga kisìxá nguixko̱n Nainá.
\v 9 Koni sꞌín tjín kjo̱tíxoma xi tsꞌe̱ no̱ꞌmiì Israel, tsako̱‑la̱ suerte Zacarías nga jahasꞌen niꞌya tsjeè‑la̱ Nainá, ya̱ i̱ya i̱ngo̱ ítjòn, nga jè ko̱kà chrjongó‑la̱ Nainá.
\v 10 Jè hora kꞌe̱ nga tì chrjongó‑la̱ Nainá ngatsꞌiì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, ya̱á títsa̱jna ndi̱tsin nga nchichja̱tꞌaà‑la̱ Nainá.
\v 11 Jè Zacarías tsatsejèn jngoò‑la̱ àkja̱le̱‑la̱ Nainá xi síjna kixi̱ ya̱ ngobà kixi̱‑la̱ ñánda tìsòn chrjongó‑la̱ Nainá.
\v 12 Jè Zacarías kꞌe̱ nga kijtseè, tà kjòxkón‑la̱, tà kitsakjòn‑né.
\v 13 Ta̱nga jè àkja̱le̱‑la̱ Nainá kitsò‑la̱:
\p ―Ngaji̱, Zacarías, kì tsakjoòn‑jèn; jè kjoa̱ bìtsiꞌba‑lè jye kinaꞌyà‑la̱; jè chjo̱ón‑lè Elisabet, jtsꞌín jngoò‑la̱ kiꞌndí xꞌi̱n; kꞌoa̱á sꞌín kítꞌaà ꞌín‑la̱ nga Juan kꞌoín.
\v 14 ꞌÑó sꞌe̱‑lè kjo̱tsja. Koi kjoa̱‑la̱ nga jè kiꞌndí xi jtsꞌín, kjìn xi̱ta̱ kjo̱tsja‑la̱.
\v 15 Xi̱ta̱ ítjòn kíjna nga nguixko̱n Nainá; mìkiì xán skꞌoí nga xó kꞌoa̱á sꞌín kitjaàjiìn‑ne; Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá si̱jiìn ini̱ma̱‑la̱ skanda ti̱kꞌe̱‑ne nga ti̱sa̱ tíjnaꞌyaꞌma i̱ndso̱ꞌba̱ nea̱‑la̱.
\v 16 Xi i̱tꞌaà tsꞌe̱, kjìn xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Israel ko̱ófatꞌaà‑la̱ Nainá.
\v 17 Jè kjoi̱ ítjòn‑la̱ Na̱ꞌèn‑ná. Si̱jiìn ini̱ma̱‑la̱ ngaꞌñó xi kisìkjeén jè Elías xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá. Ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ jchínga, ꞌnchán si̱ìkítsa̱jnako̱ i̱xti‑la̱. Jñà xi̱ta̱ xi tájaàjiìn tjín ini̱ma̱‑la̱ nga mìkiì síkitasòn, si̱ìkjatjìya‑la̱ kjo̱hítsjeèn‑la̱ mé‑ne nga sꞌe̱‑la̱ kjoa̱ chji̱ne̱ xi tjín‑la̱ xi̱ta̱ kixi̱. Kꞌoa̱á sꞌín si̱ìkíyijòndaà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá mé‑ne nga kítsa̱jnandaà‑ne kꞌe̱ nga kjoi̱í Na̱ꞌèn‑ná.
\p
\v 18 Zacarías kitsò‑la̱ jè àkja̱le̱:
\p ―¿Kó sꞌín skoeè‑na tsà kixi̱ kjoa̱? ꞌA̱n, jye ꞌñó xi̱ta̱ jchínga; ti̱koa̱á chjo̱ón‑na̱ jye tífehetꞌaà na̱chrjein‑la̱.
\p
\v 19 Jè àkja̱le̱ kitsò:
\p ―ꞌA̱n‑ná Gabriel xi tìjna̱a nguixko̱n Nainá; kisìkasén‑na nga kichjàko̱‑lè, tsjaà‑lè ꞌén ndaà‑la̱ Nainá.
\v 20 I̱ꞌndei̱, kijna chi̱sín‑né, mìkiì ko̱ma ki̱nókjoi̱i skanda kꞌe̱ nga ki̱jchò na̱chrjein nga ki̱tasòn ꞌén koi, koií kjoa̱‑la̱ nga mìkiì kòmokjeiín‑lè ꞌén‑na̱ xi kàxan‑lè.
\p
\v 21 Jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, nchikoña‑la̱ Zacarías. Kjònangui‑la̱ xíkjín nga tífìchrjein‑la̱ nga mìkiì xátí bitjo‑ne niꞌya tsjeè‑la̱ Nainá.
\v 22 \fig Zechariah leaving temple -33%|23-CN01603b.tif|col|Luk 1:22||Zacarías itjo‑ne i̱ngo̱ nga mì ti̱ kiì ma chja̱‑ne.|LUK 1.22\fig*Kꞌe̱ nga jye itjo‑ne jyeé kjòchi̱sín; mì ti̱ kiì ma chja̱‑ne; jñà xi̱ta̱ xi nchikoña‑la̱ kisꞌejiìn‑la̱ nga tjín kjoa̱ xi kijtseè ya̱ i̱ya niꞌya tsjeè‑la̱ Nainá; Zacarías tà jmeé chi̱sín‑ìsa tsja. Kꞌoa̱á sꞌín tsibìjna nga mìkiì komà kiìchja̱.
\p
\v 23 Zacarías, kꞌe̱ nga jye kisisòn jñà na̱chrjein nga kisìkitasòn xá‑la̱, kiì‑ne niꞌya‑la̱.
\v 24 Kꞌe̱ nga komà i̱skan, jè chjo̱ón Elisabet, kiꞌndí tsꞌa; ꞌòn sá mì ti̱ kiì itjo‑ne niꞌya‑la̱. Kitsò:
\v 25 “Kꞌoa̱á sꞌín kisìko̱‑na jè Nainá xi i̱tꞌaà tsꞌa̱n: kijtseè i̱ma̱á‑na nga kitsjaà‑na kjo̱ndaà‑la̱ mé‑ne nga mì kiì ti̱ ko̱chrjekàngui‑na xi̱ta̱.”
\s Kií komà kꞌe̱ nga jngoò àkja̱le̱ tsibéno̱jmí nga i̱skan jtsꞌín jè Jesús
\p
\v 26 \fig Angel speaking to Mary -25% Luk 1:26-38|24-CN01606b.tif|col|Luk 1:26-38||Jè àkja̱le̱ Gabriel xi tíhóko̱ María.|LUK 1.26\fig*Kꞌe̱ nga ijchò joòn sá, jè àkja̱le̱ Gabriel, Nainá kisìkasén jngoò na̱xa̱ndá xi chja̱‑ne Galilea ñánda ꞌmì Nazaret.
\v 27 Kiìkon jngoò chjo̱ón xo̱ngó xi tjín‑ne nga jè ki̱xan‑ko̱ jngoò xi̱ta̱ xi ꞌmì José xi tje̱‑la̱ tsꞌe̱ xi̱ta̱xá ítjòn xi kiꞌmì David. Jè ꞌín‑la̱ chjo̱ón xo̱ngó, María ꞌmì.
\v 28 Jè àkja̱le̱, kꞌe̱ nga jahasꞌen niꞌya nga kijtseèxkon María, kitsò‑la̱:
\p ―¡Ndaà‑lè, ngaji̱ xi ji̱ kitjoé‑lè kjo̱ndaà jè! Nainá tíjnako̱‑lè. Ngaji̱ xi ndaà kjòchikon‑tꞌin mì kꞌoa̱á‑ne koni íchjín xi kjꞌei̱í.
\p
\v 29 Jè María kꞌe̱ nga kijtseèxkon, tà kjòxkón‑la̱ koni sꞌín kitsò‑la̱ jè àkja̱le̱; kisìkítsjeèn kó tsòya‑ne nga ko̱sꞌín jꞌiì síhixatꞌaà‑ne.
\v 30 Jè àkja̱le̱ kitsò‑la̱:
\p ―María, kì tsakjoòn‑jèn, jye kitjoé‑lè kjo̱ndaà nga nguixko̱n Nainá.
\v 31 I̱ꞌndei̱ ko̱xkꞌén‑né, kiꞌndí jcha̱ jngoiì. Kꞌoa̱á sꞌín kítꞌiì ꞌín‑la̱ nga Jesús kꞌoín.
\v 32 Xi̱ta̱ ítjòn ko̱ma; Kiꞌndí‑la̱ Nainá kꞌoín xi ìsa̱ ꞌñó ꞌnga tíjna; Nainá, jè si̱ìnga̱tsja kjo̱tíxoma‑la̱. Xi̱ta̱xá ítjòn kíjna koni sꞌín tsibìjna David xi xi̱ta̱ jchínga‑la̱ komà.
\v 33 Jè ko̱tìxoma‑la̱ na̱xa̱ndá Israel. Kjo̱tíxoma‑la̱ mì kì kjoe̱hetꞌaà ni̱ta̱ kjé‑ne.
\p
\v 34 Jè María kꞌe̱é kitsò‑la̱ àkja̱le̱:
\p ―¿Kó sꞌín ko̱ma jè kjoa̱ koi? Nga mìtsà xꞌi̱n tjín‑na.
\p
\v 35 Jè àkja̱le̱ kitsò:
\p ―Jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá ki̱tjojen‑nè‑lè. Jè ngaꞌñó‑la̱ Nainá xi ꞌñó ꞌnga tíjna koi̱ìjtsatꞌin‑lè koni jngoò ꞌnguién‑la̱ ifi mé‑ne jè kiꞌndí tsjeè xi jtsꞌín, Kiꞌndí‑la̱ Nainá kꞌoín.
\v 36 Jè xingui̱i Elisabet xi chjo̱ón ꞌndi̱, kò joòn sá tjín‑la̱ nga kiꞌndí ꞌya na̱sꞌín jye ꞌñó xi̱ta̱ jchínga.
\v 37 Xi i̱tꞌaà tsꞌe̱ Nainá, ni̱jngoò kjoa̱ xi mìkiì ko̱ma‑la̱ ―kitsò àkja̱le̱.
\p
\v 38 Kꞌe̱é kitsò María:
\p ―ꞌA̱n‑ná xi chjo̱ón chi̱ꞌnda‑la̱ Nainá; kꞌoa̱sꞌín kàtama koni sꞌín kòꞌmì‑ná.
\p Jè àkja̱le̱ ti̱nguixko̱ón‑ne kiì‑ne.
\s Kií komà kꞌe̱ nga jè María kiì katsejèn‑la̱ Elisabet
\p
\v 39 Na̱chrjein koi, jè María ni̱to̱ón kiì jngoò na̱xa̱ndá xi kijnaꞌnchò nindoò ján nangui Judea.
\v 40 Jahasꞌen niꞌya‑la̱ Zacarías; kisìhixatꞌaà Elisabet.
\v 41 Kꞌe̱ kiìꞌnchré Elisabet nga kisìhixatꞌaà María, kiꞌndí xi ꞌya, kiskìꞌnga i̱ya i̱ndso̱ꞌba̱. Jè ini̱ma̱‑la̱ Elisabet ndaà kisꞌejiìn Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá.
\v 42 Kꞌe̱é ꞌñó kiìchja̱, kitsò:
\p ―¡Nainá, ìsa̱á ꞌñó ndaà tísíchikon‑tꞌin‑lè mì kꞌoa̱á‑ne koni jñà íchjín xi kjꞌei̱í; ti̱koa̱á kiꞌndí‑lè xi tíjnaya i̱ndso̱ꞌboì ꞌñó ndaà tímachikon‑tꞌin!
\v 43 ¿Yá‑ná ꞌa̱n? ¡Mé tà ndaà kòfꞌìi̱jchon‑ná ji̱ xi nea̱‑la̱ Na̱ꞌèn‑ná!
\v 44 Ti̱kꞌe̱‑né nga kàꞌnchrè nga kànìhixatꞌaà‑ná, kiꞌndí‑na̱ kàkjìꞌngaya i̱ndso̱ꞌbà nga tsja kòma‑la̱.
\v 45 ¡Mé tà ndaà‑lè nga mokjeiín‑lè ꞌén xi kisꞌeno̱jmí‑lè! Jè ꞌén xi kiìchja̱ Nainá ki̱tasòn‑né ―kitsò Elisabet.
\p
\v 46 \fig Mary praises God - 25% Luk 1:46-55|25-CN01610b.tif|col|Luk 1:46-55||Luk 1:46-55|LUK 1.46\fig*Jè María kitsò:
\q Ini̱ma̱‑na̱ ꞌñó ꞌnga tísíkíjna Nainá.
\q
\v 47 Matsja‑na i̱tꞌaà tsꞌe̱ Nainá xi ochrjekátjì‑na.
\q
\v 48 Kijtseè i̱ma̱á‑na, ꞌa̱n xi chjo̱ón chi̱ꞌnda‑la̱ ma;
\q i̱ꞌndei̱ skanda ni̱ta̱ kjé‑ne kꞌoa̱á sꞌín ki̱tso̱‑na xi̱ta̱: “Mé tà ndaá‑la̱.”
\q
\v 49 ꞌÑó ndaà tse kjoa̱ kisìko̱‑na Nainá, jè, nga ìsa̱ tse ngaꞌñó tjín‑la̱.
\q Nainá, xi̱ta̱ tsjeè‑né.
\q
\v 50 Tjín kjitꞌaà‑la̱ kjo̱hi̱ma̱takòn i̱tꞌaà tsꞌe̱ jñà xi̱ta̱ xi beèxkón skanda tàtsꞌen‑la̱ kjoa̱ ni̱ta̱ kjé‑ne.
\q
\v 51 Kꞌoa̱á sꞌín okó nga tse ngaꞌñó tjín‑la̱;
\q jñà xi̱ta̱ xi ꞌñó ꞌnga ikon i̱jiìn ini̱ma̱‑la̱, ochrjekàngui kjo̱hítsjeèn‑la̱.
\q
\v 52 Jñà xi̱ta̱xá ítjòn xi ꞌnga títsa̱jna, faáxìn kjo̱tíxoma‑la̱,
\q koa̱ jñà xi nangui títsa̱jna, ìsa̱á ꞌnga síkítsa̱jna.
\q
\v 53 Jñà xi̱ta̱ xi tsjìn‑la̱ tsojmì xi kine, ꞌñó kjìn tsjá‑la̱,
\q koa̱ jñà xi̱ta̱ nchi̱ná, ni̱mé tsjá‑la̱, tà síkasén tiyaá‑ne.
\q
\v 54 Nainá síchjátꞌaà‑la̱ na̱xa̱ndá Israel, jñà xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱;
\q mìkiì síjchàajiìn nga tjòkeè Abraham,
\q
\v 55 ngatsꞌiì tje̱‑la̱ ni̱ta̱ mé na̱chrjein‑ne.
\q Nga Nainá, kꞌoa̱á sꞌín kitsjaà‑la̱ tsoꞌba jñà xi̱ta̱ jchínga‑ná.
\m Kitsò María.
\p
\v 56 Jè María, jàn sá tsibìjnako̱ Elisabet; kꞌe̱ komà i̱skan kiì‑ne niꞌya‑la̱.
\s Kꞌe̱ nga kitsꞌiìn Juan xi kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱
\p
\v 57 Kꞌe̱ nga jye ijchò na̱chrjein‑la̱, Elisabet, kitsꞌiìn jngoò‑la̱ kiꞌndí xꞌi̱n.
\v 58 Nainá, ꞌñó ndaà kisìko̱. Kꞌe̱ nga kiìꞌnchré xi̱ta̱ xíkjín ko̱ xi̱ta̱ i̱ndiì niꞌya‑la̱ ti̱koa̱á kjòtsja‑la̱.
\v 59 Nga komà jiìn na̱chrjein, kiìko̱ jè kiꞌndí nga nguixko̱n no̱ꞌmiì, mé‑ne nga kisitꞌaà chi̱ba̱‑la̱ yijo‑la̱ kjoa̱ tsꞌe̱ circuncisión. Jñà xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í, kꞌoa̱á sꞌín mejèn tsibítꞌaà ꞌín koni ꞌmì na̱ꞌèn‑la̱ nga Zacarías ꞌmì.
\v 60 Ta̱nga jè nea̱‑la̱ kitsò:
\p ―Majìn, Juan kꞌoín.
\p
\v 61 Kitsò jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jna:
\p ―¿Mé‑ne ko̱sꞌín kꞌoín‑ne? Ni̱jngoò xi̱ta̱ xingui̱i xi ko̱sꞌín ꞌmì ꞌín‑la̱.
\p
\v 62 Kꞌe̱é kitjònangui chi̱sín‑la̱ na̱ꞌèn‑la̱ kó kꞌoín.
\v 63 Zacarías kisìjé jngoò íteè nga kiskiìjno, tsibítꞌaà: “Juan ꞌmì ꞌín‑la̱.” Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna, tà kꞌoa̱á komà‑la̱.
\v 64 Zacarías ti̱kꞌe̱é‑ne kitáxꞌa̱‑ne tsoꞌba ko̱ tsanìyá‑ne ni̱je̱n, i̱kjoàn komà kiìchja̱‑ne. Kꞌe̱é kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá.
\v 65 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi títsa̱jna chrañà i̱ndiì niꞌya‑la̱, tà kjòxkón‑la̱ kꞌe̱ nga kiìꞌnchré nga jye ma kiìchja̱‑ne Zacarías. Xki̱ xi ján tsabísòn kjoa̱ koi kóho̱kji i̱nchò nindoò nangui Judea.
\v 66 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi kiìꞌnchré kjoa̱ koi, tsohóko̱ i̱jiìn ini̱ma̱‑la̱; kitsò:
\p ―Jè kiꞌndí, kꞌe̱ nga ko̱jchínga, ¿yá xi̱ta̱ xi ko̱ma?
\p Nga jè ngaꞌñó‑la̱ Nainá tíjnako̱.
\s Kií komà kꞌe̱ nga jè Zacarías kiìchja̱ i̱tꞌaà tsꞌe̱ Nainá
\p
\v 67 Zacarías, na̱ꞌèn‑la̱ Juan, kisijiìn ini̱ma̱‑la̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá. Kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá, kitsò:
\q
\v 68 ¡Mé tà ndaà kji‑la̱ Na̱ꞌèn‑ná jè xi Nainá tsò‑la̱ na̱xa̱ndá Israel nga jꞌiì kíchjítjì na̱xa̱ndá‑la̱ ti̱koa̱ jꞌiì síkíjnandei̱í!
\q
\v 69 Kitsjaà jngoò‑ná xi̱ta̱ xi tse ngaꞌñó tjín‑la̱ nga jꞌiì kachrjetjì‑ná kjo̱ꞌin xi kjoa̱ tsꞌe̱ jé‑ná,
\q jè xi tje̱‑la̱ David xi chi̱ꞌnda‑la̱ Nainá tsibìjna.
\q
\v 70 Nainá kisìkjeén tsoꞌba jñà xi̱ta̱ tsjeè‑la̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱.
\q Kꞌoa̱á sꞌín kitsò nga ti̱sa̱ tàtsꞌen‑la̱ kjoa̱ nga
\q
\v 71 ko̱chrjekátjì‑ná i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱ kondra̱‑ná,
\q ko̱ xi̱ta̱ xi jtikeè‑ná.
\q
\v 72 Kꞌoa̱á ti̱ kitsò Nainá nga skoe̱ i̱ma̱ jñà xi̱ta̱ jchínga‑ná.
\q Mìkiì si̱ìjchàajiìn jè ꞌén xi kitsjaà‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑ná Abraham nga tsibíndaàjiìn‑ko̱ jngoò kjoa̱ tsjeè.
\q
\v 73 Nainá, kꞌoa̱á sꞌín kitsjaà‑la̱ tsoꞌba Abraham xi xi̱ta̱ jchínga kjiìn‑ná nga
\q
\v 74 si̱ìkítsa̱jnandei̱í‑ná tsꞌe̱ xi̱ta̱ kondra̱‑ná mé‑ne nga mìkiì ki̱skoán nga si̱xá‑lá.
\q
\v 75 Kjitꞌaà na̱chrjein tsjeè ki̱tsa̱jnaá ti̱koa̱ kixi̱ ki̱tsa̱jnaá nga nguixko̱n Nainá.
\m Kitsò Zacarías.
\p
\v 76 Kꞌe̱é kitsò‑la̱ kiꞌndí‑la̱:
\q Ngaji̱, si̱ìkjeén‑lè Nainá xi ꞌñó ꞌnga tíjna nga ki̱nókjoa̱ ngajo‑la̱.
\q Ngaji̱í kꞌoín ítjòn‑la̱ Na̱ꞌèn‑ná nga kíndiì ndi̱yá‑la̱.
\q
\v 77 Kéno̱jmí‑la̱ na̱xa̱ndá‑la̱ kósꞌín sꞌín Nainá nga ko̱chrjekátjì‑ná jé‑ná.
\q Nainá, ꞌñó tse kjo̱hi̱ma̱takòn tjín‑la̱ nga síjchàatꞌaà‑la̱ jé‑la̱ jñà xi̱ta̱.
\q
\v 78 Nainá si̱ìkasén jngoò‑ná xi nchrobá‑ne ngajmiì.
\q Kꞌe̱ nga kjoi̱í, kꞌoa̱á sꞌín si̱ìhiseèn‑la̱ xi̱ta̱ koni sꞌín mahiseèn kꞌe̱ nga ta̱jñòya.
\q
\v 79 Jñà ko̱hiseèn‑la̱ kjo̱hítsjeèn‑la̱ xi̱ta̱ xi i̱ꞌnde jñò títsa̱jnajiìn,
\q ko̱ xi jye ndi̱yá kjoa̱ biyaà tjímaya.
\q Ya̱á kji̱ko̱‑ná ndi̱yá ñánda tjín kjoa̱ꞌnchán.
\m Kitsò Zacarías.
\p
\v 80 Kiꞌndí jè tímajchínga ti̱koa̱ tísꞌe‑la̱ ngaꞌñó xi tsꞌe̱ ini̱ma̱‑la̱. Ya̱á tsibìjna i̱ꞌnde i̱tꞌaà xìn ñánda nangui kixì choòn skanda kꞌe̱ nga tsibítsꞌia̱ nga tsibìjna osen‑la̱ na̱xa̱ndá Israel.
\c 2
\s Kií komà kꞌe̱ nga kitsꞌiìn Jesús
\r (Mateo 1:18‑25)
\p
\v 1 Koi na̱chrjein kꞌe̱ nga tjín‑la̱ xá ítjòn César Augusto tsjachrje jngoò o̱kixi̱ nga ngatsꞌiì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá xi otíxoma‑la̱ Roma, xo̱jo̱ón si̱tꞌaà ꞌín‑la̱.
\v 2 Jè xo̱jo̱n censo xi kisindaà ítjòn kꞌe̱ nga tíjna gobernador xi̱ta̱ xi ꞌmì Cirenio ján i̱ꞌnde ñánda ꞌmì Siria.
\v 3 Kiì yije xi̱ta̱ nga kiì kítꞌaà xo̱jo̱n yijo‑la̱ nga jngoò ìjngoò na̱xa̱ndá‑la̱ xi chja̱‑ne.
\p
\v 4 José itjo‑ne Nazaret, na̱xa̱ndá tsꞌe̱ Galilea, kiì nangui ñánda ꞌmì Judea ya̱ na̱xa̱ndá Belén ñánda kitsꞌiìn xi̱ta̱ ítjòn xi David kiꞌmì nga jè José, tje̱‑la̱ tsꞌe̱ David‑né.
\v 5 Kiì kítꞌaà xo̱jo̱n yijo‑la̱; ti̱koa̱á kiì jè María, chjo̱ón‑la̱ xi tíjnaꞌñó‑la̱ nga jè ki̱xan‑ko̱, ta̱nga jyeé kiꞌndí ꞌya.
\v 6 \fig Joseph & Mary, Jesus in manger -50% Luk 2:6-7 |26-CN01617b.tif|col|Luk 2:6-7||Luk 2:6-7|LUK 2.6\fig*Kꞌe̱ nga jye títsa̱jna Belén, María ijchò na̱chrjein‑la̱ nga kitsꞌiìn kiꞌndí‑la̱.
\v 7 Kitsꞌiìn kiꞌndítjòn‑la̱ xi ndí kiꞌndí xꞌi̱n; kisìkájté nikje‑la̱; ya̱ kisìkánaya kaxa̱ ñánda kjèn‑ya cho̱, nga mì ti̱ kiì tjín‑ne i̱ꞌnde ya̱ niꞌya ñánda ma nìkjáya.
\s Kií komà kꞌe̱ nga jñà àkja̱le̱‑la̱ Nainá jꞌiìkon jñà paxtò
\p
\v 8 \fig Shepherds and sheep; angels in sky -50%|27-CN01619b.tif|col|Luk 2:8,13||Luk 2:8,13|LUK 2.8\fig*Ya̱ chrañàtꞌaà‑la̱ Belén títsa̱jna paxtò xi nchisíkinda̱ cho̱ orrè‑la̱ nga ni̱tje̱n.
\v 9 Tà ni̱to̱ón ijchòkon jngoò àkja̱le̱‑la̱ Nainá. Jè kjoa̱jeya‑la̱ Nainá xi ꞌñó ote kji, kisìhiseèn yije kóho̱kji jngoò itjandiì ñánda títsa̱jna jñà paxtò. Kꞌe̱ nga kijtseè, tsí ndaà kitsakjòn.
\v 10 Jè àkja̱le̱ kitsò‑la̱:
\p ―Kiì tsakjoòn‑jèn; ꞌa̱n, koií xá jꞌi̱‑na nga síkíꞌnchré jngoò‑nò ꞌén xi̱tse̱ xi ndaà tsò xi ꞌñó kjo̱tsja‑la̱ ngatsꞌiì na̱xa̱ndá:
\v 11 I̱ꞌndei̱ katsꞌiìn jngoò kiꞌndí ya̱ na̱xa̱ndá‑la̱ David jè xi ko̱chrjekàjiìn‑ná kjo̱ꞌin, jè xi Cristo, [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑ne Nainá], nga jè ko̱tìxoma‑ná.
\v 12 Tjín jngoò seña nga kixi̱ kjoa̱: sa̱kò jngoò‑nò kiꞌndí xi tsjájtéjiìn nikje‑la̱; kjinaya kaxa̱ ñánda kjèn‑ya cho̱.
\p
\v 13 Ti̱kꞌe̱‑ne kjìn jchán àkja̱le̱ tsatsejèn‑kjoò‑ìsa xi inchrobà‑ne ngajmiì xi ꞌnga kisìkíjna Nainá. Kitsò:
\q
\v 14 Nainá kàtasꞌe‑la̱ kjoa̱jeya ján ngajmiì;
\q ko̱ i̱ i̱tꞌaà nangui,
\q ꞌnchán kàtasꞌe kjoa̱, i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ kjo̱ndaà‑la̱ Nainá.
\p
\v 15 Kꞌe̱ nga kiì‑ne jñà àkja̱le̱ ján ngajmiì, jñà paxtò kitsò‑la̱ xíkjín:
\p ―Tíkjiaán skanda Belén nga jcha̱á kjoa̱ xi kòma koni sꞌín kàsìkíꞌnchré‑ná Na̱ꞌèn‑ná.
\p
\v 16 Ni̱to̱ón kiì jñà paxtò ján Belén; kꞌe̱ nga ijchò, kisakò‑la̱ ñánda tíjna María ko̱ José, koa̱ jè kiꞌndí, kjinaya kaxa̱ ñánda kjèn‑ya cho̱.
\v 17 Kꞌe̱ nga kijtseèxkon kiꞌndí jè, tsibéno̱jmí yije koni sꞌín kitsò jè àkja̱le̱ i̱tꞌaà tsꞌe̱ kiꞌndí.
\v 18 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi kiìꞌnchré koni sꞌín kitsò jñà paxtò tà kꞌoa̱á komà‑la̱.
\v 19 Ta̱nga jè María ya̱á tsibíjiìn yije i̱jiìn ini̱ma̱‑la̱ jñà ꞌén xi kisꞌeno̱jmí‑la̱. ꞌÑó kisìkítsjeèn‑jiìn kjoa̱ koi.
\v 20 Kiì ìjngoò kꞌa‑ne jñà paxtò; jeya tsachrje ti̱koa̱ ndaà kisìkíjna Nainá ngatsꞌiì kjoa̱ xi kiìꞌnchré ko̱ xi kijtseè, nga nguì kꞌoa̱á sꞌín komà koni sꞌín kisꞌeno̱jmí‑la̱.
\s Kꞌe̱ nga jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Jesús kiìko̱ i̱ngo̱ ítjòn ya̱ Jerusalén nga kisìnga̱tsja Nainá
\p
\v 21 Kꞌe̱ nga ijchò jiìn na̱chrjein nga kitsꞌiìn kiꞌndí jè, kisitꞌaà chi̱ba̱‑la̱ yijo‑la̱ kjoa̱ tsꞌe̱ circuncisión; Jesús kisitꞌaà ꞌín‑la̱ koni sꞌín kitsò àkja̱le̱‑la̱ Nainá kꞌe̱ nga ti̱sa̱ kisinayaꞌma i̱ndso̱ꞌba̱ nea̱‑la̱.
\p
\v 22 Ijchò na̱chrjein nga kꞌoa̱sꞌín sꞌín xi̱ta̱ koi, koni sꞌín tíchja̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, mé‑ne jè María tsjeè kíjna‑ne nguixko̱n Nainá. Na̱chrjein koi, kiìko̱ Jesús i̱ngo̱ ítjòn ya̱ Jerusalén nga kisìnga̱tsja Nainá.
\v 23 Kꞌoa̱á sꞌín tjítꞌaà kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés: “Ngatsꞌiì kiꞌndí xꞌi̱n xi jtsꞌín ítjòn, tsꞌe̱é Nainá, jè ko̱nga̱tsja.”
\v 24 Xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Jesús kiìko̱ kjo̱tjò‑la̱ nguixko̱n Nainá; jò tjo̱ni̱ꞌña̱ ko̱ tsà jò pichón koni sꞌín tjín kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá.
\p
\v 25 Koi na̱chrjein ján Jerusalén tíjna jngoò xi̱ta̱ kixi̱ xi ndaà beèxkón Nainá, Simeón ꞌmì. Ti̱koa̱á tíkoña‑la̱ jè xi si̱ìkíjnandei̱í na̱xa̱ndá Israel; jè Simeón, ya̱á tíjnako̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá.
\v 26 Jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá kꞌoa̱á sꞌín tsibéno̱jmíya‑la̱ Simeón nga mìkiì ki̱yá skanda kꞌe̱ nga skoe̱xkon Cristo xi Nainá si̱ìkasén.
\v 27 Jè Ini̱ma̱‑la̱ Nainá kisìkasén Simeón ján i̱ngo̱ ítjòn Jerusalén. Kꞌe̱ nga ijchòko̱ Jesús jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ mé‑ne nga kisìkitasòn‑ne koni sꞌín síjé kjo̱tíxoma‑la̱,
\v 28 Simeón kiskoé kiꞌndí jè, tsohóya tsja; ꞌnga kisìkíjna Nainá. Kitsò:
\q
\v 29 Na̱ꞌèn, jyeé kòbitasòn ꞌén‑lè koni sꞌín kiꞌmì‑ná,
\q i̱ꞌndei̱, ꞌnchán kàtiyaà ꞌa̱n xi chi̱ꞌnda‑lè ma.
\q
\v 30 Jyeé kòbe‑na xkoaàn jè xi ko̱chrjekátjì‑ná kjo̱ꞌin,
\q
\v 31 jè xi kànìkíjna‑osin nguixko̱n ngatsꞌiì na̱xa̱ndá,
\q
\v 32 jè xi si̱ìhiseèn‑la̱ kjo̱hítsjeèn‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi mìtsà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Israel.
\q I̱tꞌaà tsꞌe̱ kiꞌndí jè, na̱xa̱ndá‑lè Israel jeyaá kíjna.
\p
\v 33 Jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Jesús tà kꞌoa̱á komà‑la̱ koni sꞌín kitsò Simeón i̱tꞌaà tsꞌe̱ kiꞌndí‑la̱.
\v 34 Simeón kisìjétꞌaà‑la̱ Nainá nga kàtasíchikon‑tꞌin; i̱kjoàn kitsò‑la̱ María, nea̱‑la̱ Jesús:
\p ―I̱tꞌaà tsꞌe̱ kiꞌndí jè, kꞌoa̱á sꞌín tjínè‑la̱ nga kjìn xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Israel ki̱tjojiìn kjo̱ꞌin koa̱ kjìn ki̱xo̱jiìn. Seña‑la̱ Nainá kíjna
\v 35 mé‑ne nga jcha̱‑la̱ kó sꞌín tjín kjo̱hítsjeèn‑la̱ nga jngoò ìjngoò xi̱ta̱, ta̱nga kjìn xi̱ta̱ xi mìkiì ko̱kjeiín‑la̱; ti̱koa̱á ngaji̱, kꞌoa̱á sꞌín sꞌe̱‑lè kjo̱ꞌon‑takòn koni tsà jngoò ki̱cha̱ ndojò ko̱tokjá ini̱ma̱‑lè.
\p
\v 36 Ti̱koa̱á ya̱á tíjna chjo̱ón Ana xi chja̱ya ꞌén‑la̱ Nainá, tsòti‑la̱ Fanuel xi tje̱‑la̱ Aser. Jyeé ꞌñó xi̱ta̱ jchínga. Itoò nó tsibìjnako̱ xꞌi̱n‑la̱.
\v 37 Na̱chrjein koi, jè chjo̱ón Ana kò ñijòn kaàn ko̱ ñijòn nó tjín‑la̱ nga tíjna kaꞌàn. Ya̱á bìjnaya na̱chrjein inchijòn ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn; ko̱ na̱chrjein ko̱ ni̱tje̱n beèxkón Nainá; bítsiꞌba‑la̱ koa̱ bìjnachjan.
\v 38 Ti̱jè‑ne hora, chjo̱ón jè ijchò kasìjnatꞌaà chrañà‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Jesús; kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá; kiìchja̱‑la̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱ i̱tꞌaà tsꞌe̱ kiꞌndí jè, jñà xi ti̱koa̱ nchikoña‑la̱ nga ki̱tjotjì yije na̱xa̱ndá xi chja̱‑ne Jerusalén.
\s Kꞌe̱ nga kiì ìjngoò kꞌa‑ne Nazaret
\p
\v 39 José ko̱ María, kꞌe̱ nga jye kisìhitasòn yije koni sꞌín tíchja̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá, kiì ìjngoò kꞌa‑ne ján Galilea ya̱ na̱xa̱ndá‑la̱ Nazaret.
\v 40 Kiꞌndí jè tímajchínga; tísꞌe‑la̱ ngaꞌñó i̱jiìn ini̱ma̱‑la̱; ti̱koa̱á ìsa̱ ndaà tímachi̱ya‑la̱; ya̱á tíjnako̱ kjo̱ndaà‑la̱ Nainá.
\s Kií komà kꞌe̱ nga jè Jesús tsibìjnaya i̱ngo̱ ítjòn ján Jerusalén
\p
\v 41 \fig Joseph, Mary and Jesus going to Jerusalem, -50% |28-CN01644b.TIF|col|Luk 2:41-42||Luk 2:41-42|LUK 2.41\fig*Jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Jesús, xki̱ nó fì ya̱ Jerusalén kꞌe̱ nga bitjo sꞌeí Paxko̱.
\v 42 Jesús, kꞌe̱ nga jye tjín‑la̱ tejò nó ti̱koa̱ kiì ján Jerusalén koni sꞌín choòn kjo̱tíxoma tsꞌe̱ sꞌeí Paxko̱.
\v 43 Kꞌe̱ nga inchrobà‑ne xi̱ta̱ nga jyehetꞌaà sꞌeí, jè Jesús ya̱á tsibìjna Jerusalén; koa̱ jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ mìkiì kisijiìn‑la̱ tsà ya̱ tsibìjna.
\v 44 Jngoò na̱chrjein chinchimaya ndi̱yá. Maá‑la̱ tsà ya̱á tsóhojiìn‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi nchifì‑ne. Kꞌe̱ nga tsohótsjijiìn‑la̱ xíkjín ko̱ xi̱ta̱ xi beèxkon,
\v 45 mìkiì kisakò‑la̱. Kꞌe̱é kiì ìjngoò kꞌa ján Jerusalén nga kiì kátsji.
\p
\v 46 Kꞌe̱ nga komà jàn na̱chrjein nga nchihótsji, kisakò‑la̱ ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn; tíjnajiìn‑la̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá; tíꞌnchré‑la̱ ti̱koa̱ tíkjònangui‑la̱.
\v 47 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi nchiꞌnchré‑la̱ tà kꞌoa̱á komà‑la̱ jè kjo̱hítsjeèn xi tjín‑la̱ koni sꞌín tíchja̱.
\v 48 Jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱, kꞌe̱ nga kijtseè nga ya̱ tíjna, ti̱koa̱á tà kꞌoa̱á komà‑la̱; jè nea̱‑la̱ kitsò‑la̱:
\p ―Ji̱ na̱ꞌèn, ¿mé‑ne nga ko̱sꞌín nìko̱‑náje̱n? Na̱ꞌèn‑lè ko̱ ꞌa̱n tímakájno‑naje̱n nga kichijì, titsa̱binchaàtsji‑lèje̱n.
\p
\v 49 Jesús kitsò:
\p ―¿Mé‑ne nga binchaàtsji‑ná? ¿A mì tíjiìn‑nò nga tjínè‑na nga ya̱ kóti̱jna niꞌya‑la̱ Na̱ꞌèn‑na̱?
\p
\v 50 Ta̱nga jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ mìkiì jahasꞌen‑jiìn‑la̱ jè ꞌén xi kitsò Jesús.
\p
\v 51 Jesús, kiì ìjngoò kꞌa‑ne ján Nazaret ko̱ nea̱‑la̱ ko̱ na̱ꞌèn‑la̱; Jesús ndaà kisìkitasòn‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑la̱. Jè nea̱‑la̱ tà ya̱á tsibíjiìn‑ikon ini̱ma̱‑la̱ ngatsꞌiì kjoa̱ koi.
\v 52 Jesús, tímajchínga koa̱ na̱chrjein inchijòn, ìsa̱ ndaà tímachi̱ya‑la̱; ti̱koa̱ tísꞌe‑la̱ kjo̱ndaà‑la̱ Nainá ko̱ tsꞌe̱ xi̱ta̱.
\c 3
\s ꞌÉn xi kiìchja̱ Juan xi kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱
\r (Mateo 3:1‑12; Marcos 1:1‑8; Juan 1:19‑28)
\p
\v 1 Kꞌe̱ nga jye tjín‑la̱ chrjꞌoòn nó nga tíhotíxoma‑la̱ i̱sòꞌnde xi chja̱‑ne Roma jè xi ꞌmì Tiberio César, ko̱ ján nangui Judea, jè tíjna gobernador Poncio Pilato; ko̱ jè Herodes, xi̱ta̱xá ítjòn tíjna ya̱ nangui Galilea; ko̱ jè Felipe xi ꞌndse̱ ma Herodes, xi̱ta̱xá ítjòn tíjna ya̱ nangui ñánda ꞌmì Iturea ko̱ ya̱ nangui Traconite; ko̱ jè Lisanias, xi̱ta̱xá ítjòn tíjna ya̱ nangui Abilinia.
\v 2 Ko̱ ján Jerusalén, no̱ꞌmiì ítjòn títsa̱jna jè Anás ko̱ Caifás. Ti̱koi‑ne na̱chrjein, Juan, kiꞌndí‑la̱ Zacarías, kitsꞌiì‑la̱ ꞌén‑la̱ Nainá ya̱ i̱ꞌnde i̱tꞌaà xìn ñánda nangui kixì choòn.
\v 3 Juan, kiì kóho̱kji i̱ndiì xa̱jngá nandá Jordán nga kiìchja̱ya nga kàtasíkájno jé‑la̱ jñà xi̱ta̱ nga mì ti̱ jé ko̱hótsji‑ne, i̱kjoàn kàtasꞌín bautizar yijo‑la̱ mé‑ne nga si̱ìjchàatꞌaà‑la̱ Nainá jé‑la̱.
\p
\v 4 Kꞌe̱ nga kꞌoa̱sꞌín kiìchja̱ya Juan, jñà tíbitasòn ꞌén xi kiskiì Isaías, xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá nga tsò:
\q Naꞌyà‑la̱ ꞌén xi ꞌñó chja̱ ya̱ i̱ꞌnde i̱tꞌaà xìn ñánda nangui kixì choòn:
\q “Tjandaà ndi̱yá‑la̱ Nainá ya̱ i̱jiìn ini̱ma̱‑nò; kixi̱ ti̱kíjna koni jngoò ndi̱yá ñánda ko̱jmeèya Na̱ꞌèn‑ná.
\q
\v 5 Ngatsꞌiì xa̱jngá ko̱ngásòn‑né;
\q ngatsꞌiì nindoò ko̱ chrja̱ngui̱, ko̱kixi̱‑né;
\q jñà ndi̱yá xi tsóꞌño̱ tjín, ti̱koa̱á ko̱kixi̱‑né;
\q koa̱ jñà ndi̱yá xi tje̱n‑jen‑jno tje̱n‑jen‑tꞌaà choòn, ko̱jchoòn‑la̱.
\q
\v 6 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ nga tíjtsa i̱sòꞌnde, skoe̱‑né kó sꞌín sꞌi̱in Nainá nga ko̱chrjekátjì jé‑la̱ xi̱ta̱.”
\m Kitsò Isaías.
\p
\v 7 Juan kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi ijchò nga mejèn‑la̱ ko̱ma bautizar:
\p ―¡Jñò xi xi̱ta̱ tje̱‑la̱ ye̱ ꞌmì‑nò! ¿Yá xi o̱kitsò‑nò nga ki̱nchatꞌaàxìn‑là jè kjo̱ꞌin xi sa̱ nchrobá machrañàtꞌaà‑nò?
\v 8 Ndaà tjín kjoa̱ xi tꞌe̱en nga ndaà kàtaꞌya‑nò nga jyeé kinìkájno jé‑nò nga mì ti̱ jé binchaàtsji‑nò. Kì bixón‑jèn ya̱ i̱jiìn ini̱ma̱‑nò: “Ngaje̱n, [mìkiì sꞌe̱‑naje̱n kjo̱ꞌin] nga ya̱á inchrobàtꞌaà‑naje̱n tje̱‑la̱ Abraham.” Kꞌoa̱á xan‑nò, Nainá, skanda jñà nda̱jo̱ ko̱maá‑la̱ si̱ìkjatjìya‑la̱ nga i̱xti‑la̱ Abraham ko̱ma.
\v 9 Jè ki̱cha̱yá jyeé kjijnandaà nga ko̱tesòn yá; ngatsꞌiì yá xi ꞌmì ndaà toò ojà‑la̱, skanda ko̱ i̱ma̱‑la̱, jtísòn‑né, i̱kjoàn si̱nchájiìn niꞌín nga ki̱ti̱.
\p
\v 10 Jñà xi̱ta̱ kiskònangui‑la̱ kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé xi sꞌe̱n‑je̱n?
\p
\v 11 Juan kiìchja̱ kitsò‑la̱:
\p ―Jè xi jò ma na̱chro̱‑la̱ kàtatsjá jngoò‑la̱ jè xi tsjìn‑la̱; jè xi tjín‑la̱ tsojmì xi kine, kàtatsjá‑la̱ jè xi tsjìn‑la̱.
\p
\v 12 Ti̱koa̱á jꞌiì iꞌnga xi̱ta̱‑la̱ xi̱ta̱xá Roma xi síkíchjítjì tsojmì nga mejèn‑la̱ ko̱ma bautizar. Kitsò‑la̱ Juan:
\p ―Maestro, ngaje̱n, ¿mé xi sꞌe̱n‑je̱n?
\p
\v 13 Juan kitsò:
\p ―Kì tsato níkíchjió koni sꞌín tíchja̱ kjo̱tíxoma.
\p
\v 14 Ti̱koa̱á kiskònangui iꞌnga jñà soldado, kitsò:
\p ―Ngaje̱n, ¿mé xi sꞌe̱n‑je̱n?
\p Juan kitsò‑la̱:
\p ―Kì xi̱ta̱ binchaxkón‑là, kì ꞌén ndiso nìyasòn‑là kꞌe̱ nga nì mé kjoa̱ tjín‑la̱ nga to̱n mejèn‑nò nachrjekàjno‑là; kàtajngoò‑takòn koni tjín machjí‑nò.
\p
\v 15 Nchikoña jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá; nchisíkítsjeèn i̱jiìn ini̱ma̱‑la̱ xi i̱tꞌaà tsꞌe̱ Juan: tsà jè xi Cristo, [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑ne Nainá].
\v 16 Juan kitsò‑la̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá:
\p ―O̱kixi̱‑né, ꞌa̱n, tà nandá sꞌiìn‑nò bautizar; ta̱nga nchrobá ìjngoò xi ìsa̱ tse ngaꞌñó tjín‑la̱ mì kꞌoa̱á‑ne koni ꞌa̱n; skanda mìkiì tjíꞌnde‑na nga skíjnda̱ꞌñoá xo̱xꞌín‑la̱ xo̱jté‑la̱; jè xi sa̱ nchrobá, sꞌi̱in‑nò bautizar ko̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá koa̱ ko̱ niꞌín.
\v 17 Jyeé kjinaya tsja jè pala nga si̱ìtsjeè tjé‑la̱ trigo. Ki̱nchàxkó trigo ya̱ i̱ya niꞌnga; ta̱nga jè tjé‑la̱ trigo, ko̱kà‑né ya̱ i̱jiìn niꞌín ñánda mìkiì bitsꞌo ni̱ta̱ mé na̱chrjein‑ne.
\p
\v 18 Juan, kꞌoa̱á sꞌín kiìchja̱yajiìn‑la̱ xi̱ta̱ ꞌén ndaà‑la̱ Nainá; kjìn sko̱ya kjo̱tíxoma tsibítꞌin‑la̱ xi ndaà tsò.
\v 19 Juan, tsohótiko̱ jè Herodes xi xi̱ta̱ ítjòn tíjna, koií kjoa̱‑la̱ nga jè tíjnako̱ Herodías chjo̱ón‑la̱ Felipe xi ꞌndse̱ Herodes. Ti̱koa̱ tsohótiko̱ Herodes ngatsꞌiì kjoa̱ xi chꞌo tísꞌín.
\v 20 Ta̱nga jè Herodes, ìsa̱á ꞌñó chꞌo kisꞌiìn‑ìsa: nda̱yá kiskinìsꞌen Juan.
\s Kií komà kꞌe̱ nga komà bautizar Jesús
\r (Mateo 3:13‑17; Marcos 1:9‑11)
\p
\v 21 Kꞌe̱ nga ti̱kjꞌeè nda̱yá fahasꞌen Juan nga tísꞌín bautizar ngatsꞌiì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, ti̱koa̱á kꞌe̱é komà bautizar Jesús; kꞌe̱ nga tíchja̱tꞌaà‑la̱ Nainá Jesús, kitáxꞌa̱ ngajmiì.
\v 22 I̱kjoàn itjojen‑nè‑la̱ Jesús jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá xi o̱kji koni kji ni̱se paloma; koa̱ kinaꞌyà jngoò‑la̱ ꞌén xi ngajmiì inchrobà‑ne xi kitsò:
\p ―Ji̱‑né xi kiꞌndí‑na̱ xan‑lè xi ꞌñó matsjake̱‑lè; tsja tjín‑la̱ takoàn i̱tꞌaà tsi̱ji.
\s Tje̱‑la̱ Jesucristo
\r (Mateo 1:1‑17)
\p
\v 23 Jesús kꞌe̱ nga tsibítsꞌia̱ nga kisìxá, tjín‑la̱ tsà katé nó. Kꞌoa̱á sꞌín tíjiìn‑la̱ xi̱ta̱, nga kiꞌndí‑la̱ xó José; José, kiꞌndí‑la̱ Elí;
\q
\v 24 Elí, kiꞌndí‑la̱ Matat; Matat, kiꞌndí‑la̱ Leví; Leví, kiꞌndí‑la̱ Melqui; Melqui, kiꞌndí‑la̱ Jana; Jana, kiꞌndí‑la̱ José;
\q
\v 25 José, kiꞌndí‑la̱ Matatías; Matatías, kiꞌndí‑la̱ Amós; Amós, kiꞌndí‑la̱ Nahúm; Nahúm, kiꞌndí‑la̱ Esli; Esli, kiꞌndí‑la̱ Nagai;
\q
\v 26 Nagai, kiꞌndí‑la̱ Maat; Maat, kiꞌndí‑la̱ Matatías; Matatías, kiꞌndí‑la̱ Semei; Semei, kiꞌndí‑la̱ Josec; Josec, kiꞌndí‑la̱ Judá;
\q
\v 27 Judá, kiꞌndí‑la̱ Joanán; Joanán, kiꞌndí‑la̱ Resa; Resa, kiꞌndí‑la̱ Zorobabel; Zorobabel, kiꞌndí‑la̱ Salatiel; Salatiel, kiꞌndí‑la̱ Neri;
\q
\v 28 Neri, kiꞌndí‑la̱ Melqui; Melqui, kiꞌndí‑la̱ Adi; Adi, kiꞌndí‑la̱ Cosam; Cosam, kiꞌndí‑la̱ Elmodam; Elmodam, kiꞌndí‑la̱ Er;
\q
\v 29 Er, kiꞌndí‑la̱ Josué; Josué, kiꞌndí‑la̱ Eliezer; Eliezer, kiꞌndí‑la̱ Jorim; Jorim, kiꞌndí‑la̱ Matat;
\q
\v 30 Matat, kiꞌndí‑la̱ Leví; Leví, kiꞌndí‑la̱ Simeón; Simeón, kiꞌndí‑la̱ Judá; Judá, kiꞌndí‑la̱ José; José, kiꞌndí‑la̱ Jonam; Jonam, kiꞌndí‑la̱ Eliaquim;
\q
\v 31 Eliaquim, kiꞌndí‑la̱ Melea; Melea, kiꞌndí‑la̱ Mainán; Mainán, kiꞌndí‑la̱ Matata; Matata, kiꞌndí‑la̱ Natán;
\q
\v 32 Natán, kiꞌndí‑la̱ David; David, kiꞌndí‑la̱ Isaí; Isaí, kiꞌndí‑la̱ Obed; Obed, kiꞌndí‑la̱ Booz; Booz, kiꞌndí‑la̱ Salmón; Salmón, kiꞌndí‑la̱ Naasón;
\q
\v 33 Naasón, kiꞌndí‑la̱ Aminadab; Aminadab, kiꞌndí‑la̱ Aram; Aram, kiꞌndí‑la̱ Esrom; Esrom, kiꞌndí‑la̱ Fares; Fares, kiꞌndí‑la̱ Judá;
\q
\v 34 Judá, kiꞌndí‑la̱ Jacob; Jacob, kiꞌndí‑la̱ Isaac; Isaac, kiꞌndí‑la̱ Abraham; Abraham, kiꞌndí‑la̱ Taré; Taré, kiꞌndí‑la̱ Nacor;
\q
\v 35 Nacor, kiꞌndí‑la̱ Serug; Serug, kiꞌndí‑la̱ Ragau; Ragau, kiꞌndí‑la̱ Peleg; Peleg, kiꞌndí‑la̱ Heber; Heber, kiꞌndí‑la̱ Sala;
\q
\v 36 Sala, kiꞌndí‑la̱ Cainán; Cainán, kiꞌndí‑la̱ Arfaxad; Arfaxad, kiꞌndí‑la̱ Sem; Sem, kiꞌndí‑la̱ Noé; Noé, kiꞌndí‑la̱ Lamec;
\q
\v 37 Lamec, kiꞌndí‑la̱ Matusalén; Matusalén, kiꞌndí‑la̱ Enoc; Enoc, kiꞌndí‑la̱ Jared; Jared, kiꞌndí‑la̱ Mahalaleel; Mahalaleel, kiꞌndí‑la̱ Cainán;
\q
\v 38 Cainán, kiꞌndí‑la̱ Enós; Enós, kiꞌndí‑la̱ Set; Set, kiꞌndí‑la̱ Adán; Adán, xi jè sobà Nainá tsibíndaà.
\c 4
\s Kꞌe̱ nga jè xi̱ta̱ nei̱í kiskoòtꞌaà Jesús
\r (Mateo 4:1‑11; Marcos 1:12‑13)
\p
\v 1 Jesús, nga ndaà tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá, inchrobà ìjngoò kꞌa‑ne ya̱ xa̱jngá nandá Jordán, koa̱ jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá kiìko̱ jngoò i̱ꞌnde i̱tꞌaà xìn ñánda nangui kixì choòn.
\v 2 Ichán na̱chrjein tsibìjna. Jè xi̱ta̱ nei̱í kiskoòtꞌaà nga mejèn‑la̱ kàtátsji jé Jesús. Ngatsꞌiì na̱chrjein koi, Jesús mìkiì tsakjèn, tsibìjnachjan‑né. Kꞌe̱ nga jyehetꞌaà na̱chrjein, jyeé ꞌñó kjòhojò‑la̱.
\v 3 Jè xi̱ta̱ nei̱í kitsò‑la̱:
\p ―Tsà kixi̱ kjoa̱ nga ngaji̱ xi Kiꞌndí‑la̱ Nainá ꞌmì‑lè, tjiì‑la̱ o̱kixi̱ nda̱jo̱ jè nga i̱nchra̱jín kàtama.
\p
\v 4 Jesús kiìchja̱ kitsò:
\p ―Tjítꞌaà Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò: “Mìtsà tà koi tsojmì xi ma chine kítsa̱kon‑ne xi̱ta̱, ti̱koa̱á kítsa̱koón‑ne ngatsꞌiì ꞌén‑la̱ Nainá.”
\p
\v 5 Jè xi̱ta̱ nei̱í kiìko̱ Jesús jngoò nindoò ꞌnga, tà jngoòhijta tsakó yije‑la̱ ngatsꞌiì na̱xa̱ndá xi tjín i̱sòꞌnde.
\v 6 Jè xi̱ta̱ nei̱í kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Ngaji̱í tsjaà yije‑lè ngatsꞌiì na̱xa̱ndá koi, nga ji̱ ko̱ti̱xoma‑la̱ nga jeya ki̱jni. Nga ꞌa̱án kjònga̱tsja yije. Tsà mejèn‑na maá sìnga̱tsja ni̱ta̱ yá‑ne.
\v 7 Ngaji̱, tsà ko̱si̱xkóꞌnchitꞌaà‑ná ko̱ jeya si̱kíjna‑ná, tsi̱jií ko̱ma kóho̱tjín.
\p
\v 8 Kiìchja̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱si̱tꞌaà xìn‑ná ji̱, xi̱ta̱ nei̱í. Kꞌoa̱á sꞌín tjítꞌaà Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò: “Jeya ti̱kíjni Na̱ꞌèn‑ná xi Nainá; tà jè ta̱jngoò cha̱xkoín.”
\p
\v 9 Jè xi̱ta̱ nei̱í, i̱kjoàn kiìko̱ Jesús ján Jerusalén; kisìkíjnasòn i̱ngo̱ ítjòn ñánda ìsa̱ ꞌnga kji; kitsò‑la̱:
\p ―Tsà kixi̱í kjoa̱ nga ji̱ xi Kiꞌndí‑la̱ Nainá ꞌmì‑lè, ti̱katje̱ngui yijo‑lè i̱jndé;
\v 10 kꞌoa̱á sꞌín tjítꞌaà Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò:
\q Nainá koií xá‑la̱ àkja̱le̱‑la̱ mé‑ne nga si̱ìkinda̱‑lè,
\q
\v 11 nga ko̱ tsja tso̱ba̱ꞌñó‑lè mé‑ne nga ni̱jngoò nda̱jo̱ satíngui‑ne ndso̱koiì.
\p
\v 12 Kiìchja̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Kꞌoa̱á sꞌín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò: “Kì ta̱xki̱ chítꞌaà‑jèn Na̱ꞌèn‑ná xi Nainá.”
\p
\v 13 Jè xi̱ta̱ nei̱í, kꞌe̱ nga mì ti̱ kiì kisakò‑la̱ kósꞌín skóna̱cha̱n‑la̱ Jesús nga mejèn‑la̱ ko̱hótsji jé, tsasìtꞌaà xìn chiba na̱chrjein‑la̱ skanda komà i̱skan.
\s Kií komà nga tsibítsꞌia̱ Jesús nga kisìxá nangui Galilea
\r (Mateo 4:12‑17; Marcos 1:14‑15)
\p
\v 14 Jesús jꞌiì ìjngoò kꞌa‑ne Galilea, ko̱ ngaꞌñó‑la̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá ndaà tíjiìn ini̱ma̱‑la̱; kinaꞌyà‑la̱ i̱tꞌaà tsꞌe̱, kóho̱kji nga jngoò itjandiì nangui tsꞌe̱ Galilea.
\v 15 Tsakóya ya̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga xi tsꞌe̱ na̱xa̱ndá ñánda tsajmeè; ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi kiìꞌnchré ꞌén‑la̱ ndaà kisìkíjna Jesús.
\s Kó kitsò Jesús nga mì kiì kòkjeiín‑la̱ jñà xi̱ta̱ ya̱ na̱xa̱ndá‑la̱ Nazaret
\r (Mateo 13:53‑58; Marcos 6:1‑6)
\p
\v 16 Jesús ijchò Nazaret ya̱ nangui‑la̱ ñánda kòjchá. Jè na̱chrjein nìkjáya, koni sꞌín sꞌín kjitꞌaà, jahasꞌen niꞌya i̱ngo̱ sinagoga. Tsasìjna kixi̱ nga tsibíxke̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá.
\v 17 Kitsꞌiì‑la̱ xo̱jo̱n‑la̱ Isaías, xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá; kꞌe̱ nga kiskíjnda̱ya jè xo̱jo̱n, kjòtsji‑la̱ ñánda tjítꞌaà ꞌén xi tsò:
\q
\v 18 Jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá tíjnako̱‑na nga ꞌa̱án tsibítꞌaà‑na xá nga sìkaꞌbí‑la̱ xi̱ta̱ i̱ma̱ ꞌén ndaà‑la̱ Nainá;
\q ꞌa̱án kisìkasén‑na nga sìndaà‑na xi̱ta̱ xi kjo̱ꞌon tíjiìn ini̱ma̱‑la̱;
\q ti̱koa̱á koi xá kisìkasén‑na nga ꞌa̱n kichjàjiìn‑la̱ xi̱ta̱ xi nda̱yá títsa̱jna nga kítsa̱jnandei̱í‑ne;
\q sìndaà‑na jñà xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱;
\q kítsa̱jnandei̱í xi̱ta̱ xi tíyatoòn;
\q
\v 19 kichjàya jè nó‑la̱ Nainá kꞌe̱ nga tsjá‑la̱ kjo̱tjò xi̱ta̱‑la̱.
\p
\v 20 Tsibíxkóya‑ne xo̱jo̱n, kitsjaà‑la̱ jè xi̱ta̱ xi síchjátꞌaà xá tsꞌe̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga, i̱kjoàn tsibìjna. Tà nchikotsejèn‑la̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna.
\v 21 Kꞌe̱é tsibítsꞌia̱ Jesús nga kiìchja̱ kitsò:
\p ―I̱ꞌndei̱, jyeé kànaꞌyà‑là nga nguixkoòn kòbitasòn koni sꞌín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá xi ꞌa̱n kòbìxke̱e.
\p
\v 22 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ ndaà kiìchja̱ i̱tꞌaà tsꞌe̱ Jesús. Tà kꞌoa̱á komà‑la̱ nga ꞌñó ndaà tsò ꞌén xi chja̱. Jñà xi̱ta̱ kitsò‑la̱ xíkjín:
\p ―¿A mìtsà jè jèe̱ xi kiꞌndí‑la̱ José?
\p
\v 23 Kꞌe̱é kitsò Jesús:
\p ―Xi o̱kixi̱, jñò, kꞌoa̱á kꞌoín‑ná ꞌén xi tsò: “Chji̱ne̱ xkiì, ti̱ji ti̱xkiì‑la̱ yijo‑lè.” Kꞌoa̱á ti̱sꞌín kꞌoín‑ná: “Koni sꞌín kinaꞌyà‑je̱n kjoa̱ xi kiꞌnì ján Capernaum nga kinìxkiì‑la̱ xi̱ta̱, kꞌoa̱ ti̱sꞌín ti̱xkiì‑la̱ i̱ nangui‑lè.”
\p
\v 24 Jesús kitsò‑ìsa:
\p ―O̱kixi̱í xi xan‑nò, ni̱jngoò xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá xi yaxkón ya̱ nangui‑la̱.
\v 25 Ti̱koa̱á o̱kixi̱í xi xan‑nò, kjìn íchjín kaꞌàn tjín ya̱ Israel jè na̱chrjein tsꞌe̱ Elías kꞌe̱ nga jàn nó osen mì ti̱ kiì tsꞌa‑ne jtsí; jꞌiì kjinchrá ꞌñó kóho̱kji i̱ꞌnde Israel.
\v 26 Ta̱nga jè Elías mìtsà ya̱ kiì ñánda títsa̱jna íchjín kaꞌàn tsꞌe̱ na̱xa̱ndá Israel; ya̱á kinìkasén ñánda tíjna chjo̱ón kaꞌàn tsꞌe̱ na̱xa̱ndá Sarepta xi chja̱‑ne Sidón.
\v 27 Ti̱koa̱á kjìn ma xi̱ta̱ xi tíbindojno chrjoa̱ yijo‑la̱ ya̱ Israel koi na̱chrjein tsꞌe̱ Eliseo, xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá. Ta̱nga ni̱jngoò xi xi̱ta̱ Israel kjòndaà‑ne, tà jè ta̱jngoò Naamán xi Siria tsꞌe̱.
\p
\v 28 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna ya̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga, ꞌñó kòjti‑la̱ kꞌe̱ nga kiìꞌnchré ꞌén xi kiìchja̱ Jesús nga kꞌoa̱á sꞌín kiskaàya‑la̱ nga kondra̱ tsꞌe̱‑né.
\v 29 \fig Jews and Jesus at edge of cliff -50% Luk 4:29-30 |29-CN01680B.TIF|col|Luk 4:29-30||Luk 4:29-30|LUK 4.29\fig*Ngatsꞌiì xi̱ta̱ koi tsasítje̱n, tsachrjejiìn Jesús ya̱ na̱xa̱ndá jè, kiìko̱ i̱sòꞌnga nindoò ñánda kijna na̱xa̱ndá‑la̱ nga mejèn‑la̱ si̱ìkatje̱n‑ngui na̱xi̱ ñánda nga ꞌñó tje̱n‑jen‑jno choòn.
\v 30 Ta̱nga jè Jesús jahajiìn osen‑la̱ koa̱ kiì.
\s Jngoò xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í síxájiìn yijo‑la̱
\r (Marcos 1:21‑28)
\p
\v 31 Jesús kiì ñánda ꞌmì Capernaum, na̱xa̱ndá xi chja̱‑ne Galilea; tsakóya‑la̱ xi̱ta̱ kꞌe̱ nga na̱chrjein nìkjáya.
\v 32 Jñà xi̱ta̱, tà kꞌoa̱á komà‑la̱ koni tsò ꞌén xi tsakóya, nga jè ꞌén xi kiìchja̱, tjín‑la̱ kjo̱tíxoma.
\p
\v 33 Ya̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga tíjna jngoò xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í síxájiìn yijo‑la̱; xi̱ta̱ jè, ꞌñó kiìchja̱:
\p
\v 34 ―Jesús xi Nazaret tsi̱ji, kì kꞌoa̱á nìko̱‑náje̱n. ¿Mé kjoa̱ xi tjín‑lè ko̱ ngaje̱n? ¿Mé‑ne ngaje̱n nìjti‑náje̱n? ¿A kòfꞌi̱ nìkjehesòn‑náje̱n? Beèxkon‑lè; ji̱‑né xi Xi̱ta̱ Tsjeè‑la̱ Nainá ―kitsò.
\p
\v 35 Jesús tsohótiko̱ jè xi̱ta̱ nei̱í:
\p ―¡Jyò ti̱jni, titjo̱jiìn yijo‑la̱ xi̱ta̱ jè! ―kitsò‑la̱.
\p Jè ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í, tsajndoòtꞌaà nangui nga nguixko̱n ngatsꞌiì xi̱ta̱, i̱kjoàn itjojiìn yijo‑la̱ xi̱ta̱ jè, ta̱nga nì mé xi kisìkiꞌon.
\v 36 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi títsa̱jna, tà kitsakjòn‑né; kꞌe̱é tsohóko̱ xíkjín:
\p ―¿Mé ꞌén‑ne koi? Kꞌe̱ nga chja̱ xi̱ta̱ jè, tjín‑la̱ ngaꞌñó ti̱koa̱ tjín‑la̱ kjo̱tíxoma nga síkitasòn‑la̱ ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í ―kitsò.
\p
\v 37 Jesús, kinaꞌyà‑la̱ kóho̱kji nga jngoò itjandiì nangui xi chja̱‑ne Galilea.
\s Kií kisꞌiìn Jesús nga kisìndaà‑ne na̱chíya‑la̱ Pedro
\r (Mateo 8:14‑15; Marcos 1:29‑31)
\p
\v 38 Jesús tsasítje̱n; itjo‑ne niꞌya i̱ngo̱ sinagoga; kiì; jahasꞌen niꞌya‑la̱ Simón. Jè na̱chíya‑la̱ Simón ꞌñó xkꞌén. Chꞌin tìjnga tjín‑la̱. Jñà xi̱ta̱ kiìchja̱tjì nga skótsejèn‑la̱.
\v 39 Jesús tsasìñiatꞌaà‑la̱, tsohótiko̱ chꞌin tìjnga; jè chjo̱ón ni̱to̱ón kjòndaà‑ne. I̱kjoàn tsasítje̱n, kisìsꞌin‑la̱ xi̱ta̱.
\s Kií kisꞌiìn Jesús nga kjìn xi̱ta̱ xkꞌén kisìndaà‑ne
\r (Mateo 8:16‑17; Marcos 1:32‑34)
\p
\v 40 Kꞌe̱ nga tíkaàtjì tsꞌoí, ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ xi̱ta̱ xkꞌén xi kjìn sko̱ya chꞌin tjín‑la̱, jꞌiìko̱ ñánda tíjna Jesús. Jè Jesús tsohótꞌaà‑la̱ tsja nga jngoò ìjngoò xi̱ta̱ xkꞌén; ngatsꞌiì xi̱ta̱ koi, kjòndaà yijeé‑ne.
\v 41 Ti̱koa̱á kjìn ma xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í itjokàjiìn yijo‑la̱ nga kjòndaà‑ne. ꞌÑó kiìchja̱ ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í:
\p ―¡Ji̱‑né xi Kiꞌndí‑la̱ Nainá ꞌmì‑lè! ―kitsò.
\p Ta̱nga jè Jesús tsohótiko̱. Mìkiì kitsjaàꞌnde‑la̱ nga kiìchja̱, koií kjoa̱‑la̱ nga jyeé beèxkon nga jè xi Cristo, [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑ne Nainá].
\s Kií komà kꞌe̱ nga jè Jesús kisìkaꞌbí ꞌén‑la̱ Nainá
\r (Marcos 1:35‑39)
\p
\v 42 Kꞌe̱ nga jye kisꞌe i̱sén, itjo Jesús; kiì jngoò i̱ꞌnde i̱tꞌaà xìn ñánda tsjìn xi̱ta̱. Jñà xi̱ta̱ tsohótsji ñánda kiì. Kꞌe̱ nga ijchò ñánda tíjna, mejèn‑la̱ nga ya̱ kíjnako̱ nga mì xìn kjoi̱.
\v 43 Ta̱nga jè Jesús kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱:
\p ―Ti̱koa̱á mochjeén‑né nga xìn na̱xa̱ndá kjíkoa̱a ꞌén ndaà‑la̱ Nainá koni sꞌín otíxoma Nainá. Koií xá kisìkasén‑na Nainá.
\p
\v 44 Kꞌoa̱á sꞌín chja̱ya ꞌén‑la̱ Nainá kóho̱kji niꞌya i̱ngo̱ sinagoga xi tjín ya̱ nangui‑la̱ xi̱ta̱ judío.
\c 5
\s Kjo̱xkón xi komà kꞌe̱ nga kjìn ti̱n tsibíxkóya Pedro
\r (Mateo 4:18‑22; Marcos 1:16‑20)
\p
\v 1 Jesús kꞌe̱ nga síjna ya̱ i̱ndiì ndáchikon tsꞌe̱ Genesaret kjòjtínè jñà xi̱ta̱ xi ijchò nga mejèn‑la̱ kji̱ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá.
\v 2 Jesús, kijtseè jò chitso xi ya̱ kjioòndiì ya̱ i̱ndiì nandá. Jñà xi̱ta̱ nei‑la̱ xi bíxkóya ti̱n, jyeé itjojen chitso nga nchihoníjno na̱ꞌya‑la̱.
\v 3 Jesús jahasꞌen jngoò chitso xi tsꞌe̱ Simón, tsibítsiꞌba‑la̱ nga ski̱nìkjá‑ìsa chitso‑la̱ ya̱ i̱jiìn ndáchikon. I̱kjoàn tsibìjnaya nga tsakóya‑la̱ xi̱ta̱.
\v 4 Kꞌe̱ nga jye tsakóya‑la̱ xi̱ta̱, kitsò‑la̱ Simón:
\p ―Tikoi̱i chitso‑lè ñánda nga ìsa̱ ꞌñó na̱nga̱ nandá; i̱kjoàn ti̱katje̱n‑ngui‑ndá na̱ꞌya‑nò mé‑ne nga kíxkóya‑nò ti̱n.
\p
\v 5 Simón kiìchja̱ kitsò:
\p ―Maestro, kànìkꞌa‑náje̱n ni̱tje̱n nga kànìxá‑je̱n, ni̱mé xi kàsakó‑naje̱n; ta̱nga tsà ji̱ xi o̱si nga siìkatje̱n‑ngui‑ndá na̱ꞌya‑na̱, ko̱ma‑né.
\p
\v 6 Kꞌe̱ nga ìjngoò kꞌa kisìkatje̱n‑ngui‑ndá na̱ꞌya‑la̱, kjìn jchán ti̱n tsibíxkóya, tsí mejèn xajndà na̱ꞌya‑la̱.
\v 7 Kꞌe̱é kisìkatjiì‑la̱ tsja xíkjín nga kiìchja̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi títsa̱ya chitso xi ìjngoò mé ne nga kisìchjátꞌaà‑la̱. Ingajò chitso jngoò kꞌa kitseè ti̱n. Mejèn tsà bixòngui‑ndá nga ꞌñó iꞌí komà.
\v 8 Jè Simón xi ti̱koa̱ Pedro ꞌmì, kꞌe̱ nga kijtseè kjoa̱ koi, tsasèn‑xkóꞌnchitꞌaà‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¡Ti̱si̱tꞌaàxìn‑ná Na̱ꞌèn, ꞌa̱n xi̱ta̱ jé‑ná!
\p
\v 9 Jè Simón ko̱ xi̱ta̱ xíkjín xi ta̱ña síxákjoò, tà kjòxkón‑la̱ nga ꞌñó kjìn ti̱n kjòxkóya‑la̱.
\v 10 Ti̱koa̱á tà kjòxkón‑la̱ jè Jacobo ko̱ Juan, i̱xti‑la̱ Zebedeo, jñà xi̱ta̱ xi ta̱ña síxákjoò Simón. Jesús kitsò‑la̱ Simón:
\p ―Kì tsakjoòn‑jèn, i̱ꞌndei̱ mì ti̱ kiì ti̱n kíxkóya‑ne, xi̱ta̱á kíxkóyi xi i̱tꞌaà tsꞌa̱n.
\p
\v 11 Kꞌe̱ nga jye kiìko̱‑ne chitso‑la̱ ya̱ i̱ndiì ndáchikon, ya̱á kitsjeiìn‑takòn yije tsojmì‑la̱, i̱kjoàn kiìtji̱ngui‑la̱ Jesús.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kisìtsjeè jngoò xi̱ta̱ xi tíbindojno chrjoa̱ yijo‑la̱
\r (Mateo 8:1‑4; Marcos 1:40‑45)
\p
\v 12 Jesús kꞌe̱ nga tsibìjna jngoò na̱xa̱ndá, ijchò jngoò xi̱ta̱ xꞌi̱n xi tíbindojno chrjoa̱ yijo‑la̱; nga kijtseè Jesús, tsohojna‑ñiatꞌaà nangui nga kijtseèxkón Jesús, tsibítsiꞌba‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌèn, tsà mejèn‑lè, ti̱tsjeè‑ná chꞌin xi tjín‑na.
\p
\v 13 Jesús tsijmeé tsja nga tsohótꞌaà‑la̱ yijo‑la̱ xi̱ta̱ jè, kitsò‑la̱:
\p ―Mejèn‑na; ¡kàtandaà‑ne!
\p Xi̱ta̱ jè, ni̱to̱ón kjòndaà‑ne.
\v 14 Jè Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Kì yá xi̱ta̱ xi bèno̱jmí‑la̱; tꞌin ñánda tíjna no̱ꞌmiì; ta̱kó‑la̱ yijo‑lè nga jye kjòndaà‑ne; tjiì‑la̱ kjo̱tjò xi síjé kjo̱tíxoma‑la̱ Moisés mé‑ne nga tsjeè kijna‑ne nguixko̱n Nainá ti̱koa̱ skoe̱ jñà xi̱ta̱ nga jye kjòndaà‑ne chꞌin‑lè.
\p
\v 15 Ta̱nga Jesús, ìsa̱á ꞌñó kinaꞌyà‑ìsa‑la̱; ko̱ ìsa̱á kjìn xi̱ta̱ kjòxkóya xi mejèn‑la̱ nga kji̱ꞌnchré‑la̱; ti̱koa̱ mejèn‑la̱ nga ko̱ndaà‑ne chꞌin xi tjín‑la̱.
\v 16 Ta̱nga Jesús xìn i̱ꞌnde fì ñánda tsjìn xi̱ta̱ nga chja̱tꞌaà‑la̱ Nainá.
\s Kií kisꞌiìn Jesús nga kisìndaà jngoò‑ne xi̱ta̱ xi mì kì ma síhiníyá yijo‑la̱
\r (Mateo 9:1‑8; Marcos 2:1‑12)
\p
\v 17 Jngoò na̱chrjein kꞌe̱ nga tíhokóya‑la̱ xi̱ta̱ Jesús, ya̱ títsa̱jnajiìn xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés. Xi̱ta̱ koi, ján inchrobà‑ne na̱xa̱ndá xi chja̱‑ne Galilea, Judea ko̱ Jerusalén. Jesús ya̱ tíjnajiìn ini̱ma̱‑la̱ ngaꞌñó‑la̱ Nainá nga si̱ìndaà‑ne ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi xkꞌén.
\v 18 Jꞌiìko̱ jngoò xi̱ta̱ xkꞌén xi mìkiì ma síhiníyá yijo‑la̱; kjiya‑la̱ na̱chan‑yá. Tsohótsjiꞌnde‑la̱ kó sꞌín si̱ìkasꞌen xotjoa̱ niꞌya ya̱ ñánda tíjna Jesús.
\v 19 Ta̱nga mìkiì komà jahasꞌen niꞌya nga ꞌñó kjìn xi̱ta̱ títsa̱jna; kꞌe̱é tsijin i̱sòꞌnga niꞌya; jaàxìn nitja; kiskinìjen‑jiìn‑la̱ xi̱ta̱ koni sꞌín kjiya na̱chan‑yá‑la̱ jè xi̱ta̱ xkꞌén. Ya̱á tsohójna nguixko̱n ñánda tíjna Jesús.
\v 20 Jesús kꞌe̱ nga kijtseè nga mokjeiín‑la̱ i̱tꞌaà tsꞌe̱, kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xkꞌén:
\p ―Ngaji̱, jyeé kàchàatꞌaà‑lè jé‑lè.
\p
\v 21 Jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés tsohóko̱ ini̱ma̱‑la̱, kitsò: “Xi̱ta̱ jè, chja̱jno‑la̱ Nainá koni sꞌín tsò. ¿Yá‑né jè nga ma‑la̱ síjchàatꞌaà‑ná jé‑ná? Ta̱jngoò Nainá xi síjchàatꞌaà‑ná jé‑ná.”
\p
\v 22 Jesús kijtseèya‑la̱ koni sꞌín nchisíkítsjeèn; kiìchja̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne ko̱tsò‑ne ini̱ma̱‑nò?
\v 23 ¿Mé xi ìsa̱ chiba ꞌin tjín, tsà xán‑la̱ jè xi̱ta̱ xi xkꞌén: “Jé‑lè jyeé kichàatꞌaà‑lè”, ko̱ tsà xán‑la̱: “Ti̱sítji̱in koa̱ ti̱tjeí”?
\v 24 Kokoò‑nò nga ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, tjíꞌnde‑na nga sìjchàatꞌaà‑la̱ jé‑la̱ xi̱ta̱ i̱ i̱sòꞌnde.
\p Jè Jesús kꞌe̱é kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi mìkiì ma síkjaníyá:
\p ―Ji̱, kꞌoa̱á xan‑lè, ti̱sítji̱in, chjoí na̱chan‑lè, tꞌin‑ne niꞌya‑lè.
\p
\v 25 Jè xi̱ta̱ xkꞌén ni̱to̱ón tsasítje̱n nga nguixko̱n ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna; kiskoé na̱chan‑la̱ xi kijnasòn; kꞌe̱ nga tífì‑ne niꞌya‑la̱, jeya chja̱tꞌaà‑la̱ Nainá.
\v 26 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna tà kjòxkón‑la̱, ti̱koa̱á jeya kiìchja̱tꞌaà‑la̱ Nainá. Tsakjón‑ko̱‑ne, kitsò:
\p ―I̱ꞌndei̱ kàyaxkon jngoaá kjo̱xkón.
\s Mé kjoa̱ xi komà kꞌe̱ nga jè Jesús kiìchja̱‑la̱ Leví
\r (Mateo 9:9‑13; Marcos 2:13‑17)
\p
\v 27 Kꞌe̱ nga jye o̱sꞌín komà kjoa̱ koi, itjo Jesús, kiì; kꞌe̱é kijtseè jngoò xi̱ta̱ xi ꞌmì Leví, xi̱ta̱‑la̱ xi̱ta̱xá Roma xi síkíchjítjì tsojmì. Tíjnatꞌaà ími̱xa̱ ya̱ ñánda síkíchjítjì tsojmì tsꞌe̱ Roma. Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Nchrobátji̱ngui‑ná.
\p
\v 28 Leví, tsasítje̱n; kisìkítsa̱jna yije tsojmì xi tjín‑la̱; kiìtji̱ngui‑la̱ Jesús.
\p
\v 29 Leví, ya̱ niꞌya‑la̱, tsí ndaà kisꞌiìn‑la̱ sꞌeí Jesús. Ti̱koa̱á kjìn xi̱ta̱ xíkjín títsa̱jna xi ti̱koa̱ tsojmì síkíchjítjì, ko̱ xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í; títsa̱tꞌaà ími̱xa̱.
\v 30 Jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés tsatítꞌaà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne jñà xi̱ta̱ xi síkíchjítjì tsojmì, ko̱ xi tjín‑la̱ jé, ꞌyò‑ko̱o koa̱ bichi‑ko̱o?
\p
\v 31 Kꞌe̱é kiìchja̱ Jesús kitsò:
\p ―Jñà xi̱ta̱ xi mìtsà chꞌin tjín‑la̱ mìtsà chji̱ne̱ xkiì mochjeén‑la̱, tà jñà xi̱ta̱ xi xkꞌén xi mochjeén‑la̱ chji̱ne̱ xkiì.
\v 32 Mìtsà koi xá jꞌi̱‑na ꞌa̱n nga jꞌi̱kjaàjñaà xi̱ta̱ kixi̱, jñà‑né xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ jé nga kàtasíkájno jé‑la̱ nga mì ti̱ jé ko̱hótsji‑ne.
\s Kó kitsò Jesús kꞌe̱ nga kitjònangui‑la̱ mé‑ne mì bìtsa̱jnachjan‑ne xi̱ta̱‑la̱
\r (Mateo 9:14‑17; Marcos 2:18‑22)
\p
\v 33 Jñà xi̱ta̱ kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―¿Mé‑ne jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Juan tsí ndaà bìtsa̱jnachjan ti̱koa̱ tsí ndaà bítsiꞌba; kꞌoa̱á ti̱sꞌín jñà xi̱ta̱ fariseo; ta̱nga jñà xi̱ta̱ tsi̱ji, kjèn‑né koa̱ ꞌbiì‑né?
\p
\v 34 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Kꞌe̱ nga bixan jngoò xi̱ta̱, ¿a ko̱maá si̱kítsa̱jnachjaán xi̱ta̱ xi báhijtako̱‑ná kꞌe̱ nga tákó tíjna xi̱ta̱ xꞌi̱n xi kòbixan?
\v 35 Ta̱nga ki̱jchò na̱chrjein nga tjáxìn‑la̱ xꞌi̱n xi kòbixan, kꞌe̱‑né nga kítsa̱jnachjan xi̱ta̱.
\p
\v 36 Ti̱koa̱á tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ ꞌén xi mangásòn [nga tsakóya‑la̱ nga jñà kjo̱tíxoma jchínga, mìkiì sasén‑la̱ xi kjo̱tíxoma xi̱tse̱]. Kitsò‑la̱:
\p ―Mìtsà yá xi ote chiba nikje xi̱tse̱ nga bíjto‑ne ko̱ nikje i̱baà. Tsà ko̱sꞌín sꞌe̱en ki̱tsꞌón nikje xi̱tse̱; ti̱koa̱á mìkiì ndaà ko̱ngásòn nikje xi̱tse̱ ko̱ nikje i̱baà.
\v 37 Ti̱koa̱á mìtsà yá xi binchá xán ixiì chrjoa̱ jchínga; tsà ko̱sꞌín sꞌe̱en, kꞌe̱ nga jye ko̱jchá xán, si̱ìxajndà chrjoa̱ jchínga, i̱kjoàn xíxteèn xán; ti̱koa̱á chi̱ja jè chrjoa̱.
\v 38 Jè xán ixiì, chrjoa̱ xi̱tse̱é sinchá mé‑ne nga ndaà si̱nchátjò‑ne.
\v 39 Tsà yá xi skoí xán jchínga xi kjòtseé jncha, mìkiì ni̱to̱n si̱ìjé ìjngoò kꞌa xi xán ixiì. Ki̱tso̱‑né: “Jè xán jchínga, ìsa̱á ndaà.”
\c 6
\s Kꞌe̱ nga jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús tsate natín jè na̱chrjein nìkjáya
\r (Mateo 12:1‑8; Marcos 2:23‑28)
\p
\v 1 Jngoò kꞌa jè na̱chrjein nìkjáya, ja Jesús ñánda títje̱ trigo. Xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ tsate natín‑la̱ trigo, tsafèya‑ne tsja, i̱kjoàn kiskine.
\v 2 Tjín iꞌnga xi̱ta̱ fariseo xi kitsò:
\p ―¿Mé‑ne ko̱ꞌnè‑enò jè kjoa̱ xi mìkiì tjíꞌnde nga ko̱sꞌín ko̱ma jñà na̱chrjein nìkjáya?
\p
\v 3 Kiìchja̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¿Jñò, a mìtsà jye tíjiìn‑nò koni sꞌín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá koni kisꞌiìn xi̱ta̱xá ítjòn xi kiꞌmì David ko̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ xi kjihijtako̱ kꞌe̱ nga kjòhojò‑la̱?
\v 4 Jahasꞌen niꞌya‑la̱ Nainá; kiskoé i̱nchra̱jín tsjeè‑la̱ Nainá; tsakjèn. Ti̱koa̱ kitsjaà‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tji̱ko̱. Mìkiì tjíꞌnde nga jñà ko̱kje̱n. Tà jñà no̱ꞌmiì tjíꞌnde‑la̱ nga ko̱kje̱n.
\p
\v 5 Jesús kitsò‑ìsa‑la̱:
\p ―ꞌA̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ꞌa̱án otiìxoma‑la̱ na̱chrjein nìkjáya.
\s Xi̱ta̱ xi kixìtꞌaà jngoò tsja
\r (Mateo 12:9‑14; Marcos 3:1‑6)
\p
\v 6 Ìjngoò kꞌa kꞌe̱ nga jè na̱chrjein nìkjáya, Jesús jahasꞌen niꞌya i̱ngo̱ sinagoga; tsibítsꞌia̱ nga tsakóya‑la̱ xi̱ta̱. Koa̱ ya̱á tíjna jngoò xi̱ta̱ xi kixìtꞌaà tsja kixi̱.
\v 7 Jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ xi̱ta̱ fariseo nchisíkinda̱ Jesús kó sꞌi̱in, a si̱ìndaá‑ne jè xi̱ta̱ xi xkꞌén jè na̱chrjein nìkjáya; mejèn‑la̱ nga skoe̱ mé‑ne nga ko̱ma ko̱hòngui‑ne.
\v 8 Ta̱nga Jesús jyeé tíjiìn‑la̱ kó sꞌín nchisíkítsjeèn jñà xi̱ta̱ koi. Kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi kixìtꞌaà tsja:
\p ―Ti̱sítji̱in, ti̱si̱jna kixi̱ ya̱ jngoò osen.
\p Xi̱ta̱ jè tsasítje̱n, tsasìjna kixi̱.
\v 9 Jesús, kꞌe̱é kitsò‑la̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna:
\p ―Jngoò kjoa̱ skònangui‑nò: ¿A tjíꞌnde‑né kꞌe̱ nga jè na̱chrjein nìkjáya nga ndaà sꞌe̱én, o xi chꞌo sꞌe̱én? ¿A si̱kꞌen‑ná o xi si̱ndaá‑ná jngoò xi̱ta̱?
\p
\v 10 Jesús kiskoòtsejèn yije‑la̱ kóho̱tjín xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jnandiì‑la̱. Kꞌe̱é kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi kixìtꞌaà tsja:
\p ―Tjeèndojoì ndsei̱i.
\p Xi̱ta̱ jè, tsijmeé tsja, ni̱to̱ón kjòndaà‑ne.
\v 11 Jñà xi̱ta̱ fariseo, ꞌñó jti komà‑la̱; kꞌe̱é tsibítsꞌia̱ nga tsajoóya‑ne mé xi si̱ìko̱ Jesús.
\s Kó ꞌmì ꞌín‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ Jesús xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ xi tejò ma‑ne
\r (Mateo 10:1‑4; Marcos 3:13‑19)
\p
\v 12 Ti̱jñà‑ne na̱chrjein koi, Jesús kiìmijìn‑jno jngoò nindoò nga kiìchja̱tꞌaà‑la̱ Nainá; kisìkꞌa ni̱tje̱n nga tíchja̱tꞌaà‑la̱.
\v 13 Kꞌe̱ nga kisꞌe i̱sén kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱; i̱kjoàn jaàjiìn tejò xi̱ta̱ xi tsibíxáya‑la̱.
\v 14 Jè Simón xi ti̱koa̱ Pedro tsibítꞌaà ꞌín; Andrés xi ꞌndse̱ ma Simón; Jacobo; Juan; Felipe; Bartolomé;
\v 15 Mateo; Tomás; Jacobo, ti‑la̱ Alfeo; Simón xi ya̱ fìtꞌaà‑la̱ kjo̱tíxoma tsꞌe̱ xi̱ta̱ Celote;
\v 16 Judas, ti‑la̱ Jacobo; ko̱ Judas Iscariote, jè xi i̱skan komà kondra̱‑la̱ Jesús.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús, kjìn xi̱ta̱ kisìndaà‑ne
\r (Mateo 4:23‑25)
\p
\v 17 Jesús itjojen‑jno‑ne nindoò, tji̱ko̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱; jꞌiì jngoò i̱ꞌnde ñánda i̱sòn choòn; ya̱á tsibìtsa̱jna. Kjìn ma xi̱ta̱‑la̱ xi ya̱ nchikoña‑la̱; ti̱koa̱á kjìn ma xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í xi inchrobà‑ne kóho̱kji i̱ꞌnde Judea ko̱ na̱xa̱ndá Jerusalén ko̱ xi inchrobà‑ne Tiro ko̱ Sidón, na̱xa̱ndá xi kjiyijòndiì ndáchikon. Koi xá jꞌiì‑ne nga kji̱ꞌnchré‑la̱ Jesús, ti̱koa̱ mejèn‑la̱ ko̱ndaà‑ne chꞌin xi tjín‑la̱.
\v 18 Jñà xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í síjti‑la̱, ti̱koa̱á kjòndaà‑ne.
\v 19 Ngatsꞌiì xi̱ta̱, mejèn‑la̱ nga ko̱òtꞌaà‑la̱ tsja yijo‑la̱ Jesús nga tseé ngaꞌñó tíbitjojiìn yijo‑la̱ nga mandaà yije‑ne xi̱ta̱.
\s Kó kitsò Jesús i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱ i̱ma̱ ko̱ xi̱ta̱ nchi̱ná
\r (Mateo 5:1‑12)
\p
\v 20 Jesús kiskoòtsejèn‑ꞌa xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ kitsò‑la̱:
\p ―Mé tà ndaà‑anò jñò xi xi̱ta̱ i̱ma̱ ꞌmì‑nò, nga tsa̱jòn‑nó jñà kjo̱ndaà xi tsjá Nainá nga jè tíhotíxoma.
\p
\v 21 ’Mé tà ndaà‑anò jñò xi ijò‑nò i̱ꞌndei̱, nga ko̱ma i̱skan, ko̱skiì‑nò.
\p ’Mé tà ndaà‑anò jñò xi chìhindáya i̱ꞌndei̱, nga ko̱ma i̱skan ki̱jno̱‑nò.
\p
\v 22 ’Mé tà ndaà‑anò kꞌe̱ nga tjín xi̱ta̱ xi síjtikeè‑nò tà ꞌa̱n nga̱tjì‑na xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱; kꞌe̱ nga síkítsa̱jnatꞌaàxìn‑nò, kꞌe̱ nga chja̱ꞌon‑ko̱‑nò, kꞌe̱ nga ochrjekàngui‑nò koni tsà jngoò xi̱ta̱ xi ꞌñó tsꞌe̱n.
\v 23 Tsja tꞌè‑là takòn jè na̱chrjein koi; ti̱tsja‑là ini̱ma̱‑nò; tseé kjo̱ndaà tjoé‑nò ján ngajmiì; ti̱koa̱á jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ xi̱ta̱ xi beètoòn‑nò, kꞌoa̱á ti̱sꞌín kijtseètoòn jñà xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá.
\p
\v 24 ’Ta̱nga i̱ma̱‑xó‑nò jñò xi xi̱ta̱ nchi̱ná ꞌmì‑nò nga tjín yije‑nò xi mochjeén‑la̱ yijo‑nò [ta̱nga mìkiì nìkítsjeèn kjo̱ndaà‑la̱ Nainá xi mochjeén‑la̱ ini̱ma̱‑nò].
\p
\v 25 ’I̱ma̱‑xó‑nò xi skiì titsa̱jnaà i̱ꞌndei̱; kꞌe̱ nga ko̱ma i̱skan, ko̱hojò‑nò.
\p ’I̱ma̱‑xó‑nò jñò xi bijnò i̱ꞌndei̱; kꞌe̱ nga ko̱ma i̱skan ko̱baá‑nò koa̱ jchìhindáya‑nò.
\p
\v 26 ’I̱ma̱‑xó‑nò jñò kꞌe̱ nga ndaà síkítsa̱jna yije‑nò xi̱ta̱. Jñà xi̱ta̱ jchínga kꞌoa̱á ti̱sꞌín ndaà kisìkítsa̱jna jñà xi̱ta̱ xi ꞌén ndiso kiìchja̱ya.
\s Kó sꞌín si̱koa̱á xi̱ta̱ kondra̱‑ná
\r (Mateo 5:38‑48; 7:12)
\p
\v 27 ’Ta̱nga jñò xi titsa̱naꞌyà, kꞌoa̱á xán‑nò: Ti̱tsjacha kondra̱‑nò, ndaà ti̱ko̱o jè xi jtikeè‑nò.
\v 28 Ti̱jétꞌaà‑là Nainá nga kàtasíchikon‑tꞌin jñà xi chja̱ꞌon‑ko̱‑nò, titsiꞌbatjiò jè xi chꞌo síko̱‑nò.
\v 29 Jè xi síjtsꞌiìn‑tꞌaà kjioòn, ti̱koa̱ tjiì‑là xi ngobà; jè xi faáꞌan na̱chro̱kisòn‑nò, ti̱koa̱ tjiì‑là na̱chro̱‑nò xi ìjngoò.
\v 30 Ni̱ta̱ yá xi̱ta̱ xi síjé‑nò tsojmì, tjiì‑là; tsà yá xi skoé xi tsojmì tsa̱jòn, kì ti̱ kiì nìjé‑là.
\v 31 Koni sꞌín mejèn‑nò nga si̱ìko̱‑nò xi̱ta̱, kꞌoa̱á ti̱sꞌín ti̱ko̱ ngajo‑nò.
\p
\v 32 ’Tsà matsjacha jè xi matsjakeè‑nò, ni̱mé kjo̱ndaà xi sꞌe̱‑nò, nga kꞌoa̱á ti̱sꞌín jñà xi̱ta̱ tsꞌe̱n, matsjakeè xíkjín.
\v 33 Tsà tà jñà ndaà siko̱ò xi̱ta̱ xi ti̱koa̱ ndaà síko̱‑nò, ni̱mé kjo̱ndaà xi sꞌe̱‑nò. Jñà xi̱ta̱ tsꞌe̱n, kꞌoa̱á ti̱ síko̱ xíkjín.
\v 34 Tsà si̱kìña‑là jè xi yaxkoòn nga koi̱ìchjí, ti̱koa̱á ni̱mé kjo̱ndaà sꞌe̱‑nò. Ti̱koa̱á jñà xi̱ta̱ tsꞌe̱n síkìña‑la̱ xíkjín nga jyeé tíjiìn‑la̱ nga koi̱ìchjí yije kóho̱tjín.
\v 35 Ti̱tsjacha kondra̱‑nò; ndaà ti̱ko̱o; ti̱kìña‑là mé xi síjé‑nò, ni̱mé xi chiñà‑là i̱tꞌaà tsꞌe̱. Tsà ko̱sꞌín sꞌe̱en, ìsa̱á tse kjo̱ndaà sꞌe̱‑nò. I̱xti‑la̱ Nainá xi ꞌñó ꞌnga tíjna ko̱maà kꞌe̱ nga kꞌoa̱sꞌín sꞌe̱en koni sꞌín Nainá, nga tjín‑la̱ kjo̱hi̱ma̱takòn i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi ꞌnga ikon ko̱ xi chꞌo sꞌín.
\v 36 Chahi̱ma̱a xinguio̱o koni sꞌín beèhi̱ma̱‑nò Nainá xi Na̱ꞌèn‑ná ꞌmì‑là.
\s Mì kiì ko̱ma jñá si̱kinda̱á jé‑la̱ xi̱ta̱ xinguia̱á
\r (Mateo 7:1‑5)
\p
\v 37 ’Kì jé‑la̱ xinguio̱o ꞌnè kinda̱a mé‑ne nga Nainá ti̱koa̱ mìkiì si̱ìkinda̱ jé‑nò; kì jé binchanè‑là xinguio̱o mé‑ne nga Nainá mì jé ki̱nchanè‑nò; ti̱jchàatꞌaà‑là jé‑la̱ xinguio̱o mé‑ne nga Nainá ti̱koa̱ si̱ìjchàatꞌaà‑nò jé‑nò.
\v 38 Tjiì‑là xinguio̱o; jè Nainá tsjá ngajo‑nò; Nainá si̱ìchi̱ba̱‑nò chi̱ba̱ xi ndaà kitseè, xi ꞌñó jncha, xi ndaà kisitsajneè ko̱ xi tíxíxteèn‑tjì nga ki̱ncha chijtsa‑nò; jè chi̱ba̱ xi si̱chi̱ba̱ya‑là xinguio̱o, ti̱jè si̱ìchi̱ba̱ya ngajo‑nò Nainá.
\p
\v 39 Jesús tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn, kitsò‑la̱:
\p ―Jngoò xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱, mìkiì ko̱ma ko̱kò‑la̱ ndi̱yá ìjngoò xi ti̱koa̱ mìkiì tsejèn‑la̱. Ingajò, ya̱á ki̱xo̱ya nga̱jo̱ ñánda chꞌo choòn.
\v 40 Jngoò xi̱ta̱ xi kotaꞌyà mìtsà ìsa̱ ꞌnga tíjna koni maestro‑la̱; ta̱nga kꞌe̱ nga kjoe̱hetꞌin‑la̱ nga ndaà skótaꞌyà, ti̱koa̱á ko̱ngásòn‑né koni jè maestro‑la̱.
\p
\v 41 ’[¿Mé‑ne jé‑la̱ xingui̱i nìkinda̱‑ne koa̱ tsi̱ji mìkiì nìkindi̱i?] ¿Mé‑ne chìtsejèn‑la̱ tjé xi kjinangui xko̱n xingui̱i, koa̱ jè yá chi̱so̱ xi kjinangui xkoiìn mìkiì chìtsejèn‑la̱?
\v 42 ¿A mì ꞌya‑jèn yá chi̱so̱ xi kjinangui xkoiìn? ¿Mé‑ne ko̱ꞌmì‑la̱ xingui̱i: “ꞌNdsè, tjiìꞌnde‑ná nga kochrjekànguia tjé xi kjinangui xkoiìn”? Ngaji̱ xi jò ma i̱sén‑lè; ítjòn ti̱nachrjekàngui chi̱so̱ xi kjinangui xkoiìn, mé‑ne nga ndaà ko̱tsejèn‑lè, i̱kjoàn ti̱nachrjekàngui tjé xi kjinangui xko̱n xingui̱i.
\s Kósꞌín ꞌya‑la̱ kósꞌín tjín ini̱ma̱‑la̱ jñà xi̱ta̱
\r (Mateo 7:17‑20; 12:33‑35)
\p
\v 43 ’Tsjìn yá xi ndaà kjoàn ko̱ chꞌo kjoàn toò xi ojà‑la̱; ti̱koa̱á tsjìn yá xi chꞌo kjoàn ko̱ ndaà kjoàn toò xi ojà‑la̱.
\v 44 Nga jngoò ìjngoò sko̱ya yá, kꞌoa̱á sꞌín yaxkon‑la̱ koni kjoàn toò xi ojà‑la̱. Jè toò iko̱, mìtsà yá naꞌyá ojà‑la̱. Ti̱koa̱á jñà toò uva mìtsà naꞌyá xanchroò ojà‑la̱.
\v 45 Koni kjoàn yá, kꞌoa̱á ti̱ kjoàn xi̱ta̱; jngoò xi̱ta̱ xi ꞌén ndaà chja̱, koií‑né nga kjo̱ndaà tíjiìn ini̱ma̱‑la̱; koa̱ jngoò xi̱ta̱ xi ꞌén tsꞌe̱n chja̱, koií‑né nga kjoa̱tsꞌe̱én tíjiìn ini̱ma̱‑la̱; nga̱ kꞌoa̱á tsò ꞌén xi nokjoá koni tsò kjo̱hítsjeèn xi tíjiìn ini̱ma̱‑ná.
\s Chrjó niꞌya xi jò ma‑ne
\r (Mateo 7:24‑27)
\p
\v 46 ’¿Mé‑ne ko̱sꞌín ꞌmì‑ná nga bixón: “Na̱ꞌèn, Na̱ꞌèn”, koa̱ mìkiì nìkitasòn koni xan‑nò?
\v 47 Kꞌoa̱á xan‑nò yá xi mangásòn jè xi̱ta̱ xi ꞌa̱n fìtꞌaà‑na, xi ꞌnchré ꞌén‑na̱, ti̱koa̱ síkitasòn.
\v 48 Jè mangásòn jngoò xi̱ta̱ xi bíndaà niꞌya‑la̱; ꞌñó na̱nga̱ òꞌnguiì; bíjna tàtsꞌen chrjó niꞌya ya̱ i̱sòn na̱xi̱. Kꞌe̱ nga ꞌba jtsí xkón, fꞌiì xa̱jngá nandá, kaàtꞌaàꞌñó‑la̱ niꞌya; ni̱mé xi síko̱ nga ya̱ tjíndaàsòn na̱xi̱.
\v 49 Ta̱nga jè xi ꞌnchré ꞌén‑na̱ koa̱ mìkiì síkitasòn, kꞌoa̱á ngaya‑la̱ koni jngoò xi̱ta̱ xi bíndaàsòn niꞌya‑la̱ ñánda tà nangui; mìkiì ndaà bíndaà tàtsꞌen chrjó; fꞌiì xa̱jngá nandá, kaàtꞌaàꞌñó‑la̱ niꞌya; ya̱á bixòña niꞌya jè; jngoò kꞌa bixòjen.
\c 7
\s Kií komà nga kjòndaà‑ne chi̱ꞌnda‑la̱ xi xi̱ta̱ sko̱‑la̱ soldado
\r (Mateo 8:5‑13)
\p
\v 1 Jesús, kꞌe̱ nga jye tsakóya‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá xi nchiꞌnchré ꞌén‑la̱, kiì, jahasꞌen‑jiìn na̱xa̱ndá Capernaum.
\v 2 Ya̱ tíjna jngoò soldado ítjòn. Jè chi̱ꞌnda‑la̱, ꞌñó xkꞌén. Kjo̱meè biyaà. Ta̱nga ꞌñó tjòkeè.
\v 3 Kꞌe̱ nga kiìꞌnchré xi̱ta̱ jè i̱tꞌaà tsꞌe̱ Jesús, kisìkasén xi̱ta̱ jchínga xi tsꞌe̱ xi̱ta̱ judío nga kiì kítsiꞌba‑la̱ Jesús mé‑ne nga kàtjanchrobá, kàtasíxkiì‑la̱ jè chi̱ꞌnda‑la̱ xi xkꞌén.
\v 4 Jñà xi̱ta̱ jchínga, kꞌe̱ nga ijchòkon Jesús ꞌñó tsibítsiꞌba‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Okꞌín‑la̱ nga si̱chjátꞌaà‑la̱ xi̱ta̱ ítjòn jè.
\v 5 Tsjakeè na̱xa̱ndá xi chja̱‑ne Judea, koa̱ jè tsibíndaà jngoò‑ná niꞌya i̱ngo̱ sinagoga i̱ na̱xa̱ndá‑ná.
\p
\v 6 Jesús kiìko̱ jñà xi̱ta̱ jchínga koi, ta̱nga kꞌe̱ nga jye kjo̱meè bijchó chrañàtꞌaà‑la̱ niꞌya, jè xi̱ta̱ ítjòn‑la̱ soldado kisìkasén iꞌnga amigo‑la̱ nga kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Na̱ꞌèn, kì yijo‑lè nìjti‑la̱. ꞌA̱n, mìkiì okꞌìn‑na nga ngaji̱ kꞌoín sobì niꞌya‑na̱.
\v 7 Ti̱koa̱á mìkiì okꞌìn‑na nga ꞌa̱n kòfìkon sobà‑lè. Ta̱nga tjiì o̱kixi̱ nga kàtandaà‑ne chi̱ꞌnda‑na̱.
\v 8 ꞌA̱n, tíjiìn‑na nga tjín‑lè kjo̱tíxoma. Ti̱koa̱á ꞌa̱n, tjín‑na xi̱ta̱ ítjòn xi otíxoma‑na, ti̱koa̱á tjín‑na soldado xi ꞌa̱n otiìxoma‑la̱, kꞌe̱ nga xan jngoò‑la̱: “Tꞌin”, fì‑né; xan‑la̱ xi ìjngoò: “Nchroboí”, nchrobá‑né; koa̱ kꞌe̱ nga xan‑la̱ jè xi chi̱ꞌnda‑na̱: “Kꞌoa̱ tꞌi̱in”, síkitasòn‑na.
\p
\v 9 Kꞌe̱ nga kiìꞌnchré Jesús jñà ꞌén koi, tà kjòxkón‑la̱. Kꞌe̱é kiskoòtsejèn‑ꞌa jñá xi̱ta̱ xi tji̱ngui‑la̱; kitsò‑la̱:
\p ―Kꞌoa̱á xan‑nò, ya̱ Israel, ni̱ saà jngoò xi̱ta̱ sakó‑na xi ko̱sꞌín ndaà mokjeiín‑la̱ koni jè xi̱ta̱ jè.
\p
\v 10 Jñà xi̱ta̱ xi kiìkjaá Jesús, kꞌe̱ nga jꞌiì‑ne, jè chi̱ꞌnda xi xkꞌén, jyeé kjòndaà‑ne.
\s Kósꞌín komà kꞌe̱ nga jè Jesús kisìkjaáya‑la̱ kiꞌndí‑la̱ chjo̱ón kaꞌàn
\p
\v 11 Nga komà i̱skan Jesús kiì jngoò na̱xa̱ndá xi ꞌmì Naín. Tji̱ko̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, ti̱koa̱á kjìn xi̱ta̱ xi tà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá tji̱ngui‑la̱.
\v 12 Kꞌe̱ nga jye ijchò chrañà i̱jto xotjoa̱ na̱xa̱ndá, kjìn ma xi̱ta̱ na̱xa̱ndá xi kjihijtako̱ chjo̱ón kaꞌàn nga nchifì kíhijiìn jngoò mikꞌen xi ti ta̱ jngoò‑la̱ jè chjo̱ón kaꞌàn.
\v 13 Na̱ꞌèn‑ná Jesucristo, kꞌe̱ nga kijtseèxkon, kjòhi̱ma̱keè; kitsò‑la̱ chjo̱ón kaꞌàn:
\p ―Kì chìhindáya‑jèn.
\p
\v 14 Kiì kasìtꞌaà chrañà‑la̱ jè kaxa̱ mikꞌen, tsohósòn‑la̱ tsja; jñà xi̱ta̱ xi yangui mikꞌen chinchako̱. Kitsò Jesús:
\p ―Ngaji̱ ti, kꞌoa̱á xán‑lè: ¡Ti̱sítji̱in!
\p
\v 15 Jè mikꞌen ni̱to̱ón tsibìjna kixi̱; i̱kjoàn kiìchja̱. Jesús, kꞌe̱é kisìnga̱tsja nea̱‑la̱.
\v 16 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi tji̱ko̱, tà kitsakjòn‑né; kꞌe̱é jeya kisìkíjna Nainá kitsò:
\p ―Jngoò xi̱ta̱ tíjnako̱‑ná xi ꞌñó ndaà chja̱ ngajo‑la̱ Nainá.
\p Ti̱koa̱á tjín xi kitsò:
\p ―Nainá jꞌiì kasìko̱ na̱xa̱ndá‑la̱.
\p
\v 17 Jñà ꞌén koi, kinaꞌyà‑la̱ kóho̱kji nangui Judea, ngatsꞌiì i̱ꞌnde nga jngoò itjandiì nangui Judea.
\s Xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Juan xi kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱
\r (Mateo 11:2‑19)
\p
\v 18 Juan xi kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱ kiìꞌnchré yije kjoa̱ xi tísꞌín Jesús; jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ tsibéno̱jmí‑la̱. Kꞌe̱é kiìchja̱ jò‑la̱ xi xi̱ta̱ tsꞌe̱.
\v 19 Kisìkasén ñánda tíjna Jesús nga sko̱nangui‑la̱, ¿a jè‑né xi Cristo xi tjínè‑la̱ nga kjoi̱í a xi kjꞌei̱í chíña‑lá?
\v 20 Jñà xi̱ta̱‑la̱ Juan, kꞌe̱ nga ijchòkon Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Jè Juan kàsíkasén‑naje̱n xi i̱tꞌaà tsi̱ji nga chji̱nangui‑lèje̱n, ¿a ji̱‑né xi Cristo xi tjínè‑lè nga kjoi̱i a xi kjꞌei̱í chíña‑la̱je̱n?
\p
\v 21 Ti̱jè‑ne hora, Jesús, kjìn xi̱ta̱ kisìndaà‑ne xi xkꞌén, xi kjo̱ꞌin nchisíkjeiín, xi ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱; ti̱koa̱á kjìn xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ kjòndaà‑ne.
\v 22 Jesús kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi ijchòkon:
\p ―Tanguió tèno̱jmí‑là Juan jñà kjoa̱ xi kàꞌyaà ko̱ xi kànaꞌyà. Jñà xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱, jyeé tsejèn‑la̱; jñà xi tsáꞌyá kjoàn, jyeé ma fì‑ne; jñà xi tíbindojno chrjoa̱ yijo‑la̱, tímatsjeèjnoó‑ne yijo‑la̱; jñà xi̱ta̱ xi jtayaà, jyeé ꞌnchré‑ne; ko̱ xi̱ta̱ xi jye kꞌen, nchifaáyaá‑la̱; koa̱ jñà xi̱ta̱ i̱ma̱, jye tísꞌeno̱jmí‑la̱ ꞌén ndaà‑la̱ Nainá.
\v 23 ¡Mé tà ndaà‑la̱ jè xi̱ta̱ xi nguì jngoò kꞌa ndaà mokjeiín‑la̱ i̱tꞌaà tsꞌa̱n nga ni̱mé xi osìjna‑ikòn‑la̱!
\p
\v 24 Kꞌe̱ nga jye kiì‑ne xi̱ta̱ xi kisìkasén Juan, tsibítsꞌia̱ Jesús nga tsohóko̱ xi̱ta̱ xi i̱tꞌaà tsꞌe̱ Juan, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé xi tsanguì chìtsejèn‑là ya̱ i̱ꞌnde i̱tꞌaà xìn ñánda nangui kixì choòn? ¿A jè tsanguì chìtsejèn‑là jngoò yá ína̱xo̱ xi síjtìya‑la̱ tjo̱?
\v 25 ¿Mé‑né xi tsanguì chìtsejèn‑là? ¿A jngoò xi̱ta̱ xi ꞌñó ndaà kji nikje‑la̱? Jñò, jyeé ꞌyaà, jñà xi ndaà kjoàn nikje xi ókjá, xi ti̱koa̱ ꞌñó ndaà kjoàn tsojmì xi tjín‑la̱, ya̱á títsa̱ya niꞌya‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn.
\v 26 Ta̱nga, ¿mé xi tsanguì chìtsejèn‑là? ¿A jngoò xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá? O̱kixi̱‑né, kꞌoa̱á xan‑nò, Juan, ìsa̱á ꞌñó ndaà koni jngoò xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá.
\v 27 I̱tꞌaà tsꞌe̱ Juan, ya̱á tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò:
\q ꞌA̱n, sìkasén ítjòn‑lè xi̱ta̱‑na̱ xi kji̱ko̱ ꞌén;
\q jè xi koi̱ìndaàya ítjòn‑lè ndi̱yá‑lè.
\m
\v 28 Kꞌoa̱á xán‑nò, ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi tjín i̱ i̱sòꞌnde, ni̱jngoò xi̱ta̱ xi mangásòn koni jè Juan xi kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱, ta̱nga ya̱ i̱jiìn na̱xa̱ndá ñánda otíxoma Nainá, jè xi̱ta̱ xi fehetꞌaà‑ne, ìsa̱á jeya tíjna mì kꞌoa̱á‑ne koni Juan.
\p
\v 29 Kꞌe̱ nga kiìꞌnchré jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá ko̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ xi̱ta̱xá Roma xi síkíchjítjì tsojmì, kjòjngoò‑ikon nga ndaà tjín jè ndi̱yá kixi̱‑la̱ Nainá, nga jye komà bautizar i̱tꞌaà tsꞌe̱ Juan.
\v 30 Ta̱nga jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n tsꞌe̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá, mìkiì komà bautizar i̱tꞌaà tsꞌe̱ Juan. Tsachrjengui‑né kjo̱ndaà xi tjíndaà‑la̱ Nainá nga tsjá‑la̱ xi̱ta̱ koi.
\p
\v 31 Jesús kitsò:
\p ―¿Yá xi siìngásòn‑koa̱a jñà xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱ꞌndei̱? ¿Kó kjoàn xi ko̱ngásòn‑ko̱?
\v 32 Jñà ko̱ngásòn‑kjoò jñà i̱xti xi bìtsa̱jna ndi̱tsi̱n nga síská, chja̱‑la̱ xíkjín, tsò‑la̱: “Kànìkjaneé‑nòje̱n xo̱bí ta̱nga jñò mìkiì kàchà; kàjndaá‑nòje̱n sò xi ba tsò ta̱nga mìkiì kàchìhindáyaà.”
\v 33 Jꞌiì Juan xi kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱ xi mìtsà i̱nchra̱jín tsakjèn, ti̱koa̱ mìtsà xán kitsꞌiì koa̱ jñò bixón‑nò: “Ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tjín‑la̱.”
\v 34 I̱kjoàn jꞌia̱a xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱; ma‑na kje̱en, ti̱koa̱ ma‑na ꞌbia̱a; jñò, kꞌoa̱á sꞌín bixón i̱ꞌndei̱: “Xi̱ta̱ chrjáꞌa‑né, xi̱ta̱ chꞌi̱‑né, amigo‑la̱‑né jñà xi̱ta̱‑la̱ xi̱ta̱xá Roma xi síkíchjítjì tsojmì ko̱ jñà xi xi̱ta̱ jé.”
\v 35 Ta̱nga jè kjoa̱chji̱ne̱‑la̱ Nainá, ꞌyaá‑la̱ nga kixi̱ tjín kꞌe̱ nga jye bitasòn.
\s Kó tsò ꞌén xi kiìchja̱ Jesús kꞌe̱ nga jngoò chjo̱ón xi tse jé tjín‑la̱ tsaníjno ndso̱ko̱
\p
\v 36 Jngoò xi̱ta̱ fariseo kiìchja̱‑la̱ Jesús nga mejèn‑la̱ ko̱kje̱n‑ko̱. Kꞌe̱ nga jahasꞌen niꞌya‑la̱ jè xi̱ta̱ fariseo, tsibìjnatꞌaà ími̱xa̱.
\v 37 Ya̱ na̱xa̱ndá jè, tíjna jngoò chjo̱ón xi tse jé tjín‑la̱. Kꞌe̱ nga kiìꞌnchré nga ya̱ tíjnatꞌaà ími̱xa̱ Jesús, ya̱ niꞌya‑la̱ jè xi̱ta̱ fariseo, ijchòko̱ jngoò chi̱tsín xi tjíya‑la̱ xkiì xi ndaà jne̱.
\v 38 Ya̱á tsasìjnatꞌaà i̱jto̱n ndso̱ko̱ Jesús nga tíkjindáya. I̱kjoàn tsaníjno ndso̱ko̱ Jesús ko̱ ndáxko̱n. Kꞌe̱é kisìxìjno‑ne ko̱ tsja̱ sko̱. Kjìn kꞌa kiskineꞌa ndso̱ko̱. I̱kjoàn kisìkaàjno xkiì xi ndaà jne̱.
\v 39 Jè xi̱ta̱ fariseo xi kiìchja̱‑la̱ Jesús, kꞌe̱ nga kijtseè kjoa̱ koi, kitsò i̱jiìn ini̱ma̱‑la̱: “¿Mé‑ne nga mìkiì beèxkon‑ne yá chjo̱ón‑ne xi o̱tísíko̱? Tsà kixi̱ kjoa̱ nga jè xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá, skoe̱xkon‑né nga chjo̱ón xi jé tjín‑la̱.”
\v 40 Kꞌe̱é kiìchja̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Simón, jngoò kjoa̱ ko̱xán‑lè.
\p Simón kitsò:
\p ―Maestro, ko̱tꞌìn‑ná.
\p
\v 41 Jesús kitsò:
\p ―Jò xi̱ta̱ títsa̱jna xi to̱n tje̱n‑la̱ tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi síkìña to̱n; jngoò xi ꞌòn sìndo̱ tje̱n‑la̱; jè xi ìjngoò icháte tje̱n‑la̱.
\v 42 Ingajò xi̱ta̱ koi, tsjìn‑la̱ to̱n xi koi̱ìchjí ngajo‑ne. Jè nei‑la̱ to̱n kisìjchàatꞌaà‑la̱ ingajò. Ko̱tꞌìn‑ná, ¿ñá‑la̱á ingajò xi̱ta̱ koi xi ìsa̱ ꞌñó matsjakeè jè nei‑la̱ to̱n?
\p
\v 43 Kiìchja̱ Simón kitsò:
\p ―ꞌA̱n, kꞌoa̱á sꞌín sìkítsjeèn, jè‑la xi ìsa̱ tse to̱n kitje̱n‑la̱.
\p Jesús kitsò:
\p ―Ndaà kichoòsòn‑la̱.
\p
\v 44 Jesús kiskoòtsejèn‑jno jè chjo̱ón, kitsò‑la̱ Simón:
\p ―Chítsejèn‑la̱ chjo̱ón jè. ꞌA̱n, kꞌe̱ nga kòfaha̱sꞌeèn niꞌya‑lè [mìkiì kànìkitasoìn koni sꞌín tjín kjo̱tíxoma tsa̱ján]; mìkiì kòꞌbiì‑ná nandá xi mochjeén‑la̱ ndso̱koaà nga saníjno; ta̱nga chjo̱ón jè, ndáxko̱ón kòhoníjno‑ne ndso̱koaà koa̱ tsja̱ sko̱ó kàsíxìjno‑ne.
\v 45 Kꞌe̱ nga kànìhixatꞌaà‑ná mìkiì kichineꞌa‑ná ta̱nga chjo̱ón jè, kóni kòfaha̱sꞌeèn niꞌya‑lè tíkineꞌa ndso̱koaà.
\p
\v 46 ’Ngaji̱, mìkiì kànáhijnoi asìti̱ skoaà, ta̱nga chjo̱ón jè, kòfàhijno ndso̱koaà xkiì xi ndaà jne̱.
\v 47 Koií kꞌoa̱sꞌín xan‑lè: Chjo̱ón jè, jyeé kàchàatꞌaà yije‑la̱ ngatsꞌiì jé‑la̱ koi kjoa̱‑la̱ nga ꞌñó matsjakeè‑na, ta̱nga jè xi̱ta̱ xi chiba kàchàatꞌaà‑la̱ jé‑la̱, ìsa̱á chiba matsjakeè‑na.
\p
\v 48 Kꞌe̱é kitsò‑la̱ Jesús jè chjo̱ón:
\p ―Jé‑lè jyeé kàchàatꞌaà‑lè.
\p
\v 49 Jñà xi̱ta̱ xi ta̱ña títsa̱jnatꞌaà ími̱xa̱ kitsò‑la̱ xíkjín:
\p ―¿Yá xi̱ta̱‑né jè nga ti̱koa̱ ma‑la̱ síjchàatꞌaà‑ná jé‑ná?
\p
\v 50 Jesús kitsò ìjngoò kꞌa‑la̱ jè chjo̱ón:
\p ―Koi‑né nga mokjeiín‑lè i̱tꞌaà tsꞌa̱n nga bitjotjì‑ne jé‑lè; tꞌin‑là ndaà‑ne.
\c 8
\s Íchjín xi kisìchjátꞌaà‑la̱ Jesús
\p
\v 1 Kꞌe̱ nga komà i̱skan, Jesús, kjìn na̱xa̱ndá tsajmeè, ko̱ rancho̱, nga kiìchja̱ya ko̱ kisìkaꞌbí ꞌén ndaà‑la̱ Nainá koni sꞌín otíxoma Nainá. Tji̱ko̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne.
\v 2 Ti̱koa̱á tji̱ko̱ iꞌnga íchjín xi jye kjòndaà‑ne chꞌin nei̱í‑la̱ ko̱ xi kjꞌei̱í chꞌin. Ya̱á tji̱ko̱ María jè xi Magdalena ꞌmì, xi itoò ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í itjojiìn yijo‑la̱;
\v 3 tji̱ko̱ Juana, chjo̱ón‑la̱ Chuza xi síkinda̱ tsojmì‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn xi ꞌmì Herodes; ti̱koa̱á tji̱ko̱ xi ꞌmì Susana koa̱ kjìn‑ìsa íchjín tji̱ko̱ xi síchjátꞌaà‑la̱ mé tsojmì xi tjín‑la̱.
\s Kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi bítje̱ xojmá
\r (Mateo 13:1‑9; Marcos 4:1‑9)
\p
\v 4 Kꞌe̱ nga jye kòkjìn xi̱ta̱ xi xki̱ xi ján na̱xa̱ndá jꞌiì‑ne, Jesús, tsibéno̱jmí‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn. Kitsò‑la̱:
\p
\v 5 ―Jngoò xi̱ta̱ xi kiì kíjndi̱ xojmá. Kꞌe̱ nga tsibítsꞌia̱ nga kiskíjndi̱ xojmá, chixò chiba ya̱ i̱ya ndi̱yá. Koa̱ chinchanè xi̱ta̱ koa̱ jñà ni̱se tsakjèn.
\v 6 Nguì kꞌoa̱ tjín chixòsòn ya̱ ñánda na̱xi̱ choòn, ta̱nga kꞌe̱ nga isò xojmá, ni̱to̱ón kixì nga mìkiì ꞌnchi̱ꞌnde nangui.
\v 7 Nguì kꞌoa̱ tjín chixò ya̱ i̱jiìn naꞌyá; ya̱á ta̱ña isòkjoò; kꞌe̱ nga kjòꞌnga naꞌyá, kisìkꞌen‑ngui xka̱‑la̱ xojmá.
\v 8 Nguì kꞌoa̱ tjín chixò ñánda nangui ndaà; isò, kjòꞌnga, koa̱ tsajà‑la̱ toò; kitsjaà jngoò sìndo̱ nga jngoò ìjngoò.
\p Jesús kꞌe̱ nga jye tsibéno̱jmí kjoa̱ koi, ꞌñó kiìchja̱, kitsò:
\p ―¡Ndaà ti̱náꞌyaà koni xan‑nò!
\s Mé‑ne kjoa̱ xi mangásòn kisìkjeén‑ne Jesús
\r (Mateo 13:10‑17; Marcos 4:10‑12)
\p
\v 9 Jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús kiskònangui‑la̱ kó tsòya‑ne jè kjoa̱ xi mangásòn xi tsibéno̱jmí‑la̱ xi̱ta̱.
\v 10 Jesús kitsò:
\p ―Jñò, Nainá jye kitsjaà‑nò nga jcha̱a kjoa̱ꞌma‑la̱ xi béno̱jmíya kó sꞌín otíxoma Nainá; ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í, tà kjoa̱ xi mangásòn sꞌe̱no̱jmí‑la̱, mé‑ne nga mìkiì skoe̱‑ne xi kjoa̱ kixi̱ na̱sꞌín skótsejèn, mìkiì ko̱chi̱ya‑la̱ na̱sꞌín nchiꞌnchré.
\s Kó tsòya‑ne kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi bítje̱ xojmá
\r (Mateo 13:18‑23; Marcos 4:13‑20)
\p
\v 11 ’Jè kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ xojmá, kií tsòyaá‑ne: Jñà xojmá, jè ꞌén‑la̱ Nainá.
\v 12 Jñà xojmá xi chixò i̱ya ndi̱yá, jñà ngaya‑la̱ xi̱ta̱ xi ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá, i̱kjoàn fꞌiì xi̱ta̱ nei̱í, faáxìn jè ꞌén i̱jiìn ini̱ma̱‑la̱ mé‑ne nga mìkiì ko̱kjeiín‑la̱ koa̱ mìkiì ki̱tjojiìn kjo̱ꞌin ini̱ma̱‑la̱.
\v 13 Jñà xojmá xi chixòsòn na̱xi̱, jñà ngaya‑la̱ xi̱ta̱ xi ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá, kꞌe̱ nga tàtsꞌen‑la̱ kjoa̱ tsjaá ma‑la̱ nga mokjeiín‑la̱, ta̱nga tsjìn‑la̱ i̱ꞌma̱; tà chibaá na̱chrjein mokjeiín‑la̱; kꞌe̱ nga mé kjoa̱ xi sakó‑la̱, ni̱to̱ón síkíjna‑ne.
\v 14 Jñà xojmá xi chixò i̱jiìn naꞌyá, jñà ngaya‑la̱ xi̱ta̱ xi ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá; kꞌe̱ nga jye tjímaya ndi̱yá‑la̱ Nainá, bítsꞌia̱ nga síkájno‑la̱ yijo‑la̱, ótsji xi kjoa̱ nchi̱ná ko̱ xi kjoa̱ kjo̱tsja. Jñà kjoa̱ koi xi tjín i̱sòꞌnde bíchjoà‑ikòn‑la̱ nga mìkiì makixi̱ nga ojà‑la̱ toò.
\v 15 Jñà xojmá xi chixò ñánda nangui ndaà, jñà ngaya‑la̱ xi̱ta̱ xi ndaà tjín ko̱ xi kixi̱ tjín ini̱ma̱‑la̱; ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá ti̱koa̱ bíjiìn‑ikon ꞌén xi ꞌnchré; ndaà bincha kixi̱ skanda kꞌe̱ nga ndaà makjìn‑ya jñà ꞌén.
\s Kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ niꞌín xi síhiseèn
\r (Marcos 4:21‑25)
\p
\v 16 ’Tsjìn xi̱ta̱ xi oká niꞌín, i̱kjoàn bíjtsaꞌma, o xi ya̱ síkíjnangui na̱chan; jngoò niꞌín xi tì, sijna ꞌnga‑né; ya̱á sijnaya candelero mé‑ne nga ko̱hiseèn‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kjoa̱hasꞌen niꞌya.
\v 17 Ni̱mé kjoa̱ tjín xi tjíꞌma i̱ꞌndei̱ xi mìkiì ko̱tsejèn nga ko̱ma i̱skan; ti̱koa̱á tsjìn kjoa̱ xi tjíꞌma i̱ꞌndei̱ xi mìkiì jcha̱‑la̱. Ngatsꞌiì kjoa̱ skoe̱xkon yije xi̱ta̱.
\p
\v 18 ’Tꞌe̱en kinda̱ kjo̱hítsjeèn‑nò kꞌe̱ nga ki̱náꞌya ꞌén‑la̱ Nainá. Ndaà ti̱náꞌyaà. Nga̱ jè xi tjín‑la̱ kjo̱hítsjeèn kꞌoi̱í ìsa̱‑la̱; ta̱nga jè xi tsjìn‑la̱, skanda tjáꞌaán‑la̱ mé xi kꞌoa̱sꞌín síkítsjeèn nga tjín‑la̱.
\s Nea̱‑la̱ Jesús ko̱ ꞌndse̱
\r (Mateo 12:46‑50; Marcos 3:31‑35)
\p
\v 19 Nea̱‑la̱ ko̱ ꞌndse̱ kiìkon ñánda tíjna Jesús. Ta̱nga mìkiì komà ijchò skanda ñánda tíjna nga ꞌñó kjìn ma‑ne xi̱ta̱ xi títsa̱jna.
\v 20 Jesús kisꞌeno̱jmí‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Nea̱‑lè ko̱ jñà ꞌndsì, ján ndi̱tsiaán títsa̱jna, mejèn xó‑la̱ nga skótsejèn‑lè.
\p
\v 21 Kiìchja̱ Jesús, kitsò:
\p ―Xi nea̱‑na̱ ko̱ xi ꞌndsè xan‑la̱, jñà‑né xi ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá, ti̱koa̱ síkitasòn.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kisìkíjnajyò tjo̱xkón
\r (Mateo 8:23‑27; Marcos 4:35‑41)
\p
\v 22 Jngoò na̱chrjein, Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ jahasꞌen jngoò chitso, kitsò Jesús:
\p ―Tíkjiaán, ki̱tjájtoaá ján xijngoaà ndáchikon.
\p I̱kjoàn kiì.
\v 23 Ta̱nga kꞌe̱ nga kiìsòndá chitso, Jesús tsohojnafè‑né. I̱kjoàn kjòtsꞌia̱ nga jꞌiì tjo̱xkón ya̱ i̱jiìn ndáchikon. Jyeé tífahasꞌen nandá chitso; xkón tjín tsà ya̱ ska̱jiìn‑ndá.
\v 24 Jñà xi̱ta̱‑la̱ kꞌe̱é kiìkon nga kisìkjaá‑la̱ Jesús; kitsò‑la̱:
\p ―¡Maestro! ¡Maestro! ¡Chitso, jye tíkaànguindá! Jyeé‑la ki̱yá.
\p Jaá‑la̱ Jesús; i̱kjoàn tsohótiko̱ tjo̱xkón ko̱ ndáchikon, ni̱to̱ón kisijyò‑ne, kjòndaàya‑ne.
\v 25 Jesús kitsò:
\p ―¿Mé‑ne mìkiì mokjeiín‑nò i̱tꞌaà tsꞌe̱ Nainá?
\p Jñà xi̱ta̱‑la̱ tà kitsakjòn‑né. Tà kjòxkón‑la̱. Kitsò‑la̱ xíkjín:
\p ―¿Yá xi̱ta̱‑ne jè nga chja̱‑la̱ tjo̱ ko̱ nandá koa̱ síkitasòn‑la̱?
\s Xi̱ta̱ Gadara xi kjìn ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱
\r (Mateo 8:28‑34; Marcos 5:1‑20)
\p
\v 26 I̱kjoàn ijchò ya̱ nangui‑la̱ xi̱ta̱ Gadareno xi kijna xijngoaà ndáchikon tsꞌe̱ Galilea.
\v 27 Kꞌe̱ nga itjojen chitso, Jesús, ijchò kasìtꞌaà jngoò‑la̱ xi̱ta̱ xꞌi̱n xi ya̱ i̱ꞌnde‑la̱ na̱xa̱ndá Gadara. ꞌÑó kjòtseé tíjiìn yijo‑la̱ ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í; mìtsà nikje ókjá, koa̱ mì niꞌya tjín‑la̱; ya̱á xó bìjnaya nga̱jo̱‑la̱ mikꞌen.
\v 28 Xi̱ta̱ jè, kꞌe̱ nga kijtseè Jesús, ꞌñó kiskindàyatꞌaà‑la̱ koa̱ tsasèn‑xkóꞌnchitꞌaà‑la̱; i̱kjoàn ꞌñó kiìchja̱, kitsò:
\p ―Jesús, ngaji̱ xi Kiꞌndí‑la̱ Nainá ꞌmì‑lè xi ꞌñó ꞌnga tíjna, ¿mé xi mejèn‑lè ko̱ ꞌa̱n? ¡Bìtsiꞌbà‑lè, kì yatoòn‑ná!
\p
\v 29 Koií o̱kitsò‑ne, nga jè Jesús, jyeé ko̱sꞌín tsatíxoma‑la̱ jè ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í nga kàtitjojiìn yijo‑la̱ xi̱ta̱ jè. Jyeé kjòtseé ko̱sꞌín tíjiìn yijo‑la̱ nga biyaàxín; na̱sꞌín naꞌñó ki̱cha̱ cadena sitꞌaàꞌñó ndso̱ko̱ ko̱ tsja, chíkjoa̱á‑la̱ nga otejtso, i̱kjoàn fìko̱ jè ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í ya̱ nangui kixì ñánda tsjìn xi̱ta̱.
\v 30 Jesús kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Kó ꞌmì‑lè?
\p Xi̱ta̱ jè kitsò:
\p ―Legión ꞌmì‑na.
\p Koií ko̱ꞌmì‑ne nga ꞌñó kjìn ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tíjiìn yijo‑la̱.
\v 31 Jñà ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tsibítsiꞌba‑la̱ Jesús nga mì ya̱á si̱ìkatsjoya ni̱tja̱n‑la̱ nei̱í ñánda tjín kjo̱ꞌin.
\v 32 Ya̱ i̱tꞌaà nindoò, ꞌñó kjìn ma chi̱nga̱ xi nchikjèn‑jno i̱jiìn ijñá. Jñà ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í, tsibítsiꞌba‑la̱ Jesús nga tsjáꞌnde‑la̱ nga ya̱ kjoa̱hasꞌen‑jiìn yijo‑la̱ chi̱nga̱. Jesús, kitsjaàꞌnde‑la̱.
\v 33 Jñà ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í, nga jye itjojiìn yijo‑la̱ xi̱ta̱ jè, i̱kjoàn jahasꞌen‑jiìn yijo‑la̱ jñà chi̱nga̱. I̱kjoàn jñà chi̱nga̱ tsatíkjájen‑jno ya̱ na̱xi̱ skanda i̱jiìn nandá; ya̱á kꞌen‑jiìn nandá ngatsꞌiì jñà chi̱nga̱.
\p
\v 34 Jñà xi̱ta̱ xi nchikondà chi̱nga̱, kꞌe̱ nga kijtseè kjoa̱ xi komà, tsangachikon nga kisìkíꞌnchré na̱xa̱ndá kóho̱kji ñánda rancho̱.
\v 35 Jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, kꞌe̱ nga kiìꞌnchré, itjo katsejèn jñà kjoa̱ xi komà. Kiì ñánda tíjna Jesús. Ti̱koa̱ ya̱ tíjnatꞌaà ndso̱ko̱ Jesús jè xi̱ta̱ xi jye itjojiìn‑ne yijo‑la̱ jñà ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í. Jyeé íkjá‑ne nikje‑la̱, ti̱koa̱á jyeé ndaà tjín‑ne kjo̱hítsjeèn‑la̱. Jñà xi̱ta̱ kꞌe̱ nga kijtseèxkon, tà kitsakjòn‑la̱.
\v 36 Jñà xi̱ta̱ xi kijtseè kjoa̱ koi, tsibéno̱jmí‑la̱ xíkjín kó sꞌín komà nga kjòndaà‑ne jè xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í kisijiìn yijo‑la̱.
\v 37 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi títsa̱jna ya̱ nangui‑la̱ xi̱ta̱ Gadareno, kóho̱kji jngoò itjandiì, tsibítsiꞌba‑la̱ Jesús nga kàtjì‑ne, koií kjoa̱‑la̱ nga ꞌñó kitsakjòn xi̱ta̱ koi. Jesús jahasꞌen‑ne chitso, i̱kjoàn kiì‑ne.
\v 38 Jè xi̱ta̱ xi jye itjokàjiìn‑ne yijo‑la̱ ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tsibítsiꞌba‑la̱ Jesús nga mejèn‑la̱ nga ya̱ ko̱jmeiìko̱; ta̱nga jè Jesús kitsjaà‑la̱ o̱kixi̱ nga kàtìjna; kitsò‑la̱:
\p
\v 39 ―Tꞌin‑ne niꞌya‑lè, tèno̱jmí yije‑la̱ xi̱ta̱ nga ꞌñó tse kjoa̱ kàsíko̱‑lè Nainá.
\p Xi̱ta̱ jè, kiì‑ne; i̱kjoàn tsibítsꞌia̱ nga tsibéno̱jmí, kisìhingasòn ꞌén kóho̱kji na̱xa̱ndá jè nga ꞌñó tse kjoa̱ kisìko̱ Jesús xi i̱tꞌaà tsꞌe̱.
\s Tsòti‑la̱ Jairo ko̱ chjo̱ón xi kitsobà i̱tjòn nikje‑la̱ Jesús
\r (Mateo 9:18‑26; Marcos 5:21‑43)
\p
\v 40 Kꞌe̱ nga jye jꞌiì ìjngoò kꞌa‑ne Jesús ján xijngoaà ndáchikon, kjòtsjaá‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne, koií kjoa̱‑la̱ nga ngatsꞌiì, nchikoña‑la̱.
\v 41 Jꞌiìkon jngoò xi̱ta̱ sko̱‑la̱ xi tsꞌe̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga xi ꞌmì Jairo; tsasèn‑xkóꞌnchitꞌaà ndso̱ko̱ Jesús, tsibítsiꞌba‑la̱ nga mejèn‑la̱ kji̱ko̱ niꞌya‑la̱.
\v 42 Koií xá jꞌiìkjaá‑ne nga jye tíbiyaà ndí tsòti‑la̱ xi ta̱jngoò ma‑ne xi tejò nó tjín‑la̱.
\p Jesús, kꞌe̱ nga tífì, jñà xi̱ta̱ nga kjìn ma‑ne, chi̱ba̱‑la̱ tsohóꞌnchòꞌñó‑né.
\v 43 Ya̱ tsóhojiìn jngoò chjo̱ón xi jye kjò tejò nó tjín‑la̱ chꞌin jní. Jye kjò tse to̱n ko̱ tsojmì xi tjín‑la̱ kisìkjeheya xi kjoa̱ tsꞌe̱ chji̱ne̱xkiì; mìkiì mandaà‑ne ni̱ta̱ yá xi síxkiì‑la̱.
\v 44 Chjo̱ón jè, kiì kasìtꞌaà chrañà‑la̱ Jesús ya̱ i̱jto̱n ítsꞌi̱n nga kitsobàꞌñó i̱tjòn nikje‑la̱, koa̱ jè jní xi tíxíxteèn‑la̱, ni̱to̱ón kisijyò‑ne.
\v 45 Kꞌe̱é kiskònangui Jesús, kitsò:
\p ―¿Yá‑né xi kàtsobà‑na?
\p Ngatsꞌiì xi̱ta̱ kitsò:
\p ―Mìtsà yá‑jèn.
\p Kꞌe̱é kitsò Pedro ko̱ xi̱ta̱ xi iꞌnga:
\p ―Maestro, jñà xi̱ta̱ nga kjìn ma‑ne fàhitje̱n‑lè koa̱ óꞌnchòꞌñó‑lè, ngaji̱ si‑né: “¿Yá‑né xi kàtsobà‑na?”
\p
\v 46 Jesús kitsò ìjngoò kꞌa:
\p ―Tjín xi kàtsobà‑na; kàbeéyaá‑na nga kòbitjojiìn ngaꞌñó yijo‑na̱.
\p
\v 47 Jè chjo̱ón, kꞌe̱ nga kijtseè nga mìkiì ko̱ma kójnaꞌma nga kiꞌyatꞌin‑la̱, chi̱ba̱‑la̱ tíhotsé yijo‑la̱ nga tsasèn‑xkóꞌnchitꞌaà‑la̱ Jesús. Tsibéno̱jmí‑la̱ nga nguixko̱n ngatsꞌiì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá mé kjoa̱‑ne nga nikje‑la̱ Jesús kitsobà‑ne, koa̱ kó sꞌín nga ni̱to̱n kjòndaà‑ne chꞌin‑la̱.
\v 48 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Ndí nea̱a, koi‑né nga mokjeiín‑lè i̱tꞌaà tsꞌa̱n nga kòmandaà‑ne. Tꞌin‑là ndaà‑ne.
\p
\v 49 Tákó ti̱kꞌe̱é tíchja̱‑ìsa Jesús nga jꞌiì jngoò xi̱ta̱ xi tsꞌe̱ xi̱ta̱ ítjòn xi inchrobà‑ne niꞌya‑la̱ nga kitsò:
\p ―Ndí tsòti‑lè jyeé kꞌen; kì ti̱ kiì nìjti‑la̱ Maestro.
\p
\v 50 Kꞌe̱ nga kiìꞌnchré Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Kì tsakjoòn‑jèn; tà jè‑né nga kàtakjeiín‑lè, jè ndí tsòti‑lè ko̱ndaá‑ne.
\p
\v 51 Kꞌe̱ nga jahasꞌen niꞌya, Jesús, mìkiì kitsjaàꞌnde‑la̱ xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í nga jahasꞌen‑ko̱, tà jè Pedro, Jacobo, Juan, ko̱ na̱ꞌèn‑la̱ ko̱ nea̱‑la̱ ndí tsòti.
\v 52 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi títsa̱jna, nchikjindáya‑né koa̱ nchisíkájno‑né xi i̱tꞌaà tsꞌe̱ ndí tsòti. Ta̱nga jè Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Kì chìhindáya‑jèn; mìtsà kòbiyaà ndí tsòti, tà kjinafè‑né.
\p
\v 53 Jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jna tà tsijnòkeè Jesús nga tíjiìn‑la̱ nga jyeé kꞌen.
\v 54 Ta̱nga Jesús kiskoé tsja ndí tsòti; ꞌñó kiìchja̱‑la̱ kitsò‑la̱:
\p ―Tsòti, ¡ti̱sítji̱in!
\p
\v 55 Jꞌiì ìjngoò kꞌa‑ne ini̱ma̱‑la̱; i̱kjoàn ni̱to̱ón tsasítje̱n; Jesús kitsjaà o̱kixi̱ nga tsjá‑la̱ xi ski̱ne̱.
\v 56 Jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱, tà kjòxkón‑la̱; ta̱nga jè Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Kì yá xi̱ta̱ xi bèno̱jmí‑la̱ jè kjoa̱ xi kòma.
\c 9
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kitsjaà‑la̱ xá xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne
\r (Mateo 10:5‑15; Marcos 6:7‑13)
\p
\v 1 Jesús kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne xi jè tsibíxáya‑la̱; kitsjaà‑la̱ ngaꞌñó ko̱ kjo̱tíxoma nga ko̱chrjejiìn yije ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í xi tíjiìn yijo‑la̱ xi̱ta̱; ti̱koa̱ ko̱ma‑la̱ si̱ìndaà‑ne xi̱ta̱ xi chꞌin xkꞌén tjín‑la̱.
\v 2 Kisìkasén nga ki̱chja̱ya kó sꞌín otíxoma Nainá, ti̱koa̱ si̱ìndaà‑ne xi̱ta̱ xi chꞌin tjín‑la̱.
\v 3 Kitsò‑la̱:
\p ―Ni̱mé xi chꞌaà xi tsꞌe̱ ndi̱yá; kì yá garrote chꞌaà; kì na̱ꞌyaá chꞌaà; kì i̱nchra̱jín chꞌaà; kì to̱ón chꞌaà; ti̱koa̱ kì jò na̱chro̱ chꞌaà.
\v 4 Ni̱ta̱ ñánda niꞌya nga kijchoò, ya̱á ti̱tsa̱jna, skanda kꞌe̱ ki̱tjo̱o‑nò.
\v 5 Tsà jngoò na̱xa̱ndá ñánda kijchoò, tsà mìkiì skoétjò‑nò, titjo̱jñoò, titsajneè chijo‑la̱ ndso̱koò nga kàteè kjoa̱ koi koni jngoò seña, nga jñò, mì ti̱ kiì si̱sꞌin‑là; kjo̱ꞌiín sꞌe̱‑la̱ nga mìkiì mokjeiín‑la̱.
\p
\v 6 Itjo xi̱ta̱ koi, xki̱ xi ján na̱xa̱ndá kiì; kisìkaꞌbí ꞌén ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ tsꞌe̱ Cristo; ti̱koa̱á kisìndaà‑ne xi̱ta̱ xi chꞌin tjín‑la̱ nga kjijndà na̱xa̱ndá.
\s Kꞌe̱ nga kꞌen Juan xi kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱
\r (Mateo 14:1‑12; Marcos 6:14‑29)
\p
\v 7 Jè xi̱ta̱xá ítjòn xi ꞌmì Herodes, kꞌe̱ nga kiìꞌnchré ngatsꞌiì kjoa̱ xi tísꞌín Jesús, mìkiì beè kó sꞌín si̱ìkítsjeèn, nga tjín iꞌnga xi̱ta̱ xi tsò: “Juan, jyeé jaáya‑la̱.”
\v 8 Xi̱ta̱ xi iꞌnga tsò: “Jè Elías xi tsatsejèn ìjngoò kꞌa‑ne.” Ti̱koa̱á xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í tsò: “Jaáya jngoò‑la̱ xi̱ta̱ jchínga xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá.”
\v 9 Kitsò Herodes:
\p ―ꞌA̱n sobà tsibìxá‑la̱ xi̱ta̱ xi kisìkꞌen Juan nga tsatesin. ¿Yá xi̱ta̱‑ne jè xi ko̱sꞌín tísꞌín kjoa̱ xi ꞌnchrè?
\p Kꞌoa̱á ma‑ne nga mejèn‑la̱ skoe̱xkon Jesús.
\s Kꞌe̱ nga ꞌòn jmiì xi̱ta̱ kisìkjèn Jesús
\r (Mateo 14:13‑21; Marcos 6:30‑44; Juan 6:1‑14)
\p
\v 10 Kꞌe̱ nga jꞌiì ìjngoò kꞌa‑ne jñà xi̱ta̱ xi tsibíxáya‑la̱ Jesús, tsibéno̱jmí ngatsꞌiì kjoa̱ xi kisꞌiìn. Jesús, kꞌe̱é kiìko̱ jngoò i̱ꞌnde tsꞌe̱ na̱xa̱ndá Betsaida ñánda tsjìn xi̱ta̱.
\v 11 Jñà xi̱ta̱, kꞌe̱ nga kiìꞌnchré nga jye kiì Jesús, kiìtji̱ngui‑la̱; kꞌe̱ nga ijchòtji̱ngui‑la̱, Jesús, kisìsꞌin‑la̱, tsohóko̱, tsibéno̱jmí‑la̱ kó sꞌín otíxoma Nainá, ti̱koa̱ kisìndaà‑ne xi̱ta̱ xi mochjeén‑la̱ nga ko̱ndaà‑ne.
\p
\v 12 Kꞌe̱ nga jye tímahixòn, jñà xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne, ijchò kinchatꞌaà‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Ko̱tꞌìn‑la̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱ kàtjì‑ne mé‑ne nga kàtasíkjáya ya̱ na̱xa̱ndá chrañàtꞌaà ko̱ rancho̱ ñánda sa̱kò‑la̱ xi ski̱ne̱. I̱ i̱ꞌnde ñánda titsa̱jnaá, i̱tꞌaà xìn‑né, ni̱mé tjín.
\p
\v 13 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Tjiì‑là jñò xi ko̱kje̱n xi̱ta̱ koi.
\p Jñà xi̱ta̱‑la̱ kitsò:
\p ―Nìmé tjín‑naje̱n, tà ꞌòn ma i̱nchra̱jín‑naje̱n koa̱ jò ma ti̱n, tà jè‑la tsà konguí kindaà‑la̱je̱n xi ko̱kje̱n ngatsꞌiì xi̱ta̱ koi.
\p
\v 14 Maá‑la̱ tsà ꞌòn jmiì xi nguì xi̱ta̱ xꞌi̱n.
\p Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱:
\p ―Ti̱kítsa̱jnajtión, icháte icháte ti̱kítsa̱jna‑nò.
\p
\v 15 Kꞌoa̱á sꞌín kisìkítsa̱jna kóho̱tjín.
\v 16 Jesús, kiskoé jñà i̱nchra̱jín xi ꞌòn ma‑ne ko̱ jñà ti̱n xi jò ma‑ne; i̱kjoàn kiskoòtsejèn ngajmiì; kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá; i̱kjoàn kisìxkoa̱ya i̱nchra̱jín, kꞌe̱é kitsjaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ nga kisìkaꞌbí‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne.
\v 17 Tsakjèn yije kóho̱tjín xi̱ta̱, kó nga kjòskiì; kꞌe̱é tsibíxkó‑ne jñà xi tsiningui‑ne; nguì tejò ni̱si̱yá komà.
\s Kósꞌín kiìchja̱ Pedro nga jè Jesús xi Cristo
\r (Mateo 16:13‑19; Marcos 8:27‑29)
\p
\v 18 Jngoò kꞌa kꞌe̱ nga tíjnatꞌaàxìn Jesús nga tíchja̱tꞌaà‑la̱ Nainá, ya̱ títsa̱jnako̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱. Jesús kiskònangui, kitsò‑la̱:
\p ―¿Kó tsò xi̱ta̱, yá‑ná ꞌa̱n?
\p
\v 19 Jñà xi̱ta̱‑la̱ kitsò:
\p ―Tjín xi tsò: jè Juan xi kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱, ti̱koa̱á tjín xi tsò: jè Elías, koa̱ tjín iꞌnga xi tsò: jaáyaá‑la jngoò‑la̱ xi̱ta̱ xi chinchima kjòtseé xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá.
\p
\v 20 Jesús kiskònangui‑la̱ kitsò‑la̱:
\p ―Jñò, kó bixón. ¿Yá‑ná ꞌa̱n?
\p Kꞌe̱é kiìchja̱ Pedro, kitsò:
\p ―Ji̱‑né xi Cristo xi xó kisìkasén‑lè Nainá.
\s Kꞌoa̱á sꞌín tsibéno̱jmí Jesús kjoa̱biyaà‑la̱
\r (Mateo 16:20‑28; Marcos 8:30–9:1)
\p
\v 21 Ta̱nga Jesús ꞌñó tsibítꞌin‑la̱ nga mì yá xi̱ta̱ xi ke̱èno̱jmí‑la̱ kjoa̱ koi.
\v 22 Kitsò‑la̱:
\p ―ꞌA̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, tseé kjo̱ꞌin siìkjiaán; ko̱chrje‑nguií‑na jñà xi̱ta̱ jchínga, ko̱ xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés. Si̱ìkꞌeén‑na ta̱nga kꞌe̱ nga ki̱jchò jàn na̱chrjein kjoa̱áya‑na.
\p
\v 23 Xi komà i̱skan kitsò‑la̱ kóho̱tjín:
\p ―Tsà yá xi mejèn‑la̱ nga xi̱ta̱ tsꞌa̱n ko̱ma, kàtatsjeiìn‑takòn mé xi mejèn‑la̱ yijo‑la̱; koni jngoò xi̱ta̱ xi ꞌyajen krò‑la̱, na̱chrjein inchijòn kàtìjnandaà nga si̱ìkjeiín kjo̱ꞌin xi kjoa̱ tsꞌa̱n; ndaà kàtjìtꞌaà‑na.
\v 24 Nga ni̱ta̱ yá xi̱ta̱ xi mejèn‑la̱ ko̱chrjetjì yijo‑la̱ nga ni̱mé kjo̱ꞌin sa̱kò‑la̱, tà sa̱á si̱ìchija‑né ko̱ kjo̱ꞌin kíjnajiìn; ta̱nga jè xi tíjnandaà nga tsjá yijo‑la̱ xi kjoa̱ tsꞌa̱n, jè‑né xi ki̱tjokàjiìn kjo̱ꞌin nga i̱tꞌaà tsꞌa̱n ndaà kíjna.
\v 25 ¿Mé xi si̱ìkijne jngoò xi̱ta̱ na̱sꞌín tjoé yije‑la̱ i̱sòꞌnde tsà chija ini̱ma̱‑la̱ koa̱ si̱ìkitsꞌón yijo‑la̱? Ni̱mé.
\v 26 Tsà tjín iꞌnga xi̱ta̱ xi ko̱sobà‑la̱ i̱tꞌaà tsꞌa̱n ko̱ i̱tꞌaà tsꞌe̱ ꞌén‑na̱, ti̱koa̱á ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ko̱sobà‑na kꞌe̱ nga ki̱tjojen ìjngoò kꞌa nga skoe̱ xi̱ta̱ kjoa̱jeya‑na̱, skoe̱ kjoa̱jeya‑la̱ Na̱ꞌèn‑na̱ ti̱koa̱ skoe̱ kjoa̱jeya‑la̱ tsꞌe̱ àkja̱le̱ tsjeè‑la̱ Nainá.
\v 27 Xi o̱kixi̱, kꞌoa̱á xán‑nò, i̱jndé títsa̱jnajiìn iꞌnga xi̱ta̱ xi mìkiì ki̱yá skanda kꞌe̱ nga skoe̱ kó sꞌín otíxoma Nainá.
\s Kií komà kꞌe̱ nga jè Jesús jahatjìya íꞌñó i̱sén‑la̱ kóho̱kji yijo‑la̱
\r (Mateo 17:1‑8; Marcos 9:2‑8)
\p
\v 28 Tjín‑la̱ tsà kó jiìn na̱chrjein nga tsibéno̱jmí ꞌén koi, Jesús, kiìmijìn‑jno jngoò nindoò nga kiìchja̱tꞌaà‑la̱ Nainá. Kiìko̱ Pedro, Juan ko̱ Jacobo.
\v 29 Kꞌe̱ nga tíchja̱tꞌaà‑la̱ Nainá, Jesús, jahatjìya íꞌñó i̱sén‑la̱; jè nikje‑la̱ ꞌñó kjòchroba; tsí ote tsatsejèn.
\v 30 Jò xi̱ta̱ xꞌi̱n tsatsejèn xi nchijoókjoò Jesús, jè Moisés ko̱ Elías.
\v 31 Xi̱ta̱ koi, tsí ote choòn kjoa̱jeya‑la̱ nga jngoò itjandiì ñánda jncha. Nchijoóya‑ne nga jè Jesús, jye tífì síkitasòn kjoa̱ ján Jerusalén nga ya̱ ki̱yá.
\v 32 Jè Pedro ko̱ xi̱ta̱ xíkjín, tsí ꞌñó nijñá‑la̱, ta̱nga kꞌe̱ nga jye kitjaàxìn‑la̱ nijñá kijtseèxkon kjoa̱jeya‑la̱ Jesús ko̱ jñà xi̱ta̱ xi jò ma‑ne xi títsa̱jnako̱.
\v 33 Kꞌe̱ nga jye chinchatꞌaà xìn‑la̱ Jesús xi̱ta̱ koi, jè Pedro kitsò:
\p ―Maestro, ndaà tjín nga i̱ titsa̱jnaá. Kíndaá jàn niꞌya xkójndà, jngoò tsi̱ji, jngoò tsꞌe̱ Moisés, jè xi ìjngoò tsꞌe̱ Elías.
\p Jè Pedro tà kꞌoa̱á kitsò, mì ti̱ kiì beè‑ne kó sꞌín ki̱chja̱.
\v 34 Ti̱kꞌe̱‑né nga tíchja̱ Pedro, jꞌiì jngoò ꞌnguién‑la̱ ifi xi tsibíꞌma xi̱ta̱ koi. Kꞌe̱ nga jahasꞌen‑jiìn ifi, tà kitsakjòn‑né.
\v 35 Ya̱ i̱jiìn ifi kinaꞌyà jngoò‑la̱ ꞌén xi kitsò:
\p ―Jè jèe̱ xi kiꞌndí‑na xi ꞌñó matsjake̱, jè ti̱náꞌya‑là.
\p
\v 36 Kꞌe̱ nga jye kinaꞌyà‑la̱ ꞌén koi tà jè ta̱jngoò síjna‑ìsa Jesús. Na̱chrjein koi jñà xi̱ta̱‑la̱ jyò tsibìtsa̱jna, ni̱mé ꞌén xi kiìchja̱, mìtsà yá xi̱ta̱ tsibéno̱jmí‑la̱ kjoa̱ xi kijtseè.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kisìndaà jngoò‑ne ti xi ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱
\r (Mateo 17:14‑21; Marcos 9:14‑29)
\p
\v 37 Xi komà inchijòn, kꞌe̱ nga itjojen‑jno‑ne nindoò, ꞌñó kjìn xi̱ta̱ kisatiìkjoò.
\v 38 Kꞌe̱é jngoò xi̱ta̱ xi ya̱ tíjnajiìn‑la̱ xi̱ta̱ kjìn, ꞌñó kiìchja̱, kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Maestro, tìbitsiꞌbà‑lè nga chítsejèn‑la̱ kiꞌndí‑na̱ xi tà jè ta̱jngoò‑ne.
\v 39 Jngoò ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tsobàꞌñó; tà ni̱to̱ón kjindáya, i̱kjoàn ꞌñó síkatsé yijo‑la̱; ochrje ndáxó tsoꞌba; tse kjo̱ꞌin tsjá‑la̱, mìkiì xátí tsjeiìn.
\v 40 Kàbìtsiꞌbà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑lè nga kàtachrjekàjiìn ini̱ma̱ chꞌo xi tíjiìn yijo‑la̱, ta̱nga mìkiì kòma‑la̱.
\p
\v 41 Kꞌe̱é kiìchja̱ Jesús kitsò:
\p ―Jñò, xi̱ta̱ xi mìkiì mokjeiín‑nò i̱tꞌaà tsꞌa̱n, xi chꞌo ꞌnè. ¿Skanda mé na̱chrjein kóti̱jnako̱‑nò koa̱ ska̱‑na kjoa̱‑nò? Nchrohókoi̱i kiꞌndí‑lè i̱jndé.
\p
\v 42 Kꞌe̱ nga tínchrobá chrañà jè ti, jè ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í, tsajndoòtꞌaà nangui, i̱kjoàn kisìkatsé yijo‑la̱; ta̱nga jè Jesús, tsohótiko̱ jè ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í; i̱kjoàn kisìndaà‑ne jè ti; kisìnga̱tsja‑ne na̱ꞌèn‑la̱.
\v 43 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ tà kjòxkón‑la̱ jè kjoa̱jeya‑la̱ Nainá.
\s Kꞌoa̱á sꞌín tsibéno̱jmí Jesús kjoa̱biyaà‑la̱ xi ma‑ne jò kꞌa
\r (Mateo 17:22‑23; Marcos 9:30‑32)
\p Ngatsꞌiì kjoa̱ xi kisꞌiìn Jesús, ti̱koa̱á tà kjòxkón‑la̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱. Jesús kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱:
\p
\v 44 ―Ndaà ti̱náꞌyaà jñà ꞌén koi; kì nìjchàajiìn‑jèn: ꞌA̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ ya̱á si̱ìnga̱tsja‑na xi̱ta̱ nguixko̱n xi̱ta̱xá.
\p
\v 45 Jñà xi̱ta̱‑la̱ mìkiì kjòchi̱ya‑la̱ jè ꞌén xi ko̱sꞌín kitsò‑la̱. Nainá tsibíꞌma‑né nga mìkiì kjoa̱hasꞌen‑jiìn‑la̱; tà kitsakjòn‑né, mìkiì kiskònangui‑la̱ Jesús kó tsòya‑ne ꞌén xi tsibéno̱jmí‑la̱.
\s Yá xi̱ta̱ xíkjín xi kíjna ítjòn
\r (Mateo 18:1‑5; Marcos 9:33‑37)
\p
\v 46 Xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús, tsibítsꞌia̱ nga tsajoóya‑ne yá xi̱ta̱ xíkjín xi kíjna ítjòn.
\v 47 Jesús, kꞌe̱ nga kijtseè koni sꞌín nchisíkítsjeèn, kiskoé jngoò ndí ti, kisìkíjnatꞌaà‑la̱ yijo‑la̱,
\v 48 kitsò‑la̱:
\p ―Ni̱ta̱ yá‑ne xi i̱tꞌaà tsꞌa̱n skoétjò jngoò ndí ti koni jè, ꞌa̱án xi skoétjò‑na; jè xi skoétjò‑na, ti̱koa̱á skoétjò‑né jè xi kisìkasén‑na. Koií kjoa̱‑la̱, jè xi ìsa̱ nangui tíjna xi ya̱ tíjnajiìn‑nò, jè‑né xi ìsa̱ tíjna ítjòn.
\s Yá xi kondra̱‑la̱ Cristo ko̱ yá xi xi̱ta̱ tsꞌe̱
\r (Marcos 9:38‑40)
\p
\v 49 Juan kitsò:
\p ―Maestro, kiꞌya jngoò‑je̱n xi̱ta̱ xi ko̱ ꞌín‑lè ochrjekàjiìn ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í xi tíjiìn yijo‑la̱ xi̱ta̱; mìkiì kitsꞌiìꞌnde‑la̱je̱n nga mìtsà xi̱ta̱ tsa̱ján xi jñá fìtꞌaà‑ná.
\p
\v 50 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Kì bichakjáya‑là. Jè xi mìtsà kondra̱ tsa̱ján, xi̱ta̱ tsa̱ján‑ná.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús tsohótiko̱ Jacobo ko̱ Juan
\p
\v 51 Kꞌe̱ nga jye kjòchrañà na̱chrjein nga kjoi̱ ìjngoò kꞌa‑ne Jesús ján ngajmiì, ꞌñó tsiꞌbeé‑la̱ ikon nga kiì ján Jerusalén.
\v 52 Kisìkasén ítjòn iꞌnga xi̱ta̱‑la̱ jngoò na̱xa̱ndá jtobá ján nangui Samaria. Kiì kátsjiꞌnde ñánda si̱ìkjáya.
\v 53 Jñà xi̱ta̱ Samaria mìkiì kitsjaàꞌnde‑la̱ nga jyeé tíjiìn‑la̱ nga ján nchifì Jerusalén.
\v 54 Xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús, Jacobo ko̱ Juan, kꞌe̱ nga kijtseè nga mìkiì kitsjaàꞌnde‑la̱ kitsò:
\p ―Na̱ꞌèn, ¿a mejèn‑lè nga kꞌoa̱ kixón‑je̱n nga kàtjanchrobá‑jen niꞌín xi tsꞌe̱ ngajmiì nga kàtjehesòn xi̱ta̱ koi koni sꞌín kisꞌiìn Elías?
\p
\v 55 Ta̱nga jè Jesús kisìkátjiꞌa, tsohótiko̱. Kitsò‑la̱:
\p ―Jñò, mìkiì tíjiìn‑nò yá tsꞌe̱ ini̱ma̱ xi kàtsjá‑nò kjo̱hítsjeèn jè.
\v 56 ꞌA̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, mìtsà koi xá jꞌi̱‑na nga kàtachija ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱; jè‑né nga kàtitjokàjiìn kjo̱ꞌin.
\p I̱kjoàn xìn na̱xa̱ndá kiì.
\s Jè xi mejèn‑la̱ nga kji̱tji̱ngui‑la̱ Jesús
\r (Mateo 8:19‑22)
\p
\v 57 Kꞌe̱ nga nchifìya ndi̱yá, jngoò xi̱ta̱ kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌèn, kjítji̱ngui‑lè ni̱ta̱ ñánda‑ne nga kꞌoín.
\p
\v 58 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Jñà ni̱nda̱, tjín‑la̱ nguijo ñánda oyijò; ti̱koa̱á jñà ni̱se tjín‑la̱ tjé; ta̱nga ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, tsjìn‑na i̱ꞌnde ñánda síkjáya.
\p
\v 59 Jesús kitsò ìjngoò‑la̱ xi̱ta̱:
\p ―Nchrobátji̱ngui‑ná.
\p Jè xi̱ta̱ xi o̱kiꞌmì‑la̱ kitsò:
\p ―Na̱ꞌèn, tjiìꞌnde‑ná nga ítjòn kjián kìhijñaà na̱ꞌèn‑na̱.
\p
\v 60 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Jñà mikꞌen kàtìhijiìn mikꞌen‑la̱; ngaji̱ tꞌin, ti̱kaꞌbí ꞌén kó sꞌín otíxoma Nainá.
\p
\v 61 Ìjngoò xi̱ta̱ xi kꞌoa̱ ti̱ kitsò:
\p ―Kjítji̱nguií‑lè ngaji̱ Na̱ꞌèn, ta̱nga tjiìꞌnde‑ná nga kjián síhixatꞌaà ítjoàn jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jna niꞌya‑na̱.
\p
\v 62 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Ni̱jngoò xi̱ta̱ xi i̱jto̱n ítsꞌi̱n tíkotsejèn‑ne ko̱ma si̱kitasòn xá‑la̱ Nainá nga jè tíhotíxoma. Kꞌoa̱á ngaya‑la̱ tsà jngoò xi̱ta̱ xi tísíkon nchra̱ja̱, tsà i̱jto̱n ítsꞌi̱n tíkotsejèn‑ne, mìkiì ko̱ma si̱ìxá.
\c 10
\s Xá xi kitsꞌiì‑la̱ xi̱ta̱ xi jàn‑kaàn ko̱ te ma‑ne
\p
\v 1 Kꞌe̱ nga jye komà kjoa̱ koi, Na̱ꞌèn‑ná Jesús kitsjaà‑la̱ xá nguì jàn‑kaàn ko̱ te xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í. Jò jò kisìkasén ítjòn nga kjijndà na̱xa̱ndá ko̱ i̱ꞌnde ñánda nga ìsa̱ i̱skan kjoi̱ jè.
\p
\v 2 Kitsò‑la̱:
\p ―Xi o̱kixi̱, ꞌñó tse xá tjín xi i̱tꞌaà tsꞌe̱ ꞌÉn‑la̱ Nainá koni sꞌín ma kꞌe̱ nga kjìn tsojmì majchá, ta̱nga jñà xi̱ta̱ chi̱ꞌnda xi síxá, chiba ma‑ne. Tìtsiꞌba‑là jè Nei‑la̱ xá, kàtasíkasén‑ìsa xi̱ta̱ chi̱ꞌnda xi koi̱ìxkó tsojmì koi.
\v 3 Tanguió; ꞌa̱án siìkasén‑nò koni orrè kiꞌndí ya̱ i̱jiìn‑la̱ cho̱ tse̱jén.
\v 4 Kì chijtsa to̱n chꞌaà, kì naxá na̱ꞌyaá chꞌaà, ni̱ xo̱xté tsjayaà; ti̱koa̱á mìkiì yá xi̱ta̱ xi nìhixatꞌaà ya̱ i̱ya ndi̱yá.
\v 5 Ni̱ta̱ ñánda niꞌya nga ki̱tjásꞌe̱en, ítjòn kꞌoa̱ tixón: “ꞌNchán kàtasꞌe niꞌya jè.”
\v 6 Niꞌya jè, tsà tjín xi̱ta̱ xi okꞌìn‑la̱ nga sꞌe̱‑la̱ kjoa̱ꞌnchán, ki̱tasòn‑né; tsà majìn, mìkiì ki̱tasòn.
\v 7 Ti̱tsa̱jna ya̱ niꞌya ñánda ki̱tjásꞌe̱en; kì xki̱ xi ján niꞌya onguió; chi̱ne̱e, tꞌio̱o mé tsojmì xi tsjá‑nò. Jè xi̱ta̱ xi síxá mochjeén‑né nga kꞌoi̱‑la̱ chjí‑la̱.
\v 8 Kꞌe̱ nga kijchoò jngoò na̱xa̱ndá ñánda tsjáꞌnde‑nò, chi̱ne̱e mé tsojmì xi tsjá‑nò.
\v 9 Tsà tjín xi̱ta̱ xi xkꞌén, ti̱ndaà‑nò; koa̱tìn‑là: “Jye kjòchrañàtꞌaà‑nò nga jcha̱a kó sꞌín otíxoma Nainá.”
\v 10 Tsà jngoò na̱xa̱ndá ñánda kijchoò, tsà mìkiì tsjáꞌnde‑nò, ti̱tjáyaà ndi̱yá, koa̱tìn‑là:
\v 11 “Skanda jè chijo‑la̱ na̱xa̱ndá‑nò xi kàtsobàꞌñó ndso̱koò‑je̱n, kítsajneè‑nòje̱n koni jngoò seña nga mì ti̱ kiì si̱sꞌin‑nòje̱n. Ta̱nga kàtasijiìn‑nò nga jye kjòchrañàtꞌaà‑nò nga jcha̱a kó sꞌín otíxoma Nainá.”
\v 12 Kꞌoa̱á xán‑nò, na̱xa̱ndá jè, ìsa̱á tse kjo̱ꞌin sꞌe̱‑la̱ jè na̱chrjein kꞌe̱ nga si̱ndaàjiìn‑la̱ xi̱ta̱, mì kꞌoa̱á‑ne koni jñà xi̱ta̱ tsꞌe̱ na̱xa̱ndá Sodoma.
\s Mé kjo̱ꞌin xi tjoé‑la̱ na̱xa̱ndá xi mìkiì síkjahatjìya kjo̱hítsjeèn‑la̱ kjoa̱ tsꞌe̱ jé‑la̱
\r (Mateo 11:20‑24)
\p
\v 13 ’¡I̱ma̱ xó‑nò jñò, xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Corazín! ¡I̱ma̱ xó‑nò jñò, xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Betsaida! Tsà ya̱‑làne na̱xa̱ndá Tiro ko̱ Sidón nga kꞌoa̱sꞌín kisꞌiaàn kjo̱xkón xi ndaà tjín xi komà ya̱ i̱jiìn na̱xa̱ndá tsa̱jòn, tsà jñà xi̱ta̱ Tiro ko̱ Sidón kijtseè, jyeé‑la nikje naxá íkjá ko̱ chijo niꞌín títsa̱jiìn koni seña nga jye kisìkájno jé‑la̱ nga mì ti̱ jé ótsji‑ne.
\v 14 Ta̱nga jè na̱chrjein nga si̱ndaàjiìn, ìsa̱á tse kjo̱ꞌin sꞌe̱‑nò mì kꞌoa̱á‑ne koni jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Tiro ko̱ Sidón.
\v 15 Jñò xi xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Capernaum tsa̱jòn, ¿a kꞌoa̱á sꞌín mokjeiín‑nò nga jcha̱xkón‑nò ján ngajmiì? Majìn, ya̱á ki̱tsa̱jnajñoò i̱ꞌnde ñánda tjín kjo̱ꞌin.
\p
\v 16 ’Jè xi ꞌnchré‑nò, ꞌa̱án xi ꞌnchré‑na; jè xi ko̱chrjengui‑nò, ꞌa̱án xi ochrjengui‑na; jè xi ko̱chrjengui‑na, jè ochrjengui xi kisìkasén‑na.
\s Mé‑ne kjòtsja‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi jàn‑kaàn ko̱ te ma‑ne
\p
\v 17 Jꞌiì‑ne jñà xi̱ta̱ xi jàn‑kaàn ko̱ te ma‑ne. ꞌÑó tsja tjín‑la̱, kitsò:
\p ―Na̱ꞌèn, xi i̱tꞌaà tsi̱ji, skanda jñà ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í síkitasòn‑naje̱n.
\p
\v 18 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Kixi̱í kjoa̱, kìjtseè‑ná jè xi̱ta̱ nei̱í koni kji niꞌín chꞌo̱ón kji nga kiskaàngui i̱tꞌaà ngajmiì.
\v 19 ꞌA̱n, jyeé kitsjaà‑nò kjo̱tíxoma ko̱ ngaꞌñó nga ko̱ma ki̱nchanè ye̱ ko̱ cho̱ naꞌyá, nga si̱kijneè‑là ngatsꞌiì ngaꞌñó‑la̱ xi̱ta̱ nei̱í xi kondra̱ tsa̱jòn; ni̱mé xi chꞌo si̱ìko̱‑nò.
\v 20 Ta̱nga kì matsja‑nò nga jè ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ xi̱ta̱ nei̱í síkitasòn‑nò; jè xi kàtatsja‑nò nga jye tjín‑nò i̱ꞌnde ján ngajmiì nga jyeé ya̱ tjítꞌaà ꞌín‑nò.
\s Mé kjoa̱‑ne nga jè Jesús kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Na̱ꞌèn‑la̱ i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱‑la̱
\r (Mateo 11:25‑27; 13:16‑17)
\p
\v 21 Ti̱jè‑ne hora, Jesús, tsjaá komà‑la̱ xi i̱tꞌaà tsꞌe̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá; kitsò:
\p ―Na̱ꞌèn, xi tsi̱ji ngajmiì ko̱ tsi̱ji i̱sòꞌnde, tsjaà‑lè kjo̱ndaà nga jñà kjoa̱ koi tsibìꞌma‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱ ko̱ xi ꞌñó tjín‑la̱ kjo̱hítsjeèn nga jñà tsakoò‑la̱ xi ta̱xki̱ ndí xi̱ta̱ i̱ma̱ kjoa̱. Jon, Na̱ꞌèn, nga kꞌoa̱á sꞌín kjòmejèn‑lè.
\p
\v 22 ’Ngatsꞌiì kjoa̱ tsꞌe̱ kjo̱tíxoma, ꞌa̱án kisìnga̱tsja‑na Na̱ꞌèn‑na̱. Mìtsà yá xi beèxkon yá‑né xi Kiꞌndí‑la̱ ma, ta̱jngoò jè xi Na̱ꞌèn ma; ti̱koa̱á mìtsà yá xi beèxkon yá‑né xi Na̱ꞌèn ma, ta̱jngoò jè xi Kiꞌndí‑la̱ beèxkon, ko̱ jè Kiꞌndí‑la̱ ko̱kò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi jè mejèn‑la̱ nga skoe̱xkon, yá‑né xi Na̱ꞌèn ma.
\p
\v 23 Jesús kisìkáfayaꞌa xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, tà jñà kiìchja̱tꞌaà xìn‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Mé tà ndaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi xko̱n nchibeè‑ne koni sꞌín titsa̱ꞌyaà jñò.
\v 24 Kꞌoa̱á xán‑nò, kjìn xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá, ti̱koa̱ kjìn xi̱ta̱xá ítjòn xi kjòmejèn‑la̱ nga skoe̱ jè kjoa̱ xi jñò titsa̱ꞌyaà, ta̱nga mìkiì kijtseè; ti̱koa̱á kjòmejèn‑la̱ nga kji̱ꞌnchré jè xi titsa̱naꞌyà, ta̱nga mìkiì kiìꞌnchré.
\s Xi̱ta̱ samaritano xi ndaà xi̱ta̱
\p
\v 25 Jngoò xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n tsꞌe̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés kiìkon Jesús nga mejèn‑la̱ skóna̱cha̱n‑la̱, kitsò:
\p ―Maestro, ¿mé kjo̱ndaà xi sꞌiaàn nga kíjnakon ini̱ma̱‑na̱ ni̱ta̱ mé na̱chrjein‑ne?
\p
\v 26 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé xi tjítꞌaà jè xo̱jo̱n tsꞌe̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés? ¿Kó tsò xi bìxke̱jiìn?
\p
\v 27 Jè xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n kitsò:
\p ―“Ti̱tsjachi Na̱ꞌèn‑ná xi Nainá ꞌmì‑la̱ nga ko̱ ini̱ma̱‑lè, ko̱ ngaꞌñó‑lè, ko̱ kjo̱hítsjeèn‑lè; koa̱ ti̱sꞌín ti̱tsjachi xi̱ta̱ xingui̱i koni tsà ti̱ yijo tsi̱ji‑ne.”
\p
\v 28 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Ndaà kànokjoì. Tsà kꞌoa̱sꞌín sꞌi̱in, ki̱jnakon‑né.
\p
\v 29 Jè xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n mejèn‑la̱ nga ndaà si̱ìkíjna yijo‑la̱ ꞌén xi kiskònangui; ìjngoò kꞌa kiskònangui‑la̱ Jesús, kitsò:
\p ―¿Yá‑né xi xi̱ta̱ xinguia̱a?
\p
\v 30 Jesús kitsò:
\p ―Jngoò xi̱ta̱ tífìjen ján ndi̱yá Jerusalén skanda Jericó. Ya̱ i̱ya ndi̱yá tsibíchjoà‑la̱ xi̱ta̱ chijé. Tsafaáꞌan tsojmì‑la̱ ko̱ nikje‑la̱. ꞌÑó kisìkiꞌon. I̱kjoàn ya̱á kisìkájna kꞌen ya̱ i̱ya ndi̱yá.
\v 31 Ti̱jè‑ne ndi̱yá, kꞌe̱ chi̱ba̱‑la̱ jahajen jngoò no̱ꞌmiì, ta̱nga kꞌe̱ nga kijtseèxkon nga ya̱ kjinaya ndi̱yá xi̱ta̱ xi kitsìꞌon, tà jahatꞌaà xìn‑la̱.
\v 32 Ti̱kꞌe̱é‑ne ja jngoò xi̱ta̱ levita [xi i̱ya i̱ngo̱ síxá] kꞌoa̱á ti̱ kisꞌiìn kꞌe̱ nga kijtseèxkon xi̱ta̱ jè nga kjinaya ndi̱yá; ti̱koa̱á tà jahatꞌaà xìn‑la̱.
\v 33 \fig Good Samaritan with traveler on donkey -33% Luk 10:33-34|30-CN01749B.TIF|col|Luk 10:33-34||Luk 10:33-34|LUK 10.33\fig*Ta̱nga kꞌe̱ nga ijchò jngoò xi̱ta̱ Samaria [xi xi̱ta̱ kondra̱‑la̱ xi̱ta̱ judío] nga koa̱ ti̱sꞌín tífì ndi̱yá jè, kꞌe̱ nga kijtseèxkon, kjòhi̱ma̱keè‑né.
\v 34 Kiì kasìtꞌaà chrañà‑la̱. Kisìxkiì‑la̱; kisìkaàjno asìti̱ ko̱ xán ñánda kitiì‑la̱. I̱kjoàn tsibíjtéjiìn; kisìkíjnasòn‑la̱ kohòyo̱‑la̱; kiìko̱ jngoò niꞌya ñánda nga ma nìkjáyaá. Jè kisìkinda̱.
\v 35 Xi komà inchijòn kꞌe̱ nga jye tífì‑ne jè xi̱ta̱ Samaria, tsibíchjí‑la̱ nei‑la̱ niꞌya, kitsjaà‑la̱ to̱n koni tjín chjí‑la̱ chi̱ꞌnda xi jò na̱chrjein; kitsò‑la̱: “Ti̱kinda̱‑ná xi̱ta̱ jè. Kꞌe̱ nga kjoi̱ ìjngoò kꞌa‑na kíchjiá tsà ìsa̱ tse si̱ìkje.”
\v 36 Ngaji̱, ¿kó si? Ingajàn xi̱ta̱ koi, ¿yá‑né xi xíkjín jè xi̱ta̱ xi kisìkiꞌon chijé?
\p
\v 37 Jè xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n kitsò:
\p ―Jè xi xíkjín, jè xi̱ta̱ xi kjòhi̱ma̱keè.
\p Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Ngaji̱, kꞌoa̱á ti̱sꞌín tꞌi̱in.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús tsibìjna niꞌya‑la̱ María ko̱ Marta
\p
\v 38 Jesús kꞌe̱ nga tjímaya‑ìsa i̱ya ndi̱yá, ijchò jngoò ndí na̱xa̱ndá jtobá ñánda tíjna niꞌya‑la̱ chjo̱ón xi ꞌmì Marta. Ya̱á kitsjaàꞌnde‑la̱ nga tsibìjna.
\v 39 Jè Marta tíjna ìjngoò‑ìsa chjo̱ón ndichja xi ꞌmì María. Jè María tsibìjnatꞌaà ndso̱ko̱ Jesús nga kiìꞌnchré‑la̱ ꞌén xi tíbéno̱jmí.
\v 40 Ta̱nga jè Marta, ꞌñó tísíkájno xá xi tjín‑la̱. Kiì kasìtꞌaà‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌèn, ¿a mì makájno‑lè nga jè xinguia̱a ta̱jngoò síkíjna‑na nga sꞌiaàn xá? Ko̱tꞌìn‑la̱ kàtasíchjátꞌaà‑na.
\p
\v 41 Jesús kiìchja̱ kitsò‑la̱:
\p ―Marta, Marta, tsí ndaà nìkájnoi, tsí ndaà bìnè‑la̱ xá yijo‑lè.
\v 42 Tà jngoò kjoa̱ xi ꞌñó mochjeén. Jè María ndaà tjín xi kòfaájiìn; ni̱yá xi kjoa̱áxìn‑la̱ kjoa̱ jè.
\c 11
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús tsakóya kjoa̱ tsꞌe̱ nga bìtsiꞌbaá
\r (Mateo 6:9‑15; 7:7‑11)
\p
\v 1 Jngoò kꞌa, Jesús tíjna jngoò i̱ꞌnde ñánda tíchja̱tꞌaà‑la̱ Nainá; kꞌe̱ nga jye kiìchja̱tꞌaà‑la̱, jngoò xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌèn, ta̱kóya‑náje̱n kó sꞌín ki̱nókjoa̱tꞌaà‑la̱je̱n Nainá koni sꞌín kisꞌiìn Juan nga tsakóya‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱.
\p
\v 2 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Kꞌe̱ nga ki̱nókjoa̱tꞌaà‑là, kꞌoa̱á sꞌín tixón:
\q Na̱ꞌèn xi tijni ngajmiì, kàtayaxkón‑la̱ kjoa̱jeya‑lè nga tsjeè tijni.
\q Kàtjanchrobá kjo̱tíxoma‑lè.
\q Kꞌoa̱sꞌín kàtama i̱ i̱tꞌaà nangui koni sꞌín mejèn‑lè nga ko̱ma, koni sꞌín ma ján ngajmiì.
\q
\v 3 Tjiì kjitꞌaà‑náje̱n ni̱ño̱ xi mochjeén‑naje̱n nga na̱chrjein inchijòn.
\q
\v 4 Ti̱jchàatꞌaà‑náje̱n jé‑na̱je̱n koni sꞌín nìjchàatꞌaà‑la̱je̱n ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi chꞌo síko̱‑naje̱n.
\q Kì kiì biìꞌndi yá xi mejèn‑la̱ nga kotꞌaà‑naje̱n nga ki̱nchátsji jé‑je̱n.
\p
\v 5 Jesús kitsò‑ìsa‑la̱:
\p ―Jñò, tsà tjín jngoò‑nò amigo, tsà osen ni̱tje̱n onguíchoòn, tsà kꞌoín‑là: “Amigo, ti̱kìña jàn‑ná i̱nchra̱jín‑lè,
\v 6 jngoò amigo‑na̱ kòfꞌiìkon‑na koa̱ tsjìn‑na mé xi tsjaà‑la̱.”
\v 7 Tsà jè amigo xi tíjna i̱nga niꞌya, tsà ki̱tso̱: “Kì ꞌa̱n nìjti‑ná. Jè xotjoa̱ niꞌya jyeé tíchjoàjto. Jñà ndí i̱xti‑na̱ ko̱ ꞌa̱n jyeé kinìkjáya‑je̱n. Mìkiì ko̱ma kósi̱tje̱en nga tsjaà‑lè tsojmì xi mochjeén‑lè.”
\v 8 Kꞌoa̱á xán‑nò, na̱sꞌín majìn‑la̱ nga osítje̱n nga amigo tsa̱jòn, tsà ꞌñó si̱siì‑là, chaán ko̱sítje̱n. Tsjá yije mé xi mejèn‑nò.
\p
\v 9 ’Kꞌoa̱á xan‑nò: Ti̱jé mé xi mejèn‑nò, jè Nainá tsjá‑nò; ti̱nchátsjioò Nainá, sakó‑nò; ti̱nókjoa̱tꞌaà‑là Nainá mé xi mejèn‑nò mé‑ne skíxꞌa̱ꞌnde‑nò koni jngoò xotjoa̱.
\v 10 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi síjé, tjoé‑la̱, jè xi ótsji, sa̱kò‑la̱ ko̱ jè xi chja̱tꞌaà‑la̱ Nainá, tjáxꞌa̱ꞌnde‑la̱ koni jngoò xotjoa̱.
\p
\v 11 ’Jñò xi na̱ꞌèn ꞌmì‑nò, tsà i̱nchra̱jín si̱ìjé‑nò i̱xti‑nò, ¿a nda̱jo̱ó kꞌoi̱‑là? Majìn. Koa̱ tsà ti̱n si̱ìjé‑nò, ¿a ye̱é kꞌoi̱‑là? Majìn.
\v 12 Tsà chjo̱ó si̱ìjé‑nò, ¿a cho̱ naꞌyá kꞌoi̱‑là? Majìn.
\v 13 Jñò, na̱sꞌín xi̱ta̱ xi chꞌo ꞌnè, ma‑nò ꞌbiì‑là i̱xti‑nò tsojmì xi ndaà kjoàn; jè Na̱ꞌèn‑nò xi tíjna ngajmiì, ìsa̱á ni̱to̱n si̱ìsꞌin‑nò nga tsjá‑nò Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ tsà jñò si̱jétꞌaà‑là.
\s Jngoò niꞌya xi jòya tjín
\r (Mateo 12:22‑30; Marcos 3:20‑27)
\p
\v 14 Jesús, tíhochrjejiìn ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ jngoò xi̱ta̱ xi mìkiì ma chja̱. Xi̱ta̱ jè, kꞌe̱ nga jye itjokàjiìn jè ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í, komà kiìchja̱‑ne. Jñà xi̱ta̱ xi nchikotsejèn, tà kjòxkón‑la̱ jè kjoa̱ jè.
\v 15 Ta̱nga tjín iꞌnga xi̱ta̱ xi kitsò:
\p ―Jè xi̱ta̱ sko̱‑la̱ xi̱ta̱ nei̱í xi ꞌmì Beelzebú, jè tsjá‑la̱ ngaꞌñó nga kꞌoa̱sꞌín ochrjekàjiìn ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱.
\p
\v 16 Tjín iꞌnga xi̱ta̱ xi mejèn‑la̱ skótꞌaà tsà kixi̱ kjoa̱ nga Nainá kisìkasén Jesús; kisìjé jngoò‑la̱ seña xi jeya tjín xi i̱tꞌaà tsꞌe̱ Nainá nchrobá‑ne.
\v 17 Jesús, ti̱kꞌe̱é kijtseèya‑la̱ koni sꞌín nchisíkítsjeèn xi̱ta̱ koi, kitsò‑la̱:
\p ―Ngatsꞌiì na̱xa̱ndá xi jòya tjín nga kondra̱ títsa̱jna‑la̱ xíkjín, ti yijo‑la̱á tísíkixòña‑ne; ti̱koa̱á tsà jngoò niꞌya xi̱ta̱ xi jòya tjín nga kondra̱ títsa̱jna‑la̱ xíkjín ti̱koa̱á jngoò kꞌa tsjohoba xi̱ta̱.
\v 18 Tsà ti̱koa̱ jè xi̱ta̱ nei̱í, tsà jòya tísꞌín xi ti̱jè‑ne yijo‑la̱. ¿Kósꞌín ko̱ma sꞌe̱‑la̱ ngaꞌñó nga ko̱tìxoma? Jñò, bixón‑nò nga ꞌa̱n, ko̱ó ngaꞌñó‑la̱ Beelzebú ochrjekàjñaà ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í.
\v 19 Tsà kꞌoa̱sꞌín tjín kjoa̱, jñà xi̱ta̱ tsa̱jòn, ¿yá xi tsjá‑la̱ ngaꞌñó kꞌe̱ nga ochrjekàjiìn nei̱í? Koií kjoa̱‑la̱, ti̱jñà‑ne xi̱ta̱‑nò ke̱èno̱jmí nga mìtsà kixi̱ kjoa̱ nga jè sko̱‑la̱ nei̱í sìkjeén.
\v 20 Ta̱nga ꞌa̱n, kꞌe̱ nga ochrjekàjñaà ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱, jè Nainá tsjá‑na ngaꞌñó. Jè kjoa̱ koi tsòyaá‑ne nga Nainá, jyeé i̱ tíhotíxoma i̱ i̱tꞌaà nangui.
\p
\v 21 ’Kꞌe̱ nga jngoò xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ ngaꞌñó ko̱ tjín‑la̱ ki̱cha̱, ko̱ ndaà síkinda̱ niꞌya‑la̱, ndaà jncha tsojmì xi tjín‑la̱.
\v 22 Ta̱nga tsà kjoi̱í jngoò xi kjꞌei̱í xi̱ta̱ xi ìsa̱ tse ngaꞌñó tjín‑la̱, si̱ìkijne‑la̱, kjoa̱áꞌan yije ki̱cha̱ xi maꞌñótꞌaà takòn, i̱kjoàn si̱ìjòya yije tsojmì xi tjín‑la̱; kji̱ko̱‑né.
\p
\v 23 ’Ni̱to̱n yá xi̱ta̱‑ne xi mì ꞌa̱n fìtꞌaà‑na, jè‑né xi kondra̱‑na̱; koa̱ ni̱ta̱ yá xi̱ta̱‑ne xi mìkiì síchjátꞌaà‑na nga bíxkóyako̱‑na xi̱ta̱ xi tsꞌa̱n ko̱ma, jè tísítsjohoba xi̱ta̱.
\s Mé xi matꞌin xi̱ta̱ kꞌe̱ nga fꞌiì ìjngoò kꞌa‑ne ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í
\r (Mateo 12:43‑45)
\p
\v 24 ’Kꞌe̱ nga jngoò ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í bitjokàjiìn ini̱ma̱‑la̱ jngoò xi̱ta̱, ya̱á ojmeè i̱ꞌnde ñánda kixì choòn, ótsjiꞌnde nga si̱ìkjáya. Kꞌe̱ nga mìkiì sakóꞌnde‑la̱, ìjngoò kꞌa síkítsjeèn, tsò: “Kjín‑la ìjngoò kꞌa‑na̱ niꞌya‑na̱ ñánda inchrobà‑na.”
\v 25 Kꞌe̱ nga bijchó ìjngoò kꞌa‑ne niꞌya‑la̱, beè nga ndaà kisatiìcha ko̱ tsjeè choòn.
\v 26 I̱kjoàn fìkjaá nguì itoò xíkjín xi ìsa̱ chꞌo sꞌín. Kꞌe̱é fahasꞌen‑jiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ jè; ya̱á bìtsa̱jna. Xi̱ta̱ jè, ìsa̱á ꞌñó chꞌo bìjna koni sꞌín tsibìjna nga sa̱ ítjòn.
\s Yá xi̱ta̱‑ne xi ìsa̱ ꞌñó ndaà‑la̱
\p
\v 27 Ti̱kꞌe̱‑né nga tíbéno̱jmí Jesús jñà kjoa̱ koi, kiìchja̱ jngoò chjo̱ón xi ya̱ tíjnajiìn‑la̱ xi̱ta̱ kjìn, ꞌñó kiìchja̱, kitsò:
\p ―¡Mé tà ndaà‑la̱ jè chjo̱ón xi kisìkatsejèn‑lè i̱sòꞌnde ti̱koa̱ kisìkaki‑lè!
\p
\v 28 Jesús kitsò:
\p ―¡Ìsa̱á ndaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi ꞌnchré ꞌén‑la̱ Nainá, ti̱koa̱ síkitasòn!
\s Xi̱ta̱ xi kisìjé jngoò kjo̱xkón
\r (Mateo 12:38‑42; Marcos 8:12)
\p
\v 29 Kꞌe̱ nga jye kòkjìn xi̱ta̱ ñánda tíjna Jesús, tsibítsꞌia̱ nga kitsò:
\p ―Xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱ꞌndei̱, chꞌoó sꞌín; síjé jngoò seña xi i̱tꞌaà tsꞌe̱ Nainá, ta̱nga ni̱jngoò seña skoe̱. Tà jè skoe̱ seña tsꞌe̱ Jonás.
\v 30 Koni sꞌín komàtꞌin Jonás, jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Nínive kijtseè jngoò kjo̱xkón xi ndaà tjín, ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, kꞌoa̱á ti̱sꞌín tjín jè kjoa̱ xi sa̱ ko̱matꞌian; jñà xi̱ta̱ xi tjín i̱ꞌndei̱ skoe̱é kjo̱xkón xi ndaà tjín.
\v 31 Jè chjo̱ón ítjòn xi ya̱ otíxoma nangui sur, ko̱sítje̱n‑né jè na̱chrjein kꞌe̱ nga koi̱ìndaàjiìn Nainá; jè tsjátꞌin ꞌén jñà xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱ꞌndei̱, koií kjoa̱‑la̱ nga kjiìn nangui jꞌiì‑ne nga jꞌiì ꞌnchré‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱‑la̱ Salomón; ta̱nga na̱chrjein i̱ꞌndei̱, ꞌa̱n xi tìchjàko̱‑nò, ìsa̱á ꞌñó jeya tìjna̱a mì kꞌoa̱á‑ne koni Salomón.
\v 32 Jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Nínive ko̱sítje̱n‑né jè na̱chrjein kꞌe̱ nga koi̱ìndaàjiìn Nainá; jñà tsjátꞌin ꞌén jñà xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱ꞌndei̱, koií kjoa̱‑la̱ nga kisìkájno jé‑la̱ nga mì ti̱ jé tsohótsji‑ne kꞌe̱ nga kiìchja̱ya ꞌén‑la̱ Nainá Jonás; ta̱nga na̱chrjein i̱ꞌndei̱, ꞌa̱n xi tìchjàko̱‑nò, ìsa̱á ꞌñó jeya tìjna̱a mì kꞌoa̱á‑ne koni Jonás.
\s Niꞌín xi síhiseèn‑la̱ xi̱ta̱
\r (Mateo 5:15; 6:22‑23)
\p
\v 33 ’Ni̱jngoò xi̱ta̱ xi síkíjnaꞌma kꞌe̱ nga jngoò niꞌín bítꞌaꞌí. Mìtsà kaxa̱ síkíjnangui; síkíjnaꞌnga‑né, candelero síkíjnaya mé‑ne nga ko̱hiseèn yije‑la̱ xi̱ta̱ xi fahasꞌen niꞌya.
\v 34 Jñà xkoaán, jè ma niꞌín xi síhiseèn‑la̱ yijo‑ná; kꞌe̱ nga ndaà tsejèn‑ná, iseèn choòn yije‑la̱ yijo‑ná; ta̱nga tsà mìkiì ndaà tsejèn‑la̱ xkoiìn, jñò choòn‑la̱ yijo‑lè.
\v 35 Ndaà chítsejìn, ¿a ndaà tíjna ini̱ma̱‑lè? ¿A iseèn choòn‑la̱? ¿A xi jñò choòn‑la̱?
\v 36 Tsà iseèn choòn kóho̱kji yijo‑lè, tsà mì ñánda tjítꞌaà xi jñò choòn, ndaà ko̱tsejìn kꞌoa̱á ngaya‑la̱ koni tsà jngoò niꞌín xi ꞌñó títì tísíhiseèn‑lè.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kisìkaká‑la̱ xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n tsꞌe̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá
\r (Mateo 23:1‑36; Marcos 12:38‑40; Lucas 20:45‑47)
\p
\v 37 Kꞌe̱ nga jye kiìchja̱ Jesús, jngoò xi̱ta̱ fariseo kiìchja̱‑la̱ nga mejèn‑la̱ ko̱kje̱n‑ko̱ ya̱ niꞌya‑la̱. Kꞌe̱ nga jahasꞌen niꞌya Jesús, tsibìjnatꞌaà ími̱xa̱.
\v 38 Jè xi̱ta̱ fariseo, tà kꞌoa̱á komà‑la̱ nga kijtseè nga jè Jesús, mìkiì kisìhitasòn kjo̱tíxoma xi xkón tjín, mìkiì tsaníjno tsja nga tsakjèn.
\v 39 Kiìchja̱ Na̱ꞌèn‑ná Jesucristo, kitsò‑la̱:
\p ―Jñò, xi xi̱ta̱ fariseo ꞌmì‑nò, onìjnoò chi̱tsín‑nò ko̱ chro̱ba̱‑nò ya̱ i̱sòꞌnga‑la̱, ta̱nga i̱jiìn ini̱ma̱‑nò, ꞌñó fahajiìn‑nò nga chjaàꞌan‑là tsojmì‑la̱ xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í ti̱koa̱á binchaàtsjioò kjoa̱ xi chꞌo tjín.
\v 40 Jñò xi xi̱ta̱ tòndo̱ ꞌmì‑nò. ¿A mì tíjiìn‑nò: Nainá, kꞌe̱ nga tsibíndaà i̱sòꞌnga yijo‑la̱ xi̱ta̱, ti̱koa̱á ti̱jè‑ne xi tsibíndaà ini̱ma̱‑la̱?
\v 41 Tjiì‑là xi̱ta̱ i̱ma̱ kjo̱ndaà xi tíjiìn ini̱ma̱‑nò mé‑ne nga tsjeè ki̱tsa̱jnaà nguixko̱n Nainá.
\p
\v 42 ’¡I̱ma̱ xó‑nò xi xi̱ta̱ fariseo ꞌmì‑nò! Nga ma‑nò bíchjí‑là Nainá xi teya oko̱‑la̱ tsꞌe̱ xka̱ menta ko̱ xka̱ ruda ngatsꞌiì xka̱ xi ma chine, ta̱nga mìkiì kjoa̱ kixi̱ nìko̱o xi̱ta̱; mìkiì tjòcha ꞌyaà Nainá. Koií kjoa̱ xi ꞌñó mochjeén nga ki̱tasòn; ti̱koa̱á mochjeén‑né nga ki̱tasòn jñà kjoa̱ xi iꞌnga.
\p
\v 43 ’¡I̱ma̱ xó‑nò xi xi̱ta̱ fariseo ꞌmì‑nò! Nga mejèn‑nò nga jñò ki̱tsa̱nè íxi̱le̱ xi jncha ítjòn ya̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga, ti̱koa̱á mejèn‑nò nga skoe̱xkón‑nò xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í, ndaà si̱ìxatꞌaà‑nò ya̱ ndi̱tsi̱n.
\p
\v 44 ’¡I̱ma̱ xó‑nò jñò xi̱ta̱ xi okoòya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ xi xi̱ta̱ fariseo ꞌmì‑nò xi jò ma i̱sén‑nò! Kꞌoa̱sꞌín titsjoò koni kjoàn nga̱jo̱‑la̱ mikꞌen nga mìkiì tsejèn; kꞌe̱ nga binchimasòn xi̱ta̱, mìkiì beè mé xi jnchaya.
\p
\v 45 Kꞌe̱é kitsò jngoò jñà xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n:
\p ―Maestro, kꞌe̱ nga kꞌoa̱sꞌín nokjoì, ti̱koa̱á ꞌon nokjoàko̱‑náje̱n.
\p
\v 46 Jesús kitsò:
\p ―Ti̱koa̱á, ¡i̱ma̱ xó‑nò jñò xi xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n ꞌmì‑nò! Nga bìnè‑là kjo̱tíxoma‑nò xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í xi ꞌñó ꞌin tjín nga mìkiì chíkjoa̱‑la̱ nga síkitasòn, ta̱nga jñò, ni̱ i̱tsé nìchjátꞌaà‑là.
\p
\v 47 ’¡I̱ma̱ xó‑nò xi bìndaà chrjó‑la̱ mikꞌen tsꞌe̱ jñà xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá! Jñà xi̱ta̱ jchínga‑nò kisìkꞌen.
\v 48 Kꞌoa̱á sꞌín bitjo kixi̱ kjoa̱ nga tíjngoò‑takòn nga xi̱ta̱ jchínga tsa̱jòn kisìkꞌen xi̱ta̱ koi, koa̱ jñò, bìndaà chrjó‑la̱ mikꞌen.
\p
\v 49 ’Xi kjo̱hítsjeèn tsꞌe̱ Nainá kitsò‑né xi i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱ jchínga‑nò ko̱ tsa̱jòn: “Siìkasén xi̱ta̱ xi ki̱chja̱ ngajo‑na̱ ko̱ xi̱ta̱ xi ꞌa̱n kotiìxáya‑la̱; ta̱nga tjín xi si̱kꞌen koa̱ tjín xi kondra̱ kjoi̱ tji̱ngui‑la̱.”
\v 50 Nainá kinda̱á si̱ìjé‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tjín i̱ꞌndei̱, jní xi kixíxteèn ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi kꞌen xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá skanda kꞌe̱ nga ti̱sa̱ kisindaà i̱sòꞌnde;
\v 51 matsꞌia̱ko̱‑ne Abel xi̱ta̱ xi kꞌen ítjòn skanda jè Zacarías xi jyehetꞌaà‑ne nga kꞌen; jè xi̱ta̱ xi kꞌen ya̱ i̱ꞌnde jngoò osen‑la̱ ñánda tíjna Niꞌya Tsjeè‑la̱ Nainá ko̱ ñánda binchásòn kjo̱tjò xi tsjá‑la̱ Nainá jñà xi̱ta̱. Kꞌoa̱á xán‑nò, jè Nainá si̱ìjé‑la̱ kinda̱ jñà xi̱ta̱ xi tjín i̱ꞌndei̱.
\p
\v 52 ’¡I̱ma̱ xó‑nò jñò xi̱ta̱ xi okoòya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés! Binchachjoà‑là xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í nga mìkiì kjoa̱hasꞌen‑jiìn‑la̱ kjoa̱ chji̱ne̱‑la̱ Nainá; jñò, mìkiì bitjaàsꞌen‑jñoò ko̱ mìkiì biìꞌnde‑là xi kjꞌei̱í xi̱ta̱ nga fahasꞌen‑jiìn kjoa̱ chji̱ne̱‑la̱ Nainá.
\p
\v 53 Kꞌe̱ nga jye o̱kitsò Jesús jñà ꞌén koi, jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá ko̱ xi̱ta̱ fariseo ꞌñó tsibítꞌaà‑la̱ nga kjìn sko̱ya kjoa̱ kiskònangui‑la̱,
\v 54 ti̱koa̱ kisìkinda̱ nga skoe̱ mé ꞌén xi ki̱chja̱‑ìsa mé‑ne nga ko̱ma ko̱hòngui‑ne i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱xá.
\c 12
\s Kjoa̱ tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi jò i̱sén tjín‑la̱
\p
\v 1 Kꞌe̱ nga jye ꞌñó kjìn jmiì kòkjìn xi̱ta̱, chi̱ba̱‑la̱ otíjno, otítꞌaà xíkjín, tsibítsꞌia̱ Jesús nga kiìchja̱ ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱; kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱kinda̱a yijo‑nò i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱ fariseo xi jò i̱sén tjín‑la̱; kì kꞌoa̱á sꞌín ko̱matꞌioòn koni ma na̱ꞌyo̱ san nga sísan xíkjín kꞌe̱ nga ótijiìn‑la̱.
\v 2 Nì mé tjín xi tíjtsaꞌma xi mìkiì ko̱tsejèn; ngatsꞌiì xi tjíꞌma, jcha̱á‑la̱.
\v 3 Ngatsꞌiì kjoa̱ xi ki̱nókjoa̱ꞌmaà kꞌe̱ nga ni̱tje̱n, kji̱ꞌnchré yije xi̱ta̱ kꞌe̱ nga na̱chrjein; jè kjoa̱ xi ya̱ ki̱nókjoa̱ꞌmaà i̱ya niꞌya‑nò, ján i̱sòꞌnga niꞌya, ꞌñó ki̱náꞌya‑la̱.
\s Yá‑né xi ki̱skón‑lá
\r (Mateo 10:26‑31)
\p
\v 4 ’Jñò xi amigo tsꞌa̱n xan‑nò, kì tsakjoòn‑là jñà xi ma‑la̱ síkꞌen yijo‑ná; kꞌe̱ nga jye ma, ni̱ ti̱ mé xi síko̱‑ìsa‑ná.
\v 5 ꞌA̱n, kꞌoa̱ xán‑nò yá xi ki̱skón‑là; jè xi ti̱skón‑là, jè xi ma‑la̱ síkꞌen‑ná, i̱kjoàn tjíꞌnde‑la̱ nga síkatje̱n‑jiìn‑ná ñánda títì niꞌín xi tsꞌe̱ kjo̱ꞌin. Kꞌoa̱á xan‑nò, jè xi ti̱skón‑là.
\p
\v 6 ’Kꞌe̱ nga ꞌòn ndí ni̱se, sa̱á jò to̱n satíjna‑ne. Ta̱nga Nainá, tjín‑la̱ kinda̱. Ni̱jngoò ni̱se síjchàajiìn.
\v 7 Xi i̱tꞌaà tsa̱jòn, ìsa̱á ꞌñó tse chjí‑nò mì kꞌoa̱á‑ne koni na̱sꞌín ꞌñó kjìn ma ni̱se. Skanda tsja̱skoò tíxke̱ya yije‑la̱ Nainá. Kì tsakjoòn‑jèn, nga Nainá ꞌñó ndaà sꞌín‑nò kinda̱.
\s Jñà xi beèxkón Jesús nga nguixko̱n xi̱ta̱
\r (Mateo 10:32‑33; 12:32; 10:19‑20)
\p
\v 8 ’Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi tsjá ꞌén nga nguixko̱n xi̱ta̱ nga ꞌa̱n fìtꞌaà‑na, ti̱koa̱á ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, tsjaà‑la̱ ꞌén jñà àkja̱le̱‑la̱ Nainá nga xi̱ta̱ tsꞌa̱n xan‑la̱.
\v 9 Ta̱nga jè xi kjójnaꞌmatꞌin‑na nga nguixko̱n xi̱ta̱, ti̱koa̱á si̱ꞌmatꞌin‑né nga nguixko̱n àkja̱le̱‑la̱ Nainá.
\p
\v 10 ’Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi chꞌo tsò ꞌén xi ki̱chja̱jno‑na ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, jcha̱tꞌaà‑la̱ jé‑la̱; ta̱nga jñà xi ki̱chja̱jno‑la̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá mìkiì jcha̱tꞌaà‑la̱ jé‑la̱.
\p
\v 11 ’Jñò, kꞌe̱ nga kji̱ko̱‑nò xi̱ta̱ ya̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga, ya̱ nguixko̱n xi̱ta̱ ítjòn ko̱ tsꞌe̱ xi̱ta̱xá, kì makájno‑nò kó sꞌín kixón nga ko̱si̱ko̱ yijo‑nò mé ꞌén xi ki̱nókjoa̱a.
\v 12 Kꞌe̱ nga ki̱jchò hora nga ki̱nókjoa̱a, jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá, ke̱èno̱jmíya‑nò kó sꞌín kixón.
\s Xi tsꞌe̱ kjoa̱ nchi̱ná
\p
\v 13 Jngoò xi̱ta̱ xi ya̱ tíjnajiìn‑la̱ xi̱ta̱ kjìn, kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Maestro, ko̱tꞌìn‑la̱ jè ꞌndsè kàtasíjòya tsojmì‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑na̱je̱n; xi ꞌa̱n oko̱‑na, kàtatsjá‑na.
\p
\v 14 Ta̱nga jè Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Ji̱ amigo, mìtsà xi̱ta̱xá tjín‑na nga ꞌa̱n sìjòya‑nò tsojmì xi tsa̱jòn.
\p
\v 15 Jesús ti̱koa̱á kitsò‑ìsa‑la̱:
\p ―Chítsejèn, ti̱koa̱ tꞌe̱en kinda̱ yijo‑nò; kì ꞌñó kjìn tsojmì binchaàtsjioò i̱ i̱sòꞌnde; nga jngoò xi̱ta̱, na̱sꞌín ꞌñó kjìn tsojmì tjín‑la̱, mìkiì si̱ìkíjnakon tsojmì‑la̱.
\p
\v 16 Ti̱koa̱á tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn; kitsò‑la̱:
\p ―Jngoò kꞌa jngoò xi̱ta̱ xi ꞌñó nchi̱ná, ꞌñó kjìn tsojmì kòjchásòn nangui‑la̱.
\v 17 Xi̱ta̱ jè, kisìkítsjeèn; kitsò: “¿Mé xi sꞌiaàn? Tsjìn‑na ñánda ki̱nchaàxkoá tsojmì‑na.”
\v 18 Kꞌe̱é kitsò: “Jyeé be mé xi sꞌiaàn. Siìkixòña niꞌnga‑na̱, i̱kjoàn kìndaà‑ìsa xi ìsa̱ iì kjoàn; ya̱á ki̱nchaàxkoá yije kóho̱tjín tsojmì xi kòjchá‑na ko̱ xi tjín‑na.
\v 19 I̱kjoàn xán‑la̱ yijo‑na̱: Kjìn tsojmì ꞌnchaxkó‑na. Kjìn nó ko̱ma‑la̱; siìkjáya, kókje̱en, skia̱a, siìtsjakoa̱a i̱sòꞌnde.”
\v 20 Ta̱nga jè Nainá kitsò‑la̱: “Ji̱ xi xi̱ta̱ tòndo̱ ꞌmì‑lè, ni̱tje̱n jè, ki̱yá‑né. Tsojmì xi ꞌnchaxkó‑lè, ¿yá tsꞌe̱ ko̱ma?”
\v 21 Kꞌoa̱á sꞌín matꞌin jñà xi̱ta̱ xi tà tsojmì tsꞌe̱ yijo‑la̱ bincháxkó koa̱ mìtsà xi̱ta̱ nchi̱ná nga nguixko̱n Nainá.
\s Kósꞌín síkinda̱ Nainá jñà xi i̱xti‑la̱ ma
\r (Mateo 6:25‑34)
\p
\v 22 Nga komà i̱skan Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱:
\p ―Koií kꞌoa̱ xan‑nò: kì makájno‑nò mé tsojmì xi chji̱ne̱e nga si̱jchá yijo‑nò ko̱ mé nikje xi chi̱kjá.
\v 23 Ìsa̱á ꞌñó tse chjí‑la̱ nga titsa̱jnakoaán i̱ i̱sòꞌnde koni jñà tsojmì xi ma chine. Ti̱koa̱á yijo‑ná, ìsa̱á ꞌñó tse chjí‑la̱ koni jñà nikje xi chíkjá.
\v 24 Chítsejèn‑là jñà nchra̱á; mì jno̱ó ꞌbeé, mì ni̱ji̱n bincháxkó, tsjìn‑la̱ kaxa̱ no̱jmé, ti̱koa̱ tsjìn‑la̱ niꞌnga; ta̱nga jè Nainá tsjá‑la̱ tsojmì xi kine. ¡Jñò, ìsa̱á ꞌñó chjí‑nò mì kꞌoa̱á‑ne koni jñà cho̱ xi tjímajiìn i̱sén!
\v 25 Jñò, na̱sꞌín ta̱kó ꞌñó si̱kájnoò, ni̱ i̱tsé ko̱ma si̱katonè‑là na̱chrjein‑nò koni sꞌín tjíndaà‑la̱ Nainá.
\v 26 Tsà mìkiì ma‑nò nìkitasòn kjoa̱ xi chiba tjín, mé‑ne nga jè nìkájno‑nò kjoa̱ xi ìsa̱ chjá tjín.
\p
\v 27 ’Chítsejèn‑là naxó lirio, kó sꞌín majchá; mìkiì síxá, mìkiì ma‑la̱ faña nikje; ta̱nga ꞌa̱n, kꞌoa̱á xan‑nò, ndaà tsà jè Salomón xi xi̱ta̱xá ítjòn tsibìjna nga ꞌñó xi̱ta̱ jeya, mì kꞌoa̱á kjoàn nikje tsohòkjá koni kjoàn jñà naxó.
\v 28 Nainá, kꞌoa̱á sꞌín ndaà kjoàn sꞌín xka̱ ijñá, xi jngoò na̱chrjein títsa̱jnakon ko̱ xi ma nchijòn kotsjòojiìn niꞌín. Jñò xi xi̱ta̱ ꞌmì‑nò xi mìkiì ndaà mokjeiín‑nò, ¿a mìtsà ìsa̱ ni̱to̱n tsjá‑nò Nainá nikje xi mochjeén‑nò nga chi̱kjá?
\v 29 Jñò, kì nìkájno‑jèn; kì bixón‑jèn: “¿Mé xi chji̱ne̱é; mé xi sꞌioa̱á?”
\v 30 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ i̱sòꞌnde, kꞌoa̱á tjín tsojmì xi ótsji, ta̱nga jñò, tíjnaá‑nò Na̱ꞌèn xi Nainá; jyeé tíjiìn‑la̱ nga ko̱tjín tsojmì xi mochjeén‑nò.
\v 31 Jñò, ti̱nchátsjioò kjoa̱ tsꞌe̱ Nainá koni sꞌín otíxoma; ngatsꞌiì tsojmì xi mochjeén‑nò ti̱koa̱á tjoésòn‑nò.
\s Tsojmì xi ꞌñó tse chjí‑la̱ ngajmiì
\r (Mateo 6:19‑21)
\p
\v 32 ’Jñò, xi ndí orrè‑na xan‑nò, kì tsakjoòn‑jèn; kꞌoa̱á sꞌín kiskoòsòn‑la̱ Nainá nga jñò ko̱ti̱xomakjoò ya̱ ñánda tíhotíxoma Nainá.
\v 33 Tati̱jnaà tsojmì xi tjín‑nò; tjiì kjo̱tjò‑là jñà xi̱ta̱ xi mochjeén‑la̱; kꞌe̱ nga tsà kꞌoa̱sꞌín sꞌe̱en, kꞌoa̱á ngaya‑la̱ koni tsà nchisakó ngajo‑nò chijtsa to̱n ján ngajmiì xi mìkiì majchínga; sa̱kò‑nò tsojmì xi ꞌñó tse chjí‑la̱ ján ngajmiì ya̱ ñánda mìkiì kjoe̱hetꞌaà, mìkiì bijchó chijé, ti̱koa̱ mìkiì síkje cho̱ kixo.
\v 34 Ya̱ ñánda ki̱nchajtión tsojmì‑nò, ti̱koa̱á ya̱á si̱ìkítsjeèn ini̱ma̱‑nò.
\s Chi̱ꞌnda xi ndaà títsa̱jnandaà
\p
\v 35 ’Ndaà titsa̱jnandaà nga si̱kitasòn‑là Na̱ꞌèn‑ná koni jngoò xi̱ta̱ xi ndaà tíkjá xincho̱‑la̱ ko̱ ndaà títì niꞌín‑la̱.
\v 36 Kꞌoa̱á sꞌín ndaà titsa̱jnakoòn koni jñà xi̱ta̱ chi̱ꞌnda xi nchikoña‑la̱ nei‑la̱ xi sꞌeí kòfì ñánda kòbixan xi̱ta̱, mé‑ne kꞌe̱ nga kjoi̱í‑ne, nei‑la̱ niꞌya ki̱chja̱, si̱ìkjane xotjoa̱ niꞌya, i̱kjoàn skíxꞌa̱‑la̱.
\v 37 Mé tà ndaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ chi̱ꞌnda xi títsa̱jnakon kꞌe̱ nga kjoi̱í‑ne nei‑la̱. Xi o̱kixi̱, kꞌoa̱á xán‑nò, jè sobà nei‑la̱ skoé nikje otꞌaà‑la̱ nga ko̱òtꞌaà koa̱ si̱ìkítsa̱jnatꞌaà ími̱xa̱‑la̱, i̱kjoàn si̱ìkjèn.
\v 38 Mé tà ndaà‑la̱ jñà chi̱ꞌnda xi ko̱sꞌín títsa̱jnakon na̱sꞌín jye ijchò osen ni̱tje̱n, na̱sꞌín jye nchrohósꞌe i̱sén nga kjoi̱í‑ne nei‑la̱.
\v 39 Tíjiìn‑nò tsà jngoò nei‑la̱ niꞌya si̱jiìn‑la̱ mé hora kjoi̱í xi̱ta̱ chijé nga si̱ìchijé‑la̱, kíjnakon‑né nga mìkiì tsjáꞌnde nga ko̱chijé‑la̱.
\v 40 Jñò, kꞌoa̱á ti̱sꞌín titsa̱jnandaà; ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, kjoi̱i ìjngoò kꞌa kꞌe̱ nga mìkiì titsa̱chiñà kjoa̱a.
\s Chi̱ꞌnda xi mì ndaà sꞌín
\r (Mateo 24:45‑51)
\p
\v 41 Pedro kiskònangui, kitsò:
\p ―Na̱ꞌèn, jè kjoa̱ mangásòn xi tinokjoì, ¿a tà ji̱ín xi o̱tìꞌmì‑náje̱n, a xi kóho̱tjín xi̱ta̱?
\p
\v 42 Kitsò Na̱ꞌèn‑ná Jesús:
\p ―Kꞌoa̱á xán‑nò yá‑né xi chi̱ꞌnda kixi̱ xi tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱ nga jè nei‑la̱ si̱ìkíjnaꞌnda jñà chi̱ꞌnda‑la̱ xi iꞌnga xi ya̱ síxá niꞌya‑la̱ mé‑ne nga kꞌe̱ ki̱jchò chi̱ba̱‑la̱, si̱ìkjèn chi̱ꞌnda xíkjín.
\v 43 Mé tà ndaà‑la̱ jè chi̱ꞌnda xi kꞌoa̱sꞌín ndaà tísíkitasòn kꞌe̱ nga kjoi̱í‑ne nei‑la̱.
\v 44 O̱kixi̱í xi xan‑nò, nei‑la̱ chi̱ꞌnda jè, jè si̱ìkíjnaꞌnda yije tsojmì xi tjín‑la̱.
\v 45 Ta̱nga tsà jè chi̱ꞌnda jè ki̱tso̱ nga ko̱òko̱ ini̱ma̱‑la̱: “Nei‑na̱, kjìn na̱chrjein ko̱chrjein‑la̱ nga kjoi̱í‑ne.” I̱kjoàn koi̱ìtsꞌia̱ nga ska̱àn‑ko̱ chi̱ꞌnda xꞌi̱n xíkjín, ti̱koa̱ kꞌoe̱è‑la̱ jñà chi̱ꞌnda íchjín; ko̱kje̱n, koa̱ skoí, koa̱ ko̱chꞌi̱.
\v 46 Chi̱ꞌnda jè, kjoi̱í‑ne nei‑la̱ jè na̱chrjein ko̱ jè hora kꞌe̱ nga mìkiì tíkoña‑la̱. ꞌÑó tse kjo̱ꞌin tsjá‑la̱; ya̱á si̱ìkíjnajiìn‑la̱ ñánda títsa̱jna xi̱ta̱ xi mìkiì mokjeiín‑la̱.
\p
\v 47 ’Jè chi̱ꞌnda xi jye ndaà tíjiìn‑la̱ mé xi mejèn‑la̱ nei‑la̱, ta̱nga mìkiì bìjnandaà, ti̱koa̱ mìkiì síkitasòn koni sꞌín síjé nei‑la̱, koií jé xi ko̱ma‑la̱ nga ꞌñó ko̱jà‑la̱ nei‑la̱.
\v 48 Ta̱nga tsà jè chi̱ꞌnda, tsà mìkiì tíjiìn‑la̱ nga kjo̱ꞌin tjín‑la̱ kjoa̱ xi chꞌo tjín, ìsa̱á chiba kjo̱ꞌin sꞌe̱‑la̱. Jè xi tse kitjoé‑la̱, ìsa̱á tse si̱jé‑la̱; ti̱koa̱ jè xi tse kjònga̱tsja, ti̱koa̱á ìsa̱á tse si̱jé‑la̱.
\s Mé xi ko̱ma ya̱ niꞌya‑la̱ xi̱ta̱ xi jè nga̱tjì‑la̱ kjoa̱ tsꞌe̱ Jesús
\r (Mateo 10:34‑36)
\p
\v 49 ’Koni jngoò niꞌín xi oká tjé ko̱ síkijne‑ngui xi tsjeè, koií xá jꞌi̱‑na i̱ i̱tꞌaà nangui nga kjoa̱axìn‑la̱ jé‑la̱ xi̱ta̱ mé‑ne nga ko̱tsjeè‑ne. Tsí mejèn‑na tsà jye tíbitasòn.
\v 50 Kꞌoa̱á sꞌín tjínè‑na nga tse kjo̱ꞌin ko̱tojñaà; ¡tsí ndaà makájno‑na skanda kꞌe̱ nga ki̱tasòn!
\v 51 ¿A kꞌoa̱á sꞌín nìkítsjeèn nga jè kjoa̱ xi jꞌiìkoa̱a nga ꞌnchán kítsa̱jna xi̱ta̱? Majìn, xán‑nò, kjoa̱siì kítsa̱jnajiìn jè nga̱tjì‑la̱ kjoa̱ tsꞌa̱n.
\v 52 Matsꞌia̱‑ne skanda i̱ꞌndei̱ kóni nga fì‑ìsa na̱chrjein, kꞌoa̱á ngaya‑la̱ tsà ꞌòn ma xi̱ta̱ xi títsa̱jna nga jngoò niꞌya, jòya ko̱ma; xi jàn ma‑ne ska̱àn‑kjoòko̱ xi jò ma‑ne, jñà xi jò ma‑ne ska̱àn‑ko̱ xi jàn ma‑ne.
\v 53 Jò sko̱ya sꞌe̱. Na̱ꞌèn‑la̱, kondra̱‑la̱á ko̱ma jè kiꞌndí‑la̱; koa̱ jè kiꞌndí‑la̱, kondra̱‑la̱á ko̱ma na̱ꞌèn‑la̱; nea̱‑la̱, kondra̱‑la̱á ko̱ma tsòti‑la̱; jè tsòti‑la̱ kondra̱‑la̱á ko̱ma nea̱‑la̱; na̱chíya‑la̱, kondra̱‑la̱á ko̱ma jè kjaꞌnda‑la̱; jè kjaꞌnda‑la̱ kondra̱‑la̱á ko̱ma na̱chíya‑la̱.
\s Seña tsꞌe̱ na̱chrjein
\r (Mateo 16:1‑4; Marcos 8:11‑13)
\p
\v 54 Jesús ti̱koa̱ kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne:
\p ―Kꞌe̱ nga ꞌyaà nga nchrobá ifi, bixón‑nò: “Jtsí kꞌoa̱.” Kꞌoa̱á sꞌín bitasòn.
\v 55 Kꞌe̱ nga ꞌba tjo̱ tsjè, bixón‑nò: “Ndobá ko̱tsjè.” Kꞌoa̱á sꞌín bitasòn, matsjè‑né.
\v 56 ¡Jñò, xi̱ta̱ xi jò ma i̱sén‑nò! Maá‑nò chìtsejèn‑là kó choòn i̱tꞌaà ngajmiì ko̱ i̱tꞌaà nangui, koa̱, ¿mé‑ne nga mìkiì ma‑nò ꞌnè kinda̱ mé kjoa̱ xi tíma jñà na̱chrjein xi titsa̱jnaà?
\s Mé xi ko̱matꞌiaán tsà mìkiì ni̱to̱n kíndaàjiìn‑koa̱á kondra̱‑ná
\r (Mateo 5:25‑26)
\p
\v 57 ’¿Mé‑ne nga mì tà jñò bìndaàjiìn‑là xinguio̱o nga kàtakixi̱ya kjoa̱ xi tjín‑nò?
\v 58 Kꞌe̱ nga onguió ján nguixko̱n xi̱ta̱xá ko̱ kondra̱‑lè, ti̱nchátsjiꞌnde‑la̱ ya̱ i̱ya ndi̱yá mé‑ne nga ko̱ma jchi̱bàndaà‑nò nga mì ya̱ kji̱ko̱‑lè i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱xá koa̱ jè xi̱ta̱xá mì ya̱ si̱ìnga̱tsja‑lè i̱tꞌaà tsꞌe̱ policía koa̱ jè policía nga mì nda̱yá ski̱nìsꞌen‑lè.
\v 59 Kꞌoa̱á xan‑lè, mìkiì ko̱ma ki̱tjo̱o‑ne nda̱yá skanda kꞌe̱ nga kíchjítjì yijo‑lè nga yije xi si̱ìjé‑lè xi̱ta̱xá.
\c 13
\s Mé xi ko̱ma tsà mìkiì si̱ìkájno jé‑la̱ jñà xi̱ta̱
\p
\v 1 Ti̱jñà‑ne na̱chrjein koi, ijchò xi̱ta̱ xi tsibéno̱jmí‑la̱ Jesús nga jè Pilato tsatíxá‑la̱ xi̱ta̱ nga ta̱ña kisìkꞌen‑kjoò cho̱ ko̱ xi̱ta̱ Galilea kꞌe̱ nga nchitsjá‑la̱ kjo̱tjò Nainá. Kisìkátjijiìn jní‑la̱ cho̱ ko̱ tsꞌe̱ xi̱ta̱.
\p
\v 2 Kiìchja̱ Jesús, kitsò:
\p ―Jñò, ¿a kꞌoa̱á sꞌín nìkítsjeèn nga ìsa̱á tse jé tjín‑la̱ jñà xi̱ta̱ Galilea nga kꞌoa̱sꞌín komàtꞌin?
\v 3 Majìn, xán‑nò; tsà mìkiì si̱kájnoò jé‑nò nga mì ti̱ jé ki̱nchátsji‑nò, jñò, ki̱yá yije‑nò.
\v 4 Kꞌe̱ nga kꞌen jñà xi̱ta̱ xi chrjꞌoòn jàn ma‑ne xi kiskaànè chrjó tsꞌe̱ torre Siloé, ¿a kꞌoa̱á sꞌín nìkítsjeèn nga ìsa̱á tse jé tjín‑la̱ xi̱ta̱ koi nga ko̱sꞌín komàtꞌin, mì kꞌoa̱‑ne koni ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi tjín ján Jerusalén?
\v 5 Majìn, xán‑nò; tsà mìkiì si̱kájnoò jé‑nò nga mì ti̱ jé ki̱nchátsji‑nò, jñò, ti̱koa̱á ki̱yá yije‑nò.
\s Kjoa̱ xi mangásòn‑kjoò yá iko̱ xi mìkiì ojà‑la̱ toò
\p
\v 6 Jesús ti̱koa̱á tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn. Kitsò‑la̱:
\p ―Jngoò xi̱ta̱ xi kijna jngoò‑la̱ i̱ꞌnde ñánda tjín‑la̱ toò uva, ya̱á títje̱jiìn jngoò‑la̱ yá toò iko̱. Xi̱ta̱ jè, jꞌiì katsejèn‑la̱ tsà yijà‑la̱ toò, ta̱nga ni̱mé kisakò‑la̱.
\v 7 Kꞌe̱é kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi tíjnaꞌnda: “Kó jàn nó nga fꞌiì katsejèn‑la̱ yá jè, tsà yijà‑la̱ toò. Ta̱nga ni̱mé tjín‑la̱. Ti̱chásoìn. Nanguií tísíkitsꞌón.”
\v 8 Jè xi̱ta̱ xi tíjnaꞌnda kitsò: “Na̱ꞌèn, ti̱kíjna‑là nguì jngoò nó‑ìsa. Sikòn‑la̱, si̱ìxa̱n‑ngui‑la̱ niꞌnde nga jngoò itjandiì; i̱kjoàn kinguì‑la̱ tjéꞌnde.
\v 9 Tsà koií na̱chrjein‑la̱, ko̱ja̱‑la̱ toò nó xi nchrobá; tsà majìn, ko̱maá i̱skan ki̱chásoìn.”
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús jngoò chjo̱ón kisìndaà‑ne na̱chrjein nìkjáya
\p
\v 10 Jesús, kꞌe̱ nga tíhokóya jngoò niꞌya i̱ngo̱ sinagoga tsꞌe̱ xi̱ta̱ judío, jè na̱chrjein nìkjáya,
\v 11 ya̱ tíjna jngoò chjo̱ón xi jye kò chrjꞌoòn jàn nó tíjna nga xkꞌén. Jngoò ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í tísítsitꞌin koa̱ mì xó kiì ma osìjna kixi̱.
\v 12 Jesús, kꞌe̱ nga kijtseè, kiìchja̱‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Chjo̱ón, jyeé ndaà‑ne chꞌin xi tjín‑lè.
\p
\v 13 I̱kjoàn tsohósòn‑la̱ tsja; jè chjo̱ón, ni̱to̱ón kjòkixi̱ ìjngoò kꞌa‑ne, i̱kjoàn kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá.
\v 14 Ta̱nga jè xi̱ta̱ sko̱‑la̱ tsꞌe̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga kòjtií‑la̱ nga jè Jesús kisìndaà‑ne chjo̱ón jè, koií kjoa̱‑la̱ nga na̱chrjein nìkjáya; kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jna:
\p ―Joòn na̱chrjein tjín nga ma maxá; jñà na̱chrjein koi ko̱maá kji̱nchrobà nga ko̱ndaà‑nò, ta̱nga mìkiì tjíꞌnde jè na̱chrjein nìkjáya.
\p
\v 15 Kꞌe̱é kiìchja̱ Na̱ꞌèn‑ná Jesús, kitsò:
\p ―Jñò, xi jò ma i̱sén‑nò. Jè na̱chrjein nìkjáya, ¿a mì chíjnda̱ꞌñó‑jèn nchra̱ja̱‑nò ko̱ búrró‑nò nga nachrjenguioò niꞌnga nga onguí nìkꞌioò nandá?
\v 16 Ko̱ jè chjo̱ón jè, xi tsòti‑la̱ Abraham, jyeé kò chrjꞌoòn jàn nó tjín‑la̱ nga tjítꞌaàꞌñó‑la̱ xi̱ta̱ nei̱í. ¿A mì ko̱ma tjájnda̱ꞌñó na̱sꞌín jè na̱chrjein nìkjáya?
\p
\v 17 Kꞌe̱ nga jye o̱kitsò Jesús, tà kjòsobà‑la̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱ kondra̱‑la̱ ta̱nga jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá kjòtsja‑la̱ koni sꞌín tjín kjo̱xkón xi ꞌñó jeya tísꞌín Jesús.
\s Kjoa̱ xi mangásòn‑kjoò xojmá mostaza
\r (Mateo 13:31‑32; Marcos 4:30‑32)
\p
\v 18 Jesús kitsò:
\p ―¿Mé xi kꞌoa̱sꞌín mangásòn‑kjoò koni sꞌín otíxoma Nainá? ¿Mé xi siìngásòn‑kjoaà?
\v 19 Jè mangásòn‑ko̱ koni kji xojmá mostaza; kꞌe̱ jngoò xi̱ta̱ bítje̱jiìn nangui‑la̱, i̱kjoàn bisò, maꞌnga; jñà ni̱se xi tjíma iꞌngaá, bíndaàꞌa tjé‑la̱ jñà chrja‑la̱ yá.
\s Kjoa̱ xi mangásòn‑kjoò na̱ꞌyo̱ san
\r (Mateo 13:33)
\p
\v 20 Ìjngoò kꞌa kiìchja̱ Jesús, kitsò:
\p ―¿Mé xi si̱ngásòn‑kjoaá koni sꞌín otíxoma Nainá?
\v 21 Kꞌoa̱á ngaya‑la̱ koni jè na̱ꞌyo̱ san, kꞌe̱ nga jngoò chjo̱ón síkájiìn jàn chi̱ba̱ skoa̱n i̱nchra̱jín, masan yije‑né kóho̱kji na̱ꞌyo̱.
\s Xotjoa̱ xi ꞌnchrèya kji
\r (Mateo 7:13‑14, 21‑23)
\p
\v 22 Jesús, nga tífì ján ndi̱yá Jerusalén, kjìn na̱xa̱ndá jahato nga tsakóya, na̱xa̱ndá xi jtobá kjoàn ko̱ xi iì kjoàn.
\v 23 Jngoò xi̱ta̱ xi kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Na̱ꞌèn, ¿a chibaá ma xi̱ta̱ xi ko̱chrjekàjiìn kjo̱ꞌin Nainá?
\p Jè, kꞌe̱é kitsò:
\p
\v 24 ―Tꞌe̱en‑là kjo̱ꞌñó yijo‑nò nga ki̱tjásꞌe̱en jè xotjoa̱ xi ꞌnchrèya kji. Kꞌoa̱á xán‑nò: kjìn xi̱ta̱ ko̱mejèn‑la̱ kjoa̱hasꞌen ta̱nga mìkiì ko̱ma kjoa̱hasꞌen.
\v 25 Kꞌe̱ nga jè nei‑la̱ niꞌya ko̱sítje̱n nga ki̱ìchjoàjto xotjoa̱ niꞌya, jñò, tsà ndi̱tsiaán titsa̱jnaà, kꞌe̱é kítsꞌia̱a nga ki̱nókjoa̱a, kixón: “Na̱ꞌèn, chíxꞌa̱‑náje̱n xotjoa̱ niꞌya.” Jè nei‑la̱ niꞌya ki̱tso̱‑nò: “Mìkiì bexkon‑nò ñánda‑ne tsa̱jòn.”
\v 26 Kꞌe̱é kítsꞌia̱a nga kixón: “Ta̱ñaá chichiko̱‑lèje̱n, ti̱koa̱á ta̱ñaá kiꞌyòko̱‑lèje̱n, ti̱koa̱á ya̱á ndi̱tsi̱n‑na̱je̱n tsakoòyi.”
\v 27 Ta̱nga jè, tà ki̱tso̱ó‑nò: “Kꞌoa̱á xan‑nò, mìkiì bexkon‑nò ñánda‑ne tsa̱jòn. ¡Ti̱nchatꞌaàxìn‑ná ngatsꞌioò xi chꞌo ꞌnè!”
\v 28 Ya̱á jchìhindáyaà, ti̱koa̱ si̱jtsꞌioòn niꞌñoò kꞌe̱ nga jcha̱xkoòn jè Abraham, Isaac, Jacob, ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá nga ya̱ títsa̱jna ñánda tíhotíxoma Nainá, koa̱ jñò, xìn i̱ꞌnde si̱ìkasén‑nò Nainá.
\v 29 Kjoi̱í‑ne xi̱ta̱ xi kji̱nchrobà‑ne nga ñijòn chrja̱ngui̱‑la̱ i̱sòꞌnde xi kítsa̱jnatꞌaà ími̱xa̱ nga ko̱kje̱n ñánda tíhotíxoma Nainá.
\v 30 I̱ꞌndei̱, tjín xi̱ta̱ xi títsa̱jna‑tji̱ngui, nga ko̱ma i̱skan jñà kítsa̱jna ítjòn; ti̱koa̱á tjín xi̱ta̱ xi títsa̱jna ítjòn i̱ꞌndei̱, kꞌe̱ nga ko̱ma i̱skan, jñà kjoe̱hetꞌaà‑ne.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kiskindàyakeè na̱xa̱ndá Jerusalén
\r (Mateo 23:37‑39)
\p
\v 31 Ti̱jè‑ne na̱chrjein ijchò iꞌnga xi̱ta̱ fariseo ñánda tíjna Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱si̱tꞌaà xìn, jè Herodes mejèn‑la̱ si̱ìkꞌen‑lè.
\p
\v 32 Kitsò Jesús:
\p ―Tanguió, ko̱tꞌìn‑là xi̱ta̱ maña̱ jè: “I̱ꞌndei̱ ko̱ nchijòn‑lè kꞌoa̱á sꞌiaàn: ko̱chrjekàjñaà ini̱ma̱ chꞌo‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱, ti̱koa̱ siìndaà‑na xi̱ta̱ xi xkꞌén; skanda kꞌe̱ ki̱jchò na̱chrjein nga kjoe̱hetꞌaà xá‑na̱.”
\v 33 Kꞌoa̱á sꞌín ko̱ma i̱ꞌndei̱, nchijòn‑le̱ ko̱ jngui‑le̱, kàtjì‑ìsa ndi̱yá‑na̱. Mìkiì ndaà tjín nga jngoò xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá, xìn‑tꞌaà ki̱yá‑la̱ na̱xa̱ndá Jerusalén.
\p
\v 34 ’¡Jñò xi xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Jerusalén tsa̱jòn xi nìkꞌeèn xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá, ko̱ bìnè nda̱jo̱ jñà xi̱ta̱ xi Nainá síkasén‑nò! ¡Kjìn kꞌa kjòmejèn‑na nga tsibìxkóya i̱xti‑nò koni sꞌín xa̱ꞌnda̱ nga bíngui jnga̱á‑la̱ jñà i̱xti‑la̱; ta̱nga jñò, mìkiì kòkjeiín‑nò!
\v 35 Chítsejèn‑là niꞌya‑nò nga jye tsjeiìn‑takòn Nainá; kꞌoa̱á xán‑nò nga mì ti̱ kiì jcha̱xkoòn‑ná skanda kꞌe̱ nga ki̱jchò na̱chrjein nga kixón: “¡Mé tà ndaà‑la̱ jè xi nchrobá ngajo‑la̱ Nainá!”
\c 14
\s Kósꞌín komà kꞌe̱ nga kisìndaà jngoò‑ne xi̱ta̱ Jesús xi chꞌin chjón‑ndá tjín‑la̱
\p
\v 1 Jngoò kꞌa jngoò na̱chrjein nìkjáya, Jesús kiì kjèn niꞌya‑la̱ jngoò xi̱ta̱ sko̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ fariseo; jñà xi̱ta̱ koi, nchisíkinda̱ mé kjoa̱ xi sꞌi̱in Jesús.
\v 2 Ti̱koa̱ ya̱á tíjna nguixko̱n Jesús jngoò xi̱ta̱ xi chꞌin chjón‑ndá tjín‑la̱ (jñà xi̱ta̱ xi nandá sinchá i̱ndso̱ꞌba̱).
\v 3 Jesús kiskònangui‑la̱ jñà xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n tsꞌe̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá ko̱ xi̱ta̱ fariseo, kitsò‑la̱:
\p ―¿A tjíꞌnde‑né nga si̱xkiì‑lá xi̱ta̱ jè na̱chrjein nìkjáya, a xi majìn‑né?
\p
\v 4 Ta̱nga jñà xi̱ta̱ koi, mìkiì kiìchja̱, tà jyò tsibìtsa̱jna. Ta̱nga jè Jesús kiskoé xi̱ta̱ jè, kisìndaà‑ne, i̱kjoàn kisìkasén‑ne niꞌya‑la̱.
\v 5 Kꞌe̱é kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ koi:
\p ―Jñò, tsà búrró‑nò, ko̱ tsà nchra̱ja̱‑nò ki̱xo̱ya jngoò nga̱jo̱, ¿a mìtsà ni̱to̱n ki̱nachrje‑nò na̱sꞌín na̱chrjein nìkjáya?
\p
\v 6 Jñà xi̱ta̱ fariseo, ni̱ ti̱ mé ꞌén kiìchja̱‑ne.
\s Xi̱ta̱ xi faájiìn íxi̱le̱ xi jncha ítjòn
\p
\v 7 Jesús, kꞌe̱ nga kijtseè jñà xi̱ta̱ xi xó kinokjoà‑la̱ nga nchifaájiìn íxi̱le̱ tsꞌe̱ xi̱ta̱ ítjòn ya̱ i̱tꞌaà ími̱xa̱, tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn, kitsò‑la̱:
\p
\v 8 ―Tsà xó ki̱nókjoa̱‑lè ya̱ niꞌya ñánda tjín sꞌeí nga xi̱ta̱ bixan, mìkiì ya̱ bijnasoìn íxi̱le̱ tsꞌe̱ xi̱ta̱ ítjòn, tsà koi na̱chrjein‑la̱ tjín ìjngoò‑ìsa xi̱ta̱ xi ꞌñó títjòn koni ngaji̱, xi ti̱koa̱ xó kànokjoà‑la̱;
\v 9 jè xi̱ta̱ xi xó kàchja̱‑nò ki̱tso̱‑lè: “Tjiìꞌnde‑la̱ xi̱ta̱ jè nga kàtìjna.” Ngaji̱, ko̱sobà‑lè nga kjꞌei̱í íxi̱le̱ ki̱jnasoìn ñánda fehetꞌaà‑ne.
\v 10 Kꞌe̱ nga xó ki̱nókjoa̱‑lè, ya̱á ti̱jnasoìn íxi̱le̱ xi fehetꞌaà‑ne mé‑ne kꞌe̱ nga kjoi̱í jè xi̱ta̱ xi xó kàchja̱‑lè, ki̱tso̱‑lè: “Amigo, ti̱jnatꞌeiì ími̱xa̱ ñánda síjna íxi̱le̱ ítjòn.” Ngaji̱, skoe̱xkón‑lè xi̱ta̱ xi ta̱ña titsa̱jnatꞌaà ími̱xa̱.
\v 11 Jè xi̱ta̱ xi ꞌnga síkíjna yijo‑la̱, ìsa̱á nangui kíjna; jè xi nangui síkíjna yijo‑la̱, ìsa̱á ꞌnga kíjna.
\p
\v 12 Jesús, ti̱koa̱á kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi xó kiìchja̱‑la̱:
\p ―Kꞌe̱ nga xó ki̱nókjoa̱‑la̱ xi̱ta̱ nga ki̱chikoi̱i nga nchisen, o na̱sꞌín nguixòn, kì jñà nokjoà ítjòn‑la̱ amigo‑lè, ꞌndsì, xi̱ta̱ xingui̱i, ni̱ jñà xi̱ta̱ i̱ndiì niꞌya‑lè xi xi̱ta̱ nchi̱ná, mé‑ne nga jñà xi̱ta̱ koi, tsà koi na̱chrjein‑la̱ kꞌoa̱á ti̱sꞌín ki̱chja̱ ngajo‑lè nga ko̱jndà‑ne.
\v 13 Tà sa̱á kꞌe̱ nga sꞌeí sꞌi̱in, jñà ti̱nókjoa̱ ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ i̱ma̱, xi tsjìn tsja, xi mìkiì ma fì, ko̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱.
\v 14 Ngaji̱, kꞌe̱ nga kꞌoa̱sꞌín sꞌi̱in, ndaà sꞌe̱‑la̱ ini̱ma̱‑lè nga jñà xi̱ta̱ koi mìkiì ko̱ma si̱ìjndà ngajo‑lè; ta̱nga ngaji̱, kꞌe̱é ko̱chjí ngajo‑lè kꞌe̱ nga kjoa̱áya‑la̱ jñà xi xi̱ta̱ kixi̱.
\s Kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi kjèn sꞌeí
\r (Mateo 22:1‑10)
\p
\v 15 Kꞌe̱ nga kiìꞌnchré jngoò xi̱ta̱ xi ya̱ ta̱ña títsa̱jnatꞌaà ími̱xa̱, kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―¡Mé tà ndaà‑la̱ jè xi̱ta̱ xi ko̱kje̱n ya̱ ñánda tíhotíxoma Nainá!
\p
\v 16 Kꞌe̱é kitsò Jesús:
\p ―Jngoò xi̱ta̱, xi sꞌeí tsibíjna, kjìn xi̱ta̱ kiìchja̱‑la̱.
\v 17 Kꞌe̱ nga ijchò hora‑la̱ nga jye ko̱kje̱n xi̱ta̱, kisìkasén chi̱ꞌnda‑la̱ nga kiì kíchja̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi xó kinokjoà‑la̱, kitsò‑la̱: “Nchrobá, jyeé tjíndaà yije.”
\v 18 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ kisìjé kjoa̱ nìjchàatꞌaà. Kitsò jè xi títjòn: “Mì‑la kiì ko̱ma kjián; jngoò nangui jye kòhotse; mochjeén‑né nga kjián katsejèn‑la̱; kìtsiꞌbà‑lè, ti̱je‑la̱ takoìn, mìkiì kjián.”
\v 19 Jè xi ìjngoò kitsò: “ꞌA̱n, ꞌòn nga nchra̱ja̱ xi bínchi jyeé kòhotse; mejèn‑na kjián katꞌaà tsà ndaà síxá; kìtsiꞌbà‑lè, ti̱je‑la̱ takoìn, mìkiì kjián.”
\v 20 Xi ìjngoò, kꞌoa̱á ti̱ kitsò: “ꞌA̱n, sa̱á jye kòbixan, koií kjoa̱‑la̱ nga mìkiì ko̱ma kjián.”
\v 21 Kꞌe̱ nga jꞌiì‑ne chi̱ꞌnda jè, tsibéno̱jmí yije‑la̱ nei‑la̱ ngatsꞌiì kjoa̱ koi. Jè nei‑la̱ niꞌya, kòjti‑la̱; kꞌe̱é kitsò‑la̱ chi̱ꞌnda‑la̱: “Tꞌin ni̱toi̱in ján ndi̱tsi̱n, kóho̱kji i̱ya ndi̱yá‑la̱ na̱xa̱ndá; nchrohókoi̱i yije xi̱ta̱ i̱ma̱, xi tsjìn tsja, xi mìkiì ma fì, ko̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱.”
\v 22 Chi̱ꞌnda jè, nga komà i̱skan kitsò: “Na̱ꞌèn, jyeé kòbitasòn yije koni sꞌín kòꞌmì‑ná, ta̱nga tjín‑ìsa i̱ꞌnde.”
\v 23 Kꞌe̱é kitsò jè nei‑la̱ chi̱ꞌnda: “Tꞌin kóho̱kji ndi̱yá teè, ko̱ ndi̱yá i̱tsjí; nchrohókoi̱i xi̱ta̱; ko̱ꞌñó tꞌe̱n‑la̱ nga kàtjahasꞌen mé‑ne nga kàtatseè niꞌya‑na̱.
\v 24 Kꞌoa̱á xán‑nò; ni̱jngoò xi̱ta̱ xi kichjà ítjòn‑la̱ ko̱kje̱n‑ko̱‑na sꞌeí‑na̱.”
\s Mé kjo̱ꞌin xi singui nga onguítji̱ngui‑lá Cristo
\r (Mateo 10:37‑38)
\p
\v 25 ꞌÑó kjìn xi̱ta̱ tji̱ngui‑la̱ Jesús; kisìkáfayatꞌaà‑la̱, kiìchja̱, kitsò‑la̱:
\p
\v 26 ―Tsà yá xi mejèn‑la̱ nga ꞌa̱n kji̱nchrobà‑tji̱ngui‑na, tsà jè yijo‑la̱, tsà na̱ꞌèn‑la̱, tsà nea̱‑la̱, tsà chjo̱ón‑la̱, i̱xti‑la̱, ꞌndse̱, ndichja, tsà ìsa̱ tjòkeè mì kꞌoa̱á‑ne koni ꞌa̱n, mìkiì ko̱ma nga xi̱ta̱ tsꞌa̱n xán‑la̱ nga ꞌa̱n kotaꞌyàtꞌaà‑na.
\v 27 Jè xi mìkiì síkitasòn koni jngoò xi̱ta̱ xi ꞌyajen krò‑la̱, tsà mìkiì tíjnandaà nga si̱ìkjeiín kjo̱ꞌin nga ꞌa̱n kji̱nchrobà‑tji̱ngui‑na, mìkiì ko̱ma nga xi̱ta̱ tsꞌa̱n xán‑la̱ nga ꞌa̱n kotaꞌyàtꞌaà‑na.
\v 28 Jñò, tsà mejèn‑nò nga chrjó torre kíndaà jngoò, ¿a mìtsà ítjòn jchósòn‑là kó tjín si̱ngui chjí‑la̱, a tjín‑nò to̱n xi si̱ndaà yije‑ne?
\v 29 Tsà koi na̱chrjein‑la̱ tà jè tàtsꞌen chrjó si̱jna. Tsà mìkiì ko̱ngásòn yije chrjó, ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi skoe̱ ki̱jno̱keè‑né.
\v 30 Ki̱tso̱: “Jñà xi̱ta̱ koi tsibítsꞌia̱ nga kiskímiìtje̱n chrjó niꞌya ta̱nga mìkiì kisìkjehetꞌaà.”
\v 31 Tsà jngoò xi̱ta̱xá ítjòn xi mejèn‑la̱ koi̱ìtsꞌia̱ kjo̱jchán nga ska̱àn‑kjoòko̱ xíkjín xi ngásòn xi̱ta̱xá ítjòn, ¿a mìtsà ítjòn skósòn‑la̱ tsà te jmiì ma xi̱ta̱‑la̱, a ki̱chìkjoa̱á‑la̱ nga ska̱àn‑ko̱ tsà kaàn jmiì ma xi̱ta̱ kondra̱‑la̱?
\v 32 Tsà beè‑la̱ ikon nga mìkiì ki̱chìkjoa̱‑la̱, ti̱kꞌe̱é‑ne nga kjiìn tíjna xi̱ta̱xá ítjòn xi ìjngoò, si̱ìkasén xi̱ta̱ xi kjoi̱ si̱ìjé kjoa̱ꞌnchán.
\v 33 Kꞌoa̱á ti̱sꞌín tjín, ngatsꞌioò, ni̱ta̱ yá‑nò xi mejèn‑nò nga xi̱ta̱ tsꞌa̱n ko̱ma, ítjòn ti̱kítsjeèn, a si̱jngoò‑takòn nga si̱chjaà yije tsojmì xi tjín‑nò. Tsà majìn, mìkiì ko̱ma nga xi̱ta̱ tsꞌa̱n xán‑nò.
\s Jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Cristo, kꞌoa̱á sꞌín ngaya‑la̱ koni na̱xa̱
\r (Mateo 5:13; Marcos 9:50)
\p
\v 34 ’Jè na̱xa̱, ndaà‑né; ta̱nga tsà mì ti̱ kiì si̱ìjnchra‑ne tsojmì, ¿kó ti̱sꞌín ko̱chjeén‑ne?
\v 35 Mì ti̱ mé chjí‑la̱; mì ti̱ kiì ko̱chjeén‑la̱ nangui; mì ti̱ kiì ko̱chjeén‑ne koni tjéꞌnde, tà xíxteèn‑né. ¡Ndaà ti̱náꞌyaà koni xan‑nò!
\c 15
\s Kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ paxtò xi kisakò‑ne orrè‑la̱
\r (Mateo 18:10‑14)
\p
\v 1 Jñà xi̱ta̱‑la̱ xi̱ta̱xá Roma xi síkíchjítjì tsojmì ko̱ jñà xi̱ta̱ xi chꞌo tjín kjoa̱ xi sꞌín, ijchò kinchatꞌaà chrañà‑la̱ Jesús ñánda tíjna, nga mejèn‑la̱ kji̱ꞌnchré‑la̱.
\v 2 Jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés kiìchja̱jno‑la̱ Jesús, kitsò:
\p ―Xi̱ta̱ jè, ndaà óko̱ jñà xi̱ta̱ xi chꞌo sꞌín, ti̱koa̱á ta̱ñaá kjèn‑ko̱.
\p
\v 3 Jesús, kꞌe̱é tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn, kitsò‑la̱:
\p
\v 4 ―Tsà jngoò xi̱ta̱ tsa̱jòn xi tjín‑la̱ jngoò sìndo̱ orrè, tsà chi̱ja jngoò orrè‑la̱, ¿a mìtsà si̱ìkítsa̱jna i̱jiìn ijñá jñà xi ñijòn kaàn ko̱ chrjꞌoòn ñijòn ma‑ne? I̱kjoàn kjoi̱ kátsji jè xi kichijà skanda kó nga sa̱kò‑la̱.
\v 5 Kꞌe̱ nga jye sa̱kò‑la̱, tsjaá ko̱ma‑la̱; koa̱ꞌnga ko̱hòsòn chrja‑la̱.
\v 6 Kꞌe̱ nga ki̱jchò‑ne niꞌya‑la̱, ki̱chja̱‑la̱ amigo‑la̱ ko̱ xi̱ta̱ i̱ndiì niꞌya‑la̱, ki̱tso̱‑la̱: “Ti̱tsjako̱‑ná, jye kàsakó‑ne orrè‑na̱ xi kichijà.”
\v 7 Kꞌoa̱á xán‑nò, kꞌoa̱á ti̱sꞌín ìsa̱ ndaà sꞌe̱ kjo̱tsja ján ngajmiì i̱tꞌaà tsꞌe̱ jngoò xi̱ta̱ jé xi síkájno jé‑la̱ nga mì ti̱ jé ótsji‑ne, mì kꞌoa̱á‑ne koni tsà ñijòn kaàn ko̱ chrjꞌoòn ñijòn ma‑ne xi tjín‑la̱ o̱kixi̱ xi mìkiì mochjeén‑la̱ nga si̱ìkájno jé‑la̱.
\s Kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ chjo̱ón xi kisakò‑ne to̱n‑la̱
\p
\v 8 ’Tsà jngoò chjo̱ón xi te ma‑ne to̱n‑la̱, tsà chi̱ja jngoò to̱n‑la̱, ¿a mìtsà ko̱kà niꞌín, ti̱koa̱ ko̱tìcha i̱nga niꞌya‑la̱; ndaà ndaà ko̱hótsji to̱n‑la̱ skanda kó nga sa̱kò‑la̱?
\v 9 Kꞌe̱ nga jye sa̱kò‑la̱, ki̱chja̱‑la̱ amiga‑la̱ ko̱ íchjín i̱ndiì niꞌya‑la̱, ki̱tso̱‑la̱: “Ti̱tsjako̱‑ná, jye kàsakó‑ne to̱n‑na̱ xi kichijà.”
\v 10 Kꞌoa̱á xán‑nò, kꞌoa̱á ti̱sꞌín tjín kjo̱tsja nga nguixko̱n àkja̱le̱‑la̱ Nainá kꞌe̱ nga jngoò xi̱ta̱ jé síkájno jé‑la̱ nga mì ti̱ jé ótsji‑ne.
\s Kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ ti xi kichijà
\p
\v 11 Jesús tsibéno̱jmí ìjngoò kjoa̱ xi mangásòn; kitsò:
\p ―Jngoò xi̱ta̱ xi jò ma i̱xti‑la̱.
\v 12 Jè ti xi ma kiꞌndí kitsò‑la̱ na̱ꞌèn‑la̱: “Na̱ꞌèn, tjiì‑ná tsojmì xi ꞌa̱n ko̱ko̱‑na.” Jè na̱ꞌèn‑la̱ kisìjòya yije‑la̱ tsojmì xi tjín‑la̱, i̱kjoàn kitsjaà‑la̱.
\v 13 Xi jye tsato jò jàn na̱chrjein, ti jè, ni̱to̱ón tsatíjna yije tsojmì‑la̱ xi kitjoé‑la̱, kisìjngoò to̱n‑la̱. I̱kjoàn kiì jngoò na̱xa̱ndá xi ꞌñó kjiìn kijna. Ya̱á kisìkjeheya yije to̱n‑la̱ nga ta̱xki̱ kisìko̱ yijo‑la̱.
\v 14 Kꞌe̱ nga jye kisìkjeheya yije to̱n‑la̱, ya̱ i̱ꞌnde ñánda tsibìjna, jꞌiì jngoò kjinchrá ꞌñó; mì ti̱ mé tjín‑la̱ xi kine.
\v 15 \fig Prodigal son in pig pen -33% Luk 15:15-17|31-cn01759B.tif|col|Luk 15:15-17||Luk 15:15-17|LUK 15.15\fig*Kꞌe̱é kiì síjé‑la̱ xá jngoò xi̱ta̱ xi ya̱ i̱ꞌnde‑la̱ na̱xa̱ndá jè. Xi̱ta̱ jè, kisìkasén ñánda tjín‑la̱ rancho̱ nga kisìkinda̱ chi̱nga̱.
\v 16 Ti jè, mejèn xó kine chrjoa̱ na̱jmá xi kjèn chi̱nga̱ ta̱nga mì yá xi tsjá‑la̱.
\v 17 Kꞌe̱ nga jye kjòndaàya‑ne kjo̱hítsjeèn‑la̱ kitsò: “¡Kjìn xi̱ta̱ chi̱ꞌnda tjín‑la̱ na̱ꞌèn‑na̱ ya̱ niꞌya‑la̱ xi ningui‑la̱ i̱nchra̱jín xi kjèn, koa̱ ꞌa̱n, i̱jndé, tìbiyaà‑ná kjinchrá!
\v 18 Kjín ìjngoò kꞌa‑na niꞌya‑la̱ na̱ꞌèn‑na; kꞌoa̱á xán‑la̱: Na̱ꞌèn, tseé jé tsohotsjià xi i̱tꞌaà tsꞌe̱ Nainá xi tíjna ngajmiì ko̱ i̱tꞌaà tsi̱ji;
\v 19 mì ti̱ kiì okꞌìn‑na nga kiꞌndí‑lè kꞌoín‑ná; kꞌoa̱á sꞌín jcha̱‑takòn‑ná koni tsà jngoò chi̱ꞌnda‑lè.”
\v 20 \fig Father meeting returning son -50% Luk 15:20-21|32-CN01761B.TIF|col|Luk 15:20-21||Luk 15:20-21|LUK 15.20\fig*Kꞌe̱é tsasítje̱n, kiìkon na̱ꞌèn‑la̱.
\p ’Ti̱kꞌe̱é‑ne nga kjiìn tífì, jè na̱ꞌèn‑la̱ kijtseèxkon, kjòhi̱ma̱keè, tsangachikon, i̱kjoàn kitsobàkjá kiꞌndí‑la̱, kiskineꞌa.
\v 21 Jè kiꞌndí‑la̱ kitsò: “Na̱ꞌèn, tsohotsjià jé xi i̱tꞌaà tsꞌe̱ Nainá xi tíjna ngajmiì ko̱ i̱tꞌaà tsi̱ji; mì ti̱ kiì okꞌìn‑na nga kiꞌndí‑lè kꞌoín‑ná.”
\v 22 Ta̱nga jè na̱ꞌèn‑la̱ kitsò‑la̱ chi̱ꞌnda‑la̱: “Ni̱to̱n nchrobáko̱ò nikje xi ìsa̱ ꞌñó ndaà kjoàn, ti̱kákjá, ti̱koa̱ tíkjá jngoò ta̱ngò jnótsja, tjayaà xo̱xté ndso̱ko̱.
\v 23 Tanguíchjaà jngoò nchra̱ja̱ kiꞌndí xi ꞌñó xiné, ti̱kꞌeèn. ¡Chji̱ne̱é, sꞌeí sꞌe̱én!
\v 24 Jè kiꞌndí‑na̱, maá‑na tsà jyeé kꞌen, ta̱nga tíjnakon‑né; kichijà‑né ta̱nga i̱ꞌndei̱ kàsakó‑ne. I̱kjoàn tsibítsꞌia̱ sꞌeí.”
\p
\v 25 ’Jè ti‑la̱ xi ma jchínga, ján tísíxá rancho̱‑la̱. Kꞌe̱ nga jꞌiì chrañà‑ne niꞌya‑la̱, kiìꞌnchré‑la̱ música nga sꞌeí tjín; xi̱ta̱ nchitè.
\v 26 Kꞌe̱é kiìchja̱ jngoò‑la̱ chi̱ꞌnda, kiskònangui‑la̱ mé xi tíma.
\v 27 Jè chi̱ꞌnda kitsò: “Jè ꞌndsì kòfꞌiì‑ne; jè na̱ꞌèn‑lè kàsíkꞌen jngoò nchra̱ja̱ kiꞌndí xi ꞌñó xiné, koií kjoa̱‑la̱ nga ndaà kòfꞌiì‑ne jè ꞌndsì.”
\v 28 Jè ti xi ma jchínga, ꞌñó kòjti‑la̱; majìn‑la̱ fahasꞌen niꞌya; kꞌe̱é itjo niꞌya na̱ꞌèn‑la̱, tsibítsiꞌba‑la̱ nga kàtjahasꞌen niꞌya.
\v 29 Kitsò‑la̱ na̱ꞌèn‑la̱: “ꞌA̱n, kjò kjìn nó sìxá‑lè; ni̱kjé‑ne nga mìkiì sìkitasòn‑lè; ni̱ saà jngoò ndí tíndsó kiꞌndí ꞌbiì‑ná nga si̱tsjakoa̱a amigo‑na̱.
\v 30 Ta̱nga kꞌe̱ nga kòfꞌiì‑ne kiꞌndí‑lè xi kisìkjeheya to̱n‑lè, tsojmì‑lè, kisìkjeheyako̱ íchjín ská; i̱kjoàn kànìkꞌen jngoò‑la̱ nchra̱ja̱ kiꞌndí xi ꞌñó xiné.”
\v 31 Jè na̱ꞌèn‑la̱ kitsò‑la̱: “Ngaji̱ xi kiꞌndí‑na̱ xan‑lè, i̱í tìjna̱ko̱ kjitꞌaà‑ná; ngatsꞌiì tsojmì xi tjín‑na, tsi̱ji‑né.
\v 32 Mochjeén‑né nga sꞌeí sꞌe̱én mé‑ne nga si̱tsjakoa̱á yijo‑ná, koi kjoa̱‑la̱ nga jè ꞌndsì, jye kòfꞌiì‑ne. Maá‑na tsà jyeé kꞌen ta̱nga tíjnakon‑né; kichijà‑né ta̱nga i̱ꞌndei̱ kàsakó‑ne.”
\c 16
\s Kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ chi̱ꞌnda xi kona̱cha̱n
\p
\v 1 Jesús tsibéno̱jmí ìjngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn, jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Jngoò kꞌa, jngoò xi̱ta̱ nchi̱ná, tíjna jngoò‑la̱ xi̱ta̱ xi síkinda̱ chi̱ꞌnda. Xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í kiì nga nguixko̱n nei‑la̱ nga kitsjaàtꞌin ꞌén nga tsojmì‑la̱ tísíkje.
\v 2 Jè nei‑la̱, kꞌe̱é kiìchja̱‑la̱, kitsò‑la̱: “¿Mé ꞌén xi tsjátꞌin‑lè xi̱ta̱? Tjiì‑ná kinda̱ kjoa̱ tsꞌe̱ xá‑lè; mì‑la ti̱ kiì chi̱ꞌnda sko̱‑la̱ ki̱jna‑ne.”
\v 3 Chi̱ꞌnda jè, kꞌe̱é tsohóko̱ yijo‑la̱, kitsò: “¿Mé xi sꞌiaàn? Jè nei‑na̱ mì ti̱ kiì tsjá‑na xá. ꞌA̱n, mìkiì chíkjoa̱‑na nga siìxákoa̱a nangui. Masobà‑na tsà to̱n siìjé kjo̱tjoà.
\v 4 Jyeé be mé xi sꞌiaàn mé‑ne nga sꞌe̱‑na amigo xi tsjáꞌnde‑na niꞌya‑la̱ kꞌe̱ nga tjáxìn‑na xá jè.”
\v 5 Kꞌe̱é kiìchja̱ ìjngoò ìjngoò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tje̱n‑la̱ to̱n tsꞌe̱ nei‑la̱. Kitsò‑la̱ jè xi ítjòn: “¿Kó tjín kitje̱n‑lè tsꞌe̱ nei‑na̱?”
\v 6 Xi̱ta̱ jè kitsò: “Jngoò sìndo̱ barril asìti̱ kitje̱n‑na.” Jè chi̱ꞌnda kitsò‑la̱ xíkjín: “Chjoí xo̱jo̱n‑lè, ti̱jni, ni̱to̱n tìndaà ìjngoiì xi kjꞌei̱í xo̱jo̱n xi tà icháte chjí‑la̱.”
\v 7 I̱kjoàn kiskònangui‑la̱ xi ìjngoò, kitsò‑la̱: “Ngaji̱, ¿kó tjín kitje̱n‑lè?” Xi̱ta̱ jè kitsò: “Jngoò sìndo̱ naxá trigo kitje̱n‑na.” Kꞌe̱é kitsò‑la̱: “Chjoí xo̱jo̱n‑lè; tìndaà ìjngoiì xi tà ñijòn kaàn chjí‑la̱.”
\v 8 Chi̱ꞌnda jè, kijtseèxkón nei‑la̱ nga tjín‑la̱ kjo̱hítsjeèn nga amigo tsohótsji, na̱sꞌín chꞌo kisꞌiìn nga kiskoòna̱cha̱n‑la̱ nei‑la̱. Jñà xi mìtsà xi̱ta̱‑la̱ Nainá, ìsa̱á tjín‑la̱ kjo̱hítsjeèn kó sꞌín ótsji amigo‑la̱ xi skoétjò mì kꞌoa̱á‑ne koni jñà xi̱ta̱ xi iseèn tjín kjo̱hítsjeèn‑la̱.
\p
\v 9 ’Kꞌoa̱á xán‑nò, ti̱kjeén to̱n ko̱ tsojmì xi tjín i̱ i̱sòꞌnde nga kàtasꞌe‑nò amigo mé‑ne kꞌe̱ nga mì ti̱ kiì ko̱chjeén‑ne i̱ i̱sòꞌnde, ján ngajmiì sꞌe̱‑nò amigo xi skoétjò‑nò ya̱ ñánda ki̱tsa̱jnaà ni̱ta̱ mé na̱chrjein‑ne.
\p
\v 10 ’Jè xi ndaà síkitasòn jè kjoa̱ xi chiba tjín, ti̱koa̱á ndaà síkitasòn jè kjoa̱ xi tse tjín; ta̱nga jè xi kona̱cha̱n kjoa̱ xi chiba tjín ti̱koa̱á kona̱cha̱n‑né kjoa̱ xi tse tjín.
\v 11 Jñò, tsà mì ndaà titsa̱nìchjeén tsojmì ko̱ to̱n xi tjín i̱sòꞌnde jè, mìkiì tjoé‑nò kjoa̱ xi nguì ndaà tjín tsꞌe̱ ngajmiì.
\v 12 Tsà mì ndaà titsa̱nìkjeén tsojmì ko̱ to̱n xi mì tsa̱jòn‑jèn xi Nainá kisìnga̱tsja‑nò i̱ i̱sòꞌnde, ti̱koa̱á mìkiì tjoé‑nò xi nguì tsa̱jòn ján ngajmiì.
\p
\v 13 ’Ni̱jngoò chi̱ꞌnda xi jò ko̱ma nei‑la̱ nga si̱ìxá‑la̱; tsà jò ko̱ma nei‑la̱, jngoò ko̱jtikeè koa̱ jngoò ko̱tsjakeè; jngoò ndaà kjitꞌaà‑la̱ koa̱ chꞌo si̱ìko̱ xi ìjngoò. Jñò, tsà kjoa̱ nchi̱ná si̱ìsꞌin‑là, mìkiì ko̱sꞌin‑la̱ kjoa̱ tsꞌe̱ Nainá.
\p
\v 14 Jñà xi̱ta̱ fariseo nga tsjakeè to̱n, kꞌe̱ nga kiìꞌnchré ngatsꞌiì kjoa̱ koi, tà tsijnòkeè Jesús.
\v 15 Kꞌe̱é kitsò‑la̱ jè Jesús:
\p ―Jñò, ndaà nìkítsa̱jnaà yijo‑nò nga nguixko̱n xi̱ta̱, ta̱nga Nainá, beè ini̱ma̱‑nò nga mìtsà kixi̱ kjoa̱ nga ndaà ꞌnè. Jè kjoa̱ xi jeya síkíjna xi̱ta̱, Nainá ochrjekàngui‑né.
\s Kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés
\p
\v 16 Jesús kitsò‑ìsa:
\p ―Jñà Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá, jñà tímakjeén xo̱jo̱n koi skanda kꞌe̱ nga jꞌiì Juan xi kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱. Tje̱n‑ne na̱chrjein koi, skanda i̱ꞌndei̱, tínokjoáya ꞌén ndaà‑la̱ Nainá kó sꞌín otíxoma Nainá. Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi mejèn‑la̱ kjoa̱hasꞌen‑jiìn ñánda tíhotíxoma Nainá, bínè‑la̱ yijo‑la̱.
\p
\v 17 ’ꞌÑó ꞌin tjín tsà jè i̱sòꞌnde ko̱ ngajmiì chi̱ja, ta̱nga ìsa̱á tà ꞌñó ꞌin tjín nga chi̱ja jngoò letra tsꞌe̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés. Mìkiì chi̱ja ni̱ta̱ kjé‑ne ―kitsò Jesús.
\s Kiísꞌín tsakóya Jesús i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi tsjiìn xíkjín
\r (Mateo 19:1‑12; Marcos 10:1‑12)
\p
\v 18 ―Ni̱ta̱ yá‑ne xi tsjiìn chjo̱ón‑la̱ i̱kjoàn bixan‑ko̱ jngoò chjo̱ón xi kjꞌei̱í, kjoa̱ chijngui tísꞌín; ti̱koa̱á jè xꞌi̱n xi bixan‑ko̱ chjo̱ón xi kitsjiìn xꞌi̱n‑la̱, ti̱koa̱á kjoa̱ chijngui tísꞌín ―kitsò‑ìsa Jesús.
\s Xi̱ta̱ nchi̱ná ko̱ xi̱ta̱ i̱ma̱ xi ꞌmì Lázaro
\p
\v 19 Jesús kitsò:
\p ―Tsibìjna jngoò xi̱ta̱ nchi̱ná xi ꞌñó ndaà kjoàn nikje chjí xi tsohòkjá; na̱chrjein inchijòn kisꞌiìn sꞌeí xi ta̱xki̱ ꞌñó ndaà ma.
\v 20 Ti̱koa̱ tsibìjna jngoò xi̱ta̱ i̱ma̱ xi Lázaro kiꞌmì, xi jtsé tjín yijo‑la̱. Ya̱á bìjna xotjoa̱ niꞌya‑la̱ jè xi̱ta̱ nchi̱ná.
\v 21 Xi̱ta̱ i̱ma̱ jè, fahajiìn xó‑la̱ jñà xi̱‑la̱ tsojmì xi kine jè xi̱ta̱ nchi̱ná nga bixòngui ími̱xa̱; ti̱koa̱á jñà nañá bijchó xó nga tomàjno jtsé‑la̱.
\v 22 Kꞌe̱ nga kꞌen jè ndí xi̱ta̱ i̱ma̱, jñà àkja̱le̱‑la̱ Nainá kiìko̱; ya̱á kisìkíjnatꞌaà‑la̱ Abraham. Ti̱koa̱á chaán kꞌen jè xi̱ta̱ nchi̱ná; i̱kjoàn kisìhijiìn.
\p
\v 23 ’Ya̱ i̱ꞌnde tsꞌe̱ mikꞌen ñánda nga tísíkjeiín kjo̱ꞌin jè xi̱ta̱ nchi̱ná, kiskoòtsejèn, kijtseèxkon Abraham nga kjiìn tíjna; ya̱á tíjnatꞌaà‑la̱ jè Lázaro.
\v 24 Xi̱ta̱ nchi̱ná, kꞌe̱é ꞌñó kiìchja̱ kitsò: “¡Na̱ꞌèn Abraham, cha̱hi̱ma̱‑takòn‑ná! Ti̱kasín Lázaro nga kàtasíkaꞌnchi̱ jnótsja ya̱ i̱jiìn nandá nga kàtasíkijne ꞌnchán ni̱je̱n‑na̱; ꞌñó tse kjo̱ꞌin tìsìkjiaán i̱ i̱jiìn niꞌín.”
\v 25 Jè Abraham kitsò‑la̱: “Na̱ꞌèn, ti̱kítsjiìn kꞌe̱ nga tsijni i̱sòꞌnde, ꞌñó ndaà tsijni. Jè Lázaro, kjo̱ꞌiín kisìkjeiín, ta̱nga i̱ꞌndei̱, ndaà tíjna i̱jndé. Ngaji̱, kjo̱ꞌiín tìnìkjeiín.
\v 26 Kꞌoa̱á sꞌín tjín, ti̱koa̱á jngoò xa̱jngá jñò xi ꞌñó na̱nga̱ kijna‑ikòn mé‑ne nga mìkiì ko̱ma ján ko̱totꞌaà jñà xi̱ta̱ xi i̱ títsa̱jna; ti̱koa̱ xi títsa̱jna ján, mìkiì ko̱ma kji̱nchrobà i̱jndé.”
\p
\v 27 ’Kitsò jè xi̱ta̱ nchi̱ná: “Na̱ꞌèn Abraham, ꞌa̱n bìtsiꞌbà‑lè ti̱kasín Lázaro ya̱ niꞌya‑la̱ Na̱ꞌèn‑na̱;
\v 28 ꞌòn ma‑ne ꞌndsè xi títsa̱jna; kàtèno̱jmí‑la̱ xi o̱kixi̱ mé‑ne nga ti̱koa̱ mì i̱ kji̱nchrobà‑ne i̱ꞌnde tsꞌe̱ kjo̱ꞌin.”
\v 29 Abraham kitsò‑la̱: “Xi̱ta̱ xingui̱i, jyeé tjín‑la̱ xo̱jo̱n‑la̱ Moisés ko̱ tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá; ¡jñà kàtaꞌnchré‑la̱!”
\v 30 Kꞌe̱é kitsò jè xi̱ta̱ nchi̱ná: “Majìn, na̱ꞌèn Abraham, tsà jngoò mikꞌen xi jye kijtseè kjo̱ꞌin kjoi̱ ke̱èno̱jmí‑la̱, si̱ìkájno jé‑la nga mì ti̱ jé ko̱hótsji‑ne.”
\v 31 Jè Abraham kitsò‑la̱: “Tsà mìkiì ꞌnchré‑la̱ Moisés ko̱ xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá, ti̱koa̱á mìkiì ko̱kjeiín‑la̱ na̱sꞌín kjoa̱áya jngoò‑la̱ mikꞌen.”
\c 17
\s Xi̱ta̱ xi bítꞌin‑ná nga binchaàtsjiaá jé
\r (Mateo 18:6‑7, 21‑22; Marcos 9:42)
\p
\v 1 Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱:
\p ―Kjitꞌaà na̱chrjein sꞌe̱ xi̱ta̱ xi koi̱ìtꞌin‑ná nga ki̱nchátsjiaá jé, ta̱nga i̱ma̱‑xó‑ne jè xi̱ta̱ xi koi̱ìtꞌin.
\v 2 Ìsa̱á‑la ndaà ko̱ma tsà si̱nguiꞌñó jngoò nda̱jo̱ natsí ísꞌiìn, i̱kjoàn si̱katje̱n‑jiìn ndáchikon, mé‑ne nga mì jé ski̱nìjiìn‑ne ndí xi̱ta̱ xi mochjeén‑la̱ nga ko̱kinda̱.
\v 3 ¡Tꞌe̱en kinda̱ yijo‑nò!
\p ’Tsà jè xingui̱i ótsji jé xi kondra̱ tsi̱ji, ti̱nókjoa̱‑la̱ nga kàtakixi̱; tsà si̱ìkájno jé‑la nga mì ti̱ jé ko̱hótsji‑ne, ti̱jchàatꞌaà‑la̱.
\v 4 Tsà itoò kꞌa nga jngoò na̱chrjein ótsji jé xingui̱i xi kondra̱ tsi̱ji, koa̱ tsà si̱ìkájno jé‑la koa̱ tsà itoò kꞌa nga jngoò na̱chrjein kjoi̱íkon‑lè, ki̱tso̱‑lè: “Mì ti̱ kiì kꞌoa̱ sꞌiìn‑na”, tsà kꞌoa̱ ki̱tso̱‑lè, ti̱jchàatꞌaà‑la̱.
\s Kꞌe̱ nga mokjeiín‑ná i̱tꞌaà tsꞌe̱ Jesús
\p
\v 5 Jñà xi̱ta̱ xi tsibíxáya‑la̱ Na̱ꞌèn‑ná Jesucristo kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱si̱ko̱‑náje̱n mé‑ne nga ìsa̱ ꞌñó ndaà ko̱kjeiín‑naje̱n i̱tꞌaà tsi̱ji.
\p
\v 6 Jè Na̱ꞌèn‑ná kꞌe̱é kitsò:
\p ―Jñò, tsà tà o̱kji ko̱kjeiín‑nò koni kji xojmá mostaza nga i̱tsé kji, ko̱maá kꞌoín‑là yá xanchroò jè: “Chjínèyi yijo‑lè, i̱kjoàn ya̱ kàtatje̱n‑jiìn ndáchikon”; jè yá, kꞌoa̱á sꞌín si̱ìkitasòn‑nò.
\s Xá‑la̱ chi̱ꞌnda
\p
\v 7 ’Jñò, tsà tíjna jngoò‑nò chi̱ꞌnda xi kàfì síkínchi nchra̱ja̱, o xi kàfì kaꞌndà tíndsó, kꞌe̱ nga kjoi̱í‑ne nga kàfì síxá, ¿a kꞌoín‑là: “Ti̱jni, ti̱jnatꞌeiì ími̱xa̱”?
\v 8 Majìn, a mìtsà ta̱ sa̱ kꞌoín‑là: “Tìndaà‑ná tsojmì xi kókje̱en; tíxkóngui nikje‑lè; tìya‑ná tsojmì xi kókje̱en ko̱ xi skia̱a. Kꞌe̱ nga jye kjoe̱ ko̱ma, i̱kjoàn ti̱chi koa̱ tioi̱i ji̱.”
\v 9 Jè nei‑la̱, ti̱koa̱á mìkiì tsjá‑la̱ kjo̱ndaà chi̱ꞌnda‑la̱ nga ndaà kàsìkitasòn jè xá xi kàsitꞌin‑la̱; mìtsà tsò‑la̱: “Ndaà chjí‑lè.”
\v 10 Ti̱koa̱á jñò, kꞌe̱ nga jye nìkitasòn yije xá xi tsjá‑nò Nainá, kꞌoa̱á tixón: “Ngaje̱n, ta̱xki̱ chi̱ꞌnda‑náje̱n, tà jè kànìkitasòn‑je̱n koni sꞌín kiꞌmì‑náje̱n.”
\s Kósꞌín komà kꞌe̱ nga jè Jesús, te xi̱ta̱ kisìndaà‑ne xi tíbindojno chrjoa̱ yijo‑la̱
\p
\v 11 Jesús, kꞌe̱ nga tífì ján na̱xa̱ndá Jerusalén, jahato ya̱ nangui Samaria ko̱ Galilea.
\v 12 Kꞌe̱ nga jahasꞌen‑jiìn jngoò ndí na̱xa̱ndá xi jtobá kji, te xi̱ta̱ kiskaàjiìn ya̱ i̱ya ndi̱yá xi tíbindojno chrjoa̱ yijo‑la̱; kjiìn chincha‑ne
\v 13 nga ꞌñó kiìchja̱ kitsò:
\p ―¡Jesús, Maestro, cha̱hi̱ma̱‑takòn‑náje̱n!
\p
\v 14 Jesús, kꞌe̱ nga kijtseè, kitsò‑la̱:
\p ―Tanguió, ta̱kó‑là yijo‑nò jè no̱ꞌmiì.
\p Kꞌoa̱á sꞌín komà, kꞌe̱ nga nchifì‑ne, kjòtsjeè‑ne yijo‑la̱ chꞌin xi tjín‑la̱.
\v 15 Kꞌe̱ nga kijtseè yijo‑la̱ nga jye kjòndaà‑ne chꞌin xi tjín‑la̱, jngoò‑ne xi inchrobà ìjngoò kꞌa‑ne; ꞌñó kiìchja̱ nga kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá.
\v 16 Tsasèn‑xkóꞌnchitꞌaà‑la̱ Jesús skanda i̱tꞌaà nangui, nga kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà. Xi̱ta̱ jè, Samaria i̱ꞌnde‑la̱.
\v 17 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―¿A mìtsà te ma‑ne xi kòmatsjeè‑ne chꞌin‑la̱? Jñà xi ñijaàn, ¿ñánda títsa̱jna?
\v 18 ¿A tà jè tà jngoò xi̱ta̱ xi xìn nangui‑la̱ kànchrobá ìjngoò kꞌa‑ne nga tsjá‑la̱ kjo̱ndaà Nainá?
\p
\v 19 Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ jè:
\p ―Ti̱sítji̱in, tꞌin‑ne; koi‑né nga mokjeiín‑lè nga kòmandaà‑ne.
\s Kꞌe̱ nga jcha̱‑la̱ kó sꞌín ko̱tìxoma Nainá
\r (Mateo 24:23‑28, 36‑41)
\p
\v 20 Jñà xi̱ta̱ fariseo kiskònangui‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¿Kjé‑né nga jcha̱‑la̱ kó sꞌín ko̱tìxoma Nainá?
\p Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Koni sꞌín otíxoma Nainá mìtsà tsejèn jcha̱‑la̱.
\v 21 Mìtsà yá xi ki̱tso̱: “I̱í tíjna i̱jndé”, ko̱ “Ján tíjna ján”; nga jyeé tíjnajiìn‑nò kó sꞌín otíxoma Nainá.
\p
\v 22 Jesús, kiìchja̱‑ìsa; kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱:
\p ―Ki̱jchò na̱chrjein kꞌe̱ nga ko̱mejèn‑nò jcha̱xkoòn‑ná nga jye kóti̱jnajiìn‑nò ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ta̱nga na̱chrjein jè, mìkiì jcha̱xkoòn‑ná.
\v 23 Kꞌoa̱á ki̱tso̱‑nò xi̱ta̱: “Chítsejèn‑là i̱jndé, chítsejèn‑là ján.” Ta̱nga kì kiì mokjeiín‑nò, ti̱koa̱á kì kiì onguítji̱ngui‑là na̱sꞌín kꞌoa̱ ki̱tso̱‑nò.
\v 24 Koni ma niꞌín chꞌo̱n kꞌe̱ nga ote, ma iseèn kó o̱kji nga jngoò itjandiì, kꞌoa̱á sꞌín ko̱ma kꞌe̱ nga ki̱jchò na̱chrjein nga kjoia̱a ìjngoò kꞌa xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱.
\v 25 Ta̱nga ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ítjòn, tse kjo̱ꞌin siìkjiaán; jñà xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱ꞌndei̱, ko̱chrjekànguií‑na.
\v 26 Koni sꞌín komà jñà na̱chrjein tsꞌe̱ Noé, kꞌoa̱á ti̱sꞌín ko̱ma jñà na̱chrjein kꞌe̱ nga kjoia̱a ìjngoò kꞌa ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱.
\v 27 Xi̱ta̱, tsakjèn, kitsꞌiì, chixàn íchjá ko̱ íchjín skanda jè na̱chrjein nga jahasꞌen niꞌya chitso jè Noé, i̱kjoàn jꞌiì jtsí xkón, ya̱á jyehesòn yije xi̱ta̱ kóho̱tjín.
\v 28 Kꞌoa̱á ti̱sꞌín komà na̱chrjein tsꞌe̱ Lot [xi̱ta̱ xi tsiniì kitsò‑la̱ Abraham]. Jñà xi̱ta̱ tsakjèn, kitsꞌiì, tsatse tsojmì, tsatíjna tsojmì, tsibítje̱ tsojmì, tsibíndaà niꞌya;
\v 29 ta̱nga jè na̱chrjein nga itjojiìn jè Lot ya̱ na̱xa̱ndá Sodoma, tsꞌa jtsí niꞌín xi ngajmiì inchrobà‑ne xi nguì chijo azufre, ya̱á jyehesòn yije xi̱ta̱ kóho̱tjín.
\v 30 Kꞌoa̱á sꞌín ko̱ma jè na̱chrjein kꞌe̱ nga ꞌa̱n kítjo̱je̱n ìjngoò kꞌa xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱.
\p
\v 31 ’Jè xi tíjnasòꞌnga niꞌya‑la̱, kì ti̱ kiì nchrobájen‑ne nga skoé tsojmì xi ꞌncha niꞌya‑la̱; ti̱koa̱á jè xi tísíxájiìn nangui‑la̱ kì ti̱ kiì nchrobá‑ne niꞌya‑la̱.
\v 32 Ti̱kítsjeèn koni sꞌín komàtꞌin chjo̱ón‑la̱ Lot.
\v 33 Ni̱ta̱ yá xi̱ta̱ xi mejèn‑la̱ ko̱chrjetjì yijo‑la̱ nga mì mé kjo̱ꞌin sa̱kò‑la̱, tà sa̱á si̱ìchija‑né ko̱ kjo̱ꞌin kíjnajiìn; ta̱nga jè xi tíjnandaà nga tsjá yijo‑la̱, jè‑né xi ki̱tjokàjiìn kjo̱ꞌin nga i̱tꞌaà tsꞌa̱n ndaà kíjna.
\p
\v 34 ’Kꞌoa̱á xan‑nò, jè ni̱tje̱n kꞌe̱ nga o̱ko̱ma, tjín niꞌya ñánda jò xi̱ta̱ kjioòsòn na̱chan, jngoò tjámiìtje̱n nga kji̱ko̱ Cristo, xi ìjngoò si̱jna‑né nga kjo̱ꞌin sꞌe̱‑la̱.
\v 35 Ti̱koa̱á tjín niꞌya ñánda jò íchjín nchiꞌo na̱ꞌyo̱, jngoò tjámiìtje̱n nga kji̱ko̱ Cristo, xi ìjngoò si̱jna‑né nga kjo̱ꞌin sꞌe̱‑la̱.
\p
\v 36 ’Jò xi̱ta̱ xi nchisíxángui rancho̱‑la̱, jngoò tjámiìtje̱n nga kji̱ko̱ Cristo, jè xi ìjngoò sa̱síjna‑né nga kjo̱ꞌin sꞌe̱‑la̱.
\p
\v 37 Jñà xi̱ta̱ kiskònangui‑la̱ Jesús:
\p ―¿Ñánda‑ne nga kꞌoa̱sꞌín ko̱ma Na̱ꞌèn?
\p Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Ya̱ ñánda kijna cho̱ kꞌen, ya̱á kítsa̱jnajtín jñà líké.
\c 18
\s Kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ chjo̱ón kaꞌàn ko̱ xi̱ta̱xá tsꞌe̱n
\p
\v 1 Jesús ti̱koa̱ tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn nga mochjeén‑né nga mìkiì si̱ìndaàjñaá ini̱ma̱‑ná; na̱chrjein inchijòn ki̱nókjoa̱tꞌaà‑lá Nainá.
\v 2 Kitsò‑la̱:
\p ―Jngoò na̱xa̱ndá ñánda tíjna jngoò xi̱ta̱xá xi mìkiì beèxkón Nainá ti̱koa̱ mìkiì beèxkón xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í.
\v 3 Ti̱ya̱‑ne na̱xa̱ndá jè, tíjna jngoò chjo̱ón kaꞌàn xi fꞌiìkon kjitꞌaà xi̱ta̱xá jè nga tsò‑la̱: “Tìndaàjiìn‑ná kjoa̱ tsꞌe̱ kondra̱‑na̱.”
\v 4 Jè xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ xá, mìkiì xátí tsibíndaàjiìn‑la̱, ta̱nga xi komà i̱skan kisìkítsjeèn nga tsibíndaàjiìn‑la̱ jè chjo̱ón mé‑ne nga mì ta̱ tsja si̱ìjti‑la̱. Kitsò i̱jiìn ini̱ma̱‑la̱: “Na̱sꞌín mìkiì bexkoán Nainá, ti̱koa̱ mìkiì bexkoán xi̱ta̱,
\v 5 ta̱nga chjo̱ón jè, ꞌñó tísísiì‑na, koií kjoa̱‑la̱ nga kìndaàjiìn‑la̱ mé‑ne nga mì ta̱ tsja i̱ kjoi̱íkon‑na, mì ta̱ tsja ꞌa̱n si̱ìjti‑na.”
\p
\v 6 Kitsò Na̱ꞌèn‑ná:
\p ―Ti̱náꞌya‑là koni tsò xi̱ta̱xá xi tsjìn‑la̱ o̱kixi̱.
\v 7 Nainá, ¿a mìtsà ìsa̱ ndaà si̱ìsꞌin‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ xi xó kꞌoa̱sꞌín jaàjiìn‑ne nga ko̱ na̱chrjein ko̱ ni̱tje̱n ꞌñó si̱jétꞌaà‑la̱? ¿A mìtsà ìsa̱ ni̱to̱n si̱ìsꞌin‑la̱?
\v 8 Kꞌoa̱á xán‑nò nga ìsa̱ xátíya koi̱ìndaàjiìn‑la̱. Ta̱nga kꞌe̱ nga kjoia̱a ìjngoò kꞌa ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ¿a sakó‑na xi̱ta̱ i̱ i̱sòꞌnde xi mokjeiín‑la̱ i̱tꞌaà tsꞌa̱n?
\s Kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱‑la̱ xi̱ta̱xá Roma xi síkíchjítjì tsojmì
\p
\v 9 Jesús tsibéno̱jmí ìjngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi xi̱ta̱ kixi̱ tsò‑la̱ yijo‑la̱ koa̱ ochrjekàngui xi iꞌnga. Kitsò:
\p
\v 10 ―Jò xi̱ta̱ kiì ñánda tíjna i̱ngo̱ ítjòn nga kiìchja̱tꞌaà‑la̱ Nainá: jngoò xi xi̱ta̱ fariseo, xi ìjngoò, xi̱ta̱‑la̱ xi̱ta̱xá Roma xi síkíchjítjì tsojmì.
\v 11 Jè xi̱ta̱ fariseo, nga síjna kixi̱, tíchja̱tjì yijo‑la̱, kitsò: “Nainá, tsjaà‑lè kjo̱ndaà, ndaà chjí‑lè nga ꞌa̱n mì kꞌoa̱á sꞌiaàn koni sꞌín xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í xi tsjìn‑la̱ kjoa̱ kixi̱, xi̱ta̱ chijé, xi̱ta̱ tsꞌe̱n, xi̱ta̱ chijngui; ni̱ mì kꞌoa̱á sꞌiaàn koni sꞌín jè xi̱ta̱ xi síkíchjítjì tsojmì.
\v 12 Jò kꞌa óti̱jnachjan nga jngoò xomàna̱; tsjaà‑ná xi teya ngatsꞌiì xi sìkijne.”
\v 13 Ta̱nga jè xi̱ta̱ xi síkíchjítjì tsojmì, kjiìn síjna; skanda majìn‑la̱ nga ko̱tsejèn ngajmiì; tà jè ini̱ma̱‑la̱ ꞌbeé‑la̱; tsò: “¡Nainá, kàtasꞌe‑lè kjo̱hi̱ma̱takòn xi i̱tꞌaà tsꞌa̱n nga xi̱ta̱ jé ꞌmì‑na!”
\v 14 Kꞌoa̱á xán‑nò, xi̱ta̱ jè, kꞌe̱ nga kiì‑ne niꞌya‑la̱, jyeé xi̱ta̱ kixi̱ kitsò‑la̱ Nainá; ta̱nga jè xi̱ta̱ fariseo majìn. Koií kjoa̱‑la̱, ni̱ta̱ yá‑ne xi ꞌnga síkíjna yijo‑la̱, ìsa̱á nangui kíjna, koa̱ jè xi nangui síkíjna yijo‑la̱, ìsa̱á ꞌnga kíjna.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús kisìchikon‑tꞌin ndí i̱xti
\r (Mateo 19:13‑15; Marcos 10:13‑16)
\p
\v 15 Ti̱koa̱á jꞌiìko̱‑la̱ ndí i̱xti mé‑ne nga ko̱òtꞌaà‑la̱ tsja; jñà xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús, kꞌe̱ nga kijtseèxkon jñà xi̱ta̱ xi ijchòko̱ ndí i̱xti, tsohótiko̱.
\v 16 Ta̱nga jè Jesús kiìchja̱‑la̱ jñà i̱xti; kitsò‑la̱ xi̱ta̱‑la̱:
\p ―Tjiìꞌnde‑là jñà ndí i̱xti nga kàtjanchrobákon‑na, kì binchahikon‑là. Jñà xi kꞌoa̱ sꞌín tjín ini̱ma̱‑la̱ koni tsꞌe̱ ndí i̱xti, jñà xi tjín‑la̱ kjo̱ndaà nga Nainá tíhotíxoma‑la̱.
\v 17 Kꞌoa̱á xan‑nò xi nguì o̱kixi̱, jñà xi mìkiì ko̱kjeiín‑la̱ koni jngoò ndí i̱xti nga skoé kjo̱ndaà‑la̱ Nainá nga jè ko̱tìxoma‑la̱, mìkiì kjoa̱hasꞌen‑jiìn ñánda tíhotíxoma Nainá.
\s Jngoò xi̱ta̱ xi ꞌñó nchi̱ná
\r (Mateo 19:16‑30; Marcos 10:17‑31)
\p
\v 18 Jngoò xi xi̱ta̱ sko̱‑la̱ kiskònangui‑la̱ Jesús kitsò:
\p ―Maestro ndaà, ¿mé xi sꞌiaàn nga sꞌe̱‑na kjoa̱binachon ni̱ta̱ kjé‑ne?
\p
\v 19 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne nga xi̱ta̱ ndaà ꞌmì‑ná? Ni̱jngoò xi̱ta̱ xi ndaà; ta̱ jngoò jè Nainá xi ndaà.
\v 20 Jyeé tíjiìn‑lè kó tsò kjo̱tíxoma: “Kì kjoa̱ chijnguií ꞌnì, kì xi̱ta̱á nìkꞌin, kì chijé ꞌnì, kì ꞌén ndiso nokjoì i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í, cha̱xkoín na̱ꞌèn‑lè ko̱ nea̱‑lè.”
\p
\v 21 Xi̱ta̱ jè kitsò:
\p ―Ngatsꞌiì kjo̱tíxoma koi, jyeé kisìkitasoàn kó nga sa̱ chítia.
\p
\v 22 Kꞌe̱ nga kiìꞌnchré Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Nguì jngoò kjoa̱ chija‑lè: tatìjni yiji kóho̱tjín tsojmì xi tjín‑lè; i̱kjoàn ti̱kaꞌbí‑la̱ xi̱ta̱ i̱ma̱ mé‑ne nga sꞌe̱‑lè kjoa̱ machikon‑tꞌin ján ngajmiì. I̱kjoàn nchrobátji̱ngui‑ná.
\p
\v 23 Xi̱ta̱ jè, kꞌe̱ nga kiìꞌnchré, tà kjòbaá‑la̱, koií kjoa̱‑la̱ nga ꞌñó nchi̱ná.
\v 24 Jesús, kꞌe̱ nga kijtseè nga ꞌñó ba kisꞌe‑la̱ kitsò:
\p ―¡Jñà xi̱ta̱ nchi̱ná, ꞌiín ko̱ma‑la̱ nga kjoa̱hasꞌen‑jiìn ñánda tíhotíxoma Nainá!
\v 25 Ìsa̱á mì ꞌin ko̱ma‑la̱ jngoò cho̱ camello nga kjoa̱hasꞌen xko̱n nindoò xi tjahaña‑ne nikje, mì kꞌoa̱á‑ne koni jngoò xi̱ta̱ nchi̱ná xi ꞌñó tjín‑la̱ tsojmì nga ko̱ma kjoa̱hasꞌen‑jiìn ñánda tíhotíxoma Nainá.
\p
\v 26 Jñà xi̱ta̱ xi kiìꞌnchré kitsò:
\p ―¿Yá‑né xi ki̱tjokàjiìn kjo̱ꞌin?
\p
\v 27 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Jè kjoa̱ xi mìkiì ko̱ma‑la̱ xi̱ta̱, Nainá ko̱maá‑la̱.
\p
\v 28 Kꞌe̱é kitsò Pedro:
\p ―Na̱ꞌèn, ngaje̱n, jyeé kinìkítsa̱jna yije‑je̱n tsojmì xi tjín‑naje̱n nga tjaàtji̱ngui‑lèje̱n.
\p
\v 29 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―O̱kixi̱í xi xan‑nò, ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi kitsjiìn‑takòn niꞌya‑la̱, na̱ꞌèn‑la̱, ꞌndse̱, chjo̱ón‑la̱, i̱xti‑la̱, nga mejèn‑la̱ kꞌoa̱sꞌín si̱ìjchá yijo‑la̱ koni sꞌín otíxoma Nainá,
\v 30 ngatsꞌiì xi̱ta̱ koi, tsojmì xi kisìkítsa̱jna, ìsa̱á tse tjoé ngajo‑la̱ jñà na̱chrjein xi titsa̱jnaá i̱ꞌndei̱ i̱ i̱sòꞌnde; koa̱ jñà na̱chrjein xi sa̱ nchrobá, sꞌe̱é‑la̱ kjoa̱binachon ni̱ta̱ kjé‑ne.
\s Jesús, ìjngoò kꞌa tsibéno̱jmí kjoa̱biyaà‑la̱
\r (Mateo 20:17‑19; Marcos 10:32‑34)
\p
\v 31 Jesús kiìchja̱tꞌaà xìn‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne, kitsò‑la̱:
\p ―I̱ꞌndei̱, ján onguiá Jerusalén; ya̱á ki̱tasòn yije ngatsꞌiì kjoa̱ xi tjítꞌaà xo̱jo̱n i̱tꞌaà tsꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, koni sꞌín kiskiì xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá.
\v 32 Ya̱á si̱ìnga̱tsja‑na i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi mìtsà xi̱ta̱ judío; ki̱jno̱keè‑na; chꞌo si̱ìko̱‑na; ki̱ìchrájno‑na;
\v 33 ko̱jà‑na, i̱kjoàn si̱ìkꞌen‑na; ta̱nga xi ko̱ma jàn na̱chrjein kjoa̱áya‑na.
\p
\v 34 Ta̱nga jñà xi̱ta̱‑la̱ mìkiì kjòchi̱ya‑la̱ ꞌén xi tsibéno̱jmí‑la̱; tjíꞌmaá‑la̱; mìkiì jahasꞌen‑jiìn‑la̱ koni sꞌín kitsò Jesús.
\s Kósꞌín kisìndaà‑ne Jesús jngoò xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ ya̱ na̱xa̱ndá Jericó
\r (Mateo 20:29‑34; Marcos 10:46‑52)
\p
\v 35 Kꞌe̱ nga jye tímachrañàtꞌaà nga ki̱jchò Jesús ya̱ na̱xa̱ndá Jericó, jngoò xi̱ta̱ i̱ma̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ tíjna i̱ndiì ndi̱yá; tísíjé kjo̱tjò to̱n.
\v 36 Xi̱ta̱ jè, kꞌe̱ nga kiìꞌnchré nga kjìn xi̱ta̱ nchifa, kiskònangui mé kjoa̱ xi tíma.
\v 37 Kꞌe̱é kitsò‑la̱ xi̱ta̱ nga jè Jesús xi Nazaret tsꞌe̱ tífahato.
\v 38 Kꞌe̱é ꞌñó kiìchja̱, kitsò:
\p ―¡Jesús, nga ya̱ nchrobàtꞌaà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David [nga ji̱ tijna ngajo‑la̱], jcha̱hi̱ma̱takòn‑ná!
\p
\v 39 Jñà xi̱ta̱ xi tjíma ítjòn, tsohótiko̱ nga jyò kàtìjna; ta̱nga jè, ìsa̱á ꞌñó kiìchja̱ nga kitsò:
\p ―¡Ji̱ xi ya̱ nchrobàtꞌaà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David, jcha̱hi̱ma̱takòn‑ná!
\p
\v 40 Kꞌe̱é tsasìjna Jesús; kitsò: “Nchrobáko̱ò.” Kꞌe̱ nga ijchò kasìtꞌaà chrañà‑la̱ kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p
\v 41 ―¿Mé xi mejèn‑lè nga siìko̱‑lè?
\p Jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱, kitsò:
\p ―Na̱ꞌèn, mejèn‑na nga kàtatsejèn‑na.
\p
\v 42 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―¡Kàtatsejèn‑lè! Koi‑né nga mokjeiín‑lè nga kòmandaà‑ne.
\p
\v 43 Xi̱ta̱ jè, ni̱to̱ón kjòtsejèn‑la̱, i̱kjoàn kiìtji̱ngui‑la̱ Jesús; jeya kisìkíjna Nainá. Ngatsꞌiì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá xi kijtseè kjoa̱ koi, ti̱koa̱á jeya kisìkíjna Nainá.
\c 19
\s Jesús ko̱ Zaqueo
\p
\v 1 Jesús kꞌe̱ nga ijchò na̱xa̱ndá Jericó, tsibítsꞌia̱ nga jahasꞌen‑jiìn na̱xa̱ndá.
\v 2 Ya̱ tíjna jngoò xi̱ta̱ xi ꞌmì Zaqueo xi xi̱ta̱ sko̱‑la̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ xi̱ta̱xá Roma xi síkíchjítjì tsojmì; ti̱koa̱ ꞌñó xi̱ta̱ nchi̱ná.
\v 3 Mejèn‑la̱ nga skoe̱xkon yá‑né xi ꞌmì Jesús; ta̱nga mìkiì ma kotsejèn‑la̱ nga kjìn ma‑ne xi̱ta̱, nga jtobá kji Zaqueo.
\v 4 Kꞌe̱é tsangachikon ítjòn, i̱kjoàn tsijin‑jno jngoò yá sicómoro nga mejèn‑la̱ skoe̱xkon Jesús koni sꞌín kjoa̱hato.
\v 5 \fig Jesus talking to Zacchaeus in tree -50%|33-CN01776B.TIF|col|Luk 19:5||Luk 19:5|LUK 19.5\fig*Kꞌe̱ nga jahaya ndi̱yá Jesús, kiskoòtsejèn mijìn kꞌoa̱ kijtseèxkon Zaqueo nga ya̱ tíjnaꞌa yá; kitsò‑la̱:
\p ―Zaqueo, ni̱to̱ón tita̱ji̱in, i̱ꞌndei̱ mochjeén‑né nga ya̱ siìkjáya niꞌya‑lè.
\p
\v 6 Zaqueo, ni̱to̱ón tsitajen. Tsjaá komà‑la̱ nga kitsjaàꞌnde‑la̱ niꞌya‑la̱.
\v 7 Jñà xi̱ta̱ kꞌe̱ nga kijtseè nga ya̱ kisìkjáya niꞌya‑la̱ Zaqueo, tsibítsꞌia̱ nga kiìchja̱jno‑la̱ Jesús; kitsò nga ya̱ kisìkjáya niꞌya‑la̱ xi̱ta̱ xi jé tjín‑la̱.
\v 8 Kꞌe̱é tsasìjna kixi̱ Zaqueo, kitsò:
\p ―Na̱ꞌèn, osen tsojmì xi tjín‑na tsjaà‑la̱ xi̱ta̱ i̱ma̱; koa̱ tsà tjín xi̱ta̱ xi ꞌa̱n kiskoòna̱cha̱an‑la̱, ñijòn kꞌa ko̱kji tsjaà ngajo‑la̱.
\p
\v 9 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Ngatsꞌiì xi̱ta̱ nei‑la̱ niꞌya jè, na̱chrjein i̱ꞌndei̱, jyeé kòbitjokàjiìn kjoa̱ tsꞌe̱ jé‑la̱, koií kjoa̱‑la̱ nga kꞌoa̱sꞌín mokjeiín‑la̱ Zaqueo koni jè xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Abraham.
\p
\v 10 ’ꞌA̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, koií xá jꞌi̱‑na nga jꞌi̱ katsjià xi̱ta̱ xi kichijà, ti̱koa̱ jꞌi̱ kàchrjekàjñaà jé‑la̱ xi̱ta̱.
\s Kjoa̱ xi mangásòn xi okóya kjoa̱ tsꞌe̱ to̱n
\r (Mateo 25:14‑30)
\p
\v 11 Jñà xi̱ta̱, kꞌe̱ nga nchiꞌnchré‑la̱ Jesús, koni sꞌín tíbéno̱jmí kjoa̱ koi, kꞌoa̱á sꞌín kisìkítsjeèn nga ya̱á koi̱ìtsꞌia̱ ni̱to̱n nga ko̱tìxoma Nainá; nga jè Jesús, jyeé kjo̱meè bijchó chrañà Jerusalén. Koií kjoa̱‑la̱, Jesús, tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn nga mìtsà kꞌoa̱sꞌín ko̱ma.
\p
\v 12 Kitsò‑la̱:
\p ―Jngoò kꞌa, jngoò xi̱ta̱ xi tje̱‑la̱ xi̱ta̱ ítjòn kiì jngoò nangui ñánda ꞌñó kjiìn nga tjoé‑la̱ xá ítjòn, i̱kjoàn kji̱nchrobà‑ne kꞌe̱ nga jye tjoé‑la̱ xá.
\v 13 Ta̱nga kꞌe̱ nga ti̱kjꞌeè bitjo xi̱ta̱ jè, te xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱ kiìchja̱‑la̱ nga tse to̱n kisìnga̱tsja nga jngoò ìjngoò; kitsò‑la̱: “Chjoé to̱n koi, ti̱xáko̱o skanda kꞌe̱ nga kjoi̱‑na.”
\v 14 Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi ti̱ya̱‑ne na̱xa̱ndá‑la̱ nga jtikeè komà, kisìkasén‑tji̱ngui iꞌnga‑la̱ xi̱ta̱ xi kitsò‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn: “Majìn‑naje̱n nga jè xi̱ta̱xá jè ko̱tìxoma‑naje̱n.”
\p
\v 15 ’Ta̱nga jè xi̱ta̱ jè, kꞌe̱ nga jye kitjoé‑la̱ xá, jꞌiì ìjngoò kꞌa‑ne nangui‑la̱. I̱kjoàn kiìchja̱‑la̱ ngatsꞌiì xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱ xi kisìnga̱tsja to̱n mé‑ne nga skoe̱ kó tjín kisìkijne kiꞌndí‑la̱ jè to̱n xi kisìnga̱tsja nga jngoò ìjngoò.
\v 16 Jè xi̱ta̱ xi jꞌiì ítjòn kitsò: “Na̱ꞌèn, to̱n‑lè xi kinìnga̱tsja‑ná, te kꞌa o̱kji kisìkijnesòn kiꞌndí‑la̱.”
\v 17 Jè xi̱ta̱xá ítjòn kitsò‑la̱: “Ndaà tjín; ngaji̱, chi̱ꞌnda ndaà‑né; ndaà kinìkjiín to̱n xi chiba kjònga̱tsjei; i̱ꞌndei̱, te na̱xa̱ndá sìnga̱tsja‑lè xi ji̱ ko̱ti̱xoma‑la̱.”
\v 18 Ijchò ìjngoò xi ma‑ne jò chi̱ꞌnda, kitsò: “Na̱ꞌèn, to̱n‑lè xi kinìnga̱tsja‑ná, ꞌòn kꞌa o̱kji kisìkijnesòn kiꞌndí‑la̱.”
\v 19 Jè xi̱ta̱xá ítjòn kitsò: “Ti̱koa̱á ngaji̱, ꞌòn na̱xa̱ndá sìnga̱tsja‑lè xi ji̱ ko̱ti̱xoma‑la̱.”
\p
\v 20 ’Jꞌiì ìjngoò xi kitsò: “Na̱ꞌèn, i̱ tíjna to̱n‑lè xi kinìnga̱tsja‑ná. Ndaà tsibìtjoà; pahìto̱ tsibìjtéꞌñoá.
\v 21 Kitsakjoón‑lè; ngaji̱, xi̱ta̱ jti‑takòn‑né; chjoí xi mì ngaji̱í tsibìjni ti̱koa̱ bìxkoí xi mì ngaji̱ tsibìtji̱i.”
\v 22 Jè xi̱ta̱xá ítjòn kitsò: “Ngaji̱ xi chi̱ꞌnda chꞌo ꞌmì‑lè; ti̱jè‑ne ꞌén xi nokjoì si̱nè‑lè jé, nga si: xi̱ta̱ jti‑takòn‑né; chjoí xi mì ngaji̱ tsibìjni ti̱koa̱ bìxkoí xi mì ngaji̱ tsibìtji̱i.
\v 23 Tsà jye tíjiìn‑lè, ¿mé‑ne mì ya̱á kinìkíjna‑ne to̱n‑na̱ ya̱ banco nga kisìkijnesòn kiꞌndí‑la̱ mé‑ne kꞌe̱ nga kjoi̱ ìjngoò kꞌa‑na si̱nga̱tsja‑ná to̱n‑na̱?”
\v 24 Kꞌe̱é kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna: “Chja̱àꞌan‑là to̱n; jè tjiì‑là xi̱ta̱ xi te kꞌa kisìkijnesòn.”
\v 25 Jñà xi̱ta̱ xi o̱kiꞌmì‑la̱ kitsò: “Na̱ꞌèn, ¡xi̱ta̱ jè, jyeé kò te kꞌa ko̱tjín tjín‑la̱!”
\v 26 Jè xi̱ta̱xá ítjòn kitsò: “Kꞌoa̱á xán‑nò, ngatsꞌiì xi tjín‑la̱, kꞌoi̱í‑ìsa‑la̱; ta̱nga jè xi tsjìn‑la̱, skanda tjáꞌaán‑la̱ mé xi chiba tjín‑la̱.
\v 27 Ti̱koa̱ jñà xi̱ta̱ kondra̱‑na̱ xi majìn‑la̱ nga ꞌa̱n kotiìxoma‑la̱, nchrohóko̱‑ná i̱jndé, ti̱kꞌeèn nga nguixkoaàn.”
\s Kꞌe̱ nga jahasꞌen Jesús ya̱ na̱xa̱ndá Jerusalén
\r (Mateo 21:1‑11; Marcos 11:1‑11; Juan 12:12‑19)
\p
\v 28 Kꞌe̱ nga jye o̱kitsò Jesús, kiì ítjòn‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ nga kiìko̱ ján Jerusalén.
\v 29 Kꞌe̱ nga jye ijchò chrañà jñà na̱xa̱ndá xi ꞌmì Betfagé ko̱ Betania ya̱ chrañàtꞌaà‑la̱ jè nindoò xi ꞌmì Yá Olivo, kisìkasén jò xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱.
\v 30 Kitsò‑la̱:
\p ―Tanguió ján ndí na̱xa̱ndá i̱tsé xi kijnatꞌaà ján; kꞌe̱ nga kijchoò, ya̱á síjnatꞌaàꞌñó jngoò ndí búrró kiꞌndí xi ni̱ sa̱ yá xi̱ta̱ bìjnasòn‑la̱. Chíjnda̱ꞌñó, nchrohóko̱o.
\v 31 Tsà yá xi kjònangui‑nò, tsà ki̱tso̱‑nò: “¿Mé‑ne chíjnda̱ꞌñó‑nò?”, tìn‑là: “Jè xó Na̱ꞌèn‑ná Jesús ko̱chjeén‑la̱.”
\p
\v 32 Kiì jñà xi̱ta̱‑la̱; kꞌoa̱á sꞌín kisakò‑la̱ koni sꞌín tsibéno̱jmí‑la̱ Jesús.
\v 33 Kꞌe̱ nga nchikíjnda̱ꞌñó ndí búrró kiꞌndí, kitsò nei‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne chíjnda̱ꞌñó‑nò ndí búrró?
\p
\v 34 Jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús kitsò:
\p ―Jè xó ko̱chjeén‑la̱ Na̱ꞌèn‑ná Jesús.
\p
\v 35 Kꞌe̱ nga ijchòko̱ ñánda tíjna Jesús, jñà kisìkjeén nikje‑la̱ nga tsohójtsa‑la̱ ndí búrró; i̱kjoàn kisìkíjnasòn‑la̱.
\v 36 Koni sꞌín tífì Jesús, jñà xi̱ta̱ tsohójngoò nikje‑la̱ ya̱ i̱ya ndi̱yá.
\v 37 Kꞌe̱ nga jye kjòchrañàtꞌaà nga nchifìjen ya̱ nindoò Yá Olivo, ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ xi tji̱ko̱ tsibítsꞌia̱ nga ꞌñó kiìchja̱ xi nguì tà kjo̱tsja‑la̱ nga kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá nga koií kjoa̱‑la̱ jñà kjo̱xkón xi jye kijtseè.
\v 38 Kitsò:
\p ―Mé tà ndaà‑la̱ jè xi̱ta̱xá ítjòn xi jè nchrobá ngajo‑la̱ Nainá. Tjín kjoa̱ꞌnchán i̱tꞌaà ngajmiì. Ti̱koa̱ tjín kjoa̱jeya.
\p
\v 39 Jñà xi̱ta̱ fariseo xi ya̱ ta̱ña tji̱ko̱ xi̱ta̱ kjìn kitsò‑la̱:
\p ―¡Maestro, jchi̱tikoi̱i xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑lè!
\p
\v 40 Ta̱nga jè Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Kꞌoa̱á xán‑nò tsà jñà xi̱ta̱ koi kítsa̱jnajyò, jñà nda̱jo̱ ki̱chja̱.
\p
\v 41 Jesús, nga jye ijchò chrañà na̱xa̱ndá Jerusalén, kꞌe̱ nga kijtseèxkon, kiskindàyakeè xi i̱tꞌaà tsꞌe̱ na̱xa̱ndá.
\v 42 Kitsò:
\p ―Jñò xi xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Jerusalén ꞌmì‑nò, tsà jè‑là‑ne na̱chrjein i̱ꞌndei̱ ko̱kjeiín‑nò i̱tꞌaà tsꞌe̱ jè kjoa̱ xi tsjá‑nò kjoa̱ꞌnchán; ta̱nga i̱ꞌndei̱, tjíꞌmaá‑nò.
\v 43 Kjoi̱í na̱chrjein kꞌe̱ nga jñà kondra̱‑nò koi̱ìndiì‑nò chrjó nda̱jo̱, si̱ìkinda̱‑nò ko̱ kítꞌaà‑nò nga jngoò itjandiì.
\v 44 Jngoò kꞌa si̱ìkjehesòn‑nò, si̱ìkꞌen yijeé‑nò; ni̱í ti̱ jngoò nda̱jo̱ si̱yijòsòn‑la̱ xíkjín. Koií jé xi ko̱ma‑nò nga mìkiì kiyaxkoòn Nainá kꞌe̱ nga jꞌiì katsejèn‑nò.
\s Kií komà kꞌe̱ nga jè Jesús tsachrje xi̱ta̱ xi otíjna tsojmì ya̱ i̱ngo̱ ítjòn tsꞌe̱ Jerusalén
\r (Mateo 21:12‑17; Marcos 11:15‑19; Juan 2:13‑22)
\p
\v 45 Jesús jahasꞌen ya̱ ñánda kijna i̱ngo̱ ítjòn, i̱kjoàn tsibítsꞌia̱ nga tsachrje jñà xi̱ta̱ xi nchihotíjna ko̱ xi nchihotse tsojmì;
\v 46 kitsò‑la̱:
\p ―Kꞌoa̱á sꞌín tíchja̱ Xo̱jo̱n xi tjítꞌaà ꞌÉn Tsjeè‑la̱ Nainá: “Niꞌya‑na̱, niꞌya tsꞌe̱ o̱chikon‑né, ta̱nga jñò, nguijo‑la̱ xi̱ta̱ chijé titsa̱ꞌnè.”
\p
\v 47 Jesús, na̱chrjein inchijòn tsakóya‑la̱ xi̱ta̱ ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn; jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì, xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, ko̱ jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ na̱xa̱ndá, nchihótsjiꞌnde‑la̱ nga mejèn‑la̱ si̱ìkꞌen Jesús.
\v 48 Ta̱nga mìkiì kisakò‑la̱ kó sꞌín si̱ìko̱ nga jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, ꞌñó ndaà nchiꞌnchré‑la̱ koni sꞌín tsò ꞌén xi tíbéno̱jmí.
\c 20
\s Kjo̱tíxoma‑la̱ Jesús
\r (Mateo 21:23‑27; Marcos 11:27‑33)
\p
\v 1 Jngoò na̱chrjein, kꞌe̱ nga jè Jesús tíhokóya‑la̱ xi̱ta̱ ꞌén ndaà‑la̱ Nainá ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn, ijchò xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés; kjihijtako̱ xi̱ta̱ jchínga.
\v 2 Kitsò‑la̱:
\p ―Koa̱tìn‑náje̱n, ¿mé kjo̱tíxoma xi tsjáꞌnde‑lè koni sꞌín ꞌnì? ¿Yá xi kitsjaà‑lè kjo̱tíxoma koi?
\p
\v 3 Kiìchja̱ Jesús, kitsò:
\p ―Ti̱koa̱á ꞌa̱n, jngoò kjoa̱ skònangui‑nò. Koa̱tìn‑ná:
\v 4 ¿Yá xi kitsjaà‑la̱ kjo̱tíxoma Juan nga kisꞌiìn bautizar xi̱ta̱? ¿A Nainá‑né xi tíjna ngajmiì, o xi tà xi̱ta̱‑né?
\p
\v 5 Jñà xi̱ta̱ koi kꞌe̱é tsajoóya‑ne; kitsò‑la̱ xíkjín:
\p ―Tsà kixoán: “Nainá kitsjaà‑la̱ kjo̱tíxoma”, ki̱tso̱‑né: “¿Mé‑ne nga mìkiì kòkjeiín‑nò i̱tꞌaà tsꞌe̱?”
\v 6 Ti̱koa̱ tsà kixoán: “I̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱‑né”, jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá nda̱jo̱ó koi̱ìꞌnè‑ná nga kꞌoa̱á sꞌín mokjeiín‑la̱ nga jè Juan xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá.
\v 7 Kꞌe̱é kitsò:
\p ―Mìkiì ꞌya‑je̱n yá xi kitsjaà‑la̱ kjo̱tíxoma.
\p
\v 8 Jè Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱koa̱á ꞌa̱n, mìkiì kꞌoa̱ xán‑nò yá‑né xi kitsjaà‑na kjo̱tíxoma koni sꞌín sꞌiaàn.
\s Kjoa̱ xi mangásòn tsꞌe̱ jñà chi̱ꞌnda tsꞌe̱n
\r (Mateo 21:33‑44; Marcos 12:1‑11)
\p
\v 9 I̱kjoàn tsibítsꞌia̱ Jesús nga kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá; tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn, kitsò:
\p ―Jngoò kꞌa jngoò xi̱ta̱ tsibítje̱ toò uva, i̱kjoàn kisìkìña‑la̱ xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í nga kisìxásòn; jè nei‑la̱ nangui, kjiìn nó kiì.
\v 10 Kꞌe̱ nga ijchò na̱chrjein nga jye kòjchá toò uva, jè nei‑la̱, kisìkasén jngoò chi̱ꞌnda‑la̱ nga tjoé chiba‑la̱ chjí‑la̱ toò uva xi jè oko̱‑la̱; ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi kisìxásòn nangui, tà kiskaàn‑ko̱‑né, tà kisìkasén tiyaá‑ne.
\v 11 Xi komà i̱skan, jè nei‑la̱ nangui ìjngoò xi̱ta̱ chi̱ꞌnda‑la̱ kisìkasén; kꞌoa̱á ti̱sꞌín kisìko̱; kiskaàn‑ko̱, chꞌo kisìko̱, i̱kjoàn kisìkasén tiya‑ne.
\v 12 Ìjngoò kisìkasén xi ma‑ne jàn xi̱ta̱ chi̱ꞌnda; tà ngásòn kisìko̱; kisìkiꞌon, koa̱ tsachrjekàjiìn nangui‑la̱.
\p
\v 13 ’Kꞌe̱é kitsò jè nei‑la̱ nangui: “¿Mé xi sꞌiaàn? Jè‑la sìkasén kiꞌndí‑na̱ xi ꞌñó tsjakeè; jè‑la xi skoe̱xkón.”
\v 14 Ta̱nga jñà xi̱ta̱ chi̱ꞌnda koi, kꞌe̱ nga kijtseèxkon, kitsò‑la̱ xíkjín: “Jè jèe̱ xi tjoé kjo̱tjò‑la̱ i̱ꞌnde; si̱kꞌeén mé‑ne nga tsa̱ján ko̱ma i̱ꞌnde.”
\v 15 Tsachrjekàjiìn ya̱ ñánda títje̱ toò uva; i̱kjoàn kisìkꞌen.
\p ’Jñò, ¿kó bixón? Nei‑la̱ nangui, ¿mé xi si̱ìko̱ xi̱ta̱ koi?
\v 16 Kjoi̱í síkꞌen xi̱ta̱ koi; kjꞌei̱í xi̱ta̱ si̱ìnga̱tsja jè nangui ñánda tjín toò uva.
\p Jñà xi̱ta̱ xi nchiꞌnchré‑la̱ Jesús kitsò:
\p ―¡Ni̱kjé‑ne kꞌoa̱sꞌín ko̱ma!
\p
\v 17 Ta̱nga Jesús, kiskoòꞌan, kitsò‑la̱:
\p ―Tsà majìn, ¿kó bixón? ¿Kó tsòya‑ne koni sꞌín tíchja̱ Xo̱jo̱n xi tjítꞌaà ꞌÉn‑la̱ Nainá nga tsò?:
\q “Jè nda̱jo̱ xi tsachrjekàngui chji̱ne̱chrjó nga sa̱ ítjòn,
\q jè‑né xi komà nda̱jo̱ tàtsꞌen chrjó‑la̱ niꞌya.”
\m
\v 18 Ngatsꞌiì xi ya̱ ki̱xo̱sòn nda̱jo̱ jè, ko̱xkoa̱ya‑né; ko̱ tsà jè nda̱jo̱ ska̱nè xi̱ta̱, ko̱chijo‑né.
\p
\v 19 Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, mejèn‑la̱ nga ti̱jè‑ne hora tsobàꞌñó Jesús, nga jè kjoa̱ xi mangásòn, kiskaàya‑la̱ nga kondra̱ tsꞌe̱ koni sꞌín tsibéno̱jmí; ta̱nga jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá kitsakjòn‑la̱.
\s Kjoa̱ tsꞌe̱ xi machjítjì tsojmì
\r (Mateo 21:45‑46; 22:15‑22; Marcos 12:12‑17)
\p
\v 20 Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì kisìkinda̱; kisìkasén‑ꞌma‑la̱ xi̱ta̱ xi ijchò ꞌnchré‑la̱ xi kꞌoa̱sꞌín kisꞌiìn koni tsà xi̱ta̱ ndaà nga mejèn‑la̱ sa̱kòtsji jngoò‑la̱ ꞌén xi chꞌo tsò mé‑ne nga ko̱ma si̱ìnga̱tsja‑ne jè gobernador xi tjíya kjo̱tíxoma tsja nga jè koi̱ìndaàjiìn.
\v 21 Jñà xi̱ta̱ koi kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Maestro, ꞌya‑náje̱n jñà ꞌén xi nokjoì, ndaà okoòyi; mìkiì chjaàjiìn xi̱ta̱; kꞌoa̱á sꞌín okoòyi ndi̱yá‑la̱ Nainá koni sꞌín tjín xi kjoa̱ kixi̱.
\v 22 ¿A ndaà tjín nga kíchjítjì‑je̱n tsojmì i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱xá ítjòn tsꞌe̱ Roma? ¿A xi majìn‑né?
\p
\v 23 Jesús, ti̱kꞌe̱é kijtseèya‑la̱ nga nchikona̱cha̱n‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne nga mejèn‑nò nga ꞌa̱n chítꞌaà‑ná?
\v 24 Ta̱kó jngoò‑ná to̱n. ¿Yá tsꞌe̱ i̱sén ko̱ ꞌín xi tjítꞌaà?
\p Kitsò xi̱ta̱ koi:
\p ―Tsꞌe̱é César xi xi̱ta̱xá ítjòn tsꞌe̱ Roma.
\p
\v 25 Jesús kitsò:
\p ―Tjiì‑lá César xi tsꞌe̱ César, koa̱ tjiì‑là Nainá xi tsꞌe̱ Nainá.
\p
\v 26 Ngatsꞌiì ꞌén xi kiìchja̱ Jesús nga nguixko̱n xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, mìkiì kisakò‑la̱ xi ko̱ma ko̱hòngui‑ne. Tà kjòxkón‑la̱; tà sa̱á tà jyò tsibìtsa̱jna.
\s Kósꞌín kiskònangui kjoa̱ tsꞌe̱ nga faáya‑la̱ mikꞌen
\r (Mateo 22:23‑33; Marcos 12:18‑27)
\p
\v 27 Jñà xi̱ta̱ saduceo xi mìkiì mokjeiín‑la̱ nga faáya‑la̱ xi̱ta̱ xi jye kꞌen ijchò kjònangui‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p
\v 28 ―Maestro, Moisés, kꞌoa̱á sꞌín kiskiì: Tsà jngoò xi̱ta̱ xi ki̱yá ꞌndse̱, tsà tsjìn‑la̱ i̱xti kꞌe̱ nga ki̱yá, jè chjo̱ón‑la̱ mikꞌen, ti̱jè‑ne ꞌndse̱ ki̱xan‑ko̱ ìjngoò kꞌa‑ne mé‑ne nga sꞌe̱‑la̱ i̱xti xi tje̱ tsꞌe̱ ꞌndse̱.
\v 29 Kisꞌe xó jngoò kꞌa xi̱ta̱ xi itoò komà ꞌndse̱. Jè xi síjna ítjòn, kisꞌe xó‑la̱ chjo̱ón; ta̱nga mìkiì kisꞌe‑la̱ i̱xti skanda kóni nga kꞌen.
\v 30 Jè ꞌndse̱ xi ma‑ne jò, chixàn‑ko̱ó; ti̱koa̱á kꞌe̱ nga kꞌen, mìkiì kisꞌe‑la̱ i̱xti.
\v 31 Chjo̱ón jè, chixàn‑ko̱ó xi ma‑ne jàn; kꞌoa̱á xó sꞌín chixàn‑ko̱ ngatsꞌiì nga itoò ꞌndse̱, ta̱nga ni̱jngoò xi kisꞌe‑la̱ i̱xti skanda kꞌe̱ nga kꞌen.
\v 32 Xi komà i̱skan, ti̱koa̱á kꞌen jè chjo̱ón.
\v 33 Kꞌe̱ nga tsà kjoa̱áya‑la̱, nga itoò ꞌndse̱, ¿yá‑né xi chjo̱ón‑la̱ ko̱ma? Nga jñà tsibìtsa̱jnako̱ nga itoò ꞌndse̱.
\p
\v 34 Jesús, kꞌe̱é kitsò‑la̱:
\p ―Jñà xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱ꞌndei̱, ko̱ chjo̱ón ko̱ xꞌi̱n, bixan‑né.
\v 35 Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi Nainá o̱ki̱tso̱ nga okꞌìn‑la̱ nga kjoa̱áya‑la̱ nga kítsa̱jna i̱sòꞌnde xi sa̱ kjoi̱í, mì ti̱ kiì ki̱xan‑ne.
\v 36 Ti̱koa̱á mì ti̱ kiì ki̱yá‑ne. Kꞌoa̱á sꞌín ngásòn kítsa̱jnakon koni àkja̱le̱; ya̱á kítsa̱jnako̱ Nainá nga i̱xti‑la̱ ma nga jye kòfaáya‑la̱.
\v 37 Ti̱jè‑ne Moisés kꞌoa̱á sꞌín okóya nga jñà xi jye kꞌen, kjoa̱áya‑la̱. Kꞌoa̱á sꞌín tjítꞌaà xo̱jo̱n i̱tꞌaà tsꞌe̱ yá naꞌyá xi títì kꞌe̱ nga tsò Moisés: “Jè xi Nainá ꞌmì‑lá, ti̱koa̱á Nainá tsò‑la̱ Abraham, Isaac, ko̱ Jacob.”
\v 38 ¡Jñà xi jye kꞌen, mìtsà Nainá tsò‑la̱ xi Nainá; tà jñà xi títsa̱jnakon xi Nainá tsò‑la̱! I̱tꞌaà tsꞌe̱ Nainá, ngatsꞌiì‑né nga títsa̱jnakon.
\p
\v 39 Kꞌe̱é kiìchja̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, kitsò:
\p ―Maestro, kixi̱í kjoa̱ ꞌén xi nokjoì.
\p
\v 40 Ni̱ ti̱ jngoò xi̱ta̱ xi kjòꞌñó‑ne ikon nga kiskònangui‑ìsa‑la̱.
\s Ñánda kitje̱n‑la̱ Cristo [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑ne Nainá]
\r (Mateo 22:41‑46; Marcos 12:35‑37)
\p
\v 41 Jesús kitsò:
\p ―¿Mé‑ne ko̱tsò‑ne jñà xi̱ta̱ nga jè xi Cristo, [xi̱ta̱ xi xó si̱ìkasén‑ne Nainá], nga ya̱ kji̱nchrobàtꞌaà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David?
\v 42 Ti̱jè‑ne David, tsò xo̱jo̱n‑la̱ ya̱ tsꞌe̱ Salmo:
\q Jè Nainá kitsò‑la̱ Cristo, jè xi otíxoma‑na:
\q “Ti̱jnatꞌaà‑ná i̱ kixi̱‑na̱,
\q
\v 43 skanda kꞌe̱ nga sìkítsa̱jnanguia kondra̱‑lè
\q ñánda nchasòn ndso̱koiì nga ꞌa̱n, jye kisìkijne‑la̱.”
\m
\v 44 Jè David, tsà ko̱sꞌín kitsò‑la̱ Cristo, ¿kó sꞌín tjín‑ne nga ya̱ nchrobátꞌaà‑ne tje̱‑la̱ David?
\s Kií kitsò Jesús i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá
\r (Mateo 23:1‑36; Marcos 12:38‑40; Lucas 11:37‑54)
\p
\v 45 Kꞌe̱ nga nchiꞌnchré ngatsꞌiì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱:
\p
\v 46 ―Ti̱kinda̱a yijo‑nò i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés. Sasén‑la̱ nga nikje ndojò ókjá. Ti̱koa̱á tsjaá ma‑la̱ nga ndaà beèxkón xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í, ndaà síhixatꞌaà ya̱ ndi̱tsi̱n. Ti̱koa̱á jñà ótsji íxi̱le̱ xi jncha ítjòn ya̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga, ko̱ mejèn‑la̱ nga jñà kítsa̱tꞌaà ítjòn ími̱xa̱ kꞌe̱ nga kjèn xi̱ta̱ ñánda tjín sꞌeí.
\v 47 Faáꞌan niꞌya‑la̱ íchjín kaꞌàn xi jye kꞌen xꞌi̱n‑la̱. I̱kjoàn ꞌñó ndojò fìko̱ o̱chikon‑la̱ nga mejèn‑la̱ nga bìtsa̱jnaꞌma nga mì jcha̱‑la̱ mé kjoa̱ xi sꞌín. Jñà xi̱ta̱ koi ìsa̱á tse kjo̱ꞌin sꞌe̱‑la̱.
\c 21
\s To̱n xi kitsjaà kjo̱tjò chjo̱ón kaꞌàn xi ꞌñó i̱ma̱
\r (Marcos 12:41‑44)
\p
\v 1 Jesús kꞌe̱ nga kiskoòtsejèn, kijtseè xi̱ta̱ nchi̱ná xi ꞌñó tjín‑la̱ to̱n nga nchibítsa̱jnaya to̱n‑la̱ ya̱ kaxa̱ ñánda sinchá to̱n kjo̱tjò‑la̱ Nainá.
\v 2 Ti̱koa̱á kijtseè jngoò chjo̱ón kaꞌàn xi ꞌñó i̱ma̱ nga tsibítsa̱jnaya jò ndí to̱n xi chibachjí chjí‑la̱.
\v 3 Kꞌe̱é kitsò:
\p ―Xi kjoa̱ kixi̱, kꞌoa̱á xán‑nò, chjo̱ón kaꞌàn i̱ma̱ jè, ìsa̱á tse to̱n kòbíjna mì kꞌoa̱á‑ne ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi iꞌnga.
\v 4 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ koi xi tjín‑la̱ to̱n, koií tsjá‑la̱ Nainá jè xi ningui‑la̱, ta̱nga jè chjo̱ón i̱ma̱, kàtsjá yijeé to̱n xi tjín‑la̱ xi tímajchá‑ne.
\s Kꞌe̱ nga kiìchja̱ Jesús i̱tꞌaà tsꞌe̱ i̱ngo̱ kó sꞌín tjínè‑la̱ nga ki̱xo̱ña
\r (Mateo 24:1‑2; Marcos 13:1‑2)
\p
\v 5 Ti̱koa̱ nchijoóya iꞌnga‑ne xi̱ta̱ xi nchikotsejèn‑la̱ i̱ngo̱ ítjòn nga ndaà kjoàn nda̱jo̱‑la̱; ti̱koa̱ ndaà kjoàn tsojmì xi kitsjaà kjo̱tjò‑la̱ Nainá jñà xi̱ta̱. Jesús kitsò‑la̱:
\p
\v 6 ―Kjoi̱í na̱chrjein kꞌe̱ nga jñà nda̱jo̱ ko̱ tsojmì xi ndaà kjoàn xi chìtsejèn‑là, ni̱í ti̱ jngoò si̱yijòsòn‑la̱ xíkjín, ki̱xo̱ña yije‑né.
\s Seña xi sꞌe̱ kꞌe̱ nga nchrobá machrañà na̱chrjein nga kjoe̱hetꞌaà i̱sòꞌnde
\r (Mateo 24:3‑28; Marcos 13:3‑23)
\p
\v 7 Kꞌe̱é kiskònangui‑la̱ kitsò‑la̱:
\p ―Maestro, ¿mé na̱chrjein‑ne nga o̱ko̱ma kjoa̱ koi? ¿Mé seña xi sꞌe̱ kꞌe̱ nga jye ko̱chrañà nga kꞌoa̱sꞌín ko̱ma kjoa̱ koi?
\p
\v 8 Jesús kitsò:
\p ―Ti̱kinda̱a yijo‑nò nga mì yá xi̱ta̱ xi skóna̱cha̱n‑nò. Kjìn xi̱ta̱ kjoi̱í xi ꞌín tsꞌa̱n si̱ìkjeén; ki̱tso̱: “ꞌA̱n‑ná xi Cristo, [nga ꞌa̱án kisìkasén‑na Nainá]”, ti̱koa̱ ki̱tso̱‑nò: “Jyeé tíjna chrañà na̱chrjein nga ꞌa̱n kotiìxoma.” Kì kiì onguítji̱ngui‑là.
\v 9 Kꞌe̱ nga ki̱náꞌya kjoa̱ tsꞌe̱ kjo̱jchán, kjoa̱siì, kì tsakjoòn‑jèn; mochjeén‑né nga kꞌoa̱sꞌín ko̱ma ítjòn ta̱nga kjꞌeè tsà jè na̱chrjein nga kjoe̱hetꞌaà.
\p
\v 10 Kitsò‑ìsa‑la̱:
\p ―Na̱xa̱ndá ska̱àn‑kjoò xi kjꞌei̱í na̱xa̱ndá. Koa̱ xi̱ta̱xá koi̱ìtsꞌia̱ nga ska̱àn‑kjoòko̱ xi̱ta̱xá xi kjꞌei̱í na̱xa̱ndá.
\v 11 Ndaà jchán kꞌoa̱ chꞌón xkón; xki̱ xi ján na̱xa̱ndá sꞌe̱ kjinchrá ko̱ chꞌin xi ꞌñó kjan. Ján ngajmiì jcha̱‑la̱ kjo̱xkón xi chꞌo tjín ko̱ xi chꞌo kjoàn.
\p
\v 12 ’Ta̱nga jñò, ítjòn tso̱ba̱ꞌñó‑nò xi̱ta̱; kji̱tji̱nguikeè‑nò kji̱ko̱‑nò ya̱ niꞌya i̱ngo̱ sinagoga nga ya̱ si̱ndaàjiìn. Ski̱nìsꞌen‑nò nda̱yá; kji̱ko̱‑nò i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱xá ítjòn ko̱ tsꞌe̱ gobernador, tà koií kjoa̱‑la̱ nga mokjeiín‑nò i̱tꞌaà tsꞌa̱n.
\v 13 Kꞌe̱ nga kꞌoa̱sꞌín ko̱matꞌioòn, jè hora nga kéno̱jmí‑là xi̱ta̱ xi i̱tꞌaà tsꞌa̱n.
\v 14 Kꞌoa̱á sꞌín tꞌè‑là takòn, kì tà chjà ítjòn nìkítsjeèn kó kixón nga ki̱nókjoa̱a nga ki̱nchako̱o yijo‑nò,
\v 15 koií kjoa̱‑la̱ nga ꞌa̱n, tsjaà‑nò ꞌén ti̱koa̱ tsjaà‑nò kjoa̱ kjìn‑takòn kó sꞌín ki̱nókjoa̱a mé‑ne nga jñà xi̱ta̱ kondra̱‑nò mìkiì si̱ìkijne‑nò kꞌe̱ nga chibàkjoò.
\v 16 Skanda jñà si̱ìnga̱tsja‑nò xi na̱ꞌèn‑nò, ꞌndsè, xinguio̱o ko̱ amigo‑nò, ti̱koa̱ si̱ìkꞌen iꞌnga‑nò.
\v 17 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ i̱sòꞌnde ko̱jtikeé‑nò xi kjoa̱ tsꞌa̱n.
\v 18 Ta̱nga ni̱jngoò tsja̱skoò chi̱ja.
\v 19 ¡Jè xi ki̱chìkjoa̱‑la̱ kjo̱ꞌin, kíjnakon ini̱ma̱‑la̱!
\p
\v 20 ’Kꞌe̱ nga jcha̱a na̱xa̱ndá Jerusalén nga kitseè jngoò itjandiì‑la̱ soldado, kꞌoa̱á sꞌín tíjiìn‑nò nga jye kjòchrañà nga jngoò kꞌa kjoe̱hesòn yije mé xi tjín.
\v 21 Jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jna Judea, kàtanga, kàtjì ñánda nindoò choòn; jñà xi títsa̱jna Jerusalén, kàtitjokàjiìn na̱xa̱ndá, jñà xi ján títsa̱jna campo, kì ti̱ kiì nchrobá‑ne i̱jiìn na̱xa̱ndá‑la̱.
\v 22 Koií kjoa̱‑la̱ nga na̱chrjein tsꞌe̱ kjo̱ꞌin‑né mé‑ne nga ki̱tasòn yije‑ne koni sꞌín tíchja̱ Xo̱jo̱n xi tjítꞌaà ꞌÉn Tsjeè‑la̱ Nainá.
\v 23 ¡I̱ma̱ xó‑ne jñà íchjín xi kiꞌndí ꞌya ko̱ xi i̱xti xó nchisíkaki jñà na̱chrjein koi, nga ꞌñó tse kjo̱ꞌin sꞌe̱ i̱tꞌaà nangui! Xi kjoa̱jti‑la̱ Nainá, tse kjo̱ꞌin koi̱ìꞌnè‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Israel.
\v 24 Tjín xi̱ta̱ xi ki̱cha̱ machìti̱n ki̱yá‑ne; ti̱koa̱á tjín xi kjꞌei̱í nangui kji̱ko̱ preso jñà xi̱ta̱ kjo̱jchán. Jñà xi mìtsà xi̱ta̱ judío, ꞌñó chꞌo si̱ìko̱ nga skoe̱toòn jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Jerusalén; jñà ko̱tìxoma skanda kꞌe̱ nga ki̱tasòn na̱chrjein‑la̱ xi̱ta̱ koi.
\s Kꞌe̱ nga kjoi̱í ìjngoò kꞌa‑ne Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱
\r (Mateo 24:29‑35, 42‑44; Marcos 13:24‑37)
\p
\v 25 ’I̱kjoàn jcha̱‑la̱ jè tsꞌoí, sá ko̱ niꞌño nga ko̱tsejèn‑la̱ seña xi chꞌo kjoàn. I̱ i̱tꞌaà nangui, ngatsꞌiì xi̱ta̱ ꞌñó tsakjón nga kji̱ꞌnchré‑la̱ nga ꞌñó kjo̱ne nga fì nchrobá ndáchikon.
\v 26 Jñà xi̱ta̱ chi̱ba̱‑la̱ ki̱yáya‑né nga tsakjón kꞌe̱ nga skoe̱ kjoa̱ xi ko̱matꞌin i̱sòꞌnde. Skanda jñà niꞌño xi tjín ngajmiì ki̱jtiyaá‑la̱.
\v 27 I̱kjoàn skoe̱‑na xi̱ta̱ xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ nga kji̱nchrobàjñaà i̱jiìn ifi. Tseé ngaꞌñó ko̱ kjoa̱jeya kjoi̱ikoa̱a.
\v 28 Kꞌe̱ nga ko̱tsꞌia̱ kjoa̱ koi nga kꞌoa̱sꞌín ko̱ma, kixi̱ ti̱nchaà, chjímiìꞌngaà skoò, tsja tꞌè‑là ini̱ma̱‑nò, chíñakjoa̱a nga jyeé kjòchrañà na̱chrjein nga jñò ki̱tsa̱jnandei̱í‑nò.
\p
\v 29 Kꞌe̱é tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn; kitsò‑la̱:
\p ―Chítsejèn‑là yá toò iko̱, ngatsꞌiì yá xi tjín.
\v 30 Kꞌe̱ nga jye bítsꞌia̱ nga bíjtsꞌén xka̱‑la̱ yá, jyeé ꞌyaà nga nchrobá machrañà cho̱n ndobá.
\v 31 Kꞌoa̱á ti̱sꞌín tjín, kꞌe̱ nga jcha̱a nga kꞌoa̱sꞌín tíma kjoa̱ koi, kàtasijiìn‑nò nga jye tíjnatꞌaà chrañà‑nò na̱chrjein nga jcha̱a kó sꞌín otíxoma Nainá.
\p
\v 32 ’Xi o̱kixi̱, kꞌoa̱á xán‑nò: Mìkiì ki̱yá xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein koi skanda kóni nga jye ki̱tasòn yije jñà kjoa̱ koi.
\v 33 Jè ngajmiì ko̱ i̱sòꞌnde kjoe̱hetꞌaà‑né, ta̱nga jñà ꞌén‑na̱ mìkiì kjoe̱hetꞌaà; ki̱tasòn‑né.
\p
\v 34 ’Tꞌe̱en kinda̱ yijo‑nò; mìkiì biìꞌnde nga sítájaàjiìn ini̱ma̱‑nò jñà kjoa̱ xi chꞌo tjín koni kjoa̱ chꞌi̱, kjoa̱ chrjáꞌa, ko̱ kjoa̱ xi nìkájnoò i̱ i̱sòꞌnde. Tsà kꞌoa̱sꞌín sꞌe̱en, mìkiì titsa̱jnandaà jè na̱chrjein kꞌe̱ nga ꞌa̱n kjoia̱a ìjngoò kꞌa; tà ni̱to̱n kjoi̱í na̱chrjein, ska̱nè‑nò koni jngoò chꞌa̱n.
\v 35 Kꞌoa̱á sꞌín ko̱matꞌin ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi tjín nga tíjtsa i̱sòꞌnde.
\v 36 Jñò, ndaà ti̱tsa̱jna, tìtsiꞌba kijndà nga kjitꞌaà na̱chrjein mé‑ne nga sꞌe̱‑nò ngaꞌñó nga ko̱ma kitjo̱jñoò ngatsꞌiì kjo̱ꞌin xi kꞌoa̱sꞌín ko̱ma, ti̱koa̱ mé‑ne nga mìkiì ko̱sobà‑nò nga ki̱ncha nguixko̱n Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱.
\p
\v 37 Kꞌe̱ nga na̱chrjein, Jesús, ya̱á tsakóya ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn. Kꞌe̱ nga majñò ya̱á fìsìkjáya ya̱ nindoò xi ꞌmì Yá Olivo.
\v 38 Kjìn xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, fꞌiìkon ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn nga xki̱ ta̱jñòya; fꞌiì ꞌnchré‑la̱ mé ꞌén xi okóya.
\c 22
\s Kiísꞌín tsohótsjiꞌnde‑la̱ xi̱ta̱ kondra̱‑la̱ Jesús nga tso̱ba̱ꞌñó
\r (Mateo 26:1‑5, 14‑16; Marcos 14:1‑2, 10‑11; Juan 11:45‑53)
\p
\v 1 Jyeé tímachrañà na̱chrjein nga bitjo sꞌeí Paxko̱ kꞌe̱ nga kjèn i̱nchra̱jín xi tsjìn‑la̱ na̱ꞌyo̱ san jñà xi̱ta̱ judío.
\v 2 Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, nga tsakjón‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, tsohótsjiꞌnde‑la̱ kó sꞌín si̱ìko̱ Jesús nga si̱ìkꞌen.
\p
\v 3 Jè xi̱ta̱ nei̱í jahasꞌen‑jiìn ini̱ma̱‑la̱ jè Judas xi ti̱koa̱ Iscariote ꞌmì, xi ya̱ itjojiìn tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi tejò ma‑ne xi tsajmeiìko̱ Jesús.
\v 4 Judas, kiìkáko̱ jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ko̱ xi̱ta̱ sko̱‑la̱ xi síkinda̱ i̱ngo̱ ítjòn nga tsajoóya‑ne kó sꞌín si̱ìnga̱tsja Jesús.
\v 5 Jñà xi̱ta̱ koi, tsjaá komà‑la̱; tsibíndaàjiìn nga to̱n tsjá‑la̱.
\v 6 Judas, kòkjeiín‑la̱, i̱kjoàn tsohótsjiꞌnde‑la̱ kó sꞌín si̱ìnga̱tsja Jesús nga mìkiì skoe̱ jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús tsakjèn‑ko̱ xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱
\r (Mateo 26:17‑29; Marcos 14:12‑25; Juan 13:21‑30; 1 Corintios 11:23‑26)
\p
\v 7 Ijchò na̱chrjein‑la̱ sꞌeí tsꞌe̱ i̱nchra̱jín xi tsjìn‑la̱ na̱ꞌyo̱ san, kꞌe̱ nga kꞌoa̱sꞌín tjínè‑la̱ nga biyaà orrè xi bíxteèn jní‑la̱ xi i̱tꞌaà tsꞌe̱ sꞌeí Paxko̱.
\v 8 Jesús kisìkasén Pedro ko̱ Juan, kitsò‑la̱:
\p ―Tanguió kìndaà tsojmì xi kjoa̱ tsꞌe̱ sꞌeí Paxko̱ mé‑ne nga ki̱chiaá.
\p
\v 9 Jñà xi̱ta̱‑la̱ kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Ñánda mejèn‑lè nga konguí kìndaà‑je̱n?
\p
\v 10 Jesús kitsò:
\p ―Kꞌe̱ nga ki̱tjásꞌe̱n‑jñoò na̱xa̱ndá, ya̱ ska̱kjoò jngoò xi̱ta̱ xꞌi̱n xi ꞌyajen jngoò nisa nandá. Tanguítji̱ngui‑là skanda ya̱ ñánda kjoa̱hasꞌen niꞌya.
\v 11 Ko̱tꞌìn‑là nei‑la̱ niꞌya: “Jè Maestro kjònangui: ¿Ñánda tíjna cuarto‑la̱ niꞌya ñánda kókje̱n‑koa̱a xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑na̱ tsꞌe̱ sꞌeí Paxko̱?”
\v 12 Xi̱ta̱ jè, ko̱kò jngoò‑nò cuarto xi tiyà kji xi jye ndaà choòn xi ya̱ tíjnasòꞌnga niꞌya. Ya̱ tìndaà nga ki̱chiaá.
\p
\v 13 Jñà xi̱ta̱ koi, kiì; kꞌoa̱á sꞌín kisakò‑la̱ koni sꞌín kitsò‑la̱ Jesús. Ya̱á tsibíndaà tsojmì xi ko̱kje̱n kjoa̱ tsꞌe̱ sꞌeí Paxko̱.
\p
\v 14 Kꞌe̱ nga ijchò hora nga ko̱kje̱n, Jesús tsibìjnatꞌaà ími̱xa̱ ko̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tsibíxáya‑la̱.
\v 15 Kitsò‑la̱:
\p ―¡ꞌÑó tìsìkítsjeèn nga mejèn‑na kókje̱n‑ko̱‑nò tsꞌe̱ sꞌeí Paxko̱ nga ti̱kjꞌeè fì‑na kjoa̱ biyaà!
\v 16 Kꞌoa̱á xán‑nò nga mì ti̱ kiì kókje̱en‑na sꞌeí Paxko̱ skanda kꞌe̱ nga ki̱tasòn yije kjoa̱ tsꞌe̱ sꞌeí Paxko̱ jñà na̱chrjein kꞌe̱ nga Nainá ko̱tìxoma.
\p
\v 17 Kꞌe̱é kiskoé jngoò chi̱tsín, kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá, kitsò:
\p ―Chjoé, ti̱kaꞌbí‑là xinguio̱o;
\v 18 kꞌoa̱á xán‑nò nga mì ti̱ kiì ski̱‑na vino skanda kꞌe̱ nga ko̱tìxoma Nainá.
\p
\v 19 I̱kjoàn kiskoé i̱nchra̱jín, kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá, kisìxkoa̱ya, kitsjaà‑la̱ xi̱ta̱‑la̱, kitsò:
\p ―I̱nchra̱jín jè, yijo‑na̱‑né nga ꞌa̱án ki̱yá ngajo‑nò. Kꞌoa̱ ti̱sꞌín tꞌe̱en nga ti̱xkoa̱ya i̱nchra̱jín, mé‑ne nga koi̱ìtsjeèn‑nò xi i̱tꞌaà tsꞌa̱n.
\p
\v 20 Kꞌe̱ nga jye tsakjèn, kꞌoa̱á ti̱sꞌín kisꞌiìn; kiskoé chi̱tsín, kitsò:
\p ―Chi̱tsín jè, jè‑né xi kjoa̱ xi̱tse̱ xi bìndaàjiìn‑ko̱‑nò xi i̱tꞌaà tsꞌe̱ jní‑na̱ xi xíxteèn xi kjo̱ndaà tsa̱jòn nga makixi̱ya kjoa̱.
\v 21 I̱í tíjnatꞌaàko̱‑ná ími̱xa̱, jè xi̱ta̱ xi si̱ìnga̱tsja‑na i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱ kondra̱‑na̱.
\v 22 Xi o̱kixi̱, ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, tjínè‑na nga ki̱yá. Ta̱nga, ¡i̱ma̱ xó‑ne jè xi̱ta̱ xi si̱ìnga̱tsja‑na!
\p
\v 23 Jñà xi̱ta̱‑la̱ tsibítsꞌia̱ nga kiskònangui‑la̱ xíkjín, kitsò:
\p ―¿Yá‑né xi kꞌoa̱sꞌín si̱ìnga̱tsja?
\s Yá‑né xi tíjna ítjòn
\p
\v 24 Jñà xi̱ta̱‑la̱ tsajoókjoò xi kjoa̱ tsꞌe̱ yá‑né xi tíjna ítjòn.
\v 25 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Jñà xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi mìtsà xi̱ta̱ judío, ꞌñó beètoòn xi̱ta̱ na̱xa̱ndá‑la̱, ta̱nga jñà xi̱ta̱xá koi, tsò‑né nga ndaà xi̱ta̱.
\v 26 Ta̱nga jñò, mìkiì kꞌoa̱sꞌín sꞌe̱en. Jè xi tíjna ítjòn, ìsa̱á nangui kàtìjna; jè xi otíxá, tà sa̱á jè kàtama chi̱ꞌnda.
\v 27 ¿Yá‑né xi tíjna ítjòn? ¿A jè xi bìjnatꞌaà ími̱xa̱, o xi jè xi bíya tsojmì? ¿A mìtsà jè xi bìjnatꞌaà ími̱xa̱? Ta̱nga i̱ꞌndei̱, mìkiì kꞌoa̱sꞌín ko̱ma. ꞌA̱n, tìjna̱jiìn‑nò koni jngoò xi̱ta̱ chi̱ꞌnda xi síxá‑nò.
\p
\v 28 ’Skanda kó‑ne nga tàtsꞌen‑la̱ kjoa̱, jñò‑nò xi titsa̱jnako̱ kjitꞌaà‑ná ni̱ta̱ mé kjoa̱ xi tímatꞌian.
\v 29 Koií kjoa̱‑la̱ nga ꞌa̱n siìnga̱tsja‑nò kjo̱tíxoma nga jñò ko̱ti̱xomaà koni sꞌín kisìnga̱tsja‑na Nainá xi Na̱ꞌèn‑na̱,
\v 30 mé‑ne jñò, ya̱ ki̱chioò ti̱koa̱ sꞌio̱o ya̱ i̱tꞌaà ími̱xa̱‑na̱ ñánda tìhotiìxoma, ti̱koa̱ ya̱ ki̱tsa̱jnasòn íxi̱le̱ tsꞌe̱ kjo̱tíxoma nga jñò, kíndaàjiìn‑là xi̱ta̱ xi tejò tje̱‑la̱ tsꞌe̱ na̱xa̱ndá Israel.
\s ꞌÉn xi kiìchja̱ Jesús nga jè Pedro kjóꞌmatꞌin
\r (Mateo 26:31‑35; Marcos 14:27‑31; Juan 13:36‑38)
\p
\v 31 Kiìchja̱‑ìsa Na̱ꞌèn‑ná, kitsò:
\p ―Simón, Simón, jè xi̱ta̱ nei̱í kisìjéꞌnde nga mejèn‑la̱ ꞌñó skótꞌaà‑nò. Kꞌe̱ nga skótꞌaà‑nò, ya̱á jcha̱‑la̱ yá‑né xi ndaà ko̱ xi mìkiì ndaà, koni sꞌín nìko̱ trigo nga matsjeè.
\p
\v 32 ’Ta̱nga ꞌa̱n, tsibìtsiꞌbatjì‑lè mé‑ne nga mì jchi̱jatꞌaà‑lè nga mokjeiín‑lè xi i̱tꞌaà tsꞌa̱n. Kꞌe̱ nga jye si̱kátjifaya‑ne xi i̱tꞌaà tsꞌa̱n, ti̱si̱koi̱i xingui̱i nga kixi̱ kítsa̱jna.
\p
\v 33 Simón kitsò:
\p ―Na̱ꞌèn, tìjna̱ndaà‑ná nga kjíko̱‑lè na̱sꞌín nda̱yá kꞌoín, na̱sꞌín skanda ki̱yáko̱‑lè.
\p
\v 34 Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Ngaji̱ Pedro, kꞌoa̱á xan‑lè, i̱ꞌndei̱, jàn kꞌa kꞌoa̱ sí nga mìkiì yaxkon‑ná kꞌe̱ nga ti̱kjꞌeè kjindáya kóxtí.
\s Kꞌe̱ nga jye kjòchrañà na̱chrjein nga kꞌoi̱‑la̱ kjo̱ꞌin Jesús
\p
\v 35 Jesús kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―Kꞌe̱ nga kisìkasén‑nò nga tsanguió nìkaꞌbió ꞌén‑na̱ nga mìkiì kichꞌà to̱n, mìkiì kichꞌà chijtsa, mìkiì xo̱xté kitsjaya, ¿mé xi kisìchjaàtꞌaà‑nò?
\p Jñà xi̱ta̱ kitsò:
\p ―Ni̱mé‑jèn.
\p
\v 36 Kꞌe̱é kitsò‑la̱:
\p ―I̱ꞌndei̱, jè xi tjín‑la̱ chijtsa to̱n, kàtakjoé; ti̱koa̱ jè xi tjín‑la̱ na̱ꞌya kàtakjoé; ko̱ jè xi tsjìn‑la̱ ki̱cha̱ ndojò, kàtatíjna na̱chro̱kisòn‑la̱ koa̱ kàtatse ki̱cha̱‑la̱.
\v 37 Kꞌoa̱á xán‑nò nga tjínè‑la̱ nga ki̱tasòn koni sꞌín tíchja̱ Xo̱jo̱n xi tjítꞌaà ꞌÉn Tsjeè‑la̱ Nainá xi i̱tꞌaà tsꞌa̱n nga tsò: “Kꞌoa̱á sꞌín skoe̱‑ikon koni jngoò xi̱ta̱ xi mìkiì ndaà sꞌín.” Koni sꞌín tíchja̱ ꞌÉn Tsjeè‑la̱ Nainá xi i̱tꞌaà tsꞌa̱n, ki̱tasòn yije‑né.
\p
\v 38 Jñà xi̱ta̱‑la̱ kitsò:
\p ―Na̱ꞌèn, kjioò jò‑naje̱n ki̱cha̱ ndojò i̱jndé.
\p Jè Jesús kitsò:
\p ―Kàtje kjoa̱.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús tsibítsiꞌba ya̱ nindoò Yá Olivo
\r (Mateo 26:36‑46; Marcos 14:32‑42)
\p
\v 39 Jesús kiì nga kiìchja̱tꞌaà‑la̱ Nainá ya̱ ñánda ꞌmì nindoò Yá Olivo koni sꞌín sꞌín kjitꞌaà; i̱kjoàn kiìtji̱ngui xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱.
\v 40 Kꞌe̱ nga ijchò i̱ꞌnde jè, kitsò‑la̱ xi̱ta̱‑la̱:
\p ―Tìtsiꞌba‑là Nainá mé‑ne nga mì jé ska̱jñoò.
\p
\v 41 Kꞌe̱é tsasìtꞌaà xìn chiba‑la̱ koni kji saté jngoò nda̱jo̱ kꞌe̱ jngoò xi̱ta̱ osén. Tsasèn‑xkóꞌnchi, i̱kjoàn kiìchja̱tꞌaà‑la̱ Nainá.
\v 42 Kitsò:
\p ―Na̱ꞌèn, tsà mejèn‑lè, chja̱àxìn‑ná kjo̱ꞌin jè; ta̱nga mìtsà jè ki̱tasòn ꞌén‑na̱, jè kàtabitasòn tsi̱ji.
\p
\v 43 Kꞌe̱ nga tíchja̱tꞌaà‑la̱ Nainá tsatsejèn jngoò àkja̱le̱‑la̱ Nainá xi inchrobà‑ne ngajmiì nga kitsjaà‑ìsa‑la̱ ngaꞌñó.
\v 44 Nga tse kjo̱ꞌin tísíkjeiín ini̱ma̱‑la̱, ìsa̱á ꞌñó kiìchja̱tꞌaà‑la̱ Nainá; chi̱ba̱‑la̱ kitjoòndá‑né, jè ndátsjèya‑la̱ xi chixòtꞌaà nangui, jní kjoàn.
\p
\v 45 Kꞌe̱ nga jye kiìchja̱tꞌaà‑la̱ Nainá, kiì ìjngoò kꞌa‑ne ñánda títsa̱jna xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱. Ta̱nga kꞌe̱ nga ijchò, jyeé kjiyijòfè, koií kjoa̱‑la̱ nga ꞌñó ꞌon ma‑la̱ ini̱ma̱‑la̱.
\v 46 Kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé‑ne titsa̱yijòfè‑nò? Ti̱sítje̱en, tìtsiꞌba‑là Nainá mé‑ne nga mì jé ska̱jñoò.
\s Kií komà kꞌe̱ nga kindobàꞌñó Jesús
\r (Mateo 26:47‑56; Marcos 14:43‑50; Juan 18:2‑11)
\p
\v 47 Tákó ti̱kꞌe̱é tíchja̱‑ìsa Jesús, kjìn xi̱ta̱ ijchò; jè tsóꞌba ítjòn Judas, xi ya̱ itjojiìn tsꞌe̱ xi̱ta̱‑la̱ Jesús xi tejò ma‑ne. Kꞌe̱ nga ijchò, kiì kasìtꞌaà chrañà‑la̱ Jesús nga kiskineꞌa.
\v 48 Jè Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Ngaji̱ Judas, ¿a kꞌoa̱á sꞌín tà jngoò kjoa̱ xi chineꞌaá nìnga̱tsja‑ná ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱?
\p
\v 49 Jñà xi̱ta̱‑la̱ xi iꞌnga, kꞌe̱ nga kijtseè kjoa̱ xi ko̱matꞌin Jesús, kitsò:
\p ―Na̱ꞌèn, ¿a mejèn‑lè nga ki̱chꞌon‑je̱n ki̱cha̱ ndojò?
\p
\v 50 Jngoò xi̱ta̱‑la̱ Jesús tsajá‑la̱ ki̱cha̱ ndojò jè chi̱ꞌnda‑la̱ no̱ꞌmiì ítjòn, tsatetꞌaà líká kixi̱‑la̱.
\v 51 Kꞌe̱é kitsò Jesús:
\p ―¡Kì kꞌoa̱á nìko̱o, kàtje kjoa̱!
\p I̱kjoàn tsohótꞌaà‑la̱ tsja líká‑la̱; ni̱to̱ón kjòndaà‑ne.
\v 52 Kꞌe̱é kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi jꞌiìkjaá xi xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ko̱ xi̱ta̱ xi síkinda̱ i̱ngo̱ ítjòn ko̱ xi̱ta̱ jchínga:
\p ―¿Mé‑ne kꞌoa̱sꞌín kàꞌnè‑nò nga ki̱cha̱ machìti̱n ko̱ yá kichꞌà koni tsà jngoò xi̱ta̱ chijé kòfꞌìi̱chjaà?
\v 53 Na̱chrjein inchijòn tsohóti̱jnako̱‑nò ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn; ¿mé‑ne nga mìkiì ya̱ kindobàꞌñó‑ná? Koií kjoa̱‑la̱ nga jè hora jè nga jñò choòn, tsa̱jòn‑nò kꞌe̱ nga jè xi̱ta̱ nei̱í tíhotíxoma.
\s Kꞌe̱ nga jè Pedro mìkiì tsibéno̱jmí nga beèxkon Jesús
\r (Mateo 26:57‑58, 69‑75; Marcos 14:53‑54, 66‑72; Juan 18:12‑18, 25‑27)
\p
\v 54 Jesús, kitsobàꞌñó xi̱ta̱, kiìko̱ niꞌya‑la̱ no̱ꞌmiì ítjòn. Jè Pedro, tà kjiìn tà kjiìn tsajmeètji̱ngui‑la̱.
\v 55 Ya̱ jngoò osen ndi̱tsin, jñà xi̱ta̱ tsibítse jngoò niꞌín, i̱kjoàn tsibìtsa̱jnaꞌngui jngoò itjandiì. Ti̱koa̱ jè Pedro tsibìjnajiìn‑la̱ xi̱ta̱.
\v 56 Kꞌe̱é jngoò chjo̱ón chi̱ꞌnda kijtseèxkon Pedro nga tíjnaꞌngui; kiskoòꞌan, kitsò:
\p ―Xi̱ta̱ jè, ti̱koa̱á ya̱á tsóhoko̱ Jesús.
\p
\v 57 Ta̱nga jè Pedro tsohoꞌmatꞌin‑né, kitsò:
\p ―Ngaji̱ chjo̱ón, xi̱ta̱ jè, mìkiì bexkoan.
\p
\v 58 Xi komà ìjngoò tjò, nguì jngoò xi̱ta̱ kijtseèxkon Pedro, kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱koa̱á ngaji̱, ya̱á tjaàkoi̱i Jesús.
\p Kꞌe̱é kitsò Pedro:
\p ―Ngaji̱ xꞌi̱in, mìtsà ya̱ tsòhokoa̱a.
\p
\v 59 Nga komà i̱skan, tjín‑la̱ tsà jngoò hora, ti̱koa̱á ꞌñó o̱kitsò nguì jngoò xi̱ta̱:
\p ―Kixi̱í kjoa̱, xi̱ta̱ jè, ya̱á tsóhoko̱, ti̱koa̱á ya̱á i̱ꞌnde‑la̱ Galilea.
\p
\v 60 Pedro kitsò:
\p ―Ngaji̱ xꞌi̱in, mìkiì be mé ꞌén xi ko̱ꞌmì‑la̱.
\p Ti̱kꞌe̱é‑ne tíchja̱ Pedro kiskindàya kóxtí.
\v 61 Kisìkátjifaya Na̱ꞌèn‑ná Jesús, kiskoòtsejèn‑la̱ Pedro. Kꞌe̱é tsibítsjeèn‑la̱ Pedro ꞌén xi kitsò‑la̱ Na̱ꞌèn‑ná Jesús nga kitsò‑la̱: “Jàn kꞌa kꞌoa̱ sí nga mìkiì yaxkon‑ná kꞌe̱ nga ti̱kjꞌeè kjindáya kóxtí.”
\v 62 Jè Pedro, kꞌe̱é itjo niꞌya, i̱kjoàn ꞌñó jchán kiskindàya nga ꞌon komà‑la̱ ini̱ma̱‑la̱.
\s Kósꞌín kiìchja̱ xi̱ta̱ xi kisìsobà‑la̱ Jesús
\r (Mateo 26:67‑68; Marcos 14:65)
\p
\v 63 Jñà xi̱ta̱ xi nchisíkinda̱ Jesús, kisìsobà‑la̱ ti̱koa̱ tsajá‑la̱.
\v 64 Tsibíchjoà xko̱n, i̱kjoàn kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¡Koa̱tìn‑náje̱n yá xi tíꞌbeé‑lè!
\p
\v 65 Kjìn kjoa̱ tjín‑ìsa xi kjꞌei̱í xi ꞌñó ꞌon kitsò‑la̱.
\s Kꞌe̱ nga kiìko̱ Jesús ñánda tíjna xi̱ta̱xá ítjòn tsꞌe̱ xi̱ta̱ judío
\r (Mateo 26:59‑66; Marcos 14:55‑64; Juan 18:19‑24)
\p
\v 66 Kꞌe̱ nga kisꞌe i̱sén, kjòxkóya jñà xi̱ta̱ jchínga tsꞌe̱ xi̱ta̱ judío, xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés; kiìko̱ Jesús ya̱ ñánda maxkóya jñà xi̱ta̱xá ítjòn; i̱kjoàn kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p
\v 67 ―Koa̱tìn‑náje̱n, ¿a ngaji̱‑né xi Cristo, [xi xó kisìkasén‑lè Nainá], o xi majìn‑né?
\p Jesús kitsò:
\p ―Tsà kꞌoa̱ xán‑nò: “ꞌA̱n‑ná”, mìkiì ko̱kjeiín‑nò.
\v 68 Tsà ꞌa̱n skònangui‑nò, jñò, mìkiì ki̱nókjoa̱a ti̱koa̱á mìkiì si̱kíjnandei̱í‑ná.
\v 69 Jyeé ijchò hora‑la̱ nga ꞌa̱n xi Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ ya̱á kóti̱jnatꞌaà kixi̱‑la̱ Nainá xi ꞌñó tse ngaꞌñó tjín‑la̱.
\p
\v 70 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ kitsò:
\p ―¿A ngaji̱‑né xi Kiꞌndí‑la̱ Nainá ꞌmì‑lè?
\p Jesús kitsò‑la̱:
\p ―Jñò sobà xi o̱bixón nga ꞌa̱n‑ná.
\p
\v 71 Kꞌe̱é kitsò jñà xi̱ta̱:
\p ―¿Yá xi̱ta̱ xi mochjeén‑ìsa̱‑ná xi tsja ꞌén? Jñá sobá titsa̱naꞌyà‑lá koni sꞌín tíchja̱‑ne tsoꞌba.
\c 23
\s Kꞌe̱ nga kiìko̱ Jesús ñánda tíjna Pilato
\r (Mateo 27:1‑2, 11‑14; Marcos 15:1‑5; Juan 18:28‑38)
\p
\v 1 Tsasítje̱n ngatsꞌiì xi̱ta̱, kiìko̱ Jesús ñánda tíjna Pilato.
\v 2 Kꞌe̱ nga ijchòko̱ nguixko̱n Pilato, jñà xi̱ta̱ tsibítsꞌia̱ nga tsohóngui, kitsò:
\p ―Xi̱ta̱ jè, kjòtsji‑naje̱n nga kjꞌei̱í ndi̱yá fìko̱ na̱xa̱ndá‑ná. Tsò‑né nga mì xó kiì kíchjítjiá tsojmì xi i̱tꞌaà tsꞌe̱ César, xi̱ta̱xá ítjòn tsꞌe̱ Roma; ti̱koa̱á tsò‑né nga jè xó xi Cristo [xi xó kisìkasén‑ne Nainá] nga xi̱ta̱xá ítjòn kíjna.
\p
\v 3 Jè Pilato kiskònangui, kitsò‑la̱:
\p ―¿A ji̱‑né xi xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ jñà xi̱ta̱ judío?
\p Kitsò Jesús:
\p ―Ngaji̱í xi kꞌoa̱ si nga ꞌa̱n‑ná.
\p
\v 4 Pilato kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ko̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá:
\p ―Ni̱mé jé xi matsji‑na i̱tꞌaà tsꞌe̱ xi̱ta̱ jè.
\p
\v 5 Ta̱nga jñà xi̱ta̱, ìsa̱á ꞌñó kiìchja̱ nga tsohóngui, kitsò:
\p ―Kjꞌei̱í sꞌín okóya‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá nga ótsji‑la̱ kjoa̱siì. Tsibítsꞌia̱‑ne nangui Galilea, kóho̱kji nangui Judea, skanda i̱ Jerusalén.
\s Kꞌe̱ nga kiìko̱ Jesús ñánda tíjna Herodes
\p
\v 6 Kꞌe̱ nga kiìꞌnchré Pilato jè ꞌén xi tsò, Galilea, kiskònangui‑la̱ xi̱ta̱: ¿A ya̱á i̱ꞌnde‑la̱?
\v 7 Kꞌe̱ nga kisꞌeno̱jmí‑la̱ nga ya̱ i̱ꞌnde‑la̱, kisìkasén‑la̱ jè xi̱ta̱ xi tíjna xi̱ta̱xá ítjòn Galilea xi ꞌmì Herodes; jñà na̱chrjein koi, ti̱koa̱á ján tíjna na̱xa̱ndá Jerusalén.
\v 8 Herodes, kꞌe̱ nga kijtseèxkon Jesús, ꞌñó tsja komà‑la̱ nga kjòtseé mejèn‑la̱ nga skoe̱xkon, nga jyeé kjìn kjoa̱ kiìꞌnchré xi i̱tꞌaà tsꞌe̱. Mejèn‑la̱ skoe̱ jngoò kjo̱xkón xi sꞌín.
\v 9 Kjìn sko̱ya kjoa̱ kiskònangui‑la̱, ta̱nga jè Jesús, ni̱jngoò ꞌén kiìchja̱.
\v 10 Ti̱koa̱á ya̱á títsa̱jna jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés nga ꞌñó nchihóngui.
\v 11 Jè Herodes ko̱ soldado‑la̱ tsachrjekàngui‑né; kisìkákjá nikje xi ꞌñó ndaà kjoàn koni tsꞌe̱ xi̱ta̱xá ítjòn nga kisìsobà‑la̱; i̱kjoàn kisìkasén ìjngoò kꞌa‑la̱ jè Pilato.
\v 12 Na̱chrjein jè, tsajoóndaà‑ne jè Pilato ko̱ Herodes; kꞌe̱ nga sa̱ ítjòn, kondra̱á títsa̱jna‑la̱ xíkjín.
\s Kꞌe̱ nga kitjoònè kjoa̱ Jesús nga ki̱yá
\r (Mateo 27:15‑26; Marcos 15:6‑15; Juan 18:39–19:16)
\p
\v 13 Pilato tsibíxkóya jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì ko̱ jñà xi̱ta̱xá, ngatsꞌiì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá,
\v 14 kitsò‑la̱:
\p ―Jñò, kinìkasén‑ná xi̱ta̱ jè nga onguioò; bixón‑nó nga kjoa̱siì ótsji‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá; ta̱nga ꞌa̱n, kiskònanguií‑la̱ nga nguixkoòn; ngatsꞌiì ꞌén xi ꞌbioò, ni̱mé jé sakó‑na i̱tꞌaà tsꞌe̱.
\p
\v 15 ’Ti̱koa̱á jè Herodes, kisìkasén ìjngoò kꞌa‑na xi̱ta̱ jè nga ni̱mé jé kisakòtꞌaà‑la̱. Tsjìn‑la̱ jé nga ki̱yá.
\v 16 Tsjaà‑la̱ kjo̱ꞌin, i̱kjoàn siìkíjnandei̱í‑na.
\p
\v 17 Kꞌoa̱á sꞌín tjínè‑la̱, kꞌe̱ nga bitjo sꞌeí Paxko̱, bìjnandei̱í jngoò xi̱ta̱ xi nda̱yá títsa̱jnaꞌya.
\v 18 Ta̱nga jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, tà jngoò jta̱á kiì ngatsꞌiì, kitsò:
\p ―¡Kàtiyaà Jesús; ti̱kíjnandei̱í‑náje̱n Barrabás!
\p
\v 19 Barrabás, nda̱yá tíjna koií kjoa̱‑la̱ nga xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Jerusalén kisìkjaán‑kjoò ti̱koa̱ xi̱ta̱ kisìkꞌen jngoò.
\v 20 Pilato, mejèn‑la̱ nga si̱ìkíjnandei̱í Jesús; ìjngoò kꞌa kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá.
\v 21 Ta̱nga jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, ìsa̱á ꞌñó kiìchja̱, kitsò:
\p ―¡Tjatꞌaà krò! ¡Tjatꞌaà krò!
\p
\v 22 Xi ma‑ne jàn kꞌa kitsò‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá:
\p ―¿Mé jé xi tsohótsji, mé‑ne ki̱yá‑ne? ꞌA̱n, ni̱mé jé sakó‑na xi i̱tꞌaà tsꞌe̱ nga ki̱yá. Ti̱koa̱á‑ne tsjaà‑la̱ kjo̱ꞌin, i̱kjoàn siìkíjnandei̱í‑na.
\p
\v 23 Siì kisꞌiìn xi̱ta̱, ꞌñó kiìchja̱ nga mejèn‑la̱ krò si̱tꞌaà Jesús. Koií kjoa̱‑la̱ nga ꞌñó chja̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá ko̱ xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì, kisìkijne nga kisìkitasòn Pilato.
\v 24 Jè Pilato kitsjaà o̱kixi̱ nga kàtitasòn koni sꞌín síjé xi̱ta̱ na̱xa̱ndá.
\v 25 Kisìkíjnandei̱í Barrabás, xi̱ta̱ xi xó kꞌoa̱sꞌín kisìjé‑ne na̱xa̱ndá xi tíjnaꞌya nda̱yá nga kjoa̱siì tsohótsji koa̱ xi̱ta̱ kisìkꞌen. I̱kjoàn kisìnga̱tsja Jesús nga kꞌoa̱sꞌín kàtasíko̱ koni sꞌín mejèn‑la̱.
\s Kꞌe̱ nga kisitꞌaà krò Jesús
\r (Mateo 27:32‑44; Marcos 15:21‑32; Juan 19:17‑27)
\p
\v 26 Kꞌe̱ nga kiìko̱ Jesús nga kiì síkꞌen i̱tꞌaà krò, kitsobàꞌñó jngoò xi̱ta̱ xi tínchrobá‑ne rancho̱‑la̱ xi ꞌmì Simón xi ya̱ i̱ꞌnde‑la̱ ñánda ꞌmì Cirene; jè kisìkꞌajen krò nga kiìtji̱nguiko̱‑la̱ Jesús.
\p
\v 27 Kjìn xi̱ta̱ na̱xa̱ndá tji̱ngui‑la̱, ti̱koa̱á kjìn íchjín tji̱ngui‑la̱ xi kjindáyakeè nga mahi̱ma̱keè kjoa̱ xi tímatꞌin Jesús.
\v 28 Jesús, kisìkátji, kiskoòtsejèn‑la̱, kitsò:
\p ―Íchjín xi Jerusalén tsa̱jòn, kì ꞌa̱n chìhindáyachaà‑ná, chìhindáyachaà yijo‑nò ko̱ tsꞌe̱ i̱xti‑nò.
\v 29 Ki̱jchò na̱chrjein kꞌe̱ nga tse kjo̱ꞌin sꞌe̱ nga ki̱tso̱ xi̱ta̱: “Mé tà ndaà‑la̱ jñà íchjín xi ꞌndi̱, xi tsjìn‑la̱ i̱xti, xi mìkiì kiꞌndí tsiꞌbeé, xi mì i̱xti kisìkaki nga ìsa̱á chiba si̱ìkájno.”
\v 30 I̱kjoàn koi̱ìtsꞌia̱ nga ki̱tso̱‑la̱ nindoò: “¡Kàtakaànè‑naje̱n!” Kꞌoa̱ ti̱ ki̱tso̱‑la̱ chrja̱ngui̱‑la̱ nindoò: “¡Tìjtsaꞌnde‑náje̱n!”
\v 31 ꞌA̱n, koni jngoò yá xkoén, ta̱nga ꞌñó chꞌo síko̱‑na xi̱ta̱; jñò xi xi̱ta̱ Jerusalén tsa̱jòn, ìsa̱á tà ꞌñó chꞌo si̱ìko̱‑nò xi̱ta̱ koni jñà yá kixì.
\p
\v 32 Ti̱koa̱ kiìko̱ jò xi̱ta̱ xi tse jé tjín‑la̱ nga ti̱koa̱ krò ki̱yátꞌaà.
\v 33 Kꞌe̱ nga ijchòko̱ ya̱ i̱ꞌnde ñánda ꞌmì I̱ꞌnde Sko̱ Mikꞌen, tsasíjnatꞌaà krò Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi jò ma‑ne, jñà xi tse jé tjín‑la̱; jngoò, tsasíjnatꞌaà nga kixi̱‑la̱ koa̱ jngoò, tsasíjnatꞌaà nga ngaskón‑la̱.
\v 34 Kꞌe̱é kitsò Jesús:
\p ―Na̱ꞌèn, ti̱jchàatꞌaà‑la̱; mìkiì beè mé kjoa̱ xi sꞌín.
\p I̱kjoàn jñà soldado kisìskáko̱ nikje‑la̱ Jesús nga kisìkaꞌbí‑la̱ xíkjín yá tsꞌe̱ ko̱ma.
\v 35 Jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá nchikotsejèn‑la̱; ti̱koa̱ jñà xi̱ta̱xá ítjòn nchisísobà‑la̱, nchitsò:
\p ―Xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í tsachrjetjì kjo̱ꞌin; tsà kixi̱ kjoa̱ nga jè xi Cristo xi xó kꞌoa̱sꞌín jaàjiìn‑ne Nainá, kàtachrjetjì kjo̱ꞌin yijo‑la̱.
\p
\v 36 Ti̱koa̱á jñà soldado kisìsobà‑la̱ Jesús. Ijchò kinchatꞌaà chrañà‑la̱; kitsjaà‑la̱ nandá vinagre nga si̱ìkiì.
\v 37 Kitsò‑la̱:
\p ―¡Tsà ji̱‑né xi xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ judío, ti̱kíjnandei̱í yijo‑lè!
\p
\v 38 Ti̱koa̱ tjítꞌaàsòn‑la̱ sko̱ krò xi ꞌén griego, ꞌén latín, ko̱ ꞌén hebreo xi tsò: “Jè jèe̱ xi Xi̱ta̱xá Ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ judío.”
\p
\v 39 Jñà xi̱ta̱ xi tse jé tjín‑la̱ xi ti̱koa̱ ya̱ tjo̱hónguitꞌaà krò, jngoò xi ꞌñó ꞌnga kiìchja̱ko̱ Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¡Tsà ji̱‑né xi Cristo [xi xó kisìkasén‑lè Nainá], ti̱kíjnandei̱í yijo‑lè ti̱koa̱ ti̱kítsa̱jnandei̱í‑náje̱n!
\p
\v 40 Jè xi̱ta̱ xi ìjngoò tsohótiko̱ xíkjín, kitsò‑la̱:
\p ―¿A mì tsakjoòn‑la̱ Nainá nga ngásòn kjo̱ꞌin titsa̱nìkjiaán?
\v 41 Xi o̱kixi̱, jñá okꞌín‑ná nga si̱kjiaán kjo̱ꞌin nga kíchjiá jé‑ná, koi kjoa̱‑la̱ nga ꞌñó chꞌo kiꞌné; ta̱nga jè xi̱ta̱ jè, ni̱mé xi chꞌo kisꞌiìn.
\p
\v 42 Kꞌe̱é kitsò‑la̱ Jesús:
\p ―Ti̱kítsjeèn‑ná kꞌe̱ nga jye kítsꞌi̱i nga ko̱ti̱xomai.
\p
\v 43 Kꞌe̱é kitsò Jesús:
\p ―O̱kixi̱í xi xan‑lè; i̱ꞌndei̱, ján ki̱jnako̱‑ná ngajmiì ya̱ i̱ꞌnde ñánda ꞌñó ndaà choòn.
\s Kꞌe̱ nga kꞌen Jesús
\r (Mateo 27:45‑56; Marcos 15:33‑41; Juan 19:28‑30)
\p
\v 44 Kꞌe̱ nga ijchò nchisen, kòjñò nga tíjtsa i̱sòꞌnde skanda xi jàn nga nguixòn.
\v 45 Jè tsꞌoí, kòjñò, koa̱ jè nikje xi tjo̱hóya jngohosen i̱ngo̱ ítjòn, jòya komà nga kixojndà.
\v 46 Jesús ꞌñó kiìchja̱, kitsò:
\p ―¡Na̱ꞌèn, ndsei̱i bíjnaya ini̱ma̱‑na̱!
\p Kꞌe̱ nga jye o̱kitsò, kꞌen.
\p
\v 47 Jè xi̱ta̱ sko̱‑la̱ soldado, kꞌe̱ nga kijtseè kjoa̱ koi koni sꞌín komà, kijtseèxkón Nainá, kitsò:
\p ―Kixi̱í kjoa̱, xi̱ta̱ jè, xi̱ta̱ kixi̱‑né.
\p
\v 48 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi chixoña nga nchikotsejèn, kꞌe̱ nga jye kijtseè kjoa̱ xi komà, kiì‑ne niꞌya‑la̱; kisìjtsꞌiìn‑sòn ini̱ma̱‑la̱ nga ꞌñó tse kjoa̱ba kisꞌejiìn ini̱ma̱‑la̱.
\v 49 Ngatsꞌiì xi̱ta̱ xi beèxkon Jesús ko̱ íchjín xi inchrobà‑tji̱ngui‑la̱ skanda ján Galilea, kjiìn jncha‑ne nga nchikotsejèn‑la̱.
\s Kꞌe̱ nga kisìhijiìn Jesús
\r (Mateo 27:57‑61; Marcos 15:42‑47; Juan 19:38‑42)
\p
\v 50 Tíjna jngoò xi̱ta̱ xi ꞌmì José xi ꞌñó ndaà xi̱ta̱, ti̱koa̱á xi̱ta̱ kixi̱‑né. Ya̱á i̱ꞌnde‑la̱ ñánda ꞌmì Arimatea, jngoò na̱xa̱ndá xi chja̱‑ne Judea. Ti̱koa̱á xá ítjòn tjín‑la̱ tsꞌe̱ xi̱ta̱ judío.
\v 51 Jè José, ti̱koa̱á tíkoñaá‑la̱ nga mejèn‑la̱ skoe̱ kó sꞌín otíxoma Nainá; mìkiì tíjngoò‑ikon koni sꞌín tsajoóya‑ne xi̱ta̱xá xíkjín koni sꞌín kisìko̱ Jesús.
\v 52 Kiìkon Pilato; kiì síjéꞌnde‑la̱ nga kji̱nchrobàko̱ yijo‑la̱ Jesús.
\v 53 Kiskónáje̱n‑tꞌaà krò; kisìkájté jngoò nikje lino chroba. I̱kjoàn kiì kíhijiìn. Kiskinìsꞌen‑ngui jngoò nga̱jo̱ mikꞌen ñánda nga xó kꞌoa̱sꞌín kitáxꞌa̱‑ne na̱xi̱. I̱ꞌnde jè, ni̱ sa̱á jngoò mikꞌen sihijiìn.
\v 54 Na̱chrjein jè, víspera‑la̱ sꞌeí Paxko̱‑né; jye kjo̱meè bijchó hora nga ko̱tsꞌia̱ jè na̱chrjein nìkjáya.
\p
\v 55 Jñà íchjín xi tji̱ko̱ kóni nga inchrobà‑ne Galilea, kiìtji̱ngui‑la̱; kijtseèxkon nga̱jo̱ mikꞌen kó sꞌín kisijna yijo‑la̱ Jesús.
\v 56 Kꞌe̱ nga jꞌiì‑ne niꞌya‑la̱ tsibìtsa̱jnandaà xkiì xi ꞌñó ndaà jne̱ ko̱ xkiì na̱ꞌyo̱. I̱kjoàn kisìkjáya íchjín jè na̱chrjein nìkjáya, koni sꞌín tíchja̱ kjo̱tíxoma.
\c 24
\s Mé xi komà kꞌe̱ nga jaáya‑la̱ Jesús
\r (Mateo 28:1‑10; Marcos 16:1‑8; Juan 20:1‑10)
\p
\v 1 Jè na̱chrjein nga tàtsꞌen xomàna̱, ꞌñó ta̱jñòya kiì jñà íchjín ya̱ nga̱jo̱ mikꞌen ñánda kisìhijiìn Jesús nga kiìko̱ xkiì jne̱ xi tsibítsa̱jnandaà nga ki̱ìxten‑jno yijo‑la̱ Jesús; ti̱koa̱ kjihijtako̱ íchjín xi kjꞌei̱í.
\v 2 Kꞌe̱ nga ijchò, kijtseè jè nda̱jo̱ xi tíchjoàjto‑la̱ nga̱jo̱ mikꞌen, xìn kijna.
\v 3 Kꞌe̱ nga jahasꞌen‑ngui nga̱jo̱ mì ti̱ kiì kjòtsji‑la̱ yijo‑la̱ Na̱ꞌèn‑ná Jesús.
\v 4 \fig Two angels and two women at door of tomb -50% Luk 24:4-7|34-cn01853B.tif|col|Luk 24:4-7||Jñà àkja̱le̱ xi jò ma‑ne xi nchisíkíꞌnchré jñà íchjín nga jye jaáya‑la̱ Jesús|LUK 24.4\fig*Kꞌe̱ nga nchisíkájno íchjín koi, tà ni̱to̱ón chinchatꞌaà jò‑la̱ xi̱ta̱ xꞌi̱n xi íkjá nikje xi ote niꞌín kjoàn.
\v 5 Íchjín koi, tà kitsakjòn‑la̱; chincha‑ñiatꞌaà nangui. Kꞌe̱é kitsò jñà xi̱ta̱ xꞌi̱n xi jò ma‑ne:
\p ―¿Mé‑ne i̱ binchaàtsjijiìn‑là mikꞌen jè xi̱ta̱ xi tíjnakon?
\v 6 Mì ti̱ yá tjín‑ne i̱jndé, jyeé kòfaáya‑la̱. Ti̱kítsjeèn koni sꞌín kitsò‑nò kꞌe̱ nga ti̱sa̱ tsibìjna Galilea,
\v 7 nga kitsò: “Mochjeén‑né nga jè Kiꞌndí‑la̱ Xi̱ta̱, jñà ko̱nga̱tsja xi̱ta̱ jé nga ko̱òtꞌaà krò ta̱nga kꞌe̱ nga ki̱jchò jàn na̱chrjein kjoa̱áya‑la̱.”
\p
\v 8 Jñà íchjín koi, kꞌe̱é tsibítsjeèn‑la̱ koni sꞌín kitsò Jesús.
\v 9 Kꞌe̱ nga jꞌiì‑ne nga kiì katsejèn‑la̱ nga̱jo̱ mikꞌen, tsibéno̱jmí‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tsibíxáya‑la̱ xi tejngoò ma‑ne ko̱ xi̱ta̱ xi iꞌnga.
\v 10 Jñà íchjín koi, jè xi ꞌmì María Magdalena, Juana, María xi nea̱‑la̱ ma‑ne Jacobo ko̱ xi kjꞌei̱í íchjín‑ìsa; jñà xi ijchòko̱ ꞌén nga tsibéno̱jmí‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tsibíxáya‑la̱.
\v 11 Ta̱nga jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús, xi kjoa̱ ni̱to̱n, tà kjoa̱ská komà‑la̱; mìkiì kòkjeiín‑la̱ ꞌén xi tsibéno̱jmí‑la̱ jñà íchjín.
\p
\v 12 Ta̱nga jè Pedro, tsangachikon, kiì katsejèn‑la̱ nga̱jo̱ mikꞌen; kꞌe̱ nga kiskoòtsejèn‑sꞌen nga̱jo̱, kijtseè nga tà jñà kjioò nikje xi kisìjtéjiìn Jesús. I̱kjoàn kiì‑ne niꞌya‑la̱; tà kjòxkón‑la̱ kjoa̱ xi komà.
\s Ndi̱yá Emaús
\r (Marcos 16:12‑13)
\p
\v 13 \fig Jesus and disciples on Emmaus road -50% Luk 24:13-27 |35-cn01859B.tif|col|Luk 24:13-27||Luk 24:13-27|LUK 24.13\fig*Ti̱jè‑ne na̱chrjein, jò xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱ Jesús nchifì jngoò na̱xa̱ndá xi ꞌmì Emaús, xi tjín‑la̱ tsà tejngoò kilómetro skanda ján Jerusalén.
\v 14 Nga nchifì ya̱ ndi̱yá, koií nchijoóya‑ne ngatsꞌiì kjoa̱ xi komà.
\v 15 Nga nchijoóno̱jmí ti̱koa̱ nchikjònangui‑la̱ xíkjín ijchòtji̱ngui chrañà‑la̱ xi ti̱jè‑ne Jesús xi ta̱ña tsobáhijtako̱.
\v 16 Ta̱nga jñà, kꞌoa̱á komà‑la̱ koni tsà tíchjoà xko̱n, mìkiì kijtseèxkon.
\v 17 Jesús kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé ꞌén xi o̱ndaà chibàya‑nò nga tjaàya ndi̱yá? ¿Mé‑ne ba tjín‑nò?
\p
\v 18 Kꞌe̱é kiìchja̱ Cleofas, kitsò:
\p ―Ngatsꞌiì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Jerusalén, tà ji̱ ta̱ jngoò‑lè xi mìkiì tíjiìn‑lè jè kjoa̱ xi komà ján Jerusalén, jñà na̱chrjein xi tsato.
\p
\v 19 Jesús kitsò:
\p ―¿Mé kjoa̱‑ne?
\p Jñà xi̱ta̱ koi kitsò‑la̱:
\p ―Kjoa̱ tsꞌe̱ Jesús xi Nazaret i̱ꞌnde‑la̱, jè xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá; kisꞌeé‑la̱ ngaꞌñó, ma yijeé‑la̱ ni̱ta̱ mé kjoa̱‑ne, ni̱ta̱ mé ꞌén‑ne nga nguixko̱n Nainá, nguixko̱n ngatsꞌiì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá.
\v 20 Xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱ꞌmiì, ko̱ xi̱ta̱xá tsa̱je̱n, kisìnga̱tsja xi̱ta̱ Romano nga kisìkꞌen, tsohótꞌaà krò.
\v 21 Ngaje̱n, titsa̱chiñá‑la̱je̱n, bixón‑náje̱n tsà jè Mesías xi si̱ìkítsa̱jnandei̱í‑ne xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Israel. Ta̱nga i̱ꞌndei̱, jyeé tjín‑la̱ jàn na̱chrjein nga kꞌoa̱sꞌín komà kjoa̱ koi.
\v 22 Ti̱koa̱á tjín iꞌnga íchjín xi títsa̱jnajiìn‑na̱je̱n, xi ta̱jñòya kòfì katsejèn‑la̱ jè nga̱jo̱ mikꞌen. Kꞌe̱ nga kòfꞌiì‑ne kàbincháxkón‑naje̱n nga kàbéno̱jmí‑naje̱n
\v 23 nga mì xó kiì kàsakó‑la̱ yijo‑la̱ Jesús; ti̱koa̱ kàbeèxkon xó àkja̱le̱ xi kàtsò‑xó‑la̱: Jesús tíjnakon‑né.
\v 24 Kꞌe̱é kòfì iꞌnga xi̱ta̱ xingui̱‑je̱n xi kòfì katsejèn‑la̱ nga̱jo̱ mikꞌen, kꞌoa̱á ti̱sꞌín kàbeèxkon koni sꞌín kàtsò jñà íchjín ta̱nga jè Jesús, mì xó kiì kòbeè.
\p
\v 25 Kꞌe̱é kitsò Jesús:
\p ―¡Mé tà tòndo̱‑nò ti̱koa̱ mé tà tájaàjiìn tjín ini̱ma̱‑nò nga mìkiì ndaà mokjeiín‑nò kjoa̱ xi kitsò jñà xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá!
\v 26 ¿A mìtsà tíjiìn‑nò? Kꞌoa̱á sꞌín tjínè‑la̱ Cristo, [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑ne Nainá], nga ítjòn si̱ìkjeiín kjo̱ꞌin, i̱kjoàn kjoa̱hasꞌen ngajmiì ñánda jeya kíjna.
\p
\v 27 Tsibéno̱jmíya‑la̱ kó tsòya‑ne koni sꞌín tíchja̱ ngatsꞌiì Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá i̱tꞌaà tsꞌe̱ Cristo. Tsibítsꞌia̱ko̱‑ne xo̱jo̱n xi kiskiì Moisés; i̱kjoàn tsibéno̱jmíya‑la̱ ngatsꞌiì xo̱jo̱n xi kiskiì jñà xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá.
\p
\v 28 Kꞌe̱ nga ijchò ya̱ na̱xa̱ndá ñánda nchifì xi̱ta̱ koi, Jesús, kꞌoa̱á kisꞌiìn koni tsà ìsa̱ kjiìn tífì.
\v 29 Ta̱nga jñà xi̱ta̱ koi, kjo̱ꞌñó kisꞌiìn‑la̱ nga kisìkíjna; kitsò‑la̱:
\p ―Ti̱jnako̱‑náje̱n; jyeé kjòhoxòn, jye kiskaàtjì tsꞌoí.
\p Jè Jesús, kòkjeiín‑la̱; jahasꞌen niꞌya; tsibìjnako̱.
\v 30 Kꞌe̱ nga jye títsa̱jnatꞌaà ími̱xa̱, kiskoé i̱nchra̱jín, kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá, kisìxkoa̱ya, i̱kjoàn kitsjaà‑la̱ jñà xi̱ta̱.
\v 31 Kꞌe̱é kitáxꞌa̱ xko̱n; kijtseèxkon nga jè Jesús; ta̱nga jè Jesús, tà kichijà‑né nga nguixko̱n xi̱ta̱ koi.
\v 32 Kꞌe̱é kitsò‑la̱ xíkjín:
\p ―Koií‑la kjoa̱‑la̱ nga ndaà kòmatsja‑la̱ ini̱ma̱‑ná kꞌe̱ nga tíhóko̱no̱jmí‑ná ya̱ i̱ya ndi̱yá nga tíbéno̱jmí‑ná kjoa̱ tsꞌe̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá.
\p
\v 33 Mì ti̱ kiì kiskoòñà‑ne, kisìkátji ni̱to̱ón‑ne nga kiì‑ne Jerusalén; ijchò ìjngoò kꞌa‑ne jngoò niꞌya ñánda títsa̱jnajtín xíkjín xi tejngoò ma‑ne ko̱ xi̱ta̱ xi kjꞌei̱í‑ìsa.
\v 34 Jñà xi̱ta̱ xi tejngoò ma‑ne kitsò‑la̱ xíkjín:
\p ―Kixi̱í kjoa̱, jyeé kòfaáya‑la̱ Na̱ꞌèn‑ná Jesús; jyeé kòbeèxkon Simón.
\p
\v 35 Kꞌe̱é tsibéno̱jmí jñà xi̱ta̱ xi jò ma‑ne kó sꞌín komàtꞌin ya̱ i̱ya ndi̱yá koa̱ kó sꞌín komà nga kijtseèxkon Jesús kꞌe̱ nga kisìxkoa̱ya i̱nchra̱jín.
\s Kꞌe̱ nga jè Jesús tsatsejèn‑jiìn osen ñánda títsa̱jna xi̱ta̱ xi kotaꞌyàtꞌaà‑la̱
\r (Mateo 28:16‑20; Marcos 16:14‑18; Juan 20:19‑23)
\p
\v 36 Tákó ti̱kꞌe̱é nchichja̱‑ìsa nga nchibéno̱jmí‑la̱ xíkjín kjoa̱ koi, nga tsasìjnajiìn osen‑la̱ Jesús; kisìhixatꞌaà, kitsò‑la̱:
\p ―Nainá, ꞌnchán kàtasíkítsa̱jna‑nò.
\p
\v 37 Jñà xi̱ta̱ koi, tsí ndaà kitsakjòn, koa̱ tsí ndaà kisinchaàxkón; kꞌe̱ nga kijtseè, komà‑la̱ tsà tà ini̱ma̱‑la̱ mikꞌen‑né.
\v 38 Ta̱nga Jesús kitsò‑la̱:
\p ―¿Mé tà ndaà tsakjoòn‑nò? ¿Mé‑ne kꞌoa̱ tsò‑ne kjo̱hítsjeèn xi bitjojiìn ini̱ma̱‑nò?
\v 39 Chítsejèn‑là ndsa̱a ko̱ ndso̱koaà. ꞌA̱n‑ná. Tjatꞌaà‑ná ndsa̱a koa̱ chítsejèn‑ná. Jngoò xi̱ta̱ xi tà ini̱ma̱, tsjìn‑la̱ yijo, ti̱koa̱á tsjìn‑la̱ nindaà, ta̱nga ꞌa̱n, tjín‑na koni sꞌín titsa̱ꞌyaà‑ná.
\p
\v 40 Kꞌe̱ nga jye o̱kitsò‑la̱, tsakó‑la̱ tsja ko̱ ndso̱ko̱.
\v 41 Ta̱nga jñà xi̱ta̱‑la̱ mìkiì xátí kòkjeiín‑la̱ nga tsja komà‑la̱ ti̱koa̱ kisinchaàxkón nga kijtseèxkon Jesús; kꞌe̱é kiskònangui Jesús, kitsò‑la̱:
\p ―¿A tjín chiba‑nò tsojmì xi ma chine?
\p
\v 42 Kitsjaà i̱tsé‑la̱ ti̱n xi jye kichjàn, ko̱ tsjén‑la̱ cho̱ cera.
\v 43 Jesús kiskoé, i̱kjoàn kiskine nga nguixko̱n jñà xi̱ta̱‑la̱.
\v 44 Kꞌe̱é kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱‑la̱:
\p ―Jñà kjoa̱ xi komàtꞌian, jñà‑né xi tsibeno̱jmí‑nò kꞌe̱ nga ti̱sa̱ tsohóti̱jnako̱‑nò. Kꞌoa̱á sꞌín kixan‑nò nga ki̱tasòn yije‑né koni sꞌín tíchja̱ xo̱jo̱n i̱tꞌaà tsꞌa̱n, jè kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ tsꞌe̱ xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá ko̱ xi tjítꞌaà libro tsꞌe̱ Salmo.
\p
\v 45 Kꞌe̱é kisìkichi̱ya‑la̱ kjo̱hítsjeèn‑la̱ mé‑ne nga kàtjahasꞌen‑jiìn‑la̱ koni sꞌín tíchja̱ Xo̱jo̱n xi tjítꞌaà ꞌÉn Tsjeè‑la̱ Nainá.
\v 46 Kitsò‑la̱:
\p ―Kꞌoa̱á sꞌín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò nga ꞌa̱n xi Cristo, [xi xó kisìkasén‑na Nainá], kꞌoa̱á sꞌín tjínè‑na nga ki̱yá; ta̱nga kꞌe̱ nga ki̱jchò jàn na̱chrjein, kjoa̱áya‑na i̱tꞌaà tsꞌe̱ kjoa̱ biyaà.
\v 47 Xi i̱tꞌaà tsꞌa̱n, Nainá si̱ìjchàatꞌaà‑la̱ jé‑la̱ xi̱ta̱ kꞌe̱ nga si̱ìkájno jé‑la nga mì ti̱ jé ko̱hótsji‑ne. Jè ꞌén koi, mochjeén‑né nga ki̱nókjoa̱yajiìn yije‑la̱ xi̱ta̱ matsꞌia̱ko̱‑ne Jerusalén kó nga tíjtsa i̱sòꞌnde.
\v 48 Jñò kéno̱jmió kjoa̱ kixi̱ koni sꞌín komà.
\v 49 ꞌA̱n sìkasén‑nò jè kjo̱tjò xi tsjá Na̱ꞌèn‑na̱ koni sꞌín kitsjaà tsoꞌba. Ta̱nga jñò, i̱í ti̱tsa̱jna na̱xa̱ndá Jerusalén skanda kꞌe̱ nga tjoé‑nò ngaꞌñó‑la̱ Nainá xi nchrobá‑ne ngajmiì.
\s Kꞌe̱ nga kiìmijìn ngajmiì Jesús
\r (Marcos 16:19‑20)
\p
\v 50 Kꞌe̱é kiìko̱ xi̱ta̱‑la̱ skanda ján na̱xa̱ndá Betania. Kiskímiìꞌnga tsja nga kisìjétꞌaà‑la̱ Nainá nga kàtasíchikon‑tꞌin jñà xi̱ta̱ koi.
\v 51 Kꞌe̱ nga tísíjétꞌaà‑la̱, kitjámiìꞌnga nga kiì‑ne ngajmiì.
\v 52 Jñà xi̱ta̱‑la̱, kꞌe̱ nga jye chincha-xkóꞌnchitꞌaà‑la̱ nga jeya kisìkíjna Jesús, kiì‑ne Jerusalén; ꞌñó tsja kisꞌe‑la̱.
\v 53 Na̱chrjein inchijòn tsibìtsa̱jnaya i̱ngo̱ ítjòn nga kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá ti̱koa̱ jeya kisìkíjna.