\id MRK Mazateco de Jalapa de Díaz
\h Xu̱ju̱n xi yꞌétꞌa Marco̱
\toc1 Xu̱ju̱n xi yꞌétꞌa Marco̱ én nda tsuhu̱ Jesucristo̱
\mt Xu̱ju̱n xi yꞌétꞌa Marco̱ // én nda tsuhu̱ Jesucristo̱
\c 1
\s Bꞌi̱ tsꞌín yꞌéni̱jmí Jua Bautista̱
\r (Mt. 3:1-12; Lc. 3:1-9, 15-17; Jn. 1:19-28)
\p
\v 1 Bꞌi̱ tsꞌín bꞌatutsꞌi̱hi̱n ra̱ én nda tsuhu̱ Jesu, kui xi Cristo̱\f + \fr 1:1 \ft “Xi kitsꞌín nibá Nti̱a̱ná” tsuhu̱ ra̱ “Cristo̱”.\f* xi Ntíhi̱ Nti̱a̱ná maha.
\p
\v 2 Nda̱ profeta̱ Isaia̱ bꞌi̱ tsꞌín yꞌétꞌa nkꞌie:
\q Títsꞌinkjíá nda̱ chji̱ne̱ꞌénna̱ tu̱ xi ngju̱a̱i̱ títjuhun ri.
\q Kꞌu̱énda títjun ni̱yáhi̱.
\q
\v 3 Tínuꞌyá nta̱ha̱ nku nda̱ xi tíkjintáya a̱nte kixiu̱:
\q “Tꞌendo ni̱yáha̱ Nti̱a̱ná. Tjen na̱xu̱u ni̱yáha̱.”
\p
\v 4 Xi nkú tsꞌín yꞌétꞌa Isaia̱ nkꞌie, bꞌa̱ tsꞌín jꞌaiténtá xu̱ta̱ Jua a̱nte kixiu̱. Yꞌéni̱jmí nga tjíhin nga ngju̱a̱i̱kjꞌáha̱ ra̱ ani̱ma̱ha̱ xu̱ta̱ ko̱ nga sa̱téntá tu̱ xi ka̱ma ndyjatꞌaha̱ ra̱ ngatitsuhu̱n.
\v 5 Tsitju ngayjee̱ xu̱ta̱ xi tjín a̱nte Judea̱ ko̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xi tjín nanki Jerusalen nga jꞌaisehe̱ Jua. I̱ncha kisaténtájin ntáje̱ Jordan nkꞌie nga kitsꞌínkie yjoho̱ nga tjíhi̱n ngatitsun.
\p
\v 6 Nkꞌie nga yꞌejña Jua, najyun xi kamandako̱ho ntsja̱ha̱ chu̱ camello̱ bja ko̱ nku tja̱ba̱xín bꞌékjá. Chju̱ba̱ ko̱ ntsjényá kjine.
\v 7 Bꞌi̱ kitsú nga yꞌéni̱jmí:
\p —A̱skahan an kjꞌu̱a̱í nku xi ꞌyún nkꞌa tje̱n sa, xi má nga ndaha̱chí najmi tsuhuna tsa kjendáya nꞌúhu̱ ntéhe̱.
\v 8 An ntánijua tíbatentáko̱ho̱nu̱u tu̱nga máha kui, Espiri̱tu̱ Santo̱ ku̱a̱téntáko̱ho̱nu̱u.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kisaténtá Jesu
\r (Mt. 3:13-17; Lc. 3:21-22)
\p
\v 9 Ni̱stjin ján tsitju Jesu nanki Nazaret, nanki xi tíjñajihi̱n a̱nte Galilea̱, ko̱ ntáje̱ Jordan tsaténtájihi̱n Jua.
\v 10 Nkꞌie nga tíbitjujín ntánijuo̱, kikie nga tsixꞌá nkꞌa ján ko̱ nga Espiri̱tu̱ Santo̱ nibajennehe̱ xi nkú joyaha nku chu̱tuju.
\v 11 Kinuꞌyá nkꞌa ján nku nta̱ xi bꞌa̱ kitsú:
\p —Ji Ntína̱, tjona ji. Tsjo ṉkjún mana ji.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌín ngana̱ha̱ Jesu nda̱nindoo̱
\r (Mt. 4:1-11; Lc. 4:1-13)
\p
\v 12 A̱sꞌa̱i tje̱nꞌyún ngjiko̱hó ra̱ Espiri̱tu̱ Santo̱ a̱nte kixiu̱.
\v 13 Yo̱ yꞌejña yachán ni̱stjin tjíhin, ko̱ nda̱nindoo̱ kikjutꞌayákꞌuhu̱n. Yꞌejñajihi̱n chu̱ xi tjín ngijñóo̱ ko̱ ntítsjehe̱ Nti̱a̱ná jꞌaisinko̱ho̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kikꞌatutsꞌi̱hi̱n xáha̱ Jesu
\r (Mt. 4:12-17; Lc. 4:14-15)
\p
\v 14 A̱skahan nkꞌie nga kisꞌeyaꞌyún Jua, ngji Jesu a̱nte Galilea̱ nga yꞌéni̱jmí én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná. Bꞌi̱ kitsúhu̱ xu̱ta̱:
\p
\v 15 —Ja kuichu chu̱ba̱. Ja ꞌyún tiña tíjñanu̱u Nti̱a̱ná nga tíbatéxumanu̱u ndꞌa̱i̱. Tankínchjꞌa̱ha̱ ru̱u ani̱ma̱nu̱u ko̱ nꞌe̱ sꞌejiun én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kinchja̱ha̱ Jesu já niꞌyakuyá xi tjuhu̱n
\r (Mt. 4:18-22; Lc. 5:1-11)
\p
\v 16 Nkꞌie nga tsúꞌba Jesu a̱ndai ntáchakꞌun Galilea̱, kikie Simon ko̱ Andre xi ntsꞌe̱ maha xinkjín. Kui xi tíi̱ncha kjaníkjꞌa na̱ꞌya tji̱o̱ho̱ a̱jin ntóo̱, a̱tꞌaha̱ tji̱o̱ i̱ncha tsuba jóo̱.
\v 17 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Jun já, tsjénnkinú. An tsꞌian nga xu̱ta̱ nu̱bo̱o.
\p
\v 18 Ta̱ kuihi chu̱bo̱ yꞌéntu jóo̱ na̱ꞌyaha̱ ko̱ kitsjennkíhi̱ Jesu.
\p
\v 19 A̱sꞌa̱i ngjindju sa ko̱ kikie Santiago̱ ko̱ Jua xi ntsꞌe̱ maha xinkjín. Kui jóo̱ xi jáha̱ Zebedeo̱. A̱yaha̱ tsutsuhu̱ jóo̱ i̱ncha kabincha nga tíi̱ncha bꞌénda na̱ꞌyaha̱.
\v 20 A̱sꞌa̱i tje̱nꞌyún kinchja̱há ra̱, ko̱ yꞌéntu jóo̱ Zebedeo̱ xi na̱ꞌmihi̱ maha ko̱ já xi basinko̱ho̱ a̱ya tsutsuu̱ nga kitsjennkíhi̱ Jesu.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌín nda̱íhi̱ Jesu nku nda̱ xi tíjñajihi̱n nku nda̱ninda
\r (Lc. 4:31-37)
\p
\v 21 A̱sꞌa̱i i̱ncha jꞌai nanki Capernaum. Nkꞌie nga ni̱stjin nkjúu̱n jasꞌen Jesu niꞌya sinagoga̱ nga tsakúya.
\v 22 Kama nkjúhu̱n xu̱ta̱ xi nkú tsꞌín tsakúya, a̱tꞌaha̱ tsakúya xi nkúhu tsa xá tjíhín, najmi xi nkú tsꞌín bakúya já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱.
\p
\v 23 Tíjña sinagoga̱ha̱ xu̱ta̱ Capernaum nku nda̱ xi tíjñajihi̱n nku nda̱ninda. Kui xi ꞌyún kikjintáya nga bꞌi̱ kitsú:
\p
\v 24 —Ji Jesu xi nibáhani Nazaret, ¿mí nihi xi tjínko̱ni̱? ¿Á ja kjúái̱ nꞌekjehe̱ni̱? Bená yáha ji. Ji xi ntíhi̱ Nti̱a̱ná.
\p
\v 25 Tu̱nga ndjáhá kinchja̱ko̱ Jesu nda̱nindoo̱:
\p —¡Xu̱ sin nꞌei ko̱ ti̱tjusje̱jihi̱n ndo̱!
\p
\v 26 I̱xí yꞌétsujnehé ra̱ ndo̱ nda̱nindoo̱ ko̱ tu̱ xí ꞌyúhún kikjintáya nga tsitjujíhi̱n.
\v 27 Ngatentee̱ xu̱ta̱ tu̱ ni xí kama nkjúhún ra̱ ko̱ bꞌi̱ ngján kingjásjaiyaha̱ xinkjín:
\p —¿Mí nihi xuꞌbi̱? Kjꞌa̱í tsꞌín bakúya nda̱i̱. Bakúya xi nkú joyaha tsa xá tjíhi̱n. Santaha jánindoo̱ batéxumaha̱ ko̱ ntꞌéꞌéhe̱n.
\p
\v 28 Ngayjee̱ nanki xi tjín a̱nte Galilea̱ tu̱ xí kitsahá kichubani̱jmíyaha Jesu.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌínnkihi̱ Jesu na̱ nchíꞌyaha̱ Pedro̱
\r (Mt. 8:14-15; Lc. 4:38-39)
\p
\v 29 Nkꞌie nga i̱ncha tsitju niꞌya sinagoga̱, ngji Jesu, Santiago̱ ko̱ Jua niꞌyaha̱ Simon ko̱ Andre.
\v 30 Kui chu̱bo̱ chꞌin kjijñako̱ na̱ nchíꞌyaha̱ Simon. Tje̱nꞌyún kikꞌinyahá ra̱ Jesu ni xi tímaha̱ ta̱chjúu̱n.
\v 31 A̱sꞌa̱i ngjikꞌúhu̱n Jesu ko̱ jakjꞌá ntsja nga kikjesíntje̱n. Ta̱ kuihi chu̱bo̱ kindyjajihi̱n chꞌihi̱n ta̱chjúu̱n ko̱ kitsjáha̱ nichine xi tsichusehe̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌínnkihi̱ Jesu nkjin xu̱ta̱ un
\r (Mt. 8:16-17; Lc. 4:40-41)
\p
\v 32 Nkꞌie nga ja kamaꞌña̱, a̱skahan nga ja ngjintjai tsꞌíu̱, jꞌaichꞌáha̱ Jesu ngayjee̱ xu̱ta̱ un ko̱ xi tjíntujíhi̱n jánindoo̱.
\v 33 Ngayjee̱ xu̱ta̱ na̱nti̱o̱ kama ñjakú a̱sti a̱nkju̱o̱.
\v 34 Kitsꞌínnkihi̱ Jesu nkjin ṉkjún xu̱ta̱ un xi kꞌuhu̱n nkjin tíkjá chꞌin. Kikꞌonsje nkjin ṉkjún jáninda. Najmi kitsjántehe̱ tsa ku̱i̱nchja̱ jánindoo̱, a̱tꞌaha̱ jánindoo̱ be yáha Jesu.
\s Bꞌi̱ tsꞌín tsitju Jesu nga yꞌéni̱jmí éhe̱n Nti̱a̱ná
\r (Lc. 4:42-44)
\p
\v 35 Nkꞌie nga jyunya xa̱ sa, tsisintje̱n Jesu ko̱ ngji nku a̱nte tꞌaxín tiya. Yo̱ kinchja̱ko̱ Nti̱a̱ná.
\v 36 A̱sꞌa̱i Simon ko̱ já xi tjíntuko̱ho̱ yo̱ i̱ncha tsangisjáí Jesu.
\v 37 Nkꞌie nga kisakúhu̱, bꞌa̱ i̱ncha kitsúhu̱:
\p —Ngayjee̱ xu̱ta̱ tíbangisjaihi.
\p
\v 38 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Tjián kjꞌa̱í a̱nte xi tjín tiña e̱i̱ tu̱ xi ko̱ ta̱ yo̱ kꞌueni̱jmíhina. A̱tꞌaha̱ kui xá jáíhi̱na.
\p
\v 39 Ngji nga yꞌéni̱jmí xki̱ niꞌya sinagoga̱ xi tjín ngayjee̱ a̱nte Galilea̱ ko̱ kikꞌonsje jáninda xi tjíntujíhi̱n xu̱ta̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌínnkihi̱ Jesu nku nda̱ xi kꞌuhu̱n // chꞌin fentujnu
\r (Mt. 8:1-4; Lc. 5:12-16)
\p
\v 40 Nku nda̱ xi kꞌuhu̱n chꞌin fentujnu jꞌaisehe̱ Jesu ko̱ tsasinkúnchꞌintꞌaha̱ nga tsankihi̱ nga ku̱a̱si̱nko̱ho̱. Bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —Tsa ji xi mjehi, ka̱ma nꞌe̱ jení nga chjúxinní chꞌin xi kꞌunna.
\p
\v 41 A̱sꞌa̱i kama ni̱ma̱ha̱ Jesu nda̱ uu̱n. Kingjénne ntsja nga kitsꞌínko̱ ko̱ bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —Mjena. Katuma jei.
\p
\v 42 Ta̱ kuihi chu̱bo̱ kindyja chꞌihi̱n ndo̱. Kama je ngáha.
\v 43 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsúhu̱ Jesu ndo̱:
\p
\v 44 —Ji, najmi tu̱ chꞌa xi ꞌmiyaihi̱ ni xi kamatꞌain. Tꞌihi̱nkúchjihi̱ yjohi̱ nda̱ na̱ꞌmiu̱ ko̱ tjein chje̱ xi nkú tsꞌín yꞌéjña Moise nga̱tꞌaha̱ nga ja kama jei, tu̱ xi sku̱e̱ kixi̱hi xu̱ta̱ nga ja kamanda ngáhani.
\p
\v 45 Tu̱nga nkꞌiehé nga ngji ndo̱, kitsúya tentehe̱ xu̱ta̱ ni xi kamatꞌain. Kui nga najmi ta̱ kama jasꞌen chjihi Jesu nanki xi tjíhin yo̱. Tu̱ a̱ndai na̱nti̱o̱hó kikjatsúꞌba má nga najmi tjín xu̱ta̱. Tu̱nga tsitjuhú xu̱ta̱ xi tjín tu̱ má nankihí ni nga jꞌaisehe̱.
\c 2
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌínnkihi̱ Jesu nku nda̱ xi najmi ma fi
\r (Mt. 9:1-8; Lc. 5:17-26)
\p
\v 1 A̱sꞌa̱i ta̱ jꞌaihí ngáha Jesu nanki Capernaum ko̱ kintꞌé xu̱ta̱ nga ja tíjña ngáha Jesu niꞌyaha̱.
\v 2 Kui nga kama ñjakú ṉkjúhun xu̱ta̱, nga santaha najmi ta̱ kisꞌehe a̱nte a̱sti a̱nkju̱o̱, ko̱ Jesu yꞌéni̱jmíhi̱ éhe̱n Nti̱a̱ná xu̱to̱.
\p
\v 3 A̱sꞌa̱i i̱ncha jꞌai ñju já xi i̱ncha kabꞌanganki nku nda̱ xi najmi ma fi. Jesu jꞌaichꞌáha̱ ndo̱.
\v 4 Tu̱nga najmi mahá i̱ncha bichúko̱ nda̱ uu̱n má síjña Jesu tu̱ nga̱tꞌaha̱ xu̱ta̱ nkjin xi kama ñjakú yo̱. Kui nga i̱ncha kikjexíhin nku te ni xi kjinehe̱ ra̱ niꞌyoo̱ ko̱ yo̱ i̱ncha kitsꞌínkjihi nda̱ uu̱n santaha má síjña Jesu.
\p
\v 5 Nkꞌie nga kikie Jesu nga sꞌejihi̱n jóo̱ nga Nti̱a̱ná kitsꞌín nibáha̱, a̱sꞌa̱i kinchja̱ko̱ nda̱ uu̱n:
\p —Ji ntína̱, ja kama ndyjatꞌahi ngatitsuhi̱n.
\p
\v 6 Tu̱nga ta̱ kabꞌentuhú yo̱ kꞌu̱a̱ já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ xi bꞌi̱ tsꞌín i̱ncha kitsꞌínnkjinkꞌun:
\v 7 “¿Á bꞌa̱ tsꞌín tínchja̱ha nda̱i̱? Najmi tíbenkjún Nti̱a̱ná nga bꞌa̱ tsꞌín tínchja̱. A̱tꞌaha̱ nku tutuhú Nti̱a̱ná xi maha̱ tsꞌínndyjatꞌaha̱ xu̱ta̱ ngatitsuhu̱n.”
\p
\v 8 Tu̱nga tje̱nꞌyún kamankjihín ra̱ Jesu ni xi tíi̱ncha tsꞌínnkjinkꞌun jóo̱. A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —¿Á bꞌa̱ tsꞌín tínꞌenkjínkꞌuhunnu?
\v 9 ¿Má éhen xi ꞌyún na̱xu̱ tje̱n xi ka̱ma xíhi̱n nda̱ xi najmi ma fii̱? ¿A: “Ja kama ndyjatꞌahi ngatitsuhi̱n”? ¿A ra̱: “Ti̱síntje̱i̱n, chjúbéí na̱chan xi kisujñasuin ko̱ ti̱tsutjai”?
\v 10 Tu̱nga mjehéna kuakuchjínu̱u nga Ntíhi̱ Nda̱xꞌi̱u̱n tíjña ngajoho̱ Nti̱a̱ná a̱sunntei̱ xi má nga ka̱ma tsꞌi̱ínndyjatꞌaha̱ ngatitsuhu̱n xu̱ta̱.
\p A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsúhu̱ nda̱ xi najmi ma fiu̱:
\p
\v 11 —Ji tínchjako̱ho. Ti̱síntje̱i̱n, chjúbéí na̱chahi̱n ko̱ tꞌin ngáhani niꞌyahi̱.
\p
\v 12 A̱sꞌa̱i tje̱nꞌyún tsisintje̱hén nda̱ uu̱n, jakjꞌá na̱chaha̱n, ko̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ kikiehe̱ nga tsitjusje. Tu̱ ni xí kama nkjúhún ra̱ ngatentee̱ xu̱ta̱ ko̱ kitsꞌíntsjoho̱ Nti̱a̱ná. Bꞌi̱ i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín:
\p —Ndaha̱chí najmi kje̱e yaá nku ni xi nkúhu xuꞌbi̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kinchja̱ha̱ Jesu Levi
\r (Mt. 9:9-13; Lc. 5:27-32)
\p
\v 13 A̱sꞌa̱i ta̱ tsitjuhú ngáha Jesu nga ngji a̱ndai ntáchakꞌuu̱n. Nkjin ṉkjún xu̱ta̱ jꞌaisehe̱, ko̱ Jesu tsakúyaha̱ xu̱to̱.
\v 14 Nkꞌie nga títsꞌín ni̱yá, kikie nda̱ xi ꞌmi Levi xi ntíhi̱ Alfeo̱ nga kabꞌejña a̱nte má nga fꞌáchjíntjai chꞌá nga tsꞌínxátꞌaha̱ já Roma̱ ko̱ bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —Tsjénnkiní.
\p A̱sꞌa̱i tsisintje̱n Levi ko̱ kitsjennkíhi̱ Jesu.
\p
\v 15 Nkꞌie nga tíkjine Jesu ni̱ñu̱ niꞌyaha̱ Levi, nkjin ṉkjún já xi fꞌáchjíntjai chꞌá nga tsꞌínxátꞌaha̱ já Roma̱ ko̱ já xi najmi na̱xu̱ tsꞌíntjusun kju̱a̱téxumaha̱ Moise ta̱ i̱ncha jꞌaikꞌientutꞌáha̱ Jesu ko̱ já niꞌyakuyáha̱. A̱tꞌaha̱ nkjin ṉkjún maha xi i̱ncha kitsjennkíhi̱.
\v 16 Kikie já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ já fariseo̱ nga Jesu tíkjineko̱ ni̱ñu̱ jóo̱. A̱sꞌa̱i kinchja̱ko̱ já niꞌyakuyáha̱ Jesu nga bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —¿Á já xi fꞌáchjíntjaihi chꞌá ko̱ já xi najmi na̱xu̱ tsꞌíntjusuhun kju̱a̱téxumaha̱ Moise tíneko̱ho ni̱ñu̱ nda̱ maestru̱nu̱u?
\p
\v 17 Nkꞌie nga kintꞌé Jesu éi̱n, bꞌi̱ kitsú:
\p —Xu̱ta̱ xi uhu̱n machjéhe̱n já chji̱ne̱nki, najmi xi ndaha̱. Najmi xu̱ta̱ je jái̱ nchjaha̱, xu̱ta̱ ngatitsun ní jái̱ nchjaha̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsúya Jesu nkjé tjíhin nga kꞌúéntu kjintíá xu̱ta̱ niꞌyakuyáha̱
\r (Mt. 9:14-17; Lc. 5:33-39)
\p
\v 18 Nku ni̱yá nkꞌie nga tjíntu kjintíá já niꞌyakuyáha̱ Jua Bautista̱ ko̱ já fariseo̱, a̱sꞌa̱i tjín xi i̱ncha jꞌaisehe̱ Jesu ko̱ bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —¿Nkú tjíhi̱n ra̱ nga najmi bꞌentu kjintíáha já niꞌyakuyáhi̱, xi nkú tsꞌín bꞌentu kjintíá já niꞌyakuyáha̱ Jua ko̱ já niꞌyakuyáni̱?
\p
\v 19 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —¿A mahá bꞌentu kjintíá xu̱ta̱ xi tjíntujín nku sꞌí kju̱a̱bixan nkꞌie nga tíjñajin saha̱ nda̱ bixoo̱n? Nkꞌie nga tíjñajin saha̱ nda̱ bixoo̱n, najmi ka̱ma kꞌúéntu kjintíá.
\v 20 Tu̱nga ku̱i̱chúhú ni̱stjin nga chjúꞌaha̱ nda̱ bixoo̱n. Nkꞌie nga ku̱i̱chú ni̱stjin xuꞌbo̱, nkꞌiehé nga kꞌúéntu kjintíá.
\p
\v 21 ’Najmi chꞌa bꞌéstiko̱ho najyun chá nku te najyun tse̱tse̱ xi najmi kje̱e nibákú. A̱tꞌaha̱ nibákú najyun tse̱tse̱ ko̱ kjeti̱ya najyun chóo̱. Bꞌa̱ tsꞌín fi tsehe má kitiyá.
\v 22 Ko̱ ta̱ ndaha najmi chꞌa binchá binu̱ tse̱tse̱ nku tsa tja̱ba̱xín chá. A̱tꞌaha̱ binu̱ tse̱tse̱ kjeti̱ya tsa tja̱ba̱xín chóo̱. A̱sꞌa̱i fi ndzjo binu̱ ko̱ batsun tsa tja̱ba̱xíu̱n. Kui nga tsa tja̱ba̱xín tse̱tse̱hé xincháha binu̱ tse̱tse̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu ni̱stjin nkjúu̱n
\r (Mt. 12:1-8; Lc. 6:1-5)
\p
\v 23 Nku xua̱tu̱ tífꞌa Jesu má nga tjíntje̱ tuni̱ñu̱. A̱sꞌa̱i i̱ncha kikjeꞌyún tuni̱ñu̱ já niꞌyakuyáha̱ ko̱ kitsꞌíntjiya ntsja nga kikjine.
\v 24 A̱sꞌa̱i bꞌa̱ i̱ncha kitsúhu̱ Jesu já fariseo̱:
\p —Cha̱se̱ ma ri̱. ¿Á ni xi tíjña nkjúhu̱n ra̱ kju̱a̱téxumoo̱ nga ni̱stjin nkjúu̱n tíi̱ncha tsꞌíhin já niꞌyakuyáhi̱?
\p
\v 25 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —¿A ndaha̱chí najmi kje̱e nꞌeyo má nga tjítꞌa ni xi kitsꞌín David nkꞌie nga un kikiehe̱ ko̱ kama bjoho̱ kui ko̱ já xi tje̱nko̱ho̱?
\v 26 Kui ni̱stjiu̱n Abiatar tjíhi̱n nda̱ na̱ꞌmi títjun. Jasꞌen David a̱nte nkjúhu̱n Nti̱a̱ná ko̱ kikjine ni̱nku̱a̱n nkjún xi tjíntu yo̱, ni xi tu̱ já na̱ꞌmiu̱ ma kjinehé. Ta̱ kitsjá yaha̱ ni̱nku̱o̱n já xi tje̱nko̱ho̱.
\p
\v 27 ’Ni̱stjin nkjúu̱n kisꞌejña ngandaha̱ xu̱ta̱, najmi ngandaha̱ ni̱stjin nkjúu̱n kamandaha xu̱ta̱.
\v 28 Kui nga Ntíhi̱ Nda̱xꞌi̱u̱n batéxumaha̱ ra̱ santaha ko̱ ni̱stjin nkjúu̱n.
\c 3
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌínnkihi̱ Jesu nku nda̱ xi chꞌihi̱n ntsja
\r (Mt. 12:9-14; Lc. 6:6-11)
\p
\v 1 Nku ni̱yá jasꞌen Jesu niꞌya sinagoga̱ ko̱ yo̱ ta̱ kabꞌejña nku nda̱ xi chꞌihi̱n ntsja.
\v 2 Kikunntá ꞌmaha̱ jóo̱ tu̱ xi i̱ncha sku̱e̱he tsa tsꞌi̱ínnkihi̱ ndo̱ nga ni̱stjin nkjúu̱n, tu̱ xi bꞌa̱ tsꞌín sa̱kúhu̱ ra̱ má tíndyjajihi̱n Jesu.
\p
\v 3 A̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsúhu̱ Jesu nda̱ xi chꞌihi̱n ntsja:
\p —Ti̱síntje̱i̱n ko̱ ti̱si̱njñai kamasee̱n.
\p
\v 4 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsúhu̱ jóo̱:
\p —Jun, ¿mí nihi xi ma nꞌe nga ni̱stjin nkjúu̱n? ¿A ma nꞌe ni xi nda, a ra̱ ni xi najmi nda? ¿A ma nꞌekꞌanki xu̱ta̱, a ra̱ ma nꞌekꞌien?
\p Tu̱nga najmi kinchja̱há jóo̱.
\p
\v 5 A̱sꞌa̱i kjan tsasehe̱ Jesu já xi kabinchandaihi̱ ko̱ kikie babaha̱ a̱tꞌaha̱ ndjá tjíntuyá ani̱ma̱ha̱ jóo̱. Bꞌi̱ kitsúhu̱ nda̱ xi chꞌihi̱n ntsja:
\p —Tjentei ntsa̱i̱.
\p Kingjénte ntsja ndo̱ ko̱ kamanda.
\p
\v 6 Tu̱nga nkꞌiehé nga tsitju já fariseo̱ yo̱, a̱sꞌa̱i kama ñjakúko̱ já xi yjanki nda̱ rei̱ Herode̱ Antipa̱ nga tsangisjai ni̱yáko̱ xi nkú tsꞌín ka̱ma tsꞌi̱ínkꞌiehen Jesu.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌínnkihi̱ Jesu nkjin xu̱ta̱ a̱ndai ntáchakꞌuu̱n
\p
\v 7 A̱sꞌa̱i ngjiko̱ tꞌaxín Jesu já niꞌyakuyáha̱ a̱ndai ntáchakꞌuu̱n. Ta̱ kitsjennkíhi̱ nkjin ṉkjún xu̱ta̱ xi i̱ncha niba a̱nte Galilea̱.
\v 8 Ko̱ ta̱ i̱ncha kintꞌé ngayjee̱ ni xi títsꞌín Jesu xu̱ta̱ xi tjín a̱nte Judea̱, xi tjín nanki Jerusalen, xi tjín a̱nte Idumea̱, xi tjín ngabantá ntáje̱ Jordan, ko̱ xi tjín a̱ndaihi̱ nanki Tiro̱ ko̱ nanki Sidon. Kui kju̱a̱ha nga i̱ncha jꞌaise tentehe̱ ra̱.
\p
\v 9 A̱sꞌa̱i yꞌéxá Jesu já niꞌyakuyáha̱ xi má nga kꞌu̱éndaha̱ nku tsutsu, tu̱ xi najmi ku̱a̱si̱nneꞌyúhu̱n ra̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ nkjin xi kama ñjakú yo̱.
\v 10 A̱tꞌaha̱ ngatentee̱ xu̱ta̱ xi uhu̱n i̱xí tíi̱ncha basinneꞌyúhún ra̱ nga mjehe̱ tsꞌi̱ínko̱ho̱, a̱tꞌaha̱ nkjin ṉkjún maha xu̱ta̱ un xi kitsꞌínnkihi̱.
\p
\v 11 Ko̱ máha jánindoo̱, nkꞌie nga i̱ncha kikie Jesu, tsinchakúnchꞌintꞌaha̱ ko̱ bꞌi̱ i̱ncha kitsú nga kikjintáya:
\p —¡Ji xi Ntíhi̱ Nti̱a̱ná!
\p
\v 12 Tu̱nga ndjáhá kinchja̱ko̱ Jesu jánindoo̱ tu̱ xi najmi i̱ncha ku̱i̱tsu̱yaha yáha Jesu.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsjá xáha̱ Jesu já postru̱ xi te joo̱
\r (Mt. 10:1-4; Lc. 6:12-16)
\p
\v 13 A̱sꞌa̱i ngjinji Jesu nku a̱sunntu tje̱nki̱. Kinchja̱ha̱ já xi jꞌájin nga kjꞌu̱a̱ísehe̱ ko̱ i̱ncha jꞌai jóo̱.
\v 14 Te jo maha já xi jꞌájin tu̱ xi tsjénko̱ho̱ ra̱ ko̱ tu̱ xi tsꞌi̱ínkjihi nga kꞌu̱éni̱jmí éhe̱n Nti̱a̱ná. Já postru̱ kitsúhu̱ jóo̱.\f + \fr 3:14 \ft “Xi kisꞌexá” tsuhu̱ ra̱ “nda̱ postru̱” ko̱ a ra̱ “já postru̱”.\f*
\v 15 Kitsjáha̱ jóo̱ nga ngajoho̱ tsꞌi̱ínnkihi̱ ra̱ xu̱ta̱ ko̱ nga kꞌo̱nsje jáninda xi tjíntujíhi̱n xu̱ta̱.
\p
\v 16 Kui xuꞌbi̱ já te jo xi jꞌájin Jesu: Simon xi kitsjá jꞌáíhi̱n nga kui xi ta̱ Pedro̱ kꞌúín;
\v 17 Santiago̱ ko̱ Jua xi ntsꞌe̱ maha xinkjín, xi jáha̱ Zebedeo̱ maha. Jesu ta̱ kitsjá jꞌáíhi̱n já xi joo̱ nga ta̱ kꞌúín Boanerge̱, kui jꞌáín xi tsuhu̱ ra̱: Ntíhi̱ Chꞌo̱n.
\v 18 Jꞌájin ya: Andre, Felipe̱, Bartolome, Mateo̱, Toma, Santiago̱ xi ntíhi̱ Alfeo̱, Tadeo̱, Simon xi mako̱ já cananista,
\v 19 ko̱ Juda̱ Iscariote̱ xi a̱skahan kitsꞌínkjasꞌen Jesu.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu nda̱ninda Beelzebu
\r (Mt. 12:22-32; Lc. 11:14-23; 12:10)
\p
\v 20 A̱sꞌa̱i kikꞌóya ngáha Jesu niꞌyaha̱ ko̱ ta̱ kama ñjakú ṉkjúhún ngáha xu̱ta̱, nga santaha najmi kama i̱ncha kikjine ni̱ñu̱.
\v 21 Nkꞌie nga kintꞌé xu̱ta̱ xinkjín Jesu niu̱, i̱ncha jꞌaingisjaihi̱. A̱tꞌaha̱ bꞌa̱ kitsú xu̱ta̱ nga ja tíma luku̱ Jesu.
\p
\v 22 Máha já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ xi i̱ncha nibaha nanki Jerusalen, kui xi bꞌa̱ kitsú:
\p —Nda̱ninda Beelzebu xi nda̱ninda kꞌaku̱hu̱ jánindoo̱ tíjñajihi̱n nda̱i̱. Kui nga ngaꞌyúhu̱n nda̱ninda kꞌaku̱hu̱ jánindoo̱ tímꞌosjeko̱ho jánindoo̱.
\p
\v 23 A̱sꞌa̱i kinchja̱ha̱ Jesu jóo̱ ko̱ yꞌéjña chu̱ba̱yaha̱ nga tsakúya:
\p —Jun, ¿nkú tsꞌín ka̱maha tsa nda̱nindoo̱ ta̱ kuihi kꞌo̱nsje suba yjoho̱?
\v 24 Xu̱ta̱ xi tjín má nga batéxuma nku nda̱ rei̱, tsa ta̱ kuihi fi kontra̱ha̱ xinkjín, ndaha̱chí najmi tse maha̱ má nga batéxuma nda̱ rei̱ xuꞌbo̱.
\v 25 Ko̱ tsa xu̱ta̱ xi tjíntu nku niꞌya fi kontra̱ha̱ xinkjín, ndaha̱chí najmi ta̱ sꞌehe̱ ra̱ ngaꞌyún.
\v 26 Bꞌa̱ ta̱ tsꞌín tíjña tsꞌe̱ nda̱nindoo̱. Tsa Satana ku̱a̱kjánya yjoho̱ nga ta̱ kuihi ngju̱a̱i̱ kontra̱ yjoho, ndaha̱chí najmi tse ka̱maha̱ nga kꞌúéjña. Tu̱ sa ní ku̱i̱chúkje ni̱stjihi̱n.
\p
\v 27 ’Ndaha nku najmi ma fasꞌen niꞌyaha̱ nku nda̱ xi ꞌyún tjíhi̱n ngaꞌyún ko̱ kjéꞌaha̱ ni xi tjíhín. Tjín níhi nga tjun kꞌu̱éꞌyún ndo̱. Bꞌa̱ tsꞌín ka̱ma kjéꞌaha̱ ra̱ ni xi tjíhi̱n ndo̱ niꞌyaha̱.
\p
\v 28 ’Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Ka̱ma ndyjatꞌaha̱ ngatentee̱ ngatitsuhu̱n xu̱ta̱ ko̱ ngatentee̱ tu̱ mí én chꞌon tsuhú ni xi kitsú.
\v 29 Tu̱nga xi chꞌon ku̱i̱tsu̱hu̱ Espiri̱tu̱ Santo̱, kui xi najmi ta̱ ka̱ma ndyjatꞌaha̱ ra̱. Nku jé xi najmi ta̱ ka̱maha̱ ra̱ ndyja̱ha tsꞌi̱ín.
\p
\v 30 Bꞌa̱ kitsú Jesu a̱tꞌaha̱: “Nda̱nindoo̱ tíjñajihi̱n”, i̱ncha kitsú jóo̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsúya Jesu yá xi na̱aha̱ ko̱ yá xi já ntsꞌe̱
\r (Mt. 12:46-50; Lc. 8:19-21)
\p
\v 31 Ja kamoo̱. Jꞌai na̱aha̱ ko̱ já ntsꞌe̱ Jesu. Na̱tsiu̱n tsincha nga kitsꞌínkji xi ngji nchja̱ha̱ Jesu.
\v 32 A̱sꞌa̱i xu̱ta̱ xi kabꞌentutꞌáha̱ bꞌa̱ kitsúhu̱:
\p —Na̱ahi̱, já ntsꞌei ko̱ jminchjín nichjai kabincha na̱tsin ján. Mje rúhu̱ ku̱i̱nchja̱ko̱hi.
\p
\v 33 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —¿Yá xi nána̱ ko̱ yá xi já ntsꞌé?
\p
\v 34 A̱sꞌa̱i tsasehe̱ xu̱ta̱ xi kabꞌentutꞌáha̱ ko̱ bꞌi̱ kitsú:
\p —Kui xu̱ta̱ xuꞌbi̱ xi nána̱ ko̱ já ntsꞌé.
\v 35 Tu̱ yáhá ni xi tsꞌi̱íntjusun xi nkú tsꞌín mjehe̱ Nti̱a̱ná, kui xi nda̱ ntsꞌé, na̱ nichja ko̱ nána̱.
\c 4
\s Bꞌi̱ tsꞌín tsakúya Jesu nga kitsꞌínchjén nku nda̱ xi tsaténdzjo xujmá
\r (Mt. 13:1-9; Lc. 8:4-8)
\p
\v 1 Nku ni̱yá Jesu tsakúyaha̱ xu̱ta̱ éhe̱n Nti̱a̱ná a̱ndai ntáchakꞌuu̱n, ko̱ tu̱ ni xí nkjihín xu̱ta̱ kama ñjakútꞌaha̱. Kui nga nku tsutsu ngjikꞌiejñayaha ko̱ ngayjee̱ xu̱to̱ a̱ndai ntóo̱ tsincha.
\v 2 Nkjin tíkjá ni tsakúyaha̱ nga yꞌéjña chu̱ba̱yaha̱. Bꞌi̱ kitsú:
\p
\v 3 —Tjenñju. Nku nda̱ ngjiténdzjo xujmá.
\v 4 Nkꞌie nga tíbaténdzjo xujmóo̱, kꞌu̱a̱ xi tsixuntu a̱ndai ni̱yóo̱. A̱sꞌa̱i i̱ncha jꞌai ni̱see̱ ko̱ kikjine xujmá xuꞌbo̱.
\v 5 Kꞌu̱a̱ xi tsixuntu a̱jin ndji̱o̱ má nga najmi ꞌyún tjín ninte. Ki̱tsa̱ jasu xujmóo̱, a̱tꞌaha̱ najmi ꞌyún tjain nintee̱.
\v 6 Tu̱nga nkꞌiehé nga tsitju tsꞌíu̱, kitsꞌínchjaha̱n ko̱ kixí, a̱tꞌaha̱ najmi ꞌyún ngjiyanji kja̱ma̱ha̱.
\v 7 Kꞌu̱a̱ ngá xi tsixuntu a̱jin naꞌyóo̱. Kisá naꞌyóo̱ ko̱ najmi kitsjántehe̱ nga nda sa̱á xujmá xuꞌbo̱. Najmi chumi nihi kitsjá.
\v 8 Tu̱nga kꞌu̱a̱há ngá xi tsixuntu má nga nda nankiu̱. Jasu xujmá xuꞌbo̱ ko̱ kisá. Tu̱ xí tsehé ni xi kitsjá. Tjín xujmóo̱ xi kitsjá katé tjíhin, tjín xi kitsjá cháte ko̱ te tjíhin, ko̱ tjín ngá xi kitsjá unchan tjíhin.
\p
\v 9 Ko̱ bꞌi̱ kitsú sa:
\p —Xi tje̱n tja̱ba̱xínñju, katasínñju.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsúya Jesu á tu̱ subahá yꞌéjña chu̱ba̱yaha nga tsakúya
\r (Mt. 13:10-17; Lc. 8:9-10)
\p
\v 10 A̱skahan nkꞌie nga yꞌejña suba Jesu, xu̱ta̱ xi kabinchatꞌaha̱ ko̱ já niꞌyakuyá xi te joo̱ i̱ncha kingjásjaiyaha̱ mí nihi xi tsakúya nga yꞌéjña chu̱ba̱ya.
\p
\v 11 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Jun ja kikꞌa̱i̱nu̱u nga ka̱mankjinnu̱u ni xi ꞌma tíjña tsꞌe̱ xi nkú tsꞌín batéxuma Nti̱a̱ná. Tu̱nga xu̱ta̱ xi kꞌoo̱ tu̱ sꞌejña chu̱ba̱yahá ra̱,
\v 12 tu̱ xi ndaha tsa ku̱a̱se̱he tu̱nga najmi sku̱e̱hé, ko̱ ndaha tsa ku̱a̱sínñju tu̱nga najmi ka̱mankjihín ra̱. Bꞌa̱ tsꞌín najmi ngju̱a̱i̱kjꞌáha̱ ra̱ ani̱ma̱ha̱ ko̱ najmi nꞌe̱ndyjatꞌaha̱ ra̱ ngatitsuhu̱n.
\s Bꞌi̱ tsꞌín tsakúya Jesu xi nkú tsꞌín tsꞌínkjáíhi̱n xu̱ta̱ éhe̱n Nti̱a̱ná
\r (Mt. 13:18-23; Lc. 8:11-15)
\p
\v 13 Bꞌi̱ kitsú ya Jesu:
\p —¿A najmi mankjinnu̱u nkú tsuhu̱ ra̱ én xi kuakꞌiejñá chu̱ba̱ya? Tsa najmi kamankjinnu̱u, ¿nkú tsꞌín ka̱mankjin tentehe̱nu̱u én xi bakuyá nga bꞌejñá chu̱ba̱ya?
\p
\v 14 ’Nda̱ xi tsaténdzjo xujmóo̱, kui xi nkú joyaha xi bꞌéni̱jmí éhe̱n Nti̱a̱ná.
\v 15 Tjín xu̱ta̱ xi bꞌa̱ kꞌun xi nkú joyaha xujmá xi tsixuntu a̱ndai ni̱yóo̱. Nkꞌie nga ntꞌé ée̱n, tje̱nꞌyún nibáhá Satana ko̱ kjexín én xi ja kisꞌentje̱jin ani̱ma̱ha̱.
\p
\v 16 ’Tjín ngá xu̱ta̱ xi bꞌa̱ kꞌun xi nkú joyaha xujmá xi tsixuntu a̱jin ndji̱o̱. Nkꞌie nga ntꞌé ée̱n, tje̱nꞌyún tsjohó tsꞌín tsꞌínkjáíhi̱n.
\v 17 Tu̱nga najmi ꞌyúhún tjíhi̱n kja̱ma̱ a̱jin ani̱ma̱ha̱ ko̱ najmi ndjá bincha. Nkꞌie nga sakúhu̱ kju̱a̱sti ko̱ nkꞌie nga nꞌe uncha tu̱ nga̱tꞌaha̱ ée̱n, tsꞌín tꞌaxíhi̱n yjoho̱ ée̱n.
\p
\v 18 ’Tjín ngá xu̱ta̱ xi bꞌa̱ kꞌun xi nkú joyaha xujmá xi tsixuntu a̱jin naꞌyóo̱. Kui xu̱ta̱ha xi ta̱ ntꞌé ée̱n,
\v 19 tu̱nga ni xi tjíhín a̱sunntei̱ sꞌenta̱ha̱ ra̱, kju̱a̱nchi̱nóo̱ bꞌana̱cha̱ha̱, ko̱ ma mje tentehe̱ ni xi tjín. Bꞌa̱ tsꞌín najmi sakúntehe̱ ra̱ nga nda sa̱áha ée̱n a̱jin ani̱ma̱ha̱ xu̱ta̱ xuꞌbo̱ ko̱ najmi tsjá cha̱n.
\p
\v 20 ’Tu̱nga tjíhín xu̱ta̱ xi bꞌa̱ kꞌun xi nkú joyaha xujmá xi tsixuntu nanki xi ndoo̱. Kui xu̱ta̱ha xi ntꞌé ée̱n ko̱ tsꞌínkjáíhi̱n. Nda tsꞌín nga bꞌentu. Kui xi bꞌa̱ joyaha xujmá xi tsjá katé tjíhin, ko̱ tsa cháte ko̱ te tjíhin, ko̱ tsa unchan tjíhin.
\s Bꞌi̱ tsꞌín tsakúya Jesu nga najmi ma sꞌejña ꞌma éhe̱n
\r (Lc. 8:16-18)
\p
\v 21 Bꞌi̱ ta̱ kitsú sa Jesu:
\p —¿A tjín xi bꞌéti nku ndꞌí tu̱ xi kꞌu̱éjñaha kintehe̱ nku kaxa̱ a ra̱ kintehe̱ nku kama̱? ¿A najmi bꞌéjña nkꞌahá?
\v 22 A̱tꞌaha̱ ngayjee̱ ni xi ꞌma tíjña ndꞌa̱i̱, ku̱i̱chú ni̱stjin nga sꞌe̱jña chji. Ko̱ ngayjee̱ ni xi najmi tíjña chji ndꞌa̱i̱, ku̱i̱chú ni̱stjin nga ku̱i̱tju chji.
\v 23 Xi tje̱n tja̱ba̱xínñju, katasínñju.
\p
\v 24 Bꞌi̱ ta̱ kitsú sa Jesu:
\p —ꞌYún nda ta̱sinñjuhu̱u ni xi tínuꞌyó. Xi nkú tsꞌín nda ku̱a̱sinñju, bꞌa̱ tsꞌín nda ka̱mankjinnu̱u, ko̱ ꞌyún kꞌu̱a̱i̱ sanu̱u nga ka̱mankjinnu̱u ni xi tínuꞌyó.
\v 25 A̱tꞌaha̱ xi ba̱sínñju ni xi bakuyá, kui xi kꞌu̱a̱i̱ saha̱ nga ka̱mankjihi̱n. Tu̱nga xi najmi ba̱sínñju, chjúꞌaha̱ santaha ni xi i̱chí mankjihi̱n.
\s Bꞌi̱ tsꞌín tsakúya Jesu nga kitsꞌínchjén // nku xujmá xi sá suba
\p
\v 26 Bꞌi̱ ta̱ kitsú sa Jesu:
\p —Má batéxuma Nti̱a̱ná, kui xi bꞌa̱ joyaha ni xi ma nkꞌie nga nku nda̱ baténdzjo xujmá.
\v 27 Tsa kjife ndo̱ ko̱ tsa tíjña tíkꞌun, ndaha tsa nga ni̱stjiu̱n ko̱ ndaha tsa nga ni̱stje̱n, fasu xujmóo̱ ko̱ sá. Najmi be ndo̱ á bꞌa̱ maha.
\v 28 A̱tꞌaha̱ tꞌanankiu̱ tsꞌín nga sá kui ni ján. Títjun tjuhu̱ ntsꞌén, a̱sꞌa̱i tjuhu̱ xka̱, a̱skahan xu, ko̱ ja kamoo̱ sꞌehe̱ xujmá.
\v 29 Nkꞌie nga ja chu̱ba̱ha̱, a̱sꞌa̱i bate ndo̱ niu̱, a̱tꞌaha̱ ja kuichu ni̱stjin nga stí.
\s Bꞌi̱ tsꞌín tsakúya Jesu nga kitsꞌínchjén // nku kꞌun mostasa̱
\r (Mt. 13:31-32; Lc. 13:18-19)
\p
\v 30 Bꞌi̱ ta̱ kitsú sa Jesu:
\p —¿Mí nihi xi kꞌuejñá chu̱ba̱yako̱hona xi nkú tsꞌín batéxuma Nti̱a̱ná? ¿Mí éhen xi tsꞌinchjén nga kꞌuejñá chu̱ba̱yahana?
\v 31 Kui xi nkú joyaha nku kꞌun mostasa̱ xi sꞌentje̱. Kui kꞌun xuꞌbi̱ xi ꞌyún i̱chí sa nga kꞌun xi kꞌoo̱ xi tjín a̱sunntee̱.
\v 32 Tu̱nga nkꞌiehé nga ja sꞌentje̱, a̱sꞌa̱i sá ko̱ ꞌyún chánka ma sa nga ni ntje̱ xi kꞌoo̱. I ṉkjún ma tjiaha̱, nga santaha ni̱see̱ tsꞌínndaꞌá nu̱ba̱ha̱ má nkꞌíéhe̱n tjiaha̱ yóo̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín tsakúya Jesu
\r (Mt. 13:34-35)
\p
\v 33 Jesu yꞌéjña chu̱ba̱yaha̱ xu̱ta̱ nga tsakúyaha̱. Ni xi ma chu̱ba̱yaha̱ ra̱ xu̱ta̱, kui nihi xi kitsꞌínchjén.
\v 34 Najmi tsakúya tsa najmi yꞌéjña chu̱ba̱ya. Tu̱nga máha já niꞌyakuyáha̱, najmi yꞌéjña chu̱ba̱yaha̱ nga tsakúyaha̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌínkꞌíéjyu Jesu ntjo̱ ko̱ ntáchakꞌuu̱n
\r (Mt. 8:23-27; Lc. 8:22-25)
\p
\v 35 Ta̱ kuihi ni̱stjin xuꞌbo̱ nkú ma nga ja tíma jyun, bꞌi̱ kitsúhu̱ Jesu já niꞌyakuyáha̱:
\p —Tjián ngabantá ján.
\p
\v 36 A̱sꞌa̱i kitsꞌínkji xu̱ta̱ nkjiu̱n ko̱ tsutsu xi tu̱ bꞌa̱ tsꞌín jahá kabꞌeya i̱ncha ngjiko̱. Ta̱ i̱ncha kitsjennkíhi̱ kjꞌa̱í sa tsutsu.
\v 37 Tu̱ ni xi kamahá, tu̱ i̱ncha kamanehé nku ntjo̱ xi tu̱ xí ꞌyúhún, ko̱ tꞌéhe̱n ntáchakꞌuu̱n ni xi nkjún kitsꞌíhi̱n tsutsuu̱, nga santaha ja ma tséhé ni ntánijua xi tífasꞌehe̱n.
\p
\v 38 Tu̱nga máha Jesu, kjife a̱stu̱n tsutsuu̱ nga kabꞌénki nku ni nintaku̱. A̱sꞌa̱i já niꞌyakuyáha̱ ngji tsꞌínkjꞌáha̱ ko̱ bꞌa̱ kitsúhu̱:
\p —Ji nda̱ maestru̱, ¿á najmi nkjún tímaha ri? ¡Ja ku̱a̱yáá e̱i̱ ni̱!
\p
\v 39 A̱sꞌa̱i tsisintje̱n Jesu ko̱ ndjá kinchja̱ko̱ ntjo̱ ko̱ ntáchakꞌuu̱n nga bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —¡Tjenjyúí! ¡Tjentꞌíáhi̱!
\p Kitsjenjyú ntjo̱ ko̱ kisꞌe jyujyu.
\p
\v 40 A̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsúhu̱ já niꞌyakuyáha̱:
\p —¿Á bꞌa̱ nkjún tsꞌín binkjuhunnu? ¿Á najmi sꞌejihi̱nnu̱u Nti̱a̱ná?
\p
\v 41 Tu̱ xí i̱ncha kitsankjúhún jóo̱ ko̱ bꞌi̱ ngján bꞌi̱ kitsúhu̱ xinkjín:
\p —¿Yá nda̱ha xuꞌbi̱ nga santaha ntjo̱ ko̱ ntáchakꞌuu̱n ntꞌéꞌéhe̱n ra̱?
\c 5
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌín nda̱íhi̱ Jesu nku nda̱ xi tíjñajihi̱n nda̱nindoo̱
\r (Mt. 8:28-34; Lc. 8:26-39)
\p
\v 1 A̱sꞌa̱i i̱ncha tsichu nankihi̱ xu̱ta̱ Gerasa̱, nanki xi tíjña ngabantá ntáchakꞌuu̱n.
\v 2 Nkꞌie nga tsitjujen Jesu tsutsuu̱, tje̱nꞌyún jꞌaikꞌúhún ra̱ nku nda̱ xi tsitjujin tsjóo̱. Nda̱nindoo̱ tíjñajihi̱n ndo̱.
\v 3 A̱jin tsjóo̱ bꞌejña ko̱ najmi chꞌa ta̱ ma tsꞌínkꞌíéjñaꞌyúhu̱n ra̱, ndaha tsa nꞌúki̱cha̱ sꞌe̱ꞌyúnko̱ho.
\v 4 A̱tꞌaha̱ nkjin ṉkjún ni̱yá kisꞌeꞌyúnko̱ho nꞌúki̱cha̱ sjai ko̱ ntsja, tu̱nga kikjeti̱yahá nꞌúki̱cha̱ ntsja ko̱ kitsꞌín xi̱xi̱ nꞌúki̱cha̱ sjai. Najmi tjín xi ma tsꞌínkꞌíéjña jyuhu̱ ndo̱.
\v 5 Ni̱stjin ni̱stje̱n fatsúꞌbajín tsjóo̱ ko̱ jñóo̱ nga kjintáya ko̱ nga ndji̱o̱ tsꞌínꞌunko̱ho̱ ra̱ yjoho̱.
\p
\v 6 Nkꞌie nga kjin tje̱n sa Jesu, kikiehe̱ ndo̱ ko̱ tsangatsanka nga jꞌaisinkúnchꞌintꞌaha̱.
\v 7 ꞌYún kikjintáya nga bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —Ji Jesu, Ntíhi̱ Nti̱a̱ nku tutu xi tíjña nkꞌa ján, ¿mí nihi xi tjínko̱hi an? Nti̱a̱ nku tutuu̱ tíbená. Tíbankihi nga najmi tu̱ ꞌba̱i̱ní kju̱a̱ni̱ma̱.
\p
\v 8 Bꞌa̱ tsꞌín kinchja̱ ndo̱ a̱tꞌaha̱ Jesu bꞌa̱ kitsúhu̱:
\p —¡Ji nda̱ninda, ti̱tjusje̱jihi̱n ndo̱!
\p
\v 9 A̱sꞌa̱i Jesu kingjásjaiyaha̱:
\p —¿Nkú ꞌmihi?
\p Bꞌa̱ kitsú jánindoo̱:
\p —Legion ꞌmini̱ a̱tꞌaha̱ tu̱ xí nkjihín maha̱ni̱.
\p
\v 10 A̱sꞌa̱i ꞌyún ṉkjún i̱ncha tsankihi̱ Jesu nga najmi tu̱ tsꞌi̱ínkji tꞌaxíhi̱n.
\v 11 Xi tje̱hen nku a̱sunntu tje̱nki̱ nkjin ṉkjún chi̱nka̱ tíi̱ncha kjine jñá.
\v 12 A̱sꞌa̱i jánindoo̱ i̱ncha tsankihi̱ Jesu:
\p —Nꞌe̱kjíni̱ má tjíma chi̱nko̱ tu̱ xi ku̱i̱tjásꞌe̱njihi̱n ri̱.
\p
\v 13 A̱sꞌa̱i Jesu kitsjántehe̱ jánindoo̱. I̱ncha tsitjujíhi̱n ndo̱ nga i̱ncha ngjikjasꞌenjihi̱n chi̱nko̱. Jo ra̱ mii̱ maha chi̱nko̱. Tsangatsanka chi̱nko̱ nga kikjaníkjꞌantjai yjoho̱ má nkꞌantjaihi̱ yo̱ ko̱ tsixuntujín ntáchakꞌuu̱n. Yo̱ jesunjin ntá.
\p
\v 14 A̱sꞌa̱i i̱ncha tsanka já xi tíi̱ncha kunntá chi̱nko̱. Ngji tsúyaha̱ xu̱ta̱ xi tjín a̱jin na̱nti̱o̱ ko̱ a̱ndai na̱nti̱o̱. A̱sꞌa̱i i̱ncha jꞌaisehe̱ xu̱ta̱ ni xi kamoo̱.
\v 15 Jꞌai má tíjña Jesu ko̱ kikie nga kabꞌejña yo̱ nda̱ xi tsitjujíhi̱n jáninda xi tu̱ xí nkjihín maha. Ja yja ngáha najyun ko̱ ja nda je je ngáha. I̱ncha kitsankjún jóo̱.
\p
\v 16 Já xi kikie ni xi kamoo̱ i̱ncha kitsúyaha̱ xu̱ta̱ xingisoo̱ ni xi kamaha̱ ndo̱ ko̱ ni xi i̱ncha kamaha̱ chi̱nko̱.
\v 17 A̱sꞌa̱i xu̱ta̱ na̱nti̱o̱ tsankihi̱ Jesu nga ku̱i̱tju nankihi̱.
\v 18 Nkꞌie nga tífasꞌen ngáha Jesu tsutsuu̱, nda̱ xi tsitjujíhi̱n jánindoo̱ mjehe̱ nga tsjénnkihi̱ ko̱ tsankihi̱ kju̱a̱.
\v 19 Tu̱nga najmi kitsjántehé ra̱ Jesu. Bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —Tꞌin niꞌyahi̱ ko̱ tꞌihi̱nse̱i̱hi̱ xu̱ta̱ xinki̱. Tꞌinyaihi̱ ngayjee̱ ni xi kuatsꞌínko̱hi Nti̱a̱ná ko̱ xi nkú tsꞌín kama ni̱ma̱ha̱ ji.
\p
\v 20 A̱sꞌa̱i ngji ndo̱ ko̱ kikꞌatutsꞌi̱hi̱n nga kitsúya a̱nte Decapo̱li̱ ngayjee̱ ni xi kitsꞌínko̱ho̱ Jesu. Ngatentee̱ xu̱ta̱ xi tjín yo̱ i̱ncha kama nkjúhu̱n niu̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌínnkihi̱ Jesu nku ta̱kjín // ko̱ nku ta̱chju̱ún
\r (Mt. 9:18-26; Lc. 8:40-56)
\p
\v 21 Nkꞌie nga ja kikꞌóyako̱ ngáha Jesu tsutsuu̱ ngabantá ntáchakꞌuu̱n, a̱sꞌa̱i nkjin ṉkjún xu̱ta̱ kama ñjakútꞌaha̱ ko̱ yꞌejña Jesu a̱ndai ntáchakꞌuu̱n.
\v 22 A̱sꞌa̱i jꞌai nku nda̱ xi ꞌmi Jairo̱ xi ta̱ nku nda̱ kꞌaku̱hu̱ niꞌya sinagoga̱. Nkꞌie nga kikie Jesu, tsasinkúnchꞌintꞌaha̱
\v 23 ko̱ tsankihi̱ nga ku̱a̱si̱nko̱ho̱. Bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —Ta̱kjín i̱chína̱ ja tíꞌme. Nibángjennéí ntsa̱i̱ ntína̱ tu̱ xi ka̱mandaha ko̱ kjꞌu̱a̱íya ngáha̱ ra̱.
\p
\v 24 A̱sꞌa̱i ngjiko̱ Jesu ndo̱, ko̱ nkjin ṉkjún xu̱ta̱ kitsjennkíhi̱ nga i̱xí tsinchaneꞌyúhún ra̱.
\p
\v 25 Ta̱ tje̱njihi̱n xu̱ta̱ nkjiu̱n nku ta̱chju̱ún xi tjíhi̱n te jo nú nga jní títsꞌínkꞌiehe̱n.
\v 26 Kui xi nkjin kju̱a̱ni̱ma̱ kikie a̱ya ntsja já chji̱ne̱nkiu̱. Santaha kitsꞌínkje ngayjee̱ ni xi tjíhín, tu̱nga ndahá i̱chí najmi kamanda. Tu̱ sa ní ꞌyún ngjitse chꞌihi̱n.
\p
\v 27 Nkꞌie nga kintꞌé ta̱chjúu̱n ni xi títsꞌín Jesu, a̱sꞌa̱i jꞌai tje̱nnki Jesu a̱jihi̱n xu̱ta̱ nkjiu̱n. Jꞌaikꞌúhu̱n ko̱ kitsꞌínko̱ najyun xi yja Jesu.
\v 28 A̱tꞌaha̱ bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌínnkjinkꞌun: “Tsa tu̱ najyuhu̱n tsꞌinko̱ sa, ka̱manda ngáhana.”
\v 29 Nkꞌie nga bꞌa̱ kitsꞌín, tje̱nꞌyún kitikjáyahá ra̱ jníu̱ ko̱ ndzjen kamaha̱ yjonintehe̱ ta̱chjúu̱n nga kama nkihi̱ chꞌin xi kꞌuhu̱n.
\p
\v 30 Tu̱nga kikiehé Jesu nga tsitjujíhi̱n ngaꞌyún. Kitsꞌínkꞌótjiya nga tsasehe̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n ko̱ bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —¿Yá xi kuatsꞌínko̱ najyunna̱?
\p
\v 31 A̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsú já niꞌyakuyáha̱:
\p —Tíyai nga xu̱ta̱ nkjiu̱n tíbasinneꞌyíhin. Á: “¿Yá xi kuatsꞌínko̱ najyunna̱?”, tíbixíhinni.
\v 32 Tu̱nga tu̱ nku nga tsasehé ra̱ Jesu xu̱ta̱ xi kabinchandaihi̱ tu̱ xi sku̱e̱he yá xi bꞌa̱ kitsꞌíu̱n.
\p
\v 33 Máha ta̱chjúu̱n, nkꞌie nga kikie ni xi kamatꞌain, a̱sꞌa̱i i̱xí tsꞌatsé nkjúhún nga jꞌaisinkúnchꞌintꞌaha̱ Jesu ko̱ kitsúya kixi̱ kixi̱hi̱ mí kju̱a̱ha nga bꞌa̱ kitsꞌíhin.
\v 34 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsúhu̱ Jesu:
\p —Ji ntína̱, a̱tꞌaha̱ kuasꞌejihin nga Nti̱a̱ná kitsꞌín nibána, kui nga kama nkihi ri. Kasꞌehi kju̱a̱jyu nga tꞌin ko̱ katumandaihi̱ chꞌin xi kꞌuhin.
\p
\v 35 Nkꞌie nga bꞌa̱ ta̱ títsuhu Jesu, tu̱ i̱ncha jꞌaihí kꞌu̱a̱ já xi nibaha niꞌyaha̱ nda̱ kꞌaku̱hu̱ niꞌya sinagoga̱ ko̱ bꞌa̱ i̱ncha kitsúhu̱:
\p —Ja kꞌuen ta̱kjíhi̱n. Najmi ta̱ nꞌestihi̱ ri̱ nda̱ maestru̱.
\p
\v 36 Tu̱nga najmi kitsꞌínsihín ra̱ Jesu ni xi kitsú jóo̱. A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsúhu̱ ndo̱:
\p —Najmi tu̱ binkjuin. Tu̱ nkú kasꞌejihín ri an.
\p
\v 37 Najmi kitsjánte Jesu tsa kjꞌa̱í xu̱ta̱ tsjénnkihi̱, tu̱ Pedro̱ sahá, Santiago̱ ko̱ Jua xi ntsꞌe̱ maha Santiago̱.
\v 38 Nkꞌie nga i̱ncha tsichu niꞌyaha̱ nda̱ kꞌaku̱, kikie Jesu nga xa̱áha̱n tíma ko̱ nga tíi̱ncha kjintá xu̱ta̱ nga ꞌyún tíi̱ncha kjintáya.
\v 39 A̱sꞌa̱i jasꞌen Jesu ko̱ bꞌi̱ kitsú:
\p —¿Á xa̱áha̱n tínꞌehenu ko̱ tíchꞌíhinu? Najmi kaꞌme ta̱kjíu̱n. Tu̱ kjifehé.
\p
\v 40 Tsajnukiehe̱ xu̱ta̱ xi kama ñjakú yo̱, tu̱nga kikꞌonsjehé Jesu ngatentee̱ xu̱to̱. A̱sꞌa̱i tu̱ na̱ꞌmihi̱ ní ko̱ na̱aha̱ ta̱kjíu̱n ko̱ já niꞌyakuyáha̱ xi tje̱nko̱, kui xi jasꞌenko̱ má xi tje̱hen kjijña ta̱kjíu̱n.
\v 41 Jakjꞌá ntsja ko̱ bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —Talita̱, kuu̱m —kui éi̱n xi tsuhu̱ ra̱: Ta̱kjín, ji tínchjako̱ho, ti̱síntje̱i̱n.
\p
\v 42 Tje̱nꞌyún tsisintje̱hén ta̱kjíu̱n ko̱ kikjatsúꞌba ngáha. Tu̱ ni xí kama nkjúhu̱n ra̱ xu̱ta̱ xi tjíntu yo̱ ni xi kamoo̱.
\v 43 Tu̱nga bꞌa̱há kitsú Jesu nga najmi tu̱ chꞌa xi kꞌúínyaha̱ niu̱. Ko̱ bꞌa̱ kitsú nga kꞌu̱a̱i̱hi̱ nichine ta̱kjíu̱n. Te jo nú tjíhi̱n ta̱kjíu̱n nga bꞌa̱ kamoo̱.
\c 6
\s Bꞌi̱ tsꞌín najmi kinꞌekjáíhi̱n Jesu
\r (Mt. 13:53-58; Lc. 4:16-30)
\p
\v 1 A̱sꞌa̱i tsitju Jesu yo̱ nga ngji ngáha nankihi̱ ko̱ kitsjennkíhi̱ já niꞌyakuyáha̱.
\v 2 Nkꞌie nga tsichu xua̱tu̱ tsakúya niꞌya sinagoga̱. Kama nkjúhu̱n xu̱ta̱ xi tjín yo̱ nkꞌie nga kintꞌé xi nkú tsꞌín tíbakúya. Bꞌa̱ i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín:
\p —¿Má ngjikjꞌáha nda̱i̱ ngayjee̱ ni xuꞌbi̱? ¿Mí kju̱a̱nkjinkꞌun na̱nka̱ha xi kikꞌa̱i̱hi̱ ko̱ á maha̱ ra̱ tsꞌíhin kju̱a̱nkjún?
\v 3 ¿A najmi kuihí nda̱i̱ xi nda̱ chji̱ne̱yóo̱, xi ntíhi̱ Maria̱ ko̱ já ntsꞌe̱ maha Santiago̱, Kuse, Juda̱ ko̱ Simon? ¿A najmi e̱i̱hí ta̱ tjíntujínná jminchjín nichja nda̱i̱?
\p Kui nga najmi i̱ncha kama kitsꞌínkjáíhi̱n ra̱.
\v 4 Tu̱nga bꞌa̱há kitsúhu̱ Jesu xu̱ta̱ nkjiu̱n:
\p —Tu̱ má xi tje̱hén ni yankjún nku nda̱ profeta̱. Nkuhú nankihi̱ ko̱ a̱jihi̱n xu̱ta̱ xinkjín ko̱ niꞌyaha̱ najmi bꞌa̱ nꞌehe̱.
\p
\v 5 Ndaha nku kju̱a̱nkjún najmi kamaha̱ kitsꞌín yo̱. Tu̱ chubahá xu̱ta̱ un xi kingjénne ntsja nga kitsꞌínnkihi̱.
\v 6 Kama nkjúhu̱n Jesu, a̱tꞌaha̱ najmi sꞌejihi̱n xu̱ta̱ nga Nti̱a̱ná kitsꞌín nibáha̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsúyaha̱ Jesu já postru̱ xi nkú i̱ncha tsꞌi̱ín nga kꞌu̱éni̱jmí
\r (Mt. 10:5-15; Lc. 9:1-6)
\p Kikjatsúꞌba Jesu nga tsakúya a̱nte xi tjíndai yo̱.
\v 7 A̱sꞌa̱i kinchja̱ha̱ já niꞌyakuyá xi te joo̱ ko̱ kikꞌatutsꞌi̱hi̱n nga jo jo kitsꞌínkꞌa xinkjín nga kitsꞌínkji. Kitsjáha̱ nga ngajoho̱ Jesu ka̱maha̱ jóo̱ kꞌo̱nsje jáninda xi tjíntujíhi̱n xu̱ta̱.
\v 8 Bꞌa̱ kitsúhu̱ nga najmi chumi nihi xi kꞌu̱a̱ nga i̱ncha tsꞌi̱ín ni̱yá, tu̱ yánisehé xi ka̱ma kꞌu̱a̱. Najmi tjíhin nga kꞌu̱a̱ ni̱nku̱a̱n, ta̱ ndaha tsa, ta̱ ndaha to̱on.
\v 9 Ka̱ma ngju̱áya tja̱ba̱xín ntéhe̱, tu̱nga najmi ka̱mahá kꞌu̱a̱ tsa jo ꞌyún najyun. Bꞌi̱ kitsúhu̱ jóo̱:
\p
\v 10 —Má ku̱i̱tjásꞌo̱on nku niꞌya, yo̱ ti̱ntsu̱bo̱o santa nkúhu nga ku̱i̱tju ngáhanu a̱nte xuꞌbo̱.
\v 11 Tsa tjín má najmi nꞌe̱kjáínnu̱u, ko̱ tsa najmi ngju̱énñjunu̱u xu̱ta̱ xi tjín yo̱, tu̱ sahá ti̱tjusjo̱o a̱nte xuꞌbo̱ ko̱ tꞌetsujno ndyjo tsu̱ku, tu̱ xi bꞌa̱ tsꞌín ku̱a̱kúchjihinu nga tje̱he̱n jé xu̱ta̱ xuꞌbo̱.
\p
\v 12 A̱sꞌa̱i i̱ncha tsitju jóo̱ ko̱ yꞌéni̱jmíhi̱ xu̱ta̱ nga tjíhin nga i̱ncha ngju̱a̱i̱kjꞌáha̱ ra̱ ani̱ma̱ha̱.
\v 13 Nkjin ṉkjún jáninda i̱ncha kikꞌonsjejihi̱n xu̱ta̱, ko̱ nkjin ṉkjún xu̱ta̱ un i̱ncha kitsꞌínnkihi̱ nga kikꞌonjnuhu̱ seti̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kꞌien Jua Bautista̱
\r (Mt. 14:1-12; Lc. 9:7-9)
\p
\v 14 Nda̱ rei̱ Herode̱ Antipa̱ ta̱ kintꞌé ni xi títsꞌín Jesu, a̱tꞌaha̱ tu̱ má kichubani̱jmíyahá ni Jesu. A̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsú:
\p —Jua Bautista̱ ja jꞌáíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱. Kui kju̱a̱ha nga tjíhi̱n ra̱ ngaꞌyún nga títsꞌíhin kju̱a̱nkjún.
\p
\v 15 Kꞌu̱a̱ xu̱ta̱ xi bꞌa̱ i̱ncha kitsú:
\p —Nda̱ profeta̱ Elia̱ niu̱.
\p Kꞌu̱a̱ ngá xi bꞌa̱ i̱ncha kitsú:
\p —Nku nda̱ profeta̱ niu̱ xi nkúhu já profeta̱ xi kisꞌe nú chá ján.
\p
\v 16 Tu̱nga máha Herode̱, nkꞌie nga kintꞌé ni xi tíi̱ncha tsu xu̱ta̱, a̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsú:
\p —Jua niu̱. Nda̱ xi an kitsja kju̱a̱ nga kitikjá nintaku̱. Ja jꞌáíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱.
\p
\v 17 Bꞌa̱ kitsú Herode̱ a̱tꞌaha̱ kitsꞌínkji já juhu̱n nga jakjꞌánijé Jua. Yꞌéꞌyún ko̱ kitsꞌínkjasꞌen nu̱ba̱yóo̱. Nga̱tꞌaha̱ na̱ Herodia̱ bꞌa̱ kitsꞌíhin a̱tꞌaha̱ chju̱úhu̱n Felipe̱ kama na̱ Herodia̱, ko̱ ndo̱ ngá ntsꞌe̱ kamaha Herode̱ tu̱nga Herode̱ yꞌejñako̱ no̱.
\v 18 Bꞌi̱ kitsú Jua nga kinchja̱ko̱ Herode̱ nkꞌie:
\p —Tíjña nkjúhu̱n kju̱a̱téxumoo̱ ni xi tínꞌei, nga ta̱ jihi tinchunko̱i̱ chju̱úhu̱n nda̱ ntsꞌei.
\p
\v 19 Kui nga na̱ Herodia̱ kitsꞌín unkiehe Jua ko̱ kama mjehe̱ nga tsꞌi̱ínkꞌien, tu̱nga najmi tjíhín nkú tsꞌi̱íhi̱n ra̱.
\v 20 A̱tꞌaha̱ be Herode̱ nga Nti̱a̱ná tsꞌe̱he̱ ndo̱ ko̱ na̱xu̱ tsꞌín. Kui nga tsankjúhun ko̱ kuhu̱n ra̱. Nkꞌie nga ntꞌé ni xi tsuhu̱ Jua, najmi be mí nihi xi tsꞌi̱ín tu̱nga tsjohó maha̱ nga mjéñjuhu̱.
\p
\v 21 Tu̱nga tu̱ chahán tsichu ni̱stjin nga kisakú ni̱yáha̱ na̱ Herodia̱ nkꞌie nga tsichu nú Herode̱. Kui ni̱stjiu̱n tsꞌasje Herode̱ nku sꞌí ko̱ kitsúyaha̱ já kꞌaku̱hu̱ ko̱ já jun kꞌaku̱hu̱ ko̱ já títjun xi tjín a̱nte Galilea̱.
\v 22 A̱sꞌa̱i jasꞌen ta̱kjíhi̱n na̱ Herodia̱ nga kitenki. Tsjo ṉkjún kamaha̱ Herode̱ ko̱ já xi kabꞌentutꞌáko̱ho̱ yámixo̱ ko̱ bꞌi̱ kitsúhu̱ ta̱kjíu̱n:
\p —Ti̱nchíní tu̱ mí ni xi mjehé ri. Tsjaha.
\p
\v 23 Xí Nti̱a̱náhá kitsꞌínkie nda̱ rei̱ nga bꞌa̱ kitsú:
\p —Tsjaha tu̱ mí nihí ni xi ku̱i̱nchíní santaha masen ni xi batexumaha̱.
\p
\v 24 A̱sꞌa̱i tsitju ta̱kjíu̱n nga ngjingjásjaiyaha̱ na̱aha̱:
\p —¿Mí nihi xi kuankia?
\p Bꞌi̱ kitsú na̱ Herodia̱:
\p —Nintaku̱ Jua Bautista̱ ti̱nchíhi̱.
\p
\v 25 A̱sꞌa̱i jasꞌen tsuntsu ngáha ta̱kjíu̱n má xi tje̱hen kabꞌejña nda̱ rei̱ ko̱ tsankihi̱ niu̱:
\p —Mjena nga kꞌu̱a̱i̱ní ndꞌa̱i̱ mamai̱ nga kꞌúéya ta̱ba̱ ní nintaku̱ Jua Bautista̱.
\p
\v 26 A̱sꞌa̱i ꞌyún kikꞌie babaha̱ nda̱ rei̱, tu̱nga nga̱tꞌaha̱ ní nga ja katsꞌínkie Nti̱a̱ná nga tsꞌi̱íntjusun éhe̱n ko̱ nga̱tꞌaha̱ já xi kabꞌentutꞌáko̱ho̱ yámixo̱, kui nga najmi tjín nkú tsꞌín najmi ku̱i̱tsu̱hu̱ ra̱ ta̱kjíu̱n.
\v 27 Tje̱nꞌyún kitsꞌínkjihí nda̱ rei̱ nku nda̱ jun nga kitsjáha̱ kju̱a̱ nga kjꞌu̱a̱íko̱ nintaku̱ Jua. A̱sꞌa̱i ngji nda̱ juu̱n ko̱ tsatekjá nintaku̱ Jua a̱ya nu̱ba̱yóo̱.
\v 28 Nku ta̱ba̱ yꞌéya nintaku̱ Jua ko̱ kitsjáha̱ ta̱kjíu̱n, ko̱ na̱aha̱ ta̱kjíu̱n kitsꞌínkjasꞌehe̱n nintaku̱ Jua.
\p
\v 29 Nkꞌie nga kintꞌé já niꞌyakuyáha̱ Jua ni xi kamoo̱, i̱ncha jꞌaikjꞌá yjoninte kꞌie̱n ko̱ i̱ncha ngjingjáyanji.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌínkjen Jesu já xi un mii̱
\r (Mt. 14:13-21; Lc. 9:10-17; Jn. 6:1-14)
\p
\v 30 Ta̱ i̱ncha kama ñjakú ngáha já postru̱ má tíjña Jesu ko̱ i̱ncha kitsúya tentehe̱ ni xi kitsꞌín ko̱ ni xi tsakúya. A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p
\v 31 —Nibá su̱bo̱o. Tankíaán nku a̱nte tꞌaxín tu̱ xi nꞌe̱kjꞌáíyahaná.
\p A̱tꞌaha̱ nkjin ṉkjún xu̱ta̱ xi tíi̱ncha fi ko̱ xi tíi̱ncha fꞌai, nga santaha najmi ta̱ tíi̱ncha sakúntehe̱ ra̱ tsa i̱ncha kji̱ne̱ ni̱ñu̱.
\p
\v 32 A̱sꞌa̱i i̱ncha yꞌeya nku tsutsu nga ngji tꞌaxín suba nku a̱nte má najmi chꞌa tjín.
\v 33 Tu̱nga nkjihín xu̱ta̱ xi kikiehe̱ nga i̱ncha ngji ko̱ i̱ncha kamankjihi̱n nga Jesu niu̱ ko̱ já niꞌyakuyáha̱. A̱sꞌa̱i i̱ncha tsitju xu̱ta̱ xi tjíntu ngayjee̱ nanki xi tjín yo̱ nga tsu̱ku̱ ngjihi má nga tífi Jesu. I̱ncha tsichu títjun xu̱to̱.
\p
\v 34 Nkꞌie nga tsitjujen Jesu tsutsuu̱, kikie nga nkjin ṉkjún maha xu̱ta̱ xi tíkuyáha̱. Kama ni̱ma̱ha̱, a̱tꞌaha̱ tjíma xi nkú joyaha chu̱tsa̱nka̱ xi najmi tjíhi̱n nda̱ bastu. A̱sꞌa̱i kikꞌatutsꞌi̱hi̱n nga tsakúyaha̱ nkjin tíkjá ni.
\v 35 Nkꞌie nga kama ngixuu̱n, i̱ncha jꞌaikꞌúhu̱n já niꞌyakuyáha̱ ko̱ bꞌa̱ kitsúhu̱:
\p —Tꞌaxíntꞌa ṉkjún e̱i̱ ko̱ ja kama ngixun ṉkjún.
\v 36 Tu̱ sahá bꞌa̱ tꞌihi̱n xu̱to̱ nga katji nanki xi tjíndai e̱i̱ má nga ka̱ma kꞌu̱a̱tse ni xi kji̱ne̱.
\p
\v 37 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Tu̱ sahá jun tjoho̱on ni xi kji̱ne̱.
\p Bꞌa̱ kitsú jóo̱:
\p —¿A kuankín chꞌa̱tse níi̱ jo unchan denari̱o̱ tjíhin ni̱nku̱a̱n ko̱ kꞌu̱a̱i̱hi̱ nga kji̱ne̱ xu̱ta̱?
\p
\v 38 Bꞌi̱ kitsú Jesu nga kingjásjaiyaha̱ jóo̱:
\p —¿Nkú tjín maha ni̱nku̱a̱n xi kichꞌo? Tankínkꞌiexki̱u.
\p Nkꞌie nga ja bꞌa̱ kitsꞌín jóo̱, a̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsú:
\p —Un ni̱nku̱a̱n ko̱ jo tji̱o̱.
\p
\v 39 A̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsúhu̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n nga kꞌúéntu stín a̱jin na̱xi̱chu̱ xkjúe̱n.
\v 40 Tjín xi unchan kikꞌa stín yjoho̱ nga i̱ncha yꞌentu, ko̱ tjín xi cháte kikꞌa stín yjoho̱.
\p
\v 41 A̱sꞌa̱i jakjꞌá Jesu ni̱nku̱a̱n xi uu̱n ko̱ tji̱o̱ xi joo̱. Tsasenjinki nkꞌa ján nga kitsjáha̱ mábꞌa̱chjíhi̱ Nti̱a̱ná. Tsakjánya ni̱nku̱o̱n ko̱ kitsjáha̱ já niꞌyakuyáha̱ tu̱ xi kui i̱ncha tsꞌi̱ínndzjoho ni̱nku̱o̱n. Ta̱ tsakjánya tji̱o̱ xi joo̱ nga kitsjáha̱ ngatentee̱ xu̱to̱.
\p
\v 42 Ngatentee̱ xu̱to̱ i̱ncha kikjine niu̱ santa nkúhu nga i̱ncha kitse sisihi̱n.
\v 43 A̱sꞌa̱i jꞌáíya ni̱nku̱o̱n ko̱ tji̱o̱ xi tsankiu̱. Te jo ni̱si̱n kamaha.
\v 44 Un mii̱ maha já xi i̱ncha kikjine ni̱nku̱o̱n kui chu̱bo̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín ngjisun Jesu ntáchakꞌuu̱n
\r (Mt. 14:22-27; Jn. 6:16-21)
\p
\v 45 A̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsúhu̱ Jesu já niꞌyakuyáha̱ nga i̱ncha kju̱a̱sꞌen tsutsuu̱ ko̱ nga i̱ncha ngju̱a̱i̱ títjuhu̱n ngabantá ntáchakꞌuu̱n xi tje̱hen nanki Betsaida̱, ko̱ tsasín ni̱yá xu̱to̱ nkꞌie nga i̱ncha ngji niꞌyaha̱.
\v 46 Nkꞌie nga ja kitsꞌínkji xu̱to̱, a̱sꞌa̱i ngji nchja̱ko̱ tꞌaxín Nti̱a̱ná a̱sunntu tje̱nki̱u̱.
\p
\v 47 Nkꞌie nga ja kama jyuu̱n, ja kamasehe̱n ntáchakꞌuu̱n tje̱njin tsutsuu̱. Tu̱nga máha Jesu, má kixiu̱ kabꞌejña.
\v 48 A̱sꞌa̱i kikie nga ꞌni ṉkjún tíkjenntá já niꞌyakuyóo̱, a̱tꞌaha̱ ntjo̱ ꞌyún ṉkjún tísatéjihi̱n tsutsuu̱. Nkú ra̱ ma nga ja tífi ma sen, tsichu tje̱nnki Jesu jóo̱ nga tífisun ntáchakꞌuu̱n. Bꞌa̱ kitsꞌín xi kju̱a̱tꞌa ni̱yáha̱ jóo̱ kitsꞌín.
\p
\v 49 Nkꞌie nga kikie já niꞌyakuyóo̱ nga Jesu nibásun ntáchakꞌuu̱n, se̱n kitsꞌín maha̱ ko̱ i̱ncha kikjintáya nkjún.
\v 50 A̱tꞌaha̱ ngatentee̱ i̱ncha kikiehe̱ ko̱ i̱ncha kitsankjún. Tu̱nga tje̱nꞌyún kinchja̱há Jesu:
\p —¡Jyu ní! ¡Ahán niu̱! ¡Najmi tu̱ binkjun!
\p
\v 51 A̱sꞌa̱i jasꞌenne Jesu jóo̱ ko̱ kitsjenjyúya ntjo̱. Tu̱ ni xí kama nkjúhún ra̱ jóo̱,
\v 52 a̱tꞌaha̱ najmi kje̱e mankjihi̱n nkú tsuhu̱ ra̱ kju̱a̱nkjúhu̱n ni̱nku̱a̱n xi i̱ncha kikjine, a̱tꞌaha̱ ndjá tjíntuyá ani̱ma̱ha̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌínnkihi̱ Jesu xu̱ta̱ un xi tjín // nanki Genesaret
\r (Mt. 14:34-36)
\p
\v 53 Nkꞌie nga ja jꞌatikjáko̱ Jesu já niꞌyakuyáha̱ ntáchakꞌuu̱n, a̱sꞌa̱i tsichu nanki Genesaret. Yo̱ a̱ndai ntáchakꞌuu̱n yꞌétꞌaꞌyún tsutsuu̱.
\v 54 Nkꞌie nga i̱ncha tsitju tsutsuu̱, tu̱ tje̱nꞌyún i̱ncha kamankjihín ra̱ xu̱ta̱ xi tjín yo̱ nga Jesu niu̱.
\v 55 A̱sꞌa̱i xu̱to̱ i̱ncha ngji ngayjee̱ a̱nte xi tjín yo̱ nga ngji tsꞌínkintꞌé xinkjín. I̱ncha ngjiko̱ xu̱ta̱ un xi tjíhi̱n má xi tje̱hen i̱ncha kintꞌé nga tsúꞌba̱ Jesu nga kjintusún na̱chaha̱n.
\v 56 Tu̱ má a̱ntehé ni xi jasꞌen Jesu, ndaha tsa a̱nte xi xi̱xi̱, ndaha tsa xi ihi̱, ko̱ ndaha tsa a̱ndai na̱nti̱a̱, i̱ncha kikjántu a̱ya ni̱yátée̱ xu̱ta̱ un xi tjíhi̱n ko̱ tsankihi̱ tsa tsjántehe̱ tsa tu̱ a̱ndai tutsꞌin najyun xi yja tsꞌi̱ínko̱. Ko̱ kamanda ngayjee̱ xi kitsꞌínko̱ najyuhu̱n Jesu.
\c 7
\s Bꞌi̱ tsꞌín tsakúya Jesu mí nihi xi tsꞌín sihi̱ xu̱ta̱ nginku̱n Nti̱a̱ná
\r (Mt. 15:1-20)
\p
\v 1 A̱sꞌa̱i i̱ncha jꞌaisehe̱ Jesu já fariseo̱ ko̱ kꞌu̱a̱ já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ xi nibaha nanki Jerusalen.
\v 2 Kinchja̱yane kꞌu̱a̱ já niꞌyakuyáha̱ Jesu nkꞌie nga i̱ncha kikie nga tíi̱ncha kjine ni̱ñu̱ nga najmi tjun bané ntsja. Kui xi tsuhu̱ ra̱ nga najmi i̱ncha tsꞌíntjusun sihi̱n ntje̱ cháha̱.
\p
\v 3 A̱tꞌaha̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xi ntje̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱ tsꞌíntjusun sihi̱n ntje̱ cháha̱, nga najmi i̱ncha kjine ni̱ñu̱ tsa najmi títjun bané ntsja xi nkú tsꞌín tíjñaha̱. ꞌYún sa bꞌa̱ tsꞌín já fariseo̱.
\v 4 Xu̱ta̱ judio̱ nkꞌie nga i̱ncha fꞌaihi ni̱yátée̱, títjun bané sisin ntsja ko̱ a̱sꞌa̱i i̱ncha kjine ni̱ñu̱. Bꞌa̱ tsꞌín i̱ncha tsꞌíntjusuhun sihi̱n ntje̱ cháha̱. Ko̱ tjíntu saha̱ kjꞌa̱i̱hí sin xi nkúhu tsꞌe̱ chu̱tsíhi̱n, ndji̱í ntánijuaha̱, staña̱ha̱ ko̱ kama̱ha̱.
\v 5 Kui kju̱a̱ha nga já fariseo̱ ko̱ já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ kingjásjaiyaha̱ ra̱ Jesu:
\p —¿Á najmi tsꞌíntjusuhun já niꞌyakuyáhi̱ sin xi yꞌéjñaná ntje̱ cháná, nga tu̱ bꞌa̱há tjíu̱n kjinehe ni̱ñu̱? Najmi títjun bané ntsja.
\p
\v 6 A̱sꞌa̱ bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —¡Tu̱ tsjohónu̱u nga bakuchíú xi nkú tsꞌín yankjún Nti̱a̱ná! Kju̱axi̱ kjáíhin ni xi kitsú nda̱ profeta̱ Isaia̱ nkꞌie nga bꞌa̱ tsꞌín yꞌétꞌa:
\q Kui xu̱ta̱ xuꞌbi̱ tu̱ tsꞌahá benkjúnna,
\q tu̱nga ani̱ma̱ha̱ kjin tíjñaha̱ an.
\q
\v 7 Najmi chumi ni chjíhi̱ ra̱ chje̱ xi tsjána,
\q a̱tꞌaha̱ tu̱ kju̱a̱téxumaha̱ xu̱ta̱há bakúya.
\m
\v 8 A̱tꞌaha̱ jun nꞌe tꞌaxíún ni xi yꞌéjña Nti̱a̱ná nga tu̱ sahá sin xi yꞌéjña xu̱ta̱ nꞌetjusun.
\p
\v 9 Bꞌi̱ kitsú ya Jesu:
\p —Jun ja ya sisiun xi nkú tsꞌín nꞌe tꞌaxíún ni xi yꞌéjña Nti̱a̱ná tu̱ xi sinnu̱u nꞌetjusuhunnu.
\v 10 Bꞌi̱ tsꞌín yꞌétꞌa Moise éhe̱n Nti̱a̱ná: “Cha̱nkjúín na̱ꞌmihi̱ ko̱ na̱ahi̱.” Ko̱ ta̱ yꞌétꞌa ya: “Xi chꞌon ku̱i̱tsu̱hu̱ na̱ꞌmihi̱ ko̱ tsa na̱aha̱, kui xi tjíhin nga nꞌe̱kꞌien.”
\p
\v 11 ’Tu̱nga juhún bꞌa̱ bixíún nga tsa tjín xi bꞌi̱ ku̱i̱tsu̱hu̱ na̱ꞌmihi̱ ko̱ tsa na̱aha̱: “Ngayjee̱ ni xi tjínna nga kúási̱nko̱ho kai, ja chje̱ kitsjaha̱ Nti̱a̱ná”,
\v 12 tsa tjín xi bꞌa̱ ku̱i̱tsu̱, kui xi najmi ta̱ tjíhín ra̱ kju̱a̱ꞌyún tsa ku̱a̱si̱nko̱ na̱ꞌmihi̱ ko̱ tsa na̱aha̱.
\v 13 Nkꞌie nga bꞌa̱ bixíún najmi ta̱ nꞌechjíhinu éhe̱n Nti̱a̱ná tu̱ nga̱tꞌaha̱ sin xi kinꞌekjasꞌennu̱u ko̱ xi bꞌi̱ ngján nꞌekꞌatiya ngáha̱ ru̱u xinki̱u. Ko̱ nkjin sa ni xi nkúhu xuꞌbi̱ nꞌetjusun yo.
\p
\v 14 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsúhu̱ Jesu xu̱ta̱ nkjiu̱n:
\p —Tjenñju tentenú ko̱ katumankjinnu̱u.
\v 15 Ndaha nku ni xi nibáha na̱tsin ján nga fasꞌenjihi̱n xu̱ta̱, najmi ma tsꞌín sihi̱ nginku̱n Nti̱a̱ná. Ni xi bitjujín níhi̱ xu̱ta̱, kui ní nihi xi tsꞌín sihi̱.
\v 16 Xi tje̱n tja̱ba̱xínñju, katasínñju.
\p
\v 17 Nkꞌie nga ngji tꞌaxíhi̱n xu̱ta̱ ko̱ jasꞌen niꞌyoo̱, a̱sꞌa̱i já niꞌyakuyáha̱ kingjásjaiyaha̱ nkú tsuhu̱ ra̱ én xi yéjña chu̱ba̱ya nga tsakúya.
\v 18 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —¿A ta̱ ndaha jun najmi mankjinnu̱u? ¿A najmi yanú nga ngayjee̱ ni xi nibáha na̱tsin ján nga fasꞌenjihi̱n xu̱ta̱, najmi ma tsꞌín sihi̱ nginku̱n Nti̱a̱ná?
\v 19 A̱tꞌaha̱ najmi ani̱ma̱ha̱ fasꞌenjin niu̱. Tu̱ a̱ya ka̱tsꞌa̱há fasꞌen ko̱ fꞌaya, a̱sꞌa̱i bitju ngáha.
\p Bꞌa̱ tsꞌín kitsúyaha nga ndaha nku nichine xi tjín najmi ma tsꞌín sihi̱ xu̱ta̱ nginku̱n Nti̱a̱ná.
\p
\v 20 Bꞌa̱ ta̱ kitsú ya:
\p —Ni xi bitju ní tsꞌa xu̱ta̱, kui ní nihi xi tsꞌín sihi̱ nginku̱n Nti̱a̱ná.
\v 21 A̱tꞌaha̱ a̱jin ani̱ma̱ha̱ ní xu̱ta̱ nibáha̱ ra̱ nga chꞌon tsꞌín tsꞌínnkjinkꞌun, nga bangane kju̱a̱bixoo̱n, nga tjín xi fantuko̱ jminchjín nga najmi kje̱e bixan, nga tsꞌínkꞌien xinkjín,
\v 22 nga ndyjé tsꞌín, nga ꞌyún tsꞌín mje ni xi tjín, nga chꞌon tsꞌín, nga bꞌana̱cha̱, nga tsꞌínkjasꞌehe̱n yjoho̱ ni xi mjehe̱ yjonintehe̱, nga ma xin kꞌun, nga chꞌon tsuhu̱ xinkjín, nga nkꞌa bꞌasje yjoho̱ ko̱ nga najmi nda tsꞌínnkjinkꞌun.
\v 23 Ngayjee̱ ni chꞌonkꞌun xuꞌbi̱ a̱jin ani̱ma̱ha̱ xu̱ta̱ bitju. Kui ní nihi xi tsꞌín sihi̱ xu̱ta̱ nginku̱n Nti̱a̱ná.
\s Bꞌi̱ tsꞌín nku ta̱chju̱ún xi najmi ntje̱he̱ judio̱ tje̱he̱n ra̱ // tsankihi̱ nku kju̱a̱nda Jesu
\r (Mt. 15:21-28)
\p
\v 24 A̱sꞌa̱i tsitju Jesu yo̱ nga ngji a̱nte xi tiña maha̱ nanki Tiro̱ ko̱ nanki Sidon ko̱ jasꞌen nku niꞌya. Najmi kama yuhu̱ tsa tjín xi sku̱e̱ nga yo̱ tíjña. Tu̱nga tu̱ nkú kiyahá.
\v 25 A̱sꞌa̱i nku ta̱chju̱ún xi tíjñajihi̱n nku nda̱ninda ta̱kjíhi̱n, nkꞌie nga kintꞌé nga Jesu tíjña yo̱, jꞌaisehe̱ ko̱ tsasinkúnchꞌintꞌaha̱.
\v 26 Tu̱nga najmi ntje̱he̱ xu̱ta̱ judio̱hó tje̱he̱n ra̱ ta̱chjúu̱n, a̱tꞌaha̱ a̱nte Sirofenici̱a̱ kitsin. Kui xi jꞌainkihi̱ Jesu nga kꞌo̱nsje nda̱ninda xi tíjñajihi̱n ta̱kjíhín.
\p
\v 27 Tu̱nga bꞌa̱há kitsú Jesu:
\p —Katse sisin ma ra̱ tjun jántíu̱. A̱tꞌaha̱ najmi nda tjín tsa chjúꞌaha̱ ni̱nku̱a̱ha̱n jántíu̱ nga kjꞌu̱a̱i̱hi̱ nañóo̱.
\p
\v 28 A̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsú ta̱chjúu̱n:
\p —Joho̱n, Chá Nti̱a̱, tu̱nga santahá ni ko̱ nañá xi bꞌentunkí kinte yámixo̱ kjine xi̱hi̱ ni̱nku̱a̱n xi bixuntuhu̱ ntí xi̱u̱.
\p
\v 29 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —A̱tꞌaha̱ bꞌa̱ kuixín, tꞌin ngáhani. Ja kuitjujíhi̱n ta̱kjíhi̱n nda̱nindoo̱.
\p
\v 30 Nkꞌie nga tsichu ngáha ta̱chjúu̱n niꞌyaha̱, kikie nga kjijña ndju ta̱kjíhi̱n ko̱ nga ja najmi ta̱ tíjñajihi̱n ra̱ nda̱nindoo̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌínnkihi̱ Jesu nku nda̱ staya tsakjánꞌa
\p
\v 31 A̱sꞌa̱i tsitju Jesu a̱nte xi tiña maha̱ nanki Tiro̱ nga jꞌa nanki Sidon. Tsichu ntáchakꞌun Galilea̱ nga jꞌajin tsꞌíhin nanki xi tjín a̱nte Decapo̱li̱.
\v 32 Yo̱ jꞌaiko̱ho̱ xu̱ta̱ nku nda̱ xi staya ko̱ tsakjánꞌa. I̱ncha tsankihi̱ Jesu nga ngju̱énne ntsja ndo̱.
\v 33 A̱sꞌa̱i ngjiko̱ tꞌaxín Jesu ndo̱. Kitsungisꞌen na̱jnú ntsja tja̱ba̱xínñju ndo̱ ko̱ ntá na̱téhe̱ kikꞌonjnuko̱ho̱ ra̱ nja̱i̱ ndo̱.
\p
\v 34 A̱sꞌa̱i tsasenjinki nkꞌa ján nga na̱nka̱ tsakjꞌá nta̱ha̱ ko̱ bꞌi̱ kitsúhu̱ ndo̱:
\p —¡Efata! —Kui éi̱n xi tsuhu̱ ra̱: ¡Katixꞌáí!
\p
\v 35 Ta̱ kuihi chu̱bo̱ kintꞌé ndo̱ ko̱ kama nda̱íhi̱ nja̱i̱. Kinchja̱ sisin.
\p
\v 36 A̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsúhu̱ Jesu xu̱ta̱ nga najmi tu̱ chꞌa ku̱i̱tsu̱yaha̱ niu̱. Tu̱nga ndahá tsa ꞌyún bꞌa̱ kitsúhu̱ xu̱ta̱ nga najmi ku̱i̱tsu̱ya niu̱, tu̱ sahá tu̱ nku i̱ncha kitsúyahá xu̱ta̱ ni xi kamoo̱.
\v 37 Tu̱ ni xí i̱ncha kama nkjúhún ra̱ nga bꞌa̱ i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín:
\p —Tsꞌín sisin tu̱ mí nihí ni. Santaha maha̱ tsꞌín nga ntꞌé xu̱ta̱ xi staya ko̱ tsꞌín nga nchja̱ xu̱ta̱ xi ni̱ma̱.
\c 8
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌínkjen Jesu já xi ñju mii̱
\r (Mt. 15:32-39)
\p
\v 1 Nku ni̱yá nkꞌie nga ta̱ kama ñjakú ṉkjúhún ngáha xu̱ta̱ ko̱ nga najmi tjíhi̱n ni xi i̱ncha kji̱ne̱, a̱sꞌa̱i kinchja̱ha̱ Jesu já niꞌyakuyáha̱ ko̱ bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p
\v 2 —Tíma ni̱ma̱na xu̱ta̱ nkjii̱n, a̱tꞌaha̱ ja tjíhi̱n jan ni̱stjin nga tjíntuko̱na e̱i̱. Ja najmi ta̱ tjíhi̱n ra̱ nichine.
\v 3 Tsa bꞌa̱há tjíu̱n tsꞌinkjí kjintíá niꞌyaha̱, kutsa i̱ncha ku̱a̱yáyahá a̱ya ni̱yóo̱. A̱tꞌaha̱ tjín xi kjin ṉkjún nibáha.
\p
\v 4 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ i̱ncha kitsú já niꞌyakuyóo̱:
\p —Tu̱nga a̱nte tꞌaxín xuꞌbi̱. ¿Má xi tje̱hen kuankínchjꞌa̱haná ni̱nku̱a̱n xi ka̱maha̱ ra̱ xu̱ta̱ nkjii̱n?
\p
\v 5 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —¿Nkú tjín ni̱nku̱a̱n kichꞌo?
\p Bꞌa̱ i̱ncha kitsú jóo̱:
\p —Yatu maha.
\p
\v 6 A̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsú Jesu nga kꞌúéntu xu̱ta̱ nkjiu̱n tꞌanankiu̱. Jakjꞌá ni̱nku̱a̱n xi yatuu̱ ko̱ kitsjáha̱ mábꞌa̱chjíhi̱ Nti̱a̱ná. Tsakjánya ko̱ kitsjáha̱ já niꞌyakuyáha̱ tu̱ xi nꞌe̱ndzjoho̱ ra̱ xu̱ta̱. A̱sꞌa̱i já niꞌyakuyóo̱ kitsꞌínndzjoho̱ ni̱nku̱o̱n xu̱ta̱ nkjiu̱n.
\p
\v 7 Ko̱ ta̱ yꞌa ya jóo̱ kꞌu̱a̱ tji̱o̱ xi̱xi̱. A̱sꞌa̱i kitsjáha̱ Jesu mábꞌa̱chjíhi̱ Nti̱a̱ná nga̱tꞌa tsꞌe̱ tji̱o̱ ko̱ bꞌa̱ ta̱ kitsúhu̱ já niꞌyakuyáha̱ nga tsꞌi̱ínndzjoho̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n niu̱.
\v 8 Kikjine xu̱ta̱ niu̱ santa nkúhu nga kitse sisihi̱n. A̱sꞌa̱i jꞌáíya ni̱nku̱a̱n xi tsꞌankiu̱. Yatu ni̱si̱n kama.
\v 9 Ma ra̱ ñju mii̱ xu̱ta̱ xi i̱ncha kikjine nichinee̱. A̱sꞌa̱i kitsꞌínkji Jesu xu̱ta̱ nkjiu̱n niꞌyaha̱
\v 10 ko̱ jasꞌenko̱ já niꞌyakuyáha̱ tsutsuu̱ nga ngji a̱nte Dalmanuta̱.
\s Bꞌi̱ kitsú Jesu nkꞌie nga tsinchihi̱ nku kju̱a̱nkjún
\r (Mt. 16:1-4; Lc. 12:54-56)
\p
\v 11 A̱sꞌa̱i i̱ncha jꞌai já fariseo̱ ko̱ kikꞌatutsꞌi̱hi̱n nga ngji kontra̱ha̱ ni xi tsakúya Jesu. Tu̱ xi kikjutꞌayákꞌuhun, tsankihi̱ nga tsꞌi̱ín nku kju̱a̱nkjún xi ku̱a̱kúchji nga Nti̱a̱ná kitsꞌín nibáha̱.
\p
\v 12 Najmi kisasíhi̱n Jesu ni xi kitsú jóo̱ ko̱ bꞌi̱ kitsú:
\p —¿Á tíbankihi xu̱ta̱ xi tjíhin ndꞌa̱i̱ nga sku̱e̱he nku kju̱a̱nkjún? Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u nga najmi sꞌe̱jña chjihi̱ xu̱ta̱ xi tjín ndꞌa̱i̱ ndaha nku kju̱a̱nkjún.
\p
\v 13 A̱sꞌa̱i ngji tꞌaxíhi̱n jóo̱ nga jasꞌen ngáha tsutsuu̱ ko̱ ngji ngabantá xinkuu̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín tsakúya Jesu nga kitsꞌínchjén na̱ꞌyu̱ san
\r (Mt. 16:5-12)
\p
\v 14 Já niꞌyakuyóo̱ kichayaha̱ nga i̱ncha kikꞌa ni̱nku̱a̱n. Tu̱ nku i̱chíhí ni̱nku̱a̱n xi i̱ncha yꞌa nga kabꞌentuyá tsutsuu̱.
\v 15 A̱sꞌa̱i Jesu bꞌa̱ kitsúhu̱ jóo̱:
\p —Nda cha̱so̱o. Chúhu̱un yjonu̱u na̱ꞌyu̱ saha̱n já fariseo̱ ko̱ na̱ꞌyu̱ saha̱n Herode̱.
\p
\v 16 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ ngján kinchja̱ni̱jmíyako̱ho xinkjín já niꞌyakuyóo̱ nga najmi i̱ncha yꞌa ni̱nku̱a̱n.
\v 17 Kamankjihi̱n Jesu ni xi tíi̱ncha tsu jóo̱ ko̱ bꞌa̱ kitsúhu̱:
\p —¿Á tíchubani̱jmíyahanu nga najmi kichꞌahanu ni̱nku̱a̱n? ¿A tu̱ yje najmi kje̱hé ma chjinu̱u ko̱ mankjinnu̱u? ¡Á bꞌa̱ nkjún tsꞌín ndjáha ani̱ma̱nu̱u!
\v 18 Tíi̱ncha tunkun, tu̱nga, ¿a najmi ma chjihínu̱u? Ko̱ tjínnu̱u tja̱ba̱xínñju, tu̱nga, ¿a najmi nuꞌyánú? ¿A najmi ta̱ fꞌáítsjehénnu̱u?
\v 19 Nkꞌie nga tsakjanyáha̱ ni̱nku̱a̱n xi uu̱n já xi un mii̱ maha, ¿nkú tjín ni̱si̱n kama ni̱nku̱a̱n xi tsankiu̱ nga yꞌekú?
\p Bꞌa̱ i̱ncha kitsú jóo̱:
\p —Te jo ni̱si̱n.
\p
\v 20 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Ko̱ nkꞌie nga tsakjanyáha̱ ni̱nku̱a̱n xi yatuu̱ já xi ñju mii̱ maha, ¿nkú tjín ni̱si̱n kama ni̱nku̱a̱n xi tsankiu̱ nga yꞌekú?
\p Bꞌa̱ kitsú jóo̱:
\p —Yatu ni̱si̱n.
\p
\v 21 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —¿Á tu̱ yje najmi kje̱hé mankjihi̱nnu̱u ma?
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌínnkihi̱ Jesu nku nda̱ ka̱ nanki Betsaida̱
\p
\v 22 Nkꞌie nga tsichuko̱ Jesu já niꞌyakuyáha̱ nanki Betsaida̱, a̱sꞌa̱i i̱ncha jꞌaiko̱ho̱ xu̱ta̱ nku nda̱ ka̱ ko̱ i̱ncha tsankihi̱ nga ngju̱áne ntsja nda̱ ko̱.
\v 23 Jakjꞌá ntsja ndo̱ nga tsitjuko̱ na̱tsihi̱n na̱nti̱o̱. A̱sꞌa̱i tsáta̱téjnu tunku̱n ndo̱ ko̱ kingjáne ntsja. A̱sꞌa̱i kingjásjaiyaha̱:
\p —¿A tjín ni xi tíma chjihi?
\p
\v 24 Bꞌa̱ kitsú ndo̱ nga tsase:
\p —Tíma chjina xu̱ta̱. Bꞌa̱ kꞌun yá tu xi tjíma kꞌun.
\p
\v 25 A̱sꞌa̱i ta̱ kingjáne ntsja ngáha Jesu tunku̱n ndo̱. Tsase sisin ndo̱ nga kamanda. Kama chji tentehe̱ ngayjee̱ ni xi tjín.
\p
\v 26 A̱sꞌa̱i kitsꞌínkji niꞌyaha̱ ndo̱ nga bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —Najmi ta̱ bitjasꞌe̱henni a̱jin na̱nti̱o̱ tsa ku̱i̱xínyai ni xi kamahi.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsúya Pedro̱ nga Jesu xi Nti̱a̱ná kitsꞌín nibáha̱ ngajoho̱
\r (Mt. 16:13-20; Lc. 9:18-21)
\p
\v 27 A̱sꞌa̱i ngji Jesu ko̱ já niꞌyakuyáha̱ a̱nte xi tjín nanki Cesarea̱, má nga batéxuma nda̱ Felipe̱. Nkꞌie nga tje̱n a̱ya ni̱yóo̱, a̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsúhu̱ já niꞌyakuyáha̱:
\p —¿Yá xi títsu xu̱ta̱ nga an?
\p
\v 28 Bꞌa̱ kitsú já niꞌyakuyóo̱:
\p —Tjín xi bꞌa̱ tíi̱ncha tsu nga ji xi Jua Bautista̱. Tjín ngá xi bꞌa̱ tíi̱ncha tsu nga ji xi Elia̱. Ko̱ tjín ngá xi bꞌa̱ tíi̱ncha tsu nga nku nda̱ profeta̱ ji.
\p
\v 29 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Ko̱ jun, ¿yá xi bixíún nga an?
\p A̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsú Pedro̱:
\p —Ji xi Cristo̱.\f + \fr 8:29 \ft “Xi kitsꞌín nibá Nti̱a̱ná” tsuhu̱ ra̱ “Cristo̱”.\f*
\p
\v 30 A̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsúhu̱ Jesu jóo̱ nga najmi tu̱ chꞌa xi ku̱i̱tsu̱yaha̱ kui éi̱n.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsúya títjun Jesu nga nꞌe̱kꞌien
\r (Mt. 16:21-28; Lc. 9:22-27)
\p
\v 31 Kikꞌatutsꞌi̱hi̱n Jesu nga tsakúyaha̱ já niꞌyakuyáha̱ nga tjíhin nga un ṉkjún sku̱e̱he̱ Ntíhi̱ Nda̱xꞌi̱u̱n, ko̱ nga jáchá xi tjíhi̱n xá ko̱ já na̱ꞌmi kꞌaku̱ ko̱ já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ najmi i̱ncha tsꞌi̱ínkjáíhi̱n, ko̱ nga nꞌe̱kꞌien, ko̱ nga kjꞌu̱a̱íya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱ nga ja kjꞌu̱a̱ jan ni̱stjin.
\p
\v 32 Kitsúyaha̱ ni xuꞌbi̱ já niꞌyakuyáha̱. A̱sꞌa̱i Pedro̱ ngjiko̱ tꞌaxín Jesu ko̱ bꞌa̱ kitsúhu̱ nga najmi nda kitsꞌín nga bꞌa̱ kitsú.
\v 33 Tu̱nga kitsꞌínkꞌótjiyakꞌuhún Jesu já niꞌyakuyáha̱ nga ndjá kinchja̱ko̱ Pedro̱:
\p —¡Ti̱yú xinní, Satana! A̱tꞌaha̱ najmi ni xi tsꞌe̱ Nti̱a̱ná tínꞌenkjíntakꞌuin. Ni xi tsꞌe̱ ní xu̱ta̱ a̱sunntei̱ tínꞌenkjíntakꞌuin.
\p
\v 34 A̱sꞌa̱i kinchja̱ha̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n ko̱ já niꞌyakuyáha̱ nga bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —Tsa tjín xi mjehe̱ tsjénnkina, katꞌéchꞌo subaha̱ yjoho̱ ni xi mjehe̱ ko̱ katsjáha̱ yjoho̱ nga ku̱a̱yá nga̱tꞌana̱, a̱sꞌa̱i katsjennkína.
\v 35 A̱tꞌaha̱ xi mjehe̱ tsꞌi̱ínkꞌanki suba yjoho̱ nga kꞌúéjña tíkꞌun, kui xi tu̱ sahá ku̱a̱yá. Tu̱nga xi ku̱a̱yá nga̱tꞌana̱ ko̱ nga̱tꞌaha̱ én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná, kui xi tu̱ sahá nꞌe̱kꞌanki.
\v 36 A̱tꞌaha̱, ¿mí xi chjíhi̱ ra̱ tsa tsꞌi̱ín ngana̱ xu̱ta̱ ngayjee̱ ni xi tjín a̱sunntee̱, tsa tu̱ sa ndyja̱há ngá ani̱ma̱ha̱?
\v 37 ¿Mí nihi xi tsjá nga kꞌu̱échjíntjai ani̱ma̱ha̱?
\p
\v 38 ’Kui nga tsa tjín xi ka̱ma subaha̱ ra̱ an ko̱ énna̱ a̱jihi̱n xu̱ta̱ ngatitsun xi tjín ndꞌa̱i̱ xi najmi na̱xu̱ tíi̱ncha nginku̱n Nti̱a̱ná, bꞌa̱ ta̱ tsꞌín ta̱ ka̱ma subaha̱ Ntíhi̱ Nda̱xꞌi̱u̱n xu̱ta̱ xuꞌbi̱ ni̱stjin nkꞌie nga kjꞌu̱a̱íko̱ kju̱a̱chánkaha̱ Na̱ꞌmihi̱ ko̱ nga kjꞌu̱a̱íko̱ ntítsjehe̱.
\c 9
\p
\v 1 Bꞌi̱ ta̱ kitsú ya Jesu:
\p —Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Kꞌu̱a̱ xi tíi̱ncha e̱i̱ najmi ku̱a̱yá santa nkúhu nga sku̱e̱ xi nkú tsꞌín ku̱a̱kúchji ngaꞌyúhu̱n Nti̱a̱ná nga ja ku̱a̱téxuma.
\s Bꞌi̱ kama nga kama chji kju̱a̱chánkaha̱ Jesu
\r (Mt. 17:1-13; Lc. 9:28-36)
\p
\v 2 A̱skahan nkꞌie nga jꞌa jun ni̱stjin, Jesu kinchja̱ tꞌaxíhi̱n Pedro̱, Santiago̱ ko̱ Jua. Ngjiko̱ tꞌaxín suba jóo̱ nku a̱sunntu na̱xi̱ nkꞌa. Yo̱ kikꞌóntjaiya sénni̱stjihi̱n Jesu nginku̱n jóo̱.
\v 3 Tsatꞌai najyuhu̱n. Taba xúxú kama. Najmi tjín a̱sunntei̱ xi ka̱maha̱ bꞌa̱ tsꞌi̱ínkꞌíé taba taba najyuhu̱n nga ku̱a̱né nga xi nkú kikꞌie najyuhu̱n Jesu.
\v 4 Ta̱ kikie jóo̱ Elia̱ ko̱ Moise nga tíi̱ncha nchja̱ni̱jmíko̱ Jesu.
\v 5 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Pedro̱:
\p —Ji nda̱ maestru̱, ¡á bꞌa̱ nda tjíhin nga e̱i̱ ku̱i̱ntsu̱ba̱haná! Tu̱ sahá nꞌe̱ndai̱ jan niꞌya yántsu̱, nku xi ka̱ma tsꞌi̱, nku xi ka̱ma tsꞌe̱ Moise, ko̱ nku xi ka̱ma tsꞌe̱ Elia̱.
\p
\v 6 Bꞌa̱ kitsú Pedro̱ a̱tꞌaha̱ najmi be mí nihi xi ku̱i̱tsu̱, a̱tꞌaha̱ tu̱ ni xí kitsankjúhún jóo̱.
\v 7 A̱sꞌa̱i tu̱ nkuhú ni̱nti̱ jꞌai tsꞌínnkꞌíéhe̱n ko̱ a̱jin ni̱nti̱u̱ kinuꞌyá nku nta̱ xi bꞌa̱ kitsú:
\p —Kui xuꞌbi̱ xi Ntína̱. Tjona. Ta̱sinñjuhu̱u.
\p
\v 8 Ko̱ a̱sꞌa̱i tje̱nꞌyún i̱ncha tsasehé a̱ndaihi̱ jóo̱, tu̱nga najmi ta̱ chꞌa xi kikiehé ni. Tu̱ Jesu síjñako̱ subahá saha̱.
\p
\v 9 Nkꞌie nga ja tíi̱ncha nibájen ngáha, bꞌa̱ kitsúhu̱ Jesu jóo̱ nga najmi tu̱ chꞌa xi ku̱i̱tsu̱yaha̱ ni xi kikie santa nkúhu nga kjꞌu̱a̱íya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱ Ntíhi̱ Nda̱xꞌi̱u̱n.
\v 10 Tu̱ kui i̱ncha kikiehé niu̱ ko̱ kinchja̱ni̱jmíyako̱ho xinkjín nkú tsuhu̱ ra̱ nga kjꞌu̱a̱íya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱ Jesu.
\v 11 A̱sꞌa̱i i̱ncha kingjásjaiyaha̱ Jesu:
\p —¿Á bꞌa̱ tsuhu já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ nga tjíhin nga kjꞌu̱a̱í títjuhun Elia̱?
\p
\v 12 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Kju̱axi̱ nga kjꞌu̱a̱í títjun Elia̱ ko̱ kꞌu̱énda ngayjee̱ ni xi tjín. Tu̱nga, ¿nkú tsuhu̱ ra̱ nga bꞌa̱ tsꞌín tjítꞌaha éhe̱n Nti̱a̱ná nga un ṉkjún sku̱e̱he̱ ra̱ Ntíhi̱ Nda̱xꞌi̱u̱n ko̱ nga xi najmi chumi ni chjíhi̱ ra̱ nꞌe̱ maha?
\v 13 Tu̱nga an bꞌa̱ tíxinnu̱u nga ja jꞌai Elia̱, ko̱ ni xi mjehe̱ xu̱ta̱ kitsꞌíhi̱n ndo̱. Kinꞌehe̱ xi nkú tsꞌín tjítꞌa éhe̱n Nti̱a̱ná.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌín nda̱íhi̱ Jesu nku nda̱ chí xi tíjñajihi̱n nku nda̱ninda
\r (Mt. 17:14-21; Lc. 9:37-43)
\p
\v 14 Nkꞌie nga i̱ncha jꞌai ngáha má nga tjíntu já niꞌyakuyá xingisoo̱, kikie nga nkjin ṉkjún xu̱ta̱ katsendáíhi̱ ra̱ jóo̱ ko̱ nga kꞌu̱a̱ já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ tíi̱ncha bꞌésiko̱ jóo̱.
\v 15 Nkꞌie nga kikie xu̱ta̱ nkjiu̱n Jesu, tu̱ ni xí i̱ncha kama nkjúhún ra̱ ko̱ tsangatsanka nga ngjikjaniñaha̱.
\p
\v 16 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —¿Mí nihi xi tjínko̱ho̱nu̱u jóo̱?
\p
\v 17 Bꞌa̱ kitsú nku nda̱ xi síjñajihi̱n xu̱to̱:
\p —Ji nda̱ maestru̱, kjúái̱ko̱ho nda̱ chína̱, a̱tꞌaha̱ nku nda̱ninda tíjñajihi̱n xi najmi tsjántehe̱ nga ku̱i̱nchja̱.
\v 18 Tu̱ má xi tje̱hén ni nga fakjꞌáha̱, tsꞌínkijnehe̱ tꞌanankiu̱. I̱xí bꞌéxúhú tsꞌa nda̱ chína̱ nga bate ni̱ꞌyu̱n ko̱ bjá ndjáha̱. Ja bꞌa̱ kuaxihi̱n já niꞌyakuyáhi̱ nga kꞌo̱nsje nda̱nindoo̱, tu̱nga najmi kamahá ra̱.
\p
\v 19 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —¡Á bꞌa̱ ꞌyún i̱chí sꞌejihi̱n ra̱ Nti̱a̱ná xu̱ta̱ xi tjíhin ndꞌa̱i̱! ¿Nkjé kjin tjíhin nga kúáte̱jñajinnu̱u? ¿Nkjé kjin tjíhin nga tsꞌin chúkju̱a̱nu̱u? Nibáko̱nú nda̱ chíu̱ e̱i̱.
\p
\v 20 A̱sꞌa̱i jꞌaichꞌáha̱ nda̱ chíu̱. Tu̱nga nkꞌie nga kikie nda̱nindoo̱ Jesu, tje̱nꞌyún yꞌétsujneyáhá nda̱ chíu̱ ko̱ tsijne tꞌanankiu̱ nga ngjitikjá ko̱ yꞌéxú tsꞌíhin tsꞌa.
\v 21 A̱sꞌa̱i kingjásjaiyaha̱ Jesu na̱ꞌmihi̱ nda̱ chíu̱:
\p —¿Nkjé kjin bꞌa̱ maha̱ ra̱?
\p Bꞌa̱ kitsú ndo̱:
\p —Santa nkúhu nga ntí i̱chí.
\v 22 Nkjin ni̱yá ja sa kjaníkjꞌajihi̱n ndꞌíu̱ ko̱ ntóo̱ nga mjehe̱ tsꞌi̱ínkꞌien ntína̱. Tsa tjín ni xi ka̱mahi nꞌe̱i̱ kai, katuma ni̱ma̱ni̱ ji̱n ko̱ ti̱si̱nko̱ni̱.
\p
\v 23 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —“Tsa ka̱mahi”, tíbixín. Xi sꞌejihi̱n Nti̱a̱ná maha̱ tu̱ mí nihí ni.
\p
\v 24 Tje̱nꞌyún ꞌyúhún kinchja̱ na̱ꞌmihi̱ nda̱ chíu̱ nga bꞌi̱ kitsú:
\p —Sꞌejinna Nti̱a̱ná. Ti̱si̱nko̱ní tu̱ xi najmi jo jan ka̱mahana.
\p
\v 25 Nkꞌie nga kikie Jesu nga tíma ñjakú ṉkjún xu̱ta̱, a̱sꞌa̱i ndjá kinchja̱ko̱ nda̱nindoo̱:
\p —Ji nda̱ninda xi tínꞌe stayai ko̱ najmi tíꞌba̱i̱ntei̱hi̱ nga ku̱i̱nchja̱ nda̱ chíi̱, an bꞌa̱ tíxihin: ti̱tjujíhi̱n ko̱ najmi ta̱ bitjasꞌe̱njihi̱n ri̱.
\p
\v 26 A̱sꞌa̱i tsitju nda̱nindoo̱ nga kikjintáya tsꞌíhin ko̱ nga ꞌyún yꞌétsujneyá nda̱ chíu̱. Kisꞌejña nda̱ chíu̱ xi nkúhu tsa kꞌien. Nkjin xu̱ta̱ xi bꞌa̱ kitsú:
\p —Ja kꞌuen.
\p
\v 27 Tu̱nga jakjꞌáhá Jesu ntsja nda̱ chíu̱ nga kikjesíntje̱n ko̱ tsasinjña ngáha.
\p
\v 28 Nkꞌie nga jasꞌen Jesu niꞌyaha̱, a̱sꞌa̱i já niꞌyakuyáha̱ kingjásjaiya tꞌaxíhi̱n:
\p —¿Á najmi kamaha̱ni̱ kuakichꞌonsje̱he̱ni̱ nda̱nindoo̱?
\p
\v 29 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Jáninda xi nkúhu xuꞌbi̱ najmi chu̱ba̱ bitju. Nkꞌie nga chu̱baka̱á Nti̱a̱ná ko̱ nkꞌie nga bintsu̱ba̱ kjintíaá, nkꞌiehé nga bitju.
\s Bꞌi̱ tsꞌín ta̱ kitsúyahá ngáha Jesu nga nꞌe̱kꞌien
\r (Mt. 17:22-23; Lc. 9:43-45)
\p
\v 30 A̱sꞌa̱i tsitju yo̱ nga i̱ncha jꞌajin a̱nte Galilea̱. Najmi kama mjehe̱ tsa tjín xi sku̱e̱he̱ nga yo̱ jꞌa,
\v 31 a̱tꞌaha̱ bꞌi̱ tsꞌín tsakúyaha̱ já niꞌyakuyáha̱:
\p —Nꞌe̱kjasꞌen Ntíhi̱ Nda̱xꞌi̱u̱n a̱ya ntsja xu̱ta̱ ko̱ i̱ncha tsꞌi̱ínkꞌiehe̱n. A̱skahan nga ja ku̱a̱yá, kjꞌu̱a̱íya ngáha̱ ra̱ nga ja kjꞌu̱a̱ jan ni̱stjin.
\p
\v 32 Tu̱nga najmi kamankjihín ra̱ já niꞌyakuyóo̱ én xuꞌbi̱ ko̱ najmi kama kꞌun kingjásjaiyaha̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsúya Jesu yá xi ꞌyún nkꞌa tje̱n
\r (Mt. 18:1-5; Lc. 9:46-48)
\p
\v 33 A̱sꞌa̱i i̱ncha tsichu nanki Capernaum ko̱ nkꞌie nga ja tíjña a̱ya niꞌyoo̱, kingjásjaiyaha̱ já niꞌyakuyáha̱:
\p —¿Mí nihi xi tíchubani̱jmíyako̱honu xinki̱u a̱ya ni̱yóo̱?
\p
\v 34 Tu̱nga najmi kinchja̱há jóo̱, a̱tꞌaha̱ a̱ya ni̱yóo̱ kinchja̱ni̱jmíyako̱ho xinkjín yá xi ꞌyún nkꞌa tje̱n a̱jihi̱n.
\v 35 A̱sꞌa̱i yꞌejña Jesu, kinchja̱ha̱ já niꞌyakuyá xi te joo̱ ko̱ bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —Tsa tjín xi nda̱ kꞌaku̱ mjehe̱ ka̱ma a̱jinnu̱u, tu̱ sahá nda̱ musu̱ katsꞌín ma yjoho̱ ko̱ katsꞌínxátꞌaha̱ já xingisoo̱.
\p
\v 36 A̱sꞌa̱i jakjꞌá nku nda̱ chí ko̱ tsasínjñajin masehe̱n jóo̱. Kitsubakjá tsꞌíhin nda̱ chíu̱ nga bꞌi̱ kitsú:
\p
\v 37 —Xi ngajona̱ tsꞌi̱ínkjáíhi̱n ra̱ nku nda̱ chí xi nkúhu xuꞌbi̱, kui xi an títsꞌínkjáínna. Ko̱ xi tsꞌi̱ínkjáínna, najmi tu̱ nku an títsꞌínkjáínna. Ko̱ ta̱ xi kitsꞌín nibána títsꞌínkjáíhi̱n.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu // xu̱ta̱ xi najmi fi kontra̱ha̱
\r (Lc. 9:49-50; Mt. 10:42)
\p
\v 38 A̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsú Jua:
\p —Ji nda̱ maestru̱, kiyai̱ nga nku nda̱ ngajohi̱ tímꞌosjehe jánindoo̱. Tu̱nga kikꞌiechꞌohó ri̱ a̱tꞌaha̱ najmi ñá tje̱nko̱ná.
\p
\v 39 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Najmi tu̱ jun bꞌechꞌóho̱o. A̱tꞌaha̱ tsa tjín xi títsꞌín nku kju̱a̱nkjún ngajona̱, kui xi najmi ka̱ma tsa tu̱ sa a̱ kui chꞌohón tsꞌín ku̱i̱nchja̱yane ngáhana.
\v 40 A̱tꞌaha̱ xi najmi tífi kontra̱ná, kui xi ñá mako̱ná.
\v 41 Tu̱ yáhá ni xi tsjánu̱u tsa tu̱ nku chu̱tsín ntánijua a̱tꞌaha̱ an tje̱nnkinú, kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u nga kꞌu̱a̱i̱hi̱ chjíhi̱ xu̱ta̱ xuꞌbo̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu xu̱ta̱ xi tsꞌínkijnejin jé xu̱ta̱ xingisoo̱
\r (Mt. 18:6-9; Lc. 17:1-2)
\p
\v 42 ’Tu̱ yáhá ni xi tsꞌi̱ínkijnejin ngatitsun nku nda̱ chí xi nkúhu xuꞌbi̱ xi sꞌejihi̱n an, tu̱ sahá ra̱ ngandaha̱ xi bꞌa̱ tsꞌi̱íu̱n tsa sꞌe̱tꞌa ꞌyúntꞌa kásin nku ndji̱o̱ chánka ko̱ chja̱nikjꞌajin ntáchakꞌuu̱n.
\v 43 Tsa ntsa̱i̱ títsꞌínkijnejihin ngatitsun, tu̱ sahá ti̱chákjáí. Tu̱ sahá ngandahi̱ tsa ku̱i̱tjásꞌe̱n ni̱ma̱i̱ má nga kꞌúéntu tíkꞌun xu̱ta̱, nga najmi kꞌúínko̱i̱ nga joo̱ ntsa̱i̱ nga̱kꞌi̱e̱n, má nga najmi maha̱ ꞌmeya ndꞌíu̱.
\v 44 Yo̱ najmi ꞌme chju̱ntuu̱ ko̱ najmi ꞌmeya ndꞌíu̱.
\p
\v 45 ’Tsa tsu̱kui títsꞌínkijnejihin ngatitsun, tu̱ sahá ti̱chákjáí. Tu̱ sahá ngandahi̱ tsa ku̱i̱tjásꞌe̱n ni̱ma̱i̱ má nga kꞌúéntu tíkꞌun xu̱ta̱, nga tjítꞌa nga joo̱ tsu̱kui nga a̱jin ndꞌí nga̱kꞌi̱e̱n chja̱nikjꞌajihin, má nga najmi maha̱ ꞌmeya ndꞌíu̱.
\v 46 Yo̱ najmi ꞌme chju̱ntuu̱ ko̱ najmi ꞌmeya ndꞌíu̱.
\p
\v 47 ’Tsa tunkuin títsꞌínkijnejihin ngatitsun, tu̱ sahá nꞌe̱sjei. Tu̱ sahá ngandahi̱ tsa ku̱i̱tjásꞌe̱n ka̱tꞌai má nga batéxuma Nti̱a̱ná, nga najmi tsa tíi̱ncha nga joo̱ tunkuin tsa tu̱ sa a̱jin ndꞌí nga̱kꞌi̱e̱hén chja̱nikjꞌajin ngáhi,
\v 48 má nga najmi ꞌme chju̱ntuu̱ ko̱ najmi ꞌmeya ndꞌíu̱.
\p
\v 49 ’A̱tꞌaha̱ ndꞌí nꞌentiako̱ho ngayjee̱ xu̱ta̱.
\v 50 Nda na̱xo̱, tu̱nga tsa ndyja̱ ngaꞌyúhu̱n, ¿nkú tsꞌín ka̱ma ntia ngáha? Kasꞌe a̱jinnu̱u na̱xa̱ xi tíxinnu̱u ko̱ bꞌi̱ ngján jyu ti̱ntsu̱ba̱ko̱o xinki̱u.
\c 10
\s Bꞌi̱ tsꞌín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu kju̱a̱bixoo̱n
\r (Mt. 19:1-12; Lc. 16:18)
\p
\v 1 Tsitju Jesu yo̱ nga ngji a̱nte xi tjín Judea̱ ko̱ a̱nte xi tjín ngabantá ntáje̱ Jordan. Ta̱ kama ñjakútꞌa ṉkjúhún ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱. Tsakúyaha̱ éhe̱n Nti̱a̱ná xi nkú nga tsꞌín tehe̱nte.
\v 2 A̱sꞌa̱i kꞌu̱a̱ já fariseo̱ jꞌaisehe̱ tu̱ xi kjútꞌayákꞌuhu̱n ra̱. Bꞌi̱ tsꞌín kingjásjaiyaha̱:
\p —¿A ka̱ma nku nda̱ chu̱ba̱ tsꞌi̱ínkjehé kju̱a̱bixaha̱n nga kꞌu̱éjña chju̱úhu̱n?
\p
\v 3 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —¿Nkú tsꞌín yꞌéjñanu̱u Moise?
\p
\v 4 Bꞌa̱ i̱ncha kitsú jóo̱:
\p —Moise kitsjá kju̱a̱ nga nku nda̱ ka̱ma kjésíntje̱n nku xu̱ju̱n má nga ja títsꞌínkje kju̱a̱bixaha̱n ko̱ bꞌa̱ tsꞌín ka̱ma kꞌu̱éjñaha chju̱úhu̱n.
\p
\v 5 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —A̱tꞌaha̱ ndjá ani̱ma̱nu̱u, kui kju̱a̱ha nga bꞌa̱ tsꞌín yꞌéjnaha̱nu̱u Moise.
\v 6 Tu̱nga nga tutsꞌihi̱n ni, nkꞌie nga kitsꞌínnda Nti̱a̱ná a̱sunntee̱, “nku chju̱ún nku xꞌi̱n kitsꞌínnda xu̱ta̱” tjítꞌa.
\v 7 Ko̱ ta̱ tjítꞌa ya: “Kui kju̱a̱ha nga nku nda̱ kꞌu̱éjñaha na̱ꞌmihi̱ ko̱ na̱aha̱ nga kꞌúéjñako̱ chju̱úhu̱n.
\v 8 Nga joo̱ nkuhú ku̱i̱chú ma.” Kui nga najmi ta̱ jo ma saha. Nku ní yjoninte i̱ncha maha.
\v 9 Kui bꞌa̱ maha, ni xi yꞌéꞌyúhun Nti̱a̱ná, najmi xu̱ta̱ kjéndáya.
\p
\v 10 A̱sꞌa̱i já niꞌyakuyáha̱ ta̱ kuihí niu̱ kingjásjaiya ngáha̱ ra̱ nkꞌie nga ja i̱ncha jꞌai niꞌyaha̱.
\v 11 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Tu̱ yáhá ni xi kꞌu̱éjña chju̱úhu̱n ko̱ ku̱i̱xanko̱ kjꞌa̱í ta̱chju̱ún, kui xi tíbangane kju̱a̱bixaha̱n.
\v 12 Ko̱ tsa nku ta̱chju̱ún kꞌu̱éjña xꞌi̱hi̱n ko̱ ku̱i̱xanko̱ kjꞌa̱í nda̱, kui xi ta̱ tíbangane kju̱a̱bixaha̱n.
\s Bꞌi̱ tsꞌín nda kinchja̱ne Jesu jántí xi̱u̱
\r (Mt. 19:13-15; Lc. 18:15-17)
\p
\v 13 A̱sꞌa̱i i̱ncha jꞌaiko̱ xu̱ta̱ ntíhi̱ tu̱ xi Jesu ngju̱énnehe̱ ra̱ ntsja. Tu̱nga já niꞌyakuyóo̱hó bꞌa̱ kitsúhu̱ xu̱ta̱ nga najmi bꞌa̱ i̱ncha tsꞌi̱ín.
\v 14 Nkꞌie nga kikie Jesu ni xi tíi̱ncha tsꞌín jóo̱, najmi kisasíhi̱n niu̱. A̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsúhu̱:
\p —Tjehe̱nntoho̱o jántíu̱ nga kanibásena. Najmi tu̱ jun bꞌechꞌóho̱o. A̱tꞌaha̱ xu̱ta̱ xi bꞌa̱ tsꞌín tjíntuyáha̱ xi nkú joyaha jántí xi̱, kui xi tje̱he̱n ra̱ nga Nti̱a̱ná ku̱a̱téxumaha̱.
\v 15 Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Xi najmi tsꞌi̱ínkjáíhi̱n nga Nti̱a̱ná xi batéxuma xi nkú tsꞌín tsꞌínkjáíhi̱n nku nda̱ chí ni xi ꞌba̱i̱hi̱, kui xi ndaha̱chí najmi kju̱a̱sꞌenjin nga Nti̱a̱ná xi ku̱a̱téxumaha̱.
\p
\v 16 A̱sꞌa̱i jakjꞌá jántí xi̱u̱ nga tsꞌankꞌa ko̱ kingjénne ntsja nga nda kinchja̱ne.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kinchja̱ni̱jmíko̱ Jesu nku nda̱ nchi̱ná
\r (Mt. 19:16-30; Lc. 18:18-30)
\p
\v 17 Nkꞌie nga ja tíbitju Jesu yo̱ nga tsꞌi̱ín ni̱yá, a̱sꞌa̱i jꞌai tsuntsu nku nda̱. Tsasinkúnchꞌintꞌaha̱ ko̱ bꞌa̱ kitsúhu̱:
\p —Ji nda̱ maestru̱, ji xi ndai, ¿mí nihi xi tsꞌian tu̱ xi ka̱ma tsꞌinkjáíhi̱n ra̱ nga kúáte̱jña tíkꞌun síán?
\p
\v 18 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —¿Á an xi nda tíꞌmihiní? Najmi tjín xi ndaha̱, nku tutuhú Nti̱a̱ná.
\v 19 Yai xi nkú tsꞌín tjítꞌa kju̱a̱téxumoo̱: “Najmi tu̱ nꞌekꞌiein. Najmi tu̱ biyunéí kju̱a̱bixoo̱n. Najmi tu̱ ndyjé nꞌei. Najmi tu̱ testiyu̱ tsankꞌá nꞌei. Najmi tu̱ chꞌana̱chꞌa̱i̱hi̱ xu̱ta̱ xingisoo̱. Cha̱nkjúín na̱ꞌmihi̱ ko̱ na̱ahi̱.”
\p
\v 20 Bꞌa̱ kitsú ndo̱:
\p —Ji nda̱ maestru̱, ngayjee̱ ni xuꞌbo̱ títsꞌintjusan santa nkúhu nga ndyjana.
\p
\v 21 A̱sꞌa̱i Jesu kama ni̱ma̱ha̱ ndo̱ nga tsaseꞌa ko̱ bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —Nku ni ndyjatꞌa sahi. Tꞌihi̱nteñai ni xi tjíhin ko̱ tjeihi̱n xu̱ta̱ xꞌa̱n. Bꞌa̱ tsꞌín sꞌe̱he ri kju̱a̱nchi̱ná ndji̱o̱jmi ján. A̱sꞌa̱i ni̱báí nga tsjénnkiní.
\p
\v 22 Tu̱nga nkꞌiehé nga kintꞌé ndo̱ éi̱n, kikꞌie babaha̱ ko̱ kikꞌie nusin nusihi̱n nga ngji, a̱tꞌaha̱ ꞌyún ṉkjún nchi̱ná.
\p
\v 23 A̱sꞌa̱i tsase Jesu a̱ndaihi̱ ko̱ bꞌa̱ kitsúhu̱ já niꞌyakuyáha̱:
\p —¡Á bꞌa̱ ꞌyún ꞌni tjíhin tsa xu̱ta̱ xi nchi̱ná ṉkjúhun kju̱a̱sꞌenjihin nga Nti̱a̱ná xi ku̱a̱téxumaha̱!
\p
\v 24 Kama nkjúhu̱n já niꞌyakuyóo̱ én xi kitsú Jesu, tu̱nga bꞌa̱há ta̱ kitsú ngáha̱ Jesu:
\p —Jun ntína̱, ¡á bꞌa̱ ꞌyún ꞌni tjíhin nga kju̱a̱sꞌenjihin xu̱ta̱ nga Nti̱a̱ná ku̱a̱téxumaha̱!
\v 25 Tu̱ sahá najmi ꞌni tjín tsa nku chu̱ camello̱ kju̱a̱sꞌen ti̱xa̱ha̱ nku nintu nga nku nda̱ nchi̱ná kju̱a̱sꞌenjin nga Nti̱a̱ná xi ku̱a̱téxumaha̱.
\p
\v 26 Tu̱ ni xí kama nkjúhún saha̱ jóo̱ ko̱ bꞌa̱ kitsúhu̱ xinkjín:
\p —¿Yá xi ka̱ma kꞌu̱a̱nki ni̱ ma?
\p
\v 27 A̱sꞌa̱i tsaseꞌa Jesu jóo̱ ko̱ bꞌa̱ kitsúhu̱:
\p —Xu̱ta̱ ndaha̱chí najmi ka̱maha̱ tsꞌi̱ínkꞌanki yjoho̱, tu̱nga Nti̱a̱ná maha̱ tsꞌínkꞌanki xu̱ta̱. A̱tꞌaha̱ tu̱ mí nihí ni xi maha̱ tsꞌín Nti̱a̱ná.
\p
\v 28 A̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsú Pedro̱:
\p —Xi nkúhu ji̱n, ja yꞌentu tentei̱ ni xi tjínni̱ ko̱ tje̱nnkihi̱ ndꞌa̱i̱.
\p
\v 29 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Tu̱ yáhá ni xi yꞌéjña niꞌyaha̱, tsa já ntsꞌe̱, tsa jminchjín nichja, tsa na̱aha̱, tsa na̱ꞌmihi̱, tsa ntíhi̱ ko̱ tsa jñá xi tjíhi̱n nga̱tꞌana̱ ko̱ nga̱tꞌaha̱ én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná,
\v 30 kui xu̱ta̱i̱ kꞌu̱a̱i̱ ngáha̱ ra̱ unchan ni̱yá tjíhin ni xi yꞌéjña. Ndꞌa̱i̱ a̱sunnte xuꞌbi̱ kꞌu̱a̱i̱hi̱ niꞌya, já ntsꞌe̱, jminchjín nichja, na̱aha̱, ntí ko̱ jñá, ko̱ ta̱ tsjénnki uncha. Ko̱ ni̱stjin xi nibá a̱skahan kꞌu̱a̱i̱hi̱ nga kꞌúéntu tíkꞌun sín.
\v 31 Nkjin xu̱ta̱ xi tjun ndꞌa̱i̱ tsjénnki, ko̱ nkjin xi yjanki ndꞌa̱i̱ xi tsjén títjun ka̱ma ngáha.
\s Bꞌi̱ tsꞌín ta̱ kitsúya ngáha Jesu nga ku̱a̱yá
\r (Mt. 20:17-19; Lc. 18:31-34)
\p
\v 32 Nkꞌie nga tíi̱ncha tsꞌín ni̱yá nga tíi̱ncha fi nanki Jerusalen, Jesu tje̱n títjuhu̱n xu̱ta̱ niꞌyakuyáha̱. Kama nkjúhu̱n jóo̱ ko̱ tíi̱ncha tsankjún nga tje̱nnkihi̱. A̱sꞌa̱i ta̱ kinchja̱ tꞌaxíhín ngáha̱ ra̱ já niꞌyakuyá xi te joo̱ ko̱ kikꞌatutsꞌi̱hi̱n nga kitsúyaha̱ ni xi ka̱matꞌain.
\v 33 Bꞌi̱ kitsúhu̱ jóo̱:
\p —Tjenñju. Ja tíbankíaán nanki Jerusalen. Ja nꞌe̱kjasꞌen Ntíhi̱ Nda̱xꞌi̱u̱n a̱ya ntsja já na̱ꞌmi kꞌaku̱ ko̱ já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱. Kui xi i̱ncha tsjá kju̱a̱ nga nꞌe̱kꞌien ko̱ a̱sꞌa̱i tsꞌi̱ínkjasꞌehe̱n xu̱ta̱ xi najmi ntje̱ Israel tje̱he̱n ra̱.
\v 34 Kui xi ku̱a̱jnu̱kiehe̱ ko̱ ku̱a̱tétéjnuhu̱. Kꞌu̱éhe̱ ko̱ tsꞌi̱ínkꞌien. Tu̱nga nkꞌiehé nga ja kjꞌu̱a̱ jan ni̱stjin, kjꞌu̱a̱íya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín Santiago̱ ko̱ Jua tsankihi̱ Jesu nku kju̱a̱nda
\r (Mt. 20:20-28)
\p
\v 35 A̱sꞌa̱i Santiago̱ ko̱ Jua xi jáha̱ Zebedeo̱ maha, kui xi i̱ncha jꞌaise tiñaha̱ Jesu ko̱ bꞌa̱ kitsúhu̱:
\p —Ji nda̱ maestru̱, mjeni̱ nga kꞌu̱a̱i̱ni̱ ni xi ku̱i̱nchíhi̱.
\p
\v 36 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —¿Mí nihi xi mjenu̱u nga tsꞌian?
\p
\v 37 Bꞌa̱ i̱ncha kitsú jóo̱:
\p —Kꞌu̱a̱i̱nteni̱ nga nku xi kꞌúéjña kixi̱hi̱ ko̱ nku xi kꞌúéjña skjúhi̱n ni̱stjin nga nꞌe̱kjáíhi̱n kju̱a̱chákahi̱.
\p
\v 38 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Najmi yo ni xi tíbinchu. ¿A ku̱i̱chúkju̱a̱nu̱u nga un sku̱e̱nu̱u xi nkú tsꞌín un sku̱e̱na? ¿A ku̱i̱chúkju̱a̱nu̱u nga nꞌe̱kjóho̱on kju̱a̱ni̱ma̱ xi tsꞌinkjáíhi̱n?
\p
\v 39 Bꞌa̱ i̱ncha kitsú jóo̱:
\p —Ku̱i̱chúkju̱a̱ni̱.
\p A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Kju̱axi̱ nga un sku̱e̱nu̱u xi nkúhu an ko̱ nga cho̱o kju̱a̱ni̱ma̱ xi tsꞌinkjáíhi̱n.
\v 40 Tu̱nga tsa ku̱i̱ntsu̱bo̱o nga kixi̱na̱ ko̱ tsa skjúnna̱, najmi an tíjñana nga tsja niu̱. Ja tjíntu xi tíjña ndaha̱ kui a̱ntee̱.
\p
\v 41 Nkꞌie nga kintꞌé já niꞌyakuyá xi tee̱ niu̱, i̱ncha kitsꞌínkjanko̱ Santiago̱ ko̱ Jua.
\v 42 Tu̱nga kinchja̱ ñjahá ra̱ Jesu jóo̱ ko̱ bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —Yo xi nkú tsꞌín xu̱ta̱ xi tjíhi̱n xá e̱i̱ a̱sunntei̱ ꞌyún ndjá tsꞌínko̱ xu̱ta̱ xingisoo̱, ko̱ xi tjíhi̱n ngaꞌyún tsꞌín nga nuꞌyáꞌéhe̱n.
\v 43 Tu̱nga a̱jinnu̱u najmi bꞌa̱ ka̱ma. Xi mje níhi̱ nga nda̱ kꞌaku̱ ka̱ma a̱jinnu̱u, kui xi katsꞌín ni xi nda ngandanu̱u.
\v 44 Xi mjehe̱ nga tjun ka̱ma a̱jinnu̱u, kui xi katuma nda̱ musu̱nu̱u.
\v 45 A̱tꞌaha̱ ta̱ ndaha Ntíhi̱ Nda̱xꞌi̱u̱n najmi jꞌai tsa tu̱ xi kui nda nꞌe̱he̱ ra̱. Jꞌai ní tu̱ xi ni xi ngandaha̱ xu̱ta̱ jꞌai tsꞌíhin ko̱ tu̱ xi tsꞌi̱ínkjasꞌehen yjoho̱ nga kꞌu̱échjíntjai nkjin xu̱ta̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsꞌínnkihi̱ Jesu nku nda̱ ka̱
\r (Mt. 20:29-34; Lc. 18:35-43)
\p
\v 46 A̱sꞌa̱i i̱ncha tsichu nanki Jerico. Ko̱ nkꞌie nga tíbitju Jesu yo̱ ko̱ já niꞌyakuyáha̱ ko̱ xu̱ta̱ nkjin xi tje̱nko̱, tu̱ yo̱hó a̱ndai ni̱yóo̱ kabꞌejña nga tíbanki chje̱ nku nda̱ ka̱ xi ꞌmi Bartimeo̱, xi ntíhi̱ Timeo̱ maha.
\v 47 Nkꞌie nga kintꞌé nga nibá tiña Jesu nda̱ Nazaret, a̱sꞌa̱i kikꞌatutsꞌi̱hi̱n nga kikjintáya:
\p —¡Ji Jesu, ji xi ntje̱he̱ David, katuma ni̱ma̱hi an!
\p
\v 48 Nkjin xu̱ta̱ kinchja̱tiko̱ho̱ tu̱ xi kꞌu̱échjaꞌaha tsꞌa. Tu̱nga tu̱ sahá ꞌyún kikjintáya sa:
\p —¡Ji xi ntje̱he̱ David, katuma ni̱ma̱hi an!
\p
\v 49 A̱sꞌa̱i tsasinꞌyún Jesu ko̱ bꞌa̱ kitsú:
\p —Chu̱boho̱o ndo̱.
\p A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kikꞌihi̱n nda̱ ko̱:
\p —Tsjo katumahi. Ti̱síntje̱i̱n, a̱tꞌaha̱ tínchja̱hi.
\p
\v 50 Kikjaníya najyun ndjuhu̱ ndo̱ ko̱ xu̱úhu̱n tsisintje̱n nga ngjikꞌúhu̱n Jesu.
\v 51 A̱sꞌa̱i Jesu kingjásjaiyaha̱:
\p —¿Mí xi mjehi nga tsꞌihin?
\p Bꞌa̱ kitsú nda̱ ko̱:
\p —Ji nda̱ maestru̱, mjena nga ka̱ma chjina.
\p
\v 52 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Tꞌin ngáhani. A̱tꞌaha̱ kuasꞌejihin nga Nti̱a̱ná kitsꞌín nibána, kui nga kama nkihi ri.
\p Ta̱ kuihi chu̱bo̱ kama chjihi̱ ndo̱ ko̱ kitsjennkíhi̱ Jesu nga kitsꞌínko̱ ni̱yá.
\c 11
\s Bꞌi̱ tsꞌín jasꞌen Jesu nanki Jerusalen
\r (Mt. 21:1-11; Lc. 19:28-40; Jn. 12:12-19)
\p
\v 1 Nkꞌie nga ja tíi̱ncha bichú tiña nanki Jerusalen nga i̱ncha jꞌai Betfage ko̱ Betani̱a̱, nanki xi̱xi̱ xi tiña maha̱ a̱sunntu tje̱nki̱ xi ꞌmi Yá Olivo̱, a̱sꞌa̱i kitsꞌínkji Jesu jo já niꞌyakuyáha̱
\v 2 nga bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —Tankíún nanki i̱chí xi tíjña tiña ján. Nkꞌie nga ja ku̱i̱chú yo̱, sa̱kúnu̱u nku ntí búrrú xi tjítꞌaꞌyún, xi najmi kje̱e chꞌa bꞌesúhu̱n. Chjúndáyo ko̱ nibáko̱o e̱i̱.
\v 3 Ko̱ tsa tjín xi bꞌa̱ ku̱i̱tsu̱nu̱u nga ngju̱ásjaiyanu̱u: “¿Á bꞌa̱ tínꞌehenu?”, bꞌa̱ tꞌihu̱un: “Nda̱ maestru̱ rú machjéhe̱n chu̱. A̱sꞌa̱i rú tsꞌi̱ínkꞌóya ngáha.”
\p
\v 4 A̱sꞌa̱i i̱ncha ngji já niꞌyakuyóo̱ ko̱ kisakúhu̱ ntí búrrú xi tjítꞌaꞌyúntꞌa nku a̱nkju̱a̱ xi tje̱n a̱ndai ni̱yóo̱ ko̱ kikjendáya.
\v 5 Kꞌu̱a̱ xu̱ta̱ xi tíi̱ncha yo̱ kingjásjaiyaha̱:
\p —¿Mí nihi xi tínꞌo? ¿Á jun tíchjundáyahanu ntí búrrúu̱?
\p
\v 6 Tu̱nga bꞌa̱há kitsú já niꞌyakuyóo̱ xi nkú nga kitsúhu̱ Jesu ko̱ kitsjántehe̱ jóo̱ nga ngju̱a̱i̱ko̱ chu̱.
\v 7 I̱ncha jꞌaiko̱ho̱ Jesu ntí búrrúu̱. Najyuhu̱n i̱ncha kingjásuhu̱n ko̱ Jesu yꞌesúhu̱n chu̱.
\v 8 Nkjin ṉkjún xu̱ta̱ i̱ncha kingjántu najyuhu̱n a̱ya ni̱yóo̱, ko̱ kjꞌa̱í ngá xi tjiaha̱ yá i̱ncha tsatetꞌa ko̱ kingjántu a̱ya ni̱yóo̱.
\p
\v 9 ꞌYún kikjintáya xu̱ta̱ xi yja títjuu̱n ko̱ xi yjankiu̱ nga bꞌi̱ i̱ncha kitsú:
\p —¡Katsꞌínkꞌankiná Nti̱a̱ná! ¡Nti̱a̱ná nda katsꞌínko̱ xi kitsꞌín nibá ngajoho̱!
\v 10 ¡Nti̱a̱ná nda katsꞌínko̱ xi kitsꞌín nibá nga ku̱a̱téxuma, xi tsꞌi̱ínkjáíhi̱n xáha̱ ntje̱ cháná David! ¡Katsꞌínkꞌankiná Nti̱a̱ná xi tíjña nkꞌa ján!
\p
\v 11 Jasꞌen Jesu nanki Jerusalen ko̱ ngji na̱tsihi̱n ni̱nku̱ má ma ñjakú xu̱ta̱. Nkꞌie nga ja kamaha̱ nga tsasehe̱ ngayjee̱ ni xi tjín a̱ndaihi̱, a̱sꞌa̱i tsitju nga ngjiko̱ nanki Betani̱a̱ já niꞌyakuyá xi te joo̱. A̱tꞌaha̱ ja kama ngixun.
\s Bꞌi̱ tsꞌín ndjá kinchja̱ko̱ Jesu yá higuera̱ xi najmi tjíhi̱n tu
\r (Mt. 21:18-19)
\p
\v 12 Ni̱stjin xi ma ndyjuu̱n nkꞌie nga i̱ncha tsitju ngáha nanki Betani̱a̱, tu̱ kama bjohó ra̱ Jesu.
\v 13 Kjin tje̱n sa nga kikie nku yá higuera̱ xi xkfén ko̱ ngjisehe̱ yóo̱ tsa tu̱ ahá ni sa̱kúhu̱ tu. Tu̱nga nkꞌie nga tsichukꞌúhu̱n yóo̱, tu̱ ndahá nku tu najmi kisakúhu̱, tu̱ subahá xka̱. A̱tꞌaha̱ najmi ni̱stjihi̱n tu higo̱.
\v 14 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsúhu̱ yá higuera̱:
\p —Ndaha̱chí najmi ta̱ chꞌa kji̱ne̱he tu xi sꞌe̱hi.
\p Kintꞌé já niꞌyakuyáha̱ nga bꞌa̱ kitsú.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kikꞌonsje Jesu já xi tíi̱ncha batéña chu̱ // má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱
\r (Mt. 21:12-17; Lc. 19:45-48; Jn. 2:13-22)
\p
\v 15 I̱ncha tsichu nanki Jerusalen ko̱ jasꞌen má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱. A̱sꞌa̱i kikꞌatutsꞌi̱hi̱n Jesu nga kikꞌonsje já xi tíi̱ncha batéña ko̱ xi tíi̱ncha bꞌatse chu̱ yo̱. Kitsꞌínkꞌótsjá yámixa̱ha̱ já xi tíi̱ncha tsꞌínkꞌóntjaiya to̱on ko̱ yáxile̱he̱ já xi tíi̱ncha batéña chu̱tuju.
\v 16 Ko̱ ta̱ ndaha nku najmi chꞌa kitsjántehe̱ tsa kjꞌu̱a̱tikjáko̱ na̱tsihi̱n ni̱nku̱ tsa mí nihi.
\v 17 Bꞌi̱ kitsú nga yꞌéjña chji éhe̱n Nti̱a̱ná:
\p —Bꞌa̱ tsꞌín tjítꞌa éhe̱n Nti̱a̱ná: “Bꞌa̱ kꞌúíhi̱n niꞌyana̱ nga kui xi ka̱ma niꞌya xi má nga xu̱ta̱ xi ni̱baha ngayjee̱ na̱xi̱nantá xi tjín a̱sunntee̱ i̱ncha ku̱i̱nchja̱ko̱ Nti̱a̱ná.” Tu̱nga jun a̱ntehe̱ já ndyjé tínꞌe mo.
\p
\v 18 Kintꞌé én xuꞌbi̱ já na̱ꞌmi kꞌaku̱ ko̱ já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ i̱ncha tsangisjai ni̱yá xi nkú tsꞌín ka̱ma tsꞌi̱ínkꞌiehen Jesu. Tu̱nga i̱ncha tsankjúhún Jesu, a̱tꞌaha̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n tíi̱ncha ma nkjúhu̱n xi nkú tsꞌín tíbakúya.
\p
\v 19 Nkꞌie nga ja kama jyuu̱n, tsitju a̱jin na̱nti̱o̱ Jesu ko̱ já niꞌyakuyáha̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kixí yá higuera̱ xi ndjá kinchja̱ko̱ Jesu
\r (Mt. 21:20-22)
\p
\v 20 Nkꞌie nga ta̱ jyuhu̱n ni̱stjin xi ma ndyjuu̱n, i̱ncha jꞌa má xi tje̱hen síjña yá higuera̱ ko̱ kikie nga santaha ko̱ kja̱ma̱ha̱ yóo̱ ja kixí.
\v 21 Jꞌáítsjehe̱n Pedro̱ niu̱, a̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsú:
\p —Ji nda̱ maestru̱, cha̱se̱ ma ri̱. Ja kixí yá higuera̱ xi ndjá kichubako̱i̱.
\p
\v 22 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Nꞌe̱ sꞌejiun Nti̱a̱ná.
\v 23 Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Tu̱ yáhá ni xi bꞌa̱ ku̱i̱tsu̱hu̱ a̱sunntu tje̱nki̱ xuꞌbi̱: “Ti̱yú xin yo̱ ko̱ chja̱nikjꞌajin yjohi̱ ntáchakꞌuu̱n”, ka̱ma xi nkú ku̱i̱tsu̱ tsa najmi jo jan ka̱maha̱ nga sꞌe̱jihi̱n nga bꞌa̱ ka̱ma xi nkú nga títsu.
\v 24 Kui nga bꞌa̱ tíxihi̱nnu̱u. Ngayjee̱ ni xi ku̱i̱nchíhu̱u Nti̱a̱ná nga chu̱bako̱o, nꞌe̱ sꞌejiun nga nꞌe̱kjóho̱on ko̱ bꞌa̱ ka̱ma.
\p
\v 25 ’Nkꞌie nga tíchubako̱o Nti̱a̱ná, nꞌe̱ndyjatꞌoho̱o tsa tjín xi tjínko̱kju̱a̱nu̱u, tu̱ xi bꞌa̱ tsꞌín ta̱ Na̱ꞌminu̱u xi tíjñaha ndji̱o̱jmi ján tsꞌi̱ínndyjatꞌaha̱nu̱u ngatitsunnu̱u.
\v 26 Tu̱nga tsa najmi nꞌe̱ndyjatꞌo, ta̱ ndaha Na̱ꞌminu̱u xi tíjña ndji̱o̱jmi ján najmi tsꞌi̱ínndyjatꞌa ngatitsunnu̱u.
\s Bꞌi̱ kama nkꞌie nga kingjásjaiyaha̱ já tjíxóo̱ Jesu yá xi kitsjá xáha̱
\r (Mt. 21:23-27; Lc. 20:1-8)
\p
\v 27 A̱sꞌa̱i ta̱ i̱ncha jꞌai ngáha nanki Jerusalen. Nkꞌie nga tsúꞌba Jesu má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱, a̱sꞌa̱i jꞌaikꞌúhu̱n já na̱ꞌmi kꞌaku̱, já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá.
\v 28 Bꞌa̱ i̱ncha kitsúhu̱:
\p —¿Mí xá xi tjíhin nga bꞌa̱ tínꞌei? ¿Yá xi kitsjá xáhi nga bꞌa̱ tínꞌei?
\p
\v 29 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Ko̱ an ta̱ kuasjáíyanu̱u nku ni. Nꞌe̱kꞌóyanú, a̱sꞌa̱i xínyanu̱u mí xáha xi tjínna nga bꞌa̱ títsꞌian.
\v 30 ¿Yá xi kitsꞌín nibáha̱ Jua Bautista̱ nga jꞌaiténtá xu̱ta̱? ¿A Nti̱a̱ná, a ra̱ xu̱ta̱ a̱sunntei̱hí? Nꞌe̱kꞌóyanú.
\p
\v 31 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsúhu̱ xinkjín nga kinchja̱ni̱jmíyaha niu̱:
\p —Tsa: “Nti̱a̱ná kitsꞌín nibáha̱ Jua”, ku̱i̱xíaán, a̱sꞌa̱i bꞌa̱ ku̱i̱tsu̱ná: “¿Á najmi kisꞌejihi̱nnu̱u ni xi kitsúhu Jua?”
\v 32 Tu̱nga najmi ka̱ma tsa: “Xu̱ta̱ a̱sunntei̱ kitsꞌín nibáha̱”, ku̱i̱xíaán.
\p Bꞌa̱ i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín a̱tꞌaha̱ tsankjún xu̱ta̱ nkjiu̱n, a̱tꞌaha̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ bꞌa̱ tsu nga nku nda̱ profeta̱ kama Jua.
\v 33 Kui nga a̱sꞌa̱i bꞌa̱ i̱ncha kitsúhu̱ ra̱ Jesu:
\p —Najmi yai̱.
\p A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Ko̱ ta̱ ndaha an najmi xínyanu̱u yá xi kitsjána nga bꞌa̱ títsꞌian.
\c 12
\s Bꞌi̱ tsꞌín tsakúya Jesu nga kitsꞌínchjén já xi najmi na̱xu̱ fiko̱ xá xi kikꞌa̱i̱hi̱
\r (Mt. 21:33-46; Lc. 20:9-19)
\p
\v 1 A̱sꞌa̱i Jesu bꞌi̱ tsꞌín tsakúyaha̱ xu̱ta̱ nga yꞌéjña chu̱ba̱yaha̱:
\p —Nku nda̱ yꞌéntje̱ tuntsja̱jé. Yꞌéngi nchꞌá ko̱ kitsꞌínnda nku a̱nte má nga tsꞌíónnki tuntsja̱jée̱. Kitsꞌínnda nku xjó nkꞌa tu̱ xi ka̱ma chúnntaha a̱ntee̱. Kitsjá sáha̱ a̱ntee̱ já xi maha̱ tsꞌínxáko̱ tuntsja̱jée̱, a̱sꞌa̱i ngji kjin.
\v 2 Nkꞌie nga ja tíjne tuu̱, a̱sꞌa̱i kitsꞌínkjisehe̱ ndo̱ nku nda̱ musu̱hu̱ já xi títsꞌínxáko̱ tuntsja̱jée̱ tu̱ xi ku̱a̱nkihi̱ ra̱ tu xi kanéhe̱.
\v 3 Tu̱nga jakjꞌáhá jóo̱ nda̱ musu̱ nga kikꞌíéhe̱ ko̱ kitsꞌínkji tiya tiya.
\p
\v 4 ’A̱sꞌa̱i ta̱ kitsꞌínkjihí ngáha ndo̱ kjꞌa̱í nda̱ musu̱. Tu̱nga máha nda̱ xuꞌbi̱, ni kikꞌonntjaihi̱ jóo̱ ko̱ chꞌon ṉkjún i̱ncha kitsúhu̱.
\v 5 Ta̱ kitsꞌínkjihí ngáha kjꞌa̱í nda̱ musu̱hu̱ ndo̱, tu̱nga kitsꞌínkꞌiehén ra̱ jóo̱ nda̱ xuꞌbi̱. Nkjin sa já musu̱ xi kitsꞌínkji ndo̱. Kꞌu̱a̱ xi kisꞌehe̱ ko̱ kꞌu̱a̱ xi kitsꞌínkꞌiehe̱n jóo̱.
\p
\v 6 ’Tíjña saha̱ ndo̱ nku xi tsꞌi̱ín nibá, kui ntí xi tjo ṉkjúhu̱n. Bꞌi̱ kitsú nga kitsꞌínkjisehe̱ jóo̱: “Sku̱e̱nkjún ntína̱ jóo̱.”
\v 7 Tu̱nga bꞌa̱há kitsúhu̱ xinkjín já xi tsꞌínxáko̱ tuntsja̱jée̱: “Kui xuꞌbo̱ xi tsꞌi̱ínkjáíhi̱n ngayjee̱ ni xi tjíhi̱n na̱ꞌmihi. Tu̱ sahá nꞌe̱kꞌieén tu̱ xi ka̱ma tsꞌa̱ñáhaná ni xi tsꞌi̱ínkjáíhi̱n.”
\v 8 A̱sꞌa̱i jakjꞌá jóo̱ ntíhi̱ ndo̱ ko̱ kitsꞌínkꞌien. Kikꞌonsje yjoninte kꞌie̱n na̱tsin má nga tjíntje̱ tuntsja̱jée̱.
\p
\v 9 ’Kui bꞌa̱ maha, ¿nkú tsꞌi̱íhin nda̱ xi tsꞌe̱ tuntsja̱jée̱? Kjꞌu̱a̱í ko̱ tsꞌi̱ínkje já xi tsꞌínxáko̱ tuntsja̱jée̱ ko̱ kjꞌa̱í já tsjá sá ngáha̱ ra̱ a̱nte tuntsja̱jée̱.
\p
\v 10 ’¿A najmi kje̱hé nꞌeyo ni xuꞌbi̱ xi tjítꞌa xu̱ju̱n éhe̱n Nti̱a̱ná? Bꞌa̱ títsu:
\q Ndji̱o̱ xi kikjaníya já chji̱ne̱xjóo̱ ja jꞌai ma ndji̱o̱ kꞌaku̱.
\q
\v 11 Nti̱a̱ná xi bꞌa̱ kitsꞌín ko̱ ma nkjúnná nga chasehe̱é.
\p
\v 12 A̱sꞌa̱i mjehe̱ já xi tjíhi̱n xá nga ku̱a̱kjꞌánijé Jesu, a̱tꞌaha̱ kamankjihi̱n nga kui kinchja̱ni̱jmíyaha nga yꞌéjña chu̱ba̱ya. Tu̱nga i̱ncha kitsankjúhún xu̱ta̱ nkjiu̱n ko̱ i̱ncha ngji tꞌaxíhi̱n Jesu.
\s Bꞌi̱ tsꞌín tsakúya Jesu yá xi tjíhin nga sꞌe̱chjíhi̱
\r (Mt. 22:15-22; Lc. 20:20-26)
\p
\v 13 A̱sꞌa̱i kinꞌe nibásehe̱ Jesu kꞌu̱a̱ já fariseo̱ ko̱ kꞌu̱a̱ já xi yjankihi̱ nda̱ rei̱ Herode̱ Antipa̱, tu̱ xi tsꞌi̱ínkijneyaha Jesu nku én xi najmi bꞌa̱ tjín.
\v 14 Bꞌa̱ i̱ncha jꞌai tsúhu̱:
\p —Ji nda̱ maestru̱, yai̱ nga kju̱axi̱ én xi chubai ko̱ nga najmi ni xi sasíhi̱n xu̱ta̱ chubai. ꞌYún na̱nka̱ chaseihi̱. Na̱xu̱ bakuyáí sisin ni xi tsꞌe̱ Nti̱a̱ná. Kui nga, ¿a ma bꞌechjíhi̱í nda̱ títjun Cesa̱r ni xi fꞌáchjíná, a ra̱ najmi? ¿A kꞌu̱a̱íhi̱, a ra̱ najmi kꞌu̱a̱íhí ra̱á?
\p
\v 15 Tu̱nga behé Jesu kju̱a̱joho̱nkjihi̱n jóo̱ ko̱ bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —¿Á an tíchjutꞌayákꞌuhunnú? Nibáko̱nú e̱i̱ nku to̱on denari̱o̱ tu̱ xi kuasehe̱ ra̱.
\p
\v 16 A̱sꞌa̱i jꞌaiko̱ jóo̱ to̱oo̱n ko̱ bꞌa̱ kitsú Jesu:
\p —¿Yá xi tsꞌe̱ sénni̱stjii̱n ko̱ jꞌáín xi tjítꞌaha̱ to̱oi̱n?
\p Bꞌa̱ kitsú jóo̱:
\p —Tsꞌe̱ nda̱ títjun Cesa̱r.
\p
\v 17 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Tjoho̱on nda̱ títjun Cesa̱r ni xi tsꞌe̱ nda̱ títjun Cesa̱r, ko̱ tjoho̱on Nti̱a̱ná ni xi tsꞌe̱ Nti̱a̱ná.
\p Tu̱ ni xí kama nkjúhún ra̱ jóo̱ én xi kitsꞌínkꞌóya Jesu.
\s Bꞌi̱ tsꞌín tsakúya Jesu nga kjꞌu̱a̱íya ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱
\r (Mt. 22:23-33; Lc. 20:27-40)
\p
\v 18 Já saduseo̱ bakúya nga najmi kjꞌu̱a̱íya ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱ ngabayoo̱. A̱sꞌa̱i kꞌu̱a̱ xi i̱ncha jꞌaisehe̱ Jesu nga kingjásjaiyaha̱.
\v 19 Bꞌi̱ i̱ncha kitsúhu̱:
\p —Ji nda̱ maestru̱, yꞌétꞌaná Moise: “Tsa nku nda̱ xi tíjñaha̱ chju̱ún ku̱a̱yá nga najmi kisꞌeko̱ho̱ ntí chju̱úhu̱n, nda̱ ntsꞌe̱ tjíhin nga ku̱i̱xanko̱ ngáha chju̱úhu̱n, tu̱ xi bꞌa̱ tsꞌín sꞌe̱he̱ ra̱ ntí nda̱ ntsꞌe̱ xi kꞌie̱n.”
\p
\v 20 ’Yꞌentu yatu já xi ntsꞌe̱ maha xinkjín. Tsixan nda̱ xi tjuu̱n tu̱nga bꞌa̱há tjíu̱n kꞌien. Najmi kisꞌehe̱ ntí.
\v 21 A̱sꞌa̱i nda̱ xi ma joho tsixanko̱ ngáha ta̱chjúu̱n, tu̱nga ta̱ kꞌiehén ko̱ najmi kisꞌehe̱ ntí. Bꞌa̱ ta̱ kamaha̱ nda̱ xi ma jahan.
\v 22 Bꞌa̱ ta̱ tsꞌín tsixanko̱ ta̱chjúu̱n já ntsꞌe̱ xi kꞌoo̱, tu̱nga ndahá nku najmi kisꞌehe̱ ntí. A̱skahan ta̱ kꞌien ta̱chjúu̱n.
\p
\v 23 ’Ni̱stjin nga kjꞌu̱a̱íya ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱ ngabayoo̱, ¿yá nda̱ha xi ka̱ma tsꞌe̱ ta̱chjúu̱n, a̱tꞌaha̱ nga yatuu̱ tsixanko̱?
\p
\v 24 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Najmi bꞌa̱ tjín ni xi chubo, a̱tꞌaha̱ najmi mankjinnu̱u ni xi tjítꞌa éhe̱n Nti̱a̱ná ko̱ ta̱ ndaha ngaꞌyúhu̱n Nti̱a̱ná.
\v 25 A̱tꞌaha̱ nkꞌie nga kjꞌu̱a̱íya ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱, najmi ta̱ ku̱i̱xahan ko̱ ta̱ ndaha najmi tsꞌi̱ínkixan ntíhi̱. Bꞌa̱ ní tsꞌín kꞌúéntu xi nkú tsꞌín tjíntu ntítsje xi tjín ndji̱o̱jmi ján.
\p
\v 26 ’Tu̱nga nga kjꞌu̱a̱íya ngáha̱ ra̱ xu̱ta̱, ¿a najmi kje̱hé nꞌeyo má yꞌétꞌa Moise má nga tínchja̱ni̱jmíyaha naꞌyá ntsje̱ xi títiu̱? Bꞌa̱ kitsú Nti̱a̱ná nga kinchja̱ko̱ Moise: “An xi Nti̱a̱ha̱ Abraham, Nti̱a̱ha̱ Isaac ko̱ Nti̱a̱ha̱ Jacob.”
\v 27 Nti̱a̱ná najmi Nti̱a̱ha̱ ani̱ma̱. Nti̱a̱ha̱ ní xu̱ta̱ tíkꞌun. Tu̱ xí najmi bꞌa̱há tjín ni xi chubo.
\s Bꞌi̱ tsꞌín tsakúya Jesu má kju̱a̱téxumaha xi ꞌyún chjíhi̱ ra̱
\r (Mt. 22:34-40)
\p
\v 28 Ta̱ jꞌai nku nda̱ chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱. Kintꞌé nda̱i̱ ni xi kichubani̱jmíyaha ko̱ kamankjihi̱n nga bꞌa̱ tjín én xi kinchja̱ Jesu. A̱sꞌa̱i kingjásjaiyaha̱:
\p —A̱jihi̱n ngayjee̱ kju̱a̱téxumoo̱, ¿má kju̱a̱téxumaha xi ꞌyún chjíhi̱ ra̱?
\p
\v 29 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Kui xuꞌbi̱: “Ta̱sinñju, xu̱ta̱ Israel. Nti̱a̱ xi Nti̱a̱ná maha, kui xi Nti̱a̱ nku tutu.
\v 30 Nꞌe̱tjóí Nti̱a̱ná xi Nti̱a̱hi̱ maha ngayjee̱ ani̱ma̱hi̱ ko̱ ngayjee̱ ngaꞌyíhi̱n. Nꞌe̱tjóí xi nkú tsꞌín tinchin ko̱ xi nkú tsꞌín nꞌenkjíntakꞌuin.”
\v 31 Kju̱a̱téxuma xuꞌbi̱ xi ma joho: “Nꞌe̱tjóí xu̱ta̱hi̱ xi nkú nga tsꞌín tjohi yjohi̱.” Najmi tjín kjꞌa̱í kju̱a̱téxuma xi ꞌyún chjí saha̱ ra̱ nga nga joo̱ kju̱a̱téxuma xuꞌbi̱.
\p
\v 32 A̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsú ndo̱:
\p —Joho̱n, nda̱ maestru̱, bꞌa̱ tjín. Kju̱axi̱ ni xi tíbixín, nga nku tutu maha Nti̱a̱ná ko̱ nga najmi tjín sa kjꞌa̱í.
\v 33 Ko̱ nga nꞌe̱tjáá Nti̱a̱ná ngayjee̱ ani̱ma̱ná ko̱ ngayjee̱ ngaꞌyúnná ko̱ xi nkú tsꞌín nꞌenkjín tꞌakꞌaán, ko̱ nga nꞌe̱tjáá xu̱ta̱ná xi nkú nga tsꞌín tjoná yjoná, kui xi ꞌyún chjí saha̱ ra̱ nga tu̱ má chje̱hé ni xi sꞌetísun na̱chan chje̱.
\p
\v 34 Nkꞌie nga kintꞌé Jesu nga bꞌa̱ tjín én xi kinchja̱ ndo̱, a̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —Najmi kjin tinchihi̱n má batéxuma Nti̱a̱ná.
\p Ndaha nku najmi ta̱ kama kꞌun kingjásjaiya saha̱ ra̱ Jesu tsa mí nihi.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kingjásjaiya Jesu yá xi yꞌaha̱ ra̱ xi Cristo̱
\r (Mt. 22:41-46; Lc. 20:41-44)
\p
\v 35 Nkꞌie nga tíbakúya Jesu má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱, a̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú:
\p —¿Nkú tjíhi̱n ra̱ nga bꞌa̱ tsuhu já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ nga ntje̱he̱ David nibáha̱ ra̱ xi Cristo̱?\f + \fr 12:35 \ft “Xi kitsꞌín nibá Nti̱a̱ná” tsuhu̱ ra̱ “Cristo̱”.\f*
\v 36 A̱tꞌaha̱ ta̱ kuihi David bꞌa̱ kitsú nkꞌie nga Espiri̱tu̱ Santo̱ho̱ Nti̱a̱ná kitsꞌínkinchja̱ha̱:
\q Nti̱a̱ná bꞌa̱ kitsúhu̱ Nda̱ Nti̱a̱na̱:
\q “Ti̱nchintꞌání má batexuma.
\q Kꞌuentú maná já kontra̱hi̱ kinte tsu̱kui.”
\m
\v 37 Bꞌa̱ tsꞌín ta̱ kuihi David kitsúhu nga Nda̱ Nti̱a̱ha̱ maha xi Cristo̱. Kui nga, ¿nkú tsꞌín ntje̱he̱ David nibáha̱ ra̱ xi Cristo̱?
\p Tsjo ṉkjún kamaha̱ xu̱ta̱ nkjin xi tíi̱ncha mjéñjuhu̱ ni xi tínchja̱ Jesu.
\s Bꞌi̱ tsꞌín yꞌéchjitꞌain Jesu sin xi yꞌa já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱
\r (Mt. 23:1-36; Lc. 11:37-54; 20:45-47)
\p
\v 38 Bꞌa̱ kitsú sa Jesu nga tsakúya:
\p —Chúhu̱un yjonu̱u já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱. Kui xi tsjoho̱ nga bja najyun ndju nga bꞌema ko̱ nga tsjo tsꞌín súniñaha̱ ni̱yátée̱.
\v 39 Tsjoho̱ nga bꞌentusún yáxile̱ xi tíi̱ncha títjun niꞌya sinagoga̱ ko̱ nga bꞌentu a̱nte kꞌaku̱ xi tjín nku sꞌí.
\v 40 Kui xi kjeꞌáha̱ niꞌyaha̱ jminchjín xi ja kꞌien xꞌi̱hi̱n ko̱ a̱sꞌa̱i chu̱ba̱ ꞌyúhún tse nchja̱ko̱ maña̱ Nti̱a̱ná, tu̱ xi bꞌéꞌmatꞌaihin yjoho̱. ꞌYún un sku̱e̱he̱ já xuꞌbi̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kinchja̱ni̱jmíyaha Jesu to̱on chje̱
\r (Lc. 21:1-4)
\p
\v 41 A̱nkjín kaxa̱ to̱on chje̱ kabꞌejña Jesu ko̱ tíbase xi nkú tsꞌín tíbinchá xu̱ta̱ to̱on chje̱he̱ yo̱. Nkjin maha já nchi̱ná xi ꞌyún tse to̱on tíbinchá.
\v 42 Tu̱ jꞌaihí nku ta̱chju̱ún xi ja kꞌien xꞌi̱hi̱n. Kui xi jo to̱on xi̱ tíntí tsinchá kaxa̱ chje̱.
\p
\v 43 A̱sꞌa̱i kinchja̱ha̱ Jesu já niꞌyakuyáha̱ ko̱ bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Ta̱chju̱ún xꞌa̱i̱n ꞌyún tse kuatsjá sa nga ngayjee̱ xu̱ta̱ xi kꞌoo̱ xi tíi̱ncha bꞌéya to̱on kaxa̱ chje̱.
\v 44 A̱tꞌaha̱ ngayjee̱ xu̱ta̱ xi kꞌoo̱ ni xi tíbꞌankihi̱ kuatsjá. Tu̱nga máha ta̱chjíi̱n, ngayjee̱ to̱on xi tíjñaha̱ nga kji̱ne̱yaha nichine kuatsjá.
\c 13
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsúya Jesu nga nꞌe̱xúya ni̱nku̱
\r (Mt. 24:1-2; Lc. 21:5-6)
\p
\v 1 Nkꞌie nga tíbitju Jesu má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱, a̱sꞌa̱i nku nda̱ niꞌyakuyáha̱ bꞌa̱ kitsúhu̱:
\p —Ji nda̱ maestru̱, cha̱se̱ ma ri̱. ¡Á bꞌa̱ nkjún kꞌuhun ndji̱o̱! ¡Á bꞌa̱ tsjo tsꞌín kinꞌendaha ni xi tjíhin e̱i̱!
\p
\v 2 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —¿A tíyai ni̱nku̱ ko̱ xjóo̱ ko̱ ngayjee̱ ni xi kinꞌenda e̱i̱? Ndaha nku ndji̱o̱ najmi ta̱ sꞌe̱jñasuhu̱n ra̱ xinkjín. Ngayjee̱ nꞌe̱xúya.
\s Bꞌi̱ tsꞌín tsakúya Jesu ni xi ka̱ma // kintehe̱ ni nga kfe̱ a̱sunntee̱
\r (Mt. 24:3-28; Lc. 21:7-24; 17:22-24)
\p
\v 3 Nkꞌie nga kabꞌejña Jesu a̱sunntu tje̱nki̱ xi ꞌmi Yá Olivo̱ kixi̱ yaha̱ ni̱nku̱, a̱sꞌa̱i Pedro̱, Santiago̱, Jua ko̱ Andre i̱ncha kingjásjaiya tꞌaxíhi̱n:
\p
\v 4 —Tꞌinyani̱, ¿nkjé bꞌa̱ ka̱ma? ¿Mí nihi xi ku̱a̱kúchji títjun nkꞌie nga ja ku̱i̱tjusun ngayjee̱ niu̱?
\p
\v 5 A̱sꞌa̱i kinchja̱ Jesu:
\p —Chúhu̱un yjonu̱u nga najmi tu̱ chꞌa xi kꞌu̱a̱na̱cha̱nu̱u.
\v 6 A̱tꞌaha̱ nkjin maha xi kjꞌu̱a̱í nga an tsꞌi̱ín ma yjoho̱. “An xi kui”, ku̱i̱tsu̱ ko̱ kꞌu̱a̱na̱cha̱ha̱ nkjin xu̱ta̱.
\p
\v 7 ’Nkꞌie nga ku̱i̱núꞌyó nga tjín kju̱a̱chán ko̱ nga ku̱i̱nchja̱ni̱jmíyaha xu̱ta̱ kju̱a̱chán xi tíma, najmi tu̱ binkjun. A̱tꞌaha̱ tjíhin ni nga bꞌa̱ ka̱ma, tu̱nga najmi kje̱hé kfe̱ a̱sunntee̱.
\v 8 A̱tꞌaha̱ xu̱ta̱ xi tjín nku nanki kja̱ánko̱ xu̱ta̱ xi kjꞌa̱í nanki. Nku nda̱ rei̱ kja̱ánko̱ kjꞌa̱í nda̱ rei̱. Chón ka̱ma kjꞌa̱í kjꞌa̱í nankihi ko̱ sꞌe̱ kjintíá. Nkꞌie nga ja bꞌa̱ tíma, a̱sꞌa̱ihí tíbꞌatutsꞌi̱hi̱n kju̱a̱ni̱ma̱ xi sꞌe̱.
\p
\v 9 ’Jun chúhu̱un yjonu̱u. A̱tꞌaha̱ já tjíxóo̱ nꞌe̱kjasꞌennu̱u ko̱ sꞌe̱nu̱u a̱ya niꞌya sinagoga̱. Nga̱tꞌana̱ ngju̱a̱i̱ko̱ho̱nu̱u xu̱ta̱ nginku̱n já títjuu̱n ko̱ nginku̱n já rei̱, tu̱ xi kꞌúínyaha̱ ru̱u jóo̱ yáha an.
\v 10 Kintehe̱ ni nga kfe̱ a̱sunntee̱ tjíhin nga sꞌe̱ni̱jmíhi̱ én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná ngayjee̱ na̱xi̱nantá xi tjín a̱sunntee̱.
\v 11 Nkꞌie nga ngju̱a̱i̱ko̱nijénu̱u xu̱ta̱ nga tsꞌi̱ínkjasꞌennu̱u nginku̱n já tjíxóo̱, najmi tu̱ fanta̱ha̱ ru̱u yjonu̱u mí éhen xi ku̱i̱xíún. Én xi kꞌu̱a̱i̱nu̱u kui chu̱bo̱ xi chu̱bo, a̱tꞌaha̱ najmi jun xi chu̱bo. Espiri̱tu̱ Santo̱ xi ku̱i̱nchja̱.
\p
\v 12 ’Xi tíꞌmi nda̱ ntsꞌe̱ tsꞌi̱ínkjasꞌen nga nꞌe̱kꞌien nda̱ ntsꞌe̱. Xi tíꞌmi na̱ꞌmi tsꞌi̱ínkjasꞌen ntíhi̱. Xi tíꞌmi ntí kja̱ánko̱ xi cháha̱ ko̱ tsꞌi̱ínkꞌien.
\v 13 Nga̱tꞌana̱ tsꞌi̱ín unkiehe̱nu̱u ngayjee̱ xu̱ta̱. Tu̱nga xi tu̱ nku ndjáhá ku̱a̱si̱njña, kui xi kꞌu̱a̱nki.
\p
\v 14 ’Yꞌétꞌa nda̱ profeta̱ Daniel nkꞌie nga najmi cha̱nkjún a̱nte tsjehe̱ ni̱nku̱. Cho̱o xi bꞌa̱ tsꞌi̱íu̱n.
\p Bꞌi̱ kitsú Jesu ko̱ xi títsꞌínya xu̱ju̱i̱n katumankjihi̱n. Bꞌi̱ ta̱ kitsú ya:
\p —Kui ni̱stjiu̱n katanka xu̱ta̱ xi tjíntu a̱nte Judea̱ xi tje̱hen a̱sunntu tje̱nnki̱.
\v 15 Xi kabꞌejñasun nkꞌa niꞌyaha̱, najmi tu̱ ku̱i̱tjujen ko̱ ta̱ ndaha najmi tu̱ kju̱a̱sꞌen niꞌyaha̱ nga kjꞌu̱a̱íkjꞌásje ni xi tjíhi̱n.
\v 16 Xi kafi jñá, najmi tu̱ kꞌo̱óya nga kjꞌu̱a̱íkjꞌá najyuhu̱n.
\p
\v 17 ’¡Ni̱ma̱ rú tsꞌíhin jminchjín xi yꞌa ntí ko̱ xi títsꞌínki ntí kui ni̱stjiu̱n!
\v 18 Ti̱nchíhu̱u Nti̱a̱ná tu̱ xi najmi ni̱stjin chu̱nchꞌán bꞌa̱ ka̱maha.
\v 19 A̱tꞌaha̱ ꞌyún sꞌe̱ kju̱a̱ni̱ma̱ ni̱stjin xuꞌbo̱, kju̱a̱ni̱ma̱ xi najmi kje̱e sꞌe santa nkúhu nga tutsꞌihi̱n ni nga kitsꞌínnda Nti̱a̱ná a̱sunntee̱. Ko̱ ta̱ ndaha najmi sꞌe̱ a̱skahan nku xi bꞌa̱ joyaha.
\v 20 Tsa najmi ku̱a̱tekjá Nti̱a̱ná chuba ni̱stjin xuꞌbo̱, nda ra̱ nku najmi kꞌu̱a̱nki kai. Tu̱nga jahá tsatekjá Nti̱a̱ná chuba ni̱stjin xuꞌbo̱ ngandaha̱ xu̱ta̱ xi jꞌájin.
\p
\v 21 ’Kui ni̱stjiu̱n tsa tjín xi bꞌa̱ ku̱i̱tsu̱nu̱u: “Cha̱so̱o, e̱i̱ tíjña xi kitsꞌín nibá Nti̱a̱ná”,\f + \fr 13:21 \ft “Xi kitsꞌín nibá Nti̱a̱ná” tsuhu̱ ra̱ “Cristo̱”.\f* ko̱ tsa bꞌa̱ ku̱i̱tsu̱nu̱u: “Cha̱so̱o, ján tíjña”, najmi tu̱ nꞌe sꞌejiun.
\v 22 A̱tꞌaha̱ i̱ncha kjꞌu̱a̱í xi bꞌa̱ ku̱i̱tsu̱ tsankꞌá nga kui xi kitsꞌín nibáha̱ Nti̱a̱ná ko̱ xi já profeta̱ tsꞌi̱ín ma tsankꞌá yjoho̱. Kui xi i̱ncha tsꞌi̱ín nkjin tíkjá kju̱a̱nkjún tu̱ xi kꞌu̱a̱na̱cha̱ha̱ ra̱ xu̱ta̱, xi ko̱hó ra̱ xu̱ta̱ xi jꞌájin Nti̱a̱ná ka̱maha̱ ra̱ kꞌu̱a̱na̱cha̱ha̱.
\v 23 Tu̱nga máha jun, chúhu̱un yjonu̱u. Jahá tíxinya títjunnu̱u ngatentee̱ ni xuꞌbi̱.
\s Bꞌi̱ ka̱ma ni̱stjin nga kjꞌu̱a̱í ngáha Ntíhi̱ Nda̱xꞌi̱u̱n
\r (Mt. 24:29-35, 42-44; Lc. 21:25-36)
\p
\v 24 ’Tu̱nga kui ni̱stjiu̱n, a̱skahan nga ja kjꞌu̱a̱ kju̱a̱ni̱ma̱ xuꞌbo̱, ka̱ma jyun tsꞌíu̱ ko̱ sóo̱ najmi ta̱ tsꞌi̱ín ndzjehen.
\v 25 Niñu xi tjín nkꞌa ján ku̱i̱xu̱ntu ko̱ kꞌu̱a̱tsé ni xi tjín nkꞌa ján.
\v 26 Nkꞌiehé cha̱ Ntíhi̱ Nda̱xꞌi̱u̱n nga tje̱njin ni̱nti̱u̱ nga nibáko̱ ngayjee̱ ngaꞌyúhu̱n ko̱ kju̱a̱chánkaha̱.
\v 27 A̱sꞌa̱i tsꞌi̱ínkji ntítsjehe̱ nga kꞌu̱éntukú xu̱ta̱ xi jꞌájin xi tjíntu tu̱ má xi tje̱hén ni, bꞌaha̱ ra̱ má bꞌatutsꞌi̱hi̱n ra̱ a̱sunntee̱ santaha má fekuhu̱ ra̱.
\p
\v 28 ’Katumankjinnu̱u ni xi bꞌéjña chjinu̱u yá higuera̱. Nkꞌie nga ja tju ntsꞌén tjiaha̱ yóo̱ ko̱ tjuhu̱ xka̱, yo nga ja tíbichú tiña chu̱nubóo̱.
\v 29 Bꞌa̱ ta̱ tsꞌín nkꞌie nga ja cho̱o nga ja bꞌa̱ tíma, katumankjinnu̱u nga ja tje̱n tiña Ntíhi̱ Nda̱xꞌi̱u̱n xi nkúhu tsa a̱sti a̱nkju̱o̱ síjña.
\v 30 Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Ku̱i̱tjusun ngayjee̱ ni xuꞌbi̱ kintehe̱ ni nga ku̱a̱yáyje xu̱ta̱ xi tjín ndꞌa̱i̱.
\v 31 Ka̱maha̱ a̱sunntee̱ ko̱ nkꞌa ján ndyja̱, tu̱nga énna̱ najmi kjꞌu̱a̱ tiya.
\p
\v 32 ’Tu̱nga má ni̱stjin ko̱ chu̱ba̱ nga bꞌa̱ ka̱moo̱, najmi chꞌa xi behe̱, ta̱ ndaha ntítsje xi tjín ndji̱o̱jmi ján ko̱ ta̱ ndaha Ntíhi̱ Nti̱a̱ná. Nku tutuhú Nti̱a̱ Na̱ꞌminá xi be.
\v 33 Kui bꞌa̱ maha, tꞌendahanu yjonu̱u ko̱ chúnnto yjonu̱u, a̱tꞌaha̱ najmi yo nkjé bꞌa̱ ka̱moo̱.
\p
\v 34 ’Xi nkú joyaha nku nda̱ xi tífi kjin. Kintehe̱ ni nga ku̱i̱tju niꞌyaha̱ tsjá xáha̱ nga kúnkú já musu̱hu̱ nga tsꞌi̱ín xá xi maha̱ tsꞌín. Ko̱ bꞌa̱ tsuhu̱ nda̱ musu̱ xi kunntá a̱nkju̱o̱ nga katꞌejña nda.
\v 35 Kui nga ti̱ntsu̱ba̱ ndahanu, a̱tꞌaha̱ najmi yo nkjé kjꞌu̱a̱í nda̱ xi tsꞌe̱ niꞌyoo̱, tsa nga ja tífi ma ꞌña̱, a ra̱ masen ni̱stje̱n, a ra̱ nga kji̱ntá xa̱nto̱, ko̱ a ra̱ nga ja tífi ma sen.
\v 36 Ti̱ntsu̱ba̱ ndo tu̱ xi tsa kjꞌu̱a̱í tje̱nꞌyúhun, najmi kisuntuféhenu nga kjꞌu̱a̱íkienu̱u.
\v 37 Ni xi tíxinnu̱u, bꞌa̱ ta̱ tíxihi̱n ngayjee̱ xu̱ta̱ xingisoo̱: ¡Ti̱ntsu̱ba̱ ndo!
\c 14
\s Bꞌi̱ tsꞌín yꞌénda já tjíxóo̱ nga mjehe̱ ku̱a̱kjꞌánijé Jesu
\r (Mt. 26:1-5; Lc. 22:1-2; Jn. 11:45-53)
\p
\v 1 Ndyja sa jo ni̱stjin nga ku̱i̱chú Sꞌí Pascu̱a̱, nkꞌie nga chine ni̱nku̱a̱n xi najmi kamandako̱ho na̱ꞌyu̱ san. Já na̱ꞌmi kꞌaku̱ ko̱ já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ i̱ncha tsangisjai ni̱yá xi nkú tsꞌín kꞌu̱a̱na̱cha̱ha̱ ra̱ Jesu nga ku̱a̱kjꞌánijé ko̱ tsꞌi̱ínkꞌien.
\v 2 Tu̱nga bꞌa̱há i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín:
\p —Najmi tu̱ a̱jihi̱n sꞌíu̱ chjubéé ndo̱ tu̱ xi najmi kꞌu̱ésihi xu̱ta̱ nkjiu̱n.
\s Bꞌi̱ tsꞌín nku ta̱chju̱ún tsaténdzjojnúhu̱ // ntá sinjne̱ Jesu
\r (Mt. 26:6-13; Jn. 12:1-8)
\p
\v 3 Nkꞌie nga tíjña Jesu nanki Betani̱a̱, niꞌyaha̱ Simon, nda̱ xi kꞌuhu̱n chꞌin fentujnu, nkꞌie nga kabꞌejñatꞌa yámixo̱, a̱sꞌa̱i nku ta̱chju̱ún jꞌaiko̱ ntá sinjne̱ xi chjí ṉkjún, xi naxú nardo̱ kikjin kamandako̱ho. Kui xi tíi̱nchaha̱ nku lubata̱ ndji̱o̱ chjí. Tsakján ta̱chjúu̱n lubata̱ ndji̱o̱ ko̱ tsaténdzjojnú nintaku̱ Jesu ntá sinjne̱.
\v 4 A̱sꞌa̱i kꞌu̱a̱ já xi tíi̱ncha yo̱ kama kjaha̱n ko̱ bꞌi̱ ngján bꞌa̱ i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín:
\p —¿Á bꞌa̱ tsꞌín kuanꞌekatsún tiyaha ntá sinjne̱?
\v 5 A̱tꞌaha̱ kama tsꞌati jan unchan to̱on denari̱o̱ kuachꞌa kai, tu̱ xi kui to̱oo̱n kꞌu̱a̱i̱hi̱ ra̱ xu̱ta̱ xꞌa̱n.
\p Ta̱ i̱ncha kinchja̱yane ta̱chjúu̱n.
\v 6 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Tjehe̱nntoho̱o ta̱chjúu̱n. ¿Á jun tínꞌestihi̱ru̱u? Nda tjín ni xi kuatsꞌínna.
\v 7 Xu̱ta̱ xꞌa̱n bi, tehe̱nte kꞌúéntujínnu̱u ko̱ ka̱ma ku̱i̱si̱nko̱o nkꞌie nga ka̱ma mjenu̱u. Tu̱nga an najmi tehe̱nte kúáte̱jñajinnu̱u.
\v 8 Kui ta̱chjíi̱n kuatsjá xi nkú tjín tíjñaha̱. Ja kuakꞌíénda títjun yjonintena̱ nga kuakꞌojnuhu̱ ntá sinjne̱i̱ tu̱ xi sꞌe̱yanjihinna.
\v 9 Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Tu̱ má xi tje̱hén ni nga sꞌe̱ni̱jmí én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná nga ngúsuhu̱n a̱sunntee̱, ta̱ chu̱bani̱jmíyaha ni xi kuatsꞌín ta̱chjíi̱n. Bꞌa̱ tsꞌín nꞌe̱kjꞌáítsjehen.
\s Bꞌi̱ tsꞌín yꞌénda Juda̱ Iscariote̱ nga tsꞌi̱ínkjasꞌen Jesu
\r (Mt. 26:14-16; Lc. 22:3-6)
\p
\v 10 A̱sꞌa̱i Juda̱ Iscariote̱, nku nda̱ niꞌyakuyá xi te joo̱, ngjisehe̱ já na̱ꞌmi kꞌaku̱ tu̱ xi tsꞌi̱ínkjasꞌehe̱n ra̱ Jesu jóo̱.
\v 11 Nkꞌie nga kintꞌé jóo̱ éi̱n, kama tsjoho̱ ko̱ bꞌa̱ i̱ncha kitsúhu̱ Juda̱ nga tsjáha̱ to̱on. A̱sꞌa̱i tsangisjai ni̱yá Juda̱ xi nkú tsꞌín ka̱ma tsꞌi̱ínkjasꞌehen Jesu.
\s Bꞌi̱ tsꞌín tsꞌasjeko̱ Sꞌí Pascu̱a̱ já niꞌyakuyáha̱ Jesu
\r (Mt. 26:17-29; Lc. 22:7-23; Jn. 13:21-30; 1Co. 11:23-26)
\p
\v 12 Ni̱stjin nga bꞌatutsꞌi̱hi̱n ra̱ Sꞌí Pascu̱a̱, nkꞌie nga chine ni̱nku̱a̱n xi najmi kamandako̱ho na̱ꞌyu̱ san ko̱ nga nꞌekꞌien chu̱tsa̱nka̱ha̱ sꞌíu̱, a̱sꞌa̱i já niꞌyakuyáha̱ Jesu kingjásjaiyaha̱:
\p —¿Má xi tje̱hen mjehi nga kuankínkꞌiendai̱ tu̱ xi chi̱ne̱heni nichinehe̱ Sꞌí Pascu̱a̱?
\p
\v 13 A̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsúhu̱ jo já niꞌyakuyáha̱ nga kitsꞌínkji:
\p —Tankíún a̱jin na̱nti̱o̱. Yo̱ sa̱tékjó nku nda̱ xi yꞌa nku ndji̱í ntánijua. Tsjénnkihu̱u
\v 14 ko̱ má nga kju̱a̱sꞌen bꞌa̱ tꞌihu̱un nda̱ xi tsꞌe̱ niꞌyoo̱: “Bꞌa̱ títsu nda̱ maestru̱: ¿Má xi kui a̱nte má nga kjíne̱ka̱ nichinehe̱ Sꞌí Pascu̱a̱ já niꞌyakuyána̱?”
\v 15 A̱sꞌa̱i ku̱a̱kúnu̱u nku a̱nte tayá chánka xi ja tjínda xi tje̱hen nkꞌa niꞌyaha̱. Yo̱ tꞌendo ni xi chi̱ne̱é.
\p
\v 16 A̱sꞌa̱i tsitju já niꞌyakuyóo̱. I̱ncha tsichu a̱jin na̱nti̱o̱ ko̱ bꞌa̱ kamatꞌain xi nkú nga kitsúhu̱ Jesu. Yo̱ i̱ncha yꞌénda nichinehe̱ Sꞌí Pascu̱a̱.
\v 17 Nkꞌie nga ja kama jyuu̱n, tsichuko̱ Jesu já niꞌyakuyá xi te joo̱.
\v 18 Nkꞌie nga ja tjíntutꞌá yámixo̱ nga tíi̱ncha kjine nichinehe̱ Sꞌí Pascu̱a̱, a̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Nku xi tje̱njinnu̱u, xi ta̱ e̱i̱ tíneko̱na, tsꞌi̱ínkjasꞌenna.
\p
\v 19 A̱sꞌa̱i kikꞌientu babaha̱ já niꞌyakuyóo̱ ko̱ nga nkúnkú kingjásjaiyaha̱:
\p —¿A an?
\p
\v 20 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Nku xi te joo̱, xi ta̱ tíbakjꞌá nichine xi tjíya ta̱ba̱ má nga tíbakjꞌa.
\v 21 A̱tꞌaha̱ bꞌa̱ nꞌe̱he̱ Ntíhi̱ Nda̱xꞌi̱u̱n xi nkú tsꞌín tjítꞌa éhe̱n Nti̱a̱ná, tu̱nga, ¡ni̱ma̱ rú tsꞌíhin nda̱ xi tsꞌi̱ínkjasꞌehe̱n! Tu̱ sahá ra̱ ngandaha̱ nda̱ xuꞌbo̱ tsa najmi kitsin.
\p
\v 22 Nkꞌie nga tíi̱ncha kjine nichinehe̱ Sꞌí Pascu̱a̱, jakjꞌá Jesu ni̱nku̱o̱n ko̱ kitsjáha̱ mábꞌa̱chjíhi̱ Nti̱a̱ná. Tsakjánya ko̱ kitsjáha̱ jóo̱ nga bꞌa̱ kitsúhu̱:
\p —Chjúbó. Kui xuꞌbi̱ xi yjonintena̱.
\p
\v 23 Ko̱ ta̱ jakjꞌá chu̱tsíu̱n. Nkꞌie nga ja kitsjáha̱ mábꞌa̱chjíhi̱ Nti̱a̱ná, a̱sꞌa̱i kitsjáha̱ já niꞌyakuyáha̱ ko̱ i̱ncha kikꞌiyá chu̱tsíu̱n ngatentee̱ jóo̱.
\v 24 Bꞌi̱ kitsúhu̱ jóo̱:
\p —Kui xuꞌbi̱ xi jnína̱. Kui xi ngju̱a̱i̱ ndzjoho ngandaha̱ nkjin ṉkjún xu̱ta̱. Jnína tíbꞌéndako̱ tse̱tse̱ Nti̱a̱ná ndꞌa̱i̱ xi nkú tsꞌín nda tsꞌi̱ínko̱ xu̱ta̱.
\v 25 Kju̱axi̱ ni xi tíxinnu̱u. Najmi ta̱ kꞌu̱i̱ sahana ntáha̱ tuntsja̱jée̱ santa nkúhu nga ku̱i̱chú ni̱stjin nga kꞌu̱i̱ ngáhana xi tse̱tse̱he̱ má batéxuma Nti̱a̱ná.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsúya títjun Jesu nga Pedro̱ bꞌa̱ ku̱i̱tsu̱ nga najmi behe̱
\r (Mt. 26:30-35; Lc. 22:31-34; Jn. 13:36-38)
\p
\v 26 Nkꞌie nga ja kamaha̱ nga i̱ncha kisehe̱ Nti̱a̱ná, a̱sꞌa̱i i̱ncha ngji a̱sunntu tje̱nnki̱ xi ꞌmi Yá Olivo̱.
\v 27 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Ngatentoo̱ nꞌe̱ndyja̱jihu̱un yjonu̱u yáha an. A̱tꞌaha̱ bꞌa̱ tsꞌín tjítꞌa éhe̱n Nti̱a̱ná: “Tsꞌinꞌúhu̱n nda̱ bastuu̱ ko̱ ndzjo̱ya chu̱tsa̱nko̱.”
\v 28 Tu̱nga nkꞌiehé nga kjꞌu̱a̱íya ngáhana ngabayoo̱, kfín títjunnu̱u Galilea̱.
\p
\v 29 A̱sꞌa̱i kinchja̱ Pedro̱:
\p —Ndaha tsa ngatentee̱ tsꞌi̱ínndyja̱jihi̱n yjoho̱, tu̱nga an najmi.
\p
\v 30 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Kju̱axi̱ ni xi tíxihin. Kui ni̱stje̱n xuꞌbi̱, kintehe̱ ni nga kji̱ntá xa̱nto̱ ni̱yá xi ma joho, bꞌa̱ ku̱i̱xín nga najmi yaní jan ni̱yá tjíhin.
\p
\v 31 Tu̱nga bꞌa̱há ta̱ kitsú ngáha Pedro̱:
\p —Ndaha tsa tjíhin nga ku̱a̱yáko̱ho, tu̱ nku nga tsꞌinkíéná yjona̱ nga behe.
\p Bꞌa̱ ta̱ i̱ncha kitsú ngatentee̱ já niꞌyakuyóo̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kinchja̱ko̱ Jesu Nti̱a̱ná
\r (Mt. 26:36-46; Lc. 22:39-46)
\p
\v 32 A̱sꞌa̱i i̱ncha tsichu nku a̱nte xi ꞌmi Getsemani ko̱ bꞌa̱ kitsúhu̱ Jesu já niꞌyakuyáha̱:
\p —Ti̱ntsu̱ba̱hanu e̱i̱. Kfínnchjako̱ maná Nti̱a̱ná ján.
\p
\v 33 Ngjiko̱ Pedro̱, Santiago̱ ko̱ Jua. Kikꞌatutsꞌi̱hi̱n nga kikꞌie baba ṉkjúhu̱n ko̱ kisꞌenta̱ha̱ ra̱.
\v 34 Bꞌi̱ kitsúhu̱ jóo̱:
\p —Kju̱a̱ba kitsejíhin ani̱ma̱na̱ xi nkúhu tsa kui xi ja tsꞌi̱ínkꞌienna. Ti̱ntsu̱bo̱o e̱i̱ ko̱ ti̱ntsu̱ba̱ ndo.
\p
\v 35 A̱sꞌa̱i ngjindju sa i̱chí ko̱ yo̱ kingjénsten a̱nkjín santaha tꞌanankiu̱. Kinchja̱ko̱ Nti̱a̱ná nga tsankihi̱ tsa ka̱ma kjꞌu̱a̱ tꞌaxíhi̱n chu̱ba̱ xi má nga un sku̱e̱he̱.
\v 36 Bꞌi̱ kitsú:
\p —Na̱ꞌmi, na̱ꞌmi chí, ji xi mahi nꞌei tu̱ mí nihí ni. Nꞌe̱kjꞌa tꞌaxínní kju̱a̱ni̱ma̱ xuꞌbi̱. Tu̱nga katumahá xi nkú tsꞌín mjehi, najmi xi nkú tsꞌín mjena.
\p
\v 37 A̱sꞌa̱i ngjise ngáha̱ ra̱ jóo̱, ko̱ kjintufé nga jꞌaisehe̱. Bꞌi̱ kitsúhu̱ Pedro̱:
\p —Simon, ¿a kisufei? ¿A ndaha nku ora̱ najmi kuichukju̱a̱hi nga kuakinchin tíkꞌuin?
\v 38 Ti̱ntsu̱ba̱ ndo ko̱ chu̱bako̱o Nti̱a̱ná tu̱ xi najmi chjútꞌayákꞌuhu̱nnu̱u. Yuhu̱ ani̱ma̱nu̱u, tu̱nga yjonintenu̱uhú xi najmi tíchúkju̱a̱ha̱.
\p
\v 39 A̱sꞌa̱i Jesu ta̱ ngji nchja̱ko̱hó ngáha Nti̱a̱ná ko̱ ta̱ kuihí ée̱n kitsú ngáha.
\v 40 Nkꞌie nga kikꞌóya ngáha má tjíntu já niꞌyakuyóo̱, ta̱ kjintuféhé ngáha nga jꞌaisehe̱, a̱tꞌaha̱ tíbꞌéchja suba nijñóo̱ tunku̱n jóo̱. Najmi ta̱ be nkú i̱ncha ku̱i̱tsu̱hu.
\p
\v 41 A̱sꞌa̱i ta̱ kikꞌóya ngáha Jesu ni̱yá xi ma jahan ko̱ bꞌa̱ kitsúhu̱ jóo̱:
\p —¿A tu̱ nku kisuntuféhé so ko̱ tínꞌekjꞌáíyo? Ja kama. Ja kuichu chu̱ba̱ nga nꞌe̱kjasꞌen Ntíhi̱ Nda̱xꞌi̱u̱n a̱ya ntsja xu̱ta̱ ngatitsuu̱n.
\v 42 Ti̱síntjo̱on ko̱ tjián. Ja nibá tiña xi títsꞌínkjasꞌenna.
\s Bꞌi̱ tsꞌín jꞌaichjꞌanijé Jesu
\r (Mt. 26:47-56; Lc. 22:47-53; Jn. 18:2-11)
\p
\v 43 Nkꞌie nga ta̱ tínchja̱ha Jesu, tu̱ jꞌaihí Juda̱, nku nda̱ niꞌyakuyá xi te joo̱. Jꞌaiko̱ nkjin ṉkjún xu̱ta̱ xi kitsꞌín nibá já na̱ꞌmi kꞌaku̱ ko̱ já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá. I̱ncha yꞌa ki̱cha̱ ndju ko̱ yá nga i̱ncha jꞌai.
\v 44 Nda̱ xi títsꞌínkjasꞌen Jesu tsincháꞌa títjun jóo̱ nga bꞌi̱ kitsúhu̱:
\p —Xi kjexu̱ꞌba nga kjuaniñaha̱, kui xi Jesu. Chjúbó ko̱ tꞌeꞌyún sisiun nga tankínko̱o.
\p
\v 45 Nkꞌie nga jꞌai, tje̱nꞌyún ngjikꞌúhún ra̱ Jesu ko̱ bꞌa̱ kitsúhu̱ nga kikjexu̱ꞌba:
\p —Ji nda̱ maestru̱.
\p
\v 46 A̱sꞌa̱i i̱ncha jakjꞌánijéhe̱ jóo̱ Jesu.
\v 47 Tu̱nga nkuhú ki̱cha̱ ndju tsꞌasje nku nda̱ xi síjña yo̱. Kitsꞌínꞌuhu̱n nku nda̱ musu̱hu̱ nda̱ na̱ꞌmi títjuu̱n. Tsatetꞌa tja̱ba̱xínñju.
\p
\v 48 A̱sꞌa̱i bꞌi̱ kitsúhu̱ Jesu jóo̱:
\p —¿A nda̱ ndyjéná? ¿Á i̱xí ki̱cha̱há ko̱ yá kichꞌahanu nga kjúái̱chjꞌanijéhenú?
\v 49 Xki̱ ni̱stjin tsási̱njñajinnu̱u nga tsakuyá má ma na̱tsihi̱n ni̱nku̱. Najmi kichjubénijénú. Tu̱nga tjíhín ni nga ku̱i̱tjusun éhe̱n Nti̱a̱ná, kui nga bꞌa̱ tímaha.
\p
\v 50 A̱sꞌa̱i i̱ncha tsanka ngatentee̱ já niꞌyakuyóo̱ nga tsasínjña suba Jesu.
\v 51 Tu̱nga nkuhú nda̱ti xi tu̱ najyun tjabehé kamꞌotikjájnuhu yjoho̱ nga tje̱nnkihi̱ Jesu, kui xi ta̱ jakjꞌáha̱ jóo̱.
\v 52 Tu̱nga tsinkféhén najyun tjabehe̱ ko̱ tsanka kisti.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kinꞌeko̱kju̱a̱ Jesu nginku̱n já tjíxá judio̱
\r (Mt. 26:57-68; Lc. 22:54-55, 63-71; Jn. 18:12-14, 19-24)
\p
\v 53 A̱sꞌa̱i i̱ncha ngjiko̱ jóo̱ Jesu nginku̱n nda̱ na̱ꞌmi títjuu̱n. Yo̱ kama ñjakú ngayjee̱ já na̱ꞌmi kꞌaku̱ ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá ko̱ já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱.
\v 54 Máha Pedro̱, kitsjennkí kjihi̱n Jesu santa nkúhu nga tsichu na̱tsin niꞌyaha̱ nda̱ na̱ꞌmi títjuu̱n ko̱ yꞌejñajihi̱n já jun xi kunntá yo̱ nga kitsꞌínsutꞌá tsꞌíhin yjoho̱ tꞌa ndꞌíu̱.
\p
\v 55 A̱sꞌa̱i já na̱ꞌmi kꞌaku̱ ko̱ ngayjee̱ já tjíxóo̱ tsangisjai ni xi ka̱ma kja̱nítꞌaha̱ Jesu tu̱ xi ka̱ma nꞌe̱kꞌiehen, tu̱nga najmi i̱ncha kisakúhú ra̱ ni xi kja̱nínehe̱ Jesu.
\v 56 A̱tꞌaha̱ ndaha tsa nkjin maha xi i̱ncha kitsjá tsankꞌá éhe̱n nga ngji kontra̱ha̱ Jesu, tu̱nga najmi kamahá nga nkuhú ni xi i̱ncha kinchja̱.
\v 57 Tjín xi i̱ncha tsisintje̱n ko̱ tsatéjéne tsankꞌá Jesu nga bꞌa̱ i̱ncha kitsú:
\p
\v 58 —Ji̱n kinuꞌyái̱ nga bꞌa̱ kitsú nda̱i̱: “An tsꞌinxúya ni̱nku̱ xuꞌbi̱ xi xu̱ta̱ kitsꞌínnda. Jan ni̱stjin kjesíntje̱n ngáhana kjꞌa̱í xi najmi maha̱ xu̱ta̱ tsꞌínnda.”
\p
\v 59 Tu̱nga tu̱ nkú najmi kamahá nga nkuhú ni xi i̱ncha kinchja̱.
\v 60 A̱sꞌa̱i tsisintje̱n nda̱ na̱ꞌmi títjuu̱n nga ngji sinjña kamasehe̱n a̱yoo̱ ko̱ kingjásjaiyaha̱ Jesu:
\p —¿A najmi chumi nihi xi ku̱i̱xínní? ¿Á bꞌa̱ tíi̱ncha tsuhu jóo̱ nga tífi kontra̱ha ri?
\p
\v 61 Tu̱nga najmi chumi ni kitsúhú Jesu. Ndaha nku én najmi kinchja̱. A̱sꞌa̱i ta̱ kingjásjaiyahá ngáha̱ ra̱ nda̱ na̱ꞌmi títjuu̱n:
\p —¿A ji xi kitsꞌín nibá Nti̱a̱ná,\f + \fr 14:61 \ft “Xi kitsꞌín nibá Nti̱a̱ná” tsuhu̱ ra̱ “Cristo̱”.\f* xi Ntíhi̱ Nti̱a̱ná?
\p
\v 62 Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —An xi tíbixín. Cho̱o Ntíhi̱ Nda̱xꞌi̱u̱n nga kꞌúéjñatꞌaha̱ Nti̱a̱ná xi tjíhi̱n ngaꞌyún ko̱ nga ni̱bajin ni̱nti̱ xi tjín nkꞌa ján.
\p
\v 63 A̱sꞌa̱i kikjeti̱yajen najyun xi yja nda̱ na̱ꞌmi títjuu̱n. Bꞌa̱ tsꞌín tsakúchji ndo̱ nga najmi kisasíhi̱n én xi kinchja̱ Jesu. Bꞌa̱ kitsú:
\p —¿A machjén saná já testiyu̱?
\v 64 Ja kuanuꞌyó nga najmi kuakienkjún Nti̱a̱ná nga kuanchja̱. ¿Nkú manu̱u?
\p Ngayjee̱ jóo̱ bꞌa̱ i̱ncha kitsú nga tje̱he̱n ra̱ ngabaya Jesu.
\v 65 A̱sꞌa̱i tjín xi tsatétéjnu Jesu nga kikꞌaya. Yꞌéꞌma a̱nkjín ko̱ yꞌéhe̱ ko̱ bꞌa̱ i̱ncha kitsúhu̱:
\p —Ti̱xínyai xi nkúhu nda̱ profeta̱, ¿yá xi kuakꞌíéhi?
\p Já jun xi kunntá yo̱ ta̱ i̱ncha kikꞌonjin Jesu.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsúya Pedro̱ nga najmi be Jesu
\r (Mt. 26:69-75; Lc. 22:56-62; Jn. 18:15-18, 25-29)
\p
\v 66 Nga kabꞌejña Pedro̱ kintee̱ xi tje̱hen na̱tsin niꞌyoo̱, tu̱ jꞌaihí nku na̱ musu̱hu̱ nda̱ na̱ꞌmi títjuu̱n.
\v 67 Nkꞌie nga kikie nga títsꞌínsutꞌá yjoho̱ Pedro̱ tꞌa ndꞌíu̱, a̱sꞌa̱i tu̱ nku tsasehé ra̱ ko̱ bꞌa̱ kitsúhu̱:
\p —Ji xi ta̱ tje̱nko̱i̱ Jesu xi chá Nazaret.
\p
\v 68 Tu̱nga najmi kitsꞌínkiehé yjoho̱ Pedro̱. Bꞌa̱ kitsú:
\p —Najmi be ndo̱. Najmi be ni xi tíbixín.
\p Tsitju yo̱ nga ngji má xi tje̱hen tje̱n a̱nkju̱a̱ na̱tsiu̱n. A̱sꞌa̱i kikjintá nku xa̱nta̱.
\v 69 Na̱ musu̱ ta̱ kikiehé ngáha̱ ra̱ ko̱ kikꞌatutsꞌi̱hi̱n nga bꞌa̱ kitsúhu̱ xu̱ta̱ xi tíi̱ncha yo̱:
\p —Kui chái̱ ta̱ mako̱ jmi xuꞌbo̱.
\p
\v 70 Ta̱ najmi kitsꞌínkiehé ngáha yjoho̱ Pedro̱. Sa kutju já xi tíi̱ncha yo̱ bꞌa̱há ta̱ i̱ncha kitsú ngáha̱ ra̱:
\p —Kju̱axi̱ kjáíhin nga ta̱ ji mako̱i̱ jóo̱. A̱tꞌaha̱ Galilea̱ nibáhani.
\p
\v 71 A̱sꞌa̱i ndjá kinchja̱ Pedro̱ ko̱ i̱xí Nti̱a̱náhá kitsꞌínkie nga bꞌi̱ kitsú:
\p —¡Najmi be nda̱ xi tíbixíún!
\p
\v 72 Kui chu̱bo̱ tje̱nꞌyún kikjintáhá xa̱nto̱ ni̱yá xi ma joho ko̱ jꞌáítsjehe̱n Pedro̱ ni xi kitsúhu̱ Jesu: “Kintehe̱ ni nga kji̱ntá xa̱nto̱ ni̱yá xi ma joho, bꞌa̱ ku̱i̱xín nga najmi yaní jan ni̱yá tjíhin.” Nkꞌie nga jꞌáítsjehe̱n Pedro̱ én xuꞌbi̱, kikjintá.
\c 15
\s Bꞌi̱ tsꞌín kinꞌeko̱kju̱a̱ Jesu nginku̱n nda̱ títjun Pilato̱
\r (Mt. 27:1-2, 11-14; Lc. 23:1-5; Jn. 18:28-38)
\p
\v 1 Nkꞌie nga ja kama see̱n, i̱ncha yꞌéndako̱ xinkjín já na̱ꞌmi kꞌaku̱ ko̱ jáchá xi ta̱ tjíhi̱n xá ko̱ já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱ ko̱ ngayjee̱ já tjíxá xingisoo̱. A̱sꞌa̱i tjíꞌyúhún tsꞌíhi̱n ra̱ Jesu nga i̱ncha ngji tsꞌínkjasꞌehe̱n Pilato̱.
\v 2 Bꞌa̱ kitsú Pilato̱ nga kingjásjaiyaha̱:
\p —¿A ji xi nda̱ rei̱hi̱ xu̱ta̱ judio̱?
\p Bꞌi̱ kitsú Jesu:
\p —Bꞌa̱ tjín ni xi tíbixín.
\p
\v 3 Nkjin ṉkjún ni xi kikjanínehe̱ já na̱ꞌmi kꞌaku̱.
\v 4 Kui nga Pilato̱ ta̱ kingjásjaiyahá ngáha̱ ra̱ Jesu:
\p —¿A najmi chumi nihi xi kꞌúínní? Ta̱sinñjú ma ri̱ xi nkú tsꞌín nkjin maha ni xi tíkjanínehi jóo̱.
\p
\v 5 Tu̱nga ndahá nku én najmi kinchja̱ Jesu. Kui nga tu̱ ni xí kama nkjúhu̱n ra̱ Pilato̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsjá kju̱a̱ Pilato̱ nga nꞌe̱kꞌien Jesu
\r (Mt. 27:15-31; Lc. 23:13-25; Jn. 18:38-19:16)
\p
\v 6 Nkꞌie nga xki̱ Sꞌí Pascu̱a̱, bꞌéjña nda̱í Pilato̱ nku nda̱ nu̱ba̱yá xi banki xu̱ta̱ na̱nti̱a̱.
\v 7 Kui ni̱stjiu̱n kjiyaꞌyún nku nda̱ xi ꞌmi Barraba ko̱ já xi kamako̱ho̱ nga kikjánko̱ já Roma̱. Kui xi i̱ncha kitsꞌínkꞌien ani̱ma̱ nga bꞌa̱ i̱ncha kitsꞌín.
\v 8 A̱sꞌa̱i i̱ncha jꞌai xu̱ta̱ nkjiu̱n ko̱ kikꞌatutsꞌi̱n nga tsankihi̱ Pilato̱ nga tsꞌi̱ín xi nkú tsꞌín xki̱ sꞌí.
\p
\v 9 Bꞌa̱ kitsú Pilato̱ nga kingjásjaiyaha̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n:
\p —¿A mjenu̱u nga kꞌuejñá nda̱ínu̱u nda̱ rei̱hi̱ xu̱ta̱ judio̱?
\p
\v 10 Bꞌa̱ kitsú a̱tꞌaha̱ kamankjihi̱n nga tíma xin kꞌun já na̱ꞌmi kꞌaku̱ nga̱tꞌaha̱ ni xi títsꞌín Jesu ko̱ nga kui kju̱a̱ha nga i̱ncha kitsꞌínkjasꞌehe̱n ra̱.
\v 11 Tu̱nga já na̱ꞌmi kꞌaku̱hú tsincháꞌa xu̱ta̱ nkjiu̱n tu̱ xi ku̱a̱nkihi nga tu̱ sahá Barraba xi nꞌe̱ nda̱íhi̱ ra̱.
\v 12 A̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsú Pilato̱:
\p —Nda̱ xi nda̱ rei̱hi̱ xu̱ta̱ judio̱ bixíún, ¿mí xi tsꞌihi̱n?
\p
\v 13 Bꞌa̱ i̱ncha kitsú xu̱ta̱ nkjiu̱n nga kikjintáya:
\p —¡Tjatꞌa krui̱ ndo̱!
\p
\v 14 Bꞌa̱há ta̱ kitsú ngáha Pilato̱:
\p —Tu̱nga, ¿mí ni chꞌon tjíhin xi kitsꞌín ndo̱?
\p Tu̱nga tu̱ sahá ꞌyún i̱ncha kikjintáya sa xu̱to̱:
\p —¡Tjatꞌa krui̱ ndo̱!
\p
\v 15 Pilato̱ bi mjehe̱ nga tsjo kꞌúéhe̱ xu̱ta̱ nkjiu̱n, kui nga kitsꞌín nda̱íhi̱ ra̱ Barraba ko̱ kitsjá kju̱a̱ nga sꞌe̱he̱ Jesu ko̱ nga sꞌe̱tꞌa kruu̱.
\v 16 A̱sꞌa̱i já juu̱n jasꞌenko̱ Jesu niꞌya masen xi ꞌmi niꞌya pretori̱o̱. Kinchja̱ ñjaha̱ ngayjee̱ já jun xinkjín.
\v 17 I̱ncha kitsꞌínngja Jesu nku najyun ndju kuan nga i̱ncha kikꞌaya. Ko̱ i̱ncha kitsꞌínnda nku corona̱ naꞌyá xi yꞌéꞌa nintaku̱.
\v 18 A̱sꞌa̱i i̱ncha kikꞌatutsꞌi̱n nga kikꞌaya:
\p —Antahi, nda̱ rei̱hi̱ xu̱ta̱ judio̱.
\p
\v 19 I̱ncha jakjꞌá nku yáxá nga kikꞌonntjai nintaku̱ Jesu ko̱ tsatétéjnu. Tsinchakúnchꞌintꞌaha̱ nga kikꞌaya.
\v 20 A̱skahan nga ja kamaha̱ nga kikꞌaya Jesu, tsꞌasje ngáha najyun ndju kuo̱n ko̱ kitsꞌínngja ngáha najyun xi tsꞌe̱ Jesu. A̱sꞌa̱i i̱ncha tsitjuko̱ tu̱ xi ngju̱átꞌa kruu̱hu.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kisꞌetꞌa kruu̱ Jesu
\r (Mt. 27:32-44; Lc. 23:26-43; Jn. 19:17-27)
\p
\v 21 Nku nda̱ nanki Cirene̱ xi Simon ꞌmi, Alejandro̱ ko̱ Rufo̱ ntíhi̱. Jñá jꞌaihi ndo̱ ko̱ nkꞌie nga tífꞌa yo̱, kinꞌe kju̱a̱ꞌyúhún ra̱ nga kꞌu̱a̱nji kruu̱hu̱ Jesu.
\v 22 A̱sꞌa̱i i̱ncha ngjiko̱ Jesu a̱nte xi ꞌmi Golgo̱ta̱. Kui ée̱n xi tsuhu̱ ra̱: A̱ntehe̱ Nintaku̱ Ani̱ma̱.
\v 23 Kikꞌa̱i̱hi̱ nga kꞌúí binu̱ xi kinꞌetjijinko̱ho nki, tu̱nga najmi kikꞌihí Jesu niu̱.
\p
\v 24 A̱sꞌa̱i i̱ncha kingjátꞌa kruu̱. Já juu̱n i̱ncha tsakjánya xi̱hi̱ xinkjín najyuhu̱n Jesu nga kitsutonyá tsꞌíhin, tu̱ xi bꞌa̱ tsꞌín sku̱e̱he má tꞌíáha xi sa̱kúhu̱ ra̱ nga nkúnkú.
\v 25 Chu̱ba̱ ñja nga ta̱ jyuu̱n kisꞌetꞌa kruu̱ Jesu.
\v 26 Nku yáte kisꞌetꞌa mí kju̱a̱ha nga tínꞌekꞌiehen. Bꞌi̱ tsꞌín kisꞌetꞌaha̱ yátee̱: “Nda̱ rei̱hi̱ xu̱ta̱ judio̱.”
\p
\v 27 Ta̱ kisꞌetꞌa kruu̱ko̱ Jesu jo já ndyjé. Nku xi kitsjen nga kixi̱hi̱ ko̱ nku nga skjúhu̱n.
\v 28 Yo̱ tsitjusun ni xi yꞌétꞌa Isaia̱ nkꞌie nga bꞌa̱ kitsú: “Nkujihín kamako̱ já xi bangane kju̱a̱téxumaha̱ Nti̱a̱ná.”
\v 29 Xu̱ta̱ xi tíi̱ncha fꞌa yo̱ najmi kikienkjún Jesu nga kinchja̱. Kitsꞌínkꞌajni nintaku̱ nga bꞌa̱ i̱ncha kitsúhu̱:
\p —Ji xi nꞌe̱xúyai ni̱nku̱ ko̱ jan ni̱stjin chjúsíntje̱n ngáhani, tsixín.
\v 30 ¡Nꞌe̱kꞌanki yjohi̱! ¡Ti̱tjuje̱ntꞌai kruu̱!
\p
\v 31 Bꞌa̱ ta̱ tsꞌín kikꞌayaha̱ já na̱ꞌmi kꞌaku̱ ko̱ já chji̱ne̱ꞌéhe̱n kju̱a̱téxumoo̱. Bꞌa̱ i̱ncha kitsúhu̱ xinkjín:
\p —Kamaha̱ nda̱i̱ nga kjꞌa̱í xi kitsꞌínkꞌanki, tu̱nga tu̱ sa najmi mahá ngáha̱ tsꞌínkꞌanki yjoho̱.
\v 32 Katitjujentꞌa kruu̱ ndꞌa̱i̱, tsa kui xi kitsꞌín nibáha̱ Nti̱a̱ná,\f + \fr 15:32 \ft “Xi kitsꞌín nibá Nti̱a̱ná” tsuhu̱ ra̱ “Cristo̱”.\f* tsa kui xi nda̱ rei̱hi̱ xu̱ta̱ Israel. Bꞌa̱ tsꞌín cha̱haná ko̱ sꞌe̱jinná ma.
\p Ko̱ já xi kjintutꞌá kruu̱ko̱ Jesu ta̱ chꞌon i̱ncha kitsúhu̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kꞌien Jesu
\r (Mt. 27:45-56; Lc. 23:44-49; Jn. 19:28-30)
\p
\v 33 Nkꞌie nga tsichu chu̱ba̱ te jo nga ni̱stjiu̱n, kisꞌe jyun ngayjee̱ a̱sunntee̱ santa nkúhu nga tsichu chu̱ba̱ jan nga ngixuu̱n.
\v 34 Chu̱ba̱ jan ꞌyún kikjintáya Jesu nga éhe̱n kinchja̱. Bꞌi̱ kitsú:
\p —Eloi, Eloi, ¿lema sabactani̱? —kui éi̱n xi tsuhu̱ ra̱: Ji Nti̱a̱na̱, ji Nti̱a̱na̱, ¿á kanꞌe nga mahaní?
\p
\v 35 Kꞌu̱a̱ xu̱ta̱ xi kabincha yo̱ i̱ncha kintꞌé kui ée̱n. Kui nga bꞌa̱ i̱ncha kitsúhu̱ ra̱ xinkjín:
\p —Ta̱sinñju. Nda̱ profeta̱ Elia̱ tínchja̱ha̱ ndo̱.
\p
\v 36 A̱sꞌa̱i tsangatsanka nku nda̱ xi síjña yo̱ ko̱ nku tsa̱nka̱ kitsꞌínkꞌanchi̱ko̱ sesehe binu̱ san. Kui xi yꞌéku nku yáxá nga kitsꞌínkjikꞌuhu̱n Jesu tu̱ xi kꞌúíhi ko̱ bꞌi̱ kitsú:
\p —Chúya maá. Cha̱se̱ ma ra̱á tsa nibá Elia̱ nga kjéje̱he̱n tꞌa kruu̱.
\p
\v 37 A̱sꞌa̱i ꞌyún kikjintáya Jesu ko̱ kꞌien.
\v 38 Nkꞌie nga bꞌa̱ kamoo̱, kitiyájen najyun xi tje̱nchja a̱nte xi ꞌyún nkjúhu̱n ni̱nku̱. Jo tsitju. Kikꞌaha̱ ra̱ nkꞌaha̱ santaha kintee̱.
\p
\v 39 Máha nda̱ jun kꞌaku̱hu̱ já juu̱n xi kabasinjña a̱nkjín Jesu, nkꞌie nga kintꞌé xi nkú tsꞌín kikjintáya ko̱ nga kikie xi nkú tsꞌín kꞌien Jesu, a̱sꞌa̱i bꞌa̱ kitsú:
\p —Kju̱axi̱ kjáíhin nga kui nda̱i̱ xi Ntíhi̱ Nti̱a̱ná.
\p
\v 40 Yo̱ kjintꞌá kabincha kꞌu̱a̱ jminchjín xi tíi̱ncha base. A̱jihi̱n jminchjíu̱n ta̱ kabasinjñajin Maria̱ Magdalena̱, Maria̱ xi na̱aha̱ maha Kuse ko̱ Santiago̱ xi ntí ku̱tsꞌi̱, ko̱ na̱ Salome.
\v 41 Kui jminchjín xuꞌbi̱ xi kitsjennkíhi̱ ko̱ tsasinko̱ho̱ Jesu nkꞌie nga yꞌejña a̱nte Galilea̱. Ta̱ tíi̱ncha ya yo̱ kjꞌa̱í jminchjín xi ta̱ i̱ncha jꞌaiko̱ho̱ Jesu nanki Jerusalen.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kisꞌeyanji Jesu
\r (Mt. 27:57-61; Lc. 23:50-56; Jn. 19:38-42)
\p
\v 42 Kui ni̱stjiu̱n tísꞌenda ni xi tsꞌe̱ sꞌíu̱, a̱tꞌaha̱ ja tíbichú tiña ni̱stjin nkjúu̱n. Nkꞌie nga ja tíma jyun,
\v 43 jꞌai nku nda̱ xi ꞌmi Kuse xi nanki Arimatea̱ nibáha, xi ta̱ nda̱ tjíxá kꞌaku̱. Ta̱ tíkuyáha̱ ni̱stjin nkꞌie nga ku̱a̱téxuma Nti̱a̱ná. Kui xi kama kꞌun ngjisehe̱ Pilato̱ ko̱ tsankihi̱ yjonintehe̱ Jesu.
\p
\v 44 Kama nkjúhu̱n Pilato̱ nga kutjuhú kꞌien Jesu. A̱sꞌa̱i kinchja̱ha̱ nda̱ jun kꞌaku̱hu̱ já juu̱n ko̱ kingjásjaiyaha̱ tsa ja kaꞌme Jesu.
\v 45 Nkꞌie nga kitsúyaha̱ nda̱ jun kꞌaku̱ niu̱, a̱sꞌa̱i kitsjáha̱ Kuse yjonintehe̱ Jesu.
\p
\v 46 A̱sꞌa̱i tsꞌatse Kuse nku najyun. Kui xi kikꞌontikjájnu yjonintehe̱ Jesu, nkꞌie nga kikjeje̱n tꞌa kruu̱. A̱sꞌa̱i ngjingjájñaya nku ti̱xa̱ tsjó xi kinꞌendatꞌá na̱xi̱u̱ ko̱ kikꞌontikjá nku ndji̱o̱ chánka nga yꞌéchjane a̱nkju̱a̱ tsjóo̱.
\v 47 Maria̱ Magdalena̱ ko̱ Maria̱ xi na̱aha̱ Kuse i̱ncha kikie má xi tje̱hen kisꞌejña yjonintehe̱ Jesu.
\c 16
\s Bꞌi̱ kama nkꞌie nga jꞌáíyaha̱ Jesu ngabayoo̱
\r (Mt. 28:1-10; Lc. 24:1-12; Jn. 20:1-10)
\p
\v 1 Nkꞌie nga jꞌa xua̱tu̱, a̱sꞌa̱i Maria̱ Magdalena̱, Maria̱ xi na̱aha̱ Santiago̱ maha ko̱ na̱ Salome tsꞌatse ni xi sinjne̱, tu̱ xi ngju̱a̱i̱ngjájnuhu̱ ra̱ yjonintehe̱ Jesu.
\v 2 Nkꞌie nga ta̱ jyun ta̱ jyuhu̱n ni̱stjin xi bꞌatutsꞌi̱hi̱n ra̱ tuntjóo̱, i̱ncha ngji tsjóo̱ nga ja títju tsꞌíu̱. Bꞌi̱ ngján kingjásjaiyaha̱ xinkjín:
\p
\v 3 —¿Yá xi kjéxinná ndji̱o̱ xi tjíchjane tsjóo̱?
\p
\v 4 Tu̱nga nkꞌiehé nga i̱ncha tsase, kikie nga ja kanꞌe tꞌaxín ndji̱o̱ chánkantsú xi kisꞌechjáne a̱nkju̱a̱ha̱ tsjóo̱.
\v 5 I̱ncha jasꞌen ti̱xa̱ tsjóo̱ ko̱ kikie yo̱ nku nda̱ti xi yja nku najyun ndju taba nga kabꞌejña a̱ndai kixi̱hi̱ tsjóo̱. Kitsankjún jminchjíu̱n.
\v 6 Tu̱nga bꞌa̱há kitsú nda̱tiu̱:
\p —Najmi tu̱ binkjun. Jesu xi nibáha Nazaret xi kisꞌetꞌa kruu̱ tíbinchisjó. Ja kafꞌáíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱. Najmi ta̱ tjíhin e̱i̱. Cha̱so̱o e̱i̱ má nga kisꞌejña.
\v 7 Tu̱nga bꞌi̱hí tankínkꞌihu̱un já niꞌyakuyáha̱ ko̱ Pedro̱ nga a̱nte Galilea̱ ngju̱a̱i̱ títjuhu̱n Jesu. Yo̱ sku̱e̱ xi nkú nga kitsúhu̱.
\p
\v 8 A̱sꞌa̱i i̱xí tíi̱ncha bꞌatsé nkjúhún tsꞌíhin jminchjíu̱n nga tsitju a̱ya tsjóo̱ ko̱ ꞌyún i̱ncha ngji. Ndaha nku én najmi i̱ncha kinchja̱ a̱tꞌaha̱ tíi̱ncha tsankjún.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kikꞌatutsꞌi̱hi̱n Jesu nga tsakúchjihi̱ yjoho̱ xu̱ta̱ niꞌyakuyáha̱
\r (Jn. 20:11-18; Lc. 24:13-35)
\p
\v 9 Nkꞌie nga jꞌáíyaha̱ Jesu ngabayoo̱ nga ta̱ jyuhu̱n ni̱stjin xi tíbꞌatutsꞌi̱hi̱n ra̱ tuntjóo̱, títjun tsakúchjihi̱ yjoho̱ Maria̱ Magdalena̱ xi kikꞌasjejihi̱n yatu jáninda.
\v 10 Kui xi ngji tsúyaha̱ já xi kitsjenko̱ Jesu xi ta̱ tjíntu baba ko̱ tíi̱ncha kjintá.
\v 11 Tu̱nga nkꞌiehé nga kintꞌé jóo̱ nga tíjña tíkꞌun Jesu ko̱ nga Maria̱ Magdalena̱ kabakúchjihi̱ yjoho̱, najmi kisꞌejihi̱n ni xi kitsú Maria̱.
\p
\v 12 A̱skahan kjꞌa̱í tsꞌín tsakúchjihi̱ yjoho̱ jo já niꞌyakuyáha̱ Jesu xi tíi̱ncha tsꞌín ni̱yá nga tíi̱ncha fi jñá.
\v 13 A̱sꞌa̱i i̱ncha kikꞌóya ngáha já xi joo̱ nga ngji tsúyaha̱ já xingisoo̱, tu̱nga tu̱ nkú najmi kisꞌejihín ra̱ ni xi kitsú já xi joo̱.
\s Bꞌi̱ tsꞌín kitsjá xáha̱ Jesu já niꞌyakuyáha̱
\r (Mt. 28:16-20; Lc. 24:36-49; Jn. 20:19-23)
\p
\v 14 A̱sꞌa̱i tu̱ chahán tsakúchjihi̱ yjoho̱ Jesu já niꞌyakuyá xi te nkuu̱ nkꞌie nga kabꞌentutꞌá yámixo̱. Ndjá kinchja̱ko̱ a̱tꞌaha̱ najmi sꞌejihi̱n ko̱ ndjá tjíntuyá ani̱ma̱ha̱, a̱tꞌaha̱ najmi kisꞌejihi̱n ni xi kitsúyaha̱ xi kikie Jesu nkꞌie nga ja jꞌáíya ngáha̱ ra̱ ngabayoo̱.
\v 15 Bꞌi̱ kitsúhu̱ jóo̱:
\p —Tankíún nga ngúsuhu̱n a̱sunntee̱ ko̱ tꞌeni̱jmíhu̱u én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná ngayjee̱ xu̱ta̱ xi tjín.
\v 16 Xi sꞌe̱jihi̱n én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná ko̱ sa̱téntá, kui xi kꞌu̱a̱nki. Tu̱nga xi najmi sꞌe̱jihi̱n, kui xi ndyja̱.
\v 17 Xu̱ta̱ xi sꞌe̱jihi̱n én nda tsuhu̱ Nti̱a̱ná tsꞌi̱ín kui kju̱a̱nkjúi̱n: ngajona̱ kꞌo̱nsjehe jánindoo̱, ku̱i̱nchja̱ kjꞌa̱í kjꞌa̱í én xi tjín,
\v 18 ku̱a̱kjꞌáya ntsja ye̱, tsa tjín nki chꞌonkꞌun xi kꞌúí, najmi chumi nihi xi tsꞌi̱íhi̱n, ko̱ ngju̱énne ntsja xu̱ta̱ un ko̱ ka̱manda.
\s Bꞌi tsꞌín ngjinji Jesu nkꞌa ján
\r (Lc. 24:50-53)
\p
\v 19 Nda̱ Nti̱a̱ná Jesu, nkꞌie nga ja kinchja̱ko̱ já niꞌyakuyáha̱, a̱sꞌa̱i ngjinji nkꞌa ján ko̱ yꞌejñatꞌaha̱ Nti̱a̱ná.
\v 20 A̱sꞌa̱i i̱ncha tsitju já niꞌyakuyóo̱ nga yꞌéni̱jmí éhe̱n Nti̱a̱ná ngayjee̱ a̱nte xi tjín. Nda̱ Nti̱a̱ná tsasinko̱ho̱ ko̱ kitsꞌín kju̱a̱nkjún nga tsakúchji nga kju̱axi̱ én xi tíi̱ncha bꞌéni̱jmí já niꞌyakuyáha̱.