﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:11,900
Ma erangu mun na toko na sengre ako rongan o voth a thei a pamonlel wo epee,

2
00:00:11,900 --> 00:00:13,580
olemi mire ako ve,

3
00:00:13,580 --> 00:00:17,940
nine kene wok omole inga ako i voth nge,

4
00:00:17,940 --> 00:00:22,060
na Jisas i ro tomo vet nge ile wainlangaere avele,

5
00:00:22,060 --> 00:00:25,100
oenga inga ako o sauthpot la.

6
00:00:25,100 --> 00:00:36,700
Na wok pelie mun ako a Taiberias o otuno totho nge wop ako Toko Pomnga i ri sivengaing nge bret na tokokoere o an i.

7
00:00:36,700 --> 00:00:41,060
Lamako pulua pomnga aken o ortet a Jisas,

8
00:00:41,060 --> 00:00:45,840
makola olemi mire ako i voth nge wop aken avele,

9
00:00:45,840 --> 00:00:48,500
tomo mun nge ile wainlangaere,

10
00:00:48,500 --> 00:00:51,140
mako o ro a wokre nge,

11
00:00:51,140 --> 00:00:56,500
mako o sauthpot ol a Kaperneam mo o ortet a Jisas nge.

12
00:00:56,500 --> 00:01:06,540
Jisas i ranga ve ini bret ako i sung mimiong a tokokoere nge.

13
00:01:06,540 --> 00:01:11,760
Na o thopol a Jisas a thei a pamonlel wo epee,

14
00:01:11,760 --> 00:01:13,380
mako o nina i ve,

15
00:01:13,380 --> 00:01:14,480
“Pamirealinga,

16
00:01:14,480 --> 00:01:15,980
ong es mun me penva?”

17
00:01:15,980 --> 00:01:18,700
Mako Jisas i olal ole riong ve,

18
00:01:18,700 --> 00:01:20,380
“Tho ri nunganga a thomu nge,

19
00:01:20,380 --> 00:01:25,900
thomu o thopol pathepolong pelie ako tho oma i nge menik,

20
00:01:25,900 --> 00:01:28,300
aken ini lomu atealinga,

21
00:01:28,300 --> 00:01:32,420
aveto thomu o panes tho nge ur ake avele,

22
00:01:32,420 --> 00:01:35,240
thomu o panes inga tho ake,

23
00:01:35,240 --> 00:01:40,060
eneke thomu o an sapuponga nge bret ako tho sung i a thomu nge,

24
00:01:40,060 --> 00:01:42,680
taro ake thomu o ortet tho.

25
00:01:42,680 --> 00:01:48,160
Thomu o mothong tova o um nge aning ako i voth palolo avele,

26
00:01:48,160 --> 00:01:49,580
nako i plot,

27
00:01:49,580 --> 00:01:59,160
aveto i sivenga ako aro thomu o um nge aning ako i voth palolo na i sung mimiong ako aro ile vusonga avele,

28
00:01:59,160 --> 00:02:03,260
ako Toko Pomnga Itun aro i sungu i a thomu nge,

29
00:02:03,260 --> 00:02:09,360
ini toko ako Vovo a God i pango ile paatealing a i nge.”

30
00:02:09,360 --> 00:02:10,980
Mako o nina i ve,

31
00:02:10,980 --> 00:02:18,160
“Naro them oma neke ve aro them oma omaing ako God i sis ve aro them oma i?”

32
00:02:18,160 --> 00:02:20,900
Lamako Jisas i olal ole riong ve,

33
00:02:20,900 --> 00:02:25,600
“God i sis ve aro lomumuo nge toko ako i pakeu i me.”

34
00:02:25,600 --> 00:02:29,040
Lamako o nin werer mun i ve,

35
00:02:29,040 --> 00:02:37,180
“Pathepolong kathnga ako aro ong oma i ve aro them thopol i mo aro lemimemo nge wong,

36
00:02:37,180 --> 00:02:37,780
e?

37
00:02:37,780 --> 00:02:40,040
Naro ong oma neke?

38
00:02:40,040 --> 00:02:48,440
Nomenga ako titevirre o an ine aning ako o apet i ve ini ‘Mana’ ako a pen polpolnga,

39
00:02:48,440 --> 00:02:52,420
ako ranga ve God ile erere i ri nge na i ri ve,

40
00:02:52,420 --> 00:02:57,440
‘I sungu bret ako i esu a Pen a Urvet me

41
00:02:57,440 --> 00:02:59,640
a or nge mo o an i.’”

42
00:02:59,640 --> 00:03:01,860
Lama Jisas i ria or ve,

43
00:03:01,860 --> 00:03:03,820
“Tho ri nunganga a thomu nge,

44
00:03:03,820 --> 00:03:10,860
ina Moses ako i sungu bret ako i esu a Pen a Urvet me a thomu nge,

45
00:03:10,860 --> 00:03:11,960
kene avele,

46
00:03:11,960 --> 00:03:17,720
ini inga ok Vovo ako i sungu bret nunganga ako i esu a Pen a Urvet me,

47
00:03:17,720 --> 00:03:18,780
a thomu nge.

48
00:03:18,780 --> 00:03:21,820
Eneke bret aton God i sungu i,

49
00:03:21,820 --> 00:03:29,440
ini toko ako i esu a Pen a Urvet me mo aro i sungu mimiong a toko ulue angare nge.”

50
00:03:29,440 --> 00:03:32,200
Mako o nong a Jisas ve,

51
00:03:32,200 --> 00:03:33,300
“Toko Pomnga,

52
00:03:33,300 --> 00:03:37,520
aro ong sung bret aken evelelnga a them nge me.”

53
00:03:37,520 --> 00:03:39,900
Lamako Jisas i ria mun or ve,

54
00:03:39,900 --> 00:03:43,400
“Tho ini bret ako tho sung mimiong,

55
00:03:43,400 --> 00:03:47,120
na aro ve toko e i es a tho nge me,

56
00:03:47,120 --> 00:03:51,160
i pavurvur aro i rova ol mesipuniong avele,

57
00:03:51,160 --> 00:03:54,180
na aro ve toko e ilemio nge tho,

58
00:03:54,180 --> 00:03:57,260
i pavurvur aro thei i pun ol i avele.

59
00:03:57,260 --> 00:04:02,720
I vene re ako tho ria tel i a thomu nge lale,

60
00:04:02,720 --> 00:04:05,940
ako thomu o thopol tho lale,

61
00:04:05,940 --> 00:04:08,660
aveto lomumuo nge tho avele.

62
00:04:08,660 --> 00:04:12,520
Na areko Vovo i sungu or a tho nge,

63
00:04:12,520 --> 00:04:14,920
aro o es a tho nge me,

64
00:04:14,920 --> 00:04:17,640
na areko o es a tho nge,

65
00:04:17,640 --> 00:04:20,240
aro tho wistetpot or avele.

66
00:04:20,240 --> 00:04:26,600
Eneke tho esu a ulue ake me ve aro tho panes sivengek lemik avele,

67
00:04:26,600 --> 00:04:35,000
tho esu a ulue ake me ve aro tho panes inga ako ini a Vovo ilemi ako i pakeu tho me.

68
00:04:35,000 --> 00:04:42,180
Na God ako i pakeu tho me ilemi ve aro tokokoe areko i sungu or a tho nge,

69
00:04:42,180 --> 00:04:46,140
i pavurvur aro tho modoppot e avele.

70
00:04:46,140 --> 00:04:51,700
Aveto aro tho palosa or alavusnga nge ulue ake ile vusong.

71
00:04:51,700 --> 00:04:54,520
Eneke Vovo ilemi ako ve,

72
00:04:54,520 --> 00:04:58,860
tokokoe areko o thopol Itun na olemio nge i,

73
00:04:58,860 --> 00:05:03,460
aro o krim mimiong ako aro ile vusonga avele,

74
00:05:03,460 --> 00:05:05,380
naro tho palosa or,

75
00:05:05,380 --> 00:05:08,060
nge ulue ake ile vusong.”

76
00:05:08,060 --> 00:05:10,960
Ma Judare o ri pompom nge i,

77
00:05:10,960 --> 00:05:12,520
eneke i ri ve,

78
00:05:12,520 --> 00:05:16,860
“Tho ini bret ako i esu a Pen a Urvet me.”

79
00:05:16,860 --> 00:05:18,580
Mako o ria ve,

80
00:05:18,580 --> 00:05:26,560
“Toko ake ini a Jisas ako ini a Josep itun ako lemir mire nge itema ome inina,

81
00:05:26,560 --> 00:05:30,740
na i vova ake i ri ve i esu a Pen a Urvet me,

82
00:05:30,740 --> 00:05:31,380
e?”

83
00:05:31,380 --> 00:05:34,140
Lamako Jisas i olal ole riong ve,

84
00:05:34,140 --> 00:05:38,160
“Thomu o mothong tova o ri pompom nge pel.

85
00:05:38,160 --> 00:05:44,060
Toko e i pavurvur aro i panes inga ilemi mo i es a tho nge me,

86
00:05:44,060 --> 00:05:45,040
kene avele,

87
00:05:45,040 --> 00:05:47,740
aveto Vovo ako i pakeu tho me,

88
00:05:47,740 --> 00:05:52,380
aro i palosa ilemi mo i wol i a tho nge me,

89
00:05:52,380 --> 00:05:57,260
maken aro tho palosa i nge ulue ake ile vusong.

90
00:05:57,260 --> 00:06:01,280
Na nomenga God ile riong elnga e i watu ve,

91
00:06:01,280 --> 00:06:05,400
‘Toko alavusnga aro o el pamirealing a God nge.’

92
00:06:05,400 --> 00:06:11,860
Na toko alavusnga ako o nongpol a Vovo ikei na o el pamirealing a i nge,

93
00:06:11,860 --> 00:06:14,140
aken o es a tho nge me.

94
00:06:14,140 --> 00:06:17,680
Aveto toko e avele i thopol a Vovo,

95
00:06:17,680 --> 00:06:20,920
ini inga toko ako i esu a God nge me,

96
00:06:20,920 --> 00:06:23,100
ienga inga ako i thopol i.

97
00:06:23,100 --> 00:06:25,420
Na tho ri nunganga a thomu nge,

98
00:06:25,420 --> 00:06:28,660
toko e aro ve ilemio nge tho,

99
00:06:28,660 --> 00:06:32,500
aro i el mimiong ako aro ile vusonga avele.

100
00:06:32,500 --> 00:06:35,240
Tho ini bret ako i sung mimiong.

101
00:06:35,240 --> 00:06:42,980
Nomenga ako titovumuere o an aning ako o apet i ve ini ‘Mana’ ako a pen polpolnga,

102
00:06:42,980 --> 00:06:44,800
aveto o rin lale.

103
00:06:44,800 --> 00:06:48,280
Aveto bret ako i esu a Pen a Urvet me,

104
00:06:48,280 --> 00:06:50,040
aro ve toko e i an i,

105
00:06:50,040 --> 00:06:52,180
aro i rin ol avele.

106
00:06:52,180 --> 00:06:57,920
Tho re ake ini bret ako i esu a Pen a Urvet me ako i sung mimiong,

107
00:06:57,920 --> 00:07:01,260
na aro ve toko e i an bret ake,

108
00:07:01,260 --> 00:07:05,360
aro ile ini mimiong ako aro ile vusonga avele,

109
00:07:05,360 --> 00:07:14,340
na bret aken ini sivangek ako aro tho sungpot i mo aro toko na sengre ake ru a ulue,

110
00:07:14,340 --> 00:07:15,880
aro o mimi nge.”

111
00:07:15,880 --> 00:07:19,560
Na Judare okei paenal pel nge osivenga ve,

112
00:07:19,560 --> 00:07:23,940
“Toko ake aro i sungu isivanga a it nge mo aro te an i vava?”

113
00:07:23,940 --> 00:07:26,520
Lamako Jisas i ria mun or ve,

114
00:07:26,520 --> 00:07:28,680
“Tho ri nunganga a thomu nge,

115
00:07:28,680 --> 00:07:33,220
aro ve thomu o an Toko Pomnga Itun isivanga avele,

116
00:07:33,220 --> 00:07:36,440
na aro ve thomu o thin mun ia mla avele,

117
00:07:36,440 --> 00:07:38,460
aro thomu o mimi avele.

118
00:07:38,460 --> 00:07:43,440
Na toko e aro ve i an sivangek na i thin mun ok mla,

119
00:07:43,440 --> 00:07:47,780
aro ile ini mimiong ako aro ile vusonga avele.

120
00:07:47,780 --> 00:07:51,980
Naro tho palosa i nge ulue ake ile vusong.

121
00:07:51,980 --> 00:07:55,360
Eneke sivangek ini aning nunganga,

122
00:07:55,360 --> 00:07:59,640
na ok mla ini thei nunganga ako aro o thin i.

123
00:07:59,640 --> 00:08:05,500
Na aro ve toko ako aro i an sivangek na i thin ok mla,

124
00:08:05,500 --> 00:08:07,840
aro i teo a tho nge,

125
00:08:07,840 --> 00:08:10,600
na tho mun aro tho teo a i nge.

126
00:08:10,600 --> 00:08:11,860
Na tho mimi,

127
00:08:11,860 --> 00:08:15,280
eneke Vovo ako ini mimiong tepun,

128
00:08:15,280 --> 00:08:16,980
ako i pakeu tho me,

129
00:08:16,980 --> 00:08:18,720
i teo a tho nge,

130
00:08:18,720 --> 00:08:21,200
na ranga ve mun i thomu,

131
00:08:21,200 --> 00:08:24,340
toko ako i an sivangek aro i mimi,

132
00:08:24,340 --> 00:08:26,720
eneke tho teo a i nge.

133
00:08:26,720 --> 00:08:30,720
Na ake ini bret ako i esu a Pen a Urvet me,

134
00:08:30,720 --> 00:08:37,100
na i ranga ve ini bret ako titovumuere o an i nomenga ma o rin lale nge,

135
00:08:37,100 --> 00:08:38,140
kene avele.

136
00:08:38,140 --> 00:08:41,320
Na aro ve toko e i an bret ake,

137
00:08:41,320 --> 00:08:45,560
aro ile ini mimiong ako aro ile vusonga avele.”

138
00:08:45,560 --> 00:08:48,300
Na Jisas i ri riong aken,

139
00:08:48,300 --> 00:08:55,600
ako i patoral or ako a Judare ole lotuonga a vel ako a Kaperneam.

140
00:08:55,600 --> 00:09:03,160
Toko pulua o lel okime nge a Jisas.

141
00:09:03,160 --> 00:09:10,480
Lamako toko pom ako o panes a Jisas kene o nongpol riong aken ma o ri ve,

142
00:09:10,480 --> 00:09:13,420
“Riong ake kene i engeng rintet,

143
00:09:13,420 --> 00:09:15,400
anga aro i nongala i,

144
00:09:15,400 --> 00:09:16,000
e?”

145
00:09:16,000 --> 00:09:21,760
Na Jisas ilemi mire nge olemi ako o ri pompom nge riong aken,

146
00:09:21,760 --> 00:09:23,020
ma i ria or ve,

147
00:09:23,020 --> 00:09:23,880
“I vava,

148
00:09:23,880 --> 00:09:26,180
riong ake i pamatu lomumu?

149
00:09:26,180 --> 00:09:35,200
Na aro ve thomu o thopol Toko Pomnga Itun aro i esa werer a rem ako i voth tel nge nomenga,

150
00:09:35,200 --> 00:09:37,340
aro lomumu i vava?

151
00:09:37,340 --> 00:09:39,860
God Ioni i sung mimiong,

152
00:09:39,860 --> 00:09:45,020
aveto toko ulue anga i pavurvur aro i sung mimiong avele,

153
00:09:45,020 --> 00:09:51,600
lek riong ake tho ria thomu nge kene i ranga ve ini a God Ioni ako i sung mimiong.

154
00:09:51,600 --> 00:09:56,460
Aveto omu pelie kene lomumuo nge avele.”

155
00:09:56,460 --> 00:09:58,000
I ri venen aken,

156
00:09:58,000 --> 00:10:02,260
eneke nge wop lemi ako i patea ile omaing,

157
00:10:02,260 --> 00:10:13,640
ilemi mire lale nge tokokoe kathnga areko aro olemio nge i avele na nge toko e ako aro i sungu i a ngarangre omeni.

158
00:10:13,640 --> 00:10:15,920
Lama i ria mun or ve,

159
00:10:15,920 --> 00:10:17,940
“Na tho ria thomu nge lale ve,

160
00:10:17,940 --> 00:10:21,720
‘Aro ve Vovo i sungu engenging a toko e nge avele,

161
00:10:21,720 --> 00:10:25,400
i pavurvur aro i es ol a tho nge avele.’

162
00:10:25,400 --> 00:10:28,880
Na ake ini riong tepun ako tho ri ve,

163
00:10:28,880 --> 00:10:32,380
‘Omu pelie kene lomu lemioong avele.’”

164
00:10:32,380 --> 00:10:40,280
Na riong aken i oma toko pulua ako o panes i ma o lel okime nge i ma o panes ol i avele.

165
00:10:40,280 --> 00:10:47,080
Lamako Jisas i ria ile wainlanga or mule pa omole pothoi or aini ako ve,

166
00:10:47,080 --> 00:10:51,540
“Ava thomu mun ake o sis ve aro o lo lelpot mun ok?”

167
00:10:51,540 --> 00:10:54,980
Lamako Saimon Pita i olal ile riong ve,

168
00:10:54,980 --> 00:10:56,000
“Toko Pomnga,

169
00:10:56,000 --> 00:10:58,960
aro them es ol a anga nge,

170
00:10:58,960 --> 00:10:59,340
e?

171
00:10:59,340 --> 00:11:04,480
Eneke lom riong inga ako i sung mimiong ako aro ile vusonga avele.

172
00:11:04,480 --> 00:11:09,500
Na lemem lemioong na lemimem mire ako ve,

173
00:11:09,500 --> 00:11:13,520
engom inga ini a God ile toko riringa.”

174
00:11:13,520 --> 00:11:16,300
Na Jisas i ria mun or ve,

175
00:11:16,300 --> 00:11:24,660
“I nunganga ako tho ateal thomu toko or mule pa omole pothoi or aini ve aro thomu ini lek,

176
00:11:24,660 --> 00:11:28,280
aveto omu omole ini a Satan ile.”

177
00:11:28,280 --> 00:11:34,660
Jisas i ri aken nge a Judas ako ini a Saimon Iskariot itun.

178
00:11:34,660 --> 00:11:47,580
I mun kene ini a Jisas ile wainlanga or mule pa omole pothoi or aininga ako aro panen i sungu a Jisas a ngarangre omeni.

