\id 1TI  - Maxakalí NT [mbl] (Brazil) -2011 bd
\h 1 TIMÕN
\toc1 1 Timõn
\toc2 1 Timóteo (1 Tm)
\mt PAOT TE TĨMÕN PU TAPPET KAXꞌÃMI I
\c 1
\p
\v 1 ꞌŨgmũn Paot. ꞌÃte xaꞌ kaxꞌãmi nũhũ tappet. Topa te mõgkutnãhã xix Yeyox Kunnix teꞌ, tu Yeyox Kunnix yõg mõꞌpok xop kopak xix. Topa te yũmũg kuxa kummuk xit, nũy kuxa max mõꞌtat, ꞌũyãnãn tuꞌ. Yũmũꞌãte max hip, yã Yeyox Kunnix hip.
\v 2 ꞌÃte xaꞌ kaxꞌãmiꞌ, yã Tĩmõn puꞌ, yã ꞌãmũn yã ꞌũgkutok pit putuk, yã Topa yõg putat max kopah yũmũg mõg. ꞌÃtep-tup, puyĩy Topa xix yũmũg xuxyã Yeyox Kunnix xa hãpxopmã max, nũy ꞌãkuxa kaꞌ, xayĩy ꞌãkuxa yũm.
\s Tik te hãpkummuk yũmmũgãhãꞌ
\p
\v 3 Hõmã yũmũg mõg hãpxexka Mãxenõn tuꞌ, tu ꞌãte ꞌãxak, xayĩy hãpxopmãꞌ. Ha ta hõnhã ꞌãte xe ꞌãxak nõꞌõm. ꞌÃpu nox xihip kõmẽn ꞌEp tuꞌ. ꞌÕnteꞌ pip nõm te hãpkummuk yũmmũgãhãꞌ. ꞌÃpuꞌ xat, pu hãpkummuk yũmmũgã kux,
\v 4 nũy hãmꞌãktux hitop hã mõꞌãmã kux, nũy mõnãyxop hittap ꞌãxetꞌax xohix xexka kaxꞌãmi hok. Nõm te hãmꞌãktux hã kaxĩy, tuꞌ kaxꞌãmi, puxix tikmũꞌũn kuxa mãm ꞌohnãg. Pa Topa tep-tup, pu tikmũꞌũn kuxa mãm kaꞌok nõynãꞌ mõg Topa yõg putat max kopah.
\v 5 Putep mũn putup Topa xik-mũn? Yãꞌ kuxa tup te tikmũꞌũn putup pax, tuꞌ kuxa max te tikmũꞌũn putup pax, tuꞌ kuxa mãm xeꞌe, nũy nõy putup pax.
\v 6 Pa yãg xop te nõ putat max xaxok, tu yãy xaxok hãmꞌãktux hitop kopah.
\v 7 Nõm tep-tup, nũy Mõyyex yõg xatꞌax yũmmũgãꞌ, pa yãy yõg hãmꞌãktux yũmmũg ꞌohnãg, xix Mõyyex yõg xatꞌax yũmmũg ꞌohnãg, pa hãmꞌãktux punethok.
\p
\v 8 Yũmũꞌãteꞌ yũmmũg, yãꞌ max Mõyyex yõg xatꞌax, pa xatꞌax yũmmũgã kummuk, tu xatꞌax mĩy kummuk, yãꞌ kummuk.
\v 9 Hamũn, tikmũꞌũn te hãpkummuk mĩy, yĩy ta Topa te hãpkummuk mĩy xop pu yãy yõg xatꞌax popmãhãꞌ. Hãpkummuk mĩy xop te ꞌũxatꞌax mĩy ꞌohnãg, tu ꞌĩpkox pip ꞌohnãg, tu Topap-tup nõg pax, tu hãpkummuk mĩy xohix pax, tuꞌ kuxa kummuk te Topa yũmmũg ꞌohnãg, tu yãy tak kix pax, tu yãy tut kix pax, tu tikmũꞌũn xohix kix pax.
\v 10 Tuꞌ nõy hãꞌ xupxet pax, tu pit tix yãy mũtik nõm kummuk xix hex tix, tuꞌ xupxet pax, tuꞌ koit pax, tu hãmꞌãktux xex koxyõy pax, tu hãpxop nõy kummuk xohix mĩy, tu hãmyũmmũg xeꞌe ꞌãktux kummuk.
\v 11 Yã hãmyũmmũg xeꞌeꞌ, yã Topa yõg hãmꞌãpak max. Topa ꞌũmax xeꞌẽgnãg, tu ꞌãꞌ hãmyũmmũg hõm, ꞌũyĩy hãmꞌãktux.
\s Topa max te yũmũg kuxa kaꞌ
\p
\v 12 Yeyox Kunnix yã yũmũg xuxyã, tuk kaꞌogãhãꞌ, ꞌũyĩy Topa pu hãpxopmã max. Yeyox kuxa yũm ꞌũgkopah, hu mõgkutnãhã, ꞌũyĩy Topa pu hãpxopmã max, yã ꞌãte Yeyox pu hãmꞌãktux, hu: “ꞌÃmax.” Kaxĩy.
\v 13 Pa hõmã ꞌãte Yeyox ꞌãktux kummuk, tu Kunnix kopa kuxa mãm xop kuteꞌex kummuk, yã Yeyox kuteꞌex kummuk, tu Yeyox tuk gãy. Pa Topa tek pẽnãhãꞌ, tuk kuxa kaꞌ, ꞌũgkuxa yũm ꞌohnãg tuꞌ, yã ꞌãte yãy yõg hãpxopmãꞌax yũmmũg ꞌohnãg.
\v 14 Tu yũmũg xuxyã Yeyox te ꞌã hãpxopmã max, tu ꞌãꞌ popmãhã mõꞌyãy xeꞌẽgnãgꞌax xik kuxa yũmꞌax. Nõm hãpxop xohix popmãhã, hak kuxa yũm Yeyox Kunnix kopah.
\v 15 Ta nũ hãmꞌãktux xeꞌeꞌ, ha tikmũꞌũn te hãmꞌãktux pahaꞌ, tuꞌ kuxa mãm hãmꞌãktux kopah. Hãmꞌãktux te kaxĩy: Yeyox Kunnix te hãm xexka tuꞌ nũn tu nũktuꞌ xupep, nũy kummuk xop kuxa kummuk xit, nũy nõꞌ nõy yãnãn, tuꞌ kuxa max tat, ha tak mũn kummuk xexka nãm. Kaxĩy.
\v 16 ꞌŨgmũn kummuk xexka nãm, ha Yeyox Kunnix te yõg kummuk mĩyꞌax hãꞌ tot mõkumaꞌ, pu tikmũꞌũn pẽnãꞌ, nũy hãmyũmmũg. Yã nõm teꞌ kuxa mãm putup Yeyox Kunnix kopah, yã nõm hi xeꞌẽgnãg mõkumaꞌmõg, haꞌ kux ꞌohnãg, yã nõm te hãmyũmmũg putup. Hã kaxĩy Topa tek pẽnãhãꞌ, tuk kuxa kaꞌ.
\v 17 ꞌŨmax Topah, tuꞌ xexkaꞌ. ꞌŨyõg hãmyãxatamuk xohix xexkah. ꞌŨyõg hãmyãxatamuk mãxap ꞌohnãg, ꞌap nãꞌah. Nõm te mãxap tuꞌ xip Topah. ꞌAp tut xipꞌah, xixꞌ yõg hãmyãxatamuk nõg putupꞌah, yãꞌ xok putupꞌah. Topa yãy xat ꞌohnãg. Topap-xet, yãꞌ nõy xipꞌah, haꞌ nõy te nõm putukꞌah. ꞌÃpu Topa xexka mĩy nõynã mõg, xix ꞌãkuxa kopa Topa xexka mĩy nõynã mõg hãmyãxatamuk kux ꞌohnãg mõkumaꞌ. Hamũn.
\p
\v 18 Tĩmõn xõnnẽꞌ, hõmã Topa pupi hãmꞌãktux xop te ꞌãmũn ꞌãktux, yĩy ta ꞌãte ꞌãxat hã kaxĩy kamah. ꞌÃpu Topa pupi hãmꞌãktux xop yõg hãmꞌãktux xaxok hok. Hã kaxĩy xateꞌ xut putup, tu Topa pu hãpxopmã max putup.
\v 19 ꞌÃpu ꞌãkuxa yũm mõkumaꞌ, nũy ꞌãkuxa max. Tikmũꞌũn ꞌũm yĩpkox ꞌohnãg, tu mõktu yãy yõg kuxa mãmꞌax koxyõy.
\v 20 Ha yã kaxĩy mĩy ꞌĨmẽnẽm xix ꞌAnexãn, ha ꞌãte Hãmgãyãgnãg pu nõm popmãhãꞌ, pu nõm pu hãmyũmmũgãꞌ, puyĩy Topa ꞌãktux kummuk hok.
\c 2
\s Topa pu hãmꞌãktux
\p
\v 1 ꞌÃte xa hãmꞌãktux putup. ꞌÃpu nũ hãpxop mĩy hãmãxap. ꞌÃpu Topa pu hãmꞌãktux, nũy tikmũꞌũn xohix pu hãpxop xax, nũy hãpxop pop tikmũꞌũn xohix puꞌ. ꞌÃpu Topa pu hãmꞌãktux, hu: “Tikmũꞌũn xohix pu ꞌãmax. Xate tikmũꞌũn xohix pu hãpxop popmãhãꞌ. Puxiꞌ. ꞌÃmax.” Kaxĩy.
\v 2 ꞌÃpu Topa pu tikmũꞌũn ꞌãktux hã kaxĩy, xix Topa pu xatꞌax xohix xop ꞌãktux, xix Topa pu xexkanãg xohix xop ꞌãktux, puyĩy tikmũꞌũn kuxa mãm, puyĩy tikmũꞌũn yãy kix hok, puyĩy ꞌũyõg hãpxopmãꞌax te Topa yõg putuk, nũy hãpxop max mĩy.
\v 3 ꞌŨmax, Topa pu tikmũꞌũn ꞌãktux, ha Topa tep-tup pax. Tute yũmũg kuxa kummuk xit, nũy nõꞌ nõy yãnãn, tu yũmũg kuxa max mõꞌtat.
\v 4 Topa tep-tup, nũy tikmũꞌũn xohix xexka kuxa kummuk xit, nũy nõy yãnãn, tuꞌ kuxa max mõꞌtat, nũy hãpxeꞌe yũmmũg.
\v 5 ꞌŨxip Topap-xet. Ha Topa te tikmũꞌũn mũtik yãy nĩm. Ha taꞌ nõy puxet xip, yã Yeyox Kunnix, yã tihik, tu nõm teꞌ nõy taꞌ yãy tuꞌ mõxa haꞌ mãm.
\v 6 Yeyox teꞌ yãy mũn hõm, tuꞌ xok, nũy Topa pu tikmũꞌũn xohix popmãꞌ, ha mõktu xohix teꞌ yũmmũg, Topa tep-tup, nũy kuxa kummuk xit, nũy nõy yãnãn, tuꞌ kuxa max mõꞌtat.
\v 7 Ha Topa te Yeyox yõg mõꞌpok xop kopak xix, tu mõgkutnãhãꞌ, ꞌũyĩy Yoneo kũnãpa pip xop pu hãmyũmmũgãꞌ, nũy kuxa mãm ꞌãktux, xix hãpxeꞌe ꞌãktux. ꞌÃteꞌ koitꞌah, yã hãpxeꞌe ꞌãktux.
\p
\v 8 ꞌÃtep-tup, pu hãm xexka yõg tik max xohix te Topa pu hãmꞌãktux, nũy pepiꞌ yĩm tigã, nũy gãy hok, nũy yãy mãnõg hok.
\p
\v 9 ꞌÃtep-tup kamah, puyĩy ꞌũn hãmpeꞌpaxex max, nũy yãy pu topixxax max pop, yãꞌ xax yã tikmũꞌũn max tep-tup. Yãy xax mõꞌtat, paꞌ xax max xeꞌẽgnãg peꞌpaxex hok, pu tu tikmũꞌũn xax max xeꞌẽgnãg peꞌpaxex hok. ꞌŨmax, pu ꞌũn yãy xe pahix xexka hok. ꞌŨmax, pu ꞌũn pipkup yãnãm xop xohix ta hok, xix xap max xohix ta hok, xix xax te takat xexka tat hok.
\v 10 Paꞌ max, puꞌ kuxa max mõꞌtat, nũy hãpxopmã max, yã Topa kopa kuxa mãm xop yõg ꞌũn max putuk.
\v 11 ꞌŨmax, pu ꞌũn hãmyũmmũg nõynãꞌ mõg, pa hãmꞌãktux kutõgnãg, xix yãy kutõgnãg peꞌpaxex.
\v 12 ꞌÃteꞌ xatꞌah, pu ꞌũn tik pu hãmyũmmũgãꞌ, pu ꞌũn tik xat, yãꞌ maxꞌah. ꞌŨmax, pu ꞌũn hãmꞌãktux kutõgnãg.
\v 13 Hamũn, Topa te ꞌAnão mĩy hãmãxap, tuk-nãy tu ꞌEma mĩy.
\v 14 ꞌAnão te koit kopa kuxa yũm ꞌohnãg, pa ꞌEma te koit kopa kuxa yũm, tu Topa yõg xatꞌax koxyõy.
\v 15 ꞌŨmax, pu ꞌũn kuxa mãm kaꞌok mõkumaꞌ, xixꞌ nõy mõꞌyãy xeꞌẽgnãg mõkumaꞌ, xix hãmyok mĩy mõkumaꞌ, xix yãy kutõgnãg peꞌpaxex, xik-tok pop. Topa te nõm hãpkummuk mĩyꞌax kopa xupepmãp-tup.
\c 3
\s Kunnix kopa kuxa mãm xop yõg pẽnãꞌax xexkaꞌ
\p
\v 1 Hãmꞌãktux xeꞌe nũhũꞌ, tik ꞌũm tep-tup, nũy yãyhã Kunnix kopa kuxa mãm xop yõg pẽnãꞌax xexkaꞌ, yãꞌ max, yã hãpxopmã max.
\v 2 ꞌŨmax, pu Kunnix kopa kuxa mãm xop yõg pẽnãꞌax xexka xohix hã kaxĩy, yã hãpkummuk mĩy ꞌohnãg, tuꞌ xetut puxet, tuꞌ gãy ꞌohnãg, tup-tox max, ha tikmũꞌũn te nõm peꞌpaxex max. Nõm te puknõg xop pu hãpxõn pax, tu tikmũꞌũn pu hãmyũmmũgã max,
\v 3 tu ꞌap paptuxꞌah, tu yãy kix pax ꞌohnãg, paꞌ pax yĩmũg tãmnãg, tu tikmũꞌũn mãnõg ꞌohnãg, tu tayũmak putup pax ꞌohnãg,
\v 4 tuꞌ yãy kutok xat max, xix xetut xat max, hak-tok yĩpkox pip, tuꞌ tak ꞌãpagnãm.
\v 5 Pa tik ꞌũm tek-tok xat kummuk xix xetut xat kummuk. ꞌOk nõm te Kunnix kopa kuxa mãm xop pẽnãp-tup max? ꞌÃmhok.
\v 6 ꞌŨmax, Kunnix kopa kuxa mãm xop yõg pẽnãꞌax xexka te Topa yõg putat kopaꞌ xip hãmyãxatamuk xohix hã, ꞌaꞌ tupꞌah Topa yõg putat kopah. ꞌŨtup, tu yãyhã xexkaꞌ, puxix yãy xexka peꞌpaxex putup, yã Hãmgãyãgnãg putuk, tu Topa tep-tup nõg putup.
\v 7 ꞌŨmax, pu Kunnix kopa kuxa mãm xop kũnãpa pip xop nõm tik ꞌãpagnãm, puyĩy Kunnix kopa kuxa mãm xop nõm tik hãhup putupꞌah, puyĩy Hãmgãyãgnãg nõm tik pa hok.
\s Kunnix kopa kuxa mãm xop yõg nõm te hok xop pu hãpxop popmãhãꞌ
\p
\v 8 Ha taꞌ max kamah, pu hãpxopmã max Kunnix kopa kuxa mãm xop yõg nõm te hok xop pu hãpxop popmãhãꞌ, tup-tox max, tu ꞌap te kexmuk xoꞌop xetꞌah, tu xupkumĩy ꞌohnãg,
\v 9 tu Topa yõg putat yõg hãmyũmmũg tuꞌ pip kaꞌok, tuꞌ kuxa tup.
\v 10 ꞌŨmax, pu tikmũꞌũn nõm tik yõg hãpxopmãꞌax kopit hãmãxap. ꞌŨmax, puxix hãm putup Kunnix kopa kuxa mãm xop puꞌ,
\v 11 ha taꞌ max, puꞌ xetut kuxa max kamah, tuꞌ nõy hã xũmãhĩy ꞌohnãg, tuꞌ paptux ꞌohnãg, tuꞌ koit ꞌohnãg.
\v 12 ꞌŨmax puꞌ xetut puxet xip, tuꞌ xat max ꞌũxetut xik-tok, puyĩy yĩpkox pip.
\v 13 ꞌŨhãm max, puxix tikmũꞌũn nõm ꞌãpak, ha nõm te Topa yõg putat yõg hãmyũmmũg ꞌãktux max putup, tuꞌ mõg Topa yõg putat kopa Yeyox Kunnix mũtik.
\s Topa yõg hãmyũmmũg
\p
\v 14 Ta ꞌãte xa nũꞌ tappet kaxꞌãmiꞌ, tup-tup, nũy mõg hãpxip kutõgnãg ꞌĩhã, nũy ꞌãxop pẽnãꞌ.
\v 15 Kak xip kaꞌok nũnte, puxix nũꞌ tappet xa hãpxopmãꞌax yũmmũgãp-tup Kunnix kopa kuxa mãm xop yõg hãpxopmãꞌax. Topa hi xeꞌe, ha Kunnix kopa kuxa mãm xop te hãpxeꞌe yũmmũg.
\v 16 Hãmyũmmũg yok xeꞌẽgnãg yũmũ yõg Topa yõg putat kopah, ha Topa te yũmũg pẽnãnãꞌ xip hã kaxĩy:
\q “Yeyox nũn, tu nũktuꞌ nãhãꞌ tu tikmũꞌũn putuk, ha Topa Koxuk te yũmũꞌã hãmyũmmũgãhãꞌ, Yeyox yãꞌ xeꞌeꞌ, ha pexkox yõg nũꞌpok xop teꞌ pẽnãhãꞌ,
\q ha tikmũꞌũn te Yeyox yõg hãmꞌãpak max ꞌãktux hãpxexka xohix tuꞌ, ha hãpxexka xohix tu xohix te Yeyox kopaꞌ kuxa mãm, ha ta Topa te Yeyox mõgãhã pexkox tuꞌ.”
\q Kaxĩy.
\c 4
\s Tik te tikmũꞌũn pu hãpkohe yũmmũgãp-tup
\p
\v 1 Topa Koxuk tek mũꞌãꞌ yũmmũgãhã hak mũꞌãteꞌ xupak max. ꞌŨyũmmũgãhã hã kaxĩy: Hãm xexka yõg hãmyãxatamuk xohix xox putox ꞌĩhã tikmũꞌũn yãg te Topa yõg putat max kopaꞌ mõg, tuꞌ xak putup, nũy Hãmgãyãgnãg yõg xop te koit xupax, nũy yãmĩy xop yõg hãxopmãꞌax yũmmũg, nũy mĩy.
\v 2 Ha nõm tik te nõm hãpxopmãꞌax yũmmũg, tuꞌ nõy pu nõm hãpxop yũmmũgãp-tup. Tik teꞌ koit, tuꞌ kuxa kummuk, tu tikmũꞌũn pu hãpkohe yũmmũgãhãꞌ.
\v 3 Nõm tik kummuk teꞌ yũmmũgãhã hã kaxĩy: “ꞌŨmaxꞌah yãytahaꞌ, yã yãyta hok, xix xitꞌax yãg mã hok,” Kaxĩy. Pa Topa teꞌ xitꞌax mĩy, pu tikmũꞌũn mãꞌ. Topa tep-tup, pu kuxa mãm hãmyok yũmmũg xop te Topa pu hãmꞌãktux hãmãxap, nũy Topa pu: “Yã ꞌãmax. ꞌŨxitꞌax max. Puxiꞌ.” Kaxĩy. Tuk-nãy tuꞌ mãhãꞌ.
\v 4 Topa te hãpxop xohix mĩy, ha hãpxop xohix yãꞌ max. ꞌÃpu hãmpeꞌpaxeh hok, yã hãpxop ꞌũm kummuk. ꞌÃpu hãpxop xohix pop, nũy Topa pu hãmꞌãktux, hu: “ꞌÃmax. Hãpxop max. Puxiꞌ.” Kaxĩy.
\v 5 Topa yõg hãmꞌãktux xip, ha tikmũꞌũn te Topa pu hãmꞌãktux, puxix Topa pu hãpxop xohix ꞌũmax.
\s Yeyox Kunnix yõg kãmãnat max
\p
\v 6 ꞌÃpu Kunnix kopa kuxa mãm xop puꞌ yũmmũgã nõꞌõm. ꞌŨyũmmũgãꞌ, nũy ta ꞌãmũn yã Yeyox Kunnix yõg kãmãnat max. Pu yũmmũgã nũy Topa yõg hãmꞌãktux ꞌãkoxuk hã paꞌ, yã ꞌãkoxuk te Topa yõg hãmꞌãktux mãhã putuk, yãꞌ xitꞌax putuk. Topa yõg hãmꞌãktux teꞌ yũmmũgãhã ꞌãkuxa yũm xix hãpxopmã yok. ꞌÃmõg nõm putat max kopah.
\v 7 ꞌÃpu nõm hãmꞌãktux nõy pa hok, yã Topa yõgꞌah, yã hãmꞌãktux hitop. ꞌÃpu hãpxopmãꞌ, xayĩy yãy koxuk kaꞌogãꞌ, nũy Topa putuk.
\v 8 Hãpxopmãꞌ, nũy yãy yĩn kaꞌogãꞌ, yãꞌ max, pa hãpxopmãꞌ, nũy yãy koxuk maxnãꞌ, yãꞌ max xeꞌeꞌ. Yã ꞌãkoxuk xip nũnte, xix hãm nõy tuꞌ xip putup kamah, pa ꞌãyĩn xok putup.
\v 9 ꞌÃpu ꞌũpa nũ hãmꞌãktux xeꞌeꞌ. ꞌÃpu ꞌãkuxa yũm nũ hãmꞌãktux tuꞌ.
\v 10 Topa xip, tu tikmũꞌũn xohix kuxa kummuk xit, nũy kuxa max mõꞌtat, ꞌũyãnãn tuꞌ, tuꞌ kuxa mãm kaꞌok xop kuxa kummuk xit punethok. Topa xip, yĩy ta yũmũꞌãte hãmmax hip, hu yũmũꞌãte hãpxopmã max punethok, tu yũmũꞌãte hãpkummuk hãg tot.
\p
\v 11 ꞌÃpu ꞌũxat nũhũꞌ, nũy nõm yũmmũgãꞌ.
\v 12 ꞌÃmũn tuktup, pa tux hok, pu tikmũꞌũn hãmꞌãktux hok, ꞌãxexkaꞌah. ꞌÃpu hãpxopmã max, haꞌ nõy teꞌ pẽnãhãꞌ, tu kamaꞌ mĩy ꞌãmũn putuk, tu ꞌõg hãmꞌãktux ꞌãpak, tu kamaꞌ hãmꞌãktux ꞌãmũn putuk. ꞌÃpu tikmũꞌũn putup pax, haꞌ nõy te tikmũꞌũn putup pax putup kamah, tu ꞌãkuxa yũm pẽnãhãꞌ, tuꞌ kuxa mãm kamah, tu ꞌõg hãpxopmã yok pẽnãhãꞌ, tu kamaꞌ mĩy.
\v 13 ꞌÃpu hãpxopmã max punethok mãyõn mõg tox hã, ha mõktu xa tuk xupep. ꞌÃpu Topa yõg tappet mõꞌkupix, puyĩy tikmũꞌũn xohix xexkaꞌ xupax. ꞌÃpu Topa ꞌãktux, nũy yũmmũgãꞌ.
\p
\v 14 Ta hõmã Topa Koxuk te ꞌãkaꞌogãhãꞌ, xayĩy Topa pu hãpxopmãꞌ max, yã Topa pupi hãmꞌãktux xop te hãmꞌãktux, ꞌĩhã tik te Kunnix kopa kuxa mãm xop pẽnã max xop te ꞌãyĩmũg yĩm xex. ꞌÃpu nõm hãpxopmã mõkuma mõg.
\v 15 ꞌÃpu nõm hãpxop xohix mĩynãm ha tikmũꞌũn te ꞌõg hãpxopmã max nõynãꞌ mõg pẽnãp-tup.
\v 16 ꞌÃpu ꞌõg hãpxopmãꞌax kopit, xix ꞌõg hãmyũmmũg kopit. ꞌÃpu nõm hãpxopmã mõkuma ꞌãmõg. Nõm hãpxopmã mõkuma ꞌãmõg, nũy ta hãpkummuk mĩyꞌax hã yãy xatat, ha taꞌ nõm teꞌ xupak xop hãpkummuk mĩyꞌax nĩm putup.
\c 5
\s Tĩmõn xix Kunnix kopa kuxa mãm xop
\p
\v 1 ꞌÃpu tik kutut xop mãnõg hok, pa nõm tu ꞌãkax, ꞌũk-tok teꞌ tak tuꞌ kax putuk. ꞌÃpu tik tuktup xop tu ꞌãkax ꞌãtaknõy putuk.
\v 2 ꞌÃpu ꞌũn kutut xop mãnõg hok, pa nõm tu ꞌãkax, ꞌũk-tok teꞌ tut tuꞌ kax putuk. ꞌÃpu ꞌũhex tuktup xop tu ꞌãkax ꞌãhex putuk. ꞌÃpu hãpxopmã yok.
\p
\v 3 ꞌÃpu ꞌũn hok mãm xop hã ꞌãtehet nõm xuxyã xop ti ꞌohnãg.
\v 4 Pa xuxyã xop ꞌãti ꞌũn hok mãm xop yõg, puxiꞌ max, pu xuxyã xop hok mãm xop pẽnãꞌ. Hã kaxĩy kutok te yãy pix xĩnnãhã ꞌũtut puꞌ, xiꞌ tak puꞌ. Topa tep-tup.
\v 5 Ha ta ꞌũn hok mãm xop pip, ha xuxyã ti ꞌohnãg, nõm kuxa mãm kaꞌok Topa kopah, tu Topa yõg hãpxop max hip, tu Topa pu hãmꞌãktux mõkumaꞌ mõg, tu Topa yõg hãpxop xohix xak ꞌãmnĩy ꞌĩhã xix hãptup ꞌĩhãꞌ.
\v 6 Pa ꞌũn hok mãm xop nõy te hãpkuteꞌex pax. ꞌŨxip, pa xakix xop putuk.
\p
\v 7 ꞌÃpu nũꞌ xat, puyĩy tu nõy mãnõg hok yã yãy kix hok.
\v 8 Xuxyã ꞌũm teꞌ xape pẽnã ꞌohnãg, puxix Topa yõg putat max xak. Yãꞌ kuxa mãm ꞌohnãg xop ꞌũkummuk, pa nõm kummuk xexka nãm.
\p
\v 9 Ta hok yũm ꞌũm hãm putup Kunnix kopa kuxa mãm xop puꞌ. Yãꞌ max, pu yõg hãmyãxatamuk 60 tuhomiꞌ mõg, tu yãytap-xet, tu yĩpxox nĩm ꞌohnãg,
\v 10 tu hãpxopmã max, yã tikmũꞌũn teꞌ yũmmũg, tuk-tok hãꞌ tep max, tu puknõg xop hãꞌ teheꞌ yãy pet tuꞌ, tu Kunnix kopa kuxa mãm xop pata pix, tu hãpkummuk pip xop hã teheꞌ. Yã nõm hok yũm hãm putup Kunnix kopa kuxa mãm xop puꞌ.
\p
\v 11 Pa tux hok, pu hok mãm xop kutut ꞌohnãg xop Kunnix kopa kuxa mãm xop puꞌ hãm hok. Hãpxip ꞌĩhã yãytap-tup xũy, tu Kunnix nĩm putup.
\v 12 Yãꞌ kummuk Topa puꞌ. Yã Kunnix pu hãmꞌãktux xex, paꞌ koxyõy.
\v 13 Tu hãpkumep pax, tuꞌ hãm ꞌohnãg yã tuknõgnãg, tu xũmãhĩygã pax, tuꞌ nõy xop yõg hãpxop kuteꞌex pax, tu hãpxop xaptop ꞌãktux.
\v 14 Yãꞌ max, pu nõm yãytax, nũy tuk-tok pop, nũy yĩnmũn pẽnã max, ha mõktu Kunnix kopa kuxa mãm xop kũnãpa pip xop hãmꞌãktux kummuk mĩy hok.
\v 15 Hamũn, hõmã ꞌũn hok mãm xop yãgnãg te Topa yõg putat max xak, nũy Hãmgãyãgnãg pe mõg.
\v 16 Ha ta ꞌũn ꞌũm xip, tu Topa kopa kuxa yũm kaꞌok, tuꞌ yõg yĩnmũn xop kopaꞌ xip hok yũm. ꞌŨmax, pu nõm hok yũm hã tu tehet, ꞌap Kunnix kopa kuxa mãm xop teꞌah. Yã Kunnix kopa kuxa mãm xop te ꞌũn hok mãm xop hã tutep-tup, nõm xuxyã pip ꞌohnãg.
\p
\v 17 Ta tik te Kunnix kopa kuxa mãm xop pẽnã maxꞌax xop kopaꞌ pip, tuꞌ hãm max. Tute hãpxopmã max, tuꞌ nõy mõgã max. ꞌÃpu nõm hã pago tix. Yã hamũn, nõm hãm kaꞌok, nũy nõy pu Topa ꞌãktux, nũy nõy pu hãmyũmmũgãꞌ. ꞌÃpu nõm hã pago max xeꞌeꞌ.
\v 18 Yã hamũn, Topa tappet te hãmꞌãktux, hu: “Mũnũytut tak xexka yĩkox mõꞌyĩnnĩn hok, nõm te mĩtkup hepmãhãꞌ.” Kaxĩy. Tu xe: “ꞌÃpu kãmãnat max tu pago max.” Kaxĩy.
\v 19 Nõm puxet ꞌũm te nõm tik ꞌũm ꞌãktux, hu: “Yã ꞌõm te hãpkummuk mĩy.” Kaxĩy. ꞌÃpu nõm ꞌãpax hok. Pa nõm tix pe tikoxyuk ꞌũm te nõm tik ꞌũm ꞌãktux, hu: “Yã ꞌõm te hãpkummuk mĩy.” Kaxĩy. ꞌÃpu nõm ꞌãpax.
\v 20 ꞌÃpu nõm te hãpkummuk mĩy mãnõg, puyĩy tikmũꞌũn xohix xupax, puyĩy kuxãnõg.
\p
\v 21 Topa teꞌ xupak, xix Yeyox Kunnix teꞌ xupak xix pexkox yõg nũꞌpok xop teꞌ xupak. Yã Topa te nõm yĩmõgãtux pexkox yõg nũꞌpok xop. ꞌÃpu yõg hãmꞌãktux ꞌãpax, nũy mĩy. ꞌÃpu xohix yãy putuk, nũy yãy hã tu tehet.
\v 22 Nãy, mõg puꞌuk, nũy ꞌũnõy putox yĩmũ ꞌãyĩm xeh, nũy nõm kaꞌogãꞌ, puyĩy Topa pu hãpxopmã max. Ta ꞌãpuꞌ nõy hã ꞌãte hok, puyĩy hãpkummuk mĩy hok. ꞌÃpu hãmyok mĩy.
\p
\v 23 ꞌÃpakut ꞌãhĩynãg. ꞌÃpu kõnãg xoꞌop, xix xupyãg kutõgnãg xoꞌop, nũy ꞌãtex hã ꞌãtehet.
\p
\v 24 Xate tik yãg yõg hãpkummuk mĩyꞌax pẽnã mõꞌkaꞌok, ha tikmũꞌũn te kamaꞌ pẽnãhãꞌ, Topa teꞌ kummuk hãꞌ nõy yãnãn putup. Pa tik yãg nõy yõg hãpkummuk mĩyꞌax xaptop, pa hãpxip ꞌĩhãꞌ pẽnãp-tup, hãpxip ꞌĩhãꞌ kummuk hãꞌ nõy yãnãn putup.
\v 25 Hã kaxĩy kama xateꞌ nõy yõg hãpxopmã max pẽnã mõꞌkaꞌok, tu taꞌ nõy yõg hãpxopmã max pẽnãk-tõgnãg, pa hãpxip ꞌĩhãꞌ pẽnãp-tup. ꞌAp xaptopꞌah.
\c 6
\p
\v 1 ꞌÃte xa hãmꞌãktux nũhũ: ꞌũhok hãmꞌax xop, ꞌãpu ꞌãxuxyã ꞌãpax, puyĩy tikmũꞌũn Topa ꞌãktux kummuk hok, xix yũmũ yõg hãmyũmmũg ꞌãktux kummuk hok.
\v 2 ꞌŨhok hãmꞌax ꞌũm xix xuxyã te Kunnix kopa kuxa mãm xop kopaꞌ tihiꞌ. ꞌŨhok hãmꞌax, ꞌãpu ꞌãxuxyã ꞌãpax. ꞌÃpu hãmꞌãktux hok hu: “Hamũn ꞌũktaknõy putuk. ꞌÃte nõm ꞌãpak putupꞌah.” Kaxĩy. ꞌÃpu nõm pu hãm max, xayĩy ꞌãxuxyã pu hãpxopmã max, yãꞌ xip Kunnix kopa kuxa mãm xop kopah. Yã nõm hok hãmꞌax tep-tup pax Kunnix kopa kuxa mãm xop. ꞌÃpu tikmũꞌũn pu nũ hãpxop yũmmũgãꞌ.
\s ꞌŨptexop xexkaꞌ
\p
\v 3 Ta nõm ꞌũm te tikmũꞌũn pu hãpxopmãꞌax nõy yũmmũgãhãꞌ, yã yũmũg xuxyã Yeyox Kunnix yõg hãpxopmãꞌax putukꞌah, xix yũmũ yõg putukꞌah.
\v 4 Hamũn te yãy mũn xexka peꞌpaxex, pa hãmyũmmũg ꞌohnãg. Yã nõm te yãy mãnõg putup xũy, tu hãmꞌãktux hitop, tu yãy mãnõg putup pax. Ha hãpxip ꞌĩhã tikmũꞌũn teꞌ nõy yĩpkumĩy putup, tu tikmũꞌũn xop tu mõꞌyãy pot putup, tu yãy mãnõg putup, tuꞌ nõy kopa kuxa mãm putupꞌah,
\v 5 tup-tox kummuk xop te yãy mãnõg putup, tuꞌ kuxa kopa hãpxeꞌe ꞌũm xipꞌah, tup-tup, nũy yãyhã ꞌũp-texop xexka nõynãꞌ mõg Topa yõg putat kopah. Yãꞌ hãmpeꞌpaxex kummuk.
\v 6 Hamũn, Topa te tikmũꞌũn putexopmã xexka Topa yõg putat kopah. Texĩy ꞌũp-texop xexkaꞌ? Yã nõm te hãmpeꞌpaxex, hu: “Puxiꞌ. ꞌÃte hãpxop nõy ꞌũm putupꞌah.” Kaxĩy. Hã kaxĩy ꞌũp-texop xexkaꞌ.
\v 7 Hamũn, yũmũg xakux, ꞌĩhã putep paxnũn hãm xexka tuꞌ? Yã hãm ꞌõhnãg. Ta yũmũg xakix putup, tu hãm xexka nĩm putup, ꞌĩhã putep paxmõgꞌax? Yã hãm ꞌõhnãg.
\v 8 ꞌŨpip yũmũ yõg xitꞌax xix topixxax, puxiꞌ.
\v 9 Pa nõm ꞌũm tep-tup, nũy tup-texop xexkaꞌ, yã nõm te hãpkummuk mĩyꞌax yũmmũg putup. Nõm te hãpxop xohix hitop putup, xix hãpxop kummuk tu hãpxop kummuk mĩyꞌax hã yãy koxyõy putup, tu mõktu mõꞌpip, pamãg kopa mõꞌpip putuk.
\v 10 Tayũmak putup xũyꞌax te tikmũꞌũn mõgãhã hãpkummuk mĩyꞌax xohix tuꞌ. ꞌŨyãg xop te Topa yõg putat max xak, nũy tayũmak pop, tu mõktuꞌ kuxa hittup ꞌohnãg.
\s ꞌÃpu hã kaxĩy mĩy
\p
\v 11 Tĩmõn, ꞌãmũn yã Topa yõg tihik. ꞌÃpu nõ kaxĩy hok. ꞌÃpu hãpxopmã yok, nũy Topa putuk, nũy ꞌãkuxa yũm, nũy nõy putup pax, nũy hãpxop xohix hã tot, nũy ꞌãgãy ꞌohnãg.
\v 12 ꞌÃmõg Topa yõg putat max kopah, yãꞌ kuxa mãmꞌax yõg putat kopah. ꞌÃpu mõꞌkaꞌok, nũy hi xeꞌẽgnãg mõkuma mõg haꞌ kux ꞌohnãg. Hõmã Topa te ꞌãxãnãhãꞌ, xa Topa yõg putat hã mõg, yĩy xate tikmũꞌũn xohix keppa ꞌãkuxa yũmꞌax ꞌãktux,
\v 13 tu Topa keppa nõm ꞌãktux kamah. Yã Topa teꞌ yõnnãꞌĩ hĩnnãhãꞌ. Xate Yeyox Kunnix keppa nõm ꞌãktux kamah. Yã hõmã Yeyox te Põn Pinat keppa hãmꞌãktux max kamah. ꞌÃte ꞌãxat,
\v 14 ꞌãpu ꞌãyĩpkox piꞌ, nũy mĩy mõkuma mõg, ha mõktu yũmũg xuxyã Yeyox Kunnix te putpuꞌ nũꞌ. Yã yũmũg xuxyã Yeyox Kunnix yõg hãptup xeꞌe ꞌĩhãꞌ nũꞌ.
\v 15 Nõm hãptup xeꞌe ꞌĩhã Topa te Yeyox nũꞌkutnãp-tup. Topa ꞌũmax, yãꞌ xexkap-xet, ꞌap nõy xipꞌah, yã gohet yõg xatꞌax xiꞌ xuxyã xop yõg xuxyãꞌ.
\v 16 Topap-xet ꞌap nãꞌah. ꞌAp tut xipꞌah, ꞌũtut teꞌ putꞌah. Hõmã xipꞌah hãpxop xohix, pa Topa mũn xip. Topa xok putupꞌah, tuꞌ yõg hãmyãxatamuk xohix mõꞌkupix ꞌohnãg. Yõnnãꞌĩ xohix xexka hã kaxĩyꞌah. Kũyãnãm te Topa xakot, ha tikmũꞌũn te Topa tu mõxap-tupꞌah. Tikmũꞌũn te Topa pẽnã ꞌohnãg, tu pẽnãp-tupꞌah. ꞌÃpu, Topa te xexka nõynãꞌ mõg ꞌãkuxa kopah. ꞌŨyõg hãpxop xohix xexka kaꞌok, yã Topa yõg hãmyãxatamuk xohix kux ꞌohnãg hã. Hamũn.
\p
\v 17 ꞌÃpu, ꞌũp-texop xexka xop xat, pu yãy xexka pe tu paxeh hok, puyĩy yõg hãpxop punethok kopa kuxa mãm hok. Yã hãpxop punethok ꞌaꞌ pip kaꞌokꞌah. ꞌÃpu ꞌũp-texop xexka xop xat, pu Topa kopa kuxa mãm. Yã Topa mũn xip kaꞌok. Yã Topa te yũmũꞌã hãpxop xohix popmãhãꞌ ꞌũyĩy yũmũ kuxa tu hittup.
\v 18 ꞌÃpu ꞌũp-texop xexka xop xat, pu hãpxopmã max, yã hãpxopmã max hã tahix, nũy hok nĩm pax, nũy popmã yãy yõg hãpxop.
\v 19 Hã kaxĩy nõm te yõg hãpxopmã maxꞌax xex putup pexkox kopa Topa yĩka hãmyãxatamuk nõy puꞌ, tu hãpxop nõy pop putup kamah, yã hi xeꞌegnãg mõkumaꞌmõg, haꞌ kux ꞌohnãg.
\p
\v 20 Tĩmõn, ꞌãte ꞌãxat punethok. ꞌÃpu nõm hãpxopmãꞌ. ꞌÃpu hãmꞌãktux hitop ꞌãpax hok xix hãmyũmmũg kummuk ꞌãpax hok. Yã tikmũꞌũn teꞌ xuxetꞌax mĩy, tu: “Hãmyũmmũg.” Kaxĩy. Pa yãꞌ koit, yã hãmyũmmũg kummuk.
\v 21 Ha tikmũꞌũn yãg te nõm hãmyũmmũg kummuk xak, tu Topa yõg putat max xak. ꞌÃtep-tup, pu Topa hãpxopmãꞌax max ꞌãxop xohix puꞌ.
\p Tu ta tuꞌ kux.