\id EPH - Maka NT [mca] -Paraguay (web version -2013 bd) \h EFESIOS \toc1 EFESIOS \toc2 Efesios \toc3 Ef \mt1 EFESIOS \c 1 \s Pablo mexe wetfel. \p \v 1 Yakhaꞌ Pablo, tꞌekuꞌmyiijiꞌ paꞌ Intata quꞌ yaꞌapostoliꞌipjiꞌ haꞌ Jesucristo, henqꞌikaꞌaƚ ei ekheweliꞌƚ yijayan paꞌ Intata iꞌniꞌ ek haꞌ witset Efeso qa tekꞌenetsha iye haꞌ Jesucristo.\x * \xo 1:1 \xt Ef 1:9; 5:2; 1P 1:21; Hch 13:9; 18:19-21; 19:9-10; 20:3,17; 1Co 15:32; Ap 2:1\x* \m \v 2 Paꞌ Intata Dios qa haꞌ Yatsatꞌaxꞌinij Jesucristo quꞌ netꞌiftitsꞌiƚ ewets qa quꞌ nikesimen iye peꞌ atawjetsiꞌƚ. \s Peꞌ jiyeƚisij paꞌ Intata taꞌƚets paꞌ Espíritu Santo. \p \v 3 Neniwqinhetjiꞌha paꞌ Dios qa Ƚatata iye haꞌ Yatsatꞌaxꞌinij Jesucristo, hikpaꞌ jiyeƚisij week paꞌquꞌ ƚunyeꞌjeꞌ peꞌ wekwek taꞌƚiiphaꞌm naꞌ waꞌs taꞌƚets paꞌ Espíritu Santo qe niteꞌ jiteqekuꞌ haꞌ Cristo.\x * \xo 1:3 \xt Ef 1:20; 2:6; 3:10; 6:12\x* \m \v 4 Qe paꞌ Intata hayiits paꞌaj tꞌekuꞌm iniijiꞌ qe taꞌƚets haꞌ Cristo in mexenteꞌ wanaqsiijkii paꞌaj haꞌne seheꞌ hatsꞌinha quꞌ jeꞌƚesiitsiꞌiiha qaꞌ hameꞌ iye paꞌquꞌ uƚꞌaxeꞌ quꞌ nam inij in hats jitajayan Pakhaꞌan. Paꞌ ƚeqsuꞌunkaꞌx inij\x * \xo 1:4 \xt Jud 24\x* \m \v 5 hikpaꞌ jiyamitets quꞌ jinaqsiꞌj qaꞌ ƚelitseꞌinij qe taꞌƚets haꞌ Jesucristo, in ƚunyeꞌjek pakhaꞌ hats ƚakhaꞌƚe in yisuꞌun qa yiꞌsinhetiꞌmkii iye. \m \v 6 Qa akaꞌan in ƚunyeꞌjkii qe qaꞌ jintewqinhet quꞌ nataꞌƚets paꞌ qi ƚeqꞌiltaxꞌinij, hik akaꞌ jiyeƚisƚiꞌij ham ƚajaꞌyeꞌ qe taꞌƚets haꞌ yisuꞌun Ƚaꞌs.\x * \xo 1:6 \xt Jn 1:14; 3:35; 10:17; Ro 5:2; 2Co 4:15; Mt 3:17; Col 1:13\x* \m \v 7 Hikhaꞌ peꞌ ƚꞌathits jiyilithinikꞌui paꞌ uƚꞌax, qa yiwuꞌm iꞌnkꞌui peꞌ inwuƚꞌets. Qa akaꞌan in ƚunyeꞌjkii maꞌ qaꞌ jinikfeꞌlets in yijaaꞌija in qiiꞌija in yisuꞌun quꞌ jineƚisij paꞌ ƚeqiꞌfenkeyeꞌj,\x * \xo 1:7 \xt He 9:12; Sal 25:11; Mt 9:2; Mr 2:5; Lc 24:47\x* \m \v 8 maꞌ qa qi in jiyeƚisij paꞌ ƚeqifenkeyeꞌj. Weekij paꞌ qi ƚikfeliyaꞌxkii qa weekij iye paꞌ ƚꞌiyayiyeꞌjij \m \v 9 in jiyeƚisij quꞌ jinenikfeꞌlets paꞌ yatꞌinkii niteꞌ ƚekeꞌ paꞌquꞌ nenikfeꞌlets yisuꞌun quꞌ naqsiijkii, hik akaꞌ in yejeƚikꞌuiha in yaqsiijkii qa qiiꞌija in ƚeꞌwisijjuꞌha quꞌ jiniƚin, qa iꞌnijjiꞌ haꞌ Cristo.\x * \xo 1:9 \xt Ro 9:11; 11:25; 16:25; Ef 3:3; Col 1:27\x* \m \v 10 Qa paꞌ yisuꞌun quꞌ naqsiijkii qaꞌ nafits quꞌ hats weekeꞌ wetets peꞌ ƚahatsiyij, maꞌ qaꞌ ewiꞌƚ neniꞌ peꞌ week naꞌ waꞌsjiꞌ qa haꞌne seheꞌ ipjiꞌ qaꞌ netnekꞌenheꞌyij haꞌ Cristo.\x * \xo 1:10 \xt Mt 1:17; 5:2; Fil 2:10; Ef 5:2; Col 1:16\x* \m \v 11 Hik hakhaꞌ iye in jitajayan maꞌ qaꞌ jintestiꞌyij hatseꞌ paꞌquꞌ jinatsatꞌetsijek, in ƚunyeꞌjek pakhaꞌ hats yisuꞌun quꞌ ƚunyeꞌjeꞌkii pakhaꞌ yaqsiijkii week ekeꞌ wekwek, maꞌ qa hik ƚunyeꞌjeꞌ pakhaꞌ hats yisuꞌun quꞌ ƚunyeꞌjeꞌkii.\x * \xo 1:11 \xt Pr 19:21\x* \m \v 12 Hatsꞌinha yekheweliꞌƚ in hojoꞌoƚij in niteꞌ heqekuꞌuƚ haꞌ Cristo, maꞌ qaꞌ yekheweliꞌiƚ quꞌ nataꞌƚiꞌƚ yiwets quꞌ neniwqinhet paꞌ Intata.\x * \xo 1:12 \xt 1Ts 1:3; Mr 10:37\x* \m \v 13 Qa akaꞌan qa hik akaꞌ kaꞌ ejunyejeyiꞌƚ, in inkꞌa ƚepiꞌyeꞌeƚikꞌi maꞌ qa ƚꞌekꞌeniꞌƚikꞌi kekheweꞌ wiꞌtlijei taꞌƚets paꞌ yijaaꞌija, qa wiꞌtlijei iye taꞌƚets quꞌ jiꞌƚaꞌxeꞌ, qa akaꞌan in ƚunyeꞌj maꞌ qa hats neniꞌƚ jiꞌtejeꞌm paꞌ yiwjutsiqenij in yatsatꞌetsiꞌƚ ej paꞌ Intata hikpaꞌ paꞌ Espíritu Santo hayiits yiwjutsiqen quꞌ jineƚisij.\x * \xo 1:13 \xt Col 1:5; 2Ts 2:10; Sal 51:11; Jn 1:33; Hch 2:4; Ro 8:9; Ga 5:25; Tit 3:5; Ap 3:22\x* \m \v 14 Hikpaꞌ Espíritu Santo nojohonƚe inwets in tꞌejuyets peꞌ jiyatsatꞌetsij hatseꞌ. Qa quꞌ namtaxets akaꞌan, quꞌ hats jintewejinhetiitaxkiiha maꞌ qaꞌ jintewqinhet quꞌ nataꞌƚets paꞌ qi ƚeqꞌiltaxꞌinij.\x * \xo 1:14 \xt Gn 38:17-18,20; 2Co 1:22; 5:5\x* \s Pablo iyinjiipjiꞌ. \p \v 15 In tsikfeꞌlets in niteꞌ ƚeqekuꞌuƚ haꞌ Yatsatꞌaxꞌinij Jesús qa qi iye in ƚisuꞌuniꞌƚ peꞌ week inejefetsipjiꞌ paꞌ Intata, qa hik taꞌƚijupiꞌ \m \v 16 yakhaꞌ in niteꞌ hiliꞌij in hitjiijetsphaꞌm ƚeꞌwisij paꞌ Intata qe taꞌƚiꞌƚ ewets week qa kꞌiyinjiꞌij. \m \v 17 Kꞌiyinijets paꞌ ƚeqe Dios haꞌ Yatsatꞌaxꞌinij Jesucristo, qa Ƚatata paꞌ qi witisaꞌx, quꞌ neƚisiꞌƚij paꞌ witikfeliyaꞌxkii taꞌƚets paꞌ Espíritu Santo qa quꞌ nethiniꞌƚij quꞌ les enikfeꞌliꞌƚets pakhaꞌan.\x * \xo 1:17 \xt Sal 51:12; 1P 4:13\x* \m \v 18 Kꞌiyinijets quꞌ niꞌwenkitkiiha peꞌ atawjetsiꞌƚ, hatsꞌinha quꞌ enikfeꞌliꞌƚets paꞌn ƚunyeꞌj paꞌ jiwetjumtiꞌijikꞌui in tayai iniijiꞌ, paꞌn ƚunyeꞌj paꞌ qiiꞌija in ƚeꞌwis quꞌ netisij hatseꞌ qaꞌ natsatꞌetsij peꞌ ƚelits paꞌ Intata.\x * \xo 1:18 \xt 1Ts 1:3; Col 3:15\x* \m \v 19 Qaꞌ enikfeꞌliꞌƚets iye in ham paꞌquꞌ ƚukꞌeyiꞌijuꞌƚ in qiiꞌija paꞌ ƚetꞌunhaꞌx paꞌ Intata qa hikpaꞌ paꞌ ƚetꞌunhaꞌx qa tꞌiftiꞌts inwets inekhewel in jitekꞌenets, qa hikpaꞌ iye paꞌ ƚetꞌunhaꞌx ham paꞌ quꞌnteꞌ neꞌwejuꞌƚiꞌij,\x * \xo 1:19 \xt Hch 4:33\x* \m \v 20 qa hikpaꞌ iye yitꞌijiꞌ in niihinikꞌuiphaꞌm haꞌ Cristo peꞌ naxjuꞌ, qa naꞌ waꞌsjiꞌ qa yinhinijuꞌ paꞌ yiyaꞌyikꞌi paꞌ Intata.\x * \xo 1:20 \xt Jn 20:17; Ef 1:3; 2:6; 3:10; 6:12; Fil 2:9,10; 1P 3:22\x* \m \v 21 Maꞌ qa paꞌ ƚetꞌunhaꞌx haꞌ Cristo qa tꞌanipjiꞌ totsiijuꞌha week pekheweꞌ qitstaxjiꞌ in tenekꞌenhei, qa peꞌ teꞌweyijuꞌƚ in qitstaxjiꞌ, qa peꞌ naꞌltaxiꞌm peꞌ ƚetꞌunhaxits in tenekꞌenhei, qa peꞌ naꞌltaxiꞌm peꞌ tenekꞌenheꞌyij qa week iye pakhaꞌ quꞌ nenittaxij paꞌquꞌ ƚiyeꞌ, qa niteꞌ haꞌneƚiꞌij haꞌne ƚahatsꞌij, qe paꞌ mexe hamikꞌui iye.\x * \xo 1:21 \xt 2Ti 2:19; Mr 10:30\x* \m \v 22 Maꞌ qa yeniꞌ iye quꞌ week netnekꞌenheꞌyij hakhaꞌan, qa pakhaꞌan qa yeniꞌ iye quꞌ ƚejiƚayiꞌij week peꞌ yijayan paꞌ Intata.\x * \xo 1:22 \xt Sal 8:6; Ro 13:1; 1Co 15:27; 1P 3:22; Col 2:10\x* \m \v 23 Qa eneweꞌ yijayan qa hik ƚunyejei quꞌ ƚꞌeseꞌneꞌ haꞌ Cristo, hikhaꞌ topoꞌoj eneweꞌen qa hakhaꞌ iye iꞌniꞌ haꞌne week.\x * \xo 1:23 \xt Ef 4:4; Jn 1:16; Col 3:11\x* \c 2 \s Jiyeƚisij paꞌ witiƚaꞌx qe taꞌƚets paꞌ Jesucristo. \p \v 1 Toxikꞌi ekheweliꞌƚ mexe hik ejunyejeyiꞌƚ quꞌ anaxiꞌƚjuꞌ qe taꞌƚets in ƚaqsiiƚijkii paꞌ uƚꞌax.\x * \xo 2:1 \xt Jn 5:25\x* \m \v 2 Maꞌ qa ƚaꞌniꞌƚiꞌ pakhaꞌ ƚunyeꞌj haꞌne week seheꞌ epjiꞌ, qa ƚijayaniꞌƚij pakhaꞌ tenekꞌenheꞌyipjiꞌ haꞌne seheꞌ epjiꞌ, hikpaꞌ espíritu uƚꞌax, in tꞌithayii qa natkin peꞌ niteꞌ tekꞌenets paꞌ Intata.\x * \xo 2:2 \xt 2P 2:10,20; Jud 8; 1Co 2:12; 1Ti 4:1\x* \m \v 3 Qa eneweꞌen hik injunyejeitax iye toxikꞌi inekhewel, maꞌ qa jitaqsiijkii pakhaꞌƚe quꞌ ƚunyeꞌjeꞌ quꞌ jintesuꞌun uƚꞌax, qa jitekꞌenijuꞌƚ paꞌquꞌ nisuꞌun haꞌne iꞌneseꞌn qa paꞌ inaqjamtikineyeꞌjkii, maꞌ qa in ƚunyejeyek pekhewep, in ewiꞌƚƚe in jeꞌwejuꞌƚtaxij paꞌ ƚaxtanithenkeyeꞌj paꞌ Intata.\x * \xo 2:3 \xt Fil 3:3; Mt 21:31; Lc 12:47; 23:25; Jn 1:13; 1Co 7:37; 2P 1:21; Ro 2:5; Ap 6:16\x* \m \v 4 Qa pakhaꞌƚe Intata qa qiiꞌija paꞌ naꞌliꞌm ƚeqꞌiltiyeꞌj. Qa in taꞌƚets paꞌ qi ƚeqsuꞌunkaꞌx inij,\x * \xo 2:4 \xt Lc 1:50; 1Co 13:1; 1Jn 4:16\x* \m \v 5 maꞌ qa jiyeƚisij paꞌ witiƚaꞌx iꞌnijjiꞌ haꞌ Jesucristo, in mexe hik injunyejeitax quꞌ jinanaxjuꞌ qe taꞌƚets peꞌ inwuƚꞌets. ¡Paꞌ ƚeqꞌiltiyeꞌj paꞌ Intata taꞌƚets in hats iꞌƚiyiꞌƚ!\x * \xo 2:5 \xt Col 2:13; 1Ti 5:6; Jn 5:25\x* \m \v 6 Qa in ewiꞌƚ juꞌuniꞌƚiꞌ haꞌ Cristo, paꞌ Intata qa hats hik ƚunyeꞌj quꞌ jiniihinikꞌuiphaꞌmkii peꞌ naxjuꞌ qa hats jiyinhinijup hakhaꞌan naꞌ waꞌsjiꞌ.\x * \xo 2:6 \xt Col 2:12; 3:1; Ef 1:3,20; 3:10; 6:12; Fil 2:10; 1P 3:22\x* \m \v 7 Qa in yaqsiijkii akaꞌan qe qaꞌ jiꞌnethiinijha hatseꞌ in qiꞌija paꞌ ƚeqꞌiltaꞌx inij, qa in qiiꞌija iye paꞌ ƚeqifenkeyeꞌj inij qe taꞌƚets in jitekꞌenets haꞌ Jesucristo.\x * \xo 2:7 \xt Mr 10:30; Lc 8:14; 2Co 8:9; Sal 25:6\x* \m \v 8 Qe paꞌ ƚeqꞌiltiyeꞌj paꞌ Intata taꞌƚets in hats iꞌƚiyiꞌƚ qe niteꞌ ƚꞌinqekuꞌuƚ, qa akaꞌan qa niteꞌ taꞌƚiꞌiƚ ewets, qe taꞌƚƚeꞌets yijatꞌij paꞌ Intata in yisuꞌun quꞌ neƚisƚiꞌiƚij paꞌ witiƚaꞌx, \m \v 9 niteꞌ taꞌƚets paꞌquꞌ jintaqsiijkii, qe qaꞌ ham paꞌquꞌ neniwqinhetij peꞌyeꞌ. \m \v 10 Qe inekhewel in jitajayan paꞌ Intata, ƚꞌithayijkit paꞌ Intata. Inekhewel jitaqsijkitiyijkii in jitajayan haꞌ Jesucristo qe qaꞌ jintaqsiijkii paꞌ ƚeꞌwis, hik pakhaꞌ paꞌ ƚeꞌwis hayiits paꞌaj yajiꞌlet paꞌ Intata quꞌ injunyejeyeꞌ.\x * \xo 2:10 \xt Jn 1:3; Ap 3:14; Ro 9:23\x* \s Cristo jiyaqsiꞌj wetjuꞌƚ. \p \v 11 Maxtayit qekuꞌniꞌƚikꞌi kekhewep ƚahatsiyij, ekheweliꞌƚ in niteꞌ ƚenekiƚijfikꞌi quꞌ eꞌjudioliꞌiƚ, neꞌ judiol hik nekheweꞌ yaqsiijkii kakhaꞌ circuncisión qa ekheweliꞌƚ qa ƚeqiyitsiꞌƚ ej hamitsiꞌm kakhaꞌ circuncisión. Qa kakhaꞌƚe circuncisión qa jukhewƚe naꞌaj yaqsiijkii.\x * \xo 2:11 \xt Ga 6:15; Fil 3:3\x* \m \v 12 Maxtayitiƚikꞌi iye in mexe iꞌtotsiꞌƚiꞌmets haꞌ Cristo kakhaꞌ ƚahatsꞌij, mexe iꞌtotsiꞌƚiꞌmets neꞌ Israel ƚeiƚets, mexe niteꞌ yatsatꞌetsiꞌƚ epjiꞌ iye peꞌ yiwjutsiqen paꞌaj paꞌ Intata, mexe ham paꞌquꞌ etjumtiꞌiƚikꞌui qa mexe ham iye paꞌ yijaaꞌija in Dios in ƚꞌaniꞌƚiꞌpjiꞌ haꞌne seheꞌ.\x * \xo 2:12 \xt Gn 12:7; 1Ts 1:3; 4:13\x* \m \v 13 Qa haꞌneƚiꞌij in ƚijayaniꞌƚ haꞌ Cristo, ekheweliꞌƚ kekheweꞌ mexe iꞌtotstaxiƚiꞌmii kakhaꞌ ƚahatsꞌij hats eꞌmetitsiꞌƚiꞌm qe taꞌƚets peꞌ ƚꞌathits haꞌ Cristo.\x * \xo 2:13 \xt He 9:12\x* \m \v 14 Qe haꞌ Cristo hikhaꞌ jiyaqsiꞌj wetjuꞌƚ, maꞌ qa inekhewel in jeꞌjudiol qa neꞌ niteꞌ judiol iye qa hats hik injunyejei quꞌ ewiꞌƚ witsetꞌe, qa hakhaꞌan qa yiwjaƚaqitjuꞌ paꞌ jiyeqethentax wetjuꞌƚ.\x * \xo 2:14 \xt Ro 10:12; Ga 3:28\x* \m \v 15 Qe in waꞌm qa yiwamhitijkii qa yilinenij kekheweꞌ yittaxij kakhaꞌ ley, maꞌ qa yaqsiijkii in hats hik ƚunyeꞌj quꞌ ewiꞌƚeꞌƚe paꞌ jukhew in mexe hik ƚunyeꞌjtax quꞌ wetsjukꞌe qe qaꞌ ewiꞌƚ jinaꞌnijiꞌ hakhaꞌan, akaꞌan hik akaꞌ ƚunyeꞌj in jeꞌƚeꞌsits wetjuꞌƚ.\x * \xo 2:15 \xt Ap 3:14; Jn 11:52\x* \m \v 16 Ƚakhaꞌ in waꞌmjiphaꞌm peꞌ cruz qa yaqsiꞌj wetjuꞌƚ peꞌ wetsjuktax (peꞌ judiol qa peꞌ niteꞌ judiol), maꞌ qa hats hik ƚunyeꞌj quꞌ ewiꞌƚ ƚꞌeseꞌneꞌ, qa yaqsiijkii iye in ƚeꞌsitsiꞌƚ wetjuꞌƚ paꞌ Intata pekheweꞌ hats hik ƚunyeꞌj quꞌ ewiꞌƚ paꞌquꞌ ƚꞌeseꞌneꞌ, qa in hats ƚeꞌsitsiꞌƚ wetjuꞌƚ, qe haꞌ Cristo hats yilan pakhaꞌ yitontax wetjuꞌƚ.\x * \xo 2:16 \xt Ef 4:4\x* \m \v 17 Qa keꞌ weꞌnikaꞌajjiꞌ qa yitꞌij: \qt —Maꞌ qa nam qa nifel quꞌ eꞌƚeꞌsitsiꞌiƚ wetjuꞌƚ paꞌ Intata ekheweliꞌƚ pekheweꞌ totsii, qa quꞌ ƚeꞌsitsiꞌiƚ wetjuꞌƚ iye pekheweꞌ metitstaxiꞌm.—\qt*\rq (Is 57:19)\rq*\x * \xo 2:17 \xt Lc 4:18; 1P 1:12\x* \m \v 18 Qe haꞌ Cristo hikhaꞌ taꞌƚets, maꞌ qa yekheweliꞌƚ in yeꞌjudioꞌoƚ, qa ekheweliꞌƚ in niteꞌ eꞌjudioꞌoƚ, in les jeꞌmetitsiꞌm paꞌ Intata qa ewiꞌƚƚe paꞌ taꞌƚets in Espíritu.\x * \xo 2:18 \xt Jn 4:23; 10:7-9; Ro 5:2; Ef 3:12; 4:4; 1Co 1:12; 12:13\x* \m \v 19 Qa hik taꞌƚijupiꞌ ekheweliꞌƚ in hats niteꞌ hik ejunyejeyiꞌƚ quꞌ pakhaꞌ ataꞌƚiƚjiꞌ, hats niteꞌ hik ejunyejeyiꞌƚ quꞌ niteꞌ netsikfeꞌliꞌiƚ ej, qe hats etsetifetsiꞌƚ yijatꞌij peꞌ yijayan paꞌ Intata, hats ƚaꞌniꞌƚ jiꞌtejeꞌm peꞌ ƚelits paꞌ Dios. \m \v 20 Ekheweliꞌƚ hik ejunyejeyiꞌƚ utel in teniihinphaꞌm peꞌ wititsiꞌ, qa pekheweꞌ ƚetkui qa hik hekheweꞌ heꞌ apóstoles qa peꞌ profetasꞌikꞌi, qa haꞌ Cristo qa hik hakhaaꞌija hik ƚunyeꞌj quꞌ witeqjeyumtshenkiꞌyeꞌ ute in iꞌnkꞌa tsupjuꞌ peꞌ wititsiꞌ.\x * \xo 2:20 \xt 1Co 12:28; Ef 3:5\x* \m \v 21 Qa in taꞌƚets haꞌ Cristo, peꞌ wititsiꞌ teniihinphaꞌm qa qapits wetjuꞌƚha in ewiꞌƚ iꞌniꞌ peꞌ utel, qa week neƚuts tꞌijaifikꞌi hatsꞌinha quꞌ nijatꞌax peꞌ wititsiꞌ qaꞌ ewiꞌƚeꞌƚe quꞌ netꞌejuyets paꞌ Yatsatꞌaxꞌinij.\x * \xo 2:21 \xt Ef 4:16; 1P 2:5\x* \m \v 22 Qa hikhaꞌ iye Cristo taꞌƚets ekheweliꞌƚ peꞌ niteꞌ judío qa judío iye in eꞌweekiꞌƚ in ƚaꞌniꞌƚ jiꞌtejeꞌm peꞌ teniihinphaꞌm wititsiꞌ peꞌ iꞌnifi paꞌ Intata qe iꞌnjiꞌtejeꞌm paꞌ ƚeqe Espíritu Santo.\x * \xo 2:22 \xt Ro 11:18; 1P 2:5\x* \c 3 \s Paꞌ yatꞌinkii pakhaaꞌij paꞌaj paꞌ Intata. \p \v 1 Qa hik taꞌƚijupiꞌ, yakhaꞌ Pablo, in hoꞌyopheƚitiꞌyipjiꞌ haꞌ Jesucristo qe qaꞌ eꞌƚeꞌsitsiꞌiƚjuꞌ ekheweliꞌƚ in niteꞌ eꞌjudioltaxiꞌƚ.\x * \xo 3:1 \xt 2Ti 1:8\x* \m \v 2 Qe yijaaꞌija quꞌ hats impiꞌyeꞌeƚij kakhaꞌ tsꞌithayinenij paꞌ Intata quꞌ neƚisiꞌƚij paꞌ ƚeqꞌiltiyeꞌj. \m \v 3 Ƚakhaꞌ in tsikfelitets qa tsꞌethinij akaꞌ niteꞌ hayiits paꞌquꞌ nenikfeꞌlets, in ƚꞌanyeꞌjek kakhaꞌ hats heꞌnqꞌikaꞌaƚij ei niteꞌ ijetaxijjeꞌm.\x * \xo 3:3 \xt 1P 4:13\x* \m \v 4 Qa quꞌ iyineniꞌƚikꞌi maꞌ qaꞌ enikfeꞌliꞌƚetsha yakhaꞌ in tsikfeꞌlets akaꞌ niteꞌ hayiits paꞌquꞌ nenikfeꞌlets tꞌejuyets haꞌ Cristo.\x * \xo 3:4 \xt Col 4:3\x* \m \v 5 Hik akaꞌ toxikꞌi menteꞌ tisij paꞌaj paꞌ Intata peꞌ jukhewꞌikꞌi quꞌ nenikfeꞌlets, qa haꞌneƚiꞌij qa hats yethinij qe taꞌƚets paꞌ Espíritu Santo hekheweꞌ apóstoles qa pekheweꞌ profetas iye.\x * \xo 3:5 \xt 1Co 12:28-29; Ef 2:20\x* \m \v 6 Qa akaꞌ yethinij eneweꞌen akaꞌan: peꞌ niteꞌ judiol in naꞌljiꞌjek hatseꞌ paꞌquꞌ netestiꞌyij, ƚekhewel iye ƚewekwekits paꞌ witꞌeseꞌn, ƚekhewel iye iꞌnjiꞌtejeꞌm peꞌ notkiꞌikꞌui paꞌ yiwjutsiqeniꞌm paꞌ Intata pekheweꞌ tekꞌenets haꞌ Jesucristo. Ekeweꞌen hik ekeweꞌ keꞌ ƚeꞌsits wiꞌtlijei.\x * \xo 3:6 \xt Gn 12:7\x* \m \v 7 Qa akaꞌan hik akaꞌ kaꞌ tsꞌithayinenij paꞌ Intata qe taꞌƚets paꞌ ƚeqꞌiltiyeꞌj. Maꞌ qa paꞌ ƚetꞌunhaꞌx qa iꞌnij yitjiꞌ in yaqsiijkii akaꞌan.\x * \xo 3:7 \xt Mr 5:30; Lc 1:35; 6:19; Hch 19:11; 2Co 13:4; Ap 11:17\x* \m \v 8 Yakhaꞌ in les heiweitaxikꞌuijuꞌ pakhaꞌ quꞌ ham neꞌwejuꞌƚiꞌij peꞌ yijayan paꞌ Intata, qa pakhaꞌƚe Intata qa tꞌekuꞌmyijyiijiꞌ quꞌ hithayiki paꞌ qi ƚeqꞌiltiyeꞌj, maꞌ qa henfeliꞌm neꞌ niteꞌ judiol paꞌ ham ƚꞌakaꞌtheꞌyeꞌ in ƚeꞌwis taꞌƚets haꞌ Cristo.\x * \xo 3:8 \xt Ro 1:15; 10:12; 11:12; 1P 1:12\x* \m \v 9 Qaꞌ hethinij iye qaꞌ week niꞌwen akaꞌ niteꞌ hayiits paꞌquꞌ nenikfeꞌlets, qe paꞌ Intata pakhaaꞌij paꞌaj in yatꞌinkii, hikpaꞌ yaqsiijkii paꞌaj haꞌne weekjiꞌ.\x * \xo 3:9 \xt Mr 13:19\x* \m \v 10 Hatsꞌinha eneꞌ yijayan paꞌ Intata qaꞌ hik eneweꞌ nataꞌƚets quꞌ nenikfeꞌlets haneꞌej peꞌ angelits tenekꞌenhei naꞌ waꞌsjiꞌ paꞌ qi ƚikfeliyaꞌxkii paꞌ Intata in inqꞌethinij in week nikfeꞌlets peꞌ ƚunyejeiƚe wetjuꞌƚ.\x * \xo 3:10 \xt Pr 3:19; Ro 11:33; 1Co 1:21,24; Ap 7:12; Ef 1:3,20; 2:6; 6:12; Fil 2:10\x* \m \v 11 Hik akaꞌ ƚunyeꞌj in hats yamikꞌui pakhaꞌ hayiits yajiꞌlet paꞌaj quꞌ ƚunyeꞌjeꞌkii in mexe ham haꞌne week qa iꞌnijjiꞌ haꞌ Jesucristo Yatsatꞌaxꞌinij.\x * \xo 3:11 \xt Pr 19:21\x* \m \v 12 Hikhaꞌ taꞌƚets in niteꞌ jiwetjeyepun qa les in jeꞌmetitsiꞌm paꞌ Intata, qe niteꞌ jiteqekuꞌ hakhaꞌan.\x * \xo 3:12 \xt Ro 5:2\x* \m \v 13 Qa hik taꞌƚijupiꞌ quꞌ nekꞌiyiniꞌƚij ewets quꞌ hasuꞌuj nathaꞌlalinhetiꞌƚjuꞌ quꞌ nataꞌƚets pakhaꞌ haatsꞌeꞌej qe taꞌƚiꞌƚ ewets. Eꞌƚeꞌsitsiꞌiƚiꞌmkii yijatꞌij qe paꞌ haatsꞌeꞌej jutsiqaxij in hats yatsatꞌetsiꞌƚ ej paꞌ Intata.\x * \xo 3:13 \xt 2Ts 3:13; Jn 5:44; 7:18; Ro 2:7; 1P 5:4\x* \s Pablo iyinjiipjiꞌ peꞌ Efeso ƚeiƚets. \p \v 14 Akaꞌan in ƚunyeꞌj, maꞌ qa honokokꞌenijifi quꞌ nekꞌiyinijets paꞌ Ƚatata haꞌ Yatsatꞌaxꞌinij Jesucristo,\x * \xo 3:14 \xt Fil 2:10\x* \m \v 15 hikpaꞌ tisij kaꞌ ƚii peꞌ week witjefeyek ipjiꞌ, naꞌl peꞌ hats iꞌnii naꞌ waꞌs qa naꞌl peꞌ mexe iꞌnipjiꞌ haꞌne seheꞌ, \m \v 16 quꞌ neƚisiꞌƚij paꞌ qi ƚesaꞌx qaꞌ nataꞌƚets peꞌquꞌ etꞌunhaxitsiꞌiƚ quꞌ nataꞌƚets paꞌ Espíritu Santo.\x * \xo 3:16 \xt Lc 8:14; 9:32; 2Co 8:9; 3:18; Jn 17:24; 2P 3:18; 2Ti 1:7; Ro 7:22; Fil 4:13\x* \m \v 17 Qa kꞌiyinijets iye quꞌ naꞌniꞌƚ etjiꞌ haꞌ Cristo in niteꞌ ƚeqekuꞌuƚ, qa kꞌiyinijets iye paꞌ witeqsuꞌunkaꞌx quꞌ hikpaꞌ extukꞌiꞌiƚij in mexe iꞌƚiyiꞌƚ. \m \v 18 Qa akaꞌan quꞌ ƚunyeꞌjeꞌ, maꞌ qaꞌ nataꞌƚets quꞌ menikfelitiꞌƚetsha qa week iye peꞌ inejefetsipjiꞌ quꞌ nenikfelitetsha iye paꞌn quꞌ ƚepkꞌeyejiꞌ, qa paꞌn quꞌ ƚepkꞌeyephaꞌm iye qa paꞌn quꞌ ipƚuꞌyeꞌjuꞌ iye qa paꞌn quꞌ ipƚuꞌyeꞌphaꞌm iye in qi paꞌ ƚeqsuꞌunkaꞌx haꞌ Jesucristo.\x * \xo 3:18 \xt Job 11:7-9; Sal 103:11-14\x* \m \v 19 Qa kꞌiyinijets iye paꞌ Intata quꞌ nikfelitiꞌƚetsha haꞌne qi ƚeqsuꞌunkaꞌx haꞌ Jesucristo, in ham paꞌquꞌ nenikfeꞌletsha paꞌn ƚukꞌe, hatsꞌinha qaꞌ notpoliꞌƚ ej quꞌ ejunyejeyiꞌiƚ paꞌ ƚunyeꞌj paꞌ Intata. \m \v 20 Jitewqinhetjiꞌha pakhaꞌ naꞌliꞌm paꞌ ƚetꞌunhaꞌxijup in ƚekeꞌ quꞌ naqsiijkii quꞌ les nanhiniꞌ pakhaꞌ ƚukꞌe paꞌ jitumtitax quꞌ ƚekeꞌyeꞌ quꞌ naqsiijkii iꞌnƚiꞌi iye pakhaꞌ ƚukꞌe paꞌ jutumtitax quꞌ ƚekeꞌyeꞌ quꞌ jiꞌniyinijets. Paꞌ inꞌinitjiꞌ ƚetꞌunhaꞌx yaqsiijkii akaꞌan.\x * \xo 3:20 \xt 2Co 9:8; Jud 24; Mr 14:36; Ro 15:13; 16:25; 2Ti 1:7\x* \m \v 21 Iwqinhetiꞌƚha paꞌ Intata ekheweliꞌƚ in ƚijayaniꞌƚ qe ƚꞌekꞌeniꞌƚets haꞌ Jesucristo, qa hasuꞌuj quꞌ iliꞌiƚij quꞌ iwqinhetiꞌƚjiꞌ. Amén.\x * \xo 3:21 \xt Fil 4:20\x* \c 4 \s Ewiꞌƚ paꞌquꞌ injunyejeyeꞌ. \p \v 1 Qa hik taꞌƚijupiꞌ quꞌ nekꞌiyiniꞌƚij ewets, yakhaꞌ Pablo, yeꞌwitꞌopheƚik qe taꞌƚets haꞌ Yatsatꞌaxꞌinij, quꞌ aqsiiƚijkii pakhaꞌ hats ƚꞌeniyayiƚijii quꞌ ejunyejeyiꞌiƚ.\x * \xo 4:1 \xt 2Ti 1:8\x* \m \v 2 Meniwqinhetkitekꞌiƚ, afꞌayai quꞌ iyetiꞌƚ, hasuꞌuj eqꞌitaqsunhetsiꞌiƚ, itaqsunkiteꞌeƚij wetjuꞌƚ peꞌyeꞌ, mewet-suꞌuniꞌƚ yijatꞌij.\x * \xo 4:2 \xt Col 3:12; Ex 34:6; 2Ti 3:10; He 13:22; 1Co 13:1\x* \m \v 3 Aqsiiƚijkii week paꞌ ƚukꞌeꞌ paꞌ ƚekeꞌ quꞌ aqsiiƚijkii hatsꞌinha quꞌnteꞌ niliyiꞌij in ewiꞌƚ ƚaꞌniƚijiꞌ paꞌ ham peeyiꞌijkii taꞌƚets paꞌ Espíritu Santo.\x * \xo 4:3 \xt Ef 4:13; Sal 51:11; Jn 1:33; Hch 2:4; Ro 1:7; 8:9; Ga 5:25; Tit 3:5; Ap 3:22; Lc 12:51; 2Ti 1:2; 3Jn 15\x* \m \v 4 Paꞌ witꞌeseꞌn ewiꞌƚƚe qa paꞌ Espíritu ewiꞌƚƚe iye, qa hik ƚunyeꞌj iye in ewiꞌƚƚe paꞌ jiwetjumtiꞌijikꞌui hikpaꞌ ƚꞌeniyayiƚijii,\x * \xo 4:4 \xt 1Co 10:17; 12:9,12-13; Ef 1:18; 2:16,18; Col 1:5; 3:15; Hch 26:6-7; 28:20; Ro 5:2; 8:23-25; 12:4-5; 1Ts 1:3\x* \m \v 5 haꞌ Yatsatꞌetsꞌinij ewiꞌƚƚe, paꞌ niteꞌ inqekuyejei ewiꞌƚƚe, in jiwempulijijjuꞌ ewiꞌƚƚe,\x * \xo 4:5 \xt 1Co 1:13; 8:6; Jud 3\x* \m \v 6 paꞌ Dios qa Ƚatata eneꞌ week ewiꞌƚƚe, hikpaꞌ week tenekꞌenheꞌyij, tꞌithayii iꞌnijjiꞌ eneꞌ week, qa iꞌnjiꞌtejeꞌm eneꞌ week.\x * \xo 4:6 \xt Dt 6:4; Mt 5:16; 11:27; Lc 11:13; Jn 8:42; Sal 104:24\x* \m \v 7 Qa weekƚe ewiƚei inekhewel jintestiꞌyij paꞌ ƚukꞌeꞌ paꞌ yisuꞌun quꞌ jineƚisij haꞌ Cristo.\x * \xo 4:7 \xt 1Co 12:7-11\x* \m \v 8 Qa hik taꞌƚijupiꞌ kaꞌ weꞌnikaꞌajjiꞌ in yitꞌij: \qt —In wapiletsphaꞌm paꞌ toxphaꞌm, qa yekaꞌx peꞌ olots witꞌopheƚii, qa netisijjuꞌ paꞌquꞌ niyaꞌyij eneꞌ jukhew qa efuts iye.—\qt*\rq (Sal 68:18)\rq*\x * \xo 4:8 \xt Jn 20:17\x* \m \v 9 ¿Qa paꞌn ikjiꞌ akaꞌan in yitꞌij wapiletsphaꞌm iye? Akaꞌan ikjiꞌ in yaamƚiꞌiijuꞌ paꞌ les toxiijuꞌ haꞌne seheꞌ.\x * \xo 4:9 \xt Jn 3:13; 6:62; Ro 10:6-7; Fil 2:6-11\x* \m \v 10 Qa pakhaꞌ ikjuꞌ qa hik pakhaaꞌija iye paꞌ iketsphaꞌm iye pakhaꞌ les toxphaꞌm haꞌne waꞌs, qe qaꞌ netnekꞌenheꞌyij eneꞌ week.\x * \xo 4:10 \xt Jn 3:13; 6:38; Ef 1:23; He 4:14; 7:26; 9:24\x* \m \v 11 Qa hikhaꞌ qa tisij heꞌ ujaꞌx in apostolitsij, qa pekhewep profetas, qa pekhewep qa ikij quꞌ nenfeliꞌm pekhewep ekeꞌ wiꞌtlijei tꞌejuyets hakhaꞌan (evangelistas), qa pekhewep qa yejeƚets peꞌ hats yijayan paꞌ Intata (pastores) qa iꞌnqꞌijatshenij iye paꞌ Intata keꞌ ƚeꞌlijei (maestros). \m \v 12 Qa ekeweꞌen in netisijjuꞌ qe qaꞌ nijatshenij peꞌ hats yijayan paꞌ Intata maꞌ qa niyaijiijek akaꞌ witꞌithayijkit, maꞌ qaꞌ les quꞌ netꞌun pakhaꞌ hik ƚunyeꞌj ƚꞌeseꞌn haꞌ Cristo.\x * \xo 4:12 \xt Ro 7:4; 1Co 10:16; 12:27; Col 2:17\x* \m \v 13 Qa akaꞌ witꞌithayijkit, qaꞌ namƚiꞌijii quꞌ ewiꞌƚ naꞌntaxiꞌ qaꞌ week ƚꞌajayeꞌ wetjuꞌƚha quꞌ ƚeꞌsitseꞌ peꞌ niteꞌ inqekuyejei, qa paꞌ inikfeliyaxitsets haꞌ Ƚaꞌs paꞌ Dios, maꞌ qaꞌ hik injunyejeyeꞌ naꞌaj hats jukheewija, qaꞌ hats hik injunyejeyeꞌ haꞌ Cristo in hik ƚunyeꞌj naꞌaj hats jukheewija.\x * \xo 4:13 \xt Jn 5:19; He 1:2; Lc 2:52\x* \m \v 14 Qa haꞌneƚiꞌij hasuꞌuj hik injunyejeyeꞌ neꞌej omehets, qe naꞌaj iꞌnkꞌa jitepiꞌyeꞌekꞌi maꞌ qa ajeꞌeƚ jitumti, qa hik injunyejei quꞌ pekhel jinepiletjiꞌkii neꞌej iweliꞌ ƚeqe tꞌuyuyits, qe taꞌƚets peꞌ ƚeqꞌijatshenkeyejeiƚe wetjuꞌƚ yumtitax quꞌ nasinikꞌi.\x * \xo 4:14 \xt Ro 15:4; He 13:9\x* \m \v 15 Quꞌ jiꞌniyetij yijatꞌij paꞌ yijaaꞌija qaꞌ weekiꞌij paꞌ ineqsuꞌunkaꞌx, maꞌ qaꞌ jiꞌntꞌijayijfikꞌi qaꞌ neteiƚem quꞌ hik ƚunyeꞌjeꞌ hakhaꞌ ƚejiƚaꞌ, hikhaꞌ Cristo.\x * \xo 4:15 \xt Col 2:10\x* \m \v 16 Ƚakhaꞌ in ƚejiƚaꞌ paꞌ witꞌeseꞌn, qa ƚakhaꞌ ewiꞌƚƚe quꞌ nataꞌƚets paꞌ witꞌeseꞌn quꞌ neteniꞌfen wetjuꞌƚ qaꞌ ewiꞌƚ naꞌniꞌ, maꞌ qaꞌ week ewiƚeyeꞌ peꞌ ƚewekwekits paꞌ witꞌeseꞌn qaꞌ ƚeꞌwis quꞌ naqsiijkii pakhaꞌ ƚekeꞌejuꞌƚ quꞌ naqsiijkii, maꞌ qa paꞌ witꞌeseꞌn qaꞌ netꞌijaiphaꞌm qaꞌ netꞌun qe taꞌƚets paꞌ witeqsuꞌunkaꞌx.\x * \xo 4:16 \xt Col 2:2,19; 1Ts 4:17\x* \m \v 17 Akaꞌ quꞌ hitꞌiƚij ewets qe taꞌƚets haꞌ Yatsatꞌaxꞌinij: quꞌ yape hasuꞌuj ejunyejeyiꞌƚ kaꞌ ƚunyejei nekheweꞌ niteꞌ yijayan paꞌ Intata, qe ƚekhewel yijayanij peꞌ ham wejuꞌƚiꞌij ƚaqjamtikineyejeikii. \m \v 18 Paꞌ ƚikfeliyaxitstaxkii hik ƚunyeꞌj quꞌ nooꞌyeꞌkii, totsiꞌmii paꞌ ƚeꞌwis witiƚaꞌx taꞌƚets paꞌ Intata, qe taꞌƚets in ham nikfeꞌleꞌets qa in yitꞌunhet iye peꞌ ƚatawjets. \m \v 19 Niteꞌ wonoksiꞌwen, wetƚisij paꞌ witqawitjineyaxij eneꞌ witꞌesenits hatsꞌinha qaꞌ niteꞌ namiꞌijjuꞌ qa pakhaꞌƚe quꞌ ƚunyeꞌjeꞌ in wanawitji. \m \v 20 Qa ekhewelƚiꞌiƚ qa niteꞌ ƚꞌijatshenhetiꞌyiꞌƚij quꞌ hik akaꞌ ejunyejeyiꞌiƚ in ƚenikfeꞌlilets haꞌ Cristo. \m \v 21 Tsikfeꞌlets in hats ƚꞌimpiꞌyeꞌeƚij qa ƚꞌijatshenhetiꞌyiꞌƚij iye hakhaꞌan, maꞌ qa ƚenikfeꞌliꞌƚets paꞌ yijaaꞌija hikpaꞌ jiyijatshenij haꞌ Jesús.\x * \xo 4:21 \xt 2Ts 2:10; 2P 3:11\x* \m \v 22 Qa hik taꞌƚijupiꞌ, iliꞌiƚij peꞌ hayiits ejunyejeyiꞌƚ, qaꞌ iliꞌiƚij iye in ƚijamtiꞌiƚetskii, qe paꞌ hayiits ejunyejeyiꞌƚ hats uƚꞌaxijkii qe taꞌƚets peꞌ uƚꞌets ƚaqsiiƚijkii,\x * \xo 4:22 \xt Ro 6:6; 7:6; 13:12; 1Co 3:14; 5:7-8; Col 3:9\x* \m \v 23 hatsꞌinha quꞌ neninkꞌaihit paꞌquꞌ ejunyejeyiꞌiƚ qa paꞌquꞌ aqjamtikineyejeyiꞌiƚkii iye.\x * \xo 4:23 \xt Sal 51:12\x* \m \v 24 Maꞌ qaꞌ uyiꞌƚikꞌiphaꞌm paꞌ inkꞌayik ejunyejeyiꞌƚ, hikpaꞌ hik ƚunyeꞌj paꞌ ƚeꞌwis ƚunyeꞌj paꞌ Intata, qa taqsijkitiyijkii quꞌ natsathen qa quꞌ naqsiijkii iye paꞌ yisuꞌun paꞌ Intata qa quꞌ yijaayiꞌija iye paꞌquꞌ ƚunyeꞌjeꞌ.\x * \xo 4:24 \xt Ro 13:12; Mr 13:19; Jn 1:3; Ap 3:14; Col 3:10; 2P 1:4\x* \m \v 25 Qa hik taꞌƚijupiꞌ, iliꞌiƚij paꞌ witwejtitsiꞌ, \qt itꞌijets paꞌ yijaaꞌija week peꞌquꞌ metitseꞌem jukhewe qa efuts,\qt*\rq (Zac 8:16)\rq* qe week inekhewel ƚewekwekits paꞌ ewiꞌƚ witꞌeseꞌn.\x * \xo 4:25 \xt Pr 31:25\x* \m \v 26 \qt Aꞌnayuꞌuƚkii, qa hasuꞌujƚe aqsiiƚijkii paꞌquꞌ uƚꞌaxeꞌ.\qt*\rq (Sal 4:4)\rq* Hasuꞌuj nuiꞌejjuꞌ neꞌ junuꞌ quꞌ aꞌnayuꞌkii.\x * \xo 4:26 \xt Sal 37:8; Mt 18:21; Stg 1:19-20\x* \m \v 27 Hasuꞌuj mowoꞌoƚii eqꞌitsetꞌiꞌiƚij paꞌ inwoꞌmet. \m \v 28 Paꞌquꞌ ejtenhetsaxeꞌ, yape niliꞌij. Netꞌithayii yijatꞌij, maꞌ qaꞌ nanatkinijiꞌ yijatꞌij peꞌ ƚokoyei paꞌ ƚeꞌwis, hatsꞌinha quꞌ ƚekeꞌyeꞌ quꞌ niꞌfen pakhaꞌ quꞌ hamiꞌim peꞌyeꞌ.\x * \xo 4:28 \xt 1Ts 2:8; 1Ti 6:18\x* \m \v 29 Hasuꞌuj itꞌij peꞌquꞌ uƚꞌetsiꞌikꞌi, itꞌij yijatꞌij peꞌquꞌ niꞌfen qa quꞌ nakakƚin iye peꞌ ƚatawjets pekhewepeꞌ, hatsꞌinha quꞌ nitꞌijetsphaꞌm ƚeꞌwisij paꞌ Intata pekheweꞌ quꞌ nepiyeꞌ. \m \v 30 Hasuꞌuj ikaꞌmetenhetiꞌƚkii paꞌ Espíritu Santo, hik pakhaꞌ hik ƚunyeꞌj quꞌ eꞌnikatiyiꞌiƚij quꞌ netꞌejuyets paꞌ neƚujiꞌ quꞌ hats ewejinhetiiƚetaxiꞌƚ hatseꞌ.\x * \xo 4:30 \xt Sal 51:11; Jn 1:33; Hch 2:4; Ro 8:9; Ga 5:25; Tit 3:5; Ap 3:22; Fil 1:6\x* \m \v 31 Meꞌnitoniƚimetsha week paꞌ hik ƚunyeꞌj ekꞌimii, paꞌ wittsꞌiyoptoꞌ, paꞌ witwakayeꞌj, paꞌ witkꞌeƚeyeꞌj, qa paꞌ uƚꞌetsikꞌikii ƚeꞌlijeyij pakhapeꞌ qa week pekhewep iye uƚꞌets hik ƚunyejei ekeweꞌen. \m \v 32 Eikꞌuneꞌyiꞌƚ yijatꞌij qaꞌ eꞌnqꞌeletiꞌƚ wetjuꞌƚha iye, eꞌƚeꞌsitsiꞌiƚ wetjuꞌƚ in ƚunyeꞌjek paꞌ Intata in eꞌƚeꞌsitsiꞌƚ wetjuꞌƚ qe taꞌƚets haꞌ Cristo.\x * \xo 4:32 \xt Mt 9:2; 11:30; Lc 5:39; 6:35; 24:47; Ro 2:4; 1Co 15:33; 1P 2:3; 3:8; Sal 25:11; Mr 2:5; Col 3:12-13\x* \c 5 \s Ojonketiƚikꞌi paꞌ Dios. \p \v 1 Qa hik taꞌƚijupiꞌ, ojonketiƚikꞌi paꞌ Dios qe ekheweliꞌƚ ƚelits pakhaꞌan qa neꞌsuꞌuniꞌƚ iye. \m \v 2 Isuꞌuniꞌƚha eneꞌ week, in ƚunyeꞌjek haꞌ Cristo in qi in jiyisuꞌun qa wetƚisƚiꞌij, hik ƚunyeꞌj naꞌaj inqaꞌmet in testiꞌyij paꞌ Intata qa qi in ewjisiyiꞌm.\x * \xo 5:2 \xt 2Ts 2:13; Tit 2:14\x* \m \v 3 Ekheweliꞌƚ in ƚijayaniꞌƚ paꞌ Intata, hasuꞌuj quꞌ nanaꞌliꞌƚ etjiꞌjuꞌ paꞌ wanawitjiƚiꞌijjuꞌkii ƚꞌesenits, qa paꞌ naqameyuꞌuj wekwek, qe hik akaꞌ ikjiꞌ in ƚelitsiꞌƚ ej paꞌ Dios.\x * \xo 5:3 \xt 1Ts 2:5; 4:3,7; Lc 12:15; Ro 1:29; Ef 4:19; Col 3:5; 2P 2:3,14\x* \m \v 4 Hasuꞌuj iye itꞌij peꞌ wekwek tꞌejuyets in wanawitjiƚe. Hasuꞌuj iye itꞌij peꞌ wiꞌtlijei niteꞌ teqeneƚuikii. Hasuꞌuj itꞌij quꞌ iyowkꞌeleikii peꞌquꞌ niwepinhet wetjuꞌƚ pekhewepeꞌ. Qe niteꞌ ƚeꞌwisijupiꞌ ekeweꞌen quꞌ jintatkin in jitajayan paꞌ Intata, itꞌij yijatꞌij peꞌquꞌ nataꞌƚijupiꞌ quꞌ nenitꞌijetsphaꞌm ƚeꞌwisij paꞌ Intata. \m \v 5 Qe hats ƚenikfeꞌliꞌƚets in yijaaꞌija in ham pakhaꞌ quꞌ nanawitjiƚiꞌij ƚꞌeseꞌn qa paꞌquꞌ les nisuꞌun wiikfikꞌi ekeweꞌ wekwek qa niteꞌ wetwejuƚenij maꞌ qa hik ƚunyeꞌj ƚeqe dioseꞌ, quꞌ nanaꞌl paꞌquꞌ netestiꞌyij hatseꞌ paꞌ tenekꞌenheꞌyiꞌ haꞌ Cristo qa paꞌ Intata.\x * \xo 5:5 \xt 1Co 5:9-11; 6:10; 2Co 6:17; Mr 1:15\x* \m \v 6 Hasuꞌuj neqfeetsinhetiꞌƚkii maꞌ qaꞌ umtiꞌiƚ quꞌ yijaayiꞌija paꞌquꞌ epiꞌyeꞌeƚikꞌi peꞌ wiꞌtlijei niteꞌ yijaalija, qe week ekeweꞌen taꞌƚets quꞌ nitanithen paꞌ Intata pekheweꞌ niteꞌ tekꞌenets.\x * \xo 5:6 \xt Ro 2:5; Ap 6:16\x* \m \v 7 Qa hik taꞌƚijupiꞌ hasuꞌuj niꞌiƚij jiꞌtejeꞌm pekheweꞌen paꞌ yaqsiijkii. \m \v 8 Qe toxikꞌi mexe hik ejunyejeyiꞌƚ nookii qe mexe niteꞌ ƚenikfeꞌliꞌƚets, qa haꞌneƚiꞌij qa hik ejunyejeyiꞌƚ naꞌlkii qe hats ƚenikfeꞌliꞌƚets haꞌ Yatsatꞌaxꞌinij. Meꞌneniƚiꞌha in ƚelitsiꞌƚ ej paꞌ naꞌlkii,\x * \xo 5:8 \xt Sal 36:9; Jn 12:35-36,46; Is 2:5; Lc 16:8\x* \m \v 9 qe peꞌ ƚei paꞌ naꞌlkii pekheweꞌen: paꞌ witqꞌiltaꞌx, paꞌ yatsathen qa paꞌ yijaaꞌija.\x * \xo 5:9 \xt Ga 5:22; Ef 5:17\x* \m \v 10 Mowoꞌoƚii quꞌ enikfeꞌliꞌƚets peꞌ yiꞌsinhetij paꞌ Intata.\x * \xo 5:10 \xt Ro 12:2; Lc 18:18\x* \m \v 11 Hasuꞌuj eneqjeyuꞌuƚijets qe peꞌ yaqsiijkii ham wejuꞌƚiꞌij pekheweꞌ yatsatꞌetsij paꞌ nookii, ilaxanhetiꞌƚiꞌmetsjuꞌ yijatꞌij peꞌ yaqsiijkii pekheweꞌen,\x * \xo 5:11 \xt Ga 5:22; Tit 3:14\x* \m \v 12 qe yeqwepin iye quꞌ jintitꞌij pekheweꞌ wanatꞌintaxij wekwek yaqsiijkii pekheweꞌen. \m \v 13 Week paꞌquꞌ wekwekeꞌ quꞌ naꞌni paꞌ iꞌniꞌ peꞌ fetitjii qa nalitetsjuꞌ, qa teꞌwenhetii.\x * \xo 5:13 \xt 1Jn 1:2\x* \m \v 14 Qa hik taꞌƚijupiꞌ kaꞌ wenitƚiꞌij in yitꞌij: —Akhaꞌ in ƚamaꞌ, onomphaꞌm, eniyikꞌuiphaꞌm nekheweꞌ hik ƚunyejei naxjuꞌ, qa paꞌ Cristo qaꞌ netujinhetjiꞌ.—\x * \xo 5:14 \xt Pr 6:4; Jn 5:25; Is 26:19; 51:17; 52:1; 60:1; Mal 4:2; Lc 1:78-79; Ro 13:11\x* \m \v 15 Qa hik taꞌƚijupiꞌ, mewetjeƚiꞌƚ otokꞌoiha, hasuꞌuj hik ejunyejeyiꞌiƚ pekheweꞌ hik ƚunyejei quꞌ niteꞌ netqeneƚuꞌyeꞌ wetjuꞌƚ, hik ejunyejeyiꞌiƚ yijatꞌij pekheweꞌ hik ƚunyejei quꞌ nenikfeꞌlkii. \m \v 16 Iwqꞌaxinij paꞌquꞌ ƚahatsꞌiꞌij quꞌ enqifꞌeliꞌij pakhapeꞌ quꞌ aqsiimijkii paꞌ ƚeꞌwis, qe eneꞌ neƚutsjiꞌ uƚꞌets.\x * \xo 5:16 \xt Col 4:5\x* \m \v 17 Qa hik taꞌƚijupiꞌ, hasuꞌuj hik ejunyejeyiꞌiƚ quꞌnteꞌ eqe neƚuꞌyiꞌiƚkii, mowoꞌoƚii yijatꞌij quꞌ enikfeꞌliꞌƚetsha paꞌ yisuꞌun haꞌ Yatsatꞌaxꞌinij quꞌ aqsiiƚijkii.\x * \xo 5:17 \xt Jer 31:31-34; Ez 36:26-27; Ro 12:2; Fil 1:9-10; 1Ts 5:21; Sal 143:10; Pr 16:9; Ga 1:4\x* \m \v 18 Qa hasuꞌuj iye quꞌ enkꞌuwetꞌiƚ, qe akaꞌan jiyiwuƚꞌenhet. Akaꞌ ejunyejeyiꞌiƚ yijatꞌij, notpoliꞌƚ ej paꞌ Espíritu Santo.\x * \xo 5:18-21 \xt Col 3:16-17; 1P 1:17; Lc 1:15; 5:37; 12:45; Jn 2:10; 1Ts 5:7; Ap 17:2; Gn 9:21; Dt 7:13; Sal 4:7; Pr 3:10; Hch 13:52\x* \m \v 19 Matkakƚiniꞌƚij wetjuꞌƚ, ijiꞌiƚikꞌi keꞌ ƚeꞌlijtsinel paꞌ Davidꞌikꞌi (Salmos), peꞌ eꞌlijtsineliꞌƚ qa paꞌquꞌƚe ƚunyeꞌjeꞌ peꞌ witlijtsinel tꞌejuyets paꞌ Intata. Elijtsiyiꞌƚij qaꞌ iwqinhetiꞌƚjiꞌha iye weekij peꞌ atawjetsiꞌƚ paꞌ Yatsatꞌaxꞌinij. \m \v 20 Itjiiƚijetsphaꞌm ƚeꞌwisij paꞌ Intata Dios quꞌ nataꞌƚets week paꞌquꞌ ƚunyeꞌjeꞌ ekeweꞌ wekwek, akaꞌ ƚiijiꞌ haꞌ Yatsatꞌaxꞌinij Jesucristo. \m \v 21 Ukꞌeliꞌiƚijjeꞌm quꞌ meteniꞌfeniꞌƚ wetjuꞌƚ quꞌ nataꞌƚets paꞌ ijiweyaxitsiꞌƚijuꞌƚ haꞌ Cristo. \s Jukhew, isuꞌuniꞌƚ peꞌ ewheꞌyetsiꞌƚ wetjuꞌƚ. \p \v 22 Qa hik ƚunyejei iye peꞌ efuts netkꞌenets qaꞌ niwqinhet iye peꞌ ƚewheꞌyets, in ƚunyeꞌjek in tekꞌenets haꞌ Yatsatꞌaxꞌinij.\x * \xo 5:22 \xt Gn 3:16; 1Co 11:3,7-9,11-12; Col 3:18; Tit 2:4-5; 1P 3:1-6\x* \m \v 23 Qe paꞌ jukhew ƚejiƚaꞌ peꞌ efu, in ƚunyeꞌjek haꞌ Cristo in ƚejiƚaꞌ peꞌ hats yijayan, hik pekheweꞌ hik ƚunyejei quꞌ ƚꞌeseꞌneꞌ hakhaꞌan, qa ƚakhaꞌ pakhaꞌ yiƚin hatseꞌ eneweꞌen.\x * \xo 5:23 \xt 1Co 11:3; Col 2:10; 3:18–4:1\x* \m \v 24 Qa in ƚunyejeyek iye peꞌ yijayan haꞌ Cristo in tekꞌenets, quꞌ hik ƚunyeꞌjeꞌ peꞌquꞌ efuyeꞌ quꞌ neꞌneniꞌha quꞌ netkꞌeenetsha paꞌquꞌ ƚewheꞌyeꞌyeꞌ. \m \v 25 Jukhew, isuꞌuniꞌƚha peꞌ ewheꞌyeliꞌƚ, in ƚunyeꞌjek haꞌ Cristo in qi in yisuꞌun peꞌ yijayan qa wetƚisƚiꞌij paꞌaj quꞌ nawaꞌmifi pekheweꞌen,\x * \xo 5:25 \xt Col 3:19; 1P 3:7; Jn 3:16; 1Co 13:1; 2Ts 2:13; Tit 2:14\x* \m \v 26 qe qaꞌ ƚeꞌsitseꞌ paꞌquꞌ ƚunyejeyeꞌ, qaꞌ nenliꞌjjuꞌ hik ƚunyeꞌj quꞌ nimpulijinjiꞌ paꞌquꞌ iweliꞌyeꞌ qe taꞌƚets keꞌ ƚeꞌlijei. \m \v 27 Hatsꞌinha quꞌ namtaxets paꞌ ƚewheꞌyejii, qaꞌ qiyiꞌija quꞌ ƚeꞌwiseꞌ pekheꞌ hik ƚunyeꞌj quꞌ ƚewheꞌyeꞌyeꞌ hikpeꞌ peꞌ week yijayan paꞌ Intata, ham ƚejiliꞌyeꞌ, hik ƚunyejei neꞌej witqhinatai in ham paꞌquꞌ tshxaalayiꞌijuꞌ qa week pakhapeꞌ iye uƚꞌaxeꞌ hamiꞌm, qe ƚeꞌwiisija yijatꞌij in ƚunyeꞌjek paꞌ hats yisuꞌun haꞌ Cristo, ham uƚꞌaxiꞌii.\x * \xo 5:27 \xt Jud 24\x* \m \v 28 Qa hik akaꞌ quꞌ ƚunyeꞌjeꞌ paꞌquꞌ jukheweꞌ nisuꞌun peꞌquꞌ ƚewheꞌyeꞌyeꞌ, in ƚunyeꞌjek ƚakhaꞌ in wetsuꞌunƚe. Pakhaꞌ quꞌ nisuꞌun peꞌquꞌ ƚewheꞌyeꞌyeꞌ qa ƚakhaꞌƚe in wetsuꞌunƚe. \m \v 29 Qe ham paꞌquꞌ nuten paꞌquꞌ ƚꞌeseꞌneꞌƚe, qe akaꞌ ƚeqfenyeꞌjij yijatꞌij, yekunhen qa yejeƚetsha iye, in ƚunyeꞌjek haꞌ Cristo in yejeƚetsha peꞌ hats yijayan, \m \v 30 qe inekhewel in jitajayan, ƚewekwekits paꞌ ƚꞌeseꞌn hakhaꞌan. \m \v 31 \qt Qa hik taꞌƚijupiꞌ paꞌquꞌ jukheweꞌ quꞌ niwejin paꞌquꞌ ƚatatayeꞌ qa peꞌquꞌ ƚeneneyeꞌ iye, maꞌ qa ewiꞌƚ naꞌniꞌƚiꞌ peꞌquꞌ ƚewheꞌyeꞌyeꞌ, qa hats niteꞌ hik ƚunyeꞌj quꞌ wetsjukꞌe, qe hats hik ƚunyeꞌj yijatꞌij quꞌ ewiꞌƚ paꞌquꞌ ƚꞌeseꞌneꞌ.\qt*\rq (Gn 2:24)\rq*\x * \xo 5:31 \xt 1P 3:1\x* \m \v 32 Tsikfeꞌlets in jutsitets ekeweꞌ hitꞌij, in hitꞌij ekeweꞌen tꞌejuyets paꞌ ƚunyeꞌjij haꞌ Cristo peꞌ hats yijayan.\x * \xo 5:32 \xt 1Co 2:7\x* \m \v 33 Qa hikƚe ƚunyeꞌj iye, week ewiƚei ekheweliꞌƚ quꞌ isuꞌuniꞌƚ iye peꞌ ewheꞌyeliꞌƚ, in ejunyejeyiꞌƚek in ƚewetsuꞌunƚiꞌiƚ. Qa peꞌ efuts, netkꞌenets qaꞌ niwqinhet iye paꞌquꞌ ƚewheꞌyeꞌyeꞌ. \c 6 \s Tꞌejuyets neꞌej witlits qa neꞌej witꞌalhei. \p \v 1 Witlits, in ƚijayaniꞌƚ haꞌ Yatsatꞌaxꞌinij, ekꞌeniꞌƚets peꞌ alheyiꞌƚ, qe hik akaꞌ yatsathen yijatꞌij.\x * \xo 6:1 \xt Pr 1:8; 6:20; 23:22; Col 3:20\x* \m \v 2 Qe kakhaꞌ yojo in naꞌl paꞌ yiwjutsiqen ineꞌm kekheweꞌ weꞌnikaꞌajjiꞌ wenitꞌij quꞌ jintaqsiijkii (mandamientos) yitꞌij: \qt —Ekꞌenets qaꞌ iwqinhet iye paꞌquꞌ atatayeꞌ qa peꞌquꞌ eneneyeꞌ iye,\qt* \m \v 3 \qt hatsꞌinha qaꞌ eꞌƚeꞌwiseꞌƚiꞌimkii, qa ijetaxiꞌij paꞌquꞌ eqe neƚuyeꞌ haꞌne seheꞌ epjiꞌ.—\qt*\rq (Ex 20:12)\rq* \m \v 4 Qa ekheweliꞌƚ witꞌalhei, hasuꞌuj inalketiꞌƚkii peꞌ elitsiꞌƚ, ijatsheniꞌƚij yijatꞌij quꞌ nenikfeꞌlets qaꞌnteꞌ netꞌekumeꞌets paꞌ niteꞌ yisuꞌun haꞌ Cristo, qaꞌ nenikfeꞌlets iye paꞌ yisuꞌun haꞌ Cristo qaꞌ naqsiijkii.\x * \xo 6:4 \xt Ro 10:19; He 12:5\x* \s Tꞌejuyets neꞌej witqejkunenhei qa neꞌej witqapatunits. \p \v 5 Tꞌithayii witƚinhei (esclavos), ekꞌeniꞌƚets peꞌ aqa patunitsiꞌƚ haꞌne seheꞌ epjiꞌ, iwqinhetiꞌƚ qaꞌ eꞌnijiweꞌyiꞌƚijuꞌƚ iye, qaꞌ weekiꞌijha peꞌ atawjetsiꞌƚ quꞌ iwqinhetiꞌƚ in ejunyejeyiꞌƚetsek haꞌ Cristo.\x * \xo 6:5 \xt Col 3:22; 1P 2:18; Fil 2:12; 2Co 9:11\x* \m \v 6 Hasuꞌuj in neꞌwenƚiꞌiƚ maꞌ qa ƚꞌithayiꞌyiꞌƚ, qe hik akaꞌ ƚunyejei peꞌ woꞌƚiꞌii quꞌ nisuꞌun eneꞌ jukhew, meꞌneeniƚiꞌha yijatꞌij in ekheweliꞌƚ ƚeqejkunenhei haꞌ Cristo, qa ƚaqsiiƚijkii weekijha peꞌ atawjetsiꞌƚ paꞌ yisuꞌun paꞌ Intata.\x * \xo 6:6 \xt Sal 143:10; Pr 16:9; Ga 1:4; Ef 1:9\x* \m \v 7 Isuꞌuniꞌƚha quꞌ ithayiꞌyiꞌƚiꞌm, hik eqjunyejeyiꞌiƚij quꞌ hakhayeꞌƚe Yatsatꞌaxꞌinij quꞌ ithayiꞌyiꞌƚiꞌm, qa niteꞌ eneꞌ jukhewƚe.\x * \xo 6:7 \xt Col 3:23\x* \m \v 8 Qe les ƚeꞌwis quꞌ menikfelitiꞌƚets in week ewiƚei hatseꞌ pakhaꞌ quꞌ naqsiijkii paꞌ ƚeꞌwis qaꞌ netis hatseꞌ haꞌ Yatsatꞌaxꞌinij, inyeꞌjƚuꞌ pakhaꞌƚe quꞌ ƚunyeꞌjeꞌ iꞌnƚiꞌi quꞌ witƚinekꞌe qa iꞌnƚiꞌi quꞌ niteꞌ witƚinekꞌe. \m \v 9 Qa ekheweliꞌƚ witqapatunits, hik akaꞌ iye aqsiꞌjiꞌƚijkii, hasuꞌuj ijiweikitiꞌƚkii peꞌ eqejkunenheyiꞌƚ, menikfelitiꞌƚets hakhaꞌ Yatsatꞌaxꞌinij iꞌnjiꞌ haꞌne waꞌs, hikhaꞌ yatsatꞌetsiꞌƚ ej qa ƚekhewel iye yatsatꞌetsij, qa ƚakhaꞌ iye week ƚeqjunyejeyij eneꞌ jukhew.\x * \xo 6:9 \xt Hch 4:29; 9:1; Col 3:25; 4:1\x* \s Peꞌ inwatlanhewots initjanetits. \p \v 10 Ewiꞌƚƚiꞌijha. Mowoꞌoƚii quꞌ neƚisiꞌƚij haꞌ Yatsatꞌaxꞌinij paꞌ ham ƚetꞌunhenyeꞌjiꞌijuꞌƚ ƚetꞌunhaꞌx.\x * \xo 6:10 \xt Hch 4:33\x* \m \v 11 Uyiꞌƚikꞌiphaꞌm peꞌ week atjanetitsiꞌƚ neƚisiꞌƚij paꞌ Intata, hatsꞌinha qaꞌnteꞌ neqenijaniꞌiƚ ej paꞌ ƚeꞌwejtitsiꞌ paꞌ inwoꞌmet.\x * \xo 6:11 \xt Pr 31:25; Ef 6:11-17\x* \m \v 12 Qe paꞌ inwatlanheyejei niteꞌ jitꞌejuyijuꞌƚ peꞌquꞌ jukheeweꞌƚe, qe jitꞌejuyijuꞌƚ yijatꞌij peꞌ inwoꞌmetets nekipjiꞌ haꞌne seheꞌ qa yaqsiijkii paꞌ qi uƚꞌax, qa peꞌ inwoꞌmetets tenekꞌenheꞌyipjiꞌ eneweꞌen, qa peꞌ inwoꞌmetets qits peꞌ ƚetꞌunhaxits, qa peꞌ inwoꞌmetets iꞌnjiꞌ naꞌ waꞌs.\x * \xo 6:12 \xt 1P 3:22; Mt 6:13; Jn 17:15; Ef 1:3,20; 2:6; 3:10; Fil 2:10; 3:3\x* \m \v 13 Qa hik taꞌƚijupiꞌ, uyiꞌƚikꞌiphaꞌm peꞌ week atjanetitsiꞌƚ neƚisiꞌƚij paꞌ Intata, hatsꞌinha qaꞌnteꞌ neqenijaniꞌiƚ ej paꞌquꞌ neƚuyejiꞌ quꞌ nenteꞌnilittax ewets paꞌ inwoꞌmet, qa in hats niteꞌ yeqenijaniꞌƚ ej, maꞌ qa hats niteꞌ naxiꞌƚ ej.\x * \xo 6:13 \xt 1Ts 5:8; 2Ti 4:15; 1P 5:9\x* \m \v 14 Matjanitheniꞌƚ, \qt eqelutsiꞌiƚjiꞌ paꞌ eqelutsaxiꞌƚ awatlanhewoꞌoƚ, hikpaꞌ paꞌ witjunyeꞌj yijaaꞌija,\qt*\rq (Is 11:5)\rq* \qt uyiꞌƚikꞌiphaꞌm paꞌ ejuijiwoꞌoƚ awatlanhewoꞌoƚ, hik pakhaꞌ paꞌ yatsathen witjunyeꞌj.\qt*\rq (Is 59:17)\rq*\x * \xo 6:14 \xt Pr 24:16; Fil 1:27; Jn 14:6; 1Jn 5:20; Mt 6:33; Ro 1:17; 2P 1:1; 1Ts 5:8\x* \m \v 15 Otsiƚjiꞌ \qt peꞌ otshilaxtiyiꞌƚ awatlanhewotsiꞌƚ, hik pekheweꞌ in hats aqꞌaxitsiꞌƚ quꞌ inkuꞌƚiꞌƚij ekeꞌ ƚeꞌsits wiꞌtlijei tꞌejuyets quꞌ jeꞌƚeꞌsitsiꞌiƚ wetjuꞌƚ paꞌ Intata\qt*\rq (Is 52:7)\rq* wiꞌtlijei tꞌejuyets haꞌ Jesús. \m \v 16 Qa niteꞌ ujaꞌxƚe ekeweꞌen, qe paꞌ eqwetshenekꞌijuꞌƚ iye atjanet (escudo), hikpaꞌ paꞌ niteꞌ eqekuyejeyiꞌƚij hikpaꞌ quꞌ nomhet pekheweꞌ tujjeꞌm ƚakjui paꞌ inwoꞌmet.\x * \xo 6:16 \xt Gn 15:1; Mt 8:10; Hch 3:16; Ro 1:8; 1Co 2:5; Ga 2:16; 1Ti 1:2; He 4:2; 2Ts 3:3\x* \m \v 17 Uyiꞌƚjiꞌjuꞌ paꞌ ikfeliyaxitsiꞌƚets in hats iꞌƚiyiꞌƚ, \qt maꞌ qa hik ƚunyeꞌj quꞌ uyiꞌƚjiꞌjuꞌ peꞌ otjojiikiꞌiƚ awatlanhewokiꞌiƚ.\qt*\rq (Is 59:17)\rq* Anatkiniꞌƚ ekeꞌ Intata ƚeꞌlijei hik ekeweꞌ ƚaqaꞌtsjikinet paꞌ Espíritu Santo.\x * \xo 6:17 \xt 1Ts 5:8; Mr 14:47; Sal 51:11; Jn 1:33; Hch 2:4; Ro 8:9; Ga 5:25; Tit 3:5; Ap 3:22\x* \fig |LB00196B.TIF|col|||Yejeyumtsenijupiꞌ peꞌ ƚeqhinatai ƚawatlanhewots paꞌ oqꞌophelinetsiꞌƚ Roma ƚeiƚeꞌ.|EPH 6:17\fig* \m \v 18 Paꞌ Espíritu Santo neꞌfeniꞌƚij quꞌ iyiniꞌƚets paꞌ Intata, qaꞌ hasuꞌuj iliꞌiƚij, matjanitheniꞌƚha. Hasuꞌuj iliꞌiƚij quꞌ iyiniꞌƚipjiꞌkii peꞌ hats ejefetsiꞌƚipjiꞌ paꞌ Intata.\x * \xo 6:18 \xt Mt 5:44; Hch 12:12; Jud 20; Pr 6:4\x* \m \v 19 Qa yakhap iye quꞌ iyiniꞌƚyipjiꞌkii, hatsꞌinha qa kꞌiyetjiꞌij qa paꞌ Intata qaꞌ nesƚisij peꞌquꞌ hitꞌij, qaꞌ ham iye paꞌquꞌ yijiweyaꞌxeꞌkii quꞌ henfel qaꞌ ninikfeꞌl ekeweꞌ niteꞌ hayiits quꞌ nanaꞌl paꞌquꞌ nenikfeꞌlets ƚeꞌsits wiꞌtlijei tꞌejuyets haꞌ Jesús.\x * \xo 6:19 \xt 2Co 3:12\x* \m \v 20 Qa akaꞌan in ƚunyeꞌj, qa yakhaꞌ qa yeꞌwitqꞌithinenek hoꞌyopheꞌƚtiꞌyij eneꞌ foƚoƚikꞌil. Iyiniꞌƚyipjiꞌ hatsꞌinha quꞌ ham yijiweyaꞌxeꞌkii quꞌ henfel ekeweꞌen.\x * \xo 6:20 \xt 2Co 5:20\x* \s Wetfel paꞌ Pablo. \p \v 21 Qa nakhaꞌ inejefe Tíquico, ƚeꞌwis ƚeqꞌithayinenek iye haꞌ Yatsatꞌaxꞌinij, hik nakhaꞌ quꞌ week nefeliƚiꞌm hatseꞌ, hatsꞌinha quꞌ enikfeꞌljiiƚetsek paꞌn yijunyeꞌjkii qa ƚekpaꞌ haqsiijkii.\x * \xo 6:21 \xt Tit 3:12\x* \m \v 22 Heꞌnukiniꞌƚ ei qe qaꞌ enikfeꞌljiiƚetsek paꞌn yijunyejeyiꞌƚkii hatsꞌinha quꞌ nisimetsin qaꞌ nakakƚin iye peꞌ atawjetsiꞌƚ.\x * \xo 6:22 \xt Lc 16:25; Col 4:8\x* \m \v 23 Paꞌ witꞌikesimeyaꞌxƚekii quꞌ naꞌniꞌƚ ejupkii qa pakhaꞌ iye witeqsuꞌunkaꞌx weekiꞌƚ paꞌnteꞌ witqekuyeꞌj taꞌƚets paꞌ Intata Dios qa haꞌ Yatsatꞌaxꞌinij Jesucristo.\x * \xo 6:23 \xt Mt 5:16; 11:27; Lc 11:13; Jn 8:42\x* \m \v 24 Paꞌ ƚeqiꞌfenkeyeꞌj paꞌ Intata quꞌ naꞌniꞌƚ ejupkii ekheweliꞌƚ pekheweꞌ niteꞌ naqatsitꞌij in yisuꞌunija haꞌ Yatsatꞌaxꞌinij Jesucristo.