1
00:00:05,000 --> 00:00:11,640
Jee sáá kua̱jia̱ꞌa Jesús, jee niniꞌ re̱ꞌ ɨɨn te̱e kuáá ne̱ nkaku‑u.

2
00:00:11,640 --> 00:00:29,220
Jee rá te̱e súkuáꞌa re̱ꞌ ráa ni̱ka̱tu̱ꞌún ráa re̱ꞌ, jee nkachiꞌ ráa: ―Mestrúꞌ, ¿né ɨɨn nsa̱ꞌá kua̱chi, á te̱e yaꞌá áxí tátáꞌ re̱ꞌ jín nánáꞌ re̱ꞌ nsa̱ꞌá kua̱chi, ya̱ nkaku kuáá re̱ꞌ? ―nkachiꞌ ráa.

3
00:00:29,220 --> 00:00:49,520
Jee nna̱xiníkó Jesús: ―Nsú jie̱ꞌe̱ꞌ ya̱ nsa̱ꞌá te̱e yaꞌá kua̱chi ni nsú jie̱ꞌe̱ꞌ tátáꞌ re̱ꞌ jín nánáꞌ re̱ꞌ kúvi‑i, chisaꞌ nkaku re̱ꞌ sukuán sáva stúvi Ndiosíꞌ nu̱u̱nꞌ rá ñɨvɨ rá tiñu ñáꞌnú ya̱ saꞌá re̱ꞌ nu̱u̱nꞌ te̱e yaꞌá.

4
00:00:49,520 --> 00:01:07,400
Maáórán íyó saꞌá‑ó tiñu maáréꞌ ya̱ nchu̱ichí re̱ꞌ nuꞌuꞌ va̱ji ni̱ꞌ, ni kúvi kuéntáꞌ nuví, chi kiji tiempúꞌ kuéntáꞌ nu̱u̱nꞌ neenꞌ kuéntáꞌ yakuááꞌ jee ni ɨɨn ñɨvɨ nkúvi satíñú ka̱ꞌ.

5
00:01:07,400 --> 00:01:19,000
Chi ni nééꞌ ni̱ꞌ nu̱u̱nꞌ ñɨ̱vɨ́ yaꞌá, jee ñuꞌunꞌ kúvi ni̱ꞌ nu̱u̱nꞌ rá ñɨvɨ ñɨ̱vɨ́ ya̱ nstúúnꞌ ni̱ꞌ iniꞌ ánímaꞌ ráa ―nkachiꞌ Jesús.

6
00:01:19,000 --> 00:01:31,500
Jee sáá nkuvi nkachiꞌ re̱ꞌ sukuán, jee ntiesɨ̱ɨ́ re̱ꞌ nu̱u̱nꞌ ñu̱ꞌún, jee nsa̱ꞌá re̱ꞌ ne̱ꞌyu̱ꞌ jín ntésɨ́ɨ́ re̱ꞌ. Jee nkɨɨnꞌ re̱ꞌ ne̱ꞌyu̱ꞌ vá nu̱u̱nꞌ rá nchinúún te̱e kuáá vá.

7
00:01:31,500 --> 00:01:57,260
Jee nkachiꞌ re̱ꞌ nu̱u̱nꞌ te̱e vá: ―Kuáꞌán nakete nú nu̱u̱nꞌ nú nu̱u̱nꞌ pila naní Siloé nu̱u̱nꞌ ñúꞌún nute. (Tu̱ꞌun Siloé kuíni kachiꞌ Ya̱ Nchu̱ichí.) Saájee kua̱ꞌa̱nꞌ te̱e kuáá vá, jee nna̱kete‑e nu̱u̱nꞌ‑u, jee nnu̱nijinꞌ rá titɨ nchinúún‑u jee nni̱kó‑o kua̱noꞌonꞌ‑o.

8
00:01:57,260 --> 00:02:20,340
Saájee rá ñɨvɨ ya̱ nééꞌ yatin nu̱u̱nꞌ nééꞌ veꞌi re̱ꞌ, jín rá inka ñɨvɨ ya̱ niniꞌ ráa maa nékúvi ya̱ níkanꞌ re̱ꞌ kutaꞌviꞌ, jee jíkátu̱ꞌún táꞌán ráa, jee nkachiꞌ ráa: ―¿Á nsú te̱e yaꞌá kúvi ya̱ jiákuneeꞌ yaꞌá jee jíkánꞌ‑a kutaꞌviꞌ‑i? ―nkachiꞌ ráa.

9
00:02:20,340 --> 00:02:38,840
Jee sava ráa ka̱ꞌ káchíꞌ: ―Suvire̱ꞌ kúvi‑i. Jee sava rá inka ka̱ꞌ káchíꞌ: ―Ntu̱ví. Soo kua̱ꞌ íyó te̱e kuáá vá sukuán íyó‑o ―nkachiꞌ ráa. Jee nkachiꞌ te̱e vá: ―Nuꞌuꞌ kúvi‑i.

10
00:02:38,840 --> 00:02:46,400
Saájee nkachiꞌ rá ñɨvɨ vá nu̱u̱nꞌ re̱ꞌ: ―¿Na̱sa nkuvi jee nnu̱nijinꞌ rá titɨ nchinúún nú rúja?

11
00:02:46,400 --> 00:03:11,500
Jee nna̱xiníkó re̱ꞌ: ―Te̱e ya̱ naní Jesús vá, nsa̱ꞌá re̱ꞌ ne̱ꞌyu̱ꞌ, jee nkɨɨnꞌ re̱ꞌ maa rá nchinúún ni̱ꞌ, jee nkachiꞌ re̱ꞌ nu̱u̱nꞌ ni̱ꞌ ya̱ kuáꞌán nu̱u̱nꞌ pila nute Siloé, jee nakete nú nu̱u̱nꞌ nú. Jee ña̱ꞌa̱nꞌ ni̱ꞌ, jee nna̱kete ni̱ꞌ nu̱u̱nꞌ ni̱ꞌ, jee nna̱kune̱ꞌyá ni̱ꞌ ―nkachiꞌ re̱ꞌ.

12
00:03:11,500 --> 00:03:23,160
Jee ni̱ka̱tu̱ꞌún ráa re̱ꞌ, jee nkachiꞌ ráa: ―¿Né núꞌ íyó te̱e yaꞌá rúja? Jee nkachiꞌ re̱ꞌ: ―Ntu̱ví jíníꞌ ni̱ꞌ ―nkachiꞌ re̱ꞌ.

13
00:03:23,160 --> 00:03:31,720
Saájee ña̱na̱ka rá ñɨvɨ vá te̱e ya̱ nkuvi te̱e kuáá nékúvi nu̱u̱nꞌ rá te̱e yɨ́ꞌɨ́ ñujiínꞌ fariseo.

14
00:03:31,720 --> 00:03:43,000
Jee ki̱vɨ̱ꞌ nájiáví kúvi ki̱vɨ̱ꞌ sáá nsa̱ꞌá Jesús ne̱ꞌyu̱ꞌ vá ya̱ ña̱tíñú re̱ꞌ jee nna̱saꞌá nijinꞌ re̱ꞌ nu̱u̱nꞌ te̱e kuáá vá.

15
00:03:43,000 --> 00:04:07,200
Jee tukuni rá te̱e fariseo vá ni̱ka̱tu̱ꞌún ráa máá te̱e vá na̱sa nkuvi jee nna̱kune̱ꞌyá re̱ꞌ. Jee nkachiꞌ re̱ꞌ nu̱u̱nꞌ ráa: ―Ntee Jesús ne̱ꞌyu̱ꞌ nu̱u̱nꞌ rá nchinúún ni̱ꞌ, jee nna̱kete ni̱ꞌ nu̱u̱nꞌ ni̱ꞌ, jee nkuvi nna̱kune̱ꞌyá ni̱ꞌ ―nkachiꞌ te̱e ya̱ nna̱kune̱ꞌyá vá.

16
00:04:07,200 --> 00:04:35,200
Saájee sava rá te̱e fariseo vá nkachiꞌ: ―Te̱e vá nsú ne̱ nu̱u̱nꞌ Ndiosíꞌ va̱ji re̱ꞌ, chi ntu̱ví néñu̱ꞌun re̱ꞌ ki̱vɨ̱ꞌ nájiáví. Jee sava rá inka ka̱ꞌ nkachiꞌ: ―¿Na̱sa kúvi saꞌá te̱e íyó kua̱chi seña a̱nasɨ́ ííꞌ suꞌva rúja? ―nkachiꞌ ráa. Jee sɨ́ɨ́n sɨ́ɨ́n jiáni iniꞌ ɨɨn inka ráa jie̱ꞌe̱ꞌ Jesús.

17
00:04:35,200 --> 00:05:00,400
Saájee tukuni nkachiꞌ ráa nu̱u̱nꞌ te̱e nkuvi te̱e kuáá vá: ―¿Na̱sa káchíꞌ noꞌó jie̱ꞌe̱ꞌ te̱e ya̱ nsa̱ꞌá ya̱ nnu̱nijinꞌ rá titɨ nchinúún nú? Jee nkachiꞌ te̱e ya̱ nkuvi te̱e kuáá vá: ―Kúvi re̱ꞌ ɨɨn te̱e ya̱ nákani tu̱ꞌun kéne yuꞌú Ndiosíꞌ ―nkachiꞌ te̱e vá.

18
00:05:00,400 --> 00:05:16,360
Soo ntu̱ví jínúꞌ iniꞌ rá te̱e kúñáꞌnú nu̱u̱nꞌ ñuunꞌ Israel ya̱ nkuvi te̱e vá ɨɨn te̱e kuáá jee nna̱kune̱ꞌyá re̱ꞌ, ne̱kua̱ꞌ nkana ráa tááꞌ jín náánꞌ te̱e ya̱ nna̱kune̱ꞌyá vá.

19
00:05:16,360 --> 00:05:37,260
Jee ni̱ka̱tu̱ꞌún ráa rává, jee nkachiꞌ ráa nu̱u̱nꞌ rává: ―¿Á se̱ꞌya rán kúvi te̱e yaꞌá, ya̱ káchíꞌ rán ya̱ nkaku kuáá re̱ꞌ? Saájee, ¿na̱sa nkuvi ya̱ néꞌyá re̱ꞌ vitan résa? ―nkachiꞌ rá fariseo vá.

20
00:05:37,260 --> 00:05:47,560
Saáva nna̱xiníkó tááꞌ re̱ꞌ jín náánꞌ re̱ꞌ jee nkachiꞌ ráa: ―Jíníꞌ ránꞌ ya̱ se̱ꞌya ránꞌ kúvi te̱e yaꞌá, jee nkaku kuáá re̱ꞌ.

21
00:05:47,560 --> 00:06:12,160
Soo vitan jee ntu̱ví jíníꞌ ránꞌ na̱sa nkuvi ya̱ nákune̱ꞌyá re̱ꞌ, ni ntu̱ví jíníꞌ ránꞌ né ɨɨn nsa̱ꞌá ya̱ nnu̱nijinꞌ rá nchinúún re̱ꞌ. Ka̱ka̱tu̱ꞌún rán maáréꞌ, kuíkáꞌ chi te̱e ya̱ ñáꞌnú kúvi re̱ꞌ jee maáréꞌ kúvi kachiꞌ re̱ꞌ jie̱ꞌe̱ꞌ maáréꞌ ―nkachiꞌ tááꞌ re̱ꞌ jín náánꞌ re̱ꞌ.

22
00:06:12,160 --> 00:06:52,760
Jee rá tu̱ꞌun yaꞌá nkachiꞌ tááꞌ re̱ꞌ jín náánꞌ re̱ꞌ chi yúꞌví ráa néꞌyá ráa rá te̱e kúñáꞌnú nu̱u̱nꞌ rá ñɨvɨ Israel, chi ya nna̱túꞌún rá te̱e kúñáꞌnú nu̱u̱nꞌ rá ñɨvɨ Israel vá ya̱ retú néni ɨɨn ñɨvɨ jiáꞌayuꞌú ya̱ Jesús kúvi Cristo, [ya̱ nchu̱ichí Ndiosíꞌ maa sáva tatúníꞌ‑i nu̱u̱nꞌ ñɨ̱vɨ́], yukuán jee tavaꞌ ráa ñɨvɨ vá rá veꞌi sinagoga nu̱u̱nꞌ kútútú rá ñɨvɨ Israel, jee nsáꞌ ku̱ꞌva ráa ka̱ꞌ ki̱vɨ ñɨvɨ vá iniꞌ veꞌi sinagoga yukuán.

23
00:06:52,760 --> 00:07:01,720
Jee saáva nkachiꞌ tááꞌ re̱ꞌ jín náánꞌ re̱ꞌ ya̱: “Ka̱ka̱tu̱ꞌún rán maáréꞌ, kuíkáꞌ chi te̱e ya̱ ñáꞌnú kúvi re̱ꞌ.”

24
00:07:01,720 --> 00:07:23,700
Saájee ya̱ uvíꞌ íchí tukuni nna̱kana ráa te̱e ya̱ nkuvi te̱e kuáá vá, jee nkachiꞌ ráa nu̱u̱nꞌ re̱ꞌ: ―Nakuetúꞌún Ndiosíꞌ jie̱ꞌe̱ꞌ ya̱ káchíꞌ nú ya̱ naáꞌ ichinúúnꞌ re̱ꞌ, soo jíníꞌ ránꞌ ya̱ te̱e vá jee te̱e kua̱chi kúvi‑i ―nkachiꞌ ráa.

25
00:07:23,700 --> 00:07:44,360
Saájee nna̱xiníkó re̱ꞌ: ―Ntu̱ví jíníꞌ ni̱ꞌ retú te̱e íyó kua̱chi kúvi te̱e yukuán. Kua̱chi vá jíníꞌ ni̱ꞌ ɨɨn tiñu ni, ya̱ nkuvi ni̱ꞌ ɨɨn te̱e kuáá nékúvi, jee ntañúꞌún jee néꞌyá ni̱ꞌ.

26
00:07:44,360 --> 00:07:56,220
Saájee nkachiꞌ ráa nu̱u̱nꞌ re̱ꞌ: ―¿Ná nsa̱ꞌá re̱ꞌ jín noꞌó? ¿Na̱sa nsa̱ꞌá re̱ꞌ nnu̱nijinꞌ rá nchinúún nú rúja? ―nkachiꞌ ráa.

27
00:07:56,220 --> 00:08:22,000
Jee nna̱xiníkó re̱ꞌ nu̱u̱nꞌ ráa: ―Ya nkachiꞌ ni̱ꞌ maa nu̱u̱nꞌ rán, jee ntu̱ví ntɨ́ɨn kuéntáꞌ rán maa. ¿Na̱ jie̱ꞌe̱ꞌ chi kuíni rán teso̱ꞌo tuku rán tu̱ꞌun káchíꞌ ni̱ꞌ? ¿Á nsáꞌ suni kuíni rán kunikɨnꞌ rán maa sáva sukuáꞌa‑a ránoꞌó rúja? ―nkachiꞌ re̱ꞌ.

28
00:08:22,000 --> 00:08:39,720
Saájee ntenu̱u̱nꞌ ráa re̱ꞌ, jee nkachiꞌ ráa: ―Noꞌó chi vá níkɨ́nꞌ nú súkuáꞌa te̱e vá noꞌó. Soo ránuꞌuꞌ chi káníjiá ránꞌ Moisés chi níkɨ́nꞌ ránꞌ tu̱ꞌun re̱ꞌ jee súkuáꞌa ránꞌ maa.

29
00:08:39,720 --> 00:08:53,320
Ránuꞌuꞌ chi jíníꞌ ránꞌ ya̱ nkaꞌanꞌ Ndiosíꞌ jín Moisés. Soo jie̱ꞌe̱ꞌ te̱e yukuán, chi ni ntu̱ví jíníꞌ ránꞌ né núꞌ va̱ji re̱ꞌ ―nkachiꞌ ráa.

30
00:08:53,320 --> 00:09:09,200
Saájee nna̱xiníkó te̱e vá, jee nkachiꞌ‑i nu̱u̱nꞌ ráa: ―Na̱ ka̱ꞌ xtívɨ́‑ɨ xi̱ni̱ꞌ ni̱ꞌ ya̱ ntu̱ví jíníꞌ rán ne̱ núꞌ va̱ji re̱ꞌ, soo nsa̱ꞌá re̱ꞌ nnu̱nijinꞌ rá nchinúún ni̱ꞌ.

31
00:09:09,200 --> 00:09:30,000
Jee jíníꞌ‑ó ya̱ Ndiosíꞌ ntu̱ví tɨ́ɨn kuéntáꞌ re̱ꞌ rá tu̱ꞌun jíkánꞌ táꞌvíꞌ rá ñɨvɨ íyó kua̱chi nu̱u̱nꞌ re̱ꞌ. Soo retú ɨɨn ñɨvɨ ya̱ ñúyúꞌví iniꞌ‑i Ndiosíꞌ, jee retú saꞌá‑a ya̱ sáni kuíni re̱ꞌ, saájee tɨ́ɨn kuéntáꞌ re̱ꞌ maa.

32
00:09:30,000 --> 00:09:44,740
Chi ne̱ tiempúꞌ xíꞌnañúꞌún ya̱ ña̱ko̱o ñɨ̱vɨ́ yaꞌá jín ne̱ ntañúꞌún, jee ni ntu̱ví jíníꞌ kuitɨꞌ‑ó ya̱ nnu̱nijinꞌ rá nchinúún ɨɨn ñɨvɨ ya̱ nkaku kuáá.

33
00:09:44,740 --> 00:09:52,640
Jee retánꞌ nsú ne̱ nu̱u̱nꞌ Ndiosíꞌ va̱ji te̱e yaꞌá, ntu̱náꞌ kúvi saꞌá re̱ꞌ.

34
00:09:52,640 --> 00:10:20,100
Saájee nna̱xiníkó ráa, jee nkachiꞌ ráa nu̱u̱nꞌ re̱ꞌ: ―Noꞌó chi ne̱ ki̱vɨ̱ꞌ nkaku nú jee ne̱ íyó chitú kanáa noꞌó jín kua̱chi. Jee, ¿á noꞌó xínéꞌénꞌ nú nu̱u̱nꞌ ránuꞌuꞌ rúja? ―nkachiꞌ ráa, jee íchí ntavaꞌ ráa re̱ꞌ iniꞌ veꞌi sinagoga vá ya̱ ni ntu jiáꞌa ráa ka̱ꞌ ki̱vɨ re̱ꞌ maa.

35
00:10:20,100 --> 00:10:43,160
Jee nteso̱ꞌo Jesús ya̱ íchí ntavaꞌ ráa te̱e vá veꞌi sinagoga nu̱u̱nꞌ kútútú rá ñɨvɨ Israel. Jee sáá nna̱ketáꞌán Jesús maa, jee nkachiꞌ re̱ꞌ nu̱u̱nꞌ‑u: ―¿Á kúneí iniꞌ nú [Se̱ꞌya Ndiosíꞌ]?, ya̱ nta̱jí Ndiosíꞌ maa nu̱u̱nꞌ ñɨ̱vɨ́ sáva kuvi re̱ꞌ Se̱ꞌya Ñɨvɨ.

36
00:10:43,160 --> 00:10:54,000
Jee nna̱xiníkó te̱e vá, jee nkachiꞌ‑i: ―¿Né ɨɨn kúvi re̱ꞌ, kátáta, sáva kuneí iniꞌ ni̱ꞌ maa? ―nkachiꞌ‑i.

37
00:10:54,000 --> 00:11:04,720
Jee nkachiꞌ Jesús nu̱u̱nꞌ‑u: ―Ya niniꞌ nú maa, chi nuꞌuꞌ ya̱ káꞌánꞌ jín nú kúvi‑i ―nkachiꞌ Jesús.

38
00:11:04,720 --> 00:11:15,450
Saájee nkachiꞌ te̱e vá: ―Kúneí iniꞌ ni̱ꞌ noꞌó, I̱toꞌoꞌ ni̱ꞌ ―nkachiꞌ‑i, jee nneñu̱ꞌun‑u Jesús.

39
00:11:15,450 --> 00:11:48,340
Jee nkachiꞌ Jesús: ―Nuꞌuꞌ jee va̱ji ni̱ꞌ iniꞌ ñɨ̱vɨ́ yaꞌá, sáva kenta sanáaꞌ ni̱ꞌ kua̱chi ñɨvɨ ñɨ̱vɨ́ yaꞌá. Chi rá ñɨvɨ ya̱ kuéntáꞌ kuáá, jee va̱ji ni̱ꞌ sáva ki̱ku̱ꞌun iniꞌ ráa ya̱ naáꞌ jie̱ꞌe̱ꞌ nuꞌuꞌ, kuéntáꞌ nakune̱ꞌyá ráa. Jee sáva ráa ñɨvɨ ya̱ jiáni iniꞌ ráa ya̱ jiáku̱ꞌun iniꞌ ráa ya̱ naáꞌ jee kenta kuéntáꞌ kukuáá ráa.

40
00:11:48,340 --> 00:12:09,620
Jee sava rá te̱e ya̱ yɨ́ꞌɨ́ ñujiínꞌ fariseo vá ya̱ íñɨ́ ráa nu̱u̱nꞌ íñɨ́ Jesús, jee nteso̱ꞌo ráa tu̱ꞌun yaꞌá ya̱ nkachiꞌ Jesús, jee nkachiꞌ ráa nu̱u̱nꞌ re̱ꞌ: ―¿Á suni ránuꞌuꞌ kúvi ránꞌ kuéntáꞌ te̱e kuáá résa? ―nkachiꞌ ráa.

41
00:12:09,620 --> 00:12:29,520
Jee nkachiꞌ Jesús nu̱u̱nꞌ ráa: ―Retánꞌ kúvi rán kuéntáꞌ te̱e kuáá, saájee nsáꞌ kuniso rán kua̱chi rán. Soo jie̱ꞌe̱ꞌ ya̱ káchíꞌ rán ya̱ “néꞌyá ránꞌ” jee kínóo kua̱chi rán jín rán ―nkachiꞌ Jesús.