\id MRK
\h Marcos
\toc1 Marcos
\mt2 EL SANTO EVANGELIO SEGUN SAN MARCOS 
\mt TUꞌUN VAꞌA NI CHAA SAN MARCOS
\c 1
\s Juan, cha̱a skuánducha
\p
\v 1 Yáꞌa kéjáꞌá túꞌun va̱ꞌa máá Jesucristo, Se̱ꞌe Dios.
\v 2 Te súan ni̱ chaa Isaías tutu̱, chi cha̱a jáni tu̱ꞌun Dios ni̱ kuu‑de sáá: Kuni so̱ꞌo‑ró, chi̱ tájí‑rí ndajáꞌa̱‑rí kuxnúú‑de jaa̱‑de sátu̱ꞌa‑de ichi‑ro.
\v 3 Te ndajáꞌa̱‑ún, kana jaa‑de onde̱ nuu̱ ñúꞌun téꞌé: Sátu̱ꞌa‑ró íchi máá Jítoꞌo̱‑yo̱ te sándóó‑ró íchi‑yá, achi̱‑de, áchí Isaías.
\v 4 Te Juan, ni̱ skuánducha‑dé onde̱ nuu̱ ñúꞌun téꞌé. Te ni̱ jani‑de tu̱ꞌun jánducha jíín túꞌun nakani ini̱, náva̱ꞌa sáꞌa Dios tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱ kuáchi.
\v 5 Te ni̱ cha̱koyo ta̱ká ña̱yɨvɨ ndáñúu̱ Judea, jíín táká ña̱yɨvɨ ñúu̱ Jerusalén. Te ni̱ skuánducha‑dé‑i ini̱ yu̱cha Jordán. Te kánakani ndaa̱‑i kua̱chi‑i yúan.
\v 6 Te saꞌma ní ñu̱ꞌun Juan ni̱ kuu ixi camello, jíín ɨ́ɨn sánchi̱i ñii núꞌni̱ chi̱i‑de. Te ni̱ yee‑dé ndɨkuáꞌyú jíín ndúxi yoko̱ yuku.
\v 7 Te ni̱ jani‑de tu̱ꞌun: Ichi yatá‑rí va̱i ɨɨn Iꞌa̱ kúñáꞌnu‑ga̱ vásá rúu̱, ja̱ tú kúñáꞌnu‑ri̱ jukui̱ta ndee‑ri̱ te ndájí‑rí ñii yíꞌi ndija̱n‑yá, áchí‑de.
\v 8 Te ruu̱, chi̱ jíín ndúcha skuánducha‑rí róó jínáꞌan‑ró, ko Iꞌa̱‑ún, chi̱ jíín Espíritu Santo skuánducha‑yá róó, áchí Juan.
\s Ja̱ ní janducha Jesús ni̱ sáꞌa Juan
\p
\v 9 Te ni̱ kuu kɨvɨ̱. Te Jesús, ni̱ kenda‑ya̱ ñúu̱ Nazaret ndañúu̱ Galilea. Te ni̱ janducha‑yá ni̱ sáꞌa Juan ini̱ yu̱cha Jordán.
\v 10 Te ni̱ nana‑ni‑ya̱ iní nducha‑ún. Te ni̱ jini̱‑ya̱ já ní nuña andɨ́vɨ́. Te Espíritu ni̱ jungava sɨkɨ̱‑yá nátu̱ꞌun paloma.
\v 11 Te ichi ándɨ́vɨ́ ní kenda ɨɨn tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n: Máá‑ró kúu Se̱ꞌe‑ri̱, te kúndáꞌú ini̱‑ri̱ róó. Te kúsɨɨ̱ iní‑ri̱ jíín‑ró. Achí.
\s Sɨkɨ̱ já ní jito nchaa̱ táꞌan Satanás jíín‑yá
\p
\v 12 Yúan‑na te máá Espíritu, ni̱ chundáꞌá‑ni‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ ondé ñuꞌun téꞌé.
\v 13 Te ni̱ kanchaa̱‑ya̱ núu̱ ñúꞌun téꞌé yúan uu̱ xiko kɨvɨ̱, te vásá ní jito nchaa̱ táꞌan Satanás jíín‑yá. Te ni̱ kandee‑ya̱ jíín kɨ́tɨ xáa̱n. Te máni ndajáꞌa̱ ándɨ́vɨ́ ní ka̱jatíñu nuu̱‑yá.
\s Ndasa ni̱ kejáꞌá Jesús jáni‑ya̱ túꞌun
\p
\v 14 Yúan‑na te onde̱ ni̱ kɨ̱vɨ Juan veka̱a, te ni̱ jaa̱ Jesús ndañúu̱ Galilea, jáni‑ya̱ túꞌun va̱ꞌa Dios.
\v 15 Te ni̱ kachi̱‑ya̱: A ni̱ ji̱nu kɨvɨ̱, te a yani koo ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu. Nakani ini̱ jínáꞌan‑ró, te kandíja‑ró túꞌun va̱ꞌa‑ya̱.
\s Ja̱ ní kana‑ya̱ xiní kúu̱n táꞌa̱n cha̱a
\p
\v 16 Te ni̱ ja̱ꞌa‑ya̱ xíin mar Galilea kuaꞌa̱n‑ya̱. Te ni̱ jini̱‑ya̱ núu̱ Simón jíín ñaní‑de Andrés, káskuíta kaꞌnu‑de ñunu‑dé ini̱ mar, chi cha̱a kátɨɨn ti̱yáká kákuu‑de.
\v 17 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín‑de: Kundiki̱n ruu̱ kikoyo‑ró, te ná násáꞌa‑ri̱ róó cha̱a tɨɨn ña̱yɨvɨ. Achí‑ya̱.
\v 18 Yúan‑na te ni̱ ka̱xndóo‑ni‑de ñunu‑dé. Te ni̱ kandiki̱n‑de‑ya̱.
\v 19 Te ni̱ jika‑ya̱ ɨ́ɨn tíꞌlí‑ga̱. Te ni̱ jini̱‑ya̱ núu̱ Jacobo jíín ñaní‑de Juan. Se̱ꞌe Zebedeo kákuu cha̱a‑ún. Suni káꞌi̱in cha̱a‑ún ini̱ barco, kánakuꞌni̱‑de ñunu‑dé.
\v 20 Te ni̱ kana‑ni‑ya̱ xiní‑dé. Te ni̱ ka̱skéndo̱o‑de táa̱‑de Zebedeo ini̱ barco‑ún jíín mozo‑de, te kua̱ngoyo‑de yata̱‑yá.
\s Ja̱ ní keñiꞌin‑ya̱ tachí kíni
\p
\v 21 Te ni̱ kɨ̱vɨ koyo‑de ini̱ ñuu̱ Capernaum. Te ta̱ká kɨvɨ̱ ndéta̱tú ni̱ kɨ̱vɨ‑ni Jesús ini̱ ve̱ꞌe sinagoga, te ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun.
\v 22 Te ni̱ ka̱naa ini‑i kájini so̱ꞌo‑i tu̱ꞌun stáꞌa̱n‑ya̱, chi ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ nátu̱ꞌun cha̱a ndíso tíñu, nasu̱ nátu̱ꞌun cha̱a káchaa tutu̱.
\v 23 Te ini̱ ve̱ꞌe sinagoga‑ún kándee ɨɨn cha̱a táꞌa̱n tachi̱ kíni. Te cha̱a‑ún, ni̱ kana kóꞌó‑de:
\v 24 Na̱ún kuní‑ní jíín‑ná jínáꞌan‑ná, Jesús ñuu̱ Nazaret. Va̱i‑ní xnáa‑ní náá náún. A jiní‑ná na̱ níí kúu, cha̱a íó ndoo nuu̱ Dios, áchí.
\v 25 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá jíín: Kasu̱ yuꞌu‑ro, te kenda‑ró‑de, áchí‑ya̱.
\v 26 Te máá tachí kíni‑ún, xaa̱n ní jaꞌni yíꞌí cháa‑ún. Te ni̱ kana jíkóꞌó. Te ni̱ kenda kuaꞌa̱n ini̱‑de.
\v 27 Te ndivii‑í ni̱ ka̱naa iní‑i kánde̱ꞌé‑i. Te kánda̱tu̱ꞌún máá‑i: Na̱ún kúu ya̱ꞌá. Tu̱ꞌun jáá kúu náún, chi̱ táꞌú níꞌin‑de tiñu nuu̱ tachí kíni, te kájandatu̱ nuu̱‑dé, áchí‑i.
\v 28 Te ni̱ jicha̱ nu̱u‑ni tu̱ꞌun‑ya̱ kuáꞌa̱n nɨ́ɨ́ táká ndañúu̱ ja̱ ní jíkó ndúu̱ yuñúu̱ Galilea.
\v 29 Te ni̱ ka̱ndenda‑ni‑ya̱ iní ve̱ꞌe sinagoga. Te ni̱ cha̱koyo‑ya̱ jíín Jacobo jíín Juan onde̱ veꞌe Simón jíín Andrés.
\v 30 Te náchi̱só Simón, kátúu‑ñá yíꞌi ki̱ji‑ña. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑ni‑de jíín‑yá ndasa kuu máá‑ña.
\v 31 Yúan‑na te ni̱ jaa̱‑ya̱. Te ni̱ tɨɨn‑ya̱ ndáꞌa‑ñá. Te ni̱ ndukani‑ya̱‑ñá. Te ni̱ kee‑ni ki̱ji‑ún‑ña. Te ni̱ jatíñu‑ña núu̱‑yá jínáꞌan‑ya̱.
\s Ja̱ ní nasáva̱ꞌa‑ya̱ kuáꞌa̱ ñáyɨvɨ kákuꞌu̱
\p
\v 32 Te nuu̱ ní ini, ni̱ ke̱e ndika̱ndii, te ni̱ cha̱koyo cha̱a kándi̱so ña̱yɨvɨ kákuꞌu̱, jíín ñáyɨvɨ táꞌa̱n tachi̱ kíni.
\v 33 Te ta̱ká ña̱yɨvɨ ñúu̱‑ún, ni̱ ka̱kutútú‑i yuxéꞌé yúan.
\v 34 Te ni̱ nasáva̱ꞌa‑ya̱ kuáꞌa̱ ñáyɨvɨ kákuꞌu̱ tɨnɨ̱ nuu̱ kuéꞌe̱. Te ni̱ kiñiꞌin‑ya̱ kuáꞌa̱ tachí kíni kájaꞌa̱n. Te tú ní jáꞌa‑ya̱ túꞌun kaꞌa̱n tachi̱ kíni‑ún, chi̱ a kájini̱‑ún‑yá.
\s Ja̱ ní jika̱n taꞌu̱‑yá nuu̱ ñúꞌun téꞌé
\p
\v 35 Te ñaꞌa̱n xaa̱n ní nduko̱o‑ya̱, onde̱ ná íñaa‑gá. Te ni̱ kenda‑ya̱ te kuaꞌa̱n‑ya̱ ɨ́ɨn lugar ñuꞌun téꞌé. Te yúan ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá.
\v 36 Te Simón jíín cháa káxiu̱kú jíín‑de, ni̱ kandiki̱n‑de‑ya̱.
\v 37 Te ni̱ ka̱naniꞌi̱n‑dé‑ya̱. Te kákaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Ta̱ká ña̱yɨvɨ, kánandúkú‑i níí, áchí‑de.
\v 38 Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Ná kíꞌo̱n sáva‑ga̱ ñuu̱ káxiu̱kú yáni, náva̱ꞌa kani‑ri̱ tu̱ꞌun yúan, chi ja̱ yúán ní chaa̱‑ri̱. Achí‑ya̱.
\v 39 Te kuaꞌa̱n‑ya̱. Te ni̱ jani‑ya̱ túꞌun ini̱ ta̱ká veꞌe sinagoga nɨ́ɨ́ ndáñúu̱ Galilea. Te ni̱ kiñiꞌin‑ya̱ tachí kíni kájaꞌa̱n.
\s Ja̱ ní nasáva̱ꞌa‑ya̱ ɨ́ɨn cha̱a téꞌyu̱ ndɨ̱ꞌyi
\p
\v 40 Te ɨɨn cha̱a téꞌyu̱ ndɨ̱ꞌyi, ni̱ chaa̱‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ jukuiñi̱ jítɨ́‑de nuu̱‑yá, káꞌa̱n nda̱ꞌú‑de jíín‑yá: Nú kuní‑ní, te kuu nasándoo‑ní náá, áchí‑de.
\v 41 Te Jesús, ni̱ kundáꞌú ini̱‑ya̱‑dé. Te ni̱ skáa̱‑ya̱ ndáꞌa‑yá. Te ni̱ kéꞌé‑yá‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Kuní‑ri̱. Ná ndúndoo‑ró. Achí‑ya̱.
\v 42 Te máá súan‑ni ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱, te ndɨ̱ꞌyi téꞌyu̱ cha̱a‑ún, kuaꞌa̱n‑ni. Te ni̱ ndundoo‑ni‑de.
\v 43 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá jíín‑de. Te tájí‑ni‑ya̱‑dé kiꞌi̱n‑de.
\v 44 Te káꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Koto‑ró, ma̱ káꞌa̱n kutɨ‑ro jíín ní ɨɨn‑i, chi̱ kuáꞌán, te stáꞌa̱n‑ro̱ máá‑ró núu̱ sutú. Te kundáꞌá‑ró ndátíñu stáꞌa̱n‑ro̱ núu̱‑dé, náva̱ꞌa kuni̱‑de ja̱ ní ndundoo‑ró, nátu̱ꞌun ni̱ táꞌú
Moisés tiñu sáá, áchí‑ya̱.
\v 45 Ko máá‑de, ni̱ kenda‑de kuaꞌa̱n‑de. Te ni̱ kejáꞌá‑de ni̱ jacha̱ xaa̱n‑dé tu̱ꞌun. Te ni̱ kachi̱‑de ná ni̱ taꞌa̱n‑de. Te tuká‑ni ní kúu kɨ̱vɨ ndiji̱n Jesús onde̱ ini̱ ñuu̱, ko ni̱ kanchaa̱ sɨ́ɨn‑ya̱ ɨ́ɨn lugar ñuꞌun téꞌé. Te yúan ni̱ kikoyo ña̱yɨvɨ táká lado nuu̱‑yá.
\c 2
\s Cha̱a ni̱ kuyúnú
\p
\v 1 Te ni̱ kuu yaku̱ kɨvɨ̱. Te ni̱ kɨ̱vɨ tuku‑ya̱ ñúu̱ Capernaum. Te ni̱ kenda tu̱ꞌun ja̱ véꞌe kánchaa̱‑ya̱.
\v 2 Te ni̱ ka̱kutútú kuáꞌa̱ xáa̱n ñáyɨvɨ núu̱‑yá. Te tuká ní kánda kutɨ yúxéꞌé kuíñi‑i. Te ni̱ jani‑ya̱ túꞌun nuu̱‑í.
\v 3 Yúan‑na te ni̱ chaa̱ yaku̱ cha̱a nuu̱‑yá jíín ɨ́ɨn cha̱a ni̱ kuyúnú, ja̱ kúu̱n táꞌa̱n‑de kándi̱so‑de cha̱a‑ún.
\v 4 Te ja̱ kuáꞌa̱ ñáyɨvɨ‑ún, te tú ní kúu kɨ̱vɨ‑de nuu̱‑yá jíín cháa‑ún. Te ni̱ ka̱juña‑de xini̱ véꞌe nuu̱ kándee‑ya̱‑ún. Te nuu̱ ní kakaa̱n‑de yau̱‑ún, ni̱ ka̱skúun‑de ji̱to yuu núu̱ kátúu cháa ni̱ kuyúnú‑ún.
\v 5 Te ni̱ jini̱ Jesús ja̱ kákandíja máá‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín cháa ni̱ kuyúnú‑ún: Hijo, a íó tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱ táká kua̱chi‑ró, áchí‑ya̱.
\v 6 Te yúan káxiu̱kú yakú cha̱a káchaa tutu̱. Te yu̱án, ni̱ ka̱jani ini̱:
\v 7 Naja̱ káꞌa̱n cha̱a yáꞌa súan. Núsáá te tu̱ꞌun ndɨva̱ꞌa káꞌa̱n‑de. Ndéja̱ kúu sáꞌa tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱ kuáchi, chi̱ ɨɨn‑ni máá Dios, áchí.
\v 8 Te ni̱ juku̱ꞌun‑ni ini̱ Jesús ja̱ súan kájani ini̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín: Naja̱ kájani ini̱‑ro̱ súan.
\v 9 Te ja̱ úu̱ tu̱ꞌun yáꞌa, ndéja̱ yíí‑ga̱ káa. Á kaꞌa̱n‑ri̱ jíín cháa ni̱ kuyúnú yáꞌa: A íó tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱ táká kua̱chi‑ró; xí káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑de: Nduko̱o, te nakiꞌin‑ró jíto yuu‑ro, te kiꞌi̱n‑ro̱ jíín, achi̱‑ri̱ náún.
\v 10 Ko náva̱ꞌa ná kuní‑ro̱ já máá Séꞌe cha̱a, ndíso‑ya̱ tíñu ini̱ ñu̱yɨ́vɨ yáꞌa ja̱ sáꞌa‑ya̱ túkáꞌnu ini̱ nuu̱ kuáchi, te ná káꞌa̱n‑ri̱ ɨnga̱ tu̱ꞌun jíín cháa ni̱ kuyúnú yáꞌa núsáá:
\v 11 Jíín‑ró káꞌa̱n‑ri̱: Nduko̱o, te nakiꞌin‑ró jíto yuu‑ro, te noꞌo̱n‑ro̱ véꞌe‑ró, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\v 12 Te máá cháa‑ún, ni̱ nduko̱o‑ni‑de. Te ni̱ nakiꞌin‑de ji̱to yuu‑dé. Te ni̱ ndenda‑de kuaꞌa̱n‑de nuu̱ ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún. Te ndivii‑í, ni̱ ka̱kee nuu̱‑í kánde̱ꞌé‑i. Te ni̱ ka̱nakana jaa‑i Dios: Na̱ tú kájini̱ kutɨ‑yo súan nátu̱ꞌun ya̱ꞌá, áchí‑i.
\s Ja̱ ní kana‑ya̱ xiní Leví
\p
\v 13 Te ni̱ kenda tuku Jesús kuaꞌa̱n‑ya̱ ondé yuꞌu mar. Te ta̱ká ña̱yɨvɨ, ni̱ ja̱koyo‑i nuu̱‑yá. Te ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun nuu̱‑í.
\v 14 Te ni̱ ja̱ꞌa‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱. Te ni̱ jini̱‑ya̱ núu̱ Leví, se̱ꞌe Alfeo, kánchaa̱‑de nuu̱ kútútú xúꞌún ñúu̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Kundiki̱n‑ro̱ rúu̱, áchí‑ya̱. Te ni̱ ndukuiñi̱‑de. Te ni̱ ndiki̱n‑de‑ya̱.
\v 15 Te Jesús, ni̱ yee‑yá staa̱ iní ve̱ꞌe‑de. Te suni kuaꞌa̱ cháa xíní jíín cháa káꞌi̱o kua̱chi, káyee‑dé staa̱ jíín Jesús jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá, chi̱ íó kuaꞌa̱‑dé kándiki̱n‑de‑ya̱.
\v 16 Te cha̱a káchaa tutu̱, jíín cháa fariseo, kánde̱ꞌé‑de ja̱ yée‑yá staa̱ jíín cháa xíní jíín cháa káꞌi̱o kua̱chi. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá: Naja̱ yée‑yá jíꞌi‑ya̱ jíín cháa xíní jíín cháa káꞌi̱o kua̱chi, áchí‑de.
\v 17 Yúan‑na te ni̱ jini so̱ꞌo Jesús. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Cha̱a káꞌi̱o ndáján, tú kánandɨꞌɨ‑de cha̱a táná, chi cha̱a kákuꞌu̱ kúu ja̱ kájinu ñúꞌún. Na̱ tú va̱i‑ri̱ kana‑ri̱ xini̱ cháa ndaa̱, chi cha̱a káꞌi̱o kua̱chi kána‑ri̱ xini̱, áchí‑ya̱.
\s Sɨkɨ̱ já kóndicha̱ ini̱
\p
\v 18 Te cha̱a káskuáꞌa jíín Juan, jíín já káskuáꞌa jíín cháa fariseo, káꞌi̱o ndicha̱ ini̱‑de. Te ni̱ cha̱koyo cha̱a‑ún. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Cha̱a káskuáꞌa jíín Juan jíín já káskuáꞌa jíín cháa fariseo, naja̱ káꞌi̱o ndicha̱ ini̱‑de, te cha̱a káskuáꞌa jíín‑ní, tú káꞌi̱o ndicha̱ ini̱‑de, áchí‑de.
\v 19 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Á kuu kondicha̱ ini̱ ña̱yɨvɨ káꞌi̱in viko tándaꞌa, te nú kánchaa̱ yii jíín‑i. Chi̱ nú nini kánchaa̱ yii jíín‑i, ma̱ kúu kondicha̱ ini̱‑i.
\v 20 Ko chaa̱ ɨɨn kɨvɨ̱ já yíi‑ún, kuxio‑de nuu̱‑í. Te kɨvɨ̱‑ún, kuu kondicha̱ ini̱‑i.
\v 21 Tú ni ɨɨn nachuꞌun saꞌma jáá núu̱ súꞌnu̱ tu̱ꞌú. Chi̱ nú súan, te suni máá já ní nuku̱ꞌun jáá‑ún kaꞌncha̱‑ga̱ ja̱ tu̱ꞌú‑ún, te ja̱ te̱ꞌndé‑ún víꞌí‑gá teꞌnde̱.
\v 22 Te tú ni ɨɨn chuꞌun vino jáá iní ñii túꞌú. Chi̱ nú súan, te máá vino jáá‑ún ndátá ñíi‑ún, te katɨ vino‑ún, te ñii‑ún naa‑ní. Ko ñii jáá jíín vino jáá, kúu ja̱ kúu kuꞌun, áchí‑ya̱.
\s Ja̱ ní ka̱kachi‑de yoko trigo kɨvɨ̱ ndéta̱tú
\p
\v 23 Te ɨɨn kɨvɨ̱ ndéta̱tú ni̱ ja̱ꞌa Jesús kuaꞌa̱n‑ya̱ ɨ́ɨn nuu̱ káa trigo. Te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, kájika‑de kuaꞌa̱n‑de. Te kákachi‑de yoko.
\v 24 Yúan‑na te cha̱a fariseo, ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Na̱ún kúu jia̱n. Naja̱ kásáꞌa‑de súan kɨvɨ̱ ndéta̱tú, chi̱ tú íó ley. Achí‑de.
\v 25 Te máá‑yá, ni̱ kaꞌa̱n‑yá jíín‑de: Á tú ní kákaꞌu kutɨ‑ro tutú na̱ún ní sáꞌa David, kɨvɨ̱ ní kii tu̱ndóꞌo nuu̱‑dé. Te ni̱ jiꞌi̱‑de so̱ko, onde̱ jíín cháa ni̱ kaxiu̱kú jíín‑de.
\v 26 Te ni̱ kɨ̱vɨ‑de ini̱ ve̱ꞌe Dios. Te Abiatar ni̱ kuu máá sutú ñáꞌnu‑ga̱. Te ni̱ yee‑dé sta̱tilá ii̱ káxiu̱kú ndijín, ja̱ tú íó ley kee ní ɨɨn cha̱a, chi̱ máni sutu̱ káyee núú. Te suni ni̱ ja̱ꞌa‑de nuu̱ cháa káxiu̱kú jíín‑de, áchí‑ya̱.
\v 27 Te suni ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Kɨvɨ̱ ndéta̱tú ni̱ jungo̱o ja̱ sɨkɨ́ cháa; nasu̱ cháa ja̱ sɨkɨ́ kɨvɨ́ ndéta̱tú.
\v 28 Núsáá te máá Séꞌe cha̱a, suni Jitoꞌo̱ kɨvɨ̱ ndéta̱tú kúu‑ya̱, áchí‑ya̱.
\c 3
\s Ɨɨn cha̱a ni̱ ichi̱ ndaꞌa
\p
\v 1 Te ɨnga̱ jínu ni̱ ndɨ̱vɨ Jesús ini̱ ve̱ꞌe sinagoga. Te yúan ni̱ i̱o ɨɨn cha̱a ni̱ ichi̱ káján ɨ́ɨn ndaꞌa‑dé.
\v 2 Te kánde̱ꞌé‑de nú nasáva̱ꞌa‑ya̱‑dé kɨvɨ̱ ndéta̱tú, náva̱ꞌa kaka̱n‑de kua̱chi sɨkɨ̱‑yá.
\v 3 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín cháa kátíꞌíchi ndaꞌa‑ún: Ichi máꞌñú yáꞌa jukuiñi̱‑ro̱, áchí‑ya̱.
\v 4 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de jínáꞌan‑de: Ndé ley íó sɨkɨ̱ kɨvɨ́ ndéta̱tú. Á sáꞌa va̱ꞌa‑yó, xí sáꞌa ñáá‑yo̱. Á nama‑yó ɨ́ɨn cha̱a a yani kuu̱, xí káꞌni‑yo ɨ́ɨn ndɨ̱yi, áchí‑ya̱. Te máá‑de, tú ní kákaꞌa̱n kutɨ‑dé.
\v 5 Te ndéꞌé‑yá nuu̱‑dé ja̱ káꞌi̱in‑de xiin‑yá. Te ni̱ kiti̱ ini̱‑ya̱. Te ni̱ kukuíꞌa̱ ini̱‑ya̱ já ndáva iní añú‑de jínáꞌan‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín cháa‑ún: Skáa̱ ndaꞌa‑ro, áchí‑ya̱. Te ni̱ skáa̱‑de ndaꞌa‑dé. Te ndaꞌa‑dé‑ún, ni̱ nduva̱ꞌa ii̱‑ní.
\v 6 Yúan‑na te ni̱ kenda koyo cha̱a fariseo. Te ni̱ kanda̱tu̱ꞌún‑ni‑de jíín cháa herodiano sɨkɨ̱‑yá, ndasa kaꞌni‑dé‑ya̱.
\s Kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ ní kandiki̱n‑i‑ya̱
\p
\v 7 Te Jesús, ni̱ kusɨ́ɨn‑ni‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ ondé yuꞌu mar jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá. Te ña̱yɨvɨ kuáꞌa̱ xáa̱n ndáñúu̱ Galilea jíín ndáñúu̱ Judea, ni̱ kandiki̱n‑i‑ya̱.
\v 8 Te suni onde̱ ñuu̱ Jerusalén jíín Idumea, jíín ɨngá lado yu̱cha Jordán, jíín ndáñúu̱ Tiro jíín Sidón. Kuaꞌa̱ xáa̱n ñáyɨvɨ, ni̱ ka̱jini tu̱ꞌun‑i ná ñáꞌnu tiñu ni̱ sáꞌa‑ya̱. Te ni̱ cha̱koyo‑i nuu̱‑yá.
\v 9 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá ja̱ ná kótu̱ꞌa ɨɨn barco lúlí kɨ́vɨ‑ya̱, náva̱ꞌa tú kaxi̱n‑i‑ya̱. Chi̱ kuaꞌa̱ xáa̱n ñáyɨvɨ‑ún íó.
\v 10 Chi ni̱ nasáva̱ꞌa‑ya̱ ñáyɨvɨ kuáꞌa̱. Te ta̱ká ña̱yɨvɨ kákuꞌu̱ kueꞌe̱, ni̱ ka̱kandita‑i nuu̱‑yá, ja̱ kéꞌé‑i‑ya̱ kákuni̱‑i.
\v 11 Te tachi̱ kíni nú ni̱ kajini̱ nuu̱‑yá, te kájukuiñi̱ jítɨ́ núu̱‑yá. Te kákana kóꞌó: Máá‑ní kúu Se̱ꞌe Dios, áchí jínáꞌan.
\v 12 Ko máá‑yá, ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá jíín já ná tú stáꞌa̱n ndiji̱n‑ún‑yá.
\s Ja̱ ní ka̱ji‑ya̱ uxí uu̱ cha̱a skuáꞌa jíín‑yá
\p
\v 13 Te ni̱ kaa‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ ondé yuku. Te ni̱ kana‑ya̱ xiní ndé cha̱a játaꞌa̱n ini̱ máá‑yá. Te ni̱ ja̱koyo‑de nuu̱‑yá.
\v 14 Te ni̱ jani‑ya̱ uxí uu̱ táꞌa̱n cha̱a, kuiñi‑de jíín‑yá. Te tájí‑yá‑de ki̱ngoyo‑de kani‑de tu̱ꞌun.
\v 15 Te kundiso‑de tiñu ja̱ násáva̱ꞌa‑de ña̱yɨvɨ kúꞌu̱. Te kiñiꞌin‑de tachi̱ kíni ki̱ngoyo.
\v 16 Te Simón, ni̱ naskúnání‑yá‑de Pedro.
\v 17 Te Jacobo, se̱ꞌe Zebedeo, jíín Juan ñani̱ Jacobo, ni̱ naskúnání‑yá ndendúú‑de Boanerges, ja̱ kuní kaꞌa̱n: Cha̱a nátu̱ꞌun taja.
\v 18 Te sava‑ga̱‑de nání‑de Andrés, Felipe, Bartolomé, Mateo, Tomás, Jacobo se̱ꞌe Alfeo, Tadeo, Simón ñuu̱ Caná,
\v 19 onde̱ jíín Judas Iscariote, ja̱ ní nastúu‑de‑ya̱. Yúan‑na te ni̱ kɨ̱vɨ koyo‑de ɨɨn veꞌe jíín‑yá.
\v 20 Te ni̱ ndutútú tuku kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ. Te ni tuká ní kúu kee‑yá staa̱ jíín‑de.
\v 21 Te ni̱ ka̱jini tu̱ꞌun táꞌan‑ya̱. Te ni̱ ka̱kenda‑de va̱i‑de ja̱ tɨ́ɨn‑de‑ya̱. Chi ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Kákuꞌu̱‑de, áchí‑de.
\s Tu̱ꞌun ndɨva̱ꞌa sɨkɨ̱ Espíritu Santo
\p
\v 22 Te ja̱ káchaa tutu̱, ni̱ kikoyo onde̱ ñuu̱ Jerusalén, ni̱ kakaꞌa̱n: Yíꞌi‑de Beelzebú. Te jíín tachí kíni ñáꞌnu kíñiꞌin‑de tachi̱ kíni kájaꞌa̱n, áchí.
\v 23 Te ni̱ kana‑ya̱ xiní jínáꞌan. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ túꞌun yátá jíín: Ndasa kuu kiñiꞌin Satanás‑ún Satanás kíꞌi̱n, áchí‑ya̱.
\v 24 Te nú ɨɨn ñuu̱ sásɨ́ɨn máá te kánakua̱táꞌan máá, te ñuu̱ yúan ma̱ kúni̱ꞌin.
\v 25 Te nú ɨɨn veꞌe sásɨ́ɨn máá te kánakua̱táꞌan máá, te veꞌe yúan ma̱ kúni̱ꞌin.
\v 26 Te nú Satanás kánakua̱táꞌan máá te sásɨ́ɨn máá, ma̱ kúni̱ꞌin, chi̱ sasua naa, áchí‑ya̱.
\v 27 Tú ni ɨɨn cha̱a kuu kɨ̱vɨ‑de ini̱ ve̱ꞌe cha̱a kándáján te sákuíꞌná‑de ndatíñu, te nú tú xnaꞌa̱n‑ga̱ kuꞌni̱‑de cha̱a ndáján‑ún. Yúan‑na te kuu sákuíꞌná‑de ndatíñu cha̱a‑ún.
\v 28 Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró já kóo tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱ táká kua̱chi kásáꞌa cha̱a, te suni nuu̱ túꞌun ndɨva̱ꞌa nú na̱ni kaꞌa̱n‑de jínáꞌan‑de.
\v 29 Ko nú ɨɨn cha̱a káꞌa̱n‑de tu̱ꞌun ndɨva̱ꞌa sɨkɨ̱ Espíritu Santo, ma̱ kóo kutɨ túkáꞌnu ini̱‑ya̱ núu̱‑dé, chi̱ sua kundiso‑de kua̱chi nɨ́ɨ́ káni, áchí‑ya̱.
\v 30 Chi ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Táꞌa̱n‑de tachi̱ kíni, áchí‑de.
\s Náa̱‑ya̱ jíín ñaní‑ya̱
\p
\v 31 Te ni̱ chaa̱ náa̱‑ya̱ jíín ñaní‑ya̱, te káꞌi̱in‑ña yatá kéꞌe. Te ni̱ ka̱tájí‑ña túꞌun kuaꞌa̱n kákana‑ña xiní‑yá.
\v 32 Te ña̱yɨvɨ kuáꞌa̱ káxiu̱kú nɨ́ɨ́ núu̱‑yá‑ún, ni̱ kakaꞌa̱n‑i jíín‑yá: Kuánde̱ꞌé‑ní, chi ni̱ chaa̱ náa̱‑ní jíín ñaní‑ní káꞌi̱in‑ña yatá kéꞌe kánandúkú‑ña níí, áchí‑i.
\v 33 Te máá‑yá, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Ndéja̱ kúu náa̱‑ri̱ te ndéja̱ kákuu ñani̱‑ri̱, áchí‑ya̱.
\v 34 Te ndéꞌé‑yá nuu̱ ñáyɨvɨ káxiu̱kú nɨ́ɨ́ núu̱‑yá‑ún, te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑i: Kuni so̱ꞌo‑ró, chi ya̱ꞌá kúu náa̱‑ri̱ jíín ñaní‑ri̱.
\v 35 Chi ña̱yɨvɨ skíkuu tiñu kuní Dios, jia̱n kúu ñani̱‑ri̱, kúu kua̱ꞌa‑ri̱, kúu náa̱‑ri̱, áchí‑ya̱.
\c 4
\s Tu̱ꞌun yátá sɨkɨ́ cháa sáka trigo
\p
\v 1 Te yuꞌu mar ni̱ kejáꞌá tuku‑ya̱ ní stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun. Te ni̱ ka̱ndutútú kuáꞌa̱ xáa̱n ñáyɨvɨ núu̱‑yá. Te ja̱ yúán ní kɨ̱vɨ‑ya̱ ní jungo̱o‑ya̱ iní ɨɨn barco nuu̱ mar. Te ta̱ká ña̱yɨvɨ‑ún, ni̱ ka̱kendo̱o‑i káxiu̱kú‑i nuu̱ ñúꞌun.
\v 2 Te ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ kuáꞌa̱ túꞌun yátá núu̱‑í. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑i:
\v 3 Kuni so̱ꞌo te kuni̱‑ro̱: Ɨɨn cha̱a sáka trigo, ni̱ kenda‑de sáka‑dé.
\v 4 Te ni̱ kuu ja̱ ní kenda‑de sáka‑dé, te ɨɨn nuni̱‑ún, ni̱ jungava yuꞌíchi. Te ni̱ chaa̱ tɨsaa̱. Te ni̱ ka̱kókó‑tɨ́.
\v 5 Te ɨnga̱, ni̱ jungava nuu̱ ñúꞌun yúu̱, nuu̱ tú íó kuaꞌa̱ ñúꞌun. Te ni̱ kana yachi̱‑ni, chi̱ tú íó kókon ñuꞌun.
\v 6 Te nuu̱ ní kana ndika̱ndii, te ni̱ kasu̱n‑ni. Te ni̱ ichi̱, chi̱ tú yoꞌo ní íó.
\v 7 Te ɨnga̱, ni̱ jungava ma̱ꞌñú ínu. Te ni̱ jaꞌnu iñu‑ún. Te ni̱ jasu̱ nuu̱. Te tú ní kúun nuni̱.
\v 8 Te sava, ni̱ ka̱jungava nuu̱ ñúꞌun váꞌa. Te ni̱ ka̱jaꞌnu. Te ni̱ nako̱ko. Te ni̱ kuun nuni̱. Ɨɨn ja̱ okó uxi̱, ɨnga̱ ja̱ uní xiko, te ɨnga̱ ja̱ ɨ́ɨn ciento, áchí‑ya̱.
\v 9 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Cha̱a íó so̱ꞌo kuni náꞌín, te ná kúni so̱ꞌo‑de.
\v 10 Te nuu̱ ní ndo̱o máá‑na̱‑ya̱, te cha̱a káꞌi̱in yani nuu̱‑yá jíín ndɨ́ꞌuxí uu̱ cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱ sɨkɨ́ túꞌun yátá‑ún.
\v 11 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: A kuaju̱ku̱ꞌun ini̱‑ro̱ túꞌun yísa̱ꞌí yáꞌa, ndasa koo ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu. Ko jíín já sɨ́ɨn sɨkɨ̱ káꞌi̱in, chi̱ máni jíín túꞌun yátá káꞌa̱n‑ri̱ ta̱ká tu̱ꞌun.
\v 12 Náva̱ꞌa va̱sa kánde̱ꞌé, ná ndéꞌé ko ma̱ chúꞌun ini̱. Te va̱sa kájini so̱ꞌo, ná kúni so̱ꞌo ko ma̱ júku̱ꞌun ini̱. Náva̱ꞌa ma̱ ná jíó káva ini̱, te koo tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱ táká kua̱chi, áchí‑ya̱.
\v 13 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Tú kájuku̱ꞌun ini̱‑ro̱ túꞌun yátá yáꞌa náún. Ndasa juku̱ꞌun ini̱‑ro̱ sáva‑ga̱ tu̱ꞌun yátá núsáá.
\v 14 Cha̱a sáka trigo kúu cha̱a sáka túꞌun.
\v 15 Te nuni̱ ní ka̱jungava yuꞌíchi kákuu cha̱a ni̱ saka̱ túꞌun ini̱‑de. Ko nú ni̱ ka̱jini so̱ꞌo‑de, te cháa̱‑ni Satanás te jánchaa̱‑ni tu̱ꞌun ni̱ saka̱ iní añú‑de‑ún kuaꞌa̱n‑ni jíín.
\v 16 Te nuni̱ ní saka̱ núu̱ ñúꞌun yúu̱, kákuu cha̱a kájini so̱ꞌo tu̱ꞌun, te kúsɨɨ̱ iní‑de jíín.
\v 17 Ko túu nuu̱ káka yoꞌo iní‑de. Te yaku̱‑ni kɨvɨ̱ kánda. Te nú ni̱ ndonda tu̱ndóꞌo sɨkɨ̱‑dé, xí nú ni̱ sándɨva̱ꞌa‑i jíín‑de sɨkɨ̱ túꞌun‑ún, te kánayu̱ꞌú‑ni‑de.
\v 18 Te nuni̱ ní saka̱ máꞌñú íñu kákuu cha̱a kájini so̱ꞌo tu̱ꞌun.
\v 19 Ko kákutéñu‑de jíín ndátíñu‑de. Te kákuni̱‑de kukúká‑de, te káxndáꞌú‑de máá‑de jíín. Te kákutóó iní‑de sɨkɨ̱ sáva‑ga̱ ndatíñu. Ndɨꞌɨ ya̱ꞌá sátéñu‑de te jasú nuu̱ túꞌun‑ún, te tú kúun nuni̱.
\v 20 Te nuni̱ ní saka̱ núu̱ ñúꞌun váꞌa kákuu cha̱a kájini so̱ꞌo tu̱ꞌun. Te kájatáꞌú‑de te kája̱ꞌa‑de nuni̱. Ɨɨn‑de oko̱ uxi̱, ɨnga̱‑de uni̱ xiko, te ɨnga̱‑de ɨɨn ciento, áchí‑ya̱.
\s Tu̱ꞌun yitɨ
\p
\v 21 Te suni ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Á júkuiñi̱ yitɨ já kúndii̱ sa̱ꞌí chi̱i nu̱ndóó, xí chíi ji̱to. Á tú kundii̱ nuu̱ candelero.
\v 22 Chi̱ tú íó ni ɨɨn tiñu yísa̱ꞌí sáni, chi ta̱ká‑ni stáꞌa̱n ndiji̱n‑ya̱. Ni tú íó ni ɨɨn tu̱ꞌun yísa̱ꞌí sáni, chi ta̱ká‑ni va̱i ndiji̱n sáꞌa‑ya̱.
\v 23 Cha̱a íó so̱ꞌo kuni náꞌín, te ná kúni so̱ꞌo‑de, áchí‑ya̱.
\v 24 Te suni ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ná kúni so̱ꞌo va̱ꞌa‑ró. Chi̱ jíín kúꞌa ja̱ káchikua̱ꞌá‑ro̱, suni naku̱kua̱ꞌá‑ro̱. Te ndaa‑ga̱ sɨkɨ̱ máá‑ró já kájini so̱ꞌo‑ró.
\v 25 Chi cha̱a ja̱ á ñáva̱ꞌa, te kii‑ga̱ nuu̱‑dé. Te cha̱a ja̱ ná tú ñáva̱ꞌa, va̱sa ja̱ á ñáva̱ꞌa‑de‑ún te kuxio kiꞌi̱n, áchí‑ya̱.
\s Tu̱ꞌun tata̱ ni̱ jaꞌnu
\p
\v 26 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ga̱‑ya̱: Ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu kúu nátu̱ꞌun ɨɨn cha̱a ni̱ chiꞌi‑de tata̱ nuu̱ ñúꞌun.
\v 27 Te kixí‑de ñúú te ndúko̱o‑de ndúú. Te tata̱‑ún a kána te jáꞌnu. Te máá‑de, tú jiní‑de ndasa sáꞌa.
\v 28 Chi̱ máá ñúꞌun kúu ja̱ jáꞌa nuni̱. Xnaꞌa̱n‑ga̱ vi̱u, te vásá kána yoko. Yúan‑na te nuni̱ ndóo chíi yoko‑ún.
\v 29 Te nú ni̱ kuaan nuní‑ún, te skɨ́vɨ‑ni‑de jóso̱, chi̱ a ni̱ jaa̱ kɨvɨ̱ táꞌnu̱, áchí‑ya̱.
\s Tu̱ꞌun ndɨkɨn yuá mostaza
\p
\v 30 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Na̱ jíín káꞌa̱n‑yo̱ já ndása kuní koo ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu. Xí na̱ tu̱ꞌun yátá skétáꞌan‑yó jíín.
\v 31 Kúu nátu̱ꞌun ndɨkɨn yuá mostaza ja̱ nú ni̱ jicha̱ nuu̱ ñúꞌun, te yu̱án kúu ɨɨn tata̱ lúlí‑ga̱ vásá táká tata̱ íó nuu̱ ñúꞌun‑ún yáꞌa.
\v 32 Ko nú a ni̱ jicha̱. Te kana, te jáꞌnu xaa̱n‑gá vásá táká‑ga̱ yua̱. Te kúnáꞌnu ndaꞌa. Te tɨsaa̱ íó andɨ́vɨ́ va̱tu‑ni sáꞌa‑tɨ́ taká‑tɨ̱ chíi katɨ‑ún, áchí‑ya̱.
\v 33 Te kuaꞌa̱ túꞌun yátá súan ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín ñáyɨvɨ, ndasa ni̱ ka̱kanda máá‑i kuni so̱ꞌo‑i.
\v 34 Te nú tú tu̱ꞌun yátá te tú káꞌa̱n‑ya̱ jíín‑i. Chi̱ máni máá‑ni nuu̱ cháa káskuáꞌa jíín‑yá ni̱ kachi̱ ka̱jí‑yá ta̱ká tu̱ꞌun.
\s Ja̱ ní jukuiñi̱ tachi̱ xáa̱n ní sáꞌa‑ya̱
\p
\v 35 Te ni̱ ini kɨvɨ̱‑ún. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ná kíja̱ꞌa‑yó íchi lado‑ún, áchí‑ya̱.
\v 36 Te ni̱ ka̱xndóo‑de ña̱yɨvɨ kuáꞌa̱‑ún. Te súan‑ni ni̱ ka̱jaka‑de‑ya̱ iní ɨɨn barco. Te suni kuaꞌa̱n yaku̱‑ga̱ barco lúlí jíín‑yá.
\v 37 Te ni̱ ndonda ɨɨn tachi̱ xáa̱n. Te suni ni̱ ndonda suꞌma̱ mar, ni̱ kɨ̱vɨ ini̱ barco‑ún. Te barco‑ún kuní chítú ndúcha iní núú.
\v 38 Te máá‑yá, kándee‑ya̱ ondé yata̱ barco‑ún, kixí‑ya̱ sɨkɨ́ ɨ́ɨn saꞌma yíꞌi xini̱. Te ni̱ ka̱xndúko̱o‑de‑ya̱. Te kákaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Maestro, á tú nákani ini̱‑ní ja̱ náa‑yo, áchí‑de.
\v 39 Te ni̱ nduko̱o‑ya̱. Te ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá nuu̱ tachí‑ún. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín mar‑ún: Náꞌín‑ni koo‑ró, jukuiñi̱, áchí‑ya̱. Te ni̱ jukuiñi̱ tachi̱‑ún, te náꞌín yúú íi̱‑ní ni̱ kuu.
\v 40 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Naja̱ káyu̱ꞌú‑ro̱. Naja̱ tú kákandíja‑ró, áchí‑ya̱.
\v 41 Te ni̱ kayu̱ꞌú xaa̱n‑dé. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Ndé cha̱a kúu cha̱a yáꞌa núsáá, ja̱ ondé tachi̱ jíín mar kájandatu̱ nuu̱‑dé, áchí‑de.
\c 5
\s Cha̱a táꞌa̱n tachi̱ kíni ndañúu̱ Gadara
\p
\v 1 Te ni̱ ja̱koyo‑ya̱ ɨngá lado mar ndañúu̱ Gadara.
\v 2 Te ni̱ kenda‑ya̱ iní barco‑ún. Te onde̱ veꞌe añú ni̱ kenda ɨɨn cha̱a táꞌa̱n tachi̱ kíni, te ni̱ ketáꞌan‑ni‑de jíín‑yá.
\v 3 Te ncháá‑de ma̱ꞌñú véꞌe añú. Te tú ni ɨɨn kúndéé kúꞌni̱‑de jíín cadena.
\v 4 Chi̱ kuaꞌa̱ xáa̱n jínu ni̱ nuꞌni̱‑de jíín manea jíín cadena. Ko cadena‑ún, ndɨꞌɨ‑ni ni̱ jaꞌnu̱ sava‑de. Te manea‑ún, ndɨꞌɨ‑ni ni̱ kukuáchí ní sáꞌa‑de. Te tú ni ɨɨn kúndéé jíín‑de kaꞌnu̱‑de.
\v 5 Te ta̱ká kɨvɨ̱ ndúú ñúú‑ni jíka‑de yuku jíín máꞌñú véꞌe añú. Te kána jíín‑de, te stují‑dé máá‑de jíín yúu̱.
\v 6 Te ni̱ jini̱‑de ja̱ á jíká‑ga̱ va̱i Jesús. Te ni̱ chaa‑de corre kuaꞌa̱n‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ jukuiñi̱ jítɨ́‑de nuu̱‑yá.
\v 7 Te ni̱ kana kóꞌó‑de: Na̱ún sáꞌa‑ní jíín‑ná Jesús, Se̱ꞌe Dios, Iꞌa̱ kúñáꞌnu xaa̱n. Káꞌa̱n nda̱ꞌú‑ná jíín‑ní onde̱ jíín Dios, ma̱ xndóꞌo‑ní náá, áchí‑de.
\v 8 Chi ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Tachi̱ kíni, kenda kiꞌi̱n‑ro̱ iní cha̱a yáꞌa, áchí‑ya̱.
\v 9 Te ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑yá‑de: Na̱ún nání‑ró. Te máá‑de, ni̱ kaꞌa̱n‑de: Cha̱a kuaꞌa̱ xáa̱n nání‑ná, chi̱ kuaꞌa̱‑ná íó, áchí‑de.
\v 10 Te ni̱ kaꞌa̱n nda̱ꞌú‑de jíín‑yá ja̱ má kíñiꞌin‑ya̱‑dé ñuu̱‑ún kiꞌi̱n‑de.
\v 11 Te yani yuku yúan íó ɨɨn tɨkuꞌni̱ káꞌnu kɨnɨ̱ kájitu‑tɨ̱.
\v 12 Te tachi̱ kíni‑ún, ni̱ kakaꞌa̱n nda̱ꞌú jíín‑yá: Tájí‑ní náá ná kíngoyo‑ná kɨ̱vɨ‑ná ini̱ kɨnɨ̱ yúan, áchí.
\v 13 Te Jesús, ni̱ ja̱ꞌa‑ya̱ túꞌun. Te ni̱ kenda tachi̱ kíni‑ún kájaꞌa̱n. Te ni̱ kɨ̱vɨ koyo ini̱ kɨnɨ̱. Te tɨkuꞌni̱ kɨnɨ̱‑ún, ni̱ ka̱jungoyo‑tɨ̱ ɨ́ɨn yukáva onde̱ ini̱ mar. Te kɨnɨ̱‑ún íó nátu̱ꞌun uu̱ mil‑tɨ̱. Te nuu̱ mar ni̱ kajiꞌi̱‑tɨ̱.
\v 14 Te cha̱a kándi̱to‑tɨ̱ yúan, ni̱ ka̱jinu‑de. Te ni̱ kaka̱stu̱ꞌún‑de nuu̱ ñúu̱ jíín núu̱ rancho. Te ni̱ cha̱koyo ña̱yɨvɨ‑ún kánde̱ꞌé‑i na̱ún ní kuu.
\v 15 Te ni̱ cha̱koyo‑i nuu̱ Jesús. Te ni̱ kajini̱‑i nuu̱ cháa ni̱ ndoꞌo jíín tachí kíni‑ún. Te kánchaa̱‑de, ñúꞌun‑de saꞌma, te a ni̱ nduva̱ꞌa xini̱‑dé. Te ni̱ kayu̱ꞌú‑i.
\v 16 Te cha̱a ni̱ kajini̱‑ún, ni̱ kaka̱stu̱ꞌún‑de nuu̱ ñáyɨvɨ vái koyo ndasa ni̱ taꞌa̱n cha̱a ni̱ yi̱ꞌi tachi̱ kíni‑ún, te ndasa ni̱ kuu jíín kɨnɨ́‑ún.
\v 17 Te ni̱ ka̱kejáꞌá‑de ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá ja̱ ná kénda‑ya̱ ñúu̱‑de kiꞌi̱n‑ya̱.
\v 18 Te ni̱ kɨ̱vɨ‑ya̱ iní barco. Te cha̱a ni̱ taꞌa̱n tachi̱ kíni‑ún káꞌa̱n nda̱ꞌú‑de jíín‑yá, ja̱ kúndee‑de jíín‑yá kuní‑de.
\v 19 Ko Jesús, tú ní jáꞌa‑ya̱ túꞌun, chi ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Kuánoꞌon véꞌe‑ró núu̱ táꞌan‑ró. Te kani‑ró túꞌun ná ñáꞌnu xaa̱n tíñu ni̱ sáꞌa máá Jítoꞌo̱‑ro̱ jíín‑ró, te ndasa ni̱ kundáꞌú ini̱‑ya̱ róó, áchí‑ya̱.
\v 20 Te ni̱ kee‑de kuaꞌa̱n‑de. Te ni̱ kejáꞌá‑de ni̱ jacha̱‑de tu̱ꞌun ini̱ ñuu̱ Decápolis ná ñáꞌnu xaa̱n tíñu ni̱ sáꞌa Jesús jíín‑de. Te ndivii ñáyɨvɨ yúan, ni̱ ka̱naa iní‑i kájini tu̱ꞌun‑i.
\s Tu̱ꞌun se̱sɨ́ꞌɨ́ Jairo
\p
\v 21 Te ni̱ ja̱ꞌa tuku Jesús kuaꞌa̱n‑ya̱ jíín barco ɨnga̱ lado. Te ni̱ ka̱ndutútú kuáꞌa̱ xáa̱n ñáyɨvɨ núu̱‑yá. Te máá‑yá, kándii̱‑ya̱ yúꞌu mar.
\v 22 Te ni̱ chaa̱ ɨɨn cha̱a nání‑de Jairo kúñáꞌnu‑de ini̱ ve̱ꞌe sinagoga. Te ni̱ jini̱‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ jukuiñi̱ jítɨ́‑de nuu̱‑yá.
\v 23 Te ni̱ kaꞌa̱n nda̱ꞌú téyíí‑de jíín‑yá: Se̱sɨ́ꞌɨ́‑ná a yani kuu̱‑i. Kiꞌi̱n‑yo̱ te xndée‑ní ndaꞌa‑ní sɨkɨ̱‑í náva̱ꞌa ná káku‑i, te nachaku̱‑i, áchí‑de.
\v 24 Te ni̱ kee‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de. Te ni̱ kandiki̱n kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ kájaꞌa̱n‑i jíín‑yá. Te ni̱ kajaxi̱n‑i‑ya̱.
\s Ja̱ ní nasáva̱ꞌa‑ya̱ ɨ́ɨn ñaꞌan kúꞌu̱ kueꞌe̱ nɨñi̱
\p
\v 25 Te yúan íó ɨɨn ñaꞌan ní kuu uxi̱ uu̱ kuia̱ ndóꞌo‑ña kuéꞌe̱ játɨ nɨñi̱‑ñá.
\v 26 Te xaa̱n ní ndoꞌo‑ña jíín ñáta̱ná. Te ni̱ janu̱‑ña táká ja̱ ñáva̱ꞌa‑ña jíín. Te tú kutɨ ní kúu tana̱, chi̱ sasua víꞌí‑gá ni̱ sáꞌa.
\v 27 Te ni̱ jini tu̱ꞌun‑ña túꞌun Jesús. Te ni̱ jaa̱‑ña íchi yatá‑yá ma̱ꞌñú ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún. Te ni̱ kéꞌé‑ña sáꞌma‑yá.
\v 28 Chi ni̱ kaꞌa̱n‑ña: Nú ná kéꞌé‑rí va̱sté sáꞌma‑yá, te ka̱ku‑ri̱. Achí‑ña.
\v 29 Te onde̱ nuu̱ kána nɨñi̱‑ñá‑ún, ni̱ ichi̱‑ni. Te ni̱ jini̱‑ña já ondé ini̱ yikɨ kúñu‑ña ní nduva̱ꞌa tu̱ndóꞌo táꞌa̱n‑ña‑ún.
\v 30 Te Jesús, ni̱ jini̱‑ni ini̱ máá‑yá ja̱ ní kenda fuerza‑ya̱ kuáꞌa̱n. Te ni̱ jíó káva‑ya̱ núu̱ ñáyɨvɨ kuáꞌa̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Ndéja̱ ní kéꞌé sáꞌma‑rí, áchí‑ya̱.
\v 31 Te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Ndéꞌé‑ní ja̱ ñáyɨvɨ kuáꞌa̱ yáꞌa kájaxi̱n‑i níí, te áchí‑ní: Ndéja̱ ní kéꞌé rúu̱, áchí‑de.
\v 32 Te máá‑yá, yáꞌa yúan ndéꞌé‑yá náva̱ꞌa kuni̱‑ya̱ ndéja̱ ní sáꞌa.
\v 33 Yúan‑na te ñaꞌan‑ún, yúꞌú‑ña te kɨ́sɨ‑i‑ña, chi̱ a jiní‑ña ndasa ni̱ taꞌa̱n‑ña. Te ni̱ chaa̱‑ña. Te ni̱ jukuiñi̱ jítɨ́‑ña núu̱‑yá. Te ni̱ kachi̱ ndaa̱‑ña táká tu̱ꞌun.
\v 34 Te máá‑yá, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑ña: Hija, ni̱ kandíja‑ró te yu̱án ní ka̱ku‑ró. Ma̱ yúꞌú‑ro̱, chi ni̱ nduva̱ꞌa‑ró túndóꞌo táꞌa̱n‑ro̱, áchí‑ya̱.
\s Ja̱ ní nachaku̱ se̱sɨ́ꞌɨ́ Jairo
\p
\v 35 Te sá súan káꞌa̱n‑ya̱, te ni̱ cha̱koyo ña̱yɨvɨ káꞌi̱in veꞌe cha̱a kúñáꞌnu ini̱ ve̱ꞌe sinagoga, te ni̱ kakaꞌa̱n‑i jíín‑de: A ni̱ jiꞌi̱ se̱sɨ́ꞌɨ́‑ní. Naja̱ stáꞌa̱n‑ga̱‑ní Maestro, áchí‑i.
\v 36 Te Jesús, ni̱ jini so̱ꞌo‑ya̱ túꞌun yáꞌa ja̱ súan ni̱ kakaꞌa̱n‑i jíín cháa kúñáꞌnu ini̱ ve̱ꞌe sinagoga. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ma̱ yúꞌú‑ro̱. Kandíja te ni̱ kuu‑ni, áchí‑ya̱.
\v 37 Te tú ní jáꞌa‑ya̱ túꞌun kundiki̱n ni ɨɨn yata̱‑yá, chi̱ máá‑ni Pedro jíín Jacobo jíín ñaní‑de Juan.
\v 38 Te ni̱ cha̱koyo‑ya̱ véꞌe cha̱a kúñáꞌnu ini̱ ve̱ꞌe sinagoga. Te ni̱ jini̱‑ya̱ já kúvaa̱, kándeꞌe̱, kákana jíkóꞌó xáa̱n kákuu.
\v 39 Te ni̱ kɨ̱vɨ‑ya̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Naja̱ kákuvaa̱‑ro̱ kándeꞌe̱‑ro̱. Te su̱chí sɨ́ꞌɨ́ yáꞌa, tú ní jíꞌi̱‑i, chi̱ kixí‑ni‑i, áchí‑ya̱.
\v 40 Te ni̱ ka̱sákátá ñáyɨvɨ‑ún nuu̱‑yá. Ko máá‑yá, ni̱ kiñiꞌin ndɨꞌɨ‑ya̱‑í kájaꞌa̱n‑i yata̱ kéꞌe. Te ni̱ kiꞌin‑ya̱ máá‑ni táa̱ náa̱ su̱chí sɨ́ꞌɨ́‑ún, jíín cháa káꞌi̱in jíín‑yá, te ni̱ kɨ̱vɨ‑ya̱ núu̱ kátúu súchí sɨ́ꞌɨ́‑ún kuaꞌa̱n‑ya̱.
\v 41 Te ni̱ tɨɨn‑ya̱ ndáꞌa súchí sɨ́ꞌɨ́‑ún. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑i: Talita cumi, ja̱ kuní kaꞌa̱n: Súchi̱, jíín‑ró káꞌa̱n‑ri̱, nduko̱o, áchí‑ya̱.
\v 42 Te ni̱ nduko̱o‑ni su̱chí sɨ́ꞌɨ́‑ún. Te ni̱ jika‑i, chi̱ a íó‑i uxi̱ uu̱ kuia̱. Te ni̱ ka̱naa iní‑de kánde̱ꞌé‑de, te xaa̱n káyu̱ꞌú‑de.
\v 43 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá jíín‑de ja̱ tú ni ɨɨn kuni tu̱ꞌun. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de ja̱ ná kuáꞌa‑de ja̱ kée‑í.
\c 6
\s Ja̱ ní ka̱skéꞌichi̱‑i‑ya̱ ñúu̱ Nazaret
\p
\v 1 Te ni̱ kenda‑ya̱ yúan. Te ni̱ najaa̱‑ya̱ ñúu̱‑ya̱. Te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ kandiki̱n‑de‑ya̱ kájaꞌa̱n‑de.
\v 2 Te máá kɨvɨ́ ndéta̱tú ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun ini̱ ve̱ꞌe sinagoga. Te kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ, ni̱ ka̱naa iní‑i kájini náꞌín‑i. Te kákaꞌa̱n‑i: Ndé ni̱ niꞌi̱n cháa yáꞌa tu̱ꞌun yáꞌa. Te na̱ún kuní kaꞌa̱n tu̱ꞌun ndíchí ní niꞌi̱n‑dé‑ún.
Te na̱ún sɨkɨ̱ kúu tiñu ñáꞌnu ja̱ sáꞌa‑de jíín ndáꞌa‑dé‑ún.
\v 3 Nasu̱ yáꞌá kúu cha̱a tújí yúnu. Te nasu̱ séꞌe María, ñani̱ Jacobo jíín José jíín Judas jíín Simón kúu‑de náún. Á tú káꞌi̱in kua̱ꞌa‑de jíín‑yó yáꞌa, áchí‑i. Te súan ni̱ ka̱kujáꞌa̱ ini̱‑i jíín‑yá.
\v 4 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑i: Cha̱a jáni tu̱ꞌun Dios, máni ñuu̱‑de jíín táꞌan‑de jíín iní ve̱ꞌe‑de kúu ja̱ tú kákaꞌa̱n tu̱ꞌun jíñúꞌún jíín‑de, áchí‑ya̱.
\v 5 Te tú ní kúu sáꞌa‑ya̱ ní ɨɨn tiñu ñáꞌnu yúan. Chi̱ yaku̱‑ni ña̱yɨvɨ kákuꞌu̱ ni̱ nasáva̱ꞌa‑ya̱, já ní xndée‑ya̱ ndáꞌa‑yá sɨkɨ̱‑í.
\v 6 Te náa iní‑ya̱ ndéꞌé‑yá ja̱ tú kákandíja máá‑i. Te ni̱ jíkó núu‑ya̱ nɨ́ɨ́ ñúu̱ yani. Te ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun.
\s Ja̱ ní tájí‑yá ndɨ́ꞌuxí uu̱‑de kájaꞌa̱n‑de
\p
\v 7 Te ni̱ kana‑ya̱ xiní uxí uu̱ cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá. Te tájí‑yá ndɨ́ꞌúu̱ ndɨ́ꞌúu̱‑de ki̱ngoyo‑de. Te ni̱ ja̱ꞌa‑ya̱ fuerza ini̱‑de ja̱ kúndéé‑de jíín tachí kíni.
\v 8 Te ni̱ táꞌú‑yá tiñu nuu̱‑dé ja̱ tú kutɨ na̱ún kúndiso‑de kuu‑de ichi. Ni ñunu, ni sta̱tilá, ni xu̱ꞌún kúnuꞌni̱ sánchi̱i‑de. Chi̱ máá vara‑ni kundáꞌá‑de.
\v 9 Ko kɨꞌvɨ‑de ndija̱n. Te tú kuꞌun‑de uu̱ suꞌnu̱, áchí‑ya̱.
\v 10 Te suni ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Na̱ni veꞌe kúu nú ni̱ kɨ̱vɨ‑ró, te kendo̱o‑ró iní ve̱ꞌe‑ún onde̱ nú ni̱ kenda‑ró yúan kuaꞌa̱n‑ro̱.
\v 11 Te ta̱ká ñuu̱ tú kájatáꞌú róó yúan, ni tú káchuꞌun ini̱ tu̱ꞌun káꞌa̱n‑ro̱, onde̱ nú ni̱ kenda‑ró yúan te skóyo‑ró tɨ́kacha̱ iní jaꞌa̱‑ro̱, te súan kani ndaa̱‑ro̱ túꞌun nuu̱‑í. Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró ja̱ vítá‑ga̱ koo kua̱chi sɨkɨ̱ ñúu̱ Sodoma jíín ñúu̱ Gomorra kɨvɨ̱ kíi juicio, vásá sɨkɨ́ ñúu̱‑ún, áchí‑ya̱.
\v 12 Te ni̱ kenda koyo‑de. Te ni̱ ka̱jani‑de tu̱ꞌun ja̱ táká ña̱yɨvɨ ná nákani ini̱‑i.
\v 13 Te suni kuaꞌa̱ tachí kíni ni̱ ka̱kiñiꞌin‑de kájaꞌa̱n. Te jíín aceite ni̱ ka̱chiꞌi‑de ña̱yɨvɨ kákuꞌu̱, te ni̱ ka̱nasáva̱ꞌa‑de‑i.
\s Ja̱ ní jiꞌi̱ Juan, cha̱a skuánducha
\p
\v 14 Te rey Herodes, ni̱ jini tu̱ꞌun‑de tu̱ꞌun Jesús, chi̱ sɨ́ꞌvɨ́‑yá ni̱ jicha̱ nu̱u ndiji̱n kuaꞌa̱n. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de: Ja̱n jaa̱n, Juan ja̱ ní skuánducha‑ún, ni̱ nachaku̱ ma̱ꞌñú ndɨ́yi. Ja̱ yúán sátiñu tiñu ñáꞌnu xaa̱n iní núsáá, áchí‑de.
\v 15 Ko sava‑i ni̱ kakaꞌa̱n‑i: Elías kúu‑de. Te sava‑ga̱‑i ni̱ kakaꞌa̱n tuku‑i: Ɨɨn cha̱a jáni tu̱ꞌun Dios kúu‑de, nátu̱ꞌun cha̱a ni̱ ka̱jani tu̱ꞌun‑ya̱ ondé sáá, áchí‑i.
\v 16 Te ni̱ jini tu̱ꞌun Herodes. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de: Yu̱án kúu Juan ja̱ ní janchaa̱‑ri̱ xini̱, te ni̱ nachaku̱ núsáá, áchí‑de.
\v 17 Chi̱ suni máá Herodes, a ni̱ tájí‑de cha̱a ni̱ jatɨ̱ɨn Juan. Te ni̱ juꞌni̱‑de cha̱a. Te ni̱ chindee‑de cha̱a veka̱a ja̱ kuáchi Herodías, ñasɨ́ꞌɨ́ Felipe ñani̱ máá Herodes. Chi ni̱ janchaa̱‑de‑ña kúu tuku‑ña ñásɨ́ꞌɨ́‑de.
\v 18 Te Juan, a ni̱ kana jíín‑de nuu̱ Herodes: Tú íó ley kuaka‑ró ñásɨ́ꞌɨ́ ñani̱‑ro̱, áchí‑de.
\v 19 Ko ñaꞌan, Herodías‑ún, ni̱ jito yuꞌu‑ñá Juan, chi̱ kaꞌni‑ñá‑de kuní‑ña núú. Ko tú ní kúu sáꞌa‑ña.
\v 20 Chi̱ Herodes, ni̱ yu̱ꞌú‑de ni̱ jito‑de Juan, chi̱ jiní Herodes ja̱ cháa ndaa̱ cha̱a ndoo kúu Juan. Te ni̱ ndi̱to va̱ꞌa‑de cha̱a. Te jíni náꞌín‑de ja̱ káꞌa̱n Juan, te náa iní‑de ndéꞌé‑de. Te ni̱ i̱o ini̱ ni̱ i̱o añú‑de ni̱ jini náꞌín‑de tu̱ꞌun káꞌa̱n Juan.
\v 21 Te ɨɨn kɨvɨ̱ ní kusɨɨ̱ iní Herodes. Te ni̱ sáꞌa‑de ɨɨn viko kɨvɨ́ ní kaku‑de. Te ni̱ sáꞌa‑de ɨɨn ja̱ kúxíni cha̱a kákuñáꞌnu jíín‑de, jíín cháa kákuu general, jíín cháa kákuñáꞌnu ñuu̱ Galilea.
\v 22 Te ni̱ kɨ̱vɨ se̱sɨ́ꞌɨ́ máá Herodías jíta jáꞌá‑i. Te Herodes jíín táká cha̱a káyee stáa̱ jíín‑de, ni̱ ka̱kusɨɨ̱ iní‑de ni̱ sáꞌa‑i. Te rey‑ún, ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín súchí sɨ́ꞌɨ́‑ún: Kaka̱n na̱ún kuní‑ro̱ núu̱‑rí te ná
kuáꞌa‑ri̱ nuu̱‑ro̱, áchí‑de.
\v 23 Te ni̱ jatu̱ꞌun téyíí‑de: Ta̱ká na̱ún kuní‑ro̱ kakán‑ro̱ núu̱‑rí te ná kuáꞌa‑ri̱ nuu̱‑ro̱, va̱sa onde̱ sava ñuu̱ ja̱ tɨ́ɨn‑ri̱, áchí‑de.
\v 24 Te ni̱ kenda‑i kuaꞌa̱n‑i. Te ni̱ kaꞌa̱n‑i jíín náa̱‑i: Na̱ún kakán‑ná nuu̱‑dé, áchí‑i. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ña jíín‑i: Xini̱ Juan ja̱ skuánducha‑ún kaka̱n‑ro̱, áchí‑ña.
\v 25 Yúan‑na te máá‑i, ni̱ ndɨ̱vɨ‑ni‑i nuu̱ rey. Te ni̱ jika̱n‑i: Vina nchaa te kuní‑ná kua̱ꞌa‑ní xini̱ Juan ja̱ skuánducha‑ún nuu̱‑ná kundee nuu̱ ɨ́ɨn koꞌo̱, áchí‑i jíín‑de.
\v 26 Te rey‑ún, ni̱ kuxíí xáa̱n iní‑de. Ko sɨkɨ̱ já ní jatu̱ꞌun téyíí‑de, jíín sɨkɨ́ já ní ka̱jini so̱ꞌo cha̱a káyee stáa̱ jíín‑de, te tú ní kuní‑de sásáꞌán‑de kua̱ꞌa‑de nuu̱‑í.
\v 27 Te rey‑ún, ni̱ tájí‑ni‑de ɨɨn soldado ndíto yuxéꞌé‑ún kuaꞌa̱n kuaki̱ꞌin xini̱ Juan.
\v 28 Te soldado‑ún, ni̱ jaꞌa̱n. Te ni̱ janchaa̱ xini̱ Juan ini̱ veka̱a. Te ni̱ chaa̱ jíín xiní‑ún kándee nuu̱ ɨ́ɨn koꞌo̱. Te ni̱ ja̱ꞌa nuu̱ súchí sɨ́ꞌɨ́‑ún. Te su̱chí‑ún, ni̱ ja̱ꞌa‑i nuu̱ náa̱‑i.
\v 29 Te ni̱ ka̱jini tu̱ꞌun cha̱a káskuáꞌa jíín Juan. Te ni̱ ja̱koyo‑de, ni̱ ka̱ndañaa‑de yikɨ kúñu‑ún. Te ni̱ ka̱chindee‑de ini̱ ve̱ꞌe añú.
\s Ja̱ ní ka̱ndutútú cháa apóstol nuu̱‑yá
\p
\v 30 Te cha̱a apóstol, ni̱ ka̱ndutútú‑de nuu̱ Jesús. Te ni̱ ka̱nakani‑de tu̱ꞌun ta̱ká tiñu ni̱ ka̱sáꞌa‑de, jíín túꞌun ni̱ ka̱stáꞌa̱n‑de.
\v 31 Te máá‑yá, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ñaꞌa̱n sɨ́ɨn ɨɨn lugar ñuꞌun téꞌé, te ndeta̱tú‑ro̱ ɨ́ɨn tíꞌlí, áchí‑ya̱. Chi̱ kuaꞌa̱n va̱i kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ kákuu‑i. Te ni tú ní kánuña‑ya̱ já kée‑yá staa̱.
\v 32 Te kájaꞌa̱n‑ya̱ iní ɨɨn barco onde̱ nuu̱ íó sɨ́ɨn ñuꞌun téꞌé.
\v 33 Te ni̱ kajini̱ ña̱yɨvɨ já kájaꞌa̱n‑ya̱. Te ni̱ ka̱nakuni̱‑i‑ya̱. Te onde̱ ta̱ká ñuu̱ ni̱ ka̱jinu‑i ni̱ ka̱kutútú‑i yúan. Te ni̱ ja̱koyo‑i xnaꞌa̱n‑ga̱ vásá máá‑yá. Te ni̱ ka̱kutútú‑i nuu̱‑yá.
\v 34 Te ni̱ kenda Jesús. Te ni̱ jini̱‑ya̱ ñáyɨvɨ kuáꞌa̱ xáa̱n‑ún. Te ni̱ kundáꞌú ini̱‑ya̱‑í, chi̱ nátu̱ꞌun rɨɨ̱ tú jitoꞌo̱ súan káꞌi̱in‑i. Te ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ kuáꞌa̱ túꞌun nuu̱‑í.
\s Ja̱ ní skée‑yá uꞌu̱n mil ña̱yɨvɨ
\p
\v 35 Te sáá chi̱ a kua̱ꞌini, te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ jaa̱‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Yáꞌa chi̱ máá ñúꞌun téꞌé kúu, te a kua̱ꞌini.
\v 36 Núsáá te tájí‑ní‑i ná kíngoyo‑i ta̱ká rancho jíín táká ñuu̱ yani yáꞌa, te ná kuáan máá‑i staa̱ kée‑í, chi̱ tú na̱ún kée‑í, áchí‑de.
\v 37 Te máá‑yá, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Kua̱ꞌa máá‑ró já kée‑í, áchí‑ya̱ jíín‑de. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Ki̱ngoyo‑ná te kuaan‑ná uu̱ ciento peso staa̱ te kua̱ꞌa‑ná kee‑í náún, áchí‑de.
\v 38 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Na̱saa staa̱ kándi̱so‑ró. Kuánde̱ꞌé, áchí‑ya̱. Te nuu̱ ní kajini̱‑de, te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Uꞌu̱n sta̱tilá te uu̱ ti̱yáká íó, áchí‑de.
\v 39 Yúan‑na te ni̱ táꞌú‑yá tiñu nuu̱ ñáyɨvɨ‑ún ja̱ ná júngo̱o sɨ́ɨn ɨɨn nuu ɨ́ɨn nuu‑í sɨkɨ̱ ichá kuíi.
\v 40 Te ni̱ kaju̱ngo̱o yuku̱n‑i, ɨɨn ciento, ɨɨn ciento‑i, jíín úu̱ xiko uxi̱, uu̱ xiko uxi̱‑i.
\v 41 Te ni̱ kiꞌin‑ya̱ ndɨ́ꞌúꞌu̱n sta̱tilá‑ún jíín úu̱ ti̱yáká‑ún. Te ni̱ ndakoto‑ya̱ íchi ándɨ́vɨ́. Te ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá jaꞌa̱ státilá. Te ni̱ sákuáchí‑yá sta̱tilá‑ún. Te ni̱ ja̱ꞌa‑ya̱ núu̱ cháa káskuáꞌa jíín‑yá ni̱
ka̱jani‑de nuu̱‑í. Te ni̱ saka‑yá ndɨ́ꞌúu̱ ti̱yáká‑ún nuu̱ táká‑i.
\v 42 Te ndivii ñáyɨvɨ‑ún, ni̱ ka̱yee‑í. Te ni̱ kandaꞌa̱ chi̱i‑i.
\v 43 Te ni̱ ka̱nastútú‑de ja̱ ní kendo̱o kuáchí, onde̱ uxi̱ uu̱ ji̱ka chítú ndɨ́ɨ kúu, onde̱ jíín tíyáká.
\v 44 Te cha̱a ni̱ ka̱yee‑ún jínu onde̱ uꞌu̱n mil‑de.
\s Ja̱ ní jika jáꞌá‑yá nuu̱ mar
\p
\v 45 Yúan‑na te ni̱ skandá‑ni Jesús cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ kɨ̱vɨ koyo‑de ini̱ barco. Te ná kúxnúú‑de nuu̱‑yá ki̱ngoyo‑de ɨnga̱ lado yuꞌu mar nuu̱ ñúu̱ Betsaida. Chi̱ kuéé jachá‑ya̱ ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún.
\v 46 Te ni̱ nakuatáꞌú‑yá nuu̱ ñáyɨvɨ‑ún kua̱ngoyo‑i. Te ni̱ kee‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ ondé yuku kuákaka̱n taꞌu̱‑yá.
\v 47 Te ni̱ ini, te barco‑ún a kándee onde̱ ma̱ꞌñú mar. Te máá ɨ́ɨn‑na̱‑ya̱ ní ndo̱o‑ya̱ núu̱ ñúꞌíchí.
\v 48 Te ni̱ jini̱‑ya̱ já ní kakui̱tá‑de káskáka‑de barco‑ún, chi̱ sua ni̱ nana nuu tachi̱. Te tɨ́kuáán‑na̱ kúu, te ni̱ chaa̱‑ya̱ núu̱‑dé jíka jáꞌá‑yá nuu̱ mar. Te a ja̱ꞌa‑ya̱ núu̱‑dé kiꞌi̱n‑ya̱ núú.
\v 49 Te ni̱ kajini̱‑de‑ya̱ já jíka‑ya̱ núu̱ mar. Te ni̱ ka̱jani ini̱‑de ja̱ añú kúu. Te ni̱ ka̱kana kóꞌó‑de.
\v 50 Chi̱ ndɨꞌɨ‑de, ni̱ kajini̱‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ kayu̱ꞌú‑de. Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n‑ni‑ya̱ jíín‑de: Ndéé sáꞌa‑ró iní‑ro̱. Máá‑rí kúu. Ma̱ yúꞌú‑ro̱, áchí‑ya̱.
\v 51 Te ni̱ kaa‑ya̱ ní kɨ̱vɨ‑ya̱ jíín‑de ini̱ barco‑ún. Te ni̱ jukuiñi̱ tachi̱. Te máá‑de, ni̱ ka̱naa xáa̱n iní‑de kánde̱ꞌé‑de nuu̱‑yá.
\v 52 Chi̱ ni tú ní kájuku̱ꞌun ini̱‑de ja̱ ní kuu jíín státilá‑ún, chi̱ ndava iní añú‑de.
\s Ña̱yɨvɨ kákuꞌu̱ ñuu̱ Genesaret
\p
\v 53 Te ni̱ kaja̱ꞌa‑ya̱ vái‑ya̱ ɨngá lado. Te ni̱ cha̱koyo‑ya̱ ñúꞌíchí ñúu̱ Genesaret. Te yundúcha‑ún ni̱ ka̱jukuiñi̱‑ya̱.
\v 54 Te nuu̱ ní kenda koyo‑ya̱ iní barco, te ña̱yɨvɨ yúan, ni̱ ka̱nakuni̱‑ni‑i Jesús.
\v 55 Te ni̱ kajicha̱ nu̱u‑i ta̱ká ndañúu̱ yúan. Te ni̱ ka̱kejáꞌá‑i ni̱ ka̱skuíndíso‑i ña̱yɨvɨ kákuꞌu̱ jíín jíto yuu, onde̱ nuu̱ ní ka̱jini tu̱ꞌun‑i kándee‑ya̱.
\v 56 Te ndéni ni̱ kuu nú ni̱ kɨ̱vɨ‑ya̱, á ñuu̱ lúlí, á ñuu̱ káꞌnu, á rancho, te kájani‑i ña̱yɨvɨ kákuꞌu̱‑ún ini̱ ichi. Te kákaꞌa̱n nda̱ꞌú‑i jíín‑yá va̱sté yúsáꞌma‑yá ná kéꞌé‑i. Te ta̱ká ña̱yɨvɨ ní ka̱kéꞌé
sáꞌma‑yá‑ún, ni̱ kandu̱va̱ꞌa‑i.
\c 7
\s Sɨkɨ̱ ndása kucháꞌán ñáyɨvɨ
\p
\v 1 Te cha̱a fariseo jíín yakú cha̱a káchaa tutu̱, ni̱ kikoyo‑de ichi ñúu̱ Jerusalén. Te ni̱ ka̱kutútú‑de nuu̱ Jesús.
\v 2 Te cha̱a‑ún, ni̱ kajini̱‑de ja̱ sáva cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá káyee‑dé staa̱ jíín ndáꞌa cháꞌán‑de, kua̱chi ja̱ tú ní ka̱nandáꞌá‑de. Te ni̱ ka̱ndonda sɨkɨ̱‑dé.
\v 3 (Chi cha̱a fariseo jíín táká cha̱a judío, nú tú nandáꞌá náꞌán‑de, tú káyee‑dé staa̱. Chi̱ káñava̱ꞌa‑de tani̱nu anáꞌán.
\v 4 Te nú ni̱ ka̱najíó káva‑de ja̱ ní kajaꞌa̱n‑de nu̱yáꞌu, te nú tú nasándoo‑de máá‑de, tú káyee‑dé. Te íó kuaꞌa̱‑gá tani̱nu káñava̱ꞌa‑de te káchiñúꞌún‑de, nátu̱ꞌun ndúndoo vaso, tɨndoꞌo̱, koꞌo̱ káa, jíín jíto.)
\v 5 te cha̱a fariseo jíín cháa káchaa tutu̱, ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱. Te cha̱a káskuáꞌa jíín‑ró, naja̱ tú káchiñúꞌún‑de tani̱nu cha̱a anáꞌán. Naja̱ káyee‑dé staa̱ jíín ndáꞌa cháꞌán‑de, áchí‑de.
\v 6 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Cha̱a uu̱ xini̱ kákuu‑ró. Bueno ni̱ jani Isaías tu̱ꞌun sɨkɨ̱‑ro̱, chi̱ súan ni̱ chaa máá‑de tu̱ꞌun sáá: Ña̱yɨvɨ yáꞌa jíín yúꞌu‑í káchiñúꞌún‑i ruu̱, ko jíín añú‑i chi̱ jíká‑ni kákuu ini̱‑i jíto‑i ruu̱.
\v 7 Te káchiñúꞌún sáni‑i ruu̱, chi̱ kástáꞌa̱n‑i tu̱ꞌun jáni ini̱ ɨɨn cha̱a, áchí Isaías.
\v 8 Chi ni̱ ka̱sía̱‑ro̱ tíñu ni̱ táꞌú Dios nuu̱‑ro̱, te káchiñúꞌún‑ró táni̱nu ni̱ kajaki̱n cha̱a, ja̱ ndúndoo tɨndoꞌo̱ jíín vaso. Te káñava̱ꞌa‑ró kuáꞌa̱‑gá tani̱nu súan, áchí‑ya̱.
\v 9 Te suni ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Bueno‑ni kástɨ́vɨ́‑ró túꞌun táꞌú tíñu Dios náva̱ꞌa chiñúꞌún‑ró táni̱nu ni̱ kajaki̱n máá‑ró.
\v 10 Chi̱ Moisés, ni̱ kaꞌa̱n‑de: Kuandatu̱‑ro̱ núu̱ táa̱‑ro̱ núu̱ náa̱‑ro̱. Chi̱ nú ndéja̱ káꞌa̱n ndɨva̱ꞌa jíín táa̱ jíín náa̱, ná kúu̱ nú kuu̱. Achí‑de.
\v 11 Ko máá‑ró kákaꞌa̱n‑ro̱: Nú íó ndatíñu ja̱ xíin ɨ́ɨn cha̱a. Te a kuu niꞌi̱n tíñu ja̱ kuní táa̱‑de xí náa̱‑de, ko nú xnaꞌa̱n‑ga̱ kaꞌa̱n‑de ja̱ Corbán kúu (ja̱ kuní kaꞌa̱n, a ni̱ soko̱‑rí nuu̱ Dios),
\v 12 yúan‑na te tuká jínu ñúꞌún kútɨ sáꞌa‑de ja̱ kuní táa̱‑de xí já kuní náa̱‑de, áchí‑ro̱.
\v 13 Te súan kástɨ́vɨ́‑ró túꞌun Dios jíín táni̱nu ni̱ kajaki̱n‑ro̱. Te kuaꞌa̱‑gá tiñu súan kásáꞌa‑ró, áchí‑ya̱.
\v 14 Te ni̱ kana tuku‑ya̱ xiní ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑i: Ndɨꞌɨ‑ró ná kúni so̱ꞌo‑ró túꞌun káꞌa̱n‑ri̱, te chuꞌun ini̱‑ro̱.
\v 15 Ta̱ká ndatíñu íó ichi fuera cha̱a, nú ni̱ kɨ̱vɨ ini̱ yuꞌu‑dé, ma̱ kúcháꞌán‑de sáꞌa. Chi ja̱ kénda ini̱ yuꞌu‑dé, yu̱án kúu ja̱  kúcháꞌán‑de sáꞌa.
\v 16 Cha̱a íó so̱ꞌo kuni náꞌín, te ná kúni so̱ꞌo‑de, áchí‑ya̱.
\v 17 Te nuu̱ ní kusɨ́ɨn‑ya̱ núu̱ ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún, te ni̱ ndɨ̱vɨ‑ya̱ iní ve̱ꞌe. Te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱ sɨkɨ́ túꞌun yátá‑ún.
\v 18 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Suni tú kájuku̱ꞌun ini̱ máá‑ró náún. Á tú kájini̱‑ro̱ já táká ja̱ kɨ́vɨ ini̱ cha̱a, ma̱ kúu kucháꞌán‑de sáꞌa,
\v 19 chi̱ tú kɨ́vɨ ini̱ añú‑de, chi̱ toko‑dé kɨ́vɨ, te ndénda‑ni kuaꞌa̱n, áchí‑ya̱. Súan ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ já íó ndoo ta̱ká ndeyu.
\v 20 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ga̱‑ya̱: Ja̱ kénda ichi iní ña̱yɨvɨ, yu̱án kúu ja̱ kúcháꞌán‑i sáꞌa.
\v 21 Chi̱ onde̱ ichi iní añú kénda ja̱ jáni ñáá ini̱, ja̱ ísɨ́kɨ ncháa̱ táꞌa̱n, ja̱ kuáxán iní, ja̱ jáꞌni ndɨ́yi,
\v 22 ja̱ sákuíꞌná, ja̱ tóó iní, ja̱ ñáá, ja̱ xndáꞌú ñáꞌán, ja̱ tuká kúka nuu̱, ja̱ ndákoto xaa̱n, ja̱ káꞌa̱n sɨkɨ̱ táꞌan, ja̱ sávixi̱ máá, ja̱ xiní ñáá.
\v 23 Ta̱ká tu̱ꞌun ñáá yáꞌa, máni ichi iní añú kénda te kúcháꞌán‑i sáꞌa, áchí‑ya̱.
\v 24 Te ni̱ ndukuiñi̱‑ya̱ yúan. Te kuaꞌa̱n‑ya̱ ondé raya ñuu̱ Tiro jíín ñúu̱ Sidón. Te ni̱ kɨ̱vɨ‑ya̱ ɨ́ɨn veꞌe. Te kuní‑ya̱ já tú ni ɨɨn kuni tu̱ꞌun. Ko tú ní kúu kundee sáꞌí‑ya̱ yúan.
\s Ñaꞌan sirofenicia
\p
\v 25 Chi̱ ɨɨn ñaꞌan íó ɨɨn se̱sɨ́ꞌɨ́‑ña táꞌa̱n‑i tachi̱ kíni. Te ni̱ jini tu̱ꞌun‑ña túꞌun‑ya̱. Te ni̱ chaa̱‑ni‑ña. Te ni̱ jukuiñi̱ jítɨ́‑ña núu̱‑yá.
\v 26 Te ñaꞌan‑ún, ñaꞌan griega kúu‑ña. Te onde̱ ñuu̱ Sirofenicia va̱i tata̱‑ña. Te ni̱ kaꞌa̱n nda̱ꞌú‑ña jíín‑yá ja̱ ná kíñiꞌin‑ya̱ tachí kíni táꞌa̱n se̱sɨ́ꞌɨ́‑ña‑ún kiꞌi̱n.
\v 27 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑ña: Sía̱, ná ndáꞌa̱ xnaꞌa̱n‑ga̱ chi̱i ta̱ká su̱chí yáꞌa, chi̱ tú íó va̱ꞌa ja̱ kuánchaa̱‑yo̱ stáa̱‑í te skána‑yó núu̱ lúsu, áchí‑ya̱.
\v 28 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ña: Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ní Táta̱, ko lúsu‑ún ichi chíi mesa náchii‑tɨ́ staa̱ kua̱chí kóyo yuꞌu‑í yáji‑tɨ́, áchí‑ña.
\v 29 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑ña: Kuáꞌán núsáá, chi tu̱ꞌun va̱ꞌa kúu ja̱ ní kaꞌa̱n‑ro̱ yáꞌa. Te tachi̱ kíni‑ún, a ni̱ kenda kuaꞌa̱n ini̱ se̱sɨ́ꞌɨ́‑ro̱, áchí‑ya̱.
\v 30 Te ni̱ kee‑ña kuánoꞌon‑ñá veꞌe‑ña. Te ni̱ jini̱‑ña já kátúu sésɨ́ꞌɨ́‑ña núu̱ jíto. Te a ni̱ kenda tachi̱ kíni‑ún kuaꞌa̱n.
\s Cha̱a sóꞌó kástété
\p
\v 31 Te ni̱ kenda tuku‑ya̱ ondé raya ñuu̱ Tiro, ni̱ kii‑ya̱ íchi Sidón. Te ni̱ jaa̱‑ya̱ mar Galilea. Te ni̱ jaꞌncha̱ sava‑ya̱ raya ñuu̱ Decápolis va̱i‑ya̱.
\v 32 Te ni̱ ka̱kinchaka‑i ɨɨn cha̱a sóꞌó kástété núu̱‑yá. Te ni̱ kakaꞌa̱n nda̱ꞌú‑i jíín‑yá ja̱ ná xndée‑ya̱ ndáꞌa‑yá sɨkɨ̱‑dé.
\v 33 Te ni̱ kiñiꞌin sɨ́ɨn‑ya̱‑dé nuu̱ ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún. Te ni̱ chindee‑ya̱ ndáꞌa‑yá so̱ꞌo‑de. Te ni̱ tɨvɨ̱ sɨ̱ꞌvɨ́‑yá. Te ni̱ kéꞌé‑yá yáa‑dé.
\v 34 Te ni̱ ndakoto‑ya̱ íchi ándɨ́vɨ́. Te ni̱ jaka̱ nu̱u ini̱‑ya̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Efata, áchí‑ya̱. Ja̱ kuní kaꞌa̱n: Nanuña.
\v 35 Te ni̱ nanuña so̱ꞌo‑de. Te ni̱ nduvi̱tá yáa‑dé. Te ni̱ kuu‑ni ni̱ nakaꞌa̱n kájí‑de.
\v 36 Te ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá jíín ñáyɨvɨ‑ún ja̱ tú ni ɨɨn nuu̱ kachí‑i. Te va̱sa ni̱ꞌin ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá jíín‑i, ko víꞌí‑gá ni̱ kajacha̱‑i tu̱ꞌun‑ya̱.
\v 37 Te ni̱ ka̱naa xáa̱n iní‑i kánde̱ꞌé‑i. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑i: Bueno sáꞌa‑ya̱ táká tiñu; chi cha̱a sóꞌó nákuni so̱ꞌo‑de, te cha̱a ñíꞌín nákaꞌa̱n‑de sáꞌa‑ya̱, áchí‑i.
\c 8
\s Ja̱ ní skée‑yá kuu̱n mil ña̱yɨvɨ
\p
\v 1 Te kɨvɨ̱‑ún, ni̱ i̱o kuaꞌa̱ xáa̱n ñáyɨvɨ, te tú na̱ún káji‑í. Te ni̱ kana Jesús xini̱ cháa káskuáꞌa jíín‑yá. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de:
\v 2 Kúndáꞌú ini̱‑ri̱ ña̱yɨvɨ kuáꞌa̱ yáꞌa, chi̱ a ni̱ kuu uni̱ kɨvɨ̱ káxiu̱kú‑i jíín‑rí, te tú na̱ún káji‑í.
\v 3 Te nú natájí‑rí‑i noꞌo̱n ndicha̱‑i veꞌe‑i, te sava ichi te kui̱tá ii̱‑í, chi̱ íó sava‑i jíká vái koyo‑i, áchí‑ya̱.
\v 4 Te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Te ndéchi kíi staa̱ kée ndáꞌa̱ chi̱i ña̱yɨvɨ yáꞌa, chi̱ máni ñuꞌun téꞌé kúu yáꞌa. Achí‑de.
\v 5 Te ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑yá‑de: Na̱saa staa̱ kándi̱so‑ró. Achí‑ya̱. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Usia̱‑ni sta̱tilá, áchí‑de.
\v 6 Yúan‑na te ni̱ táꞌú‑yá tiñu nuu̱ ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún ja̱ ná júngo̱o‑i nuu̱ ñúꞌun. Te ni̱ kiꞌin‑ya̱ ndɨ́ꞌusiá sta̱tilá‑ún. Te ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá. Te ni̱ sákuáchí‑yá. Te ni̱ ja̱ꞌa‑ya̱ núu̱ cháa káskuáꞌa jíín‑yá, ja̱ ná káni‑de nuu̱ ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún. Te ni̱ ka̱jani‑de nuu̱‑í.
\v 7 Te suni kándi̱so‑de yaku̱ ti̱yáká lúlí. Te ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá jaꞌa̱‑tɨ́. Te ni̱ táꞌú‑yá tiñu ja̱ súni ná káni‑de nuu̱‑í.
\v 8 Te ni̱ ka̱yee‑í. Te ni̱ kandaꞌa̱ chi̱i‑i. Te ni̱ kendo̱o‑ga̱. Te ni̱ ka̱nastútú‑de usia̱ ndoꞌo̱ já ní kendo̱o kuáchí.
\v 9 Te ña̱yɨvɨ ní ka̱yee‑ún íó nátu̱ꞌun kuu̱n mil‑i. Te ni̱ jacha̱‑ya̱‑í kuaꞌa̱n‑i.
\v 10 Yúan‑na te ni̱ kɨ̱vɨ‑ni‑ya̱ iní barco jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá. Te ni̱ chaa̱‑ya̱ ndáñúu̱ Dalmanuta.
\s Tu̱ꞌun yujan íá cháa fariseo
\p
\v 11 Te yúan ni̱ cha̱koyo cha̱a fariseo. Te ni̱ ka̱kejáꞌá‑de káxndichí‑de‑ya̱ kájika̱n‑de tuni̱ ichi ándɨ́vɨ́ núu̱‑yá chi̱ koto nchaa̱‑de‑ya̱ kákuni̱‑de.
\v 12 Te ni̱ jaka̱ nu̱u ini̱‑ya̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Naja̱ kájika̱n ña̱yɨvɨ yáꞌa tuni̱ nuu̱‑rí. Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró ma̱ kuáꞌa‑ri̱ ni ɨɨn tuni̱ nuu̱ ñáyɨvɨ yáꞌa.
\v 13 Te ni̱ skéndo̱o‑ya̱‑dé jínáꞌan‑de. Te ni̱ ndɨ̱vɨ tuku‑ya̱ iní barco, te kuaꞌa̱n‑ya̱ ɨngá lado.
\v 14 Te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ ka̱naa iní‑de kundiso‑de staa̱. Chi̱ ɨɨn‑ni sta̱tilá kándi̱so‑de ini̱ barco.
\v 15 Te ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá jíín‑de: Koto va̱ꞌa‑ró máá‑ró núu̱ yújan íá cháa fariseo jíín núu̱ yújan íá Herodes, áchí‑ya̱.
\v 16 Te kándatu̱ꞌún máá‑de: Sɨkɨ̱ já tú kándi̱so‑yó stáa̱ núsáá, áchí‑de.
\v 17 Te ni̱ jini̱ Jesús. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Naja̱ kándatu̱ꞌún‑ró. Ja̱ tú kándi̱so‑ró stáa̱ náún. Á tú kájini̱‑ro̱. Á chaꞌa̱n‑ga̱ juku̱ꞌun ini̱‑ro̱. Sáni ndava iní añú‑ro̱ náún.
\v 18 Káꞌi̱o so̱ꞌo‑ró, te á tú kájini so̱ꞌo‑ró. Káꞌi̱o nduchi‑ro, te á tú kánde̱ꞌé‑ró, te á tú kánuku̱ꞌun ini̱‑ro̱.
\v 19 Te na̱saa ji̱ka chítú ndɨ́ɨ státilá ni̱ kendo̱o kuáchí ní ka̱nastútú‑ró kɨvɨ́ ní sákuáchí‑rí uꞌu̱n sta̱tilá ni̱ ka̱yee úꞌu̱n mil cha̱a, áchí‑ya̱. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Uxi̱ uu̱‑ni, áchí‑de.
\v 20 Te ni̱ kaꞌa̱n tuku‑ya̱: Te na̱saa ndoꞌo̱ chítú ndɨ́ɨ státilá ni̱ kendo̱o kuáchí ní ka̱nastútú‑ró kɨvɨ́ ní sákuáchí‑rí usia̱ sta̱tilá ni̱ ka̱yee kúu̱n mil ña̱yɨvɨ, áchí‑ya̱. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Usia̱‑ni, áchí‑de.
\v 21 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Te onde̱ vina tú kájuku̱ꞌun ini̱‑ro̱ náún, áchí‑ya̱.
\s Ja̱ ní nasáva̱ꞌa‑ya̱ cháa kuáá ñúu̱ Betsaida
\p
\v 22 Te ni̱ jaa̱‑ya̱ ñúu̱ Betsaida. Te ni̱ ka̱kinchaka‑i ɨɨn cha̱a kuáá núu̱‑yá. Te ni̱ kakaꞌa̱n nda̱ꞌú‑i jíín‑yá ja̱ ná kéꞌé‑yá‑de.
\v 23 Yúan‑na te ni̱ tɨɨn‑ya̱ ndáꞌa cháa kuáá‑ún. Te ni̱ kiñiꞌin‑ya̱‑dé ñuu̱‑ún. Te ni̱ tɨvɨ̱ sɨ̱ꞌvɨ́‑yá nduchi‑dé. Te ni̱ xndée‑ya̱ ndáꞌa‑yá sɨkɨ̱‑dé. Te ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑yá‑de: Á jiní‑ro̱ yakú, áchí‑ya̱.
\v 24 Te máá‑de, ni̱ ndakoto‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de: Jiní‑ná ta̱ká cha̱a. Ko nátu̱ꞌun yunu jiní‑ná‑de kájika‑de, áchí‑de.
\v 25 Yúan‑na te ni̱ chaa tuku‑ya̱ ndáꞌa‑yá sɨkɨ̱ ndúchi‑dé. Te ni̱ ndakoto va̱ꞌa‑de. Te ni̱ nduva̱ꞌa ii̱‑dé. Te onde̱ jíká te ni̱ jini̱ kájí‑de ndivii.
\v 26 Te ni̱ na̱tájí‑yá‑de kua̱noꞌon‑dé veꞌe‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Ma̱ kɨ́vɨ‑ró iní ñuu̱. Te ni ɨɨn nuu̱ cháa ñuu̱‑ún ma̱ kachí‑ro̱, áchí‑ya̱.
\s Tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n ndaa̱ Pedro
\p
\v 27 Te ni̱ kenda Jesús jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá kuaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de ichi táká ñuu̱ ndañúu̱ Cesarea de Filipo. Te ichi‑ún ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑yá‑de: Te ruu̱, na̱ cha̱a kúu‑ri̱ kákaꞌa̱n ña̱yɨvɨ, áchí‑ya̱ jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá.
\v 28 Te ni̱ kaka̱stu̱ꞌún‑de nuu̱‑yá: Juan ja̱ skuánducha, kákaꞌa̱n‑i. Te sava‑i: Elías. Te sava‑ga̱‑i: Ɨɨn cha̱a ni̱ jani tu̱ꞌun Dios onde̱ sáá, áchí‑de.
\v 29 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Te róó, na̱ cha̱a kúu‑ri̱ kákaꞌa̱n máá‑ró, áchí‑ya̱. Te ni̱ kaꞌa̱n Pedro: Máá‑ní kúu Cristo, áchí‑de jíín‑yá.
\v 30 Te ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá jíín‑de jínáꞌan‑de ja̱ tú ni ɨɨn nuu̱ kachí‑de tu̱ꞌun‑ya̱.
\s Jíín kɨvɨ́ ní kaꞌa̱n‑ya̱ já kúu̱‑ya̱
\p
\v 31 Te ni̱ kejáꞌá‑yá ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ núu̱‑dé ja̱ jínu ñúꞌún ndóꞌo xaa̱n máá Séꞌe cha̱a. Te cha̱a ni̱ ka̱yii jíín táká sutu̱ ñáꞌnu jíín cháa káchaa tutu̱ ma̱ kuátúꞌún‑de‑ya̱, chi̱ kaꞌni‑dé‑ya̱. Te nuu̱ uní kɨvɨ̱ te nachaku̱‑ya̱, áchí‑ya̱.
\v 32 Te kájí ní kaꞌa̱n‑ya̱ túꞌun yáꞌa. Yúan‑na te Pedro, ni̱ tɨɨn‑de‑ya̱. Te ni̱ kejáꞌá‑de káꞌa̱n xaa̱n‑dé nuu̱‑yá.
\v 33 Te máá‑yá, ni̱ jíó káva‑ya̱. Te ni̱ ndakoto‑ya̱ núu̱ cháa káskuáꞌa jíín‑yá. Te ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá nuu̱ Pedro: Satanás, kuxio kiꞌi̱n‑ro̱, chi̱ tú júku̱ꞌun ini̱‑ro̱ túꞌun Dios, chi̱ sa tu̱ꞌun cha̱a júku̱ꞌun ini̱‑ro̱, áchí‑ya̱.
\v 34 Te ni̱ kana‑ya̱ xiní ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Na̱ni cha̱a nú kuní‑de kii‑de yata̱‑rí, te ma̱ chíñúꞌún‑de máá‑de, te ná kuándéé iní‑de jíín túndóꞌo kii sɨkɨ̱‑dé, te ná kúndiki̱n‑de ruu̱ kii‑de.
\v 35 Chi cha̱a jítú iní‑de ka̱ku‑de chi̱i tu̱ndóꞌo kii sɨkɨ̱‑dé, naa‑dé. Te va̱sa ná kúu̱ ɨɨn cha̱a ja̱ sɨkɨ́ rúu̱ jíín sɨkɨ́ túꞌun va̱ꞌa‑ri̱, ko ka̱ku‑de.
\v 36 Chi na̱ún níꞌi̱n cháa va̱sa ná kúndéé‑de niꞌi̱n‑dé nɨ́ɨ́ ñúyɨ́vɨ, te nú xnáa‑dé añú‑de.
\v 37 Xí na̱ún chúnáa cháa añú‑de.
\v 38 Chi̱ nú ndé cha̱a kúka nuu̱ iní‑de nuu̱‑rí jíín núu̱ túꞌun káꞌa̱n‑ri̱ ma̱ꞌnú ñáyɨvɨ yáꞌa ja̱ kái̱sɨ́kɨ ncháa̱‑i Dios jíín máꞌñú cháa kásáꞌa kua̱chi, te suni súan kuka nuu̱ iní máá Séꞌe cha̱a nuu̱‑dé, kɨvɨ̱ ndíi‑ya̱ jíín táká ndajáꞌa̱ ndóo‑ya̱. Te kɨvɨ̱‑ún ndúñáꞌnu‑ya̱ sáꞌa Táa̱‑ya̱, áchí‑ya̱.
\c 9
\p
\v 1 Te suni ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de jínáꞌan‑de: Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró: Ió sava cha̱a káꞌi̱in yáꞌa ja̱ má kúu̱ kutɨ‑dé onde̱ nú tú kuni̱‑de ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu, ndasa kii jíín fuerza, áchí‑ya̱.
\s Sɨkɨ̱ já túku ni̱ nduu‑ya̱
\p
\v 2 Yúan‑na te nuu̱ iñú kɨvɨ̱ te ni̱ jaka Jesús Pedro jíín Jacobo jíín Juan, te máni máá‑ni‑de ni̱ kiñiꞌin sɨ́ɨn‑ya̱‑dé kuaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de ɨɨn yuku súkún. Te yúan, tuku ni̱ nduu‑ya̱ núu̱‑dé.
\v 3 Te saꞌma‑yá ni̱ ka̱nandii ncháa̱, kɨyi̱ xaa̱n, nátu̱ꞌun yuꞌa̱ volcán. Te tú íó ni ɨɨn ja̱ súan kuu nakacha kɨyi̱ ini̱ ñu̱yɨ́vɨ yáꞌa.
\v 4 Te ni̱ ka̱ndenda Elías jíín Moisés ni̱ kajini̱‑de. Te ni̱ kanda̱tu̱ꞌún cháa‑ún jíín Jesús.
\v 5 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n Pedro: Maestro, va̱ꞌa‑ga̱ ná kéndo̱o‑yó yáꞌa, te sáꞌa‑ná uni̱ veꞌe kuii. Ɨɨn kuu máá‑ní, ɨnga̱ kuu Moisés, te ɨnga̱ kuu Elías, áchí‑de jíín Jesús.
\v 6 Chi̱ tú ní jiní‑de ndasa kaꞌa̱n‑de, chi̱ káyu̱ꞌú xáa̱n‑dé.
\v 7 Te ni̱ chaa̱ ɨɨn viko̱ nu̱ꞌún. Te ni̱ jasu̱ nɨ́ɨ́ núu̱‑dé. Te nuu̱ vikó nu̱ꞌún‑ún ni̱ kenda ɨɨn tu̱ꞌun ja̱ ní kaꞌa̱n: Ya̱ꞌá kúu Se̱ꞌe‑ri̱ ja̱ kúndáꞌú ini̱‑ri̱, te kuni náꞌín‑ró túꞌun káꞌa̱n‑ya̱. Achí.
\v 8 Te ni̱ ka̱ndakoto‑ni‑de. Te tuká ni ɨɨn na̱ún ní kájini̱‑de, chi̱ máá ɨ́ɨn‑na̱ Jesús.
\v 9 Te kánuu‑de yuku‑ún, te ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá jíín‑de ja̱ tú ni ɨɨn nuu̱ kachí‑de ja̱ súan ni̱ kajini̱‑de‑ún, chi̱ onde̱ ná náchaku̱ máá Séꞌe cha̱a ma̱ꞌñú ndɨ́yi. Achí‑ya̱.
\v 10 Te ni̱ kañu̱ꞌun ini̱ máá‑de tu̱ꞌun‑ún. Te kájika̱ tu̱ꞌún táꞌan‑de na̱ún tu̱ꞌun kúu: Ja̱ náchaku̱ ma̱ꞌñú ndɨ́yi.
\v 11 Te ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱: Te cha̱a káchaa tutu̱ naja̱ kákaꞌa̱n‑de ja̱ kánúú ndíi Elías xnaꞌa̱n‑ga̱, áchí‑de.
\v 12 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ja̱ndáa̱ kúu ja̱ ndíi Elías xnaꞌa̱n‑ga̱, te nasájáá‑de ta̱ká ndatíñu. Te suni yóso túꞌun nuu̱ tutú ja̱ ndóꞌo xaa̱n máá Séꞌe cha̱a te sájáꞌa̱ ini̱‑i nuu̱‑yá.
\v 13 A káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró ja̱ Elías, a ni̱ kii‑de. Te ni̱ ka̱sáꞌa‑i ta̱ká ja̱ ní ka̱kuu ini̱‑i jíín‑de, nátu̱ꞌun yóso túꞌun‑de nuu̱ tutú, áchí‑ya̱.
\s Su̱chí ñíꞌín
\p
\v 14 Te ni̱ nchaa̱‑ya̱ núu̱ sáva‑ga̱ cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá. Te ni̱ jini̱‑ya̱ ñáyɨvɨ kuáꞌa̱ xáa̱n, ni̱ ka̱jíkó ndúu̱‑i nɨ́ɨ́ núu̱‑dé. Te cha̱a káchaa tutu̱ kástátáꞌan jíín‑de.
\v 15 Yúan‑na te ta̱ká ña̱yɨvɨ‑ún, ni̱ kajini̱‑ni‑i nuu̱‑yá. Te ni̱ ka̱naa iní‑i kánde̱ꞌé‑i nuu̱‑yá. Te ni̱ katau̱‑i kuaꞌa̱n‑i nuu̱‑yá. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑i jíín‑yá.
\v 16 Te ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑yá‑i: Na̱ sɨkɨ̱ kástátáꞌan‑ró jíín‑de jínáꞌan‑de, áchí‑ya̱.
\v 17 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n ɨɨn cha̱a ma̱ꞌñú ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún: Maestro, va̱i nchaka‑ná se̱ꞌe‑ná nuu̱‑ní, chi̱ táꞌa̱n‑i ɨɨn tachi̱ ñíꞌín.
\v 18 Te tachi̱‑ún, ndéni kúu te nú ni̱ tɨɨn‑ni‑i, te jáꞌni yíꞌí‑ni‑i. Te sjáa‑ni tiꞌiñu̱ yuꞌu‑í. Te skɨ́ꞌñi nu̱ꞌun‑i. Te kua̱ꞌichi̱‑i sáꞌa. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ná jíín cháa káskuáꞌa jíín‑ní ja̱ ná kíñiꞌin‑de kiꞌi̱n. Te tú ní
kákuu sáꞌa‑de, áchí‑de.
\v 19 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑i: Ña̱yɨvɨ xáa̱n níꞌin ini̱ kákuu‑ró. Na̱saa‑ga̱ kɨvɨ kúnchaa̱‑ri̱ jíín‑ró. Te na̱saa‑ga̱ kɨvɨ̱ ndóꞌo‑ri̱ jíín‑ró. Kua̱ꞌa‑i ná kíi‑i nuu̱‑rí núsáá, áchí‑ya̱.
\v 20 Te ni̱ kaja̱ꞌa‑de‑i nuu̱‑yá. Te ni̱ jini̱‑i‑ya̱. Te tachi̱‑ún, ni̱ jaꞌni yíꞌí xáa̱n‑ní‑i. Te ni̱ ndua̱‑i nuu̱ ñúꞌun. Te ni̱ tuu‑í. Te ni̱ jaa tiꞌiñu̱ yuꞌu‑í.
\v 21 Te Jesús, ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑yá táa̱‑i: Na̱saa kɨvɨ̱ ní kuu táꞌa̱n‑i tachi̱ yáꞌa, áchí‑ya̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de: Onde̱ lúlí‑i.
\v 22 Te tondó tɨnɨ̱ jínu ni̱ kuu chíndee‑i nuu̱ ñúꞌu̱n jíín núu̱ ndúcha, ja̱ káꞌni‑í kuní. Ko nú kuu sáꞌa‑ní, kundáꞌú ini̱‑ní náá. Te chindéé chítuu‑ní náá, áchí‑de.
\v 23 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín‑de: Te nú kándíja‑ró, chi cha̱a kándíja te kuu ta̱ká ja̱ kuní‑de, áchí‑ya̱.
\v 24 Yúan‑na te máá táa̱ su̱chí‑ún, ni̱ kaꞌa̱n jaa‑ni‑de: Kándíja‑ná, ko chindéé chítuu‑ní náá chi̱ tú kándíja va̱ꞌa va̱ꞌa‑ná, áchí‑de.
\v 25 Te ni̱ jini̱ Jesús ja̱ ní katau̱ ña̱yɨvɨ kuáꞌa̱‑ún kuaꞌa̱n‑i nuu̱‑yá. Te ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá jíín tachí kíni‑ún: Tachi̱ ñíꞌín sóꞌó, ruu̱ táꞌú‑rí tiñu nuu̱‑ro̱. Kenda‑ró iní‑i, te ma̱ ndɨ́vɨ‑ga̱‑ro̱ iní‑i, áchí‑ya̱ jíín.
\v 26 Yúan‑na te tachi̱‑ún, ni̱ kana kóꞌó. Te tɨnɨ̱ jínu ni̱ jaꞌni yíꞌí xáa̱n‑gá‑i. Te ni̱ kenda kuaꞌa̱n. Te máá súchí‑ún, ni̱ kundɨ̱yi‑ni‑i. Te ni̱ kakaꞌa̱n tɨnɨ̱ ña̱yɨvɨ: A ni̱ jiꞌi̱‑i, áchí.
\v 27 Te Jesús, ni̱ tɨɨn‑ya̱ ndáꞌa‑í, te ni̱ ndukani‑ya̱‑í. Te ni̱ ndukuiñi̱‑i.
\v 28 Te nuu̱ ní kɨ̱vɨ Jesús ini̱ ve̱ꞌe, te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún sɨ́ɨn‑de‑ya̱: Naja̱ tú ní kákuu kiñiꞌin‑ná tachi̱‑ún kiꞌi̱n, áchí‑de.
\v 29 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ɨɨn táꞌan yu̱án, ni ma̱ kénda kutɨ kíꞌi̱n, te nú tú kaka̱n taꞌu̱‑yo̱ te kondicha̱ ini̱‑yo̱, áchí‑ya̱.
\s Ja̱ ní kaꞌa̱n tuku‑ya̱ já kúu̱‑ya̱
\p
\v 30 Te ni̱ ka̱kenda‑ya̱ yúan. Te ni̱ kaja̱ꞌa‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ íchi ndáñúu̱ Galilea. Te tú ní kuní‑ya̱ já kúni tu̱ꞌun ni ɨɨn.
\v 31 Te ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ núu̱ cháa káskuáꞌa jíín‑yá: Ña̱yɨvɨ yáꞌa nastúu‑i máá Séꞌe cha̱a nuu̱ ndáꞌa sáva‑ga̱ cha̱a. Te cha̱a‑ún, kaꞌni‑dé‑ya̱. Ko nú ni̱ jiꞌi̱‑ya̱, te nuu̱ uní kɨvɨ̱ te nachaku̱‑ya̱, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\v 32 Te máá‑de, tú ní kájuku̱ꞌun ini̱‑de tu̱ꞌun yáꞌa. Te ni̱ kayu̱ꞌú‑de kaka̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱.
\s Ja̱ ní ka̱státáꞌan‑de ndé cha̱a kúñáꞌnu‑ga̱
\p
\v 33 Te ni̱ jaa̱‑ya̱ ñúu̱ Capernaum. Te nuu̱ ní kɨ̱vɨ‑ya̱ iní ve̱ꞌe, te ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑yá‑de: Na̱ún tu̱ꞌun ni̱ kanda̱tu̱ꞌún‑ró íchi‑ún, áchí‑ya̱.
\v 34 Te máá‑de, tú ní kákaꞌa̱n kutɨ‑dé. Chi̱ ichi‑ún ni̱ ka̱státáꞌan‑de ndé cha̱a kuu ñáꞌnu‑ga̱.
\v 35 Yúan‑na te ni̱ jungo̱o‑ya̱. Te ni̱ kana‑ya̱ xiní ndɨ́ꞌuxí uu̱‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Nú ndé cha̱a kuní‑de kunúú‑de, te nduu‑de sandɨ̱ꞌɨ́‑na̱ nuu̱ táká táꞌan‑de. Te kuatíñu‑de nuu̱ táꞌan‑de.
\v 36 Te ni̱ tɨɨn‑ya̱ ɨ́ɨn su̱chí lúlí. Te ni̱ jani‑ya̱‑í ma̱ꞌñú‑de. Te ni̱ junu nchaa̱‑ya̱‑í. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de:
\v 37 Cha̱a ja̱ jíín sɨ́ꞌvɨ́‑rí kuatáꞌú‑de ɨɨn su̱chí lúlí nátu̱ꞌun su̱chí yáꞌa, te ruu̱ kuatáꞌú‑de. Te cha̱a kuatáꞌú rúu̱, nasu̱ rúu̱, chi̱ Iꞌa̱ ni̱ tájí rúu̱ va̱i‑ri̱ kuatáꞌú‑de, áchí‑ya̱.
\v 38 Te ni̱ kaꞌa̱n Juan jíín‑yá: Maestro, ni̱ kajini̱‑ná ɨɨn cha̱a ja̱ jíín sɨ́ꞌvɨ́‑ní ni̱ kiñiꞌin‑de tachi̱ kíni kájaꞌa̱n. Te tú ndikín‑de yóó. Te ni̱ kajasu̱‑ná nuu̱‑dé. Chi̱ tú ndikín‑de yóó, áchí‑de.
\v 39 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ma̱ kasú‑ro̱ núu̱‑dé, chi̱ ɨɨn cha̱a ja̱ jíín sɨ́ꞌvɨ́‑rí sáꞌa‑de tiñu ñáꞌnu, ma̱ kúu nakaꞌa̱n‑de sɨkɨ̱‑rí.
\v 40 Chi cha̱a tú káꞌa̱n sɨkɨ̱‑yo̱, ndújíín‑de jíín‑yó.
\v 41 Te nú ndé cha̱a kua̱ꞌa‑de ɨɨn yajin ndúcha kóꞌo‑ró jíín sɨ́ꞌvɨ́‑rí, te nú súan ná sáꞌa‑de chi̱ kándujíín‑ró jíín Cristo, ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró ja̱ má xnáa‑dé ya̱ꞌu‑de.
\s Sɨkɨ̱ já skɨ́vɨ yóó nuu̱ kuáchi
\p
\v 42 Te nú ɨɨn su̱chí lúlí yáꞌa kándíja‑i ruu̱ te kɨ̱vɨ‑i kua̱chi sáꞌa ɨɨn cha̱a, te vaꞌa̱‑ga̱ nú ní núꞌni̱ ɨɨn yo̱só káꞌnu suku̱n‑dé, te kenda‑de kiꞌi̱n‑de nuu̱ ndúcha mar núú.
\v 43 Te nú ndaꞌa‑ro kuní skɨ́vɨ róó nuu̱ íó kua̱chi, xɨtɨ ná kíꞌi̱n. Vaꞌa̱‑ga̱ ja̱ kúchaku̱ tɨ́kúꞌlu‑ró, nasu̱ já kóo ndendúú ndaꞌa‑ro kíꞌi̱n‑ro̱ núu̱ infierno, nuu̱ kayú ñuꞌu̱n ja̱ má ndáꞌva̱ kutɨ.
\v 44 Te yúan, ni tɨ̱ndákú‑de ma̱ kúu̱‑tɨ̱. Te ni ñuꞌu̱n‑ún ma̱ ndáꞌva̱ kutɨ.
\v 45 Te nú jaꞌa̱‑ro̱ kuní skɨ́vɨ róó nuu̱ íó kua̱chi, xɨtɨ ná kíꞌi̱n. Vaꞌa̱‑ga̱ ja̱ kúchaku̱ tɨ́kúꞌlu‑ró, nasu̱ já kóo ndendúú jaꞌa̱‑ro̱ kíꞌi̱n‑ro̱ núu̱ infierno, nuu̱ kayú ñuꞌu̱n ja̱ má ndáꞌva̱ kutɨ.
\v 46 Te yúan, ni tɨ̱ndákú‑de ma̱ kúu̱‑tɨ̱. Te ni ñuꞌu̱n‑ún ma̱ ndáꞌva̱ kutɨ.
\v 47 Te nú nduchi‑ro kuní skɨ́vɨ róó nuu̱ íó kua̱chi, tava ná kíꞌi̱n. Vaꞌa̱‑ga̱ kɨ́vɨ‑ró ñúu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu jíín ɨ́ɨn‑ni nduchi‑ro, nasu̱ já kóo ndendúú nduchi‑ro kíꞌi̱n‑ro̱ núu̱ infierno.
\v 48 Te yúan, ni tɨ̱ndákú‑de ma̱ kúu̱‑tɨ̱. Te ni ñuꞌu̱n‑ún ma̱ ndáꞌva̱ kutɨ.
\v 49 Chi ta̱ká cha̱a kuu uꞌa̱‑de sáꞌa ñuꞌu̱n. Te ta̱ká ku̱ñu ni̱ soko̱, kuu uꞌa̱ sáꞌa ñii̱.
\v 50 Va̱ꞌa íó ñii̱. Ko nú ñii̱‑ún ná náa xikó uꞌa̱, ndasa nduꞌuꞌa̱ sáꞌa‑ró núsáá. Ná kúñava̱ꞌa‑ró ñíi̱ iní máá‑ró. Te ma̱ kána̱á‑ro̱ jíín táꞌan‑ró, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\c 10
\s Sɨkɨ̱ túꞌun tú xndóo táꞌan
\p
\v 1 Te ni̱ kenda‑ya̱ yúan, te ni̱ chaa̱‑ya̱ ondé raya ñuu̱ Judea jíín ɨngá lado yata̱ yúcha Jordán. Te ni̱ kutútú tuku ña̱yɨvɨ kuáꞌa̱ núu̱‑yá. Te ni̱ stáꞌa̱n tuku‑ya̱ túꞌun nuu̱‑í, nátu̱ꞌun sáꞌa‑ya̱.
\v 2 Te ni̱ ja̱koyo cha̱a fariseo nuu̱‑yá ja̱ kóto nchaa̱‑de‑ya̱. Te ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱: Á íó ley ja̱ skéndo̱o ɨɨn cha̱a ñasɨ́ꞌɨ́‑de, xí túu, áchí‑de.
\v 3 Te máá‑yá, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Na̱ún tiñu ni̱ táꞌú Moisés nuu̱‑ro̱, áchí‑ya̱.
\v 4 Yúan‑na te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Moisés, ni̱ jatu̱ꞌun‑de ja̱ kúva̱ꞌa acta ndusɨ́ɨn, te ndo̱o‑ña, áchí‑de.
\v 5 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Sɨkɨ já níꞌin ini̱ añú‑ro̱ jínáꞌan‑ró, yu̱án súan ni̱ táꞌú‑de tiñu yáꞌa nuu̱‑ro̱.
\v 6 Ko onde̱ xnáñúú kɨvɨ́ ní jungo̱o ñu̱yɨ́vɨ, chi ja̱ yíí jíín já sɨ̱ꞌɨ́ ní sáꞌa Dios.
\v 7 Ja̱ yúán kúu ja̱ skéndo̱o cha̱a táa̱‑de náa̱‑de, te ketáꞌan‑de jíín ñásɨ́ꞌɨ́‑de.
\v 8 Te ja̱ ní kuu uu̱ táꞌa̱n, ɨɨn‑na̱ kúu. Na̱ tuká kúu uu̱, chi̱ ɨɨn‑na̱ kúu.
\v 9 Núsáá te ja̱ á ni̱ skétáꞌan Dios, ma̱ ndúsɨ́ɨn kutɨ sáꞌa ɨɨn ña̱yɨvɨ, áchí‑ya̱.
\v 10 Te onde̱ veꞌe te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún tuku‑de‑ya̱ sɨkɨ́ túꞌun‑ún.
\v 11 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Nú ndé cha̱a skéndo̱o‑de ñasɨ́ꞌɨ́‑de te ta̱ndaꞌa‑dé jíín ɨngá ñaꞌan, te ísɨ́kɨ ncháa̱‑de ñasɨ́ꞌɨ́‑de nú súan.
\v 12 Te nú máá ñásɨ́ꞌɨ́‑ún xndóo‑ña yíi‑ñá te ta̱ndaꞌa‑ñá jíín ɨngá‑de, te tu̱ꞌun ísɨ́kɨ ncháa̱ sáꞌa‑ña. Achí‑ya̱.
\s Jesús jíín súchí lúlí
\p
\v 13 Te ni̱ cha̱koyo sava ña̱yɨvɨ núu̱‑yá jíín súchí lúlí ja̱ kéꞌé‑yá‑i. Te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ kakaꞌa̱n xaa̱n‑dé nuu̱ ñáyɨvɨ vái koyo jíín‑i.
\v 14 Te ni̱ jini̱ Jesús. Te ni̱ kiti̱ ini̱‑ya̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Sía̱, ná kíkoyo su̱chí lúlí núu̱‑rí, te ma̱ kasú‑ro̱ íchi‑í, chi̱ táꞌan súan kákuu ja̱ xíín ñúu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu.
\v 15 Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró: Nú ɨɨn cha̱a tú játúꞌún‑de ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu nátu̱ꞌun játúꞌún ɨ́ɨn su̱chí lúlí, ma̱ kɨ́vɨ kutɨ‑dé yúan, áchí‑ya̱.
\v 16 Te ni̱ junu nchaa̱‑ya̱‑í. Te ni̱ xndée‑ya̱ ndáꞌa‑yá xini̱‑í jínáꞌan‑i. Te ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá jaꞌa̱‑í.
\s Cha̱a kúká
\p
\v 17 Yúan‑na te ni̱ kiꞌin‑ya̱ íchi kuáꞌa̱n‑ya̱. Te jínu ɨɨn cha̱a súchí ni̱ chaa̱‑de. Te ni̱ jukuiñi̱ jítɨ́‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱: Cha̱a va̱ꞌa kúu‑ní Maestro. Ndasa sáꞌa‑ná te niꞌi̱n táꞌu̱‑ná kuchaku̱‑ná nɨ́ɨ́ káni, áchí‑de.
\v 18 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Naja̱ káꞌa̱n‑ro̱ cháa va̱ꞌa jíín‑rí. Tú ni ɨɨn cha̱a va̱ꞌa íó chi̱ máá ɨ́ɨn‑ni Dios.
\v 19 A jiní‑ro̱ túꞌun ni̱ táꞌú tíñu‑ya̱ núu̱‑ro̱: Ma̱ kúsɨ́kɨ ncháa̱ táꞌan‑ró, ma̱ káꞌni‑ro ndɨ́yi, ma̱ sákuíꞌná‑ró, ma̱ káꞌa̱n‑ro̱ túꞌun túꞌún, ma̱ kuánchaa̱‑ro̱ ndátíñu táꞌan‑ró; kuandatu̱ nuu̱ táa̱‑ro̱ núu̱ náa̱‑ro̱, áchí‑ya̱.
\v 20 Te máá‑de, ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Ta̱ká tiñu yáꞌa a ni̱ skíkuu‑ná onde̱ ná lúlí‑ná, Maestro, áchí‑de.
\v 21 Yúan‑na te ni̱ ndakoto Jesús nuu̱‑dé. Te ni̱ kumani̱‑yá jíín‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ɨɨn‑na̱ tiñu kúmani̱ sáꞌa‑ró núsáá. Kuáꞌán, te xi̱kó ndɨ́ꞌɨ‑ró já ñáva̱ꞌa‑ró, te kua̱ꞌa‑ró núu̱ ñáyɨvɨ ndáꞌú. Te onde̱ andɨ́vɨ́ kóo yaji̱‑ro̱. Yúan‑na te kii‑ró, kundiki̱n‑ro̱ rúu̱ kiꞌo̱n, te kua̱ndéé iní‑ro̱ jíín túndóꞌo kii sɨkɨ̱‑ro̱, áchí‑ya̱.
\v 22 Te máá cháa súchí‑ún, ni̱ kuxíí iní‑de ja̱ súan ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱. Te ni̱ kee‑de kuaꞌa̱n‑de. Te ndúkuíꞌa̱ ini̱‑de. Chi̱ kuaꞌa̱ xáa̱n ndátíñu ñáva̱ꞌa‑de.
\v 23 Yúan‑na te Jesús, ni̱ ndakoto‑ya̱ nɨ́ɨ́ xíin‑yá. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá: Xaa̱n úꞌu̱ kɨ̱vɨ ɨɨn cha̱a kúká iní ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu, áchí‑ya̱.
\v 24 Yúan‑na te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, kánaa iní‑de kájini so̱ꞌo‑de tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱‑ún. Ko ni̱ kaꞌa̱n tuku Jesús jíín‑de: Hijo, cha̱a ja̱ xáa̱n káchiñúꞌún‑de xu̱ꞌún, xaa̱n úꞌu̱ kɨ̱vɨ‑de ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu.
\v 25 Yachi̱‑ga̱ ja̱ꞌa ɨɨn camello yau̱ yikɨ tɨ́kuɨ́, vásá ɨ́ɨn cha̱a ku̱ká kɨ́vɨ‑de ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu, áchí‑ya̱.
\v 26 Te máá‑de, víꞌí‑gá kánaa iní‑de, kájani ini̱‑de: Ndé cha̱a ka̱ku núsáá.
\v 27 Yúan‑na te Jesús, ni̱ ndakoto‑ya̱ núu̱‑dé. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Jíín cháa ma̱ kúu kutɨ, ko tú súan kúu jíín Dios. Chi ta̱ká‑ni tiñu ndɨꞌɨ‑ni kúu sáꞌa Dios, áchí‑ya̱.
\v 28 Yúan‑na te Pedro, ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Náá, ni̱ ka̱skéndo̱o‑ná ta̱ká ndatíñu‑ná. Te ni̱ kandiki̱n‑ná níí va̱i‑yó, áchí‑de.
\v 29 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús: Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró: Nú ɨɨn cha̱a ni̱ skéndo̱o‑de veꞌe‑de, xí ñaní‑de, xí kuáꞌa‑de, xí táa̱‑de, xí náa̱‑de, xí ñásɨ́ꞌɨ́‑de, xí séꞌe‑de, xí táꞌu̱‑dé, ja̱ sɨkɨ́ rúu̱ jíín sɨkɨ́ túꞌun
va̱ꞌa káꞌa̱n‑ri̱,
\v 30 te naniꞌi̱n‑dé ɨɨn ciento vuelta vina kúu veꞌe, kúu ñani̱, kúu kua̱ꞌa, kúu náa̱, kúu se̱ꞌe, kúu taꞌu̱. Ko chindiki̱n‑i‑de. Ko onde̱ ɨnga̱ vida chaa̱, yúan‑na te kuchaku̱‑de nɨ́ɨ́ káni.
\v 31 Te kuaꞌa̱ cháa kúnúú, nduu‑de sandɨ̱ꞌɨ́‑na̱. Te cha̱a sandɨ̱ꞌɨ́‑na̱, ndunúú‑de, áchí‑ya̱.
\s Ja̱ ní kaꞌa̱n tuku‑ya̱ já kúu̱‑ya̱
\p
\v 32 Te káꞌi̱in‑de ichi ní ka̱kaa‑de kájaꞌa̱n‑de ñuu̱ Jerusalén. Te Jesús, yóxnúú‑yá nuu̱‑dé. Te ni̱ ka̱naa iní‑de kájini so̱ꞌo‑de. Te ña̱yɨvɨ káindiki̱n‑ya̱‑ún káyu̱ꞌú‑i. Yúan‑na te ni̱ kana sɨ́ɨn tuku‑ya̱ xiní ndɨ́ꞌuxí uu̱ cha̱a‑ún. Te ni̱ kastu̱ꞌún‑yá nuu̱‑dé ta̱ká tu̱ꞌun kii sɨkɨ̱‑yá:
\v 33 Ná kuní‑ro̱: Kaa‑yó kíꞌi̱n‑yo̱ ñúu̱ Jerusalén. Te yúan natu̱u máá Séꞌe cha̱a nuu̱ táká sutu̱ ñáꞌnu, jíín núu̱ cháa káchaa tutu̱. Te ndonda‑de sɨkɨ̱‑yá kuu̱‑ya̱. Te nachiꞌi‑de‑ya̱ ndáꞌa cháa sɨ́ɨn nación.
\v 34 Te cha̱a‑ún, sákátá‑de nuu̱‑yá. Te kua̱ꞌa‑de taꞌu̱‑yá. Te tɨvɨ̱ sɨ̱ꞌvɨ́‑de nuu̱‑yá. Te kaꞌni‑dé‑ya̱. Ko nuu̱ uní kɨvɨ̱ te nachaku̱‑ya̱, áchí‑ya̱.
\s Favor jikán Jacobo jíín Juan nuu̱‑yá
\p
\v 35 Yúan‑na te Jacobo jíín Juan, se̱ꞌe Zebedeo, ni̱ ja̱koyo‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Maestro, kákuni̱‑ná ja̱ sáꞌa‑ní ɨɨn ja̱ kakán‑ná nuu̱‑ní, áchí‑de.
\v 36 Te máá‑yá, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ndasa kákuni̱‑ro̱ já sáꞌa‑ri̱ jíín‑ró, áchí‑ya̱.
\v 37 Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Kua̱ꞌa‑ní xiin‑ní kuxiu̱kú‑ná jíín‑ní, ɨɨn‑ná ichi ndáváꞌa‑ní, te ɨnga̱‑ná ichi ndávésé‑ní, kɨvɨ̱ ndúñáꞌnu‑ní, áchí‑de.
\v 38 Yúan‑na te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Tú kájini̱‑ro̱ na̱ún kúu ja̱ kájika̱n‑ro̱. Á kuu ndoꞌo taꞌa̱n‑ro̱ jíín‑rí jíín túndóꞌo kii sɨkɨ̱‑rí, xí kúu kuanducha‑ro núu̱ ní janducha‑rí, áchí‑ya̱.
\v 39 Te máá‑de, ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Kuu sáꞌa‑ná, áchí‑de. Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ja̱ndáa̱, ja̱ ndóꞌo taꞌa̱n‑ro̱ jíín‑rí jíín túndóꞌo kii sɨkɨ̱‑rí, te nuu̱ ní janducha‑rí, kuanducha‑ro,
\v 40 ko ja̱ kúxiu̱kú‑ró íchi ndáváꞌa‑ri̱ jíín íchi ndávésé‑rí, nasu̱ máá‑rí táꞌú tíñu ja̱ kuáꞌa‑ri̱ nuu̱‑ro̱, chi̱ íó tu̱ꞌa ja̱ kúu ɨɨn cha̱a, te cha̱a‑ún niꞌi̱n, áchí‑ya̱.
\v 41 Te uxi̱‑ga̱ cha̱a‑ún, ni̱ ka̱jini so̱ꞌo‑de tu̱ꞌun yáꞌa. Te ni̱ kakiti̱ ini̱‑de nuu̱ Jacobo jíín núu̱ Juan.
\v 42 Te Jesús, ni̱ kana‑ya̱ xiní‑dé. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Kájini̱‑ro̱ já táká cha̱a kájito‑de nátu̱ꞌun cha̱a kákuñáꞌnu nuu̱ ñáyɨvɨ, te kátáꞌú téyíí‑de tiñu nuu̱‑í. Te ja̱ kákuñáꞌnu sɨkɨ̱ máá‑de, suni kátɨ̱ɨn ni̱ꞌin so̱ꞌo‑de.
\v 43 Ko sɨkɨ̱ róó jínáꞌan‑ró, na̱ tú súan koo: Chi̱ nú ndé róó kuní kuñáꞌnu nuu̱ táꞌan‑ró, te róó kúu ja̱ kuátíñu nuu̱ táꞌan‑ró.
\v 44 Te nú ndé róó kuní kunúú, yu̱án ndúu mozo nuu̱ táká‑ro̱.
\v 45 Chi̱ máá Séꞌe cha̱a na̱ tú va̱i‑ya̱ já kuátíñu ña̱yɨvɨ núu̱‑yá, chi̱ sua játíñu‑ya̱ núu̱ ñáyɨvɨ te kua̱ꞌa‑ya̱ máá‑yá kuu̱‑ya̱ já nákuaan‑ya̱ kuáꞌa̱ ñáyɨvɨ, áchí‑ya̱.
\s Bartimeo, cha̱a kuáá
\p
\v 46 Yúan‑na te ni̱ ja̱koyo‑ya̱ ñúu̱ Jericó. Te yúan ni̱ ndenda‑ya̱ jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá jíín ñáyɨvɨ kuáꞌa̱ xáa̱n. Te Bartimeo cha̱a kuáá, se̱ꞌe Timeo, kánchaa̱‑de yuꞌíchi, jikán‑de caridad.
\v 47 Te ni̱ jini tu̱ꞌun‑de ja̱ Jesús ñuu̱ Nazaret kúu‑ya̱. Te ni̱ kejáꞌá‑de kána kóꞌó‑de: Jesús, Se̱ꞌe David, kundáꞌú ini̱‑ní náá, áchí‑de.
\v 48 Te kuaꞌa̱‑í, ni̱ kakaꞌa̱n xaa̱n‑í nuu̱‑dé, ja̱ ná kasú‑de yuꞌu‑dé. Ko máá‑de, víꞌí‑gá ni̱ kana kóꞌó‑de: Táta̱ Se̱ꞌe David, kundáꞌú ini̱‑ní náá vii̱, áchí‑de.
\v 49 Yúan‑na te Jesús, ni̱ jukuiñi̱‑ya̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Kana xini̱‑dé ná kíi‑de, áchí‑ya̱. Te ni̱ ka̱kana‑i cha̱a kuáá‑ún: Ma̱ ndúkuíꞌa̱ ini̱‑ro̱. Ndukuiñi̱ ná chóꞌo̱, chi̱ kána‑ya̱ róó, áchí‑i jíín cháa‑ún.
\v 50 Yúan‑na te máá cháa‑ún, ni̱ skána‑de tɨka̱chí‑de. Te ni̱ ndukuiñi̱‑de. Te ni̱ jaa̱‑de nuu̱ Jesús.
\v 51 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Na̱ún sáꞌa‑ri̱ jíín‑ró kuní‑ro̱, áchí‑ya̱. Te cha̱a kuáá‑ún, ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Maestro, ja̱ ná ndúndiji̱n nduchi‑ná kuní‑ná, áchí‑de.
\v 52 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Kuáꞌán núsáá. Ja̱ kándíja‑ró ní nama róó, áchí‑ya̱. Te ni̱ ndundiji̱n‑ni nduchi‑dé. Te ni̱ ndiki̱n‑de Jesús kuaꞌa̱n‑de ichi‑ún jíín‑yá.
\c 11
\s Ja̱ ní kɨ̱vɨ Jesús ñuu̱ Jerusalén
\p
\v 1 Te ni̱ ka̱kuyani‑ya̱ ñúu̱ Jerusalén, ñuu̱ Betfagé, jíín ñúu̱ Betania, chi̱i yuku Olivos. Te ni̱ tájí‑yá uu̱ cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá kuaꞌa̱n‑de.
\v 2 Te káꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Kuáꞌán ñuu̱ kánchaa̱ nuu̱‑ro̱ jián. Te nuu̱ kɨ́vɨ‑ni‑ró yúan, te niꞌi̱n‑ro̱ ɨ́ɨn burro núꞌni̱‑tɨ̱, ja̱ ní ɨɨn cha̱a té koso‑gá‑de‑tɨ̱. Te ndájí‑ró‑tɨ́, te kii‑ró jíín‑tɨ́.
\v 3 Te nú ndé cha̱a káꞌa̱n jíín‑ró: Naja̱ sáꞌa‑ró súan, achi̱‑de. Te kachi̱‑ro̱ kúni‑de: Máá Jítoꞌo̱‑yo̱ jínu ñúꞌún‑yá‑tɨ̱, achi̱‑ro̱. Yúan‑na te tájí‑ni‑de‑tɨ̱ kíi‑ró jíín‑tɨ́, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\v 4 Te ni̱ kajaꞌa̱n‑de. Te ni̱ kaniꞌi̱n‑dé burro‑ún núꞌni̱‑tɨ̱ yúxéꞌé íchi yatá kéꞌe, nuu̱ náketáꞌan uu̱ ichi. Te ni̱ ka̱ndájí‑de‑tɨ̱.
\v 5 Te sava ja̱ káꞌi̱in yúan, ni̱ kakaꞌa̱n jíín‑de: Na̱ún kásáꞌa‑ró sá burro jia̱n kándájí‑ró, áchí.
\v 6 Yúan‑na te máá‑de, ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑ún, nátu̱ꞌun ni̱ táꞌú Jesús tiñu nuu̱‑dé. Te vásá ní ka̱sía̱‑ún‑de va̱i‑de.
\v 7 Te ni̱ chaa̱‑de jíín burro‑ún nuu̱ Jesús. Te ni̱ ka̱xndée‑de tɨka̱chí‑de sɨkɨ̱‑tɨ́. Te ni̱ jukoso̱‑yá‑tɨ̱.
\v 8 Te kuaꞌa̱‑dé, ni̱ kajaki̱n‑de tɨka̱chí‑de ini̱ ichi, te sava‑ga̱‑de, ni̱ kajaꞌnu̱‑de numa yúnu. Te ni̱ kajaki̱n‑de ini̱ ichi‑ún.
\v 9 Te ña̱yɨvɨ kájaꞌa̱n ichi núu̱‑yá, jíín ñáyɨvɨ kándiki̱n ichi yatá‑yá, kákaꞌa̱n jaa‑i: Xáán va̱ꞌa Iꞌa̱ kúu‑ya̱. Ná nákana jaa‑yó‑yá, chi̱ ndíso‑ya̱ tíñu máá Tatá Dios.
\v 10 Te kákusɨɨ̱ iní‑yo̱, chi̱ táa̱‑yo̱ David, a yani táꞌú‑de tiñu nuu̱‑yo̱. Xáán va̱ꞌa Iꞌa̱ kúu‑ya̱ ondé andɨ́vɨ́, áchí‑i.
\v 11 Te ni̱ kɨ̱vɨ Jesús ini̱ ñuu̱ Jerusalén, jíín iní ve̱ꞌe ii̱. Te ni̱ ndakoto‑ya̱ núu̱ táká ndatíñu íin nɨ́ɨ́ yúan. Te nuu̱ ní ini, te ni̱ kenda‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ ñúu̱ Betania jíín máá uxí uu̱‑de.
\s Tu̱ꞌun mérkexe̱
\p
\v 12 Te kɨvɨ̱ xía̱n‑ún, ni̱ ka̱kenda‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ iní ñuu̱ Betania. Te ni̱ chaa̱ so̱ko chi̱i‑ya̱.
\v 13 Te onde̱ jíká ní jini̱‑ya̱ ɨ́ɨn mérkexe̱ ja̱ íó numa ndáꞌa. Te ni̱ kandita‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱, jáni ini̱‑ya̱ já níꞌi̱n‑yá ja̱ kée‑yá núú. Te nuu̱ ní jaa̱‑ya̱ núu̱ mérkexe̱‑ún, tú kutɨ na̱ún ní níꞌi̱n‑yá, chi̱ máá
núma‑ní íó. Chi̱ nasu̱ kɨvɨ́ kúun ndeꞌe̱ kúu.
\v 14 Yúan‑na te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Ni ɨɨn tuká na̱ún kée kútɨ ndéꞌe̱ xiní‑ro̱ nɨ́ɨ́ káni, áchí‑ya̱ jíín mérkexe̱‑ún. Te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ ka̱jini so̱ꞌo‑de ja̱ súan ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱.
\s Ja̱ ní sándoo‑ya̱ véꞌe ii̱
\p
\v 15 Te ni̱ ja̱koyo‑ya̱ ñúu̱ Jerusalén. Te ni̱ kɨ̱vɨ Jesús ini̱ ve̱ꞌe ii̱. Te ni̱ kiñiꞌin‑ya̱ ñáyɨvɨ kájaan káxi̱kó íin‑i ini̱ ve̱ꞌe ii̱‑ún kájaꞌa̱n‑i. Te ni̱ skuíó káni‑ya̱ mesa cha̱a káxndái xu̱ꞌún, jíín silla cha̱a káxi̱kó paloma.
\v 16 Te tú ní jáꞌa‑ya̱ túꞌun ja̱ꞌa ni ɨɨn‑i jíín kɨ́yi ini̱ ve̱ꞌe ii̱‑ún.
\v 17 Te ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun nuu̱‑í: Á tú yóso núu̱ tutú ja̱ véꞌe‑ri̱, veꞌe nuu̱ kájika̱n taꞌu̱ táká ña̱yɨvɨ nání. Ko máá‑ró, a ni̱ ka̱nasáꞌa‑ró yaú kava ñákui̱ꞌná, áchí‑ya̱.
\v 18 Te cha̱a káchaa tutu̱ jíín sutú ñáꞌnu, ni̱ ka̱jini so̱ꞌo‑de tu̱ꞌun‑ún. Te kándúkú‑de modo ndasa kaꞌni‑dé‑ya̱. Ko káyu̱ꞌú‑de‑ya̱, chi ta̱ká ña̱yɨvɨ kánaa iní‑i kájini so̱ꞌo‑i tu̱ꞌun stáꞌa̱n‑ya̱.
\v 19 Te nuu̱ kuáꞌini, te ni̱ kenda Jesús ini̱ ñuu̱‑ún, kuaꞌa̱n‑ya̱.
\s Ja̱ ní ichi̱ mérkexe̱
\p
\v 20 Te ja̱ñáꞌa̱n ɨnga̱ kɨvɨ̱, ni̱ kana̱ja̱ꞌa‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱. Te ni̱ kajini̱‑ya̱ mérkexe̱‑ún ja̱ á ni̱ ichi̱ onde̱ yoꞌo.
\v 21 Yúan‑na te ni̱ nuku̱ꞌun ini̱ Pedro. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Maestro, nde̱ꞌé‑ní mérkexe̱‑ún ja̱ ní kaꞌa̱n ndɨva̱ꞌa‑ní jíín. Te vina a ni̱ ichi̱ ii̱, áchí‑de.
\v 22 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Kandíja nuu̱ Dios,
\v 23 chi ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró: Nú ndé cha̱a kaꞌa̱n‑de jíín yúku yáꞌa: Kuxio, te jungo̱o‑ró ondé nuu̱ mar, te nú tú kani sɨ̱kɨ́ ini̱‑de, chi̱ sua kándíja‑de ja̱ súan kuu ja̱ ní kaꞌa̱n‑de‑ún, te ja̱ ní jika̱n‑de‑ún, niꞌi̱n‑dé.
\v 24 Ja̱ yúán káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró: Ta̱ká ja̱ jikán‑ro̱, te kaka̱n taꞌu̱‑ro̱ jíín, te ná kándíja‑ró já níꞌi̱n‑ro̱, te niꞌi̱n‑ro̱.
\v 25 Te nú kájika̱n taꞌu̱‑ro̱, te kuña káꞌnu ini̱‑ro̱ núu̱ ndé ɨɨn cha̱a jíto uꞌu̱ róó, náva̱ꞌa máá Táa̱‑ro̱ kánchaa̱‑ya̱ ondé andɨ́vɨ́, suni kuña káꞌnu ini̱‑ya̱ núu̱ kuáchi‑ró.
\v 26 Chi̱ nú tú kuña káꞌnu ini̱‑ro̱, suni súan máá Táa̱‑ro̱ kánchaa̱‑ya̱ ondé andɨ́vɨ́, ma̱ kúña káꞌnu ini̱‑ya̱ núu̱ kuáchi‑ró, áchí‑ya̱.
\s Sɨkɨ̱ tíñu ndíso Jesús
\p
\v 27 Te ni̱ naja̱koyo tuku‑ya̱ ñúu̱ Jerusalén. Te jíka kuu‑ya̱ iní ve̱ꞌe ii̱. Te sutu̱ ñáꞌnu, jíín cháa káchaa tutu̱, jíín cháa ni̱ ka̱yii, ni̱ cha̱koyo‑de nuu̱‑yá.
\v 28 Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Na̱ jíín túꞌun sáꞌa‑ró tíñu yáꞌa. Te ndéja̱ ní kaꞌa̱n jíín‑ró sáꞌa‑ró tíñu yáꞌa, áchí‑de.
\v 29 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ná kaká tu̱ꞌún‑rí róó ɨɨn tu̱ꞌun, te kachi̱‑ro̱ núu̱‑rí. Yúan‑na te ná kachí‑ri̱ nuu̱‑ro̱ na̱ jíín túꞌun sáꞌa‑ri̱ tiñu yáꞌa.
\v 30 Ja̱ ní skuánducha Juan sáá, á onde̱ andɨ́vɨ́ ní kii tu̱ꞌun, xí cháa ni̱ táꞌú tíñu. Kastu̱ꞌún, áchí‑ya̱.
\v 31 Yúan‑na te ni̱ kanda̱tu̱ꞌún máá‑de: Nú kaꞌa̱n‑yo̱: Ja̱ ondé andɨ́vɨ́. Te kachi̱‑de kuni‑yó: Naja̱ tú ní kákandíja‑ró núu̱‑dé núsáá.
\v 32 Te nú kaꞌa̱n‑yo̱ já cháa ni̱ táꞌú tíñu. Te káyu̱ꞌú‑yo̱ ñáyɨvɨ, chi̱ ndivii‑í kájani ndaa̱ ini̱‑i ja̱ cháa ni̱ jani tu̱ꞌun Dios ni̱ kuu Juan, áchí‑de jíín táꞌan‑de.
\v 33 Ja̱ yúán ní kakaꞌa̱n‑de: Tú kájini̱‑ri̱, áchí‑de jíín Jesús. Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n Jesús: Suni ruu̱, tú kachi̱‑ri̱ nuu̱‑ro̱ na̱ jíín túꞌun sáꞌa‑ri̱ tiñu yáꞌa núsáá, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\c 12
\s Cha̱a kásátiñu nuu̱ itú uva
\p
\v 1 Te ni̱ kejáꞌá‑yá ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ túꞌun yátá jíín‑de jínáꞌan‑de: Ɨɨn cha̱a, ni̱ nachuꞌun‑de ɨɨn itu̱ uva. Te ni̱ jasu̱‑de ja̱kú. Te ni̱ jacha‑de ɨɨn yau̱ nuu̱ kaxín‑de. Te ni̱ ndukani‑de ɨɨn torre. Te ni̱ xndóo‑de nuu̱ cháa kásátiñu jíín. Te ni̱ kee‑de kuaꞌa̱n jíká‑de.
\v 2 Te ɨɨn kɨvɨ̱ te ni̱ tájí‑de ɨɨn mozo‑de va̱i nuu̱ já kásátiñu jíín uva‑ún, ja̱ vái nakiꞌin‑de ndeꞌe̱ itú uva nuu̱ já ní ka̱sátiñu‑ún.
\v 3 Ko máá‑ún, ni̱ ka̱katɨɨn‑ún mozo‑de. Te ni̱ ka̱stují‑dé. Te ni̱ ka̱kiñiꞌin‑ún‑de. kua̱noꞌon sáni‑ni‑de.
\v 4 Te máá jítoꞌo̱, ni̱ na̱tájí tuku‑de ɨnga̱ mozo‑de va̱i nuu̱ já kásátiñu‑ún. Te ni̱ ka̱stují‑ún xiní mozo‑de. Te ni̱ ka̱sákátá nuu̱‑dé. Te ni̱ ka̱kiñiꞌin‑ún‑de kua̱noꞌon‑dé.
\v 5 Te máá jítoꞌo̱ uva, ni̱ na̱tájí tuku‑de ɨnga̱ cha̱a va̱i. Te ni̱ ka̱jaꞌni‑ún‑de jíín kuáꞌa̱‑gá‑de. Te sava‑de ni̱ ka̱stují. Te sava‑de ni̱ ka̱jaꞌni.
\v 6 Ko máá jítoꞌo̱, íó ɨɨn se̱ꞌe‑de ja̱ kúndáꞌú ini̱‑de. Te onde̱ sandɨ̱ꞌɨ́‑na̱ ni̱ tájí‑de se̱ꞌe‑de va̱i nuu̱ cháa kásátiñu. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de: Ná kóo jíñúꞌún yúán núu̱ séꞌe‑ri̱, áchí‑de.
\v 7 Ko máá já kásátiñu‑ún, ni̱ kanda̱tu̱ꞌún: Cha̱a yáꞌa xíin táꞌu̱. Ná chóꞌo̱, ná káꞌni‑yo‑dé, te ná ndóo taꞌu̱‑dé kuu‑yó, áchí.
\v 8 Te ni̱ ka̱katɨɨn‑ún séꞌe‑de. Te ni̱ ka̱jaꞌni‑ún‑i. Te ni̱ ka̱skána ndɨ̱yi‑ún yatá itú uva.
\v 9 Ndasa sáꞌa jitoꞌo̱ itu̱ uva‑ún núsáá. Chaa̱‑de, te xnáa‑dé ja̱ ní ka̱sátiñu‑ún. Te kua̱ꞌa‑de itu̱ uva‑ún nuu̱ sáva‑ga̱ cha̱a, áchí‑ya̱.
\v 10 Ni tutu̱ ii̱ yáꞌa té kaꞌu‑ga̱‑ro̱ náún. Yuu̱ já ní ka̱skéꞌichi̱ cha̱a káchutáꞌan, ya̱ꞌá kúu máá yúu̱ ndíso fuerza jiki̱.
\v 11 Máá Tatá Dios, ni̱ sáꞌa‑ya̱ súan. Te kánaa iní‑yo̱ ndéꞌé‑yó tíñu yáꞌa, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\v 12 Te kándúkú‑de modo tɨɨn‑de‑ya̱. Chi ni̱ kaju̱ku̱ꞌun ini̱‑de ja̱ sɨkɨ́ máá‑de kúu tu̱ꞌun yátá ní kaꞌa̱n‑ya̱‑ún. Ko ni̱ kayu̱ꞌú‑de ni̱ ka̱jito‑de ña̱yɨvɨ. Te ni̱ ka̱xndóo‑de‑ya̱, te kájaꞌa̱n‑de.
\s Sɨkɨ̱ xúꞌún yóo̱
\p
\v 13 Te ni̱ ka̱tájí‑de sava cha̱a fariseo jíín cha̱a herodiano kájaꞌa̱n‑de nuu̱‑yá, náva̱ꞌa tɨɨn yátá‑de‑ya̱ jíín yakú tu̱ꞌun.
\v 14 Te ni̱ cha̱koyo‑de. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Maestro, kájini̱‑ná ja̱ káꞌa̱n ndaa̱‑ní. Te tú yúꞌú‑ní jito‑ní ni ɨɨn cha̱a, chi̱ tú ndéꞌé‑ní ndasa jíto ta̱ká cha̱a, chi̱ sua stáꞌa̱n ndaa̱‑ní ichi Dios. Á kuu kua̱ꞌa‑yó xúꞌún yóo̱ nuu̱ César, xí túu. Á kua̱ꞌa‑yó, xí ma̱ kuáꞌa‑yó, áchí‑de jíín‑yá.
\v 15 Yúan‑na te máá‑yá, a ni̱ juku̱ꞌun ini̱‑ya̱ já xndáꞌú‑de‑ya̱ kákuni̱‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Naja̱ kájito nchaa̱‑ro̱ rúu̱. Kua̱ꞌa xu̱ꞌún jián ná kíi nde̱ꞌé‑rí, áchí‑ya̱.
\v 16 Te máá‑de, ni̱ kaja̱ꞌa‑de xu̱ꞌún‑ún nuu̱‑yá. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ndé cha̱a kúu cha̱a ncháá nuu̱ yáꞌa, jíín túꞌun yóso yáꞌa, áchí‑ya̱. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: César kúu, áchí‑de.
\v 17 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Kua̱ꞌa ja̱ xíin César nuu̱ César, te ja̱ xíin Dios nuu̱ Dios, áchí‑ya̱. Te ni̱ ka̱naa xáa̱n iní‑de ni̱ ka̱jini so̱ꞌo‑de tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱.
\s Sɨkɨ̱ já náchaku̱ ndɨ̱yi
\p
\v 18 Yúan‑na te ni̱ cha̱koyo cha̱a saduceo nuu̱‑yá. Te cha̱a‑ún, kákaꞌa̱n‑de ja̱ tú nachaku̱ kutɨ ndɨ́yi. Te ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱:
\v 19 Maestro. Moisés, ni̱ chaa‑de tutu̱ ni̱ ndo̱o jíín‑yó, nú ñani̱ ɨɨn cha̱a kuu̱‑de, te ndo̱o ñasɨ́ꞌɨ́‑de, te nú tú se̱ꞌe‑de ní íó, te ñani̱‑de nakiꞌin ñasɨ́ꞌɨ́‑de, te nandaki̱n‑de tata̱ ñani̱‑de, áchí tutu̱‑ún.
\v 20 Te ni̱ kaꞌi̱o usia̱ ñani̱. Te cha̱a núú, ni̱ ta̱ndaꞌa‑dé. Yúan‑na te ni̱ jiꞌi̱‑de. Te tú ní xndóo‑de tata̱‑de.
\v 21 Te cha̱a uu̱, ni̱ nakiꞌin‑de‑ña. Te ni̱ jiꞌi̱‑de. Te ni cha̱a‑ún, tú ní xndóo‑de tata̱‑de. Te cha̱a uni̱, suni súan.
\v 22 Te ndɨ́ꞌusiá‑de, ni̱ kancha̱ka‑de‑ña. Te tú ni ɨɨn‑de ní xndóo‑de tata̱. Te onde̱ sandɨ̱ꞌɨ́‑na̱ te ni̱ jiꞌi̱ máá ñáꞌan‑ún.
\v 23 Núsáá te kɨvɨ̱ náchaku̱ ta̱ká ndɨ̱yi, ja̱ náchaku̱ máá ñaní jínáꞌan‑de, te ndé ɨɨn‑de kuu‑ña ñásɨ́ꞌɨ́‑de, chi̱ ndɨ́ꞌusiá‑de, ni̱ kancha̱ka‑de‑ña, áchí‑de jíín‑yá.
\v 24 Yúan‑na te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Tú kájuku̱ꞌun ini̱‑ro̱ jíín tutú ii̱, ni jíín fuerza Dios. Yu̱án ní ka̱stɨ́vɨ́‑ró túꞌun.
\v 25 Chi̱ kɨvɨ̱ náchaku̱‑de ma̱ꞌñú ndɨ́yi, ni tuká ta̱ndaꞌa kútɨ‑dé, ni ma̱ náta̱ndaꞌa máá‑ña. Chi̱ nduu‑de nátu̱ꞌun ndajáꞌa̱ káꞌi̱o andɨ́vɨ́.
\v 26 Te sɨkɨ̱ ndɨ́yi ja̱ náchaku̱, á té kaꞌu‑ga̱‑ro̱ tutú Moisés, ndasa ni̱ kaꞌa̱n Dios jíín‑de ma̱ꞌñú yukú: Máá‑rí kúu Dios Abraham, Dios Isaac, Dios Jacob, áchí‑ya̱ jíín Moisés.
\v 27 Ko nasu̱ Dios cha̱a ni̱ kajiꞌi̱ kúu‑ya̱, chi̱ sua Dios cha̱a káichaku̱ kúu‑ya̱. Xaa̱n kástɨ́vɨ́‑ró túꞌun núsáá, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\s Tu̱ꞌun táꞌú tíñu kánúú xáa̱n‑gá
\p
\v 28 Te ɨɨn cha̱a cháa tutu̱ ni̱ jini so̱ꞌo‑de kástátáꞌan‑de, ni̱ jaa̱‑de. Te ni̱ jini̱‑de ja̱ váꞌa ni̱ nachísó‑yá tu̱ꞌun nuu̱‑dé. Te ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱: Ndé tu̱ꞌun kánúú xáa̱n‑gá nuu̱ táká tu̱ꞌun ni̱ táꞌú‑yá tiñu sáá, áchí‑de.
\v 29 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín‑de: Ya̱ꞌá kúu tu̱ꞌun kánúú xáa̱n‑gá nuu̱ táká‑ga̱: Kuni so̱ꞌo Israel, máá Tatá‑yo̱ Dios, máá ɨ́ɨn‑ni‑ya̱ íó.
\v 30 Núsáá te kumani̱‑ro̱ jíín máá Tatá‑ro̱ Dios onde̱ jíín iní jíín añú‑ro̱, jíín nɨ́ɨ́ núu̱ jiní tuní‑ro̱, jíín nɨ́ɨ́ fuerza‑ro̱. Ya̱ꞌá kúu tu̱ꞌun táꞌú tíñu kánúú xáa̱n‑gá.
\v 31 Te tu̱ꞌun uu̱ kúu suni nátu̱ꞌun ɨnga̱‑ún: Kundáꞌú ini̱‑ro̱ táꞌan‑ró nátu̱ꞌun kúndáꞌú ini̱‑ro̱ máá‑ró. Tuká ɨnga̱ tu̱ꞌun táꞌú tíñu kánúú‑ga̱ íó, chi ya̱ꞌá‑na̱, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\v 32 Yúan‑na te cha̱a cháa tutu̱, ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Ja̱ndáa̱ Maestro, va̱ꞌa káꞌa̱n‑ní, chi̱ Dios ɨɨn‑ni‑ya̱ íó, te tuká ɨnga̱ Dios íó.
\v 33 Te kumani̱‑yo̱ jíín‑yá onde̱ jíín iní jíín añú‑yo̱, jíín nɨ́ɨ́ núu̱ jiní tuní‑yo̱, jíín nɨ́ɨ́ fuerza‑yo̱, te kundáꞌú ini̱‑yo̱ táꞌan‑yó nátu̱ꞌun kúndáꞌú ini̱‑yo̱ máá‑yó, kánúú xáa̱n‑gá ya̱ꞌá vásá já káꞌmu‑yó
kɨ́tɨ jíín táká kɨtɨ káꞌni‑yo núu̱‑yá, áchí‑de jíín‑yá.
\v 34 Yúan‑na te ni̱ jini̱ Jesús ja̱ váꞌa xaa̱n ní xndíó káni‑de tu̱ꞌun. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: A yani kuu kɨ̱vɨ‑ró ñúu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu, áchí‑ya̱. Te ni ɨɨn‑de, tuká ní chúndéé iní‑de kaka̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱:
\s Sɨkɨ̱ Séꞌe David
\p
\v 35 Te ni̱ stáꞌa̱n Jesús ini̱ ve̱ꞌe ii̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Naja̱ kákaꞌa̱n cha̱a káchaa tutu̱ ja̱ Cristo kúu Se̱ꞌe David.
\v 36 Chi̱ suni máá David, ni̱ kaꞌa̱n‑de ni̱ sáꞌa Espíritu Santo jíín‑de: Máá Tatá Dios ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín Jítoꞌo̱‑ri̱: Nungo̱o‑ró íchi ndáváꞌa‑ri̱, te ná chúkú‑rí cha̱a kájito uꞌu̱ róó, kuu‑de teyu̱ kuxndíi jaꞌa̱‑ro̱, áchí Dios. Achí David.
\v 37 Chi̱ suni máá David, Jitoꞌo̱, ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑yá. Te ndasa kuu máá‑yá se̱ꞌe‑de núsáá, áchí‑ya̱. Te ta̱ká ña̱yɨvɨ ndáꞌú, ni̱ kaꞌi̱o ini̱ ni̱ kaꞌi̱o añú‑i ni̱ ka̱jini náꞌín‑i ja̱ káꞌa̱n‑ya̱.
\s Sɨkɨ̱ já ní kana jíín‑yá nuu̱‑í
\p
\v 38 Te ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑i: Koto‑ró máá‑ró núu̱ cháa káchaa tutu̱. Chi̱ kákuni̱‑de kaka‑de jíín súꞌnu̱ káni. Te kákuni̱‑de ja̱ káꞌa̱n sa̱ꞌán‑yo̱ jíín‑de nu̱yáꞌu.
\v 39 Te silla onde̱ xini̱ mesa ini̱ ve̱ꞌe sinagoga, jíín silla xini̱ mesa nuu̱ íó xíni kákuni̱‑de.
\v 40 Te cha̱a yáꞌa kákókó‑de veꞌe ñaꞌan kéndo̱o ndáꞌú, te kásáꞌa‑de ja̱ túu kua̱chi‑de, yu̱án kájika̱n taꞌu̱ náꞌán‑de. Cha̱a yáꞌa víꞌí‑gá taꞌnu̱ ndatu̱‑de, áchí‑ya̱.
\s Ja̱ ní soko̱ ñáꞌan viuda xu̱ꞌún
\p
\v 41 Te kánchaa̱ Jesús ichi núu̱ janú nuu̱ kásoko̱‑í xu̱ꞌún. Te ndéꞌé‑yá ndasa káchuꞌun kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ xúꞌún iní janu̱‑ún. Te kuaꞌa̱ cháa kúká, ni̱ ka̱chuꞌun téyíí‑de.
\v 42 Te ni̱ chaa̱ ɨɨn ñaꞌan ní kendo̱o ndáꞌú. Te ni̱ chindee‑ña úu̱ xu̱ꞌún yɨ́kɨ́ náa, ja̱ kúu ɨɨn centavo.
\v 43 Yúan‑na te ni̱ kana‑ya̱ xiní cháa káskuáꞌa jíín‑yá. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, ja̱ ñáꞌan ní kendo̱o ndáꞌú yáꞌa, ni̱ chuꞌun‑ga̱‑ña vásá táká ña̱yɨvɨ ní ka̱chuꞌun ini̱ janu̱‑ún.
\v 44 Chi ta̱ká‑i, ni̱ ka̱chuꞌun‑i ja̱ ní ndendoso sɨkɨ́‑í. Ko ñaꞌan yáꞌa, va̱sa kúndáꞌú‑ña, ko ni̱ chuꞌun ndɨꞌɨ‑ña já ñáva̱ꞌa‑ña, onde̱ jíín táká ja̱ kúchaku̱‑ña, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\c 13
\s Tuni̱ nuu̱ kúyani nchaa̱ Jesús
\p
\v 1 Te ni̱ ndenda‑ya̱ iní ve̱ꞌe ii̱. Te ɨɨn cha̱a skuáꞌa jíín‑yá, ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Maestro, nde̱ꞌé‑ní ná xaa̱n lúu yuu̱ te luu veꞌe íó, áchí‑de.
\v 2 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Á ndéꞌé‑ró núu̱ táká veꞌe náꞌnu yáꞌa. Ma̱ kútáꞌan‑ga̱ ni ɨɨn yuu̱, chi̱ ɨɨn kɨvɨ̱ te ndɨꞌɨ ndua̱, áchí‑ya̱.
\v 3 Te ni̱ jungo̱o‑ya̱ ondé yuku Olivos, ichi núu̱ véꞌe ii̱. Te Pedro, Jacobo, Juan, jíín Andrés, ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún sɨ́ɨn‑de‑ya̱:
\v 4 Kastu̱ꞌún‑ní nuu̱‑ná. Ndé kɨvɨ̱ kóo ta̱ká tiñu yáꞌa. Te na̱ún tuni̱ koo nuu̱ kúyani chaa̱ ta̱ká tiñu yáꞌa, áchí‑de.
\v 5 Te Jesús, ni̱ kejáꞌá‑yá káꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Koto‑ró máá‑ró jínáꞌan‑ró, náva̱ꞌa tú xndáꞌú ni ɨɨn‑de róó.
\v 6 Chi̱ kikoyo kuaꞌa̱ cháa kiꞌin núu‑de sɨ́ꞌvɨ́‑rí, te kaꞌa̱n‑de: Máá‑rí kúu Cristo, achi̱‑de. Te xndáꞌú‑de kuaꞌa̱ xáa̱n ñáyɨvɨ.
\v 7 Te nú ni̱ ka̱jini tu̱ꞌun‑ró kákaꞌa̱n ja̱ íó guerra xí já kóo guerra, te ma̱ yúꞌú‑ro̱. Chi̱ kánúú kóo súan. Ko té ji̱nu‑ga̱ kɨvɨ̱.
\v 8 Chi̱ ndonda nación sɨkɨ̱ nación, te ñuu̱ sɨkɨ̱ ñúu̱. Te yáꞌa yúan ta̱an, te nɨ̱ꞌɨn, te koo tama̱, te nɨ̱ꞌɨn ña̱yɨvɨ. Ya̱ꞌá kákuu tu̱ndóꞌo kéjáꞌá núú.
\s Tu̱ꞌun ndasa ndoꞌo ña̱yɨvɨ kákandíja
\p
\v 9 Te koto‑ró máá‑ró, chi̱ nastúu‑de róó nuu̱ junta. Te ini̱ ve̱ꞌe sinagoga xndóꞌo‑de róó. Te onde̱ nuu̱ gobernador jíín núu̱ rey kana‑de xini̱‑ro̱ já sɨkɨ́ rúu̱. Te kani ndaa̱‑ro̱ túꞌun nuu̱‑dé.
\v 10 Te jínu ñúꞌún já xnáꞌa̱n‑ga̱ kuicha̱ tu̱ꞌun va̱ꞌa‑ri̱ nuu̱ táká ña̱yɨvɨ.
\v 11 Te nú kincha̱ka‑de róó, ja̱ nástúu‑de róó, ma̱ nákani tu̱ꞌa ini̱‑ro̱ ndasa kaꞌa̱n‑ro̱ jíín‑de. Chi ja̱ kuáꞌa‑ya̱ núu̱‑ro̱ hora jia̱n, yu̱án káꞌa̱n‑ro̱. Chi̱ nasu̱ máá‑ró káꞌa̱n, chi̱ Espíritu Santo kaꞌa̱n, áchí‑ya̱.
\v 12 Te ñani̱ jíín ñaní nastúu táꞌan ja̱ ná kúu̱. Te táa̱ jíín séꞌe, te se̱ꞌe‑ún ndonda sɨkɨ̱ táa̱, te kaꞌni táꞌan.
\v 13 Te ta̱ká ña̱yɨvɨ, koto uꞌu̱‑i róó ja̱ sɨkɨ́ rúu̱. Ko cha̱a kundii̱ ni̱ꞌin onde̱ kɨvɨ̱ jínu, cha̱a‑ún ka̱ku, áchí‑ya̱.
\v 14 Ko nú ni̱ kajini̱‑ro̱ já kácháꞌán te ni̱ tucha̱ ta̱ká ndatíñu nuu̱ má kúu kutɨ kóo súan núú, nátu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n Daniel cha̱a ni̱ jani tu̱ꞌun Dios (cha̱a káꞌu, ná júku̱ꞌun ini̱‑de), yúan‑na te ña̱yɨvɨ káxiu̱kú iní ñuu̱ Judea, ná kúnu‑i ki̱ngoyo‑i onde̱ yuku.
\v 15 Te cha̱a kándee xini̱ véꞌe, ma̱ núu‑de ndɨ̱vɨ‑de ini̱ ve̱ꞌe kiꞌin‑de ndatíñu‑de.
\v 16 Te cha̱a kándee onde̱ rancho, ma̱ náxíó káva yátá‑de nákiꞌin‑de tɨka̱chí‑de ichi yatá‑dé.
\v 17 Ko kɨvɨ̱‑ún naka̱ ndáꞌú kuu ja̱ káñu̱ꞌun se̱ꞌe, jíín já káskáxin‑í.
\v 18 Ná kakán taꞌu̱‑ro̱ núsáá, náva̱ꞌa tú kunu‑ró máá víko víjin kiꞌi̱n‑ro̱.
\v 19 Chi̱ kɨvɨ̱‑ún koo tu̱ndóꞌo, ja̱ té tuká koo onde̱ kɨvɨ̱ ní sáꞌa Dios ñu̱yɨ́vɨ, te onde̱ vina, te ni ma̱ kóo‑ga̱.
\v 20 Te nú máá Tatá Dios, tú ní náxndɨ́yi‑ya̱ kɨvɨ́‑ún núú, ni ɨɨn cha̱a ma̱ káku kutɨ‑dé núú. Ko ja̱ sɨkɨ́ cháa ni̱ naka̱ji‑ya̱, yu̱án ní na̱xndɨ́yi‑ya̱ kɨvɨ́‑ún.
\s Tuni̱ máá kɨvɨ́ sándɨ̱ꞌɨ́‑na̱
\p
\v 21 Núsáá te nú ndé cha̱a káꞌa̱n jíín‑ró: Yáꞌa nde̱ꞌé‑ró kánchaa̱ Cristo, xí: Yúan nde̱ꞌé‑ró kánchaa̱‑ya̱, ma̱ kándíja‑ró já káꞌa̱n‑de.
\v 22 Chi̱ kenda Cristo xndáꞌú, jíín cháa kani tu̱ꞌun túꞌún. Te sáꞌa‑de tuni̱ tiñu ñáꞌnu xaa̱n, náva̱ꞌa xndáꞌú‑de onde̱ cha̱a ni̱ naka̱ji‑ya̱, te nú ná kúu sáꞌa‑de.
\v 23 Koto‑ró máá‑ró, chi̱ a ni̱ kachi̱ ndɨꞌɨ‑ri̱ nuu̱‑ro̱, áchí‑ya̱.
\v 24 Te kɨvɨ̱ ndɨ́ꞌɨ koo tu̱ndóꞌo‑ún, kutúún ndika̱ndii, te yoo̱ ma̱ ndíi‑gá.
\v 25 Te tiñu̱ú xíní, jungoyo‑tɨ̱ íchi ándɨ́vɨ́ kíi‑tɨ̱. Te ta̱ká fuerza andɨ́vɨ́, ndɨꞌɨ kaꞌya.
\v 26 Yúan‑na te kuni̱ ña̱yɨvɨ núu̱ máá Séꞌe cha̱a kii‑ya̱ íchi ándɨ́vɨ́ núu̱ vikó nu̱ꞌún jíín kuáꞌa̱ fuerza ja̱ ndúñáꞌnu‑ya̱.
\v 27 Yúan‑na te tájí‑yá ndajáꞌa̱‑yá ki̱ngoyo. Te nastútú‑yá ña̱yɨvɨ ní naka̱ji‑ya̱ ndɨ́kúu̱n lado ñu̱yɨ́vɨ, onde̱ nuu̱ ndɨ́ꞌɨ ñuꞌun, te onde̱ nuu̱ ndɨ́ꞌɨ andɨ́vɨ́.
\v 28 Vina te skuáꞌa‑ró ndasa sáꞌa yunu mérkexe̱. Nú a ni̱ nduyúcha núma, te ni̱ na̱jaa ndaꞌa, te a kájini̱‑ro̱ já á ni̱ kuyani viko sáú.
\v 29 Suni súan róó, nú a ni̱ kajini̱‑ro̱ kuákuu ta̱ká tiñu yáꞌa, te kuni̱‑ro̱ já á yani jaa̱ kɨvɨ̱‑ún.
\v 30 Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró ja̱ má náa ñáyɨvɨ yáꞌa, onde̱ ná skíkuu ta̱ká tiñu yáꞌa.
\v 31 Andɨ́vɨ́ jíín ñúyɨ́vɨ chi̱ naa, ko tu̱ꞌun káꞌa̱n‑ri̱ chi ma̱ náa.
\s Sɨkɨ̱ já kúndito‑i
\p
\v 32 Ko kɨvɨ̱ kóo‑ún, jíín hora, tú ni ɨɨn cha̱a jiní, ni ndajáꞌa̱ káꞌi̱o andɨ́vɨ́, ni máá Séꞌe‑ya̱, chi̱ máá ɨ́ɨn‑ni máá Táa̱‑yo̱ Dios jiní‑ya̱.
\v 33 Koto‑ró máá‑ró, te kundito‑ró, te kaka̱n taꞌu̱‑ro̱. Chi̱ tú kájini̱‑ro̱ na̱ kɨvɨ̱ kóo.
\v 34 Chi̱ nátu̱ꞌun ɨɨn cha̱a kuaꞌa̱n jíká‑de. Te ni̱ xndóo‑de veꞌe‑de. Te ni̱ ja̱ꞌa‑de tu̱ꞌun nuu̱ mozo‑de, ná tiñu sáꞌa ɨɨn ɨɨn‑de. Te cha̱a ndíto yuxéꞌé, ni̱ taꞌu̱ tíñu nuu̱‑dé, ná kúndito‑de.
\v 35 Núsáá te kundito‑ró, chi̱ tú kájini̱‑ro̱ na̱ hora nchaa̱ jitoꞌo̱ veꞌe‑ún, á aíni, á ñúú, á kána líꞌli, á ja̱ñáꞌa̱n.
\v 36 Chi̱ sánaa iní‑ro̱ te nchaa̱‑ni‑ya̱. Te niꞌi̱n‑yá róó kákixi̱‑ro̱.
\v 37 Te ta̱ká tu̱ꞌun káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró yáꞌa, suni káꞌa̱n‑ri̱ jíín ndívii‑í jínáꞌan‑i. Kundito jínáꞌan‑ró, áchí‑ya̱.
\c 14
\s Ja̱ ní ka̱natɨɨn tu̱ꞌun táꞌan sɨkɨ̱ Jesús
\p
\v 1 Te uu̱‑ga̱ kɨvɨ̱ te vásá ní kuu Pascua jíín víko kóo sta̱tilá tú yíꞌi yujan íá. Te sutu̱ ñáꞌnu jíín cháa káchaa tutu̱, ni̱ ka̱ndúkú‑de modo ndasa xndáꞌú‑de‑ya̱ te tɨɨn‑de‑ya̱. Te kaꞌni‑dé‑ya̱ kákuni̱‑de.
\v 2 Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Ma̱ kúu sáꞌa‑yó máá kɨvɨ́ víko, chi̱ nú súan te ndonda vaa̱ ña̱yɨvɨ, áchí‑de.
\s Jesús jíín ñáꞌan ndíso perfume
\p
\v 3 Te kándee‑ya̱ ñúu̱ Betania, kánchaa̱‑ya̱ núu̱ mesa veꞌe Simón cha̱a téꞌyu̱ ndɨ̱ꞌyi. Te ni̱ chaa̱ ɨɨn ñaꞌan, kándáꞌá‑ña ɨ́ɨn tiyaꞌa̱ ñúꞌun perfume máá nían ita̱ nardo kúu. Te ncháá yaꞌu téyíí. Te ni̱ táꞌú‑ña tíyaꞌa̱‑ún. Te ni̱ chuꞌun‑ña xiní‑yá.
\v 4 Te sava, ni̱ kakiti̱ ini̱. Te ni̱ kakaꞌa̱n: Naja̱ náa perfume jia̱n.
\v 5 Chi̱ kuu kuya̱ꞌu víꞌí‑gá uni̱ ciento peso, te kua̱ꞌa‑yó núu̱ ñáyɨvɨ ndáꞌú núú, áchí. Te ni̱ kakaꞌa̱n vaa̱ sɨkɨ̱‑ñá.
\v 6 Ko Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Sía̱‑ña. Naja̱ kástáꞌa̱n‑ro̱‑ñá. Tiñu va̱ꞌa sáꞌa‑ña jíín‑rí, áchí‑ya̱.
\v 7 Chi̱ nene̱ káxiu̱kú ñáyɨvɨ ndáꞌú jíín‑ró. Te nú kákuni̱‑ro̱ te kuu sáꞌa va̱ꞌa‑ró jíín‑i. Ko ruu̱, na̱ tú nene̱ kánchaa̱‑ri̱ jíín‑ró.
\v 8 Ya̱ꞌá‑ni ni̱ kuu ni̱ sáꞌa‑ña. Chi̱ a ni̱ chiꞌi tu̱ꞌa‑ña perfume yikɨ kúñu‑ri̱ kɨvɨ̱ yúji‑ri̱.
\v 9 Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, ja̱ nɨ́ɨ́ ñúyɨ́vɨ nú ná kui̱cha tu̱ꞌun va̱ꞌa yáꞌa, te tiñu ni̱ sáꞌa‑ña yáꞌa, suni koo tu̱ꞌun náva̱ꞌa ná núku̱ꞌun ini̱‑i‑ña, áchí‑ya̱.
\v 10 Yúan‑na te Judas Iscariote, ɨɨn ja̱ uxí uu̱ yúan, kuaꞌa̱n‑de nuu̱ sutú ñáꞌnu ja̱ nástúu‑de‑ya̱.
\v 11 Te súan ni̱ ka̱jini so̱ꞌo sutu̱‑ún. Te ni̱ ka̱kusɨɨ̱ iní. Te ni̱ ka̱keyuꞌu já kuáꞌa xu̱ꞌún núu̱‑dé. Te ná ndúkú‑de modo ndasa nastúu‑de‑ya̱.
\s Viko lélú Pascua
\p
\v 12 Te máá kɨvɨ́ kéjáꞌá víko kóo sta̱tilá tú yíꞌi yujan íá, suni máá kɨvɨ́ kásoko̱‑dé lélú Pascua, te cha̱a káskuáꞌa‑ún, ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Ndénu̱ kuní‑ní ná kísátu̱ꞌa‑ná nuu̱ kée‑ní lélú Pascua, áchí‑de.
\v 13 Te ni̱ tájí‑yá uu̱ cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá kuaꞌa̱n‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Kuáꞌán onde̱ ñuu̱. Te yúan ketáꞌan‑ró jíín ɨ́ɨn cha̱a ndíso ɨɨn kɨ̱yi nducha. Te kundiki̱n‑ro̱‑dé kiꞌi̱n‑ro̱ jíín‑de.
\v 14 Te nuu̱ ndɨ́vɨ‑de, yúan kaꞌa̱n‑ro̱ jíín máá jítoꞌo̱ veꞌe‑ún: Achí máá Maestro: Ndénu̱ íó ɨɨn veꞌe kua̱ꞌa núu‑ní nuu̱ kée‑ná lélú Pascua jíín cháa káskuáꞌa jíín‑ná, achi̱‑ro̱.
\v 15 Te máá‑de, ná stáꞌa̱n‑de ɨɨn cuarto káꞌnu onde̱ xini̱ véꞌe nuu̱‑ro̱, yúan a íó tu̱ꞌa. Te yúan sátu̱ꞌa‑ró ndasa kuu‑yó, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\v 16 Te kájaꞌa̱n cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá. Te ni̱ ja̱koyo‑de ñuu̱‑ún. Te ni̱ kaniꞌi̱n‑dé nátu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de. Te ni̱ ka̱sátu̱ꞌa‑de ndasa kuxíni‑de lélú Pascua.
\v 17 Te ni̱ ini. Te kuaꞌa̱n‑ya̱ jíín máá uxí uu̱ cha̱a‑ún.
\v 18 Te káxiu̱kú‑de nuu̱ mesa káyee‑dé staa̱. Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús: Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, ja̱ ɨ́ɨn róó, ja̱ yée jíín‑rí, nastúu‑ró rúu̱, áchí‑ya̱.
\v 19 Yúan‑na te ni̱ ka̱kuxíí iní‑de. Te ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún ná ɨɨn ná ɨɨn‑de‑ya̱: Ja̱ náá náún, ja̱ náá náún, káꞌa̱n ɨɨn‑de, káꞌa̱n ɨnga̱‑de.
\v 20 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ɨɨn ja̱ uxí uu̱ ja̱ chíxíꞌú núu̱ kóꞌo̱ jíín‑rí kúu, áchí‑ya̱.
\v 21 Chi ja̱ndáa̱ máá Séꞌe cha̱a kiꞌi̱n‑ya̱ nátu̱ꞌun yóso túꞌun‑ya̱ núu̱ tutú. Ko naka̱ ndáꞌú kúu cha̱a nastúu máá Séꞌe cha̱a. Va̱ꞌa‑ga̱ nú tú ní káku cha̱a‑ún núú, áchí‑ya̱.
\v 22 Te káyee‑dé. Te ni̱ kiꞌin Jesús staa̱. Te ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá. Te ni̱ sákuáchí‑yá. Te ni̱ ja̱ꞌa‑ya̱ núu̱‑dé. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Kee jínáꞌan‑ró. Ya̱ꞌá kúu yikɨ kúñu‑ri̱, áchí‑ya̱.
\v 23 Te ni̱ kiꞌin‑ya̱ ɨ́ɨn taza. Te ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá. Te ni̱ ja̱ꞌa‑ya̱ núu̱‑dé. Te ndɨꞌɨ‑de, ni̱ ka̱jiꞌi‑de.
\v 24 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ya̱ꞌá kúu nɨñi̱‑rí ja̱ sáꞌa contrato jáá. Te ja̱ sɨkɨ́ ñáyɨvɨ kuáꞌa̱ te ni̱ jatɨ.
\v 25 Te ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró: Ma̱ kóꞌo‑ga̱‑ri̱ nducha ndéꞌe̱ uva, onde̱ kɨvɨ̱ nákoꞌo‑ri̱ ja̱ jáá iní ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu, áchí‑ya̱.
\v 26 Te ni̱ ka̱jita‑ya̱ ɨ́ɨn yaa̱ ii̱. Te ni̱ kenda‑ya̱ kájaꞌa̱n‑ya̱ ondé yuku Olivos.
\v 27 Yúan‑na te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ndivii‑ro, nayu̱ꞌú‑ro̱ já sɨkɨ́ rúu̱ akuáa vína. Chi̱ a yóso núu̱ tutú: Stují‑rí cha̱a ndíto rɨɨ̱, te máá rɨ́ɨ̱‑ún, kuicha̱‑tɨ̱, áchí.
\v 28 Ko nuu̱ náchaku̱‑ri̱, te xnaꞌa̱n‑ga̱ ruu̱ kiꞌi̱n‑ri̱ ñuu̱ Galilea vásá róó, áchí‑ya̱.
\v 29 Ko Pedro, ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Va̱sa ndivii‑dé ná náyu̱ꞌú‑de, ko náá chi̱ túu, áchí‑de.
\v 30 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, chi̱ róó, akuáa vína, onde̱ ná té kana‑ga̱ líꞌli uu̱ jínu, te ma̱ kuátu̱ꞌun‑ró rúu̱ uni̱ jínu, áchí‑ya̱.
\v 31 Ko máá‑de, téyíí ní kaꞌa̱n‑de: Va̱sa ná kúu̱‑ná jíín‑ní, ko ma̱ kasú‑ná yuꞌu‑ná ja̱ kúu níí, áchí‑de. Te suni súan ni̱ kakaꞌa̱n ndɨꞌɨ‑de.
\s Jesús ini̱ Jardín Getsemaní
\p
\v 32 Te ni̱ ja̱koyo‑ya̱ ɨ́ɨn nuu̱ nání Getsemaní. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá: Yáꞌa‑ni jungo̱o‑ró nini ná kakán taꞌu̱‑rí, áchí‑ya̱.
\v 33 Te ni̱ jaka‑ya̱ Pedro jíín Jacobo jíín Juan kájaꞌa̱n‑de jíín‑yá. Te ni̱ kejáꞌá‑yá yúꞌú‑ya̱, te ndúkuíꞌa̱ ini̱‑ya̱.
\v 34 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Xaa̱n ndúkuíꞌa̱ ini̱‑ri̱, chi̱ a yani kuu̱‑ri̱. Yáꞌa kundatu‑ró, te kundito‑ró, áchí‑ya̱.
\v 35 Te ni̱ kanduu̱‑ya̱ ɨ́ɨn tíꞌlí. Te ni̱ jukuiñi̱ jítɨ́‑yá nuu̱ ñúꞌun. Te ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá, te nú kuu ka̱ku‑ya̱ hora‑ún.
\v 36 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Abba, Táa̱. Ta̱ká tiñu kúu sáꞌa máá‑ní. Chaxio‑ní tu̱ndóꞌo‑ná yáꞌa ná kíꞌi̱n. Ko nasu̱ já kuní máá‑ná, chi ja̱ kuní máá‑ní ná kúu, áchí‑ya̱.
\v 37 Te ni̱ nchaa̱‑ya̱. Te ni̱ jini̱‑ya̱ já kákixi̱‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín Pedro: Simón, kixí‑ro̱ náún. Á tú kánda‑ró kúndito‑ró va̱sté ɨ́ɨn hora.
\v 38 Kundito, te kaka̱n taꞌu̱‑ro̱, náva̱ꞌa ma̱ kóto nchaa̱‑ún róó. Chi̱ kuní ndija añú‑ro̱, ko yikɨ kúñu‑ró chi̱ túu, áchí‑ya̱.
\v 39 Te kuaꞌa̱n tuku‑ya̱. Te ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá. Suni ɨɨn‑ni tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱.
\v 40 Te ni̱ nchaa̱‑ya̱. Te ni̱ jini̱ tuku‑ya̱‑dé kákixi̱‑de, chi̱ xaa̱n kájiꞌi̱‑de numa̱ꞌná. Te tú kútuní ndasa xndíó káni‑de tu̱ꞌun nuu̱‑yá.
\v 41 Te ni̱ nchaa̱‑ya̱ vuelta uni̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Kusu̱ te ndeta̱tú‑ro̱‑ná. A ni̱ kuu. Vina te ni̱ jaa̱ hora ja̱ máá Séꞌe cha̱a natu̱u‑ya̱ núu̱ ndáꞌa cháa káꞌi̱o kua̱chi.
\v 42 Nduko̱o, ná chóꞌo̱. Chi ja̱ nástúu ruu̱, a ni̱ kuyani va̱i, áchí‑ya̱.
\s Ja̱ ní ka̱katɨɨn‑de Jesús
\p
\v 43 Te súan káꞌa̱n‑ya̱, te ni̱ chaa̱‑ni Judas, ɨɨn ja̱ uxí uu̱‑ún. Te ɨɨn nuu já káchindéé táꞌan jíín‑de, jíín machete jíín yúnu vái koyo jíín‑de. Chi̱ sutu̱ ñáꞌnu jíín cháa káchaa tutu̱ jíín cháa ni̱ ka̱yii, ni̱ ka̱tájí cháa‑ún.
\v 44 Te cha̱a ni̱ nastúu‑ya̱‑ún, ni̱ ja̱ꞌa‑de ɨɨn tuni̱, te ni̱ kaꞌa̱n‑de: Cha̱a tíyúꞌú‑rí‑ún, yu̱án kúu. Katɨɨn jínáꞌan‑ró, te kunchaka‑ró kíꞌi̱n‑ro̱ jíín, áchí‑de.
\v 45 Yúan‑na te ni̱ chaa̱‑de. Te ni̱ kandita‑ni‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Maestro, Maestro, áchí‑de. Te ni̱ tiyúꞌú‑de‑ya̱.
\v 46 Te cha̱a va̱i koyo jíín Judas‑ún, ni̱ ka̱katɨɨn‑de‑ya̱.
\v 47 Te ɨɨn cha̱a kándii̱ yúan, ni̱ stáa‑de machete‑de. Te ni̱ kachi‑de so̱ꞌo mozo máá sutú ñáꞌnu‑ga̱.
\v 48 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín‑de jínáꞌan‑de: Nátu̱ꞌun sɨkɨ̱ ɨ́ɨn cha̱a kuíꞌná vái koyo‑ró jíín machete jíín yúnu kátɨɨn‑ró rúu̱ náún.
\v 49 Ndɨtaꞌa̱n kɨvɨ̱ ní ka̱ndee‑ri̱ jíín‑ró iní ve̱ꞌe ii̱, ni̱ stáꞌa̱n‑ri̱ tu̱ꞌun, te tú ní kákatɨɨn‑ró rúu̱. Ko súan kásáꞌa‑ró náva̱ꞌa ná skíkuu tutu̱ ii̱, áchí‑ya̱.
\v 50 Yúan‑na te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ ka̱skéndo̱o‑de‑ya̱. Te ni̱ ka̱jinu ndɨꞌɨ‑de kájaꞌa̱n‑de.
\v 51 Te ɨɨn su̱chí, ndikín‑i‑ya̱ kuáꞌa̱n‑i jíín‑yá. Te ndíi‑i ɨɨn saꞌma kuítá, chi̱ víchí lɨ́ɨ‑í. Te ni̱ ka̱katɨɨn‑de‑i.
\v 52 Ko máá‑i, ni̱ xndóo‑i saꞌma kuítá‑ún. Te ni̱ jinu víchí lɨ́ɨ‑í kuaꞌa̱n‑i.
\s Ja̱ ní kandii̱ Jesús nuu̱ sutú ñáꞌnu‑ga̱
\p
\v 53 Te ni̱ ka̱kinchaka‑de Jesús nuu̱ máá sutú ñáꞌnu‑ga̱. Te ta̱ká sutu̱ ñáꞌnu jíín cháa ni̱ ka̱yii jíín cháa káchaa tutu̱, ni̱ ka̱ndutútú‑de.
\v 54 Te Pedro, jíká ndikín‑de‑ya̱ ondé ini̱ yuxéꞌé máá sutú ñáꞌnu‑ga̱‑ún. Te ni̱ jungo̱o‑de jíín cháa kájatíñu‑ún, ndúvixi̱‑de ñuꞌu̱n.
\v 55 Te ta̱ká sutu̱ ñáꞌnu jíín táká cha̱a junta, ni̱ ka̱ndúkú‑de ɨɨn tu̱ꞌun sɨkɨ̱ Jesús, ja̱ káꞌni‑dé‑ya̱ kákuni̱‑de. Ko tú ní kániꞌi̱n‑dé.
\v 56 Chi̱ kuaꞌa̱‑dé, ni̱ ka̱sátúꞌún‑de sɨkɨ̱‑yá. Ko tu̱ꞌun ni̱ kakaꞌa̱n‑de‑ún, tú ní kétáꞌan.
\v 57 Yúan‑na te ni̱ ka̱ndukuiñi̱ sava‑de, ni̱ ka̱sátúꞌún‑de sɨkɨ̱‑yá:
\v 58 Máá‑ná, ni̱ kajini̱‑ná káꞌa̱n‑de: Ruu̱, stúncháa̱‑ri̱ veꞌe ii̱ yáꞌa ja̱ ní ka̱sáva̱ꞌa ndaꞌa. Te nuu̱ uní kɨvɨ̱ te ndukani‑ri̱ ɨnga̱ ja̱ tú nɨ́nɨ jíín ndáꞌa, áchí‑de, áchí jínáꞌan.
\v 59 Ko ni súan tú ní kétáꞌan tu̱ꞌun ni̱ kakaꞌa̱n.
\v 60 Yúan‑na te máá sutú ñáꞌnu‑ga‑ún, ni̱ ndukuiñi̱‑de kándii̱‑de ma̱ꞌñú. Te ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑de Jesús: Tú kaꞌa̱n kutɨ‑ro náún. Ndasa kákaꞌa̱n cha̱a yáꞌa sɨkɨ̱‑ro̱, áchí‑de jíín‑yá.
\v 61 Te máá‑yá, tú ní káꞌa̱n kutɨ‑yá. Te máá sutú ñáꞌnu‑ga̱‑ún, ni̱ jika̱ tu̱ꞌún tuku de‑ya̱: Máá‑ró kúu Cristo, Se̱ꞌe máá Iꞌa̱ ii̱ náún, áchí‑de jíín‑yá.
\v 62 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Máá‑rí kúu. Te kuni̱‑ro̱ máá Séꞌe cha̱a kunchaa̱‑ya̱ íchi ndáváꞌa Dios nuu̱ íó fuerza‑ya̱. Te ndii‑ya̱ íchi ándɨ́vɨ́ jíín vikó nu̱ꞌún, áchí‑ya̱.
\v 63 Yúan‑na te máá sutú ñáꞌnu‑ga̱‑ún, ni̱ ndátá‑ni‑de saꞌma‑dé. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de: Na̱ún nɨ́nɨ kúni so̱ꞌo‑yó káꞌa̱n ɨnga̱‑de núsáá.
\v 64 Ni̱ kajini̱‑ro̱ ná ndɨva̱ꞌa káꞌa̱n‑de. Ndasa kájani ini̱‑ro̱. Achí sutu̱ ñáꞌnu‑ga̱‑ún. Te ta̱ká cha̱a‑ún, ni̱ ka̱naku̱xndíi‑de‑ya̱ ná kúu̱‑ya̱.
\v 65 Te sava‑de, ni̱ katɨvɨ̱ sɨ̱ꞌvɨ́‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ kajasu̱‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ kaja̱ꞌa‑de ji̱kí núu̱‑yá. Te kákaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Kani tu̱ꞌun, áchí‑de. Te cha̱a kájatíñu‑ún, ni̱ ka̱stují‑dé‑ya̱ jíín jíkí.
\s Ja̱ tú ní játu̱ꞌun Pedro
\p
\v 66 Te ichi chíi yuxéꞌé yúan kándii̱ Pedro. Te ɨɨn ñaꞌan játíñu nuu̱ máá sutú ñáꞌnu‑ga̱‑ún, ni̱ chaa̱‑ña.
\v 67 Te ni̱ jini̱‑ña núu̱ Pedro kándii̱‑de ndúvixi̱‑de. Te ni̱ ndakoto‑ña núu̱‑dé. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ña: Te róó, jíín Jesús ñuu̱ Nazaret jíka‑ró vii, áchí‑ña.
\v 68 Ko máá‑de, tú ní játu̱ꞌun‑de. Tú jiní‑ná, ni tú júku̱ꞌun ini̱‑ná na̱ún káꞌa̱n‑ní, áchí‑de jíín‑ña. Te ni̱ kenda‑de yuxéꞌé yatá véꞌe‑ún. Te ni̱ kana‑ni líꞌli.
\v 69 Te ñaꞌan játíñu‑ún, ni̱ jini̱‑ña núu̱‑dé ɨnga̱ jínu. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ña jíín cháa káꞌi̱in yúan. Cha̱a yáꞌa suni táꞌan‑de, áchí‑ña.
\v 70 Ko máá‑de, tú ní játu̱ꞌun tuku‑de. Te ni̱ kunúu tuku. Te cha̱a káꞌi̱in‑ún, ni̱ kakaꞌa̱n tuku‑de jíín Pedro: Ja̱ndáa̱ ja̱ súni táꞌan‑de kúu‑ró, chi cha̱a galileo kúu‑ró. Te tu̱ꞌun káꞌa̱n‑ro̱ súan kuní koo, áchí‑de.
\v 71 Ko máá‑de, ni̱ꞌin ni̱ kaꞌa̱n ndɨva̱ꞌa‑de: Tú jiní‑ri̱ cha̱a yáꞌa ja̱ kákaꞌa̱n‑ro̱ túꞌun‑de, áchí‑de.
\v 72 Yúan‑na te ni̱ kana‑ni líꞌli vuelta uu̱. Te Pedro, ni̱ nuku̱ꞌun ini̱‑de ta̱ká tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín‑de núú: Onde̱ ná té kana‑ga̱ líꞌli uu̱ jínu, te ma̱ kuátu̱ꞌun‑ró rúu̱ uni̱ jínu, áchí‑ya̱ sáá. Te ni̱ nakani ini̱‑de sɨkɨ̱ túꞌun‑ún. Te ni̱ ndeꞌe̱‑de.
\c 15
\s Ja̱ kuáꞌa̱n Jesús nuu̱ Pilato
\p
\v 1 Te ja̱ñáꞌa̱n‑ún, te ta̱ká sutu̱ ñáꞌnu, jíín cháa ni̱ ka̱yii, jíín cháa káchaa tutu̱, jíín ndívii cháa junta, ni̱ ka̱skétáꞌan‑ni‑de tu̱ꞌun. Te ni̱ kajuꞌni̱‑de Jesús kuaꞌa̱n‑de jíín‑yá. Te ni̱ kaja̱ꞌa‑de‑ya̱ núu̱ Pilato.
\v 2 Te Pilato, ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱: Máá‑ró kúu Rey cha̱a judío náún, áchí‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Káꞌa̱n ndaa̱‑ro̱, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\v 3 Te sutu̱ ñáꞌnu‑ún, ni̱ꞌin ni̱ kajika̱n‑de kua̱chi sɨkɨ̱‑yá.
\v 4 Te Pilato, ni̱ jika̱ tu̱ꞌún tuku‑de‑ya̱: Tú kaꞌa̱n kutɨ‑ro náún. Nde̱ꞌé, ná kuaꞌa̱ kuáchi kájika̱n‑de sɨkɨ̱‑ro̱, áchí‑de jíín‑yá.
\v 5 Ko Jesús, tuká ní káꞌa̱n kutɨ‑yá. Te ni̱ naa iní Pilato ndéꞌé‑de nuu̱‑yá.
\v 6 Te íó costumbre Pilato ja̱ kɨvɨ́ víko‑ún sía̱‑de ɨɨn cha̱a yíꞌi veka̱a, na̱ni cha̱a kákuu ini̱ ña̱yɨvɨ.
\v 7 Te ni̱ i̱o ɨɨn cha̱a nání‑de Barrabás, kándee‑de veka̱a jíín táꞌan‑de ja̱ ní ka̱ndonda‑de, ni̱ ka̱jaꞌni‑dé ndɨ̱yi.
\v 8 Te ni̱ cha̱koyo kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑i jíín Pilato ná sáꞌa‑de nátu̱ꞌun íó costumbre‑de.
\v 9 Te ni̱ kaꞌa̱n Pilato jíín‑i: Kákuni̱‑ro̱ já sía̱‑ri̱ Rey cha̱a judío náún, áchí‑de.
\v 10 Chi̱ a ni̱ jini̱‑de ja̱ ní ka̱kukuásún iní sutu̱ ñáꞌnu‑ún, te yu̱án ní kaja̱ꞌa‑ún‑yá nuu̱‑dé.
\v 11 Chi̱ sutu̱ ñáꞌnu‑ún, ni̱ ka̱skáꞌa̱n‑de ña̱yɨvɨ kuáꞌa̱‑ún ja̱ Pilato va̱ꞌa‑ga̱ ná sía̱‑de Barrabás kiꞌi̱n.
\v 12 Te ni̱ kaꞌa̱n tuku Pilato: Ndasa kákuni̱‑ro̱ já sáꞌa‑ri̱ jíín cháa káskúnání‑ró Rey judío núsáá, áchí‑de jíín‑i.
\v 13 Te máá‑i, ni̱ ka̱kana jaa tuku‑i: Kata kaa‑ní cha̱a jia̱n jiká cruz, áchí‑i.
\v 14 Ko Pilato, ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑i: Na̱ún kua̱chi ni̱ sáꞌa‑de, áchí‑de. Te máá‑i, víꞌí‑gá ni̱ ka̱kana jaa‑i: Kata kaa‑ní‑de ná kúu̱‑de, áchí‑i.
\v 15 Te Pilato, kuní‑de ja̱ ná kúsɨɨ̱ iní ña̱yɨvɨ‑ún. Te ni̱ sía̱‑de Barrabás kuaꞌa̱n. Yúan‑na te ni̱ xndóꞌo‑de‑ya̱. Te ni̱ ja̱ꞌa‑de‑ya̱ kuíta kaa‑ya̱ já ná kúu̱‑ya̱.
\s Ja̱ ní ka̱sákátá soldado nuu̱‑yá
\p
\v 16 Yúan‑na te soldado, ni̱ ka̱kiꞌin‑de‑ya̱ kuáꞌa̱n‑de jíín‑yá ini̱ ve̱ꞌe palacio. Te ni̱ ka̱kana xini̱ táꞌan‑de ni̱ ka̱ndutútú‑de.
\v 17 Te ni̱ ka̱chuꞌun‑de‑ya̱ ɨ́ɨn saꞌma kuáꞌá tíndíꞌí. Te ni̱ ka̱tɨɨn‑de ɨɨn corona iñu. Te ni̱ ka̱chuꞌun‑de xini̱‑yá.
\v 18 Yúan‑na te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Rey judío, ta̱á ndii, áchí‑de.
\v 19 Te ni̱ ka̱kuun‑de yunu xiní‑yá. Te ni̱ katɨvɨ̱ sɨ̱ꞌvɨ́‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ ka̱jukuiñi̱ jítɨ́‑de nuu̱‑yá, te ni̱ ka̱chiñúꞌún‑de‑ya̱.
\v 20 Te nuu̱ ní ndɨꞌɨ ni̱ ka̱sákátá‑de nuu̱‑yá, te ni̱ ka̱tava‑dé saꞌma kuáꞌá tíndíꞌí ñúꞌun‑ya̱‑ún. Te ni̱ ka̱nachuꞌun‑de‑ya̱ sáꞌma máá‑yá, te ni̱ ka̱keniꞌin‑de‑ya̱ káta kaa‑de‑ya̱.
\v 21 Te ɨɨn cha̱a nání‑de Simón ñuu̱ Cirene (táa̱ Alejandro jíín Rufo kúu‑de), ni̱ ja̱ꞌa‑de va̱i‑de ichi rancho. Te ni̱ ka̱tetíñu‑de cha̱a‑ún kiꞌi̱n‑de jíín‑de kundiso‑de cruz‑ya̱.
\v 22 Te kájaꞌa̱n‑de jíín‑yá onde̱ nuu̱ nání Gólgota, ja̱ kuní kaꞌa̱n: yikɨ xiní.
\v 23 Te ni̱ ka̱sáká núu‑de vino jíín súsia ua̱. Te ni̱ kaja̱ꞌa‑de nuu̱‑yá koꞌo‑ya̱. Ko máá‑yá, tú ní játáꞌú‑yá koꞌo‑ya̱.
\s Ja̱ ní ka̱jata kaa‑de‑ya̱
\p
\v 24 Te ni̱ ka̱jata kaa‑de‑ya̱ jiká cruz. Te ni̱ ka̱saka‑dé saꞌma‑yá nuu̱ táꞌan‑de. Te ni̱ ka̱sáꞌa‑de apuesto sɨkɨ̱, ndasa niꞌi̱n, ɨ́ɨn ɨɨn‑de.
\v 25 Te ka̱ꞌɨɨ̱n ni̱ ka̱jata kaa‑de‑ya̱.
\v 26 Te nuu̱ tutú kua̱chi sɨkɨ̱‑yá yóso: Ya̱ꞌá kúu Rey cha̱a judío, áchí.
\v 27 Te ni̱ ka̱jata kaa‑de uu̱ ñakui̱ꞌná jíín‑yá, ɨɨn ichi ndáváꞌa‑ya̱, te ɨnga̱ ichi ndávésé‑yá. 
\v 28 Te ni̱ skikuu tu̱ꞌun káꞌa̱n tutu̱ ii̱: Onde̱ jíín cháa kánda̱ñáá ní ka̱skétáꞌan‑de‑ya̱, áchí.
\v 29 Te ña̱yɨvɨ kája̱ꞌa yúan, ni̱ ka̱skuíkó‑i xini̱‑í. Te ni̱ kakaꞌa̱n ndɨva̱ꞌa‑i jíín‑yá: Ja̱n jaa̱n. Róó, káꞌa̱n‑ro̱ já stúncháa̱‑ro̱ véꞌe ii̱ Dios, te nuu̱ uní kɨvɨ̱ te ndukani‑ró núú.
\v 30 Vina te nama‑ró máá‑ró, te nuu‑ró jiká cruz núsáá vii, áchí‑i.
\v 31 Te suni súan ni̱ ka̱sákátá sutú ñáꞌnu‑ún nuu̱‑yá. Te kándatu̱ꞌún jíín cháa káchaa tutu̱: Sava ña̱yɨvɨ á ni̱ kuu ni̱ nama‑de, ko ma̱ kúu nama‑de máá‑de.
\v 32 Cristo, Rey cha̱a Israel, ná núu‑de jika̱ cruz vina, te ná kuní‑yo̱, te ná kándíja‑yó, áchí. Te cha̱a kándi̱ta kaa jíín‑yá‑ún, suni súan ni̱ kakaꞌa̱n ndɨva̱ꞌa‑de jíín‑yá.
\v 33 Te nuu̱ ní kuu ka̱xiuu̱, te ni̱ kuxkɨ́ꞌvɨ̱ nɨ́ɨ́ núu̱ ñúꞌun onde̱ ka̱ꞌuni̱.
\v 34 Te nuu̱ ní kuu ka̱ꞌuni̱, te ni̱ kaꞌa̱n jaa Jesús: Eloi, Eloi, lama sabactani, achí‑ya̱. Ja̱ kuní kaꞌa̱n: Dios máá‑ná, Dios máá‑ná, naja̱ ní xndóo‑ní náá.
\v 35 Te sava cha̱a káꞌi̱in yúan, ni̱ ka̱jini so̱ꞌo‑de. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Nde̱ꞌé, chi̱ kána‑de xini̱ Elías, áchí‑de.
\v 36 Te jínu ɨɨn cha̱a ni̱ jaa̱‑de, te ni̱ chíndájí‑de kachi̱ núu̱ vinagre. Te ni̱ chaa‑de xini̱ ɨ́ɨn yunu. Te ni̱ ja̱ꞌa‑de nuu̱‑yá ja̱ kóꞌo‑ya̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de: Ná ndéꞌó nú chaa̱ Elías xnúu‑de cha̱a, áchí‑de.
\v 37 Ko máá Jesús, ni̱ kaꞌa̱n jaa‑ya̱. Te ni̱ jiꞌi̱‑ya̱.
\v 38 Yúan‑na te saꞌma ndíta kaa ini̱ ve̱ꞌe ii̱, ni̱ teꞌnde̱ uu̱ onde̱ nuu̱ xiní te onde̱ nuu̱ jáꞌa̱.
\v 39 Te ɨɨn cha̱a capitán kándii̱‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ jini̱‑de ja̱ ní kana jaa‑ya̱ ní jiꞌi̱‑ya̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de: Ja̱ndáa̱ ja̱ Séꞌe Dios kúu cha̱a yáꞌa núú, áchí‑de.
\v 40 Te suni káꞌi̱in sava ñasɨ́ꞌɨ́ kánde̱ꞌé jíká‑ña. Te yúan káꞌi̱in María ñuu̱ Magdala, jíín Salomé, jíín María náa̱ José jíín Jacobo súchí.
\v 41 Chi̱ onde̱ ná kándee‑ya̱ ñúu̱ Galilea, te ñaꞌan‑ún, ni̱ kandiki̱n‑ña‑yá. Te ni̱ ka̱jatíñu‑ña núu̱‑yá. Te suni íó kuaꞌa̱‑gá‑ña, ni̱ kajaꞌa̱n‑ña jíín‑yá ñuu̱ Jerusalén.
\v 42 Te ni̱ ini kɨvɨ̱‑ún. Te kásátu̱ꞌa‑de, chi̱ yuchaa̱n kúu kɨvɨ̱ ndéta̱tú.
\v 43 Te José ñuu̱ Arimatea, cha̱a kúñáꞌnu nuu̱ junta kúu‑de, te suni ñúkuu ini̱‑de ja̱ kúu ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu, ni̱ chaa̱‑de. Te ni̱ chundéé iní‑de ni̱ kɨ̱vɨ‑de nuu̱ Pilato. Te ni̱ jika̱n‑de yikɨ kúñu Jesús.
\v 44 Te Pilato, tú kándíja‑de ja̱ á ni̱ jiꞌi̱‑ya̱. Te ni̱ kana‑de xini̱ capitán. Te ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑de cha̱a‑ún nú a ni̱ jiꞌi̱‑ya̱.
\v 45 Yúan‑na te ni̱ kundaa̱ ini̱‑de ja̱ ní kaꞌa̱n capitán‑ún jíín‑de. Te ni̱ ja̱ꞌa‑de yikɨ kúñu‑ya̱ núu̱ José.
\v 46 Te José, ni̱ jaan‑de ɨɨn saꞌma kuítá. Te ni̱ xnúu‑de‑ya̱. Te ni̱ chisukun‑dé‑ya̱ sáꞌma‑ún. Te ni̱ chindee‑de‑ya̱ iní ve̱ꞌe añú ja̱ ní jacha chi̱i ɨɨn kava. Te ni̱ stúu‑dé ɨɨn yuu̱ ní jasu̱‑de yuvéꞌe añú‑ún.
\v 47 Te María ñuu̱ Magdala, jíín María náa̱ José, ni̱ kajini̱‑ña núu̱ ní jaki̱n‑de‑ya̱.
\c 16
\s Ja̱ ní nachaku̱ Jesús
\p
\v 1 Te ni̱ ini kɨvɨ̱ ndéta̱tú‑ún. Te María ñuu̱ Magdala, jíín María náa̱ Jacobo, jíín Salomé, ni̱ ka̱jaan‑ña jíꞌo vixi̱ kichi̱ꞌi‑ña‑yá.
\v 2 Te ja̱ñáꞌa̱n kɨvɨ̱ ɨ́ɨn semana, ja̱ á ni̱ kana ndika̱ndii, ni̱ ja̱koyo‑ña núu̱ véꞌe añú.
\v 3 Te kákaꞌa̱n máá‑ña: Ndénu̱ níꞌi̱n‑yo̱ ɨ́ɨn cha̱a chaxio yuu̱ yúvéꞌe añú, áchí‑ña.
\v 4 Te ni̱ ka̱ndakoto‑ña. Te ni̱ kajini̱‑ña já á ni̱ kuxio yuu̱‑ún kuaꞌa̱n. Te káꞌnu xaa̱n.
\v 5 Te ni̱ kɨ̱vɨ koyo‑ña iní ve̱ꞌe añú‑ún. Te ni̱ kajini̱‑ña ɨ́ɨn cha̱a súchí, ñúꞌun káni‑dé ɨɨn saꞌma kuíjín, kánchaa̱‑de ichi ndáváꞌa. Te ni̱ kayu̱ꞌú‑ña.
\v 6 Te cha̱a‑ún, ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑ña: Ma̱ yúꞌú‑ro̱. Kánandúkú‑ró Jesús ñuu̱ Nazaret Iꞌa̱ ni̱ jiꞌi̱ jika̱ cruz. Túu‑ya̱ yáꞌa, chi̱ a ni̱ nachaku̱‑ya̱. Yáꞌa nde̱ꞌé‑ró nú ní kajaki̱n‑de‑ya̱.
\v 7 Kuángoyo núsáá, te kachi̱‑ro̱ núu̱ cháa káskuáꞌa jíín‑yá, jíín núu̱ Pedro, ja̱ xnáꞌa̱n‑ga̱‑ya̱ kíꞌi̱n ñuu̱ Galilea vásá kíꞌi̱n‑ro̱. Yúan kuni̱‑ro̱ núu̱‑yá, nátu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑ró sáá, áchí‑de jíín‑ña.
\v 8 Te máá‑ña, kájinu‑ña ní ndenda‑ña véꞌe añú. Chi̱ káyu̱ꞌú‑ña, te kákɨsɨ‑i‑ña. Te tú ni ɨɨn nuu̱ ní kákachi̱‑ña, chi̱ káyu̱ꞌú‑ña.
\v 9 Te Jesús, a ni̱ nachaku̱‑ya̱ máá jáñáꞌa̱n kɨvɨ̱ ɨ́ɨn semana. Te xnáñúú‑gá ni̱ ndenda ndiji̱n‑ya̱ núu̱ María ñuu̱ Magdala. Ñaꞌan‑ún, ni̱ yi̱ꞌi usia̱ tachi̱ kíni‑ña. Te ni̱ kiñiꞌin‑ya̱ kuáꞌa̱n.
\v 10 Te ni̱ kee‑ña kuáꞌa̱n‑ña. Te ni̱ kachi̱‑ña núu̱ cháa ni̱ ka̱jika jíín‑yá, chi̱ kándukuíꞌa̱ ini̱‑de te kándeꞌe̱‑de.
\v 11 Te súan ni̱ ka̱jini tu̱ꞌun‑de ja̱ chakú‑ya̱ ní jini̱ ñaꞌan‑ún nuu̱‑yá. Ko tú ní kákandíja‑de tu̱ꞌun káꞌa̱n‑ña.
\v 12 Te ni̱ kuee̱‑ga̱. Te ɨnga̱ modo ni̱ nastáꞌa̱n ndiji̱n‑ya̱ máá‑yá nuu̱ úu̱‑de kájika‑de kuaꞌa̱n‑de ichi rancho‑de.
\v 13 Te cha̱a‑ún, ni̱ kajaꞌa̱n‑de. Te ni̱ kastu̱ꞌún‑de nuu̱ sáva‑ga̱. Ko ni tú ní kákandíja ja̱ kákaꞌa̱n‑de.
\s Ja̱ kuánoꞌon‑yá andɨ́vɨ́
\p
\v 14 Yúan‑na te vásá ní nastáꞌa̱n ndiji̱n‑ya̱ máá‑yá nuu̱ máá uxí ɨɨn‑de, káxiu̱kú‑de káyee‑dé staa̱. Te ni̱ kana jíín‑yá nuu̱‑dé, chi̱ ndava iní añú‑de, te tú ní kákandíja‑de tu̱ꞌun ni̱ kakaꞌa̱n ja̱ ní kajini̱ nuu̱‑yá ja̱ ní nachaku̱‑ya̱.
\v 15 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Kuáꞌán jínáꞌan‑ró nɨ́ɨ́ ñúyɨ́vɨ, te kani‑ró túꞌun va̱ꞌa‑ri̱ nuu̱ táká ña̱yɨvɨ.
\v 16 Cha̱a kándíja te kuanducha‑dé, ka̱ku‑de. Ko cha̱a tú kándíja, taꞌnu̱ ndatu̱‑de.
\v 17 Te cha̱a kákandíja, sáꞌa‑de tuni̱ yáꞌa: Jíín sɨ́ꞌvɨ́‑rí kiñiꞌin‑de tachi̱ kíni ki̱ngoyo. Te kaꞌa̱n‑de ɨnga̱ yuꞌu jáá.
\v 18 Kuanchaa̱‑de koo̱, te nú ni̱ jiꞌi‑de veneno, te ma̱ sáꞌa daño jíín‑de. Te xndée‑de ndaꞌa‑dé sɨkɨ̱ ñáyɨvɨ kúꞌu̱, te nduva̱ꞌa‑i, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\v 19 Yúan‑na te nuu̱ ní ndɨꞌɨ ni̱ kaꞌa̱n máá Jítoꞌo̱‑yo̱ jíín‑de jínáꞌan‑de, te ni̱ ndaa‑ya̱ kuánoꞌon‑yá andɨ́vɨ́. Te ni̱ nungo̱o‑ya̱ íchi ndáváꞌa Dios.
\v 20 Te máá‑de, kájaꞌa̱n‑de. Te ni̱ ka̱jani‑de tu̱ꞌun‑ya̱ táká lado. Te máá Jitoꞌo̱‑yo̱, ni̱ chindéé ní chituu‑ya̱‑dé. Te jíín tuní ni̱ ka̱sáꞌa‑de‑ún ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ já íó ndaa̱ ta̱ká tu̱ꞌun yáꞌa. Amén.
