\id LUK
\h Lucas
\toc1 Lucas
\mt2 EL SANTO EVANGELIO SEGUN SAN LUCAS 
\mt TUꞌUN VAꞌA NI CHAA SAN LUCAS
\c 1
\s Sɨkɨ̱ túꞌun ni̱ chaa San Lucas
\p
\v 1 Kuaꞌa̱ cháa ni̱ ka̱chaa‑de tu̱ꞌun ná ta̱ká tiñu ni̱ sáꞌa Jesús ni̱ kajini̱‑yo̱.
\v 2 Te cha̱a ni̱ kajini̱ nuu̱‑yá ná onde̱ kɨvɨ̱ ní kejáꞌá‑yá, ni̱ ka̱jani‑de tu̱ꞌun‑ya̱. Te ni̱ kaka̱stu̱ꞌún‑de nuu̱‑yo̱.
\v 3 Te náá, a ni̱ nandúkú víi‑ná ta̱ká tu̱ꞌun‑ya̱, ná onde̱ kɨvɨ̱ ní kejáꞌá. Te jáni ini̱‑ná ja̱ súni íó va̱ꞌa chaa kájí‑ná tu̱ꞌun yáꞌa nuu̱‑ní, Teófilo máni̱,
\v 4 náva̱ꞌa ná kuní‑ní ja̱ íó ndaa̱ ta̱ká tu̱ꞌun ni̱ skuáꞌa‑ní.
\s Ja̱ ní kaꞌa̱n ndajáꞌa̱ Dios jíín Zacarías
\p
\v 5 Te kɨvɨ̱ ní kuu Herodes rey ñuu̱ Judea, ni̱ i̱o ɨɨn sutu̱ nání‑de Zacarías ja̱ ní chindéé táꞌan‑de jíín Abías. Te ñasɨ́ꞌɨ́‑de nání‑ña Elisabet. Te onde̱ chi̱i Aarón va̱i tata̱‑ña.
\v 6 Te cha̱a ndaa̱ ni̱ ka̱kuu ndendúú‑de nuu̱ Dios. Te ñúkúún ní ka̱skíkuu‑de ta̱ká tu̱ꞌun jíín tíñu táꞌú‑yá nuu̱‑yo̱.
\v 7 Te tú se̱ꞌe‑de ní íó, chi̱ Elisabet, ñaꞌan numá kúu‑ña, te vina, a ni̱ ka̱yii‑de.
\v 8 Yúan‑na te ni̱ jaa̱ kɨvɨ̱ ní ka̱tetaꞌa̱n‑i nuu̱ Zacarías jíku‑de jíín tíñu ja̱ kúu‑de sutu̱ nuu̱ Dios,
\v 9 nátu̱ꞌun ni̱ ka̱sáꞌa máá sutú. Te ja̱ yúán ni kɨ̱vɨ‑de ini̱ ve̱ꞌe ii̱ máá Jítoꞌo̱‑yo̱. Te ní jaꞌmu‑de su̱sia ku̱tú.
\v 10 Te nini jáꞌmu‑de su̱sia ku̱tú, te ichi yatá véꞌe ii̱, kájika̱n taꞌu̱ ñáyɨvɨ kuáꞌa̱.
\v 11 Te ni̱ kenda ɨɨn ndajáꞌa̱ máá Jitoꞌo̱‑yo̱ núu̱‑dé, kándii̱‑ya̱ íchi ndáváꞌa altar nuu̱ jáꞌmu‑de su̱sia ku̱tú.
\v 12 Te ni̱ jini̱ Zacarías nuu̱‑yá, te ni̱ yu̱ꞌú‑de, te ni̱ kɨsɨ‑i‑de.
\v 13 Ko máá ndájáꞌa̱‑ún, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Zacarías, ma̱ yúꞌú‑ro̱, chi ja̱ ní jika̱n taꞌu̱‑ro̱ a ni̱ jini so̱ꞌo Dios. Te ñasɨ́ꞌɨ́‑ro̱ Elisabet, skáku‑ña ɨ́ɨn se̱ꞌe yíí, te skúnání‑ró‑i Juan.
\v 14 Te kusɨɨ̱ xáa̱n iní‑ro̱. Te kusɨɨ̱ iní kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ jíín‑i kɨvɨ̱ káku‑i.
\v 15 Te kuu‑i ɨɨn cha̱a kúñáꞌnu nuu̱ Dios. Te ma̱ kóꞌo‑i vino, ni ndɨxɨ̱. Te kukútú Espíritu Santo ini̱‑i, va̱sa ñúꞌun‑ga̱‑i chi̱i náa̱‑i.
\v 16 Te kuaꞌa̱ cháa Israel ndíó káva ini̱‑de nuu̱ Dios sáꞌa‑i.
\v 17 Te kuxnúú‑i jíín modo jíín fuerza Elías nuu̱ Iꞌa̱ kii. Te ta̱ká táa̱, ndundáꞌú ini̱‑de se̱ꞌe‑de, te cha̱a ni̱ꞌin ini̱, nakuandatu̱‑de tu̱ꞌun ndíchí káꞌa̱n cha̱a ndaa̱, sáꞌa‑i. Te sátu̱ꞌa‑i ña̱yɨvɨ kóo tu̱ꞌa ja̱ cháa̱ máá Jitoꞌo̱‑yo̱. Achí‑ya̱ jíín‑de.
\v 18 Te ni̱ kaꞌa̱n Zacarías jíín ndájáꞌa̱‑ún: Ndasa kuni̱‑ná te nú ja̱ndáa̱ kúu, chi cha̱a ni̱ yii kúu‑ná, te ñasɨ́ꞌɨ́‑ná, suni a ni̱ yii‑ña, áchí‑de.
\v 19 Te ni̱ kaꞌa̱n ndajáꞌa̱‑yá: Máá‑rí kúu Gabriel, ja̱ kándii̱‑ri̱ nuu̱ Dios. Te ni̱ tájí‑yá ruu̱, va̱i kaꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, te kachi̱‑ri̱ tu̱ꞌun va̱ꞌa yáꞌa nuu̱‑ro̱.
\v 20 Vina te kuñíꞌín‑ro̱, te ma̱ kúu kaꞌa̱n‑ro̱ ondé kɨvɨ̱ skíkuu tu̱ꞌun yáꞌa, chi̱ tú ní kándíja‑ró túꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑ri̱, te tu̱ꞌun skíkuu náꞌín kúu, ná jáa̱ kɨvɨ̱, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\v 21 Te ña̱yɨvɨ‑ún, káinda̱tu‑i Zacarías. Te kájani ini̱‑i na̱ún táꞌa̱n‑de ja̱ ní kunáꞌán kándee‑de ini̱ ve̱ꞌe ii̱.
\v 22 Yúan‑na te ni̱ ndenda‑de, te tuká ní kúu kaꞌa̱n‑de jíín‑i. Te ni̱ kaju̱ku̱ꞌun ini̱‑i ja̱ iní ve̱ꞌe ii̱‑ún ni̱ jini̱‑de ɨɨn ja̱ Dios ni̱ skóto‑ya̱‑dé. Te máá seña‑na̱ ni̱ sáꞌa‑de nuu̱‑í, chi̱ a ni̱ kuñíꞌín‑de.
\v 23 Te nuu̱ ní ji̱nu tiñu ndíso‑de, te kua̱noꞌon‑dé veꞌe‑de.
\v 24 Yúan‑na te ni̱ kuu yaku̱ kɨvɨ̱. Te ñasɨ́ꞌɨ́‑de Elisabet, ni̱ niꞌi̱n séꞌe‑ña. Te ni̱ chisa̱ꞌí‑ña máá‑ña úꞌu̱n yoo̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ña:
\v 25 Súan ni̱ sáꞌa máá Jitoꞌo̱‑yo̱ jíín‑rí ja̱ ní jini̱‑ya̱ núu̱‑rí. Te vina tuká kúka nuu̱‑rí nuu̱ táká ña̱yɨvɨ. Achí‑ña.
\s Ja̱ ní kaꞌa̱n Gabriel jíín María
\p
\v 26 Te nuu̱ iñú yoo̱, te ni̱ tájí Dios ndajáꞌa̱ Gabriel, ni̱ jaꞌa̱n‑ya̱ ɨ́ɨn ñuu̱ nání Nazaret, ndañúu̱ Galilea.
\v 27 Ni̱ jaꞌa̱n‑ya̱ núu̱ ɨ́ɨn ñaꞌan jáá, já á yani ta̱ndaꞌa‑ñá jíín ɨ́ɨn cha̱a nání José. Te onde̱ chi̱i David va̱i tata̱‑de. Te ñaꞌan jáá‑ún nání‑ña María.
\v 28 Te ni̱ jaa̱ ndajáꞌa̱‑yá nuu̱ kánchaa̱‑ña yúan. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑ña: Ta̱á ndii, taꞌu̱‑ro̱ kúu, chi̱ máá Jitoꞌo̱‑yo̱ jíka‑ya̱ jíín‑ró. Te xáán ndatu̱ kéndo̱o‑ró vásá táká ñaꞌan. Achí‑ya̱.
\v 29 Te máá‑ña, ni̱ jini̱‑ña núu̱‑yá. Te ni̱ kuñáá ini̱‑ña já súan ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱. Te jáni ini̱‑ña na̱ún tu̱ꞌun kúu ja̱ ní kaꞌa̱n‑ya̱‑ún.
\v 30 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n ndajáꞌa̱‑yá jíín‑ña: María, ma̱ yúꞌú‑ro̱, chi ni̱ kusɨɨ̱ iní Dios jíín‑ró.
\v 31 Vina te juku̱ꞌun se̱ꞌe‑ró, te skáku‑ró ɨ́ɨn se̱ꞌe yíí. Te skúnání‑ró‑i Jesús.
\v 32 Kuñáꞌnu su̱chí‑ún. Te kunání‑i Se̱ꞌe Iꞌa̱ kúñáꞌnu xaa̱n. Te máá Tatá Dios kua̱ꞌa‑ya̱ mesa táa̱‑i David nuu̱‑í.
\v 33 Te táꞌú‑i tiñu ini̱ ve̱ꞌe Jacob nɨ́ɨ́ káni. Te kɨvɨ̱ táꞌú‑i tiñu‑ún, ma̱ ndɨ́ꞌɨ kutɨ. Achí‑ya̱.
\v 34 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n María jíín ndájáꞌa̱‑yá: Ndasa koo Táta̱, chi̱ tú yii‑ná íó, áchí‑ña.
\v 35 Te ni̱ kachi̱ ndajáꞌa̱‑yá jíín‑ña: Máá Espíritu Santo kii sɨkɨ̱‑ro̱, te fuerza máá Iꞌa̱ kúñáꞌnu xaa̱n sáꞌa katɨ sɨkɨ́‑ro̱. Yu̱án máá súchí íi̱ káku‑ún, kunání‑i Se̱ꞌe Dios.
\v 36 Te kástu̱ꞌún‑rí nuu̱‑ro̱, já táꞌan‑ró Elisabet, suni a ni̱ niꞌi̱n séꞌe‑ña vína va̱sa a ni̱ yii‑ña. Te vina íó iñu̱ yoo̱ já tuká nání‑ña ñáꞌan numá.
\v 37 Chi ta̱ká ja̱ kuní Dios, te kuu sáꞌa‑ya̱, áchí ndajáꞌa̱‑yá
\v 38 yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n María: Kuu, chi̱ játíñu‑ná nuu̱ máá Tatá Dios, te súan ná kóo nátu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑ní núsáá, áchí‑ña. Te máá ndájáꞌa̱‑ún, kuaꞌa̱n‑ya̱.
\s Ja̱ ní jaa̱ María nuu̱ Elisabet
\p
\v 39 Te ni̱ kuu kɨvɨ̱. Te ni̱ ndukuiñi̱ María, ni̱ kaa‑ña ɨ́ɨn yuku kuáꞌa̱n‑ña, ni̱ jaa̱‑ña ɨ́ɨn ñuu̱ nání Judá.
\v 40 Te ni̱ kɨ̱vɨ‑ña iní ve̱ꞌe Zacarías. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ña jíín Elisabet.
\v 41 Te nuu̱ ní jini so̱ꞌo Elisabet tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n María jíín‑ña, te su̱chí lúlí‑ún ni̱ tuñu‑ni‑i chi̱i‑ña. Te ni̱ chítú ndɨ́ɨ Elisabet jíín Espíritu Santo.
\v 42 Te ni̱ kaꞌa̱n jaa‑ña: Xáán ndatu̱ kúu‑ró núu̱ táká ñaꞌan. Te suni xáán ndatu̱ kúu su̱chí ñúꞌun chi̱i‑ró.
\v 43 Te na̱ún ñaꞌan kúu ruu̱ ja̱ ní chaa̱ náa̱ máá Jitoꞌo̱‑ri̱ nuu̱‑rí.
\v 44 Chi ja̱ ní jini so̱ꞌo‑ri̱ tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑ro̱ jíín‑rí, te su̱chí ñúꞌun chi̱i‑ri̱ yáꞌa, ni̱ tuñu‑ni‑i ja̱ kúsɨɨ̱ iní‑i.
\v 45 Xáán ndatu̱ kúu ñaꞌan ní kandíja‑ún, chi ta̱ká tu̱ꞌun ni̱ keyuꞌu máá Tatá Dios, skíkuu náꞌín jíín‑ña, áchí Elisabet.
\v 46 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n María: Kúu ini̱‑ri̱ ja̱ ná ndúñáꞌnu máá Tatá Dios.
\v 47 Te kúsɨɨ̱ iní‑ri̱ jíín Dios ja̱ náma‑ya̱ rúu̱.
\v 48 Chi ni̱ jini̱‑ya̱ já kúka nuu̱ iní ñaꞌan játíñu nuu̱‑yá núú. Ko onde̱ vina te kaꞌa̱n ta̱ká ña̱yɨvɨ jíín‑rí ja̱ xáán ndatu̱‑ri̱.
\v 49 Chi̱ Iꞌa̱ tɨ́ɨn ndɨꞌɨ fuerza, ni̱ sáꞌa‑ya̱ tíñu ñáꞌnu jíín‑rí, te sɨ́ꞌvɨ́ íi̱ ñáva̱ꞌa‑ya̱.
\v 50 Te nɨ́ɨ́ káni kúndáꞌú ini̱‑ya̱ táká ña̱yɨvɨ kájandatu̱ nuu̱‑yá.
\v 51 Ni̱ sáꞌa‑ya̱ tíñu ñáꞌnu jíín ndáꞌa‑yá. Te ni̱ skúnu‑ya̱ cháa vixi̱ kájaꞌa̱n‑de, onde̱ jíín táká ja̱ kájani sáni ini̱‑de.
\v 52 Te ni̱ chaxio‑ya̱ cháa kákuñáꞌnu nuu̱ mesa‑de. Ko cha̱a kákundáꞌú, ni̱ nasáñáꞌnu‑ya̱‑dé.
\v 53 Te nuu̱ cháa kájiꞌi̱ so̱ko, ni̱ ja̱ꞌa‑ya̱ já kée váꞌa‑de. Ko cha̱a kúká, ni̱ kiñiꞌin sáni‑ya̱‑dé kájaꞌa̱n‑de.
\v 54 Te ni̱ chindéé ní chituu‑ya̱ mozo‑ya̱ ñáyɨvɨ Israel, chi̱ núku̱ꞌun ini̱‑ya̱ já ní kundáꞌú ini̱‑ya̱‑í.
\v 55 Chi ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín ndɨ́yi táa̱‑yo̱ jínáꞌan‑de, ja̱ nɨ́ɨ́ káni kundáꞌú ini̱‑ya̱ Abraham jíín táká tata̱‑de, áchí María.
\v 56 Te ni̱ kanchaa̱ María jíín‑ña nátu̱ꞌun uni̱ yoo̱. Yúan‑na te kua̱noꞌon‑ñá veꞌe‑ña.
\s Kɨvɨ̱ ní kaku Juan, cha̱a skuánducha
\p
\v 57 Te Elisabet ni̱ jaa̱ kɨvɨ̱ skáku‑ña séꞌe‑ña. Te ni̱ skáku‑ña ɨ́ɨn se̱ꞌe yíí.
\v 58 Te ni̱ ka̱jini tu̱ꞌun táꞌan‑ña jíín ñáyɨvɨ káxiu̱kú yáni, ja̱ Dios xaa̱n ní kundáꞌú ini̱‑ya̱‑ñá. Te kákusɨɨ̱ iní‑i jíín‑ña.
\v 59 Yúan‑na te nuu̱ uná kɨvɨ̱, te ni̱ cha̱koyo‑de ja̱ xɨtɨ́ ndúu̱ su̱chí yɨ́kɨ́n‑ún. Te skúnání‑de‑i sɨ́ꞌvɨ́ táa̱‑i Zacarías núú.
\v 60 Ko ni̱ kaꞌa̱n náa̱‑i: Ma̱ kúu, chi̱ Juan kunání‑i, áchí‑ña.
\v 61 Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑ña: Naja̱. Te tú ni ɨɨn táꞌan‑ró nání súan, áchí‑de.
\v 62 Yúan‑na te jíín seña kájika̱ tu̱ꞌún‑de táa̱‑i ndasa kuní‑de kunání‑i.
\v 63 Te ni̱ jika̱n máá‑de ɨɨn tutu̱. Te yúan ni̱ chaa‑de: Juan kunání‑i, áchí. Te ta̱ká ña̱yɨvɨ‑ún ni̱ ka̱naa iní kánde̱ꞌé‑i.
\v 64 Te ni̱ nanuña‑ni yuꞌu‑dé. Te ni̱ nduvi̱tá‑ni yáa‑dé. Te ni̱ nakaꞌa̱n‑ni‑de ni̱ nakana jaa‑de Dios.
\v 65 Te ta̱ká ña̱yɨvɨ kákuu táꞌan‑de, ni̱ kayu̱ꞌú‑i. Te ni̱ jicha̱ ta̱ká tu̱ꞌun yáꞌa kuaꞌa̱n nɨ́ɨ́ yúku ndáñúu̱ Judea.
\v 66 Te ta̱ká ja̱ ní ka̱jini so̱ꞌo tu̱ꞌun‑ún, ni̱ kañu̱ꞌun‑ni ini̱ máá. Te kákaꞌa̱n: Ndasa koo su̱chí yáꞌa núsáá, chi̱ máá Tatá Dios ndíto‑ya̱‑í, áchí.
\v 67 Yúan‑na te táa̱‑i Zacarías, ni̱ chítú ndɨ́ɨ‑dé jíín Espíritu Santo. Te ni̱ jani‑de tu̱ꞌun:
\v 68 Ná nákana jaa‑yó máá Tatá Dios ña̱yɨvɨ Israel, chi ni̱ kinde̱ꞌé‑yá ña̱yɨvɨ‑yá. Te ni̱ nama‑ya̱‑í.
\v 69 Te onde̱ ini̱ ve̱ꞌe mozo‑ya̱ David, ni̱ jani‑ya̱ ɨ́ɨn cha̱a kúñáꞌnu nama yóó.
\v 70 Nátu̱ꞌun ni̱ kakaꞌa̱n cha̱a ndoo ni̱ ka̱jani tu̱ꞌun‑ya̱ ní kikoyo‑de onde̱ xnáñúú,
\v 71 ja̱ náma‑ya̱ yóó ini̱ ndaꞌa cháa kájito uꞌu̱ yóó jíín núu̱ já kákiti̱ ini̱ kájito yóó.
\v 72 Chi̱ kúndáꞌú ini̱‑ya̱ táa̱‑yo̱. Te núku̱ꞌun ini̱‑ya̱ túꞌun ii̱ ní keyuꞌu‑yá.
\v 73 Tu̱ꞌun‑ún ni̱ chísó túꞌun téyíí‑yá nuu̱ Abraham, ja̱ kuáꞌa‑ya̱ núu̱‑yo̱.
\v 74 Ja̱ náma‑ya̱ yóó nuu̱ cháa kájito uꞌu̱ yóó. Te ma̱ yúꞌú‑ga̱‑yo̱, kuatíñu‑yó núu̱‑yá.
\v 75 Jíín tíñu ndoo jíín tíñu ndaa̱ ta̱ká kɨvɨ̱ kúchaku̱‑yo̱.
\v 76 Te róó su̱chí lúlí, kunání‑ró cháa jáni tu̱ꞌun Iꞌa̱ kúñáꞌnu xaa̱n, chi̱ kuxnúú‑ró kíꞌi̱n‑ro̱ íchi núu̱ máá Jitoꞌo̱‑yo̱ náva̱ꞌa sátu̱ꞌa‑ró íchi‑yá.
\v 77 Te kastu̱ꞌún‑ró núu̱ ñáyɨvɨ máá‑yá ja̱ náma‑ya̱‑í, jíín já kóo tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱ táká kua̱chi‑i.
\v 78 Chi̱ xaa̱n kúndáꞌú ini̱ Dios yóó. Ja̱ yúán kúndiji̱n nuu̱‑yo̱ sáꞌa Iꞌa̱ ñáꞌnu.
\v 79 Náva̱ꞌa kundiji̱n nuu̱ já káꞌi̱in ñu̱ñáa jíín núu̱ já kákuni̱ naa. Yúan‑na te kuu kaka‑yó íchi váꞌa, jíín íchi túu tu̱ndóꞌo, sáꞌa‑ya̱, áchí‑de.
\v 80 Te su̱chí lúlí‑ún, ni̱ jaꞌnu ndéé‑i, te ni̱ yija ini̱‑i. Te ni̱ kanchaa̱‑i onde̱ nuu̱ ñúꞌun téꞌé ondé kɨvɨ̱ ní stáꞌa̱n ndiji̱n‑i máá‑i nuu̱ ñáyɨvɨ Israel.
\c 2
\s Kɨvɨ̱ ní kaku Jesucristo
\p
\v 1 Te ni̱ kuu yaku̱ kɨvɨ̱. Te Augusto César, ni̱ jacha̱‑de tu̱ꞌun ja̱ táká ña̱yɨvɨ ndútútú xiní‑í jínáꞌan‑i.
\v 2 Ya̱ꞌá kúu ja̱ ní ndutútú núú xiní‑í. Te Cirenio ni̱ kuu‑de gobernador ñuu̱ Siria.
\v 3 Te ta̱ká ña̱yɨvɨ‑ún, kájaꞌa̱n‑i ndɨtaꞌa̱n ñuu̱‑i ja̱ nákua̱ꞌa‑i xini̱‑í.
\v 4 Te ja̱ yúán ní kenda José ini̱ ñuu̱ Nazaret, ndañúu̱ Galilea. Te ni̱ kaa‑de kuaꞌa̱n‑de ñuu̱ Judea. Te ni̱ kɨ̱vɨ‑de ñuu̱ David ja̱ nání Belén. Chi̱ táꞌan ini̱ ve̱ꞌe David kúu‑de.
\v 5 Náva̱ꞌa nakua̱ꞌa‑de xini̱‑dé jíín ñásɨ́ꞌɨ́‑de María, chi̱ a yani ta̱ndaꞌa‑ñá jíín‑de, te ñúꞌun se̱ꞌe‑ña.
\v 6 Te nini káꞌi̱in‑de yúan, te ni̱ ji̱nu kɨvɨ̱ skáku‑ña‑í.
\v 7 Te ni̱ skáku‑ña séꞌe yíí núú‑ña. Te ni̱ chisúkun‑ñá‑i, te ni̱ jaki̱n‑ña‑í ini̱ nu̱ndóó kɨ́tɨ, chi̱ tuká núña mesón.
\v 8 Te suni ñuu̱ yúan íó cha̱a kándi̱to ñúú‑de rɨɨ̱‑de.
\v 9 Te yúan ni̱ kii ɨɨn ndajáꞌa̱ máá Tatá Dios nuu̱‑dé. Te káyu̱ꞌú xaa̱n‑dé.
\v 10 Te ni̱ kaꞌa̱n máá ndájáꞌa̱‑yá jíín‑de: Ma̱ yúꞌú‑ro̱ jínáꞌan‑ró, chi va̱i‑ri̱ kástu̱ꞌún‑rí ɨɨn tu̱ꞌun va̱ꞌa nuu̱‑ro̱, te kusɨɨ̱ iní ta̱ká ña̱yɨvɨ sáꞌa.
\v 11 Chi̱ vina onde̱ ini̱ ñuu̱ David ni̱ kaku ɨɨn Iꞌa̱ nama róó. Cristo máá Jitoꞌo̱‑yo̱ kúu‑ya̱.
\v 12 Te kuni̱‑ro̱ já súan íó, chi̱ naniꞌi̱n‑ro̱ súchí yɨ́kɨ́n‑ún yísúkun‑í saꞌma te kátúu‑í ini̱ ɨɨn nu̱ndóó kɨ́tɨ. Achí‑ya̱.
\v 13 Te sanaa‑ní te ni̱ kenda ɨɨn tɨkuꞌni̱ andɨ́vɨ́, káꞌi̱in kuaꞌa̱‑yá jíín ndájáꞌa̱‑yá‑ún, kánakana jaa‑ya̱ Dios, te kákaꞌa̱n‑ya̱:
\v 14 Ná nákana jaa‑yó Dios onde̱ andɨ́vɨ́. Te ná ndúndéé iní ta̱ká ña̱yɨvɨ iní ñu̱yɨ́vɨ yáꞌa, sáꞌa Dios ja̱ kúsɨɨ̱ iní‑ya̱ jíín‑i, áchí.
\v 15 Yúan‑na te ndajáꞌa̱‑yá‑ún, ni̱ xndóo‑ya̱‑dé te kánoꞌo̱n‑ya̱ ándɨ́vɨ́. Te máá cháa ndíto‑tɨ̱, kákaꞌa̱n‑de: Ná kíꞌo̱n ondé Belén te kuni̱‑yo̱ na̱ún ní kuu. Chi̱ súan ni̱ kastu̱ꞌún máá Tatá Dios nuu̱‑yo̱. Achí‑de.
\v 16 Te yachi̱ kájaꞌa̱n‑de. Te ni̱ kajini̱‑de nuu̱ María jíín José, jíín núu̱ súchí yɨ́kɨ́n‑ún kátúu‑í ini̱ nu̱ndóó kɨ́tɨ.
\v 17 Te súan ni̱ kajini̱‑de nuu̱‑í. Te ni̱ kajacha̱‑de tu̱ꞌun ndasa ni̱ kajini̱‑de sɨkɨ̱ súchí yɨ́kɨ́n‑ún.
\v 18 Te ni̱ ka̱naa iní ta̱ká ña̱yɨvɨ ní ka̱jini so̱ꞌo‑i tu̱ꞌun kákaꞌa̱n cha̱a kándi̱to rɨɨ̱.
\v 19 Ko María ni̱ chiva̱ꞌa‑ña táká tu̱ꞌun yáꞌa. Te náxndáa̱‑ña túꞌun‑ún ini̱ añú‑ña.
\v 20 Te ni̱ ka̱naxíó káva cha̱a kándi̱to rɨɨ̱, kánoꞌo̱n‑de, kánakana jaa‑de Dios. Chi̱ ni̱ ka̱jini̱‑de ja̱ íó ndaa̱ ta̱ká tu̱ꞌun ni̱ ka̱jini so̱ꞌo‑de, nátu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n ndajáꞌa̱‑yá jíín‑de.
\s Ja̱ ní stáꞌa̱n‑de‑i nuu̱ máá Dios ini̱ ve̱ꞌe ii̱
\p
\v 21 Te ni̱ kuu una̱ kɨvɨ̱. Te ni̱ xɨtɨ̱ ndúu̱ su̱chí yɨ́kɨ́n‑ún. Te ni̱ ka̱skúnání‑de‑i Jesús, chi̱ sɨ́ꞌvɨ́‑ún ni̱ kaꞌa̱n ndajáꞌa̱‑yá ná té júku̱ꞌun‑ga̱‑i núú.
\v 22 Yúan‑na te ni̱ ji̱nu kɨvɨ̱ ndúndoo‑ña, nátu̱ꞌun káꞌa̱n ley Moisés. Te ni̱ kaja̱ncha̱ka‑de‑i ñuu̱ Jerusalén náva̱ꞌa stáꞌa̱n‑de‑i nuu̱ máá Tatá Dios.
\v 23 Chi̱ yóso núu̱ tutú máá Tatá Dios: Ta̱ká su̱chí yíí káku núú, su̱chí‑ún, ná kúña ii̱‑í nuu̱ máá Tatá Dios, áchí.
\v 24 Te suni soko̱‑dé uu̱ lɨ́ꞌvɨ, xí úu̱ paloma, nátu̱ꞌun káꞌa̱n ley máá Tatá Dios.
\v 25 Te yúan íó ɨɨn cha̱a ñuu̱ Jerusalén, nání‑de Simeón. Te cha̱a ndaa̱, cha̱a ndoo kúu‑de, te ñúkuu ini̱‑de chaa̱ Iꞌa̱ kaꞌa̱n tu̱ꞌun ndéé jíín ñáyɨvɨ Israel. Te Espíritu Santo jíka‑ya̱ jíín‑de.
\v 26 Chi̱ a ni̱ kastu̱ꞌún Espíritu Santo nuu̱‑dé ja̱ má kúu̱ kutɨ‑dé te nú tú kuni̱‑de nuu̱ Cristo máá Tatá Dios xnaꞌa̱n‑ga̱.
\v 27 Te ni̱ chaa̱‑de ini̱ ve̱ꞌe ii̱, ni̱ sáꞌa Espíritu Santo. Yúan‑na te táa̱ su̱chí lúlí Jesús, ni̱ ka̱skɨ́vɨ‑de‑i ini̱ ve̱ꞌe ii̱, ja̱ sáꞌa‑de jíín‑i nátu̱ꞌun káꞌa̱n ley.
\v 28 Te Simeón, ni̱ junu nchaa̱‑de‑i. Te ni̱ nakana jaa‑de Dios. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de:
\v 29 Ai̱ Táta̱, sía̱‑ní mozo‑ní ná kíꞌi̱n‑de, nátu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑ní, chi̱ ni̱ kuva̱ꞌa ini̱‑ná vina.
\v 30 Chi ni̱ jini̱ jíín núu̱‑ná ja̱ náma‑ní yóó.
\v 31 Chi yu̱án ní sátu̱ꞌa‑ní jíto nuu̱ táká ña̱yɨvɨ,
\v 32 náva̱ꞌa ná kúndiji̱n nuu̱ ñáyɨvɨ sɨ́ɨn nación, te nduñáꞌnu ña̱yɨvɨ máá‑ní Israel, sáꞌa‑ní. Achí‑de.
\v 33 Te José jíín náa̱‑i, kánaa iní‑de kájini so̱ꞌo‑de tu̱ꞌun‑i ndasa káꞌa̱n cha̱a‑ún.
\v 34 Te ni̱ jika̱n taꞌu̱ Simeón jaꞌa̱‑dé jínáꞌan‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín náa̱‑i María: Su̱chí yáꞌa va̱i‑i ja̱ nduá te ndonda kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ Israel sáꞌa‑i. Te státáꞌan ña̱yɨvɨ já sɨkɨ́‑í.
\v 35 Náva̱ꞌa ná kénda ndiji̱n ndasa kájani ini̱ kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ. Te ɨɨn yuchi̱ kui̱so ini̱ añú‑ro̱. Achí‑de.
\v 36 Te suni kándee Ana yúan, ñaꞌan jáni tu̱ꞌun Dios kúu‑ña, se̱ꞌe Fanuel tata̱ Aser kúu‑ña. Te a ni̱ yii‑ña chi̱ onde̱ ná jáá‑ña te ni̱ kanchaa̱‑ña jíín yíi‑ñá usia̱ kuia̱.
\v 37 Te ni̱ kendo̱o ndáꞌú‑ña ondé ni̱ ji̱nu‑ña kúu̱n xíko kuu̱n kuiá‑ña. Te tú kúxio‑ña iní ve̱ꞌe ii̱, chi̱ sua játíñu‑ña ndúú ñúú. Te ndicha̱ ini̱‑ña. Te jikán taꞌu̱‑ñá.
\v 38 Te suni hora‑ún ni̱ chaa̱‑ña, ni̱ nakana jaa‑ña Dios. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ña túꞌun su̱chí yɨ́kɨ́n‑ún nuu̱ táká ña̱yɨvɨ káñukuu ini̱‑i kenda ɨɨn cha̱a nama‑de ñuu̱ Jerusalén.
\v 39 Te ni̱ kuu ni̱ skíkuu‑de ta̱ká tiñu káꞌa̱n ley máá Tatá Dios. Te kánoꞌo̱n‑de ñuu̱‑de Nazaret ndañúu̱ Galilea.
\v 40 Te su̱chí lúlí‑ún, ni̱ jaꞌnu ndéé‑i, te ni̱ yija‑i, te ni̱ kundíchí xáa̱n‑í, te ni̱ kusɨɨ̱ iní Dios jíín‑i.
\s Ja̱ ní kɨ̱vɨ ndúu̱ Su̱chí Jesús ini̱ ñuu̱ Jerusalén
\p
\v 41 Te ndɨtaꞌa̱n kuia̱ kájaꞌa̱n táa̱‑i ñuu̱ Jerusalén, ja̱ ndéꞌé‑de viko Pascua yúan.
\v 42 Te nuu̱ ní kuu uxi̱ uu̱ kuia̱‑i, te ni̱ ka̱kaa táa̱‑i kájaꞌa̱n‑de ñuu̱ Jerusalén, nátu̱ꞌun kásáꞌa máá‑de kɨvɨ̱ víko‑ún.
\v 43 Te ni̱ ji̱nu kɨvɨ̱ víko‑ún, te kánoꞌo̱n‑de. Te su̱chí lúlí Jesús ni̱ kendo̱o‑i ini̱ ñuu̱ Jerusalén, ni tú ní kájini̱ táa̱‑i náa̱‑i.
\v 44 Te kájani ini̱‑de ja̱ ndé kándee nduu̱‑i ma̱ꞌñú ñáyɨvɨ kánoꞌo̱n ichi‑ún. Te ni̱ ka̱jika‑de ɨɨn kɨvɨ̱ ncháka, te vásá ní ka̱nandúkú‑de‑i ma̱ꞌñú táká táꞌan‑de.
\v 45 Ko tú ní kánaniꞌi̱n‑dé‑i, te ni̱ ka̱naxíó káva‑de kánoꞌo̱n‑de ñuu̱ Jerusalén, kua̱nandúkú‑de‑i.
\v 46 Te onde̱ nuu̱ uní kɨvɨ̱ te vásá ní ka̱naniꞌi̱n‑dé‑i ini̱ ve̱ꞌe ii̱, kánchaa̱‑i ma̱ꞌñú cháa kákuu maestro, jíni náꞌín‑i, te xndichí‑i‑de.
\v 47 Te ta̱ká ja̱ kájini so̱ꞌo tu̱ꞌun káꞌa̱n‑i‑ún, ni̱ ka̱naa iní kánde̱ꞌé núu̱‑í ja̱ bueno ndito xini̱‑í, te va̱ꞌa xndíó káni‑i tu̱ꞌun.
\v 48 Te nuu̱ ní kajini̱‑de nuu̱‑í, te ni̱ ka̱naa iní‑de kánde̱ꞌé‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n náa̱‑i jíín‑i: Hijo, naja̱ sáꞌa‑ró súan jíín‑rí, chi̱ táa̱‑ro̱ jíín rúu̱, kánandúkú xáa̱n‑rí róó te kándukuíꞌa̱ ini̱‑ri̱, áchí‑ña.
\v 49 Yúan‑na te ni̱ kachi̱‑i jíín‑ña: Na̱ún ní kuu, náa̱. Naja̱ kánandúkú‑ní náá. Tú kájini̱‑ní ja̱ jínu ñúꞌún kúkuu‑ná jíín tíñu Táa̱‑ná náún. Achí‑i.
\v 50 Ko máá‑ña, tú ní kájuku̱ꞌun ini̱‑ña túꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑i jíín‑ña.
\v 51 Te ni̱ nuu‑i kua̱noꞌon‑í jíín‑de jínáꞌan‑de. Te ni̱ najaa̱‑i ñuu̱ Nazaret, jándatu̱‑i nuu̱‑dé. Te náa̱‑i ni̱ chiva̱ꞌa va̱ꞌa‑ña táká tu̱ꞌun yáꞌa ini̱ añú‑ña.
\v 52 Te Jesús, ni̱ jaꞌnu‑ga̱‑i, te ni̱ kundíchí‑ga̱‑i. Te Dios jíín táká ña̱yɨvɨ, ni̱ ka̱kusɨɨ̱‑gá ini̱ jíín‑i.
\c 3
\s Juan, cha̱a skuánducha
\p
\v 1 Te nuu̱ xiáꞌu̱n kuia̱ ja̱ táꞌú tíñu cha̱a Tiberio César, te Poncio Pilato kúu‑de gobernador ñuu̱ Judea. Te Herodes táꞌú‑de tiñu ñuu̱ Galilea. Te ñani̱‑de Felipe táꞌú tíñu ñuu̱ Iturea ndañúu̱ Traconite. Te Lisanias táꞌú tíñu‑de ñuu̱ Abilinia.
\v 2 Te sutu̱ ñáꞌnu kákuu Anás jíín Caifás, te ni̱ chaa̱ tu̱ꞌun máá Tatá Dios nuu̱ Juan, se̱ꞌe Zacarías kánchaa̱‑de nuu̱ ñúꞌun téꞌé.
\v 3 Te ni̱ kii‑de ni̱ jíkó núu‑de nɨ́ɨ́ ñúu̱ Jordán. Te jáni‑de tu̱ꞌun jánducha, jíín túꞌun nakani ini̱ náva̱ꞌa sáꞌa Dios tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱ kuáchi.
\v 4 Te súan ni̱ chaa Isaías tutu̱, chi cha̱a jáni tu̱ꞌun Dios ni̱ kuu‑de sáá: Ɨɨn ndajáꞌa̱, kana jaa‑de onde̱ nuu̱ ñúꞌun téꞌé: Sátu̱ꞌa‑ró íchi máá Jitoꞌo̱‑yo̱, te sándóó‑ró íchi‑yá.
\v 5 Ta̱ká yiꞌndɨ̱ nachítú. Te nuu ta̱ká yuku jíín tɨ́nduu̱. Te ndundóó íchi yákuá. Te ichi ndáí ndulɨɨ.
\v 6 Te ta̱ká ña̱yɨvɨ, kuni̱‑i ja̱ Dios nama‑ya̱‑í. Achí.
\v 7 Te ni̱ kenda koyo kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ núu̱‑dé ja̱ skuánducha‑dé‑i. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑i: Se̱ꞌe koo̱ kákuu‑ró. Ndéja̱ ní kastu̱ꞌún núu̱‑ro̱ já kúnu‑ró kóto‑ró juicio chaa̱.
\v 8 Núsáá te sáꞌa‑ró tíñu sɨkɨ̱ já á ni̱ nakani ini̱‑ro̱‑ún. Te ma̱ kéjáꞌá‑ró káni ini̱‑ro̱: Abraham kúu táa̱‑ri̱, achí‑ro̱. Chi̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró ja̱ kúu‑ni sáꞌa Dios ja̱ táká yuu̱ yáꞌa nduu se̱ꞌe Abraham.
\v 9 Te vina a kátúu túꞌa hacha ja̱ xɨ́tɨ yúnu ondé yoꞌo. Te ta̱ká yunu já tú kúun ndeꞌe̱ váꞌa xini̱, xɨtɨ̱ te kɨ̱vɨ nuu̱ ñúꞌu̱n. Achí‑de.
\v 10 Te ña̱yɨvɨ kuáꞌa̱‑ún, ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún‑i‑de: Te ndasa sáꞌa‑ná núsáá, áchí‑i.
\v 11 Te ni̱ kaꞌa̱n‑de: Ja̱ ñáva̱ꞌa uu̱ suꞌnu̱, ná kuáꞌa nuu̱ já tú ñáva̱ꞌa kutɨ. Te ja̱ ñáva̱ꞌa ja̱ kée, suni súan ná sáꞌa, áchí‑de jíín‑i.
\v 12 Te suni ni̱ cha̱koyo yaku̱ cha̱a xíní já kuánducha‑dé. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín Juan: Maestro, te náá, na̱ún sáꞌa‑ná, áchí‑de.
\v 13 Te ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín: Ma̱ skáa‑ró kakán‑ro̱ ndasa ni̱ taꞌu̱ tíñu nuu̱‑ro̱, áchí‑de.
\v 14 Te suni yaku̱ soldado, ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún yúan‑de: Te náá, ndasa sáꞌa‑ná jínáꞌan‑ná, áchí. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín: Ma̱ kuánchaa̱‑ro̱ ndátíñu táꞌan‑ró, ni ma̱ sátúꞌún‑ró, te koo sɨɨ̱‑ní ini̱‑ro̱ jíín yáꞌu‑ró.
\v 15 Te kájani ini̱ ta̱ká cha̱a sɨkɨ̱ Juan ja̱ sánaa te kúu‑de Cristo xí túu, chi ña̱yɨvɨ‑ún, káinda̱tu‑i chaa̱‑ya̱.
\v 16 Te ni̱ kaꞌa̱n Juan: Ruu̱, chi̱ jíín ndúcha skuánducha ndíja‑ri̱ róó. Ko va̱i ɨɨn Iꞌa̱ kúñáꞌnu‑ga̱ vásá rúu̱, ja̱ tú kúñáꞌnu‑ri̱ ndájí‑rí ñii yíꞌi ndija̱n‑yá. Máá‑yá, chi̱ jíín Espíritu Santo skuánducha‑yá róó jíín ñúꞌu̱n.
\v 17 Te tɨ́ɨn‑ya̱ pala chíxíꞌú trigo. Te nasándoo va̱ꞌa‑ya̱ era‑ya̱. Te nastútú‑yá trigo ndɨ̱vɨ ini̱ yaka̱‑ya̱. Te kaꞌmu‑ya̱ paja nuu̱ ñúꞌu̱n ja̱ má ndáꞌva̱ kutɨ‑gá.
\v 18 Te kuaꞌa̱‑gá tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑dé nuu̱ ñáyɨvɨ‑ún. Chi̱ súan ni̱ jani‑de tu̱ꞌun va̱ꞌa‑ya̱ núu̱‑í.
\v 19 Te suni ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑dé nuu̱ Herodes, cha̱a táꞌú tíñu‑ún. Chi cha̱a‑ún, ni̱ jaka‑de Herodías, ñasɨ́ꞌɨ́ ñani̱‑de Felipe. Te kuaꞌa̱‑gá tiñu ñáá súan ni̱ sáꞌa Herodes.
\v 20 Te ja̱ víꞌí‑gá ni̱ sáꞌa‑de kúu ja̱ ní chindee‑de Juan veka̱a.
\s Ja̱ ní janducha Jesús ni̱ sáꞌa Juan
\p
\v 21 Te nuu̱ ní ndɨꞌɨ ni̱ ka̱janducha ñáyɨvɨ, te suni ni̱ janducha Jesús. Te nini jikán taꞌu̱‑yá, te ni̱ nuña‑ni andɨ́vɨ́.
\v 22 Te nátu̱ꞌun forma paloma ni̱ jungava Espíritu Santo sɨkɨ̱‑yá. Te ichi ándɨ́vɨ́ ní kenda ɨɨn tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n: Máá‑ró kúu Se̱ꞌe‑ri̱ te kúndáꞌú ini̱‑ri̱ róó. Te kúsɨɨ̱ iní‑ri̱ jíín‑ró. Achí.
\s Lista ndasa va̱i tata̱ Jesucristo
\p
\v 23 Te ná ni̱ kejáꞌá Jesús stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun, íó‑ya̱ okó uxi̱ kuia̱. Te kájani ini̱ ña̱yɨvɨ já séꞌe José kúu‑ya̱. Te táa̱ José ni̱ kuu Elí,
\v 24 ja̱ kúu se̱ꞌe Matat, se̱ꞌe Leví, se̱ꞌe Melqui, se̱ꞌe Jana, se̱ꞌe José,
\v 25 ja̱ kúu se̱ꞌe Matatías, se̱ꞌe Amós, se̱ꞌe Nahum, se̱ꞌe Esli, se̱ꞌe Nagai,
\v 26 ja̱ kúu se̱ꞌe Maat, se̱ꞌe Matatías, se̱ꞌe Semei, se̱ꞌe José, se̱ꞌe Judá,
\v 27 ja̱ kúu se̱ꞌe Joana, se̱ꞌe Resa, se̱ꞌe Zorobabel, se̱ꞌe Salatiel, se̱ꞌe Neri,
\v 28 ja̱ kúu se̱ꞌe Melqui, se̱ꞌe Adi, se̱ꞌe Cosam, se̱ꞌe Elmodam, se̱ꞌe Er,
\v 29 ja̱ kúu se̱ꞌe Josué, se̱ꞌe Eliezer, se̱ꞌe Jorim, se̱ꞌe Matat,
\v 30 ja̱ kúu se̱ꞌe Leví, se̱ꞌe Simeón, se̱ꞌe Judá, se̱ꞌe José, se̱ꞌe Jonán, se̱ꞌe Eliaquim,
\v 31 ja̱ kúu se̱ꞌe Melea, se̱ꞌe Mainán, se̱ꞌe Matata, se̱ꞌe Natán,
\v 32 ja̱ kúu se̱ꞌe David, se̱ꞌe Isaí, se̱ꞌe Obed, se̱ꞌe Booz, se̱ꞌe Salmón, se̱ꞌe Naasón,
\v 33 ja̱ kúu se̱ꞌe Aminadab, se̱ꞌe Aram, se̱ꞌe Esrom, se̱ꞌe Fares, se̱ꞌe Judá,
\v 34 ja̱ kúu se̱ꞌe Jacob, se̱ꞌe Isaac, se̱ꞌe Abraham, se̱ꞌe Taré, se̱ꞌe Nacor,
\v 35 ja̱ kúu se̱ꞌe Serug, se̱ꞌe Ragau, se̱ꞌe Peleg, se̱ꞌe Heber, se̱ꞌe Sala,
\v 36 ja̱ kúu se̱ꞌe Cainán, se̱ꞌe Arfaxad, se̱ꞌe Sem, se̱ꞌe Noé, se̱ꞌe Lamec,
\v 37 ja̱ kúu se̱ꞌe Matusalén, se̱ꞌe Enoc, se̱ꞌe Jared, se̱ꞌe Mahalaleel, se̱ꞌe Cainán,
\v 38 ja̱ kúu se̱ꞌe Enós, se̱ꞌe Set, se̱ꞌe Adán, se̱ꞌe Dios.
\c 4
\s Sɨkɨ̱ já ní jito nchaa̱ táꞌan kuiꞌna̱ jíín‑yá
\p
\v 1 Te Jesús, ni̱ chítú ndɨ́ɨ‑yá jíín Espíritu Santo. Te ni̱ ndenda‑ya̱ yúcha Jordán kuaꞌa̱n‑ya̱. Te ni̱ jaa̱‑ya̱ ondé nuu̱ ñúꞌun téꞌé ní sáꞌa Espíritu Santo.
\v 2 Te yúan ni̱ kanchaa̱‑ya̱ úu̱ xiko kɨvɨ̱. Te ni̱ jito nchaa̱ táꞌan kuiꞌna̱ jíín‑yá. Te ta̱ká kɨvɨ̱‑ún, tú ní yée kútɨ‑yá, chi̱ onde̱ ni̱ ja̱ꞌa kɨvɨ̱, te vásá ni̱ jiꞌi̱‑ya̱ sóko.
\v 3 Yúan‑na te ni̱ kachi̱ kuiꞌna̱‑ún jíín‑yá: Nú Se̱ꞌe Dios kúu‑ró, kaꞌa̱n jíín yúu̱ yáꞌa ná ndúu staa̱, áchí.
\v 4 Te Jesús ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín: Yóso núu̱ tutú: Nasu̱ máni máá stáa̱ kée cháa te kuchaku̱‑de, chi̱ sua jíín túꞌun Dios, áchí‑ya̱.
\v 5 Te ni̱ jaka kuiꞌna̱‑ún‑ya̱ kuáꞌa̱n jíín‑yá xini̱ ɨ́ɨn yuku súkún. Te ɨɨn núnúu‑ni te ni̱ stáꞌa̱n‑ni ta̱ká ñuu̱ nɨ́ɨ́ ñúyɨ́vɨ núu̱‑yá.
\v 6 Te ni̱ kachi̱ kuiꞌna̱‑ún jíín‑yá: Kua̱ꞌa‑ri̱ ta̱ká ñuu̱ luu yáꞌa nuu̱‑ro̱ te táꞌú tíñu‑ró núu̱. Chi̱ máá‑rí tɨ́ɨn ndɨꞌɨ, te ndé nuu̱ kuní‑ri̱, te kuu kua̱ꞌa‑ri̱.
\v 7 Núsáá te nú chiñúꞌún‑ró rúu̱, te kua̱ꞌa‑ri̱ ta̱ká ñuu̱ yáꞌa nuu̱‑ro̱. Achí.
\v 8 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús: Satanás, kuxio kuáꞌán, chi̱ yóso núu̱ tutú: Chiñúꞌún‑ró máá Tatá Dios máá‑ró, te nuu̱ máá ɨ́ɨn‑ni‑ya̱ kuátíñu‑ró, áchí. Achí‑ya̱.
\v 9 Te kuaꞌa̱n tuku jíín‑yá ñuu̱ Jerusalén. Te yúan ni̱ kaa jíín‑yá xini̱ torre veꞌe ii̱. Te ni̱ kaꞌa̱n jíín‑yá: Te nú Se̱ꞌe Dios kúu‑ró, te súngava‑ró máá‑ró yáꞌa te onde̱ nuu̱ ñúꞌun,
\v 10 chi̱ yóso núu̱ tutú: Tájí‑yá ndajáꞌa̱‑yá kii te koto‑ya̱ róó.
\v 11 Kunu nchaa̱‑ya̱ róó náva̱ꞌa tú stují‑ro̱ jáꞌa̱‑ro̱ núu̱ yúu̱, áchí. Achí kuiꞌna̱.
\v 12 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús: A yóso núu̱ tutú: Ma̱ kóto nchaa̱‑ro̱ máá Tatá‑ro̱ Dios, áchí‑ya̱ jíín kuíꞌna̱‑ún.
\v 13 Te ni̱ ndɨꞌɨ ni̱ jito nchaa̱ kuiꞌna̱‑ún‑ya̱. Te ni̱ kuxio núu‑ni kuaꞌa̱n.
\s Ja̱ ní ka̱skéꞌichi̱‑i‑ya̱ iní ñuu̱ Nazaret
\p
\v 14 Te jíín fuerza Espíritu kua̱noꞌon Jesús ñuu̱ Galilea. Te ni̱ jicha̱ tu̱ꞌun‑ya̱ nɨ́ɨ́ ndáñúu̱ yani yúan.
\v 15 Te ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun ini̱ ve̱ꞌe sinagoga ña̱yɨvɨ yúan. Te ni̱ ka̱nakana jaa ndɨꞌɨ‑i‑ya̱.
\v 16 Te ni̱ jaa̱‑ya̱ ñúu̱ Nazaret, nuu̱ ní jaꞌnu‑ya̱. Te ni̱ kɨ̱vɨ‑ya̱ iní ve̱ꞌe sinagoga nátu̱ꞌun sáꞌa‑ya̱ táká kɨvɨ̱ ndéta̱tú. Te ni̱ ndukuiñi̱‑ya̱ ní kaꞌu‑ya̱ ɨ́ɨn tutu̱.
\v 17 Te yúan íó tutu̱ Isaías cha̱a ni̱ jani tu̱ꞌun Dios onde̱ sáá. Te ni̱ kaja̱ꞌa‑de nuu̱ Jesús. Te ni̱ janu̱‑ya̱ tutú‑ún. Te ni̱ jini̱‑ya̱ ɨ́ɨn nuu̱ yóso, te ni̱ kaꞌu‑ya̱:
\v 18 Espíritu máá Tatá Dios jíka‑ya̱ jíín‑rí, chi ni̱ tetaꞌa̱n‑ya̱ rúu̱ náva̱ꞌa kani‑ri̱ tu̱ꞌun va̱ꞌa nuu̱ ñáyɨvɨ ndáꞌú. Te ni̱ tájí‑yá ruu̱ va̱i‑ri̱ náva̱ꞌa sáꞌa‑ri̱ tana̱ ñáyɨvɨ kákukuíꞌa̱ ini̱, te kastu̱ꞌún‑rí nuu̱
ñáyɨvɨ káindasu̱ koo libre‑i. Te ta̱ká ña̱yɨvɨ kuáá, ndundiji̱n nuu̱‑í, te nama‑ri̱ ña̱yɨvɨ ní katuji̱.
\v 19 Te náva̱ꞌa kani‑ri̱ tu̱ꞌun sɨkɨ̱ kuiá játaꞌa̱n ini̱ máá Tatá Dios, áchí‑ya̱.
\v 20 Te ni̱ na̱tuu‑yá tutu̱‑ún. Te ni̱ nakua̱ꞌa‑ya̱ núu̱ cháa játíñu. Te ni̱ nungo̱o‑ya̱. Te ta̱ká cha̱a káꞌi̱in ini̱ ve̱ꞌe sinagoga, kánde̱ꞌé váꞌa‑de nuu̱‑yá.
\v 21 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Vina a ni̱ ka̱jini so̱ꞌo‑ró já ní skíkuu tu̱ꞌun káꞌa̱n tutu̱ ii̱ yáꞌa, áchí‑ya̱.
\v 22 Te ndivii‑dé ni̱ kakaꞌa̱n va̱ꞌa‑de tu̱ꞌun‑ya̱. Te kánaa iní‑de kánde̱ꞌé‑de nuu̱‑yá ja̱ lúu káꞌa̱n‑ya̱. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Á nasu̱ séꞌe José kúu cha̱a yáꞌa. Achí‑de.
\v 23 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Jáni ini̱‑ri̱ ja̱ sánaa te kaꞌa̱n‑ro̱ túꞌun yátá yáꞌa jíín‑rí: Cha̱a táná, sáꞌa tana̱ máá‑ró, te ta̱ká tiñu ni̱ ka̱jini tu̱ꞌun‑ri̱ ni̱ sáꞌa‑ró ñúu̱ Capernaum, suni súan ná sáꞌa‑ró ñúu̱‑ro̱ yáꞌa vii̱, achi̱‑ro̱.
\v 24 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ga̱‑ya̱: Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, ja̱ ñáyɨvɨ máá ñúu̱ cha̱a jáni tu̱ꞌun Dios, máá‑i kúu ja̱ tú kájatáꞌú‑i‑de.
\v 25 Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, ja̱ ní i̱o kuaꞌa̱ ñáꞌan ní kendo̱o ndáꞌú ñuu̱ Israel kɨvɨ̱ ní chaku̱ Elías, te kɨvɨ̱‑ún ni̱ ndasu̱ andɨ́vɨ́ uní kuia̱ iñu̱ yoo̱. Te ni̱ i̱o ɨɨn tama̱ xáa̱n nɨ́ɨ́‑ni ñuu̱‑ún.
\v 26 Ko tú ní tájí‑yá Elías kiꞌi̱n‑de nuu̱ ní ɨɨn ñaꞌan‑ún, chi̱ máá‑ni onde̱ ñuu̱ Sarepta ndañúu̱ Sidón ni̱ jaꞌa̱n‑de nuu̱ ɨ́ɨn ñaꞌan ní kendo̱o ndáꞌú.
\v 27 Te ini̱ ñuu̱ Israel, suni ni̱ i̱o kuaꞌa̱ cháa ni̱ kateꞌyu̱ ndɨ̱ꞌyi, kɨvɨ̱ ní chaku̱ Eliseo, cha̱a ni̱ jani tu̱ꞌun Dios. Ko tú ni ɨɨn cha̱a‑ún ní ndúndoo, chi̱ máá‑ni Naamán, cha̱a ñuu̱ Siria. Achí‑ya̱.
\v 28 Yúan‑na te ta̱ká cha̱a káꞌi̱in ini̱ ve̱ꞌe sinagoga, ni̱ kakiti̱ ini̱‑de ja̱ ní ka̱jini so̱ꞌo‑de tu̱ꞌun káꞌa̱n‑ya̱.
\v 29 Te ni̱ ka̱ndonda‑de sɨkɨ̱‑yá ni̱ ka̱kiñiꞌin‑de‑ya̱ yatá ñúu̱‑ún, te kuaꞌa̱n‑de jíín‑yá xini̱ yúku núu̱ kándii̱ ñuu̱‑de. Te yúan súngava‑de‑ya̱ kákuni̱‑de.
\v 30 Ko máá‑yá, ni̱ ja̱ꞌa‑ya̱ máꞌñú‑de, te kuaꞌa̱n‑ya̱.
\s Ja̱ ní kiñiꞌin‑ya̱ tachí kíni
\p
\v 31 Te ni̱ najinu̱‑ya̱ ñúu̱ Capernaum, ndañúu̱ Galilea. Te ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun nuu̱‑dé jínáꞌan‑de ndɨtaꞌa̱n kɨvɨ̱ ndéta̱tú.
\v 32 Te ni̱ ka̱naa iní‑de kájini so̱ꞌo‑de tu̱ꞌun stáꞌa̱n‑ya̱, chi̱ ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ nátu̱ꞌun ɨɨn cha̱a ndíso tíñu.
\v 33 Te ini̱ ve̱ꞌe sinagoga kándee ɨɨn cha̱a táꞌa̱n tachi̱ kíni. Te cha̱a‑ún, ni̱ kana kóꞌó‑de:
\v 34 Kuxio‑ní Táta̱, chi̱ tú káyi̱táꞌan‑ná jíín‑ní, Jesús ñuu̱ Nazaret. Va̱i‑ní xnáa‑ní náá náún. A jiní‑ná na̱ níí kúu, cha̱a ndoo nuu̱ Dios. Achí.
\v 35 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá jíín: Kasu̱ yuꞌu‑ro te kenda‑ró‑de, áchí‑ya̱. Yúan‑na te ni̱ ndua̱‑ni cha̱a‑ún ma̱ꞌñú ñáyɨvɨ, ni̱ sáꞌa tachi̱ kíni‑ún. Te ni̱ kenda kuaꞌa̱n ini̱‑de. Te tú na̱ún ní sáꞌa jíín‑de.
\v 36 Te ndivii‑í, ni̱ kayu̱ꞌú‑i. Te kándatu̱ꞌún‑i: Na̱ún tu̱ꞌun kúu ya̱ꞌá. Chi̱ ndíso tíñu‑de ja̱ táꞌú níꞌin‑de tiñu nuu̱ tachí kíni te kénda koyo, kákaꞌa̱n‑i.
\v 37 Te tu̱ꞌun‑ya̱ ní jicha̱ nu̱u kuaꞌa̱n ta̱ká lado ndañúu̱ yúan.
\s Ja̱ ní nasáva̱ꞌa‑ya̱ náchi̱só Pedro jíín sáva‑ga̱‑i
\p
\v 38 Yuán‑na te ni̱ ndukuiñi̱ Jesús, ni̱ kenda‑ya̱ iní ve̱ꞌe sinagoga. Te ni̱ kɨ̱vɨ‑ya̱ véꞌe Simón. Te náchi̱só Simón, yíꞌi xaa̱n kíji‑ña. Te ni kakaꞌa̱n nda̱ꞌú‑de jíín‑yá ndasa kuu‑ña.
\v 39 Te ni̱ kandita‑ya̱ núu̱‑ñá, te ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá nuu̱ kíji‑ún. Te ni̱ kee‑ni ki̱ji‑ún‑ña. Te ni̱ nduko̱o‑ni‑ña. Te ni̱ jatíñu‑ña núu̱‑yá jínáꞌan‑ya̱.
\v 40 Te kuake̱e ndika̱ndii, te ta̱ká ja̱ káñava̱ꞌa ña̱yɨvɨ kákuꞌu̱ tɨnɨ̱ nuu̱ kuéꞌe̱, ni̱ ka̱kinchaka‑i nuu̱‑yá. Te ni̱ xndée‑ya̱ ndáꞌa‑yá sɨkɨ̱ ɨ́ɨn ɨɨn‑i te ni̱ nasáva̱ꞌa‑ya̱‑í.
\v 41 Te suni ini̱ kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ ní ka̱kenda tachi̱ kíni. Te ni̱ ka̱kana kóꞌó: Máá‑ní kúu Se̱ꞌe Dios, áchí. Ko ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá jíín. Te tú ní jáꞌa‑ya̱ túꞌun kaꞌa̱n. Chi̱ a kájini̱ ja̱ máá‑yá kúu Cristo.
\v 42 Te ni̱ kundiji̱n. Te ni̱ kenda‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ ɨ́ɨn nuu̱ ñúꞌun téꞌé. Te ña̱yɨvɨ kánandúkú‑i‑ya̱, ni̱ ja̱koyo‑i nuu̱‑yá. Te kásténdatu‑i‑ya̱ náva̱ꞌa tú kuxio‑ya̱ núu̱‑í núú.
\v 43 Ko máá‑yá ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑i: Jínu ñúꞌún já súni nuu̱ sáva‑ga̱ ñuu̱ kani‑ri̱ tu̱ꞌun va̱ꞌa ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu. Chi yu̱án ní tájí‑yá ruu̱ va̱i‑ri̱. Achí‑ya̱.
\v 44 Te jáni‑ya̱ túꞌun ini̱ ve̱ꞌe sinagoga ñuu̱ Galilea.
\c 5
\s Ja̱ ní kana‑ya̱ xiní cháa tɨ́ɨn ti̱yáká
\p
\v 1 Te ni̱ kuu ja̱ kándee Jesús yuꞌu mar Genesaret. Te ña̱yɨvɨ, ni̱ kajaxi̱n‑i‑ya̱ já ndúkú‑i kuni so̱ꞌo‑i tu̱ꞌun Dios.
\v 2 Te ni̱ jini̱‑ya̱ úu̱ barco káꞌi̱in yani yuꞌu mar. Te cha̱a kátɨɨn ti̱yáká, a ni̱ ka̱kenda‑de ini̱ barco. Te kánakacha‑de ñunu‑dé.
\v 3 Te ni̱ kɨ̱vɨ‑ya̱ iní barco Simón. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de ja̱ ná skáka‑de ɨɨn tíꞌli̱ kuxio nuu̱ ñúꞌun. Te ni̱ jungo̱o‑ya̱. Te onde̱ ini̱ barco ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun nuu̱ ñáyɨvɨ.
\v 4 Te nuu̱ ní ji̱nu ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱, te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín Simón: Ná chóꞌo̱ núu̱ kúnú ndúcha, te skuíta kaꞌnu‑ró ñúnu‑ro, te tɨɨn‑ró tíyáká, áchí‑ya̱.
\v 5 Te ni̱ kaꞌa̱n Simón: Maestro, nɨ́ɨ́ niñú ni̱ ka̱sátiñu‑ná, ko tú ni ɨɨn ní kátɨɨn kutɨ‑ná. Ko ja̱ káꞌa̱n máá‑ní kúu, te ná skuíta kaꞌnu‑ná ñunu‑ná, áchí‑de.
\v 6 Te ni̱ sáꞌa‑de súan. Te ni̱ jasu̱‑de ti̱yáká kuáꞌa̱ xáa̱n iní ñunu‑dé. Te ñunu‑dé ndúkú téꞌnde̱ núú.
\v 7 Te ni̱ ka̱sáꞌa‑de seña nuu̱ táꞌan‑de, káꞌi̱in ini̱ ɨnga̱ barco, ná kíi chindéé táꞌan jíín‑de. Te ni̱ cha̱koyo‑de. Te ni̱ ka̱schítú ndɨ́ɨ‑dé‑tɨ̱ iní ndendúú barco ja̱ kuní ke̱e barco‑ún chi̱i nducha núú.
\v 8 Te Simón Pedro, ni̱ jini̱‑de ja̱ súan ni̱ kuu. Te ni̱ jukuiñi̱ jítɨ́‑de nuu̱ Jesús, te ni̱ kaꞌa̱n‑de: Kuxio‑ní Táta̱, chi cha̱a íó kua̱chi kúu‑ná, áchí‑de.
\v 9 Chi̱ máá‑de jíín táká ja̱ ní ka̱chindéé táꞌan jíín‑de‑ún, ni̱ ka̱naa iní‑de kánde̱ꞌé‑de ja̱ ní katɨɨn‑de ti̱yáká‑ún,
\v 10 te suni súan Jacobo jíín Juan, ndendúú se̱ꞌe Zebedeo, chi cha̱a káchindéé táꞌan jíín Simón kákuu‑de. Te ni̱ kachi̱ Jesús jíín Simón: Ma̱ yúꞌú‑ro̱. Onde̱ vina te tɨɨn‑ró cháa. Achí‑ya̱.
\v 11 Yúan‑na te nuu̱ ní ka̱ndenda barco nuu̱ ñúꞌun íchí, te ni̱ ka̱xndóo ndɨꞌɨ‑de ndatíñu‑de. Te ni̱ kandiki̱n‑de‑ya̱.
\s Ja̱ ní nasáva̱ꞌa‑ya̱ ɨ́ɨn cha̱a téꞌyu̱ ndɨ̱ꞌyi
\p
\v 12 Te Jesús, kándee‑ya̱ ɨ́ɨn ñuu̱. Te ni̱ jaa̱ ɨɨn cha̱a nuu̱‑yá, téꞌyu̱ ndɨ̱ꞌyi‑de. Te cha̱a‑ún, ni̱ jini̱‑de nuu̱ Jesús. Te ni̱ jukuiñi̱ jítɨ́‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n nda̱ꞌú‑de jíín‑yá: Táta̱, nú kuní‑ní te kuu nasándoo‑ní náá, áchí‑de.
\v 13 Yúan‑na te ni̱ skáa̱‑ya̱ ndáꞌa‑yá. Te ni̱ kéꞌé‑yá‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Kuní‑ri̱, ná ndúndoo‑ró, áchí‑ya̱. Te ndɨ̱ꞌyi téꞌyu̱‑ún, ni̱ kuxio‑ni kuaꞌa̱n.
\v 14 Te ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá jíín‑de: Ma̱ kachí kutɨ‑ro núu̱ ní ɨɨn. Chi̱ kuáꞌán, te stáꞌa̱n‑ro̱ máá‑ró núu̱ sutú. Te kundáꞌá‑ró ndátíñu stáꞌa̱n‑ro̱ núu̱‑dé, náva̱ꞌa kuni̱‑de ja̱ ní ndundoo‑ró, nátu̱ꞌun ni̱ táꞌú Moisés tiñu sáá. Achí‑ya̱.
\v 15 Ko tu̱ꞌun‑ya̱‑ún, ni̱ jicha̱‑ga̱ kuaꞌa̱n. Te ni̱ kataka̱ kuaꞌa̱ xáa̱n ñáyɨvɨ já kúni náꞌín‑i, te nduva̱ꞌa‑i ta̱ká kueꞌe̱ kátaꞌa̱n‑i kákuni̱‑i.
\v 16 Te máá‑yá, ni̱ kusɨ́ɨn‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ ondé ñuꞌun téꞌé. Te yúan ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá.
\s Cha̱a ni̱ kuyúnú
\p
\v 17 Te ɨɨn kɨvɨ̱ kándee Jesús stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun. Te cha̱a fariseo jíín maestro ley, káxiu̱kú‑de yúan. Te cha̱a‑ún, ni̱ kikoyo‑de ichi táká ñuu̱ Galilea ndañúu̱ Judea jíín ñúu̱ Jerusalén. Te fuerza máá Tatá Dios kándee jíín‑yá náva̱ꞌa nasáva̱ꞌa‑ya̱ ñáyɨvɨ kúꞌu̱.
\v 18 Te ni̱ chaa̱ yaku̱ cha̱a, te nuu̱ ɨ́ɨn ji̱to yuu kándi̱so‑de ɨɨn cha̱a ni̱ kuyúnú. Te kándúkú‑de skɨ́vɨ‑de cha̱a‑ún nuu̱ kándee‑ya̱, te kani‑de cha̱a‑ún nuu̱‑yá.
\v 19 Te ja̱ kuáꞌa̱ ñáyɨvɨ, te tú ní kániꞌi̱n‑dé ndénu̱ skɨ́vɨ‑de cha̱a‑ún. Yúan‑na te ni̱ ka̱kaa‑de xini̱ véꞌe. Te yúan ni̱ ka̱xndónda‑de teja, te ni̱ ka̱skúun‑de cha̱a‑ún nuu̱ Jesús sava ma̱ꞌñú jíín jíto yuu.
\v 20 Te ni̱ jini̱‑ya̱ já kákandíja cha̱a‑ún. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín cháa ni̱ kuyúnú‑ún: Súchi̱, a íó tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱ táká kua̱chi‑ró, áchí‑ya̱.
\v 21 Yúan‑na te cha̱a káchaa tutu̱ jíín cháa fariseo, ni̱ kejáꞌá‑de kájani ini̱‑de: Ndé cha̱a kúu ya̱ꞌá ja̱ káꞌa̱n tu̱ꞌun ndɨva̱ꞌa. Ndéja̱ kúu sáꞌa tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱ kuáchi, chi̱ ɨɨn‑ni máá Dios, áchí‑de.
\v 22 Yúan‑na te Jesús, a ni̱ jini̱‑ya̱ já súan kájani ini̱‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Na̱ún kájani ini̱‑ro̱.
\v 23 Ja̱ úu̱ tu̱ꞌun yáꞌa ndéja̱ yíí‑ga̱ káa. Á kaꞌa̱n‑ri̱: A íó tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱ táká kua̱chi‑ró, xí káꞌa̱n‑ri̱: Nduko̱o, te kaka‑ró.
\v 24 Ko náva̱ꞌa ná kuní‑ro̱ já máá Séꞌe cha̱a ndíso‑ya̱ tíñu nuu̱ ñúyɨ́vɨ yáꞌa ja̱ sáꞌa‑ya̱ túkáꞌnu ini̱ nuu̱ kuáchi, te ná káꞌa̱n‑ri̱ ɨnga̱ tu̱ꞌun jíín cháa ni̱ kuyúnú yáꞌa núsáá: Jíín‑ró káꞌa̱n‑ri̱, nduko̱o, te
nakiꞌin‑ró jíto yuu‑ro, te noꞌo̱n‑ro̱ véꞌe‑ró. Achí‑ya̱.
\v 25 Te ni̱ nduko̱o‑ni cha̱a‑ún jíto nuu̱ ñáyɨvɨ‑ún. Te ni̱ nakiꞌin‑de ji̱to nuu̱ ní ka̱túu‑dé‑ún. Te kua̱noꞌon‑dé veꞌe‑de, nákana jaa‑de Dios.
\v 26 Te ta̱ká ña̱yɨvɨ‑ún, ni̱ ka̱naa iní‑i kánde̱ꞌé‑i. Te ni̱ kayu̱ꞌú xaa̱n‑í. Te ni̱ ka̱nakana jaa‑i Dios: Vina te ni̱ ka̱jini̱‑yo̱ tíñu ñáꞌnu xaa̱n yáꞌa, áchí‑i.
\s Ja̱ ní kana‑ya̱ xiní Leví
\p
\v 27 Yu̱án‑na, te ni̱ kenda Jesús kuaꞌa̱n‑ya̱. Te ni̱ jini̱‑ya̱ núu̱ ɨ́ɨn cha̱a xíní, nání‑de Leví, kánchaa̱‑de nuu̱ kútútú xúꞌún ñúu̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Kundiki̱n‑ro̱ rúu̱, áchí‑ya̱.
\v 28 Te ni̱ xndóo‑de ta̱ká ndatíñu‑de. Te ni̱ ndukuiñi̱‑de. Te ni̱ ndiki̱n‑de‑ya̱.
\v 29 Te ni̱ sáꞌa Leví ɨɨn gasto káꞌnu ini̱ ve̱ꞌe‑de, te ni̱ i̱o kuaꞌa̱ táꞌan‑de, cha̱a xíní jíín sáva‑ga̱‑de. Te cha̱a‑ún, káyee‑dé staa̱ jíín‑yá.
\v 30 Te cha̱a káchaa tutu̱ jíín cháa fariseo, ni̱ kakaꞌa̱n‑de sɨkɨ̱ cháa káskuáꞌa jíín‑yá: Naja̱ káyee‑ro kájiꞌi‑ró jíín cháa xíní jíín cháa káꞌi̱o kua̱chi, áchí‑de.
\v 31 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús, cha̱a káꞌi̱o ndáján, tú kánandɨꞌɨ‑de cha̱a táná, chi cha̱a kákuꞌu̱ kúu ja̱ kájinu ñúꞌún.
\v 32 Na̱ tú va̱i‑ri̱ kana‑ri̱ xini̱ cháa ndaa̱. Chi cha̱a káꞌi̱o kua̱chi, kána‑ri̱ xini̱ ná nákani ini̱‑de, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\s Sɨkɨ̱ túꞌun kondicha̱ ini̱
\p
\v 33 Yúan‑na te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Cha̱a káskuáꞌa jíín Juan, tɨnɨ̱ jínu káꞌi̱o ndicha̱ ini̱‑de te kájika̱n taꞌu̱‑dé. Te suni súan kásáꞌa cha̱a káskuáꞌa jíín cháa fariseo. Ko cha̱a káskuáꞌa jíín máá‑ní, naja̱ máni káyee‑dé kájiꞌi‑de. Achí‑de.
\v 34 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Á kuu sáꞌa‑ró já kóndicha̱ ini̱ ña̱yɨvɨ káꞌi̱in viko tándaꞌa, te nú kánchaa̱ yii jíín‑i.
\v 35 Ko chaa̱ ɨɨn kɨvɨ̱ já kuxio yii núu̱‑í. Te kɨvɨ̱‑ún, kuu kondicha̱ ini̱‑i. Achí‑ya̱.
\v 36 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ ɨ́ɨn tu̱ꞌun yátá jíín‑de: Tú ni ɨɨn náchuꞌun saꞌma jáá núu̱ súꞌnu̱ tu̱ꞌú. Te nú súan, suni máá já jáá‑ún kaꞌncha̱‑ga̱, chi̱ nuu̱ súꞌnu̱ tu̱ꞌú ma̱ kúu nuku̱ꞌun saꞌma jáá.
\v 37 Te tú ni ɨɨn chuꞌun vino jáá iní ñii túꞌú, chi̱ nú súan, te máá vino jáá‑ún ndátá ñíi‑ún, te vino‑ún katɨ, te ñii‑ún naa.
\v 38 Ko vino jáá jíín ñíi jáá, kúu ja̱ kúu kuꞌun ini̱. Te kendo̱o va̱ꞌa ndendúú.
\v 39 Te tú ni ɨɨn‑i íó, ja̱ á ni̱ jiꞌi‑i ja̱ tu̱ꞌú, te kuní tuku‑i koꞌo‑i ja̱ jáá, chi: Ja̱ ni̱ kutúꞌú kúu ja̱ váꞌa‑ga̱, áchí‑i. Achí‑ya̱.
\c 6
\s Ja̱ ní ka̱kachi‑de yoko trigo kɨvɨ̱ ndéta̱tú
\p
\v 1 Te kɨvɨ̱ ndéta̱tú nuu̱ semana uni̱, te ni̱ ja̱ꞌa Jesús kuaꞌa̱n‑ya̱ ɨ́ɨn nuu̱ káa trigo. Te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá ni̱ ka̱kachi‑de yoko trigo, ni̱ ka̱kɨɨn‑dé ini̱ ndaꞌa‑dé, te káyee‑dé.
\v 2 Te sava cha̱a fariseo ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Naja̱ kásáꞌa‑ró jián, chi̱ tú íó ley sáꞌa‑ró súan kɨvɨ̱ ndéta̱tú, áchí‑de.
\v 3 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús: Á tú ní kákaꞌu kutɨ‑ro tutú na̱ún ní sáꞌa David. Chi̱ máá‑de jíín cháa ni̱ kaxiu̱kú jíín‑de, ni̱ kajiꞌi̱‑de so̱ko ɨɨn kɨvɨ̱.
\v 4 Te ni̱ kɨ̱vɨ‑de ini̱ ve̱ꞌe Dios, te ni̱ kiꞌin‑de sta̱tilá káxiu̱kú ndijín, ni̱ yee‑dé. Te suni ni̱ ja̱ꞌa‑de nuu̱ cháa káxiu̱kú jíín‑de‑ún ni̱ ka̱yee. Te tú íó ley kee ní ɨɨn cha̱a sta̱tilá‑ún, chi̱ máni sutu̱ káyee núú. Achí‑ya̱ jíín‑de.
\v 5 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ga̱‑ya̱ jíín‑de: Máá Séꞌe cha̱a, suni Jitoꞌo̱ kɨvɨ̱ ndéta̱tú kúu‑ya̱, áchí‑ya̱.
\s Ɨɨn cha̱a ni̱ ichi̱ ndaꞌa váꞌa
\p
\v 6 Te ɨnga̱ kɨvɨ̱ ndéta̱tú, suni ni̱ kɨvɨ̱‑ya̱ iní ve̱ꞌe sinagoga, te ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun. Te yúan kándee ɨɨn cha̱a ni̱ ichi̱ káján ndáꞌa váꞌa‑de.
\v 7 Te cha̱a fariseo jíín cháa káchaa tutu̱, kájito yuꞌu‑dé Jesús nú sáꞌa‑ya̱ taná kɨvɨ́ ndéta̱tú, náva̱ꞌa kaka̱n‑de kua̱chi sɨkɨ̱‑yá kuní‑de.
\v 8 Ko máá‑yá, a ni̱ jini̱‑ya̱ túꞌun kájani ini̱‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín cháa kátíꞌíchi ndaꞌa‑ún: Ndukuiñi̱, te ichi máꞌñú yáꞌa kundii̱‑ro̱, áchí‑ya̱. Te máá cháa‑ún, ni̱ ndukuiñi̱‑de, te ni̱ jukuiñi̱‑de.
\v 9 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín‑de jínáꞌan‑de: Ná kaká tu̱ꞌún‑rí róó ɨɨn tu̱ꞌun. Ndé ley íó sɨkɨ̱ kɨvɨ́ ndéta̱tú. Á sáꞌa va̱ꞌa‑yó, xí sáꞌa ñáá‑yo̱. Á nama‑yó ɨ́ɨn cha̱a ndúkú kúu̱, xí káꞌni‑yo ɨ́ɨn ndɨ̱yi. Achí‑ya̱.
\v 10 Te ndéꞌé‑yá nuu̱ táká ja̱ káxiu̱kú xíin‑yá‑ún. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín cháa kúꞌu̱: Skáa̱ ndaꞌa‑ro, áchí‑ya̱. Te ni̱ sáꞌa‑de súan. Te ndaꞌa‑dé‑ún, ni̱ nduva̱ꞌa ii̱‑ní.
\v 11 Te máá‑ún, ni̱ kakiti̱ xaa̱n iní, te kándatu̱ꞌún ndasa sáꞌa jíín Jesús.
\v 12 Te ni̱ kuu kɨvɨ̱. Te ni̱ kenda Jesús kua̱kaka̱n taꞌu̱‑yá onde̱ yuku. Te nɨ́ɨ́ niñú ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá nuu̱ Dios.
\s Ja̱ ní ka̱ji‑ya̱ uxí uu̱ cha̱a skuáꞌa jíín‑yá
\p
\v 13 Te nuu̱ ní kundiji̱n, te ni̱ kana‑ya̱ xiní cháa káskuáꞌa jíín‑yá. Te ni̱ naka̱ji‑ya̱ uxí uu̱ táꞌa̱n‑de. Te cha̱a‑ún, ni̱ skúnání‑yá‑de apóstol.
\v 14 Te Simón, ni̱ naskúnání‑yá‑de Pedro, jíín ñaní‑de, Andrés, Jacobo, Juan, Felipe, Bartolomé.
\v 15 Mateo jíín Tomás, Jacobo se̱ꞌe Alfeo, jíín Simón cha̱a nání Zelote,
\v 16 Judas ñani̱ Jacobo, jíín Judas Iscariote ja̱ ní nastúu‑de Jesús.
\s Tu̱ꞌun ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ núu̱‑í
\p
\v 17 Te ni̱ nuu‑ya̱ jíín‑de jínáꞌan‑de. Te ni̱ jukuiñi̱‑ya̱ ɨ́ɨn nduꞌa̱. Te kuaꞌa̱ xáa̱n cháa káskuáꞌa jíín‑yá jíín kuáꞌa̱ ñáyɨvɨ ñúu̱ Judea jíín ñáyɨvɨ ñúu̱ Jerusalén, jíín ñáyɨvɨ yúꞌu mar ñuu̱ Tiro jíín ñúu̱
Sidón, ni̱ kikoyo‑i ja̱ kúni náꞌín‑i tu̱ꞌun kaꞌa̱n‑ya̱, te suni ja̱ ná ndúva̱ꞌa‑i kueꞌe̱ kátaꞌa̱n‑i kuní‑i.
\v 18 Te ta̱ká ña̱yɨvɨ kándoꞌo jíín tachí kíni, ni̱ kandu̱va̱ꞌa ndɨꞌɨ‑i ni̱ sáꞌa‑ya̱.
\v 19 Te ndivii ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún, ni̱ ka̱ndúkú ndéé‑i kéꞌé‑i‑ya̱. Chi̱ íó fuerza ini̱‑ya̱. Te ni̱ nasáva̱ꞌa‑ya̱ ta̱ká‑i.
\v 20 Te ni̱ ndakoto‑ya̱ núu̱ cháa káskuáꞌa jíín‑yá. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Xáán ndatu̱ róó, cha̱a kátaꞌa̱n ndáꞌú, chi̱ kuu kɨ̱vɨ‑ró ñúu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu.
\v 21 Xáán ndatu̱ róó ja̱ kájiꞌi̱‑ro̱ sóko vina, chi̱ ndaꞌa̱ chi̱i‑ró. Xáán ndatu̱ róó ja̱ kándeꞌe̱‑ro̱ vína, chi̱ kuaku̱‑ro̱.
\v 22 Xáán ndatu̱ róó jínáꞌan‑ró nú kákiti̱ ini̱ cha̱a kájito‑de róó, jíín nú kákuxio‑de nuu̱‑ro̱ kíꞌi̱n‑de, jíín nú kákaꞌa̱n tásɨ́‑de sɨkɨ̱‑ro̱, jíín nú káskéꞌichi̱‑de róó nátu̱ꞌun cha̱a ñáá, ja̱ sɨkɨ́ máá
Séꞌe cha̱a.
\v 23 Sɨɨ̱ ná kóo ini̱‑ro̱ kɨvɨ̱‑ún, te kusɨɨ̱ xáa̱n iní‑ro̱, chi̱ káꞌnu xaa̱n kóo taꞌu̱‑ro̱ ondé andɨ́vɨ́. Chi̱ súan ni̱ ka̱sáꞌa táa̱‑de jíín cháa ni̱ ka̱jani tu̱ꞌun Dios onde̱ sáá.
\v 24 Ko naka̱ ndáꞌú kúu róó, cha̱a kúká, chi̱ vina‑ni káꞌi̱o sɨɨ̱ iní‑ro̱.
\v 25 Naka̱ ndáꞌú kúu róó ja̱ káꞌi̱in tɨɨ chi̱i‑ró vína, chi̱ kuu̱‑ro̱ sóko. Naka̱ ndáꞌú kúu róó ja̱ vína kájaku̱‑ro̱, chi̱ ndukuíꞌa̱ ini̱‑ro̱ te ndeꞌe̱‑ro̱.
\v 26 Naka̱ ndáꞌú kúu róó nú vina káꞌa̱n jíñúꞌún táká cha̱a jíín‑ró. Chi̱ súan ni̱ ka̱sáꞌa táa̱‑de jíín cháa ni̱ ka̱jani tu̱ꞌun xndáꞌú onde̱ sáá.
\v 27 Ko káꞌa̱n‑ri̱ jíín róó ja̱ kájini so̱ꞌo: Kundáꞌú ini̱‑ro̱ cháa kájito uꞌu̱ róó, te sáꞌa va̱ꞌa‑ró jíín cháa kákiti̱ ini̱ nuu̱‑ro̱.
\v 28 Te kaꞌa̱n va̱ꞌa‑ró jíín cháa kákaꞌa̱n ndɨva̱ꞌa jíín‑ró. Te kaka̱n taꞌu̱‑ro̱ jáꞌa̱ cháa kásáꞌa tu̱ꞌun túꞌún sɨkɨ́‑ro̱.
\v 29 Te nú ndé cha̱a stují ɨ́ɨn yikɨ núu̱‑ro̱, suni kua̱ꞌa‑ró túꞌun ná stují‑dé ɨnga̱. Te nú ndé cha̱a jánchaa̱‑de tɨka̱chí‑ró, ni suꞌnu̱‑ro̱ ma̱ sásáꞌán‑ró ná kíꞌi̱n‑de jíín.
\v 30 Na̱ni cha̱a jikán nuu̱‑ro̱, te kua̱ꞌa‑ró núu̱‑dé. Te cha̱a kíꞌin ndatíñu‑ró, ma̱ nándaka̱n‑ro̱.
\v 31 Te nátu̱ꞌun kuní‑ro̱ sáꞌa ña̱yɨvɨ jíín‑ró, suni súan sáꞌa máá‑ró jíín‑i.
\v 32 Chi̱ nú mani̱‑ro̱ jíín cháa mani̱ jíín máá‑ró, ndé cha̱a nakuatáꞌú núu̱‑ro̱ núsáá. Chi cha̱a káꞌi̱o kua̱chi, suni mani̱‑dé jíín cháa mani̱ jíín máá‑de.
\v 33 Te nú sáꞌa va̱ꞌa‑ró jíín cháa kásáꞌa va̱ꞌa jíín máá‑ró, ndé cha̱a nakuatáꞌú núu̱‑ro̱, chi cha̱a káꞌi̱o kua̱chi, suni súan kásáꞌa‑de.
\v 34 Chi̱ nú kua̱ꞌa núu‑ró núu̱ cháa ja̱ ñúkuu ini̱‑ro̱ kuáꞌa‑de nuu̱‑ro̱, ndé cha̱a nakuatáꞌú núu̱‑ro̱, chi cha̱a káꞌi̱o kua̱chi, suni jáꞌa núu‑de nuu̱ sáva‑ga̱ cha̱a káꞌi̱o kua̱chi, náva̱ꞌa naniꞌi̱n‑gá‑de.
\v 35 Núsáá te kundáꞌú ini̱‑ro̱ cháa kájito uꞌu̱ róó, te sáꞌa va̱ꞌa‑ró jíín‑de. Te kua̱ꞌa núu‑ró núu̱‑dé. Te ma̱ kúñukuu ini̱‑ro̱ na̱ún kuáꞌa‑de nuu̱‑ro̱. Te káꞌnu koo taꞌu̱‑ro̱, te kuu‑ró séꞌe Dios andɨ́vɨ́. Chi̱ máá‑yá, va̱ꞌa ini̱‑ya̱ jíín cháa jáꞌa̱ ini̱ jíín cháa ndɨva̱ꞌa.
\v 36 Núsáá te kundáꞌú ini̱‑ro̱ ñáyɨvɨ nátu̱ꞌun máá Táa̱‑ro̱ já súni kundáꞌú ini̱‑ya̱‑í.
\v 37 Ma̱ ndónda‑ró sɨkɨ́ ñáyɨvɨ, náva̱ꞌa ma̱ ndónda‑i sɨkɨ̱ máá‑ró. Ma̱ náku̱xndíi‑ró sɨkɨ́‑í, náva̱ꞌa ma̱ náku̱xndíi‑i sɨkɨ̱ máá‑ró. Sáꞌa tu̱káꞌnu ini̱‑ro̱ núu̱‑í, náva̱ꞌa ná sáꞌa‑i tu̱káꞌnu ini̱‑i nuu̱ máá‑ró.
\v 38 Kua̱ꞌa nuu̱‑í te suni súan kua̱ꞌa‑i nuu̱‑ro̱. Chikua̱ꞌá va̱ꞌa‑i, sáni̱ꞌin‑i, kaja‑í, te onde̱ jichá chuꞌun‑i kua̱ꞌa‑i nuu̱‑ro̱. Chi̱ suni jíín kúꞌa ni̱ chikua̱ꞌá‑ro̱‑ún, suni naku̱kua̱ꞌá‑ro̱. Achí‑ya̱.
\v 39 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ ɨ́ɨn tu̱ꞌun yátá jíín‑i: Cha̱a kuáá á kuu stáꞌa̱n‑de ichi núu̱ ɨngá cha̱a kuáá. Á tú jungava ndendúú‑de ini̱ xaꞌva̱.
\v 40 Ɨɨn cha̱a skuáꞌa, nasu̱ ñáꞌnu‑ga̱ kúu‑de vásá maestro‑de. Ko ta̱ká cha̱a káskuáꞌa, nú a ni̱ kutu̱ꞌa va̱ꞌa‑de, te koo‑de nátu̱ꞌun maestro‑de.
\v 41 Naja̱ ndéꞌé‑ró já kándee mi̱ꞌín ndúchi ñaní‑ro̱, te tú nákani ini̱‑ro̱ já ɨ́ɨn vitu̱ kándee nduchi máá‑ró náún.
\v 42 Naja̱ káꞌa̱n‑ro̱ jíín ñaní‑ro̱: Ñáni̱, kundatu ná táva‑rí mi̱ꞌín kándee nduchi‑ro, te tú nákani ini̱‑ro̱ já kándee ɨɨn vitu̱ ndúchi‑ro náún. Cha̱a uu̱ xini̱, xnaꞌa̱n‑ga̱ tava‑ro vitú kándee nduchi máá‑ró. Yúan‑na te kuu nde̱ꞌé váꞌa‑ró já táva‑ro míꞌín kándee nduchi ñaní‑ro̱.
\v 43 Chi̱ xini̱ yúnu váꞌa tú kúun ndeꞌe̱ káñáá. Te ni xini̱ yúnu káñáá tú kúun ndeꞌe̱ váꞌa.
\v 44 Chi̱ ndɨtaꞌa̱n yunu, jíín ndéꞌe̱ te jiní‑yo̱ na̱ún yunu kúu, chi̱ tú táxín‑yó mérkexe̱ xini̱ nú íñú, ni tú táxín‑yó uva xini̱ zarza.
\v 45 Cha̱a va̱ꞌa, sáꞌa‑de tiñu va̱ꞌa, chi̱ íó va̱ꞌa ini̱‑de. Te cha̱a ñáá, sáꞌa‑de tiñu ñáá, chi̱ káñáá ini̱‑de. Chi tu̱ꞌun ñúꞌun ini̱ añú cha̱a, tu̱ꞌun‑ún káꞌa̱n‑de.
\v 46 Naja̱ kákaꞌa̱n‑ro̱ jíín‑rí: Táta̱, Táta̱, te tú káskíkuu‑ró tíñu káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró núsáá.
\v 47 Ta̱ká ña̱yɨvɨ vái nuu̱‑rí, te jíni so̱ꞌo tu̱ꞌun káꞌa̱n‑ri̱, te skíkuu, ná stáꞌa̱n‑ri̱ nuu̱‑ro̱ na̱ jíín kétáꞌan.
\v 48 Kúu nátu̱ꞌun ɨɨn cha̱a ja̱ jáni‑de veꞌe‑de, te ni̱ jacha kúnú‑de. Te ni̱ jani‑de jaꞌa̱ sɨkɨ́ káva. Te nuu̱ ní chaa̱ ɨɨn nducha ñúꞌún xáa̱n, te yu̱cha‑ún ni̱ kuni̱ stúncháa̱ veꞌe‑ún núú. Ko tú ní kandá kutɨ, chi̱ sɨkɨ̱ káva kandii̱.
\v 49 Ko ña̱yɨvɨ jíni so̱ꞌo, te tú skíkuu, yu̱án kúu nátu̱ꞌun ɨɨn cha̱a ni̱ jani‑de veꞌe‑de nuu̱ ñúꞌun, te tú yíndu̱ji jaꞌa̱. Te ɨɨn nducha ñúꞌún ní kani veꞌe‑ún, te ni̱ stúncháa̱‑ni. Te ni̱ naa íi̱‑ní veꞌe‑ún. Achí‑ya̱.
\c 7
\s Ja̱ ní nasáva̱ꞌa‑ya̱ mozo capitán
\p
\v 1 Te ni̱ ji̱nu ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ ní ka̱jini náꞌín ñáyɨvɨ‑ún. Yúan‑na te ni̱ kɨ̱vɨ‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ ñúu̱ Capernaum.
\v 2 Te ɨɨn cha̱a kúu capitán, íó ɨɨn mozo‑de ja̱ maní‑dé jíín. Te mozo‑ún, kúꞌu̱‑i te a yani kuu̱‑i.
\v 3 Te cha̱a capitán yúan, ni̱ jini‑de tu̱ꞌun Jesús. Te ni̱ tájí‑de yaku̱ cha̱a judío ñáꞌnu, kuaꞌa̱n nuu̱‑yá, kaꞌa̱n nda̱ꞌú jíín‑yá ja̱ ná kíi‑ya̱ te nama‑ya̱ mozo‑de.
\v 4 Te ni̱ ja̱koyo cha̱a‑ún nuu̱ Jesús. Te ni̱ kakaꞌa̱n nda̱ꞌú‑de jíín‑yá: Kánúú sáꞌa‑ní ja̱ káꞌa̱n‑de,
\v 5 chi̱ mani̱‑dé jíín ñúu̱‑ná. Te ni̱ jani‑de ɨɨn veꞌe sinagoga kuu‑ná jínáꞌan‑ná. Achí‑de.
\v 6 Te kuaꞌa̱n Jesús jíín‑de. Te nuu̱ ní ka̱kuyani‑ya̱ véꞌe‑ún, te ni̱ tájí capitán yaku̱ amigo‑de, kuaꞌa̱n nuu̱‑yá. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Táta̱, tú kuní‑ná sátéñu‑ná níí ja̱ kɨ́vɨ‑ní ini̱ ve̱ꞌe‑ná.
\v 7 Ja̱ yúán tú ní kuní‑ná kii‑ná nuu̱‑ní núú, ko máni kaꞌa̱n‑ní, te ná ndúva̱ꞌa mozo‑ná.
\v 8 Chi̱ máá‑ná, suni cha̱a ndíso tíñu kúu‑ná. Te táꞌú‑ná tiñu nuu̱ soldado‑ná. Te káꞌa̱n‑ná jíín ɨ́ɨn‑de: Kuáꞌán, te jáꞌa̱n‑de. Te jíín ɨngá‑de: Ñaꞌa̱n, te cháa̱‑de. Te jíín mozo‑ná: Sáꞌa ya̱ꞌá, te sáꞌa‑i. Achí‑de.
\v 9 Tu̱ꞌun yáꞌa ni̱ jini so̱ꞌo Jesús. Te ni̱ naa iní‑ya̱ ní nde̱ꞌé‑yá nuu̱‑dé. Te ni̱ xíó káva‑ya̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín ñáyɨvɨ kuáꞌa̱ kándiki̱n yata̱‑yá: Ndaa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, ja̱ ní ini̱ ñuu̱ Israel tú súan ní jiní‑ri̱ cha̱a kándíja, áchí‑ya̱.
\v 10 Te cha̱a ni̱ tájí‑de nuu̱‑yá núú, ni̱ naja̱koyo‑de veꞌe. Te ni̱ jini̱‑de ja̱ á ni̱ nduva̱ꞌa mozo‑ún.
\s Ja̱ ní nachaku̱ se̱ꞌe yíí ñaꞌan viuda
\p
\v 11 Yúan‑na te ni̱ kuu kɨvɨ̱. Te ni̱ kɨ̱vɨ Jesús kuaꞌa̱n‑ya̱ ñúu̱ Naín. Te kuaꞌa̱ cháa skuáꞌa jíín‑yá, jíín ñáyɨvɨ kuáꞌa̱, kájaꞌa̱n‑i jíín‑yá.
\v 12 Te ni̱ kuyani‑ya̱ yúñúu̱‑ún. Te kákiñiꞌin ña̱yɨvɨ‑ún ɨɨn su̱chí yíí ní jiꞌi̱‑i, ja̱ máá ɨ́ɨn‑i nuu̱ náa̱‑i núú. Te ñaꞌan viuda kúu‑ña. Te suni kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ ñúu̱‑ún káꞌi̱in jíín‑ña.
\v 13 Te ni̱ jini̱ máá Jitoꞌo̱‑yo̱ núu̱‑ñá. Te ni̱ kundáꞌú ini̱‑ya̱‑ñá. Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑ña: Ma̱ ndéꞌe̱‑ro̱, áchí‑ya̱.
\v 14 Te ni̱ kandita‑ya̱. Te ni̱ tɨɨn‑ya̱ camilla ndɨ̱yi‑ún. Te ni̱ ka̱jukuiñi̱ cha̱a kándi̱so‑ún. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Súchi̱, jíín‑ró káꞌa̱n‑ri̱, nduko̱o, áchí‑ya̱.
\v 15 Yúan‑na te ni̱ nduko̱o su̱chí já á ni̱ jiꞌi̱‑ún. Te ni̱ kejáꞌá‑i nákaꞌa̱n‑i. Te Jesús, ni̱ nakua̱ꞌa‑ya̱‑í nuu̱ náa̱‑i.
\v 16 Te ndivii ñáyɨvɨ, ni̱ kayu̱ꞌú‑i. Te kánakana jaa‑i Dios. Te sava‑i kákaꞌa̱n‑i: Ni̱ chaa̱ ɨɨn cha̱a jáni tu̱ꞌun Dios nuu̱‑yo̱, te kúñáꞌnu‑de. Te sava‑ga̱‑i kákaꞌa̱n‑i: Máá Dios, ni̱ chaa̱‑ya̱ núu̱‑yo̱. Achí‑i.
\v 17 Te tu̱ꞌun‑ya̱‑ún ni̱ jicha̱ kuaꞌa̱n nɨ́ɨ́ ñúu̱ Judea jíín nɨ́ɨ́ ñúu̱ yani yúan.
\s Uu̱ cha̱a ni̱ tájí Juan nuu̱‑yá
\p
\v 18 Te cha̱a káskuáꞌa jíín Juan, ni̱ kaka̱stu̱ꞌún núu̱‑dé ndasa íó ta̱ká tiñu. Yúan‑na te ni̱ kana Juan xini̱ úu̱ cha̱a káskuáꞌa jíín‑de.
\v 19 Te ni̱ tájí‑de kuaꞌa̱n nuu̱ Jesús, náva̱ꞌa kaka̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱: Máá‑ní kúu cha̱a kii‑ún, xí kúndatu‑yó ɨngá‑de náún, achi̱‑de.
\v 20 Te ni̱ ja̱koyo cha̱a‑ún nuu̱‑yá. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Juan, cha̱a skuánducha, ni̱ tájí‑de náá va̱i koyo‑ná nuu̱‑ní va̱i kaka̱ tu̱ꞌún‑ná níí: Á máá‑ní kúu cha̱a kii‑ún xí kúndatu‑yó ɨngá‑de náún, áchí‑de.
\v 21 Te suni máá hora‑ún ni̱ nasáva̱ꞌa‑ya̱ kuáꞌa̱ ñáyɨvɨ kákuꞌu̱, jíín já káteꞌyu̱, jíín já kátaꞌa̱n tachi̱ kíni. Te suni kuaꞌa̱ cháa kuáá, ni̱ ndundiji̱n nuu̱‑dé ni̱ sáꞌa‑ya̱.
\v 22 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús: Kuáꞌán, te kastu̱ꞌún‑ró núu̱ Juan na̱ún ní kajini̱‑ro̱, jíín túꞌun ni̱ ka̱jini so̱ꞌo‑ró. Cha̱a kuáá, kándundiji̱n nuu̱‑dé. Te cha̱a rengo kánakaka‑de. Te cha̱a téꞌyu̱ ndɨ̱ꞌyi kándundoo‑de. Te cha̱a sóꞌó kánakuni so̱ꞌo‑de. Te cha̱a ni̱ jiꞌi̱ kánachaku̱‑de sáꞌa‑ri̱. Te suni jáni‑ri̱ tu̱ꞌun va̱ꞌa Dios nuu̱ ñáyɨvɨ ndáꞌú.
\v 23 Te xáán ndatu̱ koo cha̱a ja̱ má náyu̱ꞌú‑de koto‑de ruu̱. Achi̱‑ro̱.
\v 24 Te cha̱a ni̱ tájí Juan ni̱ kenda‑de kánoꞌo̱n‑de. Te Jesús, ni̱ kejáꞌá‑yá káꞌa̱n‑ya̱ túꞌun Juan jíín ñáyɨvɨ: Naja̱ ní kenda‑ró kájaꞌa̱n‑ro̱ ondé ñuꞌun téꞌé. Ja̱ ndéꞌé‑ró ɨ́ɨn icha̱ ja̱ kandá sáꞌa tachi̱ náún.
\v 25 Ko naja̱ ní kenda‑ró kájaꞌa̱n‑ro̱. Ja̱ ndéꞌé‑ró núu̱ ɨ́ɨn cha̱a ñúꞌun saꞌma ndúchá náún. Ko ná kástu̱ꞌún‑rí, cha̱a káñu̱ꞌun saꞌma lúu te ncháá va̱ꞌa‑de ja̱ kákusɨɨ̱ iní‑de, máni ini̱ ve̱ꞌe rey káxiu̱kú‑de.
\v 26 Ko naja̱ ní kenda‑ró kájaꞌa̱n‑ro̱. Ja̱ ndéꞌé‑ró núu̱ ɨ́ɨn cha̱a jáni tu̱ꞌun Dios náún. Te suni káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró: Kúñáꞌnu xaa̱n‑gá‑de vásá ɨ́ɨn cha̱a jáni tu̱ꞌun Dios.
\v 27 Cha̱a yáꞌa kúu cha̱a yóso túꞌun‑de nuu̱ tutú: Kuni so̱ꞌo‑ró chi̱ tájí‑rí ndajáꞌa̱‑rí kuxnúú‑de jaa̱‑de, te cha̱a‑ún sátu̱ꞌa‑de ichi‑ro vásá jáa̱‑ro̱, áchí.
\v 28 Chi̱ a káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró ja iní ñu̱yɨ́vɨ yáꞌa tú íó ni ɨɨn cha̱a jáni tu̱ꞌun Dios ja̱ kúñáꞌnu‑ga̱ máá‑de vásá Juan cha̱a skuánducha. Ko máá cháa lúlí‑ga̱ ini̱ ñuu̱ ñátu̱ꞌun andɨ́vɨ́, cha̱a‑ún kúñáꞌnu‑ga̱‑de vásá Juan. Achí‑ya̱.
\v 29 Te cha̱a xíní jíín táká ña̱yɨvɨ‑ún, kájini so̱ꞌo tu̱ꞌun káꞌa̱n‑ya̱, te ni̱ ka̱jatáꞌú‑i tu̱ꞌun Dios. Te ni̱ ka̱janducha‑í nuu̱ Juan.
\v 30 Ko cha̱a fariseo jíín cháa maestro ley, ni̱ ka̱skéꞌichi̱‑de tu̱ꞌun kuní Dios ja̱ sáꞌa‑de, kua̱chi ja̱ tú ní kájanducha‑dé nuu̱ Juan.
\v 31 Te ni̱ kachi̱ máá Jítoꞌo̱‑yo̱: Na̱ún tu̱ꞌun yátá skétáꞌan‑ri̱ jíín ñáyɨvɨ yáꞌa núsáá, te na̱ún ní ka̱ndaku‑i.
\v 32 Kákuu‑i nátu̱ꞌun su̱chí lúlí káxiu̱kú núyáꞌu, ja̱ kákana kóꞌó‑i xini̱ táꞌan‑i: Ni̱ ka̱xndéꞌe̱‑ri̱ xkuili nuu̱‑ro̱, te tú ní kájita jáꞌá‑ró: Ni̱ kandaꞌi̱‑ri̱ nuu̱‑ro̱, te tú ní kándeꞌe̱‑ro̱, áchí‑i.
\v 33 Chi ni̱ kii Juan cha̱a skuánducha. Tú ní yée‑dé staa̱, tú ní jíꞌi‑de vino, te kákaꞌa̱n‑ro̱: Táꞌa̱n‑de tachi̱ kíni.
\v 34 Ko máá Séꞌe cha̱a yée‑yá, jíꞌi‑ya̱. Te kákaꞌa̱n‑ro̱: Yáꞌa íó ɨɨn cha̱a yáji téyíí, te jíꞌi xaa̱n‑dé vino, cha̱a jiní táꞌan jíín cháa xíní jíín cháa káꞌi̱o kua̱chi kúu‑de. Achí‑ro̱.
\v 35 Ko ɨɨn cha̱a ndíchí, máni tiñu ndíchí sáꞌa‑de. Te súan kuni̱‑ro̱ jándáa̱ ndíchí‑de. Achí‑ya̱.
\s Jesús jíín ñáꞌan ndíso perfume
\p
\v 36 Te ɨɨn cha̱a fariseo, ni̱ kaꞌa̱n nda̱ꞌú‑de jíín Jesús kee‑yá staa̱ jíín‑de. Te ni̱ kɨ̱vɨ‑ya̱ iní ve̱ꞌe‑de, te ni̱ jungo̱o‑ya̱ já kée‑yá.
\v 37 Te ɨɨn ñaꞌan íó kua̱chi, kánchaa̱‑ña ñúu̱ yúan. Te ni̱ jini̱‑ña já kánchaa̱ Jesús veꞌe ɨɨn cha̱a fariseo. Te ni̱ chaa̱‑ña jíín ɨ́ɨn tiyaꞌa̱ perfume.
\v 38 Te kánchaa̱‑ña núu̱ jáꞌa̱‑yá ichi yatá‑yá. Te ndéꞌe̱‑ña, te ni̱ xndáji‑ña jáꞌa̱‑yá jíín ndúcha núu̱‑ñá. Te ni̱ na̱síꞌichí‑ña jáꞌa̱‑yá jíín íxi xiní‑ñá. Te ni̱ tiyúꞌú‑ña jáꞌa̱‑yá, te ni̱ jiꞌi‑ñá perfume jaꞌa̱‑yá.
\v 39 Te fariseo, cha̱a ni̱ kana xini̱‑yá‑ún, súan ni̱ jini̱‑de, te ni̱ jani ini̱ máá‑de: Nú cha̱a jáni tu̱ꞌun Dios kúu cha̱a yáꞌa, te kuni̱‑de ndé ñaꞌan kúu ñaꞌan yáꞌa núú. Chi̱ ñaꞌan yáꞌa, ja̱ kéꞌé‑ña‑dé, ñaꞌan íó kua̱chi kúu‑ña, áchí‑de.
\v 40 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n Jesús: Simón, kaꞌa̱n‑ri̱ ɨɨn tu̱ꞌun jíín‑ró kuní‑ri̱, áchí‑ya̱ jíín‑de. Te máá‑de, ni̱ kaꞌa̱n‑de: Kaꞌa̱n‑ní, Maestro, áchí‑de.
\v 41 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús: Ɨɨn cha̱a jáꞌa núu xu̱ꞌún, ni̱ i̱o uu̱ cha̱a taú nuu̱‑dé. Ɨɨn cha̱a, ni̱ tau̱ uꞌu̱n ciento peso. Te ɨnga̱ cha̱a ni̱ tau̱ uu̱ xiko uxi̱ peso nuu̱‑dé.
\v 42 Te tú na̱ jíín káñava̱ꞌa cha̱a‑ún ja̱ náku̱náa. Te ni̱ sáꞌa‑de tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱ ndéndúú cha̱a‑ún. Kaꞌa̱n, ndé ɨɨn cha̱a‑ún kúmani̱‑gá jíín‑de núsáá. Achí‑ya̱.
\v 43 Te ni̱ kaꞌa̱n Simón: Jáni ini̱‑ná ja̱ cháa ni̱ sáꞌa‑ga̱‑de tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱‑ún, áchí‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ro̱, áchí‑ya̱.
\v 44 Te ni̱ xíó kóto‑ya̱ íchi núu̱ ñáꞌan‑ún. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín Simón: Jiní‑ro̱ ñáꞌan yáꞌa náún. Ni̱ kɨ̱vɨ‑ri̱ ini̱ ve̱ꞌe‑ró, te tú ní jáꞌa‑ró ndúcha já ndúndoo jaꞌa̱‑rí. Ko ñaꞌan yáꞌa, ni̱ xndáji‑ña jáꞌa̱‑rí jíín ndúcha núu̱‑ñá. Te ni̱ na̱síꞌichí‑ña jíín íxi xiní‑ñá.
\v 45 Tú ní tíyúꞌú‑ró rúu̱. Ko ñaꞌan yáꞌa, onde̱ ni̱ kɨ̱vɨ‑ri̱ ini̱ ve̱ꞌe‑ró, tú júkuiñi̱‑ña já tíyúꞌú‑ña jáꞌa̱‑rí.
\v 46 Tú ní jíꞌi‑ro aceite xini̱‑rí. Ko ñaꞌan yáꞌa ni̱ jiꞌi‑ñá perfume jaꞌa̱‑rí.
\v 47 Núsáá te káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, ja̱ á ni̱ sáꞌa‑ri̱ tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱ táká kua̱chi‑ña va̱sa íó kuaꞌa̱, chi ni̱ kumani̱ xáa̱n‑ñá jíín‑rí. Ko nú sáꞌa‑ri̱ tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱ ɨ́ɨn cha̱a íó yaku̱‑ni kua̱chi‑de, te yaku̱‑ni
kumani̱‑dé jíín‑rí, áchí‑ya̱.
\v 48 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑ña: A ni̱ sáꞌa‑ri̱ tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱ táká kua̱chi‑ró, áchí‑ya̱.
\v 49 Te cha̱a káyee stáa̱ jíín‑yá, ni̱ ka̱kejáꞌá‑de kájani ini̱ máá‑de: Ndé cha̱a kúu cha̱a yáꞌa, ja̱ sáꞌa‑de tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱ kuáchi, áchí‑de.
\v 50 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín ñáꞌan‑ún: Ni̱ kandíja‑ró, te yu̱án ní nama‑ri̱ róó. Kuáꞌán, te ma̱ yúꞌú‑ga̱‑ro̱, áchí‑ya̱.
\c 8
\s Tu̱ꞌun ñaꞌan ní ka̱jatíñu nuu̱‑yá
\p
\v 1 Yúan‑na te kúkuéé‑ga̱, te ni̱ jika kuu‑ya̱ táká ñuu̱ jíín rancho. Te jáni‑ya̱ túꞌun va̱ꞌa te kástu̱ꞌún‑yá ndasa koo máá ñúu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu. Te máá uxí uu̱ apóstol, kájaꞌa̱n‑de jíín‑yá.
\v 2 Te suni íó yaku̱ ñaꞌan já á ni̱ kataꞌa̱n‑ña tachí kíni jíín kuéꞌe̱, ja̱ á ni̱ nasáva̱ꞌa‑ya̱‑ñá. Te ñaꞌan‑ún, suni kájaꞌa̱n‑ña jíín‑yá. Te ɨɨn‑ña kúu María ñuu̱ Magdala. Te ini̱ ñaꞌan yúan ni̱ kiñiꞌin‑ya̱ usiá tachi̱ kíni kájaꞌa̱n onde̱ sáá.
\v 3 Te sava‑ga̱‑ña káinání‑ña Juana, ñasɨ́ꞌɨ́ cha̱a nání Chuza, cha̱a ndíso tiñu Herodes, jíín Susana, jíín kuáꞌa̱‑gá ñaꞌan. Te kájatíñu‑ña núu̱‑yá jínáꞌan‑ya̱.
\s Tu̱ꞌun yátá sɨkɨ́ cháa sáka trigo
\p
\v 4 Te ni̱ ka̱kutútú kuáꞌa̱ xáa̱n ñáyɨvɨ. Te ña̱yɨvɨ káxiu̱kú táká ñuu̱‑ún, ni̱ ja̱koyo‑i nuu̱‑yá. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ ɨ́ɨn tu̱ꞌun yátá jíín‑i:
\v 5 Ɨɨn cha̱a sáka trigo, ni̱ kenda‑de sáka‑dé trigo‑de. Te jachá‑de, te ɨɨn nuni̱ ní jungava yuꞌíchi te ni̱ jañu̱‑i sɨkɨ̱. Te tɨsaa̱ andɨ́vɨ́ ní ka̱kókó‑tɨ́.
\v 6 Te ɨnga̱ ni̱ jungava sɨkɨ̱ yúu̱. Te ni̱ kana. Ko ni̱ ichi̱, chi̱ tú kajin.
\v 7 Te ɨnga̱ ni̱ jungava ma̱ꞌñú íñu. Te ɨɨn núú‑ni ni̱ ka̱kana iñu jíín. Te ni̱ kajasu̱ nuu̱.
\v 8 Te sava ni̱ ka̱jungava nuu̱ ñúꞌun váꞌa. Te nuu̱ ní ka̱kana, te ja̱ ɨ́ɨn, te ni̱ ja̱ꞌa ciento nuni̱. Achí‑ya̱. Yúan‑na te káꞌa̱n jaa‑ya̱: Cha̱a íó so̱ꞌo, kuni náꞌín‑de, te ná kúni so̱ꞌo‑de, áchí‑ya̱.
\v 9 Te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱ na̱ún kuní kaꞌa̱n tu̱ꞌun yátá‑ún.
\v 10 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Róó, chi̱ a kuaju̱ku̱ꞌun ini̱‑ro̱ túꞌun yísa̱ꞌí yáꞌa sáꞌa Dios, ndasa koo ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu. Ko káꞌa̱n‑ri̱ tu̱ꞌun yátá jíín sáva‑ga̱‑i náva̱ꞌa va̱sa ndéꞌé‑i, ko ma̱ kuní‑i, te va̱sa jíni so̱ꞌo‑i, ko ma̱ júku̱ꞌun ini̱‑i.
\v 11 Tu̱ꞌun yátá yáꞌa kuní kaꞌa̱n: Tata̱‑ún kúu tu̱ꞌun Dios.
\v 12 Tata̱ ni̱ ka̱jungava yuꞌíchi‑ún kákuu cha̱a kájini so̱ꞌo tu̱ꞌun. Te cháa̱‑ni kuiꞌna̱ te jánchaa̱ tu̱ꞌun‑ún ini̱ añú‑de náva̱ꞌa tú kandíja‑de te ka̱ku‑de.
\v 13 Te ja̱ ní ka̱jungava sɨkɨ̱ yúu̱‑ún kákuu cha̱a kájini so̱ꞌo‑de tu̱ꞌun. Te kúsɨɨ̱ iní‑de jíín. Ko túu nuu̱ káka yoꞌo iní‑de. Te yaku̱‑ni kɨvɨ̱ kákandíja‑de. Te nú ndónda tu̱ndóꞌo sɨkɨ̱‑dé te kánayu̱ꞌú‑de.
\v 14 Te ja̱ ní ka̱jungava ma̱ꞌñú íñu kákuu cha̱a kájini so̱ꞌo‑de. Ko nú kuaꞌa̱n‑de, te kákutéñu‑de jíín ndátíñu‑de, chi̱ kákuni̱‑de kukúká‑de náva̱ꞌa koo sɨɨ̱ iní‑de. Yu̱án náa túꞌun ini̱‑de. Te tú yíja va̱ꞌa nuni̱‑dé.
\v 15 Ko ja̱ ní ka̱jungava nuu̱ ñúꞌun váꞌa kákuu cha̱a kándee añú va̱ꞌa añú ndaa̱ ini̱‑de. Te tu̱ꞌun ni̱ ka̱jini so̱ꞌo‑de‑ún, ñúꞌun ni̱ꞌin ini̱‑de. Te kája̱ꞌa‑de nuni̱ táká kɨvɨ̱.
\s Tu̱ꞌun yitɨ
\p
\v 16 Tú ni ɨɨn ña̱yɨvɨ chíꞌi‑i ñuꞌu̱n xini̱ yítɨ te jasú‑i kɨ̱sɨ sɨkɨ̱, ni tú jáni‑i chi̱i ji̱to. Chi̱ sua kundii̱ nuu̱ ɨ́ɨn candelero, náva̱ꞌa tuu̱n ndua ñúꞌu̱n nuu̱ ñáyɨvɨ kɨ́vɨ koyo.
\v 17 Chi̱ tú íó ni ɨɨn tiñu yísa̱ꞌí sáni, chi̱ stáꞌa̱n ndiji̱n‑ya̱ táká‑ni. Ni tú íó ni ɨɨn tu̱ꞌun yísa̱ꞌí sáni, chi va̱i ndiji̱n ta̱ká‑ni sáꞌa‑ya̱, te kuni̱‑yo̱ núu̱.
\v 18 Núsáá te ná kúni so̱ꞌo va̱ꞌa‑ró, chi cha̱a ñáva̱ꞌa, te kii‑ga̱ nuu̱‑dé, te cha̱a tú ñáva̱ꞌa, va̱sa jáni ini̱‑de ja̱ á ñáva̱ꞌa‑de te kuxio kiꞌi̱n, áchí‑ya̱.
\s Náa̱‑ya̱ jíín ñaní‑ya̱
\p
\v 19 Yúan‑na te ni̱ jaa̱ náa̱‑ya̱ jíín ñaní‑ya̱ núu̱‑yá. Te tú ní kúu kɨ̱vɨ koyo‑ña núu̱‑yá sɨkɨ̱ já kuáꞌa̱ ñáyɨvɨ.
\v 20 Te ni̱ kaka̱stu̱ꞌún ñáyɨvɨ‑ún nuu̱‑yá: Náa̱‑ní jíín ñaní‑ní káꞌi̱in‑ña yatá véꞌe, te kaꞌa̱n‑ña jíín‑ní kákuni̱‑ña, áchí‑i.
\v 21 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Náa̱‑ri̱ jíín ñaní‑ri̱ kákuu ña̱yɨvɨ kájini so̱ꞌo tu̱ꞌun Dios, te káskíkuu‑i, áchí‑ya̱ jíín‑i.
\s Ja̱ ní jukuiñi̱ tachi̱ xáa̱n ní sáꞌa‑ya̱
\p
\v 22 Te ɨɨn kɨvɨ̱, ni̱ kɨ̱vɨ‑ya̱ iní ɨɨn barco jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ná kíja̱ꞌa‑yó ɨngá lado mar. Te ni̱ ka̱skáka‑ya̱ barco kájaꞌa̱n‑ya̱.
\v 23 Ko nini káskáka‑de barco, te ni̱ kixi̱‑ya̱. Te ni̱ ndonda ɨɨn tachi̱ xáa̱n núu̱ mar. Te ndúkú chítú ndúcha iní barco, te a yani koo tu̱ndóꞌo núú.
\v 24 Te ni̱ ja̱koyo‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ ka̱xndúko̱o‑de‑ya̱. Maestro, Maestro, vina te naa‑yo, áchí‑de. Te ni̱ nataꞌu̱ núu̱‑yá. Te ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá nuu̱ tachí‑ún jíín núu̱ mar. Te ni̱ kunáꞌín‑ni. Te náꞌín yúú íi̱‑ní ni̱ kuu.
\v 25 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Naja̱ tú kákandíja‑ró. Te káyu̱ꞌú‑de, te kánaa iní‑de kánde̱ꞌé‑de. Te kákaꞌa̱n jíín táꞌan máá‑de: Ndé cha̱a kúu cha̱a yáꞌa, ja̱ ondé nuu̱ tachí jíín núu̱ ndúcha táꞌú‑de tiñu te kájandatu̱ nuu̱‑dé, áchí‑de.
\s Cha̱a táꞌa̱n tachi̱ kíni onde̱ ndañúu̱ Gadara
\p
\v 26 Te ni̱ ja̱koyo‑de ñuu̱ Gadara, ja̱ kánchaa̱ ichi núu̱ ñúu̱ Galilea.
\v 27 Te nuu̱ ní jaa̱‑ya̱ núu̱ ñúꞌun íchí, te ɨɨn cha̱a ñuu̱‑ún ni̱ kitaꞌa̱n‑de‑ya̱. Te táꞌa̱n‑de kuaꞌa̱ tachí kíni. Te ni̱ kuu kuaꞌa̱ kuiá ja̱ tú ñúꞌun kutɨ‑dé saꞌma, ni tú ncháá‑de ɨɨn veꞌe, chi ma̱ꞌñú véꞌe añú ncháá‑de.
\v 28 Te cha̱a‑ún, ni̱ jini̱‑de nuu̱ Jesús. Te ni̱ jukuiñi̱ jítɨ́‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ kana jaa‑de: Na̱ún sáꞌa‑ní jíín‑ná Jesús, Se̱ꞌe Dios, Iꞌa̱ kúñáꞌnu xaa̱n. Káꞌa̱n nda̱ꞌú‑ná jíín‑ní ma̱ xndóꞌo‑ní náá, áchí‑de.
\v 29 Te ni̱ táꞌú‑yá tiñu nuu̱ tachí kíni‑ún ná kénda kiꞌi̱n ini̱ cha̱a‑ún, chi ni̱ kuu kuaꞌa̱ kuiá xndóꞌo cha̱a‑ún. Te ni̱ kajuꞌni̱‑i cha̱a‑ún jíín cadena jíín manea ka̱a. Ko ndɨꞌɨ ni̱ kukuáchí sáꞌa‑de. Te kénda‑de jáꞌa̱n‑ni‑de onde̱ ñuꞌun téꞌé sáꞌa tachi̱ kíni‑ún.
\v 30 Te Jesús, ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑yá‑de: Na̱ún nání‑ró, áchí‑ya̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Ja̱ kuáꞌa̱ xáa̱n nání‑ná, áchí, chi̱ yíꞌi kuaꞌa̱ xáa̱n tachí kíni ini̱‑de.
\v 31 Te ni̱ kakaꞌa̱n nda̱ꞌú tachi̱‑ún jíín‑yá ja̱ ná tú tájí‑yá kiꞌi̱n ini̱ tu̱nchi kúnú.
\v 32 Te yuku yúan íó ɨɨn tɨkuꞌni̱ kɨnɨ̱ kájitu‑tɨ̱. Te yúan ni̱ kakaꞌa̱n nda̱ꞌú jíín‑yá ja̱ ná kuáꞌa‑ya̱ túꞌun kɨ̱vɨ koyo ini̱‑tɨ̱. Te ni̱ ja̱ꞌa‑ya̱ túꞌun kájaꞌa̱n.
\v 33 Te ni̱ kenda tachi̱ kíni‑ún ini̱ cha̱a‑ún kájaꞌa̱n. Te ni̱ kɨ̱vɨ koyo ini̱ kɨnɨ̱. Te tɨkuꞌni̱ kɨnɨ̱‑ún ni̱ ka̱jungoyo‑tɨ̱ yúkáva‑ún onde̱ ini̱ mar. Te nuu̱ mar ni̱ kajiꞌi̱‑tɨ̱.
\v 34 Te cha̱a kándi̱to‑tɨ̱, ni̱ kajini̱‑de ja̱ súan ni̱ kuu. Te ni̱ ka̱jinu‑de kájaꞌa̱n‑de. Te ni̱ kaka̱stu̱ꞌún‑de nuu̱ ñáyɨvɨ ñúu̱‑ún jíín táká rancho.
\v 35 Te ni̱ kenda koyo ña̱yɨvɨ‑ún ja̱ ndéꞌé‑i na̱ún ní kuu. Te ni̱ ja̱koyo‑i nuu̱ Jesús. Te ni̱ kajini̱‑i nuu̱ cháa ni̱ kenda tachi̱ kíni‑ún, kánchaa̱‑de nuu̱ jáꞌa̱ Jesús, ñúꞌun‑de saꞌma, te a ni̱ nduva̱ꞌa xini̱‑dé. Te ni̱ kayu̱ꞌú‑i.
\v 36 Te cha̱a ni̱ kajini̱, ni̱ ka̱jani‑de tu̱ꞌun nuu̱ ñáyɨvɨ‑ún, ndasa ni̱ nduva̱ꞌa cha̱a ni̱ taꞌa̱n tachi̱ kíni.
\v 37 Yúan‑na te ta̱ká ña̱yɨvɨ ñúu̱ Gadara, ni̱ kakaꞌa̱n nda̱ꞌú‑i jíín‑yá ja̱ ná kúxio‑ya̱ kíꞌi̱n‑ya̱, chi̱ xaa̱n káyu̱ꞌú‑i. Te máá‑yá, ni̱ ndɨ̱vɨ‑ya̱ iní barco. Te ni̱ na̱xíó káva‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱.
\v 38 Te cha̱a ni̱ ka̱kenda tachi̱‑ún, ni̱ kaꞌa̱n nda̱ꞌú‑de ja̱ kuéni kiꞌi̱n‑de jíín‑yá. Ko Jesús, ni̱ tájí‑yá‑de kuaꞌa̱n‑de:
\v 39 Kuánoꞌon véꞌe‑ró, te kani‑ró túꞌun ná ñáꞌnu xaa̱n tíñu ni̱ sáꞌa Dios jíín‑ró, áchí‑ya̱ jíín‑de. Te máá cháa‑ún ni̱ kee‑de kuaꞌa̱n‑de. Te ni̱ jani‑de tu̱ꞌun nɨ́ɨ́ ñúu̱ yúan ná ñáꞌnu xaa̱n tíñu ni̱ sáꞌa Jesús jíín‑de.
\v 40 Yúan‑na te ni̱ najaa̱‑ya̱. Te ña̱yɨvɨ‑ún ni̱ kakaꞌa̱n va̱ꞌa‑i jíín‑yá, chi̱ ndivii‑í káinda̱tu‑i‑ya̱.
\s Tu̱ꞌun se̱sɨ́ꞌɨ́ Jairo
\p
\v 41 Te ɨɨn cha̱a kúñáꞌnu ini̱ ve̱ꞌe sinagoga nání‑de Jairo, ni̱ chaa̱‑de. Te ni̱ jukuiñi̱ jítɨ́‑de nuu̱ jáꞌa̱ Jesús. Te ni̱ kaꞌa̱n nda̱ꞌú‑de jíín‑yá ja̱ ná kɨ́vɨ‑ya̱ iní ve̱ꞌe‑de.
\v 42 Chi̱ íó ɨɨn se̱sɨ́ꞌɨ́‑de ja̱ máá ɨ́ɨn‑i nuu̱‑dé, nátu̱ꞌun uxi̱ uu̱ kuia̱‑i. Te su̱chí‑ún ndúkú‑i kuu̱‑i. Te ni̱ kee Jesús kuaꞌa̱n‑ya̱. Te kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ ní kajaxi̱n‑i‑ya̱.
\s Ja̱ ní nasáva̱ꞌa‑ya̱ ɨ́ɨn ñaꞌan kúꞌu̱ kueꞌe̱ nɨñi̱
\p
\v 43 Te ɨɨn ñasɨ́ꞌɨ́ ni̱ kuu uxi̱ uu̱ kuia̱ játɨ nɨñi̱‑ñá. Te ñaꞌan‑ún ni̱ janu̱‑ña táká ndatíñu‑ña ní kuu cha̱a táná. Te tú ní ndúva̱ꞌa‑ña sáꞌa ni ɨɨn‑de.
\v 44 Te ni̱ jaa̱‑ña íchi yatá‑yá. Te ni̱ kéꞌé‑ña yúꞌu sáꞌma‑yá. Te ni̱ ichi̱‑ni nuu̱ játɨ nɨñi̱‑ñá‑ún.
\v 45 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n Jesús: Ndéja̱ ní kéꞌé rúu̱, áchí‑ya̱. Te ndivii‑dé tú ní kája̱ꞌa‑de tu̱ꞌun. Te Pedro jíín cháa káꞌi̱in jíín‑de yúan, ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Maestro, ña̱yɨvɨ kuáꞌa̱ yáꞌa kájaxi̱n‑i níí, te a káꞌa̱n‑ní: Ndéja̱ ní kéꞌé rúu̱, áchí‑de.
\v 46 Ko ni̱ kaꞌa̱n Jesús: Ndaa̱ ja̱ ɨ́ɨn ña̱yɨvɨ ní kéꞌé rúu̱, chi ni̱ jini̱‑ri̱ ja̱ ní kenda fuerza ini̱‑ri̱, áchí‑ya̱.
\v 47 Yúan‑na te ñaꞌan‑ún, ni̱ jini̱‑ña já tú ní kúu chisa̱ꞌí‑ña máá‑ña, te ni̱ chaa̱‑ña kɨ́sɨ‑i‑ña. Te ni̱ jukuiñi̱ jítɨ́‑ña núu̱ Jesús, te jíto nuu̱ táká ña̱yɨvɨ, ni̱ jani ndaa̱‑ña túꞌun naja̱ ní kéꞌé‑ña‑yá, te
ndasa ni̱ nduva̱ꞌa‑ni‑ña ní sáꞌa‑ya̱.
\v 48 Te máá‑yá ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑ña: Ni̱ kandíja‑ró, te yu̱án ní ka̱ku‑ró. Kuáꞌán, te ma̱ yúꞌú‑ro̱. Achí‑ya̱.
\s Ja̱ ní nachaku̱ se̱sɨ́ꞌɨ́ Jairo
\p
\v 49 Te nini káꞌa̱n‑ya̱ súan, te ni̱ chaa̱ ɨɨn mozo cha̱a kúñáꞌnu ini̱ ve̱ꞌe sinagoga‑ún, ni̱ kachi̱ nuu̱‑dé: A ni̱ jiꞌi̱ se̱sɨ́ꞌɨ́‑ro̱. Ma̱ sátéñu‑ga̱‑ro̱ Maestro, áchí.
\v 50 Te ni̱ jini so̱ꞌo Jesús ja̱ ní kaꞌa̱n mozo‑ún. Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín cháa‑ún: Ma̱ yúꞌú‑ro̱: Kandíja‑ni, te ná káku se̱sɨ́ꞌɨ́‑ro̱.
\v 51 Te ni̱ kɨ̱vɨ‑ya̱ iní ve̱ꞌe. Te tú ní jáꞌa‑ya̱ túꞌun kɨ̱vɨ ni ɨɨn jíín‑yá, chi̱ máá‑ni Pedro jíín Jacobo, jíín Juan, jíín táa̱ náa̱ su̱chí sɨ́ꞌɨ́‑ún.
\v 52 Te kándeꞌe̱ ndivii ñáyɨvɨ te kándukuíꞌa̱ ini̱‑i. Te ni̱ kachi̱‑ya̱: Ma̱ ndéꞌe̱‑ro̱ jínáꞌan‑ró. Tú ní jíꞌi̱‑i, chi̱ kixí‑ni‑i, áchí‑ya̱.
\v 53 Te ni̱ ka̱sákátá‑i nuu̱‑yá, chi ni̱ kajini̱‑i ja̱ á ni̱ jiꞌi̱ su̱chí‑ún.
\v 54 Ko máá‑yá, ni̱ tɨɨn‑ya̱ ndáꞌa‑í. Te ni̱ kaꞌa̱n jaa‑ya̱: Súchi̱, nduko̱o, áchí‑ya̱.
\v 55 Yúan‑na te ni̱ nachaku̱‑i. Te ni̱ nduko̱o‑ni‑i. Te ni̱ táꞌú‑yá tiñu ja̱ ná kuáꞌa‑de staa̱ kée‑í.
\v 56 Te táa̱‑i náa̱‑i, ni̱ ka̱kee nuu̱‑dé kánde̱ꞌé‑de. Ko ni̱ táꞌú‑yá tiñu nuu̱‑dé ja̱ tú ni ɨɨn nuu̱ kachí‑de ja̱ súan ni̱ kuu.
\c 9
\s Ja̱ ní tájí Jesús uxi̱ uu̱‑de kájaꞌa̱n‑de
\p
\v 1 Te ni̱ na̱stútú‑yá ndɨ́ꞌuxí uu̱ cha̱a‑ún. Te ni̱ ja̱ꞌa‑ya̱ fuerza ini̱‑de ja̱ kúndéé‑de jíín táká tachi̱ kíni jíín já kuánchaa̱‑de ta̱ká kueꞌe̱.
\v 2 Te ni̱ tájí‑yá‑de kájaꞌa̱n‑de ja̱ ná káni‑de tu̱ꞌun ndasa koo ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu, te ná násáva̱ꞌa‑de ña̱yɨvɨ kákuꞌu̱.
\v 3 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ma̱ kúndiso kutɨ‑ro já kúu ichi, ni vara, ni ñunu, ni staa̱, ni xu̱ꞌún, ni ma̱ kúndiso‑ró úu̱ suꞌnu̱.
\v 4 Te na̱ni veꞌe kúu nú ni̱ kɨ̱vɨ‑ró, te kendo̱o‑ró yúan. Te yúan kenda‑ró kíꞌi̱n‑ro̱.
\v 5 Te nú ndé nuu̱ tú kákuni̱‑i kuatáꞌú‑i róó, te nú ni̱ kenda‑ró ñúu̱ yúan, te skóyo‑ró tɨ́kacha̱ iní jaꞌa̱‑ro̱. Te súan kani ndaa̱‑ro̱ túꞌun nuu̱‑í jínáꞌan‑i, áchí‑ya̱.
\v 6 Te ni̱ kenda‑de kájaꞌa̱n‑de, ni̱ ka̱jíkó ndúu̱‑de ta̱ká ñuu̱, ni̱ ka̱jani‑de tu̱ꞌun. Te ta̱ká lado ni̱ kana̱sáva̱ꞌa‑de ña̱yɨvɨ kákuꞌu̱.
\s Ja̱ ní kuñáá ini̱ Herodes
\p
\v 7 Te Herodes, cha̱a táꞌú tíñu, ni̱ jini tu̱ꞌun‑de ta̱ká tiñu ni̱ sáꞌa‑ya̱, te kúñáá ini̱‑de, chi̱ kákaꞌa̱n sava‑i: Juan, cha̱a ni̱ jiꞌi̱, ni̱ nachaku̱‑de.
\v 8 Te sava tuku‑i: Ni̱ ndenda Elías. Te sava‑ga̱ tuku‑i: Ɨɨn cha̱a ni̱ jani tu̱ꞌun Dios onde̱ sáá a ni̱ nachaku̱‑de. Achí‑i.
\v 9 Te ni̱ kachi̱ Herodes: Ni̱ janchaa̱‑ri̱ xini̱ Juan. Te ndé cha̱a kúu cha̱a yáꞌa núsáá, chi̱ jíni tu̱ꞌun‑ri̱ ja̱ sáꞌa‑de tiñu yáꞌa, áchí‑de. Te ni̱ kuni̱‑de nde̱ꞌé‑de nuu̱ Jesús.
\s Ja̱ ní skée‑yá uꞌu̱n mil ña̱yɨvɨ
\p
\v 10 Te ni̱ nchaa̱ cha̱a káskuáꞌa‑ún. Te ni̱ ka̱nakani‑de tu̱ꞌun nuu̱‑yá ta̱ká tiñu ni̱ ka̱sáꞌa‑de. Te ni̱ kiꞌin‑ya̱‑dé, te kuaꞌa̱n sɨ́ɨn‑ya̱ jíín‑de ɨɨn nuu̱ ñúꞌun téꞌé, ñúu̱ nání Betsaida.
\v 11 Te ni̱ kajini̱ ña̱yɨvɨ‑ún. Te ni̱ kandiki̱n‑i‑ya̱, kájaꞌa̱n‑i jíín‑yá. Te ni̱ jatáꞌú‑yá‑i, te ni̱ jani‑ya̱ túꞌun ndasa koo ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu. Te ni̱ nasáva̱ꞌa‑ya̱ táká ña̱yɨvɨ kákuꞌu̱.
\v 12 Te a kua̱ꞌini. Te ni̱ ncha̱koyo ndɨ́ꞌuxí uu̱‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Tájí‑ní ña̱yɨvɨ kuáꞌa̱ yáꞌa ná kíngoyo‑i ta̱ká ñuu̱ jíín táká rancho yani yáꞌa, te ndúkú‑i ndénu̱ ndo̱o‑i te niꞌi̱n‑í staa̱ kée‑í, chi̱ yáꞌa nuu̱ ñúꞌun téꞌé káꞌi̱in‑yó, áchí‑de.
\v 13 Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Kua̱ꞌa máá‑ró já ná kée‑í, áchí‑ya̱. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Tú na̱ún káñava̱ꞌa‑ná, chi̱ uꞌu̱n‑ni sta̱tilá jíín úu̱‑ni ti̱yáká. Te nú túu kikua̱an‑ná staa̱ kée táká ña̱yɨvɨ yáꞌa, te ma̱ kánda, áchí‑de.
\v 14 Chi̱ íó nátu̱ꞌun uꞌu̱n mil cha̱a. Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín cháa káskuáꞌa‑ún: Kaꞌa̱n jíín ñáyɨvɨ ná júngo̱o ɨɨn nuu ɨ́ɨn nuu‑í nátu̱ꞌun uu̱ xiko uxi̱, uu̱ xiko uxi̱ ja̱ ɨ́ɨn ɨɨn, áchí‑ya̱.
\v 15 Te súan ni̱ ka̱sáꞌa‑de, ni̱ ka̱súngo̱o ndɨꞌɨ‑de‑i.
\v 16 Te ni̱ kiꞌin‑ya̱ ndɨ́ꞌúꞌu̱n sta̱tilá jíín úu̱ ti̱yáká‑ún. Te ni̱ ndakoto‑ya̱ íchi ándɨ́vɨ́ te ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá jaꞌa̱ státilá. Te ni̱ sákuáchí‑yá sta̱tilá‑ún. Te ni̱ ja̱ꞌa‑ya̱ núu̱ cháa káskuáꞌa jíín‑yá ni̱ ka̱jani‑de nuu̱‑í.
\v 17 Te ndivii‑í ni̱ ka̱yee‑í. Te ni̱ kandaꞌa̱ chi̱i‑i. Te ni̱ ka̱nastútú‑de uxi̱ uu̱ ji̱ka staa̱ kua̱chí já ní ndendoso.
\s Tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n ndaa̱ Pedro
\p
\v 18 Te ɨɨn kɨvɨ̱ jikán taꞌu̱ máá ɨ́ɨn‑ni Jesús, chi̱ máá‑ni cha̱a káskuáꞌa‑ún káꞌi̱in‑de jíín‑yá. Te ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑yá‑de: Te ruu̱, na̱ cha̱a kúu‑ri̱, kákaꞌa̱n ña̱yɨvɨ, áchí‑ya̱.
\v 19 Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Juan, cha̱a skuánducha, kákaꞌa̱n‑i. Te sava‑i: Elías. Te sava‑ga̱‑i: Ɨɨn cha̱a ni̱ jani tu̱ꞌun Dios onde̱ anáꞌán, ni̱ nachaku̱‑de, áchí‑de.
\v 20 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Te róó, na̱ cha̱a kúu‑ri̱ kákaꞌa̱n máá‑ró, áchí‑ya̱. Yúan‑na te Simón Pedro, ni̱ kaꞌa̱n‑de: Máá‑ní kúu Cristo Se̱ꞌe Dios, áchí‑de.
\v 21 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá jíín‑de, te ni̱ táꞌú‑yá tiñu nuu̱‑dé ja̱ tú ni ɨɨn nuu̱ kachí‑de tu̱ꞌun yáꞌa.
\s Jíín kɨvɨ́ ní kaꞌa̱n Jesús ja̱ kúu̱‑ya̱
\p
\v 22 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Jínu ñúꞌún ndóꞌo xaa̱n máá Séꞌe cha̱a, te cha̱a ni̱ ka̱yii jíín táká sutu̱ ñáꞌnu jíín cháa káchaa tutu̱, ma̱ kuátúꞌún‑de‑ya̱, chi̱ kaꞌni‑dé‑ya̱. Te nuu̱ uní kɨvɨ̱ te nachaku̱‑ya̱. Achí‑ya̱.
\v 23 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín ndɨ́ꞌɨ‑de: Na̱ni cha̱a nú kuní‑de kii‑de yata̱‑rí, te ma̱ chíñúꞌún‑de máá‑de te ná kuándéé iní‑de jíín túndóꞌo kii sɨkɨ̱‑dé ta̱ká kɨvɨ̱, te ná kúndiki̱n‑de ruu̱ kii‑de.
\v 24 Chi cha̱a jítú iní‑de ka̱ku‑de chi̱i tu̱ndóꞌo kii sɨkɨ̱‑dé, naa‑dé. Te va̱sa ná kúu̱ ɨɨn cha̱a ja̱ sɨkɨ́ rúu̱, ko ka̱ku‑de.
\v 25 Chi na̱ún níꞌi̱n cháa, va̱sa ná kúndéé‑de niꞌi̱n‑dé nɨ́ɨ́ ñúyɨ́vɨ, te nú xnáa‑dé máá‑de, xí síjíta‑de añú‑de.
\v 26 Chi̱ nú ndé cha̱a kúka nuu̱ iní‑de nuu̱‑rí jíín núu̱ túꞌun káꞌa̱n‑ri̱, suni súan kuka nuu̱ iní máá Séꞌe cha̱a nuu̱ cháa‑ún kɨvɨ̱ ndíi‑ya̱. Te kɨvɨ̱‑ún ñáꞌnu koto luu‑ya̱ jíín Táa̱‑ya̱, te suni jíín táká ndajáꞌa̱ ndóo‑ya̱.
\v 27 Te ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, ja̱ íó sava cha̱a káꞌi̱in yáꞌa ja̱ má kúu̱ kutɨ‑dé onde̱ nú tú kuni̱‑de ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu. Achí‑ya̱.
\s Sɨkɨ̱ já túku ni̱ nduu‑ya̱
\p
\v 28 Yúan‑na te nátu̱ꞌun nuu̱ uná kɨvɨ̱ já ní kaꞌa̱n‑ya̱ túꞌun yáꞌa, te ni̱ jaka‑ya̱ Pedro, jíín Juan, jíín Jacobo, ni̱ kaa‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de ɨɨn yuku, kuákaka̱n taꞌu̱‑yá.
\v 29 Te nini jikán taꞌu̱‑yá, te nuu̱‑yá, tuku ni̱ nduu. Te saꞌma‑yá ní nduu kɨyi̱ xaa̱n. Te ni̱ ka̱nandii ncháa̱.
\v 30 Te yúan ni̱ kanda̱tu̱ꞌún úu̱ cha̱a jíín‑yá. Te cha̱a‑ún kákuu Moisés jíín Elías.
\v 31 Te kándii ncháa̱ cha̱a‑ún. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de tu̱ꞌun ja̱ á yani skíkuu‑ya̱ tíñu‑ya̱ te kuu̱‑ya̱ ñúu̱ Jerusalén.
\v 32 Te Pedro jíín cháa káꞌi̱in jíín‑de‑ún kájiꞌi̱ xaa̱n‑dé numa̱ꞌná te kákixi̱‑de. Te nuu̱ ní ka̱nataꞌu̱ núu̱‑dé, te ni̱ kajini̱‑de ja̱ ndíi ncháa̱ Jesús, jíín úu̱ cha̱a káꞌi̱in jíín‑yá‑ún.
\v 33 Te nuu̱ ní ka̱kuxio cha̱a‑ún nuu̱ Jesús, te ni̱ kaꞌa̱n Pedro jíín‑yá: Maestro, va̱ꞌa‑ga̱ ná kéndo̱o‑yó yáꞌa. Te ná sáꞌa‑ná uni̱ veꞌe kuii, ɨɨn kuu máá‑ní, ɨnga̱ kuu Moisés, te ɨnga̱ kuu Elías, áchí‑de. Te tú jiní‑de na̱ún tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑de.
\v 34 Te nini káꞌa̱n‑de, Te ni̱ chaa̱ ɨɨn viko̱ nu̱ꞌún ní jasu̱ nɨ́ɨ́ núu̱‑dé jínáꞌan‑de. Te ni̱ kayu̱ꞌú xaa̱n‑dé ja̱ ní kɨ̱vɨ koyo‑de chi̱i viko̱ nu̱ꞌún‑ún.
\v 35 Te chi̱i viko̱ nu̱ꞌún yúan, ni̱ kenda ɨɨn tu̱ꞌun ja̱ ní kaꞌa̱n: Ya̱ꞌá kúu Se̱ꞌe‑ri̱, ja̱ kúndáꞌú ini̱‑ri̱‑i, te kuni náꞌín‑ró túꞌun káꞌa̱n‑ya̱, áchí.
\v 36 Yúan‑na te ni̱ jukuiñi̱ tu̱ꞌun‑ún. Te máá ɨ́ɨn‑na̱ Jesús kándii̱‑ya̱ núu̱‑dé. Te máá‑de tú ní kákaꞌa̱n kutɨ‑dé. Te nɨ́ɨ́‑ni kɨvɨ̱‑ún tú ni ɨɨn nuu̱ ní kákachi̱‑de ja̱ súan ni̱ kajini̱‑de.
\s Sɨkɨ̱ súchí táꞌa̱n tachi̱ kíni
\p
\v 37 Te ɨnga̱ kɨvɨ̱ xía̱n‑ún, ni̱ ka̱nuu‑ya̱ yúku‑ún. Te ɨɨn ña̱yɨvɨ kuáꞌa̱, ni̱ kenda‑i ni̱ ka̱jataꞌa̱n‑i Jesús.
\v 38 Te nuu̱ ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún ni̱ kenda ɨɨn cha̱a ni̱ kana jaa‑de: Maestro, jikán taꞌu̱‑ná nuu̱‑ní ja̱ ndéꞌé‑ní se̱ꞌe‑ná, chi̱ máá ɨ́ɨn‑i ñáva̱ꞌa‑ná.
\v 39 Chi̱ ɨɨn tachi̱ kíni tɨ́ɨn‑ni‑i. Te sanaa‑ní te kána kóꞌó‑i sáꞌa, te jáꞌni yíꞌí‑ni‑i. Te sjáa‑ni tiꞌiñu̱ yuꞌu‑í. Te xaa̱n stují‑í. Te xaa̱n úꞌu̱ kénda.
\v 40 Te ni̱ kaꞌa̱n nda̱ꞌú‑ná jíín cháa káskuáꞌa jíín‑ní yáꞌa ja̱ ná kíñiꞌin‑de kiꞌi̱n. Te tú ní kákuu sáꞌa‑de, áchí‑de jíín Jesús.
\v 41 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús: Ña̱yɨvɨ xáa̱n níꞌin ini̱ kákuu‑ró já tú kákandíja‑ró. Na̱saa‑ga̱ kɨvɨ̱ kúnchaa̱‑ri̱ jíín‑ró te ndoꞌo‑ri̱ jíín‑ró. Kua̱ꞌa se̱ꞌe‑ró ná kíi‑i, áchí‑ya̱.
\v 42 Te nini ni̱ kandita‑i nuu̱‑yá, te tachi̱ kíni ni̱ stúncháa̱‑ni‑i. Te ni̱ jaꞌni yíꞌí xáa̱n‑ní‑i. Ko máá Jesús ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá nuu̱ tachí kíni‑ún. Te ni̱ nasáva̱ꞌa‑ya̱ súchí‑ún. Te ni̱ nakua̱ꞌa‑ya̱‑í nuu̱ táa̱‑i.
\s Jíín kɨvɨ́ ní kaꞌa̱n‑ya̱ já kúu̱‑ya̱
\p
\v 43 Te ndivii ñáyɨvɨ ní ka̱naa iní‑i kánde̱ꞌé‑i ndasa ñáꞌnu káa Dios. Te ni̱ ka̱kee nuu̱‑í kánde̱ꞌé‑i ta̱ká tiñu ni̱ sáꞌa Jesús. Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá:
\v 44 Chuꞌun tu̱ꞌun yáꞌa ini̱‑ro̱ jínáꞌan‑ró. Chi̱ máá Séꞌe cha̱a natu̱u‑ya̱ iní ndaꞌa cháa káꞌi̱o kua̱chi, áchí‑ya̱.
\v 45 Ko máá‑de, tú ní kájuku̱ꞌun ini̱‑de tu̱ꞌun yáꞌa. Chi ni̱ kaꞌa̱n sa̱ꞌí‑ya̱ túꞌun yáꞌa náva̱ꞌa ma̱ júku̱ꞌun ini̱‑de. Te ni̱ kayu̱ꞌú‑de kaka̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱ sɨkɨ́ túꞌun‑ún.
\s Ja̱ ní ka̱státáꞌan‑de ndé cha̱a kúñáꞌnu‑ga̱
\p
\v 46 Yúan‑na te ni̱ ka̱státáꞌan‑de nú ndé cha̱a kúñáꞌnu‑ga̱.
\v 47 Ko Jesús, ni̱ jini̱‑ya̱ já súan kájani ini̱‑de. Te ni̱ kiꞌin‑ya̱ ɨ́ɨn su̱chí lúlí. Te ni̱ jani‑ya̱‑í xiin‑yá.
\v 48 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Cha̱a ja̱ jíín sɨ́ꞌvɨ́‑rí játáꞌú‑de su̱chí yáꞌa, te ruu̱ játáꞌú‑de. Te cha̱a játáꞌú rúu̱, játáꞌú‑de i̱ꞌa̱ ni̱ tájí rúu̱ va̱i‑ri̱. Te cha̱a súchí‑ga̱ ma̱ꞌñú róó jínáꞌan‑ró, cha̱a‑ún
kúñáꞌnu‑de, áchí‑ya̱.
\v 49 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n Juan: Maestro, ni̱ kajini̱‑ná ɨɨn cha̱a ja̱ jíín sɨ́ꞌvɨ́‑ní kíñiꞌin‑de tachi̱ kíni kájaꞌa̱n, te ni̱ kajasu̱‑ná nuu̱‑dé, chi̱ tú ndikín‑de yóó, áchí‑de.
\v 50 Ko ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín‑de: Ma̱ kasú‑ro̱ núu̱‑dé jínáꞌan‑ró, chi cha̱a tú jíto uꞌu̱ yóó, jíín yóó ndújíín‑de.
\s Ña̱yɨvɨ ñúu̱ Samaria ni̱ ka̱skéꞌichi̱‑i‑ya̱
\p
\v 51 Te ni̱ kuyani jaa̱ kɨvɨ̱ nóꞌo̱n máá‑yá onde̱ andɨ́vɨ́. Te ni̱ chaa téyíí iní‑ya̱ já kíꞌi̱n‑ya̱ ñúu̱ Jerusalén.
\v 52 Te ni̱ tájí‑yá cha̱a kuaꞌa̱n jíín túꞌun káyo̱xnúú‑de nuu̱‑yá. Te cha̱a‑ún kájaꞌa̱n‑de. Te ni̱ kɨ̱vɨ‑de ɨɨn ñuu̱ Samaria náva̱ꞌa sátu̱ꞌa‑de te vásá jáa̱‑ya̱.
\v 53 Ko ña̱yɨvɨ yúan tú ní kájatáꞌú‑i‑ya̱, chi ni̱ kajini̱‑i ja̱ íchi ñúu̱ Jerusalén kiꞌi̱n‑ya̱ núú.
\v 54 Te Jacobo jíín Juan, cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ kajini̱‑de yu̱án. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Táta̱, á tú kuní‑ní ná táꞌú tíñu‑yó kíi ñuꞌu̱n ichi ándɨ́vɨ́ te ná xndɨ́ꞌɨ ña̱yɨvɨ yáꞌa, nátu̱ꞌun ni̱ sáꞌa Elías. Achí‑de.
\v 55 Yúan‑na te ni̱ jíó káva Jesús nuu̱‑dé. Te ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑yá jíín‑de: Tú kájini̱‑ro̱ ndasa káa ini̱‑ro̱,
\v 56 chi̱ máá Séꞌe cha̱a, tú va̱i‑ya̱ já xnáa‑yá añú ña̱yɨvɨ, chi̱ sua nama‑ya̱‑í, áchí‑ya̱. Te kájaꞌa̱n‑ya̱ ɨngá ñuu̱.
\s Uu̱ cha̱a ndúkú‑de kundiki̱n‑de‑ya̱
\p
\v 57 Te kájika‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱. Te ɨɨn cha̱a ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑yá ichi‑ún: Táta̱, kundiki̱n‑ná níí va̱sa ndé onde̱ kiꞌi̱n‑ní, áchí‑de.
\v 58 Te ni̱ kachi̱ Jesús jíín‑de: Ta̱ká ñu̱kuii, káꞌi̱o yau̱ kava káyi̱ꞌi‑tɨ̱, te suni tɨsaa̱ andɨ́vɨ́ káꞌi̱o taka̱‑tɨ̱. Ko máá Séꞌe cha̱a, tú nuu̱ kusú‑ya̱, áchí‑ya̱.
\v 59 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín ɨngá‑de: Kundiki̱n ruu̱ ná kíꞌo̱n, áchí‑ya̱. Te máá cháa‑ún ni̱ kachi̱‑de: Táta̱, kua̱ꞌa‑ní tu̱ꞌun ná kíchindu̱ji‑ná táa̱‑ná xnaꞌa̱n‑ga̱, áchí‑de.
\v 60 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín‑de: Skéndo̱o ta̱ká ndɨ̱yi‑ún ná chíndu̱ji táꞌan ndɨ̱yi jínáꞌan. Te róó kuáꞌán te kani‑ró túꞌun ta̱ká lado, ndasa koo ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu, áchí‑ya̱.
\v 61 Yúan‑na te suni ni̱ kaꞌa̱n ɨnga̱‑de: Táta̱, kundiki̱n‑ná níí, ko kua̱ꞌa‑ní tu̱ꞌun ná kíkaꞌa̱n‑ná xnaꞌa̱n‑ga̱ jíín já káꞌi̱o veꞌe‑ná, áchí‑de.
\v 62 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ɨɨn cha̱a nú jítu‑de jíín latú‑de, te ndéꞌé‑de ichi yatá‑dé, tú va̱ꞌa cha̱a kúu‑de ja̱ kɨ́vɨ‑de ini̱ ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu, áchí‑ya̱.
\c 10
\s Ja̱ ní tájí‑yá uni̱ xiko uxi̱‑de kuaꞌa̱n‑de
\p
\v 1 Yúan‑na te onde̱ ni̱ kuu ta̱ká tiñu yáꞌa, te máá Jítoꞌo̱‑yo̱ ní jani‑ya̱ uní xiko uxi̱‑ga̱‑de. Te cha̱a‑ún, ni̱ tájí‑yá uu̱ uu̱‑de káyoxnúú‑de nuu̱‑yá kuaꞌa̱n‑de ta̱ká ñuu̱ jíín lugar nuu̱ á jáni ini̱ máá‑yá ja̱ kíꞌi̱n‑ya̱.
\v 2 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Trigo taꞌnu̱, ja̱ndáa̱ kúu ja̱ kuáꞌa̱, ko cha̱a kaꞌnu̱ yaku̱‑ni‑de íó. Núsáá, te kaka̱n taꞌu̱‑ro̱ núu̱ máá Tatá xíin trigo, ná tájí‑yá cha̱a kaꞌnu̱ kikoyo‑de nuu̱ trigo‑ya̱.
\v 3 Kuáꞌán jínáꞌan‑ró. Ná kástu̱ꞌún‑rí nuu̱‑ro̱, chi̱ tájí‑rí róó kiꞌi̱n‑ro̱ nátu̱ꞌun lélú máꞌñú yíꞌɨ̱.
\v 4 Te ma̱ kúndiso‑ró bolsa, ni ñunu, ni ndija̱n‑ro̱. Te nú ndéja̱ ní ketáꞌan‑ró jíín íchi, te ma̱ ndátu̱ꞌún‑ró jíín.
\v 5 Te na̱ni veꞌe nú kɨ̱vɨ‑ró, te xnaꞌa̱n‑ga̱ kaꞌa̱n‑ro̱: Ná sándéé iní ve̱ꞌe yáꞌa, achi̱‑ro̱.
\v 6 Te nú ini̱ ve̱ꞌe yúan íó ɨɨn cha̱a va̱ꞌa ini̱, te tu̱ꞌun ndéé ní kaꞌa̱n‑ro̱‑ún ná jáa̱ sɨkɨ̱‑dé. Te nú tú kánchaa̱ ɨɨn cha̱a va̱ꞌa ini̱, te tu̱ꞌun ndéé‑ún najaa̱‑ni nuu̱‑ro̱.
\v 7 Te suni veꞌe yúan kendo̱o‑ró, te kee‑ro, koꞌo‑ró na̱ún kája̱ꞌa‑i nuu̱‑ro̱. Chi cha̱a sátiñu, niꞌi̱n‑dé kee‑dé. Ma̱ káka‑ró ndɨ́taꞌa̱n veꞌe.
\v 8 Te na̱ni ñuu̱ nú ni̱ kɨ̱vɨ koyo‑ró, te nú kuatáꞌú‑i róó, yúan te kaji‑ro jínáꞌan‑ró na̱ún kájani‑i nuu̱‑ro̱.
\v 9 Te nasáva̱ꞌa‑ró ñáyɨvɨ kákuꞌu̱ káxiu̱kú‑i ñuu̱ yúan. Te kachi̱‑ro̱ kúni‑i: Nuu̱‑ro̱ jínáꞌan‑ró, a yani koo ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu, achi̱‑ro̱.
\v 10 Ko na̱ni ñuu̱ nú ni̱ kɨ̱vɨ koyo‑ró, te nú tú ní kájatáꞌú‑i róó, te kenda koyo‑ró iní ichi‑í yúan, te kaꞌa̱n‑ro̱:
\v 11 Onde̱ tɨkacha̱ ñúꞌun íó ñuu̱‑ro̱ yáꞌa ni̱ tɨ̱ɨn ini̱ jaꞌa̱‑rí jínáꞌan‑ri̱, ná náskóyo‑ri̱ ja̱ kúu sɨkɨ̱ máá‑ró. Te kuni̱‑ro̱, ja̱ á yani koo ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu.
\v 12 Te káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, kɨvɨ̱‑ún te koo‑ga̱ tu̱káꞌnu ini̱ ya̱ núu̱ ñáyɨvɨ ñúu̱ Sodoma, vásá núu̱ ñúu̱‑ún.
\v 13 Naka̱ ndáꞌú kuu róó ñuu̱ Corazín, te naka̱ ndáꞌú kuu róó ñuu̱ Betsaida. Chi̱ nú ini̱ ñuu̱ Tiro jíín iní ñuu̱ Sidón ní sáꞌa‑ri̱ tiñu ñáꞌnu ja̱ ní sáꞌa‑ri̱ nuu̱ máá‑ró yáꞌa núú, te ɨnga̱ kɨvɨ̱ te a ni̱ ka̱nakani ini̱ ña̱yɨvɨ‑ún núú, te kuꞌun‑i saꞌma ndáí te kuꞌu‑í yaa̱ núu̱‑í núú.
\v 14 Núsáá te kɨvɨ̱ kíi juicio te koo‑ga̱ tu̱káꞌnu ini̱‑ya̱ núu̱ ñúu̱ Tiro jíín núu̱ ñúu̱ Sidón vásá núu̱ máá‑ró.
\v 15 Te róó, ñuu̱ Capernaum, a ni̱ kuñáꞌnu xaa̱n‑ro̱ jiní‑ro̱ náún, ko onde̱ infierno najinu̱‑ro̱.
\v 16 Cha̱a jíni so̱ꞌo tu̱ꞌun káꞌa̱n máá‑ró, nuu̱‑rí jíni so̱ꞌo‑de. Te cha̱a sájáꞌa̱ ini̱ nuu̱‑ro̱, nuu̱‑rí sájáꞌa̱ ini̱‑de. Te cha̱a sájáꞌa̱ ini̱ nuu̱‑rí, sájáꞌa̱ ini̱‑de nuu̱ Iꞌa̱ ni̱ tájí rúu̱ va̱i‑ri̱. Achí‑ya̱.
\v 17 Te ni̱ naja̱koyo uni̱ xiko uxi̱ cha̱a‑ún kákusɨɨ̱ iní‑de, te kákaꞌa̱n‑de: Táta̱, onde̱ tachi̱ kíni kájandatu̱ nuu̱‑ná ja̱ jíín sɨ́ꞌvɨ́‑ní vidáa̱, áchí‑de.
\v 18 Te Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ni̱ jini̱‑ri̱ nuu̱ Satanás ni̱ jungava ichi ándɨ́vɨ́, nátu̱ꞌun ɨɨn taja.
\v 19 Vina te kua̱ꞌa‑ri̱ fuerza nuu̱‑ro̱ náva̱ꞌa kuañu̱‑ro̱ sɨkɨ́ kóo̱ jíín sɨkɨ́ kúrsiuku̱, jíín sɨkɨ́ táká fuerza máá já jíto uꞌu̱ yóó. Te tú na̱ún sáꞌa kutɨ jíín‑ró.
\v 20 Ko ma̱ kúsɨɨ̱ iní‑ro̱ jíín tíñu yáꞌa ja̱ kájandatu̱ tachi̱ núu̱‑ro̱, chi̱ sua ná kúsɨɨ̱ iní‑ro̱ já á káyo̱so sɨ́ꞌvɨ́‑ró ondé andɨ́vɨ́. Achí‑ya̱.
\v 21 Te suni hora‑ún ni̱ kusɨɨ̱ iní Jesús, onde̱ jíín Espíritu Santo, te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Ná kútaꞌu̱‑ná nuu̱‑ní Táa̱, Jitoꞌo̱ andɨ́vɨ́ jíín ñúyɨvɨ kúu máá‑ní, ja̱ ní jasu̱‑ní ta̱ká tu̱ꞌun yáꞌa nuu̱ cháa ndíchí jíín núu̱ cháa kájuku̱ꞌun ini̱. Te ni̱ stáꞌa̱n ndiji̱n‑ní nuu̱ cháa súchí iní jínáꞌan‑de. Chi̱ súan ni̱ jataꞌa̱n ini̱‑ní Táa̱.
\v 22 Ta̱ká ndatíñu ni̱ ja̱ꞌa Táa̱‑ri̱ ini̱ ndaꞌa‑rí. Te tú ni ɨɨn jiní nuu̱ máá Séꞌe, chi̱ máni máá Táa̱ jiní‑ya̱. Ni tú jiní ni ɨɨn nuu̱ máá Táa̱, chi̱ máá Séꞌe jiní, jíín na̱ni cha̱a ja̱ kuní máá Séꞌe te stáꞌa̱n ndiji̱n‑ya̱ núu̱‑dé. Achí‑ya̱.
\v 23 Te sɨ́ɨn ni̱ jíó káva máá Jesús nuu̱ cháa káskuáꞌa jíín‑yá. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Xáán ndatu̱ cha̱a kuni̱ tiñu ja̱ ní kajini̱ máá‑ró.
\v 24 Chi̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró ja̱ kuáꞌa̱ cháa kájani tu̱ꞌun Dios jíín cháa kákuu rey, ni̱ kakuni̱‑de nde̱ꞌé‑de nuu̱ já kánde̱ꞌé máá‑ró, ko tú ní kájini̱‑de, te kuni so̱ꞌo‑de ja̱ ní kájini so̱ꞌo‑ró kuní‑de núú, ko tú ní kájini so̱ꞌo‑de, áchí‑ya̱.
\s Cha̱a va̱ꞌa ñuu̱ Samaria
\p
\v 25 Te yúan kánchaa̱ ɨɨn maestro ley, te ni̱ ndukuiñi̱‑de chi̱ koto nchaa̱‑de‑ya̱ kuní‑de: Maestro, na̱ún sáꞌa‑ná náva̱ꞌa niꞌi̱n táꞌu̱‑ná kuchaku̱‑ná nɨ́ɨ́ káni, áchí‑de.
\v 26 Te ni̱ kaꞌa̱n máá Jesús jíín‑de: Ndasa yóso núu̱ tutú ley. Ndasa káꞌa̱n káꞌu‑ró. Achí‑ya̱.
\v 27 Te máá cháa‑ún ni̱ kaꞌa̱n‑de: Kumani̱‑ro̱ jíín máá Tatá‑ro̱ Dios onde̱ jíín iní jíín añú‑ro̱ jíín nɨ́ɨ́ fuerza‑ro̱ jíín nɨ́ɨ́ núu̱ jiní tuní‑ro̱, te kundáꞌú ini̱‑ro̱ táꞌan‑ró nátu̱ꞌun kúndáꞌú ini̱‑ro̱ máá‑ró,
áchí‑de.
\v 28 Te ni̱ kachi̱ Jesús jíín‑de: Va̱ꞌa ni̱ kaꞌa̱n‑ro̱. Sáꞌa súan, te niꞌi̱n táꞌu̱‑ro̱ kúchaku̱‑ro̱ núsáá, áchí‑ya̱.
\v 29 Ko máá cháa‑ún, kuní‑de ja̱ kée ndaa̱‑de jíín túꞌun káꞌa̱n‑de, te ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑de Jesús: Te ndéja̱ kúu táꞌan‑ná, áchí‑de.
\v 30 Te máá Jesús ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Ɨɨn cha̱a ni̱ kenda‑de ñuu̱ Jerusalén. Te ni̱ kuun‑de kuaꞌa̱n‑de ñuu̱ Jericó. Te ichi‑ún ni̱ kenda ñakui̱ꞌná núu̱‑dé, te ni̱ ka̱janchaa̱ ndatíñu‑de, te ni̱ ka̱stují‑dé. Te ni̱ kee kájaꞌa̱n, ni̱ ndo̱o cha̱a‑ún kátúu‑dé. Te a yani kuu̱‑de núú.
\v 31 Te ni̱ kuu ja̱ íchi‑ún ni̱ kuun ɨɨn sutu̱ va̱i‑de. Te ni̱ jini̱‑de nuu̱ cháa‑ún. Te ni̱ sío‑ni‑de kuaꞌa̱n‑de.
\v 32 Suni súan ɨɨn cha̱a levita, ni̱ kuyani‑de lugar yúan. Te ni̱ jini̱‑de nuu̱ cháa‑ún. Te ni̱ sío‑ni‑de kuaꞌa̱n‑de.
\v 33 Ko ɨɨn cha̱a ñuu̱ Samaria, jíka‑de kuaꞌa̱n‑de ichi‑ún, ni̱ kuyani‑de nuu̱ kátúu cháa‑ún. Te ni̱ jini̱‑de. Te ni̱ kundáꞌú ini̱‑de cha̱a‑ún.
\v 34 Te ni̱ jaa̱‑de. Te ni̱ chuꞌun‑de aceite jíín alcohol nuu̱ ní tuji̱ cháa‑ún. Te ni̱ juꞌni̱‑de nuu̱. Te ni̱ skáa‑de cha̱a‑ún sɨkɨ̱ caballo‑de. Te kuaꞌa̱n‑de jíín‑de onde̱ mesón. Te ni̱ jito‑de cha̱a.
\v 35 Te ɨnga̱ kɨvɨ̱ xía̱n‑ún ni̱ kenda‑de kuaꞌa̱n‑de. Te ni̱ tava‑dé uu̱ peso ni̱ ja̱ꞌa‑de nuu̱ cháa xíin mesón. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de: Koto‑ní‑de. Jíín táká‑ga̱ ja̱ kanú‑ní jíín‑de, te nuu̱ ncháa̱‑ná, te nachunáa‑ná nuu̱‑ní, áchí‑de.
\v 36 Núsáá te ja̱ uní táꞌa̱n cha̱a‑ún, te ndé ɨɨn‑de ni̱ kuu táꞌan cha̱a ni̱ kenda ñákui̱ꞌná nuu̱‑ún, jáni ini̱‑ro̱, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\v 37 Te ni̱ kaꞌa̱n máá cháa‑ún: Cha̱a ni̱ kundáꞌú ini̱‑de‑ún, áchí‑de. Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín‑de: Kuáꞌán núsáá, te suni súan sáꞌa máá‑ró, áchí‑ya̱.
\s Ja̱ ní jaa̱‑ya̱ núu̱ María jíín Marta
\p
\v 38 Te jíka‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ íchi. Te ni̱ kɨ̱vɨ‑ya̱ ɨ́ɨn ñuu̱. Te ɨɨn ñasɨ́ꞌɨ́, nání‑ña Marta, ni̱ kana‑ña xiní‑yá ni̱ kɨ̱vɨ‑ya̱ iní ve̱ꞌe‑ña.
\v 39 Te ñaꞌan yáꞌa, íó ɨɨn kuꞌu̱‑ña nání María. Te María‑ún, ni̱ jungo̱o‑ña núu̱ jáꞌa̱ Jesús, jíni náꞌín‑ña túꞌun káꞌa̱n‑ya̱.
\v 40 Ko Marta kútéñu‑ña já tɨnɨ́ tiñu sáꞌa‑ña. Te ni̱ jaa̱‑ña núu̱‑yá, te ni̱ kachi̱‑ña: Táta̱, tú ndéꞌé‑ní ja̱ kúꞌu̱‑ná ni̱ xndóo‑i náá játíñu máá ɨ́ɨn‑ná. Núsáá te kaꞌa̱n‑ní jíín‑i ná chíndéé táꞌan‑i
jíín‑ná. Achí‑ña.
\v 41 Ko ni̱ kaꞌa̱n Jesús: Marta, Marta, xaa̱n jítú iní‑ro̱ sátiñu‑ró, te ja̱ kuáꞌa̱ tíñu sáꞌa‑ró, te ni̱ ndukuíꞌa̱ ini̱‑ro̱ jíín.
\v 42 Ko íó ɨɨn‑ni tiñu kánúú xáa̱n. Te María, ni̱ naka̱ji‑i tiñu kánúú‑ún. Te ni ɨɨn, ma̱ kúu kuanchaa̱ nuu̱‑í. Achí‑ya̱.
\c 11
\s Ja̱ jikán taꞌu̱‑yo̱ jíín Padre Nuestro
\p
\v 1 Te ni̱ kuu ja̱ jikán taꞌu̱‑yá kánchaa̱‑ya̱ ɨ́ɨn lugar. Te nuu̱ ní ndɨꞌɨ ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱, te ɨɨn cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Táta̱, stáꞌa̱n‑ní nuu̱‑ná ndasa kaka̱n taꞌu̱‑ná jínáꞌan‑ná, nátu̱ꞌun ni̱ stáꞌa̱n Juan nuu̱ cháa káskuáꞌa jíín‑de, áchí‑de.
\v 2 Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Nú kájika̱n taꞌu̱‑ro̱, te sua kaꞌa̱n‑ro̱: Táa̱ máá‑ná ja̱ kánchaa̱‑ní onde̱ andɨ́vɨ́, ná nákana jaa‑ná níí jíín sɨ́ꞌvɨ́‑ní. Te ná kóo ñuu̱ nuu̱ táꞌú‑ní tiñu. Te ná kóo ta̱ká tiñu játaꞌa̱n ini̱ máá‑ní, nátu̱ꞌun íó ini̱ andɨ́vɨ́ suni súan ná kóo ini̱ ñu̱yɨ́vɨ yáꞌa.
\v 3 Staa̱ káyee‑ná ta̱ká kɨvɨ̱ kuáꞌa‑ní nuu̱‑ná vina.
\v 4 Te sáꞌa‑ní tu̱káꞌnu ini̱‑ní nuu̱ táká kua̱chi‑ná, chi̱ suni máá‑ná kásáꞌa‑ná tu̱káꞌnu ini̱‑ná nuu̱ ñáyɨvɨ kásáꞌa‑i falta nuu̱‑ná. Te ma̱ skɨ́vɨ‑ní náá koto nchaa̱‑i náá chi̱ sua nama‑ní náá nuu̱ kíni nuu̱ kuíꞌa̱. Achí‑ya̱.
\v 5 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ga̱‑ya̱ jíín‑de: Ndé róó íó ɨɨn amigo‑ro̱ te nú kiꞌi̱n‑ro̱ núu̱‑dé sava ñúú te kachi̱‑ro̱ kúni‑de: Amigo, kua̱ꞌa núu uni̱ staa̱ núu̱‑rí,
\v 6 chi̱ ɨɨn amigo‑ri̱ ni̱ chaa̱‑de veꞌe‑ri̱ ja̱ jíka‑de viaje. Te tú na̱ún kuáꞌa‑ri̱ nuu̱‑dé kee‑dé. Achi̱‑ro̱.
\v 7 Te cha̱a kándee ichi iní ve̱ꞌe kaꞌa̱n‑de: Ma̱ stáꞌa̱n‑ro̱ rúu̱, chi̱ a ndasú yuxéꞌé‑rí, te se̱ꞌe‑ri̱ kákixi̱‑i jíín‑rí. Te ma̱ kúu nduko̱o‑ri̱ te kua̱ꞌa‑ri̱ nuu̱‑ro̱. Achi̱‑de.
\v 8 Káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, va̱sa ma̱ ndúko̱o‑de kua̱ꞌa‑de nuu̱‑ro̱ já kúu‑de amigo‑ro̱, ko ja̱ xáa̱n stáꞌa̱n‑ro̱‑dé te yu̱án ndúko̱o‑de te kua̱ꞌa‑de ta̱ká ja̱ jínu ñúꞌún‑ró.
\v 9 Te káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ro̱ jínáꞌan‑ró: Kaka̱n, te kua̱ꞌa‑ya̱ núu̱‑ro̱. Ndúkú, te niꞌi̱n‑ro̱. Kaꞌa̱n, te ná núña veꞌe kɨ̱vɨ‑ró.
\v 10 Chi cha̱a jikán, te kíi nuu̱‑dé. Te cha̱a ndúkú, te níꞌi̱n‑dé. Te cha̱a káꞌa̱n, te núña veꞌe kɨ̱vɨ‑de.
\v 11 Te ndé ɨɨn róó ɨɨn táa̱ ini̱ ve̱ꞌe kúu‑ró. Te nú se̱ꞌe‑ró jikán‑i staa̱ núu̱‑ro̱, te kua̱ꞌa‑ró ɨ́ɨn yuu̱ núu̱‑í náún. Xí nú jikán‑i ɨɨn ti̱yáká, te lugar ja̱ kuáꞌa‑ró tíyáká, te kua̱ꞌa‑ró ɨ́ɨn koo̱ nuu̱‑í náún.
\v 12 Xí nú jikán‑i ɨɨn ndɨvɨ̱ núu̱‑ro̱, te kua̱ꞌa‑ró ɨ́ɨn kúrsiuku̱ nuu̱‑í náún.
\v 13 Te nú róó va̱sa cha̱a ñáá kákuu‑ró, te kájini̱‑ro̱ kuáꞌa‑ró ndátíñu va̱ꞌa nuu̱ séꞌe‑ró, naga̱ ni̱ kuu máá Táa̱‑ro̱ Iꞌa̱ kánchaa̱ andɨ́vɨ́ já má kuáꞌa‑ya̱ Espíritu Santo nuu̱ cháa jikán núsáá. Achí‑ya̱.
\s Sɨkɨ̱ túꞌun Beelzebú kákaꞌa̱n‑i jíín‑yá
\p
\v 14 Te kíñiꞌin‑ya̱ ɨ́ɨn tachi̱ ñíꞌín. Te nuu̱ ní kenda tachi̱‑ún kuaꞌa̱n, te cha̱a ñíꞌín‑ún ni̱ nakaꞌa̱n‑de. Te ta̱ká ña̱yɨvɨ káꞌi̱in yúan ni̱ ka̱kee nuu̱‑í kánde̱ꞌé‑i.
\v 15 Ko sava ña̱yɨvɨ‑ún ni̱ kakaꞌa̱n‑i: Jíín Beelzebú, cha̱a kúñáꞌnu nuu̱ táká tachi̱, kíñiꞌin‑de tachi̱ kájaꞌa̱n, áchí‑i.
\v 16 Te sava‑ga̱‑i kájito nchaa̱‑i‑ya̱. Te ni̱ kajika̱n‑i ɨɨn tuni̱ ichi ándɨ́vɨ́ núu̱‑yá.
\v 17 Ko máá Jesús ni̱ jini̱‑ya̱ já súan kájani ini̱‑i. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑i: Te nú ɨɨn ñuu̱ sásɨ́ɨn máá, te kánakua̱táꞌan máá, te ñuu̱ yúan ma̱ kúni̱ꞌin. Te nú ɨɨn veꞌe sásɨ́ɨn máá te kánakua̱táꞌan máá, te veꞌe yúan ma̱ kúni̱ꞌin.
\v 18 Te nú Satanás suni sásɨ́ɨn máá, ndasa kuni̱ꞌin ñuu̱ nuu̱ táꞌú tíñu máá núsáá. Chi̱ kákaꞌa̱n máá‑ró ja̱ jíín Beelzebú kíñiꞌin‑ri̱ tachi̱‑ún kájaꞌa̱n.
\v 19 Te nú ndújíín Beelzebú jíín‑rí ja̱ kíñiꞌin‑ri̱ tachi̱ kíni. Núsáá te se̱ꞌe‑ró, ndé jíín kákiñiꞌin máá‑i tachi̱‑ún. Ja̱ yúán máá‑i, ná nákuxndíi‑i sɨkɨ̱‑ro̱.
\v 20 Ko nú jíín xiní ndáꞌa Dios kíñiꞌin‑ri̱ tachi̱ kíni kájaꞌa̱n, ja̱ndáa̱ kúu ja̱ núu̱‑ro̱ ní chaa̱ ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu núsáá.
\v 21 Nú ɨɨn cha̱a kándáján, te jíín machete ndíto‑de yujéꞌé‑de, yúan‑na te káꞌi̱in va̱ꞌa ta̱ká ndatíñu‑de.
\v 22 Ko nú jaa̱ ɨnga̱ cha̱a ni̱ꞌin‑ga̱ vásá máá‑de, yúan‑na te kundéé cháa‑ún jíín‑de, te kuanchaa̱ ndɨꞌɨ‑ni machete‑de nuu̱‑dé ja̱ ndíto‑de jíín. Te kiñiꞌin ndɨꞌɨ ndatíñu‑de.
\v 23 Nú ndé cha̱a tú ndújíín‑de jíín‑rí, núsáá te jíto uꞌu̱‑de ruu̱. Te cha̱a tú nástútú jíín‑rí, jachá‑de.
\v 24 Nú ni̱ kenda ɨɨn tachi̱ kíni ini̱ ɨɨn cha̱a te jíka kuu nuu̱ ñúꞌun téꞌé, ndúkú núu̱ júngo̱o te tú níꞌi̱n, yúan‑na te kaꞌa̱n: Ná nóꞌo̱n‑ri̱ veꞌe nuu̱ ní kenda‑ri̱, achi̱.
\v 25 Te nú ni̱ nchaa̱ te jiní ja̱ véꞌe luu kúu, chi ni̱ ndundoo,
\v 26 yúan‑na te kiꞌi̱n tachi̱‑ún, te kuaka táꞌan jíín usiá‑ga̱ tachi̱ ñáá‑ga̱ káa vásá máá. Te kɨ̱vɨ koyo, te kuxiu̱kú yúan. Núsáá te víꞌí‑gá táꞌa̱n cha̱a yúan onde̱ sandɨ̱ꞌɨ́‑na̱ vásá já xnáñúú núú, áchí‑ya̱.
\v 27 Te ni̱ kuu ja̱ káꞌa̱n‑ya̱ túꞌun yáꞌa. Te ɨɨn ñaꞌan kándee ma̱ꞌñú ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún, ni̱ kana jaa‑ña xiní‑yá: Xáán ndatu̱ ñaꞌan ní skáku níí, te ni̱ skáxin‑ña níí, áchí‑ña.
\v 28 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Sua ndatu̱‑ga̱ kúu ña̱yɨvɨ kájini so̱ꞌo tu̱ꞌun Dios, te káchuꞌun ini̱‑i, áchí‑ya̱.
\s Ja̱ kájika̱n‑i ɨɨn tuni̱
\p
\v 29 Te ni̱ kataka̱ ña̱yɨvɨ núu̱‑yá, te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Ña̱yɨvɨ ñáá yáꞌa, kájika̱n‑i tuni̱, ko ma̱ kuáꞌa‑ri̱ nuu̱‑í, chi̱ tuni̱ Jonás kúu ja̱ kíi nuu̱‑í.
\v 30 Chi̱ nátu̱ꞌun Jonás, ni̱ kuu‑de ɨɨn tuni̱ nuu̱ cháa ñuu̱ Nínive, suni súan máá Séꞌe cha̱a kuu‑ya̱ ɨ́ɨn tuni̱ nuu̱ ñáyɨvɨ yáꞌa jínáꞌan‑i.
\v 31 Te reina onde̱ ichi sur, nachaku̱‑ña jíín ñáyɨvɨ yáꞌa kɨvɨ̱ kíi juicio. Te naku̱xndíi‑ña sɨkɨ́‑í. Chi̱ onde̱ jíká xáa̱n ní kii‑ña ní jini so̱ꞌo‑ña túꞌun ndíchí ní kaꞌa̱n Salomón. Te vina víꞌí‑gá kúñáꞌnu Iꞌa̱ kándii̱ yáꞌa vásá Salomón.
\v 32 Ta̱ká cha̱a ñuu̱ Nínive nachaku̱‑de jíín ñáyɨvɨ yáꞌa kɨvɨ̱ kíi juicio, te naku̱xndíi‑de sɨkɨ̱‑í. Chi̱ máá‑de ni̱ ka̱nakani ini̱‑de kɨvɨ̱ ní jani Jonás tu̱ꞌun nuu̱‑dé. Te vina víꞌí‑gá kúñáꞌnu Iꞌa̱ kándii̱ yáꞌa
vásá Jonás.
\s Tu̱ꞌun yitɨ
\p
\v 33 Tú ni ɨɨn cha̱a, nú ni̱ chiꞌi‑de ñuꞌu̱n xini̱ yítɨ, te chisa̱ꞌí‑de yitɨ‑ún chi̱i nu̱ndóó. Chi̱ sua kani‑de nuu̱ candelero, náva̱ꞌa ná kuní ña̱yɨvɨ kɨ́vɨ koyo ini̱ ve̱ꞌe, nuu̱ máá luz.
\v 34 Lámpara yikɨ kúñu kúu nduchi‑yo. Te nú nduchi‑ro íó va̱ꞌa, nɨ́ɨ́‑ni yikɨ kúñu‑ró ndíi ncháa̱. Ko nú nduchi‑ro káñáá, te nɨ́ɨ́‑ni yikɨ kúñu‑ró kándee ñu̱ñáa.
\v 35 Koto ñúkúún‑ró máá‑ró núsáá, chi̱ luz kándee ini̱‑ro̱ sanaa te ñuꞌu̱n tu̱ún kúu.
\v 36 Nú nɨ́ɨ́ yíkɨ kúñu‑ró ndíi ncháa̱, ni tú íó ɨɨn tíꞌli̱ nuu̱ túún, nɨ́ɨ́ nándii ncháa̱ núsáá, nátu̱ꞌun ɨɨn lámpara ja̱ xúꞌún kayú. Achí‑ya̱.
\s Ja̱ ní kana jíín‑yá nuu̱ cháa fariseo
\p
\v 37 Te nini káꞌa̱n‑ya̱, te ni̱ kaꞌa̱n nda̱ꞌú‑ni ɨɨn cha̱a fariseo jíín‑yá ja̱ kée‑yá staa̱ jíín‑de. Te ni̱ kɨ̱vɨ Jesús ini̱ ve̱ꞌe cha̱a‑ún. Te ni̱ jungo̱o‑ya̱ kée‑yá staa̱ jíín‑de.
\v 38 Te cha̱a‑ún, ni̱ jini̱‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ naa iní‑de ndéꞌé‑de ja̱ tú ní nándáꞌá‑yá te yée‑yá staa̱.
\v 39 Te máá Jítoꞌo̱‑yo̱ ní kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ja̱ndáa̱ kúu, chi̱ róó, cha̱a fariseo, kánakacha‑ró íchi yatá tɨ́ndoꞌo̱ jíín íchi yatá kóꞌo̱. Ko ichi iní‑ro̱, chi ni̱ ka̱chítú ndɨ́ɨ‑ro jíín túꞌun kuíꞌná jíín túꞌun ñáá.
\v 40 Cha̱a káñáá jínáꞌan‑ró. Iꞌa̱ ni̱ sáꞌa ichi yatá, á tú suni ní sáꞌa‑ya̱ íchi iní.
\v 41 Ko ta̱ká ja̱ kéndo̱o sobra nuu̱‑ro̱, te kája̱ꞌa‑ró kúu caridad, te kájani ini̱‑ro̱ já táká tiñu kásáꞌa‑ró íó ndoo ja̱ súan.
\v 42 Naka̱ ndáꞌú kuu róó cha̱a fariseo, chi̱ kája̱ꞌa‑ró ɨ́ɨn sɨkɨ̱ uxí ita̱ mi̱nú jíín ruda jíín táká yua̱, nuu̱ Dios, te tú kásáꞌa kutɨ‑ro tíñu ndaa̱, ni tú mani̱‑ro̱ jíín‑yá. Ní kásáꞌa‑ró ndéndúú tiñu yáꞌa te ma̱ xndóo‑ró ɨngá tiñu‑ún núú.
\v 43 Naka̱ ndáꞌú kuu róó cha̱a fariseo, chi̱ xaa̱n kákuni̱‑ro̱ silla onde̱ xini̱ mesa ini̱ ve̱ꞌe sinagoga. Te kaꞌa̱n sa̱ꞌán ña̱yɨvɨ jíín‑ró núyáꞌu kákuni̱‑ro̱.
\v 44 Naka̱ ndáꞌú kuu róó cha̱a káchaa tutu̱ jíín cháa fariseo, chi cha̱a uu̱ xini̱ kákuu‑ró. Nátu̱ꞌun veꞌe añú ja̱ tú ndiji̱n kándee, súan káꞌi̱o‑ró, te cha̱a kájika kuu, tú jiní‑de ja̱ jañú‑de sɨkɨ̱, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\v 45 Te ɨɨn cha̱a kúu maestro ley, ni̱ kaꞌa̱n‑de: Maestro, nuu̱ ní kaꞌa̱n‑ní tu̱ꞌun yáꞌa, suni ni̱ kaꞌa̱n‑ní sɨkɨ̱ máá‑ná jínáꞌan‑ná, áchí‑de jíín‑yá.
\v 46 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Naka̱ ndáꞌú kuu róó cha̱a maestro ley jínáꞌan‑ró, chi̱ káchaa‑ró carga ve̱e sɨkɨ̱ táká cha̱a ja̱ tú kákuu kundiso‑de. Ko máá‑ró, ni tú kákéꞌé‑ró carga‑ún va̱sté jíín ɨ́ɨn ndaꞌa lúlí‑ró.
\v 47 Naka̱ ndáꞌú kuu róó jínáꞌan‑ró. Chi̱ kásáꞌa‑ró véꞌe añú cha̱a ni̱ ka̱jani tu̱ꞌun Dios. Te ni̱ ka̱jaꞌni táa̱‑ro̱‑dé jínáꞌan‑de.
\v 48 Súan kúu ja̱ kákaꞌa̱n ndaa̱‑ro̱ já kájataꞌa̱n ini̱‑ro̱ tíñu ni̱ ka̱sáꞌa táa̱‑ro̱. Chi ja̱ndáa̱ kúu ja̱ ní ka̱jaꞌni‑dé cha̱a‑ún. Te máá‑ró, ni̱ ka̱sáꞌa‑ró véꞌe añú ndɨ̱yi‑ún.
\v 49 Ja̱ yúán súni ni̱ kaꞌa̱n Dios ɨɨn tu̱ꞌun ndíchí: Tájí‑rí cha̱a kani tu̱ꞌun‑ri̱ jíín cháa apóstol kiꞌi̱n nuu̱‑í jínáꞌan‑i. Te sava‑de kaꞌni‑í te sava‑ga̱‑de chindiki̱n‑i, áchí Dios,
\v 50 náva̱ꞌa sɨkɨ̱ ñáyɨvɨ yáꞌa ná kóo kua̱chi cuenta ja̱ ní jatɨ nɨñi̱ táká cha̱a ni̱ ka̱jani tu̱ꞌun‑ri̱ onde̱ kɨvɨ̱ ní jungo̱o ñu̱yɨ́vɨ,
\v 51 onde̱ nɨñi̱ Abel, te onde̱ nɨñi̱ Zacarías, cha̱a ni̱ jiꞌi̱ sava ma̱ꞌñú altar jíín véꞌe ii̱. Súan káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, ja̱ sɨkɨ́ ñáyɨvɨ yáꞌa kuu kua̱chi‑ún.
\v 52 Naka̱ ndáꞌú kuu róó maestro ley, chi ni̱ ka̱janchaa̱‑ro̱ ndákáa kɨ̱vɨ‑i ini̱ tu̱ꞌun ndíchí núú, te ni̱ kajasu̱‑ro̱ núu̱ cháa kákuni̱ skuáꞌa. Ko ni máá‑ró suni tú ní káskuáꞌa‑ró, áchí‑ya̱.
\v 53 Te nini káꞌa̱n‑ya̱ túꞌun yáꞌa, te cha̱a káchaa tutu̱ jíín cháa fariseo, ni̱ katau̱ xaa̱n‑dé nuu̱‑yá. Te ni̱ ka̱státáꞌan‑de jíín‑yá ja̱ ná káꞌa̱n‑ga̱‑ya̱ kuáꞌa túꞌun.
\v 54 Chi̱ kájito yuꞌu‑dé‑ya̱, ja̱ sánaa te niꞌi̱n‑dé yaku̱ tu̱ꞌun káꞌa̱n‑ya̱, náva̱ꞌa kaka̱n‑de kua̱chi sɨkɨ̱‑yá.
\c 12
\s Cuenta yujan íá cháa fariseo
\p
\v 1 Nini súan kúu, te ni̱ ka̱kutútú kuáꞌa̱ xáa̱n ñáyɨvɨ, ja̱ kájañu̱ táꞌan‑i. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá: Koto va̱ꞌa‑ró máá‑ró núu̱ yújan íá cháa fariseo, chi yu̱án kúu tu̱ꞌun yóso yúꞌu.
\v 2 Chi̱ tú ni ɨɨn na̱ún yíndiꞌu̱ ja̱ má kénda ndiji̱n. Ni tú ni ɨɨn ja̱ yísa̱ꞌí ja̱ má kuní‑yo̱ núu̱.
\v 3 Núsáá, ta̱ká tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑ro̱ ñúñáa, onde̱ nuu̱ íó ndiji̱n ná kúni so̱ꞌo‑i. Te tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n ya̱á‑ro̱ ní ka̱jini so̱ꞌo‑i káꞌi̱in‑i ini̱ ve̱ꞌe, te onde̱ xini̱ véꞌe ná kóo jaa tu̱ꞌun.
\s Ndéja̱ yúꞌú‑yo̱ kóto‑yó
\p
\v 4 Ko amigo, káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró jínáꞌan‑ró: Ma̱ yúꞌú‑ro̱ kóto‑ró ñáyɨvɨ jáꞌni yíkɨ kúñu‑yó, chi̱ nú ni̱ ndɨꞌɨ ni̱ ka̱jaꞌni‑í, te tuká ɨnga̱ na̱ún kúu sáꞌa‑ga̱‑i.
\v 5 Ko ná stáꞌa̱n‑ri̱ nuu̱‑ro̱ ndé ja̱ yúꞌú‑ro̱ kóto‑ró. Ió ɨɨn ja̱ nú a ni̱ jaꞌni‑í róó te íó poder yu̱án chíndee róó nuu̱ infierno. Yu̱án yúꞌú‑ro̱ kóto‑ró núsáá. Yu̱án kástu̱ꞌún‑rí nuu̱‑ro̱.
\v 6 Tú kúya̱ꞌu uꞌu̱n tɨsaa̱ ja̱ úu̱ xu̱ꞌún náún. Te tú ni ɨɨn‑tɨ̱ náa iní Dios.
\v 7 Chi̱ a ni̱ kaꞌu‑ya̱ ondé ta̱ká ixi xiní‑ro̱. Núsáá te ma̱ yúꞌú‑ro̱ jínáꞌan‑ró, chi̱ kánúú‑ga̱‑ro̱ vásá kuáꞌa̱ tɨ́saa̱.
\v 8 Te káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró: Nú ndé cha̱a kani ndaa̱‑de tu̱ꞌun‑ri̱ nuu̱ ñáyɨvɨ, suni súan máá Séꞌe cha̱a nakani ndaa̱‑ya̱ túꞌun‑de nuu̱ ndájáꞌa̱ Dios.
\v 9 Ko nú ndé cha̱a skéꞌichi̱‑de ruu̱ nuu̱ ñáyɨvɨ, suni súan skéꞌichi̱‑ri̱‑de nuu̱ táká ndajáꞌa̱ Dios.
\v 10 Te nú ndé cha̱a kaꞌa̱n ndɨva̱ꞌa‑de sɨkɨ̱ máá Séꞌe cha̱a, koo tu̱káꞌnu ini̱‑ya̱ núu̱‑dé. Ko nú ndé cha̱a kaꞌa̱n ndɨva̱ꞌa‑de sɨkɨ̱ Espíritu Santo, ma̱ kóo tu̱káꞌnu ini̱ nuu̱‑dé.
\v 11 Te nú ni̱ kaja̱ncha̱ka‑i róó ini̱ ve̱ꞌe sinagoga nuu̱ cháa kákuñáꞌnu jíín núu̱ cháa táꞌú tíñu, ma̱ nákani xaa̱n iní‑ro̱ ndasa xndíó káni‑ró túꞌun, xí ndasa kaꞌa̱n‑ro̱.
\v 12 Chi̱ máá Espíritu Santo stáꞌa̱n‑ya̱ núu̱‑ro̱ ndasa kanúú túꞌun kaꞌa̱n‑ro̱ hora‑ún, áchí‑ya̱.
\s Sɨkɨ̱ já kútóó iní
\p
\v 13 Yúan‑na te ɨɨn cha̱a kándee‑de nuu̱ ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún, ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Maestro, kaꞌa̱n‑ní jíín ñaní‑ná ná káꞌncha̱ sava‑de taꞌu̱‑ná jíín‑ná, áchí‑de.
\v 14 Ko máá‑yá ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Utale̱, ndéja̱ ní jani ruu̱ ja̱ kúu‑ri̱ cha̱a sándaa̱ xí cháa kaꞌncha̱ sava taꞌu̱ já kúu róó jínáꞌan‑ró. Achí‑ya̱.
\v 15 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Koto va̱ꞌa‑ró máá‑ró, te ma̱ kútóó iní‑ro̱, chi va̱sa kuaꞌa̱ xáa̱n ndátíñu ñáva̱ꞌa ɨɨn cha̱a, ko nasu̱ já jíín yúán te kuchaku̱ jíñúꞌún‑de, áchí‑ya̱.
\v 16 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ ɨ́ɨn tu̱ꞌun yátá jíín‑i: Ni̱ i̱o ɨɨn cha̱a kúká. Te ni̱ ndea̱ xaa̱n nuní‑dé.
\v 17 Te cha̱a‑ún, nákani ini̱‑de: Ndasa sáꞌa‑ri̱, chi̱ tuká núña yaka̱‑ri̱ nataan‑gá‑ri̱ nɨñi‑rí, áchí‑de.
\v 18 Te ni̱ kachi̱‑de: Sua ná sáꞌa‑ri̱. Ná kanú‑ri̱ yaka̱‑ri̱. Te nakani‑ri̱ ja̱ káꞌnu‑ga̱. Te yúan nataan ndɨ́ꞌɨ‑ri̱ nɨñi‑rí jíín táká‑ga̱ ndatíñu‑ri̱.
\v 19 Yúan‑na te kachi̱‑ri̱ jíín iní jíín añú‑ri̱: Vina te kuaꞌa̱ xáa̱n ndátíñu ñáva̱ꞌa‑ró já kánda kuaꞌa̱ kuiá. Ná ndéta̱tú‑ro̱ te kaji‑ro kóꞌo‑ró, te ná kúsɨɨ̱ iní‑ro̱ núsáá, áchí‑de jíín máá‑de.
\v 20 Ko ni̱ kachi̱ Dios jíín‑de: Cha̱a ñáá kúu‑ró. Akuáa vína te kuu̱‑ro̱. Te ndatíñu ni̱ sátu̱ꞌa‑ró‑ún, ndé cha̱a kuu. Achi̱ Dios.
\v 21 Súan íó sɨkɨ̱ cháa ja̱ sákúká‑de máá‑de, ko tú kúká‑de nuu̱ Dios.
\s Ma̱ nákani ini̱‑yo̱ sɨkɨ́ já kúchaku̱‑yo̱
\p
\v 22 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá: Núsáá te káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, ma̱ nákani ini̱‑ro̱ sɨkɨ́ já kúchaku̱‑ro̱, nú ndasa kee‑ro, ni sɨkɨ̱ yíkɨ kúñu‑ró, nú ndasa kundii kuna̱má‑ro̱.
\v 23 Á tú kánúú‑gá vida‑ro̱ vásá já kée‑ro, te yikɨ kúñu‑ró vásá sáꞌma‑ro náún.
\v 24 Nde̱ꞌé‑ró tɨ́ka̱ká, tú jítu‑tɨ̱, ni tú nástútú‑tɨ́, ni tú náchiva̱ꞌa‑tɨ̱ iní yaka̱‑tɨ̱, chi̱ máá Dios skée‑yá‑tɨ̱. Á tú kánúú‑ga̱‑ro̱ vásá kɨ́tɨ‑ún.
\v 25 Ko ndé róó ja̱ súan nákani ini̱‑ro̱ te á kuu chísó‑ga̱‑ro̱ máá‑ró ɨ́ɨn yíkɨ́.
\v 26 Te nú ma̱ kúu sáꞌa‑ró va̱sté ɨ́ɨn tiñu lúlí‑ga̱ súan, te naja̱ kánakani ini̱‑ro̱ jíín sáva‑ga̱‑ún núsáá.
\v 27 Nde̱ꞌé ndasa kájaꞌnu ita̱ yuku. Tú sátiñu, ni tú táú. Ko káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró ja̱ rey Salomón kɨvɨ̱ ní kuñáꞌnu xaa̱n‑dé ni tú ní kúu kuꞌun‑de saꞌma súan nátu̱ꞌun ita̱‑ún.
\v 28 Te Dios, nú súan skúna̱má‑ya̱ itá yuku‑ún ja̱ íó vina te yuchaa̱n kayu̱ nuu̱ ñúꞌu̱n, naga̱ ni̱ kuu ja̱ má skúna̱má‑ya̱ róó. Te naja̱ tú kákandíja va̱ꞌa‑ró.
\v 29 Te ma̱ kuítú iní‑ro̱ ndasa kee‑ro, xí ndása koꞌo‑ró ni ma̱ nákani xaa̱n iní‑ro̱ núsáá.
\v 30 Chi ta̱ká ndatíñu yáꞌa kájítú iní ña̱yɨvɨ ñúyɨ́vɨ jíín. Ko máá Táa̱‑ro̱ a jiní‑ya̱ já kánandɨꞌɨ‑ró táká ndatíñu yáꞌa.
\v 31 Ko kuítú iní‑ro̱ kɨ́vɨ‑ró iní ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu. Yúan‑na te kua̱ꞌa‑ga̱‑ya̱ táká ndatíñu‑ún nuu̱‑ro̱.
\v 32 Ma̱ yúꞌú‑ro̱ jínáꞌan‑ró, chi va̱sa tɨkuꞌni̱ lúlí kákuu‑ró, ko máá Táa̱‑ro̱ ándɨ́vɨ́, a ni̱ kusɨɨ̱ iní‑ya̱ já núu̱‑ro̱ kuáꞌa‑ya̱ ñúu̱ nuu̱ táꞌú‑yá tiñu.
\v 33 Xi̱kó táká ndatíñu‑ró, te sáꞌa‑ró caridad. Ndúkú‑ró bolsa ja̱ má kútúꞌú kuátíñu‑ró. Te suni taan‑ro yají‑ro̱ ondé andɨ́vɨ́ nuu̱ tú naa. Chi̱ yúan ma̱ kúu kɨ̱vɨ ñakui̱ꞌná, ni ma̱ kúu chaa ti̱kixin te stɨ́vɨ́‑tɨ́.
\v 34 Chi nuu̱ kándee yaji̱‑ro̱, yúan kúu nuu̱ kuítú iní‑ro̱ jíín.
\v 35 Kuꞌni̱ ni̱ꞌin chi̱i‑ró jínáꞌan‑ró, te lámpara máá‑ró, ná kóo tu̱ꞌa‑ni ñuꞌu̱n ini̱.
\s Ja̱ ní káinda̱tu mozo jitoꞌo̱‑i
\p
\v 36 Te máá‑ró jínáꞌan‑ró ná kóo tu̱ꞌa‑ró nátu̱ꞌun mozo káinda̱tu‑i jitoꞌo̱‑i ja̱ ncháa̱‑de kuaꞌa̱n‑de viko tándaꞌa, náva̱ꞌa nú ni̱ nchaa̱‑de te kaꞌa̱n‑de, te kuña‑ni‑i veꞌe jínáꞌan‑i.
\v 37 Xáán ndatu̱ kuu mozo‑ún te nú ni̱ nchaa̱ jitoꞌo̱‑i nuu̱‑í, te jiní‑de ja̱ kándi̱to‑i. Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró ja̱ kúꞌni̱‑de chi̱i‑de, te nuu̱ mesa súngo̱o‑de mozo‑de te kani‑de koꞌo̱‑í jínáꞌan‑i.
\v 38 Te va̱sa ná cháa̱‑de ñúú, xí va̱sa ná ncháa̱‑de ja̱ꞌa ñu̱u, te nú suni súan kuní‑de sáꞌa mozo‑ún ja̱ kándi̱to‑i, ndatu̱ xaa̱n kéndo̱o mozo‑ún jínáꞌan‑i.
\v 39 Ko ná júku̱ꞌun ini̱‑ro̱ túꞌun yáꞌa. Táa̱ ini̱ ve̱ꞌe, nú ní jiní‑de na̱ hora kúu ja̱ kíi ñakui̱ꞌná te kundito‑de núú, te ma̱ kuáꞌa‑de tu̱ꞌun sákuíꞌná véꞌe‑de núú.
\v 40 Te róó suni súan koo tu̱ꞌa‑ró, chi̱ máá kɨvɨ́ já tú na̱ún kájani ini̱‑ro̱, te nchaa̱‑ni máá Séꞌe cha̱a, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\v 41 Yúan‑na te Pedro, ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱: Táta̱, máá‑ni nuu̱ náá jínáꞌan‑ná káꞌa̱n‑ní tu̱ꞌun yáꞌa náún, xí súni káꞌa̱n‑ní nuu̱ táká‑ga̱ cha̱a yáꞌa, áchí‑de.
\v 42 Te ni̱ kaꞌa̱n máá Jítoꞌo̱‑yo̱: Ndéja̱ kúu ɨɨn mozo ndito xini̱ já skíkuu va̱ꞌa, chi̱ máá jítoꞌo̱, kani‑de mozo‑ún ná kóto‑i se̱ꞌe‑de náva̱ꞌa skée‑í su̱chí‑ún máá hora ja̱ xíin tíñu.
\v 43 Xáán ndatu̱ kuu mozo‑ún, te nú ni̱ nchaa̱ jitoꞌo̱‑i te naniꞌi̱n‑dé‑i sáꞌa‑i súan.
\v 44 Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱, ja̱ káni‑de mozo‑ún ja̱ kóto‑i ta̱ká ndatíñu‑de.
\v 45 Ko nú mozo‑ún jáni ini̱‑i: Kúkuéé‑ga̱ te nchaa̱ jitoꞌo̱‑ri̱, achi̱ máá‑i. Te kejáꞌá‑i stují‑í mozo máá‑i jíín ñáꞌan kájatíñu nuu̱‑í. Te kee‑í te koꞌo‑i, te naji̱ni‑i.
\v 46 Te mozo‑ún, nú ni̱ nchaa̱ jitoꞌo̱‑i kɨvɨ̱ já tú ndátu‑i jíín hora ja̱ tú jiní‑i, te xndóꞌo‑de‑i, te kiñiꞌin‑de‑i onde̱ jíín cháa tú káskíkuu va̱ꞌa.
\v 47 Chi̱ nú ndé mozo a jiní‑i tiñu ndasa játaꞌa̱n ini̱ jitoꞌo̱‑i, te nú tú ní sátu̱ꞌa‑i, ni tú ní skíkuu‑i tiñu kuní máá‑de, ndoꞌo xaa̱n‑í yunu xíi.
\v 48 Ko nú ndé mozo tú jiní‑i tiñu ndasa játaꞌa̱n ini̱ jitoꞌo̱‑i, te nú sáꞌa‑i tiñu ñáá ja̱ xndóꞌo‑de‑i núú, yúan‑na te yaku̱‑ni yunu xíi ndoꞌo‑i. Chi̱ nú kua̱ꞌa‑ya̱ kuáꞌa̱ ndátíñu nuu̱ ɨ́ɨn cha̱a, te nandaka̱n kuaꞌa̱‑yá nuu̱‑dé. Te suni súan nú kuaꞌa̱ ndátíñu kátatu̱‑i ɨɨn cha̱a, víꞌí‑gá nandaka̱n‑i nuu̱‑dé.
\s Sɨkɨ̱ túꞌun sásɨ́ɨn máá jínáꞌan
\p
\v 49 Ni̱ kii‑ri̱ ja̱ chíndee‑ri̱ ñuꞌu̱n ini̱ ñu̱yɨ́vɨ yáꞌa. Te xaa̱n kuní‑ri̱ ja̱ ná kóo.
\v 50 Te íó ɨɨn tu̱ndóꞌo ja̱ kuánducha‑rí jíín, ko xaa̱n ndukuíꞌa̱ ini̱‑ri̱ onde̱ ná skíkuu‑ri̱.
\v 51 Kájani ini̱‑ro̱ já ní chaa̱‑ri̱ ja̱ kóo náꞌín‑ni ini̱ ñu̱yɨ́vɨ náún. Káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró ja̱ ná túu, chi̱ sua ndonda sɨkɨ̱ táꞌan.
\v 52 Chi̱ ɨɨn‑ni veꞌe koo uꞌu̱n ña̱yɨvɨ, te sásɨ́ɨn máá jínáꞌan. Uni̱ ndonda sɨkɨ̱ úu̱, te uu̱ ndonda sɨkɨ̱ uní.
\v 53 Chi̱ ndonda sɨkɨ̱ táꞌan, táa̱ sɨkɨ̱ séꞌe‑de, te se̱ꞌe sɨkɨ̱ táa̱‑i. Náa̱ sɨkɨ̱ sésɨ́ꞌɨ́‑ña, te se̱sɨ́ꞌɨ́ sɨkɨ̱ náa̱‑i. Náchi̱só sɨkɨ̱ séja̱nú‑ña, te seja̱nú sɨkɨ́ náchi̱só‑i. Achí‑ya̱.
\s Sɨkɨ̱ tuní skuáꞌa‑yó
\p
\v 54 Te suni ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún: Nú ni̱ kajini̱‑ro̱ nána viko̱ íchi nú kée ndika̱ndii, te kákaꞌa̱n‑ro̱: Kuun sau̱, áchí‑ro̱, te kúu súan.
\v 55 Te nú ni̱ nana nuu tachi̱, te kákaꞌa̱n‑ro̱: Nandii, áchí‑ro̱, te súan kúu.
\v 56 Cha̱a uu̱ xini̱ kákuu‑ró. A kájini̱‑ro̱ na̱ún kuní kaꞌa̱n tuni̱ ini̱ ñu̱yɨ́vɨ jíín ándɨ́vɨ́, te naja̱ tú kánakuni̱‑ro̱ kɨvɨ́ yáꞌa núsáá.
\v 57 Te naja̱ tú kátava máá‑ró cuenta ndé ja̱ kúu tiñu va̱ꞌa núsáá.
\v 58 Ko nú kuaꞌa̱n‑ro̱ núu̱ juez jíín cháa jíto uꞌu̱ róó, te yachi̱ ná ndátu̱ꞌún váꞌa‑ró jíín‑de nini káꞌi̱in‑ró íchi jíín‑de. Chi̱ nú túu, te kua̱ꞌa‑de róó nuu̱ juez, te juez kua̱ꞌa‑de róó nuu̱ policía, te policía chindee‑de róó veka̱a.
\v 59 Te káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, ja̱ má kénda kutɨ‑ro yúan onde̱ nú tú chunáa‑ro táká centavo, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\c 13
\s Kánúú nákani ini̱‑yo̱
\p
\v 1 Te suni kɨvɨ̱‑ún káꞌi̱in yaku̱ cha̱a jíín‑yá yúan. Te ni̱ ka̱jani‑de tu̱ꞌun nuu̱‑yá ndasa ni̱ kataꞌa̱n cha̱a ñuu̱ Galilea. Chi̱ Pilato, ni̱ sáká núu‑de nɨñi̱ cháa‑ún jíín nɨñí kɨ́tɨ já kásoko̱‑í nuu̱ Dios.
\v 2 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús: Cha̱a ñuu̱ Galilea yúan, ja̱ súan kándoꞌo‑de tu̱ndóꞌo‑ún, te á ni̱ i̱o xaa̱n kuáchi‑de vásá táká‑ga̱ cha̱a ñuu̱ Galilea, kájani ini̱‑ro̱ náún.
\v 3 Ná kástu̱ꞌún‑rí nuu̱‑ro̱ já túu, chi̱ suni súan naa‑ro jínáꞌan‑ró nú tú nakani ini̱‑ro̱.
\v 4 Te suni xiaꞌu̱n uni̱ cha̱a ja̱ sɨkɨ́ máá‑de ni̱ ndua̱ torre ñuu̱ Siloé te ni̱ kajiꞌi̱‑de, á ni̱ ka̱sáꞌa‑de kua̱chi xaa̱n‑gá vásá táká‑ga̱ cha̱a káxiu̱kú ñúu̱ Jerusalén, kájani ini̱‑ro̱ náún.
\v 5 Ná kástu̱ꞌún‑rí nuu̱‑ro̱ já túu. Chi̱ suni súan naa‑ro jínáꞌan‑ró nú tú nakani ini̱‑ro̱. Achí‑ya̱.
\s Tu̱ꞌun mérkexe̱
\p
\v 6 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ túꞌun yátá yáꞌa: Ɨɨn cha̱a ñáva̱ꞌa‑de ɨɨn mérkexe̱ ja̱ ní nachuꞌun‑de ma̱ꞌñú itú uva‑de. Te ni̱ jaa̱‑de ndúkú‑de ndeꞌe̱ xiní. Te tú ní níꞌi̱n kútɨ‑dé.
\v 7 Te ni̱ kachi̱‑de jíín mozo ndíto itu̱ uva‑ún: Vina te a íó uni̱ kuia̱ kíndúkú‑rí ndeꞌe̱ xiní mérkexe̱ yáꞌa, te tú níꞌi̱n kútɨ‑rí. Xɨtɨ ná kíꞌi̱n. Naja̱ kándii̱ satéñu nuu̱ ñúꞌun yáꞌa. Achí‑de.
\v 8 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n máá mozo: Táta̱, skéndo̱o‑ní, ná kúndii̱ va̱sté ɨngá kuia̱ yáꞌa, onde̱ ná sáyúchí‑ná jaꞌa̱ te chuꞌun‑ná ja̱ꞌan te nándéó.
\v 9 Te nú ni̱ ja̱ꞌa ndeꞌe̱, te íó va̱ꞌa. Te nú túu, te vásá xɨ́tɨ‑ní áchí‑i. Achí‑ya̱.
\s Tu̱ꞌun ñaꞌan jíka tɨ́ꞌɨ́
\p
\v 10 Te ɨɨn kɨvɨ̱ ndéta̱tú ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun ini̱ ɨɨn veꞌe sinagoga.
\v 11 Te ni̱ kenda ɨɨn ñaꞌan táꞌa̱n‑ña ɨ́ɨn tachi̱ kíni ja̱ ní kuu xiaꞌu̱n uni̱ kuia̱ kúꞌu̱‑ña. Te ni̱ ka̱í‑ña, jíka tɨ́ꞌɨ́‑ña, chi̱ tú kúu kutɨ ndúko̱o tuun‑ña.
\v 12 Te ni̱ jini̱ Jesús nuu̱‑ñá. Te ni̱ kana‑ya̱ xiní‑ñá. Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑ña: Nána̱, vina te a ni̱ nduva̱ꞌa‑ní ja̱ kúꞌu̱‑ní, áchí‑ya̱.
\v 13 Te ni̱ chaa‑ya̱ ndáꞌa‑yá sɨkɨ̱‑ñá. Te ni̱ ndúko̱o tuun‑ni‑ña, te ni̱ na̱kana jaa‑ña Dios.
\v 14 Te cha̱a kúñáꞌnu ini̱ ve̱ꞌe sinagoga, ni̱ kiti̱ ini̱‑de nuu̱ Jesús ja̱ ní nasáva̱ꞌa‑ya̱‑ñá kɨvɨ̱ ndéta̱tú. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún: Iñu̱ kɨvɨ̱ íó sátiñu‑ró, te kɨvɨ̱‑ún cha̱koyo‑ró kúu tana̱‑ro̱. Ko kɨvɨ̱ ndéta̱tú yáꞌa, chi ma̱ kúu, áchí‑de.
\v 15 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n máá Jítoꞌo̱‑yo̱ jíín‑de; Cha̱a uu̱ xini̱ kákuu‑ró. Ja̱ kúu kɨvɨ̱ ndéta̱tú te tú kándájí‑ró xndɨkɨ̱‑ro̱ xí burro‑ró núu̱ káyee‑tɨ́‑ún, te tú káskóꞌo‑ró‑tɨ́ nducha náún.
\v 16 Te se̱sɨ́ꞌɨ́ Abraham yáꞌa, núꞌni̱‑ña xiáꞌu̱n uni̱ kuia̱ ni̱ sáꞌa kuiꞌna̱. Te tú íó va̱ꞌa ndájí‑rí‑ña kɨvɨ́ ndéta̱tú náún, áchi‑ya̱.
\v 17 Te súan ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ túꞌun yáꞌa. Te ni̱ ka̱kuka nuu̱ táká cha̱a kájito uꞌu̱‑ya̱‑ún. Ko ta̱ká ña̱yɨvɨ, ni̱ ka̱kusɨɨ̱ iní‑i jíín táká tiñu ñáꞌnu ni̱ sáꞌa‑ya̱.
\s Tu̱ꞌun ndɨkɨn yuá mostaza
\p
\v 18 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Ndasa kuní koo ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu. Te na̱ jíín skétáꞌan‑ri̱.
\v 19 Kúu nátu̱ꞌun ndɨkɨn yuá mostaza ja̱ ní kiꞌin ɨɨn cha̱a te ni̱ chaa‑de nuu̱ itú‑de. Te ni̱ jaꞌnu. Te ni̱ kuu ɨɨn yunu káꞌnu. Te tɨsaa̱ andɨ́vɨ́ ni̱ ka̱sáꞌa‑tɨ̱ taká‑tɨ̱ chíi ndaꞌa‑ún. Achí‑ya̱.
\s Tu̱ꞌun yátá yújan íá
\p
\v 20 Te ni̱ kaꞌa̱n tuku‑ya̱: Na̱ún tu̱ꞌun yátá skétáꞌan‑ri̱ jíín ñúu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu.
\v 21 Kúu nátu̱ꞌun yujan íá já ní kiꞌin ɨɨn ñaꞌan. Te ni̱ chisa̱ꞌí‑ña chíi uni̱ ti̱yii yúchi onde̱ ni̱ ndɨꞌɨ ni̱ kuu íá ní sáꞌa. Achí‑ya̱.
\s Sɨkɨ̱ íchi yúxéꞌé túu̱
\p
\v 22 Te nini kuaꞌa̱n‑ya̱ íchi ñúu̱ Jerusalén, te ni̱ jika kuu‑ya̱ táká ñuu̱ jíín táká rancho, ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun.
\v 23 Te ni̱ kaꞌa̱n ɨɨn cha̱a jíín‑yá: Táta̱, yaku̱‑ni cha̱a ka̱ku‑de náún, áchí‑de. Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de:
\v 24 Ndúkú ndéé téyíí‑ró kɨ́vɨ koyo‑ró íchi yúxéꞌé túu̱, chi̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró ja̱ kuáꞌa̱ ñáyɨvɨ ndúkú ndéé‑i kɨ́vɨ‑i, ko ma̱ kúu kɨ̱vɨ koyo‑i.
\v 25 Chi̱ táa̱ ini̱ ve̱ꞌe, ndukuiñi̱‑de, te kasu̱‑de yuxéꞌé. Te ichi yatá véꞌe kuiñi‑ró. Te skáján‑ró vitú yúxéꞌé te kaꞌa̱n‑ro̱: Táta̱, táta̱, kuña‑ní veꞌe, ná kɨ́vɨ koyo‑ná, achi̱‑ro̱. Te kachi̱‑de kuni‑ró: Aa̱, tú jiní‑ri̱ ná ñuu̱ va̱ikoyo‑ró, achi̱‑de.
\v 26 Yúan‑na te kejáꞌá‑ró káꞌa̱n‑ro̱ jíín‑de: Ni̱ ka̱yee‑ná staa̱ jíín‑ní, te ini̱ ya̱ꞌya ñuu̱‑ná ni̱ stáꞌa̱n‑ní tu̱ꞌun nuu̱‑ná, achi̱‑ro̱.
\v 27 Te máá‑de kachi̱‑de kuni‑ró: Achí‑ri̱ jíín‑ró ja̱ tú jiní‑ri̱ róó ndé ñuu̱ va̱ikoyo‑ró. Kuxio jínáꞌan‑ró chi ña̱yɨvɨ kásáꞌa tiñu ñáá kákuu‑ró. Achi̱‑de.
\v 28 Te yúan ndeꞌe̱‑ro̱, te nakaji‑ro ñíi yúꞌu‑ro kuíñi‑ró. Te kuni̱‑ro̱ núu̱ Abraham jíín núu̱ Isaac jíín núu̱ Jacob jíín núu̱ táká‑ga̱ cha̱a ni̱ ka̱jani tu̱ꞌun Dios kuiñi‑de ini̱ ve̱ꞌe Dios. Te róó kuxio‑ró sásɨ́ɨn‑ya̱ róó.
\v 29 Te kikoyo‑i ichi núu̱ kána ndika̱ndii jíín íchi núu̱ kée ndika̱ndii, ichi norte jíín íchi sur, te jungo̱o‑i ini̱ ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu.
\v 30 Kuni so̱ꞌo va̱ꞌa‑ró: Sava cha̱a sandɨ̱ꞌɨ́‑na̱, ndunúú‑de. Te sava cha̱a kúnúú, nduu‑de sandɨ̱ꞌɨ́‑na̱. Achí‑ya̱.
\s Tu̱ꞌun Herodes
\p
\v 31 Te kɨvɨ̱‑ún ni̱ ja̱koyo yaku̱ táꞌan cha̱a fariseo, te káꞌa̱n‑de jíín‑yá: Kuxio‑ní yáꞌa te kenda‑ní kiꞌi̱n‑ní, chi cha̱a Herodes kaꞌni‑dé níí kuní‑de, áchí‑de.
\v 32 Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Kuáꞌán, te kastu̱ꞌún‑ró núu̱ máá ñúkuii jia̱n: Vina chi̱ kíñiꞌin‑ri̱ tachi̱ kíni kájaꞌa̱n. Te sáꞌa‑ri̱ tana̱ vína jíín yúchaa̱n. Te onde̱ nuu̱ uní kɨvɨ̱ te síjínu‑ri̱ tiñu‑ri̱.
\v 33 Ko kánúú xáa̱n já vína jíín yúchaa̱n jíín ísá te kaka‑ri̱ kiꞌi̱n‑ri̱, chi ma̱ kúu ja̱ ɨ́ɨn cha̱a jáni tu̱ꞌun kenda‑de yata̱ ñúu̱ Jerusalén, te kuu̱‑de. Achi̱‑ro̱.
\s Sɨkɨ̱ já ní kukuíꞌa̱ ini̱‑ya̱ jíín ñúu̱ Jerusalén
\p
\v 34 Jerusalén, Jerusalén, ni̱ ka̱jaꞌni‑ro cháa kájani tu̱ꞌun Dios, te ni̱ kaja̱ꞌa‑ró yúu̱ xiní cháa ni̱ tájí‑yá va̱i nuu̱‑ro̱. Ió kuaꞌa̱ vuelta ni̱ kuni̱‑ri̱ nastútú‑rí se̱ꞌe‑ró, nátu̱ꞌun chukí ja̱ nástútú‑tɨ́ tɨrɨ̱ɨ‑tɨ̱ chíi ndiji̱n‑tɨ́, ko tú ní kákuni̱‑ro̱.
\v 35 Vina te kéndo̱o víchí véꞌe‑ró núsáá. Ko káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró já má kuní kutɨ‑gá‑ro̱ núu̱‑rí jínáꞌan‑ró onde̱ jaa̱ ɨɨn kɨvɨ̱ káꞌa̱n‑ro̱: Ná nákana jaa‑yó‑yá chi̱ ndíso‑ya̱ tíñu máá Tatá Dios, achi̱‑ro̱. Achí‑ya̱.
\c 14
\s Ja̱ ní nasáva̱ꞌa‑ya̱ ɨ́ɨn cha̱a kúꞌu̱ kɨvɨ̱ ndéta̱tú
\p
\v 1 Te ɨɨn kɨvɨ̱ ndéta̱tú ni̱ kɨ̱vɨ‑ya̱ iní ve̱ꞌe ɨɨn cha̱a kúñáꞌnu nuu cháa fariseo jínáꞌan‑de ja̱ kée‑yá staa̱ jíín‑de. Te kájito yuꞌu‑dé‑ya̱.
\v 2 Te ni̱ kenda ɨɨn cha̱a kúꞌu̱‑de kueꞌe̱ kuiñi, kándii̱‑de nuu̱‑yá.
\v 3 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín cháa kákuu maestro ley jíín cháa fariseo: Á kuu sáꞌa‑ri̱ tana̱ kɨvɨ́ ndéta̱tú xí túu, áchí‑ya̱.
\v 4 Ko máá‑de, tú ní kákaꞌa̱n kutɨ‑dé. Yúan‑na te ni̱ kiꞌin‑ya̱ cháa ñúꞌun kuiñi‑ún. Te ni̱ nasáva̱ꞌa‑ya̱‑dé. Te ni̱ natájí‑yá‑de kua̱noꞌon‑dé.
\v 5 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑ún: Te nú burro máá‑ró xí xndɨkɨ̱‑ro̱ júngava‑tɨ̱ iní ɨɨn sókó, te tú natava‑ro‑tɨ́ va̱sa kɨvɨ̱ ndéta̱tú kúu náún. Achí‑ya̱.
\v 6 Te tú ní kákuu xndíó káni‑de ni ɨɨn tu̱ꞌun nuu̱‑yá ja̱ súan ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de.
\s Sɨkɨ̱ ñáyɨvɨ sáñáꞌnu‑i máá‑i
\p
\v 7 Te ni̱ jini̱‑ya̱ já kándúkú‑de jungo̱o jíñúꞌún‑de silla xini̱ mesa. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ ɨ́ɨn tu̱ꞌun yátá jíín cháa ni̱ kataka̱ yúan.
\v 8 Nú ni̱ kana ɨɨn cha̱a xini̱‑ro̱ já kíꞌi̱n‑ro̱ ɨ́ɨn viko tándaꞌa, te ma̱ júngo̱o jíñúꞌún‑ró silla xini̱ mesa. Chi̱ nú súan, sanaa te a ni̱ kana‑de xini̱ ɨ́ɨn cha̱a kúñáꞌnu‑ga̱ vásá róó.
\v 9 Te chaa̱ cha̱a ni̱ kana xini̱‑ro̱‑ún jíín‑de. Te kaꞌa̱n‑de jíín‑ró: Kuxio, ná kúnchaa̱ cha̱a yáꞌa jia̱n. Yúan‑na te kúka nuu̱‑ro̱ kíꞌi̱n‑ro̱ ondé sandɨ̱ꞌɨ́‑na̱ kunchaa̱‑ro̱.
\v 10 Ko nú ni̱ kana ɨɨn cha̱a xini̱‑ro̱, kuáꞌán te jungo̱o‑ró ondé sandɨ̱ꞌɨ́‑na̱. Chi̱ nú jaa̱ cha̱a ni̱ kana róó yúan te kachi̱‑de kuni‑ró: Amigo, nuu̱ silla jíñúꞌún yáꞌa jungo̱o‑ró, achi̱‑de. Yúan‑na te nduñáꞌnu‑ró jíto nuu̱ cháa káxiu̱kú káꞌnu jíín‑ró.
\v 11 Chi ta̱ká cha̱a sáñáꞌnu‑de máá‑de, ndusúchí‑de. Te ta̱ká cha̱a sásúchí‑de máá‑de, nduñáꞌnu‑de. Achí‑ya̱.
\v 12 Te suni ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín cháa ni̱ kana xini̱‑yá‑ún: Nú sáꞌa‑ró sámá xí xíni, ma̱ kána‑ró xiní cháa kákuu amigo‑ro̱, ni xini̱ ñaní‑ro̱, ni xini̱ táꞌan‑ró, ni xini̱ cháa kúká. Chi̱ nú súan te suni máá‑de nakana‑de xini̱‑ro̱. Te ni̱ kuu ja̱ ní naniꞌi̱n‑ro̱ táꞌu̱‑ro̱.
\v 13 Ko nú sáꞌa‑ró gasto, te kana‑ró xiní cháa ndáꞌú, cha̱a tɨ́kúꞌlu, cha̱a táꞌnú, jíín xiní cháa kuáá.
\v 14 Te xáán ndatu̱ kendo̱o‑ró nú súan, chi̱ tú na̱ún nákua̱ꞌa‑de nuu̱‑ro̱. Ko niꞌi̱n‑ro̱ yáꞌu‑ró kɨvɨ́ náchaku̱ ta̱ká cha̱a ndaa̱, áchí‑ya̱.
\s Ɨɨn xíni káꞌnu
\p
\v 15 Te ɨɨn cha̱a yée stáa̱ jíín‑yá, ni̱ jini so̱ꞌo‑de tu̱ꞌun yáꞌa. Te ni̱ kachi̱‑de jíín‑yá: Xáán ndatu̱ kuu cha̱a ja̱ kée‑dé staa̱ onde̱ ini̱ ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu. Achí‑de.
\v 16 Yúan‑na te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Ɨɨn cha̱a ni̱ sáꞌa‑de ɨɨn xíni káꞌnu, te ni̱ kana‑de xini̱ kuáꞌa ñáyɨvɨ.
\v 17 Te nuu̱ ní jaa̱ hora ja̱ kúxíni‑de‑ún, te ni̱ tájí‑de mozo‑de kua̱kachi̱ nuu̱ já kée stáa̱ xíni‑ún: Ñaꞌa̱n‑ní jínáꞌan‑ní. Chi̱ a ni̱ ndɨꞌɨ íó tu̱ꞌa. Achí.
\v 18 Te ɨɨn‑ni ni̱ ka̱sájáꞌa̱ ini̱ ndɨꞌɨ‑de. Te cha̱a ɨɨn ni̱ kachi̱‑de jíín mozo. Ni̱ jaan‑ri̱ ɨɨn ñuꞌun te kánúú kínde̱ꞌé‑rí. Te ná kúña káꞌnu ini̱‑de nuu̱‑rí, chi̱ ma̱ jáa̱‑ri̱. Achí‑de.
\v 19 Te ni̱ kaꞌa̱n ɨnga̱‑de: Ni̱ jaan‑ri̱ uꞌu̱n yunta xndɨkɨ̱ te kikoto nchaa̱‑ri̱‑tɨ̱. Ná kúña káꞌnu ini̱‑de nuu̱‑rí, chi ma̱ jáa̱‑ri̱. Achí‑de.
\v 20 Te ni̱ kaꞌa̱n tuku ɨnga̱‑de: Sáá ní ta̱ndaꞌa‑rí. Te ja̱ yúán má kúu jaa̱‑ri̱. Achí‑de.
\v 21 Te kua̱noꞌon mozo‑ún ni̱ kastu̱ꞌún‑de nuu̱ jítoꞌo̱‑de. Yúan‑na te máá táa̱ ini̱ ve̱ꞌe‑ún, ni̱ kiti̱ ini̱‑de. Te ni̱ kachi̱‑de jíín mozo‑de: Kuáꞌán yachi̱ nɨ́ɨ́ núyáꞌu jíín táká ya̱ꞌya, te kana‑ró xiní cháa ndáꞌú, cha̱a tɨ́kúꞌlu, cha̱a táꞌnú, jíín cháa kuáá, ná kíkoyo‑de. Achí‑de.
\v 22 Te ni̱ kachi̱ mozo‑ún: Táta̱, a ni̱ kuu nátu̱ꞌun káꞌa̱n‑ní ko núña‑ga̱ lugar. Achí‑i.
\v 23 Te jitoꞌo̱‑ún ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín mozo‑de: Kuáꞌán ta̱ká ichi jíín táká rancho te stétuu‑ró ñáyɨvɨ‑ún ná kíi‑i yáꞌa, náva̱ꞌa ná chítú iní ve̱ꞌe‑ri̱.
\v 24 Chi̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró já ní ɨɨn cha̱a ni̱ jaka̱na‑ró‑ún, ma̱ kúxíni kutɨ‑dé veꞌe‑ri̱, áchí‑de. Achí‑ya̱.
\s Sɨkɨ̱ cháa kuní‑de kundiki̱n‑de‑ya̱
\p
\v 25 Te kájaꞌa̱n kuaꞌa̱ xáa̱n ñáyɨvɨ jíín Jesús. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑i:
\v 26 Nú ndé cha̱a kii‑de nuu̱‑rí, te nú chíñúꞌún‑de táa̱‑de, náa̱‑de, ñasɨ́ꞌɨ́‑de, se̱ꞌe‑de, ñani̱‑de, kua̱ꞌa‑de, xí ondé jíín máá‑de, ma̱ kúu kuu‑de cha̱a skuáꞌa jíín‑rí.
\v 27 Te cha̱a tú ndóyo‑de jíín túndóꞌo kii sɨkɨ̱‑dé, te kundiki̱n‑de ruu̱ kii‑de, ma̱ kúu kuu‑de cha̱a skuáꞌa jíín‑rí.
\v 28 Chi̱ nú ndé róó kuní‑ro̱ káni‑ró ɨ́ɨn veꞌe, á tú xnaꞌa̱n‑ga̱ jungo̱o‑ró te tava‑ro cuenta na̱saa kuu gasto, te kuni̱‑ro̱ nú va̱tu‑ni kanda‑ró jínu xí túu.
\v 29 Chi̱ nú túu, te nú a ni̱ jani‑ró jáꞌa̱, te ma̱ kánda xu̱ꞌún‑ró síjínu‑ró. Yúan‑na te ta̱ká ña̱yɨvɨ kájini̱ nuu̱ véꞌe tɨ́kúꞌlu‑ró‑ún, sákátá‑i nuu̱‑ro̱.
\v 30 Te kaꞌa̱n‑i: Cha̱a yáꞌa, ni̱ kejáꞌá‑de jáni‑de ɨɨn veꞌe, te tú ní kánda‑de síjínu‑de, achi̱‑i.
\v 31 Xí nú ndé rey kuní‑de kiꞌi̱n‑de kua̱táꞌan‑de jíín ɨngá rey, á tú xnaꞌa̱n‑ga̱ jungo̱o‑de te nakani ini̱‑de te nú va̱tu‑ni kuu jíín uxí mil soldado kua̱táꞌan‑de jíín ɨngá rey ja̱ vái sɨkɨ̱‑dé jíín okó mil soldado.
\v 32 Chi̱ nú túu, te nini jíká‑ga̱ va̱i ɨnga̱ rey, te tájí‑de ɨɨn cha̱a kiꞌi̱n kaꞌa̱n nda̱ꞌú jíín‑de ja̱ ná júkuiñi̱.
\v 33 Te suni súan nú ndé róó tú síjíta‑ró táká ndatíñu ñáva̱ꞌa‑ró, ma̱ kúu kuu‑ró cháa skuáꞌa jíín‑rí núsáá.
\s Tu̱ꞌun yátá sɨkɨ́ ñíi̱
\p
\v 34 Va̱ꞌa íó ñii̱, ko nú onde̱ ñii̱‑ún ná náa xikó, te ndasa nduꞌuꞌa̱ núsáá.
\v 35 Ma̱ kuátíñu kutɨ, ni ja̱ kúu nuu̱ ñúꞌun já ndúu ja̱ꞌan, chi̱ kacha̱‑de kiꞌi̱n. Cha̱a íó so̱ꞌo kuni náꞌín, ná kúni so̱ꞌo‑de. Achí‑ya̱.
\c 15
\s Sɨkɨ̱ rɨ́ɨ̱, kɨtɨ ní sa̱na
\p
\v 1 Te ta̱ká cha̱a xíní jíín cháa káꞌi̱o kua̱chi, ni̱ ja̱koyo‑de nuu̱ Jesús náva̱ꞌa kuni so̱ꞌo‑de tu̱ꞌun káꞌa̱n‑ya̱.
\v 2 Te cha̱a fariseo jíín cháa káchaa tutu̱, ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Cha̱a yáꞌa, játáꞌú‑de cha̱a káꞌi̱o kua̱chi te yée‑dé staa̱ jíín cháa‑ún, áchí‑de.
\v 3 Te máá Jesús, ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ túꞌun yátá yáꞌa jíín‑de:
\v 4 Ndé ɨɨn róó nú ñáva̱ꞌa‑ró ɨ́ɨn ciento rɨɨ́, te skuíta‑ró ɨ́ɨn‑tɨ̱, á tú skéndo̱o‑ró kúu̱n xíko xiaꞌu̱n kuu̱n‑gá‑tɨ̱ ondé nuu̱ ñúꞌun téꞌé, te kina̱ndúkú‑ró kɨ́tɨ ní naa‑ún onde̱ naniꞌi̱n‑ro̱‑tɨ́ xí túu.
\v 5 Te nú ni̱ naniꞌi̱n‑ro̱‑tɨ́, kúsɨɨ̱ iní‑ro̱ xndée‑ró‑tɨ́ nuu̱ chóꞌo̱‑ro̱.
\v 6 Te nú ni̱ najaa̱‑ro̱ véꞌe te nastútú‑ró cháa kákuu amigo‑ro̱ jíín táꞌan‑ró, te kachi̱‑ro̱ kúni cha̱a‑ún: Ná kúsɨɨ̱ iní‑yo̱ chi̱ ni̱ naniꞌi̱n‑rí rɨɨ̱‑ri̱‑ri̱ kɨtɨ á ni̱ naa núú. Achi̱‑ro̱.
\v 7 Káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, ja̱ súan kusɨɨ̱‑gá ini̱‑ya̱ ondé andɨ́vɨ́ jíín ɨ́ɨn cha̱a íó kua̱chi nú nakani ini̱‑de, vásá jíín kúu̱n xíko xiaꞌu̱n kuu̱n‑gá cha̱a va̱ꞌa ja̱ tú kájinu ñúꞌún‑de tu̱ꞌun nakani ini̱.
\s Tu̱ꞌun ñaꞌan ní skuíta‑ña ɨ́ɨn peso
\p
\v 8 Xí nú ɨɨn ñasɨ́ꞌɨ́ ñáva̱ꞌa‑ña uxí peso, te skuíta‑ña ɨ́ɨn peso, á tú chiꞌi‑ña yítɨ te nastáa‑ña véꞌe, te nandúkú víi‑ñá onde̱ naniꞌi̱n‑ñá.
\v 9 Te nú ni̱ naniꞌi̱n‑ñá, te kána‑ña xiní táꞌan‑ña jíín amiga‑ña, te kachi̱‑ña kúni‑i: Ná kúsɨɨ̱ iní‑yo̱, chi ni̱ naniꞌi̱n‑rí peso‑ri̱ ja̱ ní skuíta‑ri̱‑ún núú. Achí‑ña.
\v 10 Káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, ja̱ súan kúsɨɨ̱‑gá ini̱ ta̱ká ndajáꞌa̱ Dios jíín ɨ́ɨn cha̱a íó kua̱chi nú nakani ini̱‑de.
\s Tu̱ꞌun su̱chí ní naa, te ni̱ ndenda‑i
\p
\v 11 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ga̱‑ya̱: Ɨɨn cha̱a ni̱ i̱o uu̱ se̱ꞌe yíí‑de.
\v 12 Te su̱chí súchí‑ún ni̱ kaꞌa̱n‑i jíín táa̱‑i: Táa̱, kua̱ꞌa‑ní sava ñuꞌun núu̱‑ná ja̱ kúu taꞌu̱‑ná, áchí‑i. Te ni̱ tetaꞌa̱n‑de taꞌu̱‑í nuu̱ ndéndúú‑i.
\v 13 Te ni̱ kuu yaku̱ kɨvɨ̱, te su̱chí súchí‑ún ni̱ stútú ndɨ́ꞌɨ‑i ndatíñu‑i. Te ni̱ kee‑i kuaꞌa̱n jíká‑i ɨnga̱ ñuu̱. Te yúan ni̱ xnáa‑í taꞌu̱‑í, chi ni̱ janu̱ ndɨva̱ꞌa‑i.
\v 14 Súan ni̱ ndɨꞌɨ ni̱ janu̱ sáni‑i, te vásá ní chaa̱ ɨɨn tama̱ xáa̱n iní ñuu̱‑ún, te ni̱ kejáꞌá nándɨꞌɨ‑i.
\v 15 Te ni̱ kee‑i kuaꞌa̱n‑i, te ni̱ jaa̱‑i nuu̱ ɨ́ɨn cha̱a ñuu̱‑ún. Te cha̱a‑ún ni̱ tájí‑de‑i kuaꞌa̱n‑i onde̱ rancho‑de ja̱ yúan koto‑i kɨnɨ̱‑de.
\v 16 Te kuní‑i taan tɨ́ɨ́‑i chi̱i‑i jíín tíxi̱ko káyee kɨnɨ́‑ún. Chi̱ tú kutɨ ní ɨɨn na̱ún ní jáꞌa nuu̱‑í.
\v 17 Yúan‑na te ni̱ jini̱ máá‑i. Te ni̱ kaꞌa̱n‑i: Ta̱ká mozo íó ini̱ ve̱ꞌe táa̱‑ri̱, íó kuaꞌa̱ stáa̱ káyee‑dé. Te ruu̱ jíꞌi̱‑ri̱ so̱ko yáꞌa.
\v 18 Ná ndúkuiñi̱‑ri̱ te ná nóꞌo̱n‑ri̱ nuu̱ táa̱‑ri̱. Te kachi̱‑ri̱ kuni‑de: Táa̱, a ni̱ sáꞌa‑ná kua̱chi nuu̱ Dios andɨ́vɨ́ jíín núu̱ máá‑ní.
\v 19 Tuká va̱ꞌa cha̱a kúu‑ná ja̱ kúnání‑ná se̱ꞌe‑ní. Ko kua̱ꞌa‑ní tu̱ꞌun kuu‑ná nátu̱ꞌun ɨɨn mozo‑ní. Achi̱‑ri̱.
\v 20 Te ni̱ ndukuiñi̱‑i, te ni̱ kee‑i kua̱noꞌon‑í nuu̱ táa̱‑i. Te nini jíká‑gá va̱i‑i, te ni̱ jini̱ táa̱‑i nuu̱‑í. Te ni̱ kundáꞌú ini̱‑de‑i. Te jínu‑de ni̱ jaa̱‑de. Te ni̱ nuu‑de suku̱n‑í, te ni̱ titú‑de‑i.
\v 21 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n‑i jíín‑de: Táa̱, a ni̱ sáꞌa‑ná kua̱chi nuu̱ Dios andɨ́vɨ́ jíín núu̱ máá‑ní. Tuká va̱ꞌa cha̱a kúu‑ná ja̱ kúnání‑ná se̱ꞌe‑ní. Achí‑i.
\v 22 Ko máá táa̱‑i, ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín mozo‑de: Kuáki̱ꞌin ɨɨn suꞌnu̱ váꞌa‑ga te chuꞌun‑ró‑i. Te chuꞌun‑ró ɨ́ɨn xeꞌe ndáꞌa‑í. Te chiꞌi‑ró ndiján jáꞌa̱‑í.
\v 23 Te suni kiki̱ꞌin‑ró chélu xáꞌán. Te kaꞌni‑ro‑tɨ́ ná kée‑yo. Chi̱ sáꞌa‑yó víko.
\v 24 Chi se̱ꞌe yíí‑rí yáꞌa a ni̱ jiꞌi̱‑i núú, te ni̱ nachaku̱‑i. A ni̱ naa‑í núú, te ni̱ ndenda‑i, áchí‑de. Te ni̱ ka̱kejáꞌá‑de sáꞌa‑de viko.
\v 25 Te se̱ꞌe yíí ñáꞌnu‑de, kándee‑i onde̱ rancho. Su̱chí‑ún va̱i ndii‑i. Te ni̱ nduyani‑i yata̱ véꞌe. Te ni̱ jini so̱ꞌo‑i tɨvɨ́ música te kájita jáꞌá ñáyɨvɨ.
\v 26 Te ni̱ kana‑i xini̱ ɨ́ɨn mozo. Te ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑i mozo‑ún nú na̱ún viko íó.
\v 27 Te ni̱ kachi̱ mozo‑ún nuu̱‑í: Ni̱ nchaa̱ ñani̱‑ro̱ te táa̱‑ro̱, ni̱ jaꞌni‑dé chelu xáꞌán, chi ni̱ ndenda va̱ꞌa se̱ꞌe yíí‑de, áchí mozo.
\v 28 Yúan‑na te ni̱ kiti̱ ini̱‑i, te tú ní kuní‑i ndɨ̱vɨ‑i, ko ni̱ kenda táa̱‑i. Te ni̱ kaꞌa̱n nda̱ꞌú‑de jíín‑i ná ndɨ́vɨ‑i.
\v 29 Ko máá‑i ni̱ kaꞌa̱n‑i: Ió kuaꞌa̱ kuiá játíñu‑ná nuu̱‑ní, ni tú sáni̱ꞌin kutɨ iní‑ná tiñu táꞌú‑ní. Te tú ní jáꞌa‑ní va̱sté ɨ́ɨn lítú núu̱‑ná kee sɨ́ɨ̱‑ná jíín amigo‑na, áchí‑i.
\v 30 Ko ni̱ nchaa̱ se̱ꞌe‑ní yáꞌa. Te va̱sa ni̱ xnáa ndɨ́ꞌɨ‑i ndatíñu‑ní jíín ñáꞌan téné, te ni̱ jaꞌni‑ní chelu xáꞌán kée‑í, áchí‑i jíín táa̱‑i.
\v 31 Yúan‑na te ni̱ kachi̱‑de jíín‑i: Hijo, róó chi̱ nene̱ ncháá‑ro̱ jíín‑rí. Te ta̱ká ndatíñu máá‑rí suni ndatíñu máá‑ró kúu.
\v 32 Ko jínu ñúꞌún sáꞌa‑yó víko te kusɨɨ̱ iní‑yo̱. Chi̱ ñani̱‑ro̱ yáꞌa, a ni̱ jiꞌi̱‑i núú, te ni̱ nachaku̱‑i. A ni̱ naa‑í núú, te ni̱ ndenda‑i, áchí‑de. Achí‑ya̱.
\c 16
\s Tu̱ꞌun mandador xndáꞌú
\p
\v 1 Te suni ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá: Ɨɨn cha̱a kúká, ni̱ ñava̱ꞌa‑de ɨɨn mandador. Te cha̱a kúká‑ún ni̱ jini tu̱ꞌun‑de ja̱ stɨ́vɨ́ mandador ndatíñu‑de.
\v 2 Te ni̱ kana‑de xini̱ cháa‑ún. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑de: Na̱ún tu̱ꞌun kúu ja̱ jíni tu̱ꞌun‑ri̱ sɨkɨ̱‑ro̱. Nakua̱ꞌa cuenta tiñu ndíso‑ró, chi ma̱ kúu‑ga̱‑ro̱ mandador nuu̱‑rí. Achí‑de.
\v 3 Yúan‑na te cha̱a mandador, ni̱ kaꞌa̱n máá‑de: Ndasa sáꞌa‑ri̱. Chi̱ jitoꞌo̱‑ri̱ jánchaa̱‑de tiñu mandador nuu̱‑rí. Nú kacha‑ri̱ ñuꞌun, ma̱ kánda‑ri̱. Nú kaka̱n‑ri̱ caridad, xaa̱n kúka nuu̱‑rí.
\v 4 A jiní‑ri̱ ndasa sáꞌa‑ri̱ náva̱ꞌa kɨvɨ̱ kuánchaa̱‑de tiñu ndíso‑ri̱, te koo ña̱yɨvɨ maní jíín‑rí, te kuu kɨ̱vɨ‑ri̱ ini̱ ve̱ꞌe‑i.
\v 5 Te ni̱ kana‑de xini̱ ná ɨɨn cha̱a káitau̱ nuu̱ jítoꞌo̱‑de. Te ni̱ kachi̱‑de jíín cháa‑ún: Na̱saa taú‑ro̱ núu̱ jítoꞌo̱‑ri̱, áchí‑de.
\v 6 Te máá cháa‑ún, ni̱ kachi̱‑de: Uni̱ mil litro aceite, áchí‑de. Te ni̱ kachi̱ mandador jíín‑de: Kiꞌin lista‑ro̱. Te jungo̱o yachi̱‑ro̱. Te chaa‑ró úu̱ mil‑na̱. Achí‑de.
\v 7 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín ɨngá cha̱a: Te róó, na̱saa taú‑ro̱, áchí‑de. Te cha̱a‑ún, ni̱ kachi̱‑de: Ɨɨn ciento veꞌe trigo, áchí‑de. Te máá‑de ni̱ kachi̱‑de jíín cháa‑ún: Kiꞌin lista‑ro̱, te nachaa‑ró kúu̱n xíko‑ni, áchí‑de.
\v 8 Te jitoꞌo̱‑ún, ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín cháa mandador xndáꞌú ja̱ bueno ndíchí ní sáꞌa‑de. Chi ta̱ká se̱ꞌe kuia̱ yáꞌa, ndíchí‑ga̱ máá‑i nuu̱ ñáyɨvɨ íó vina, vásá táká se̱ꞌe luz.
\v 9 Te máá‑rí, káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró: Jíín xúꞌún xndáꞌú, ná sáꞌa‑ró amigo‑ro̱ náva̱ꞌa nú ni̱ ndɨꞌɨ xu̱ꞌún‑ró, te nakiꞌin‑i róó kunchaa̱‑ro̱ iní ve̱ꞌe‑i nɨ́ɨ́ káni.
\v 10 Chi cha̱a skíkuu va̱ꞌa ɨɨn tiñu va̱sa lúlí‑ni, suni skíkuu va̱ꞌa‑de jíín tíñu ándéé. Te cha̱a ja̱ xndáꞌú‑de jíín ɨ́ɨn tiñu va̱sa lúlí‑ni, suni xndáꞌú‑de jíín tíñu ándéé.
\v 11 Chi̱ nú sɨkɨ̱ xúꞌún xndáꞌú tú ní káskíkuu va̱ꞌa‑ró, ndé cha̱a kua̱ꞌa tiñu ndaa̱ nuu̱‑ro̱ núsáá.
\v 12 Te nú tú ní káskíkuu va̱ꞌa‑ró jíín ndátíñu sava‑ga̱ cha̱a, ndéja̱ kuáꞌa ndatíñu máá‑ró núu̱‑ro̱ núsáá.
\v 13 Ni ɨɨn mozo ma̱ kúu kuatíñu‑de nuu̱ úu̱ jitoꞌo̱. Chi̱ kiti̱ ini̱‑de nuu̱ ɨ́ɨn, te kumani̱‑dé jíín ɨngá, xí kuándatu̱‑de nuu̱ ɨ́ɨn te sáni̱ꞌin ini̱‑de nuu̱ ɨnga. Ma̱ kúu kuatíñu‑ró núu̱ Dios jíín núu̱ xúꞌún, áchí‑ya̱.
\v 14 Te cha̱a fariseo káꞌi̱in‑de yúan, cha̱a tóó iní kákuu‑de. Te ni̱ ka̱jini so̱ꞌo‑de ta̱ká tu̱ꞌun káꞌa̱n‑ya̱. Te ni̱ ka̱sákátá‑de nuu̱‑yá.
\v 15 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Máá‑ró kákuni̱‑ro̱ já ná káni ini̱ ña̱yɨvɨ já cháa ndaa̱ kákuu‑ró. Ko Dios, a jiní‑ya̱ ndasa káa ichi iní añú‑ro̱. Chi̱ tiñu kájani ini̱ ña̱yɨvɨ já tíñu ñáꞌnu kúu‑ún, te nuu̱ Dios tiñu cháꞌán kúu.
\v 16 Máá ley jíín cháa kájani tu̱ꞌun Dios, ni̱ kuu‑ga̱ onde̱ kɨvɨ̱ ní kii Juan. Yúan‑na te ni̱ kejáꞌá túꞌun va̱ꞌa ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu. Te ña̱yɨvɨ, jíín fuerza kɨ́vɨ koyo‑i yúan.
\v 17 Ko yachi̱‑ga̱ naa ándɨ́vɨ́ jíín ñúyɨ́vɨ, vásá já náa ɨ́ɨn punto nuu̱ tutú ley.
\v 18 Nú ndé cha̱a skéndo̱o‑de ñasɨ́ꞌɨ́‑de te ta̱ndaꞌa‑dé jíín ɨngá ñaꞌan, yu̱án ísɨ́kɨ ncháa̱‑de‑ña. Te cha̱a tándaꞌa jíín ñáꞌan ní ndo̱o‑ún, suni ísɨ́kɨ ncháa̱‑de táꞌan‑de.
\s Cha̱a kúká jíín Lázaro
\p
\v 19 Ni̱ i̱o ɨɨn cha̱a kúká, ni̱ ñu̱ꞌun‑de saꞌma kuáꞌá tíndíꞌí jíín sáꞌma tɨ́ndu̱ꞌá váꞌa. Te ndɨtaꞌa̱n kɨvɨ̱ ní sáꞌa‑de ndeyu ní ka̱yee váꞌa‑de.
\v 20 Te suni ni̱ i̱o ɨɨn cha̱a ndáꞌú nání‑de Lázaro, ni̱ jika̱n‑de caridad. Kátúu‑dé yuxéꞌé cháa kúká‑ún. Te nɨ́ɨ́‑de ni̱ kana ndɨ̱ꞌyi.
\v 21 Te kuní‑de kee ndáꞌa̱ chi̱i‑de jíín yúxi stáa̱ kóyo chi̱i mesa cha̱a kúká‑ún. Te jákoyo tiꞌina̱ te kána yuu‑tɨ̱ núu̱ ndɨ́ꞌyi‑de.
\v 22 Te ni̱ jiꞌi̱ cha̱a jikán caridad‑ún. Te ndajáꞌa̱ ándɨ́vɨ́, ni̱ jaka‑ya̱‑dé kua̱noꞌon‑yá jíín‑de nuu̱ Abraham. Te suni ni̱ jiꞌi̱ cha̱a kúká‑ún, te ni̱ yu̱ji‑de.
\v 23 Te cha̱a kúká‑ún, ndóꞌo xaa̱n‑dé kándee‑de infierno. Te ni̱ ndakoto‑de. Te onde̱ jíká ní jini̱‑de nuu̱ Abraham, te kánchaa̱ Lázaro jíín‑de.
\v 24 Yúan‑na te máá cháa‑ún, ni̱ kana kóꞌó‑de: Táta̱ Abraham, kundáꞌú ini̱‑ní náá, te tájí‑ní Lázaro ná kíchi̱ndaji‑de xini̱ ndáꞌa‑dé nuu̱ ndúcha, te ná xndáji‑de yáa‑ná. Chi̱ xaa̱n jatú‑ná kayú‑ná nuu̱ yáá ñúꞌu̱n yáꞌa. Achí‑de.
\v 25 Te ni̱ kachi̱ Abraham jíín‑de: Hijo, a núku̱ꞌun ini̱‑ro̱ já ní i̱o kúká‑ró ná ni̱ chaku̱‑ro̱, te Lázaro, sua ndáꞌú ni̱ taꞌa̱n‑de, ko vina, a ni̱ ndundéé iní‑de yáꞌa, te róó ndóꞌo‑ró jián.
\v 26 Te suni ni̱ sáꞌa Dios ɨɨn xaꞌva̱ kúnú xáa̱n, kándee ma̱ꞌñú róó jíín rúu̱. Te cha̱a káꞌi̱in yáꞌa, va̱sa kákuni̱‑de ja̱ꞌa‑de jaa̱‑de jia̱n, ko ma̱ kúu, ni ma̱ kúu ja̱ꞌa máá‑ró kíi‑ró yáꞌa. Achí Abraham.
\v 27 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n, cha̱a kúká‑ún: Táa̱, jikán taꞌu̱‑ná nuu̱‑ní, tájí‑ní‑de kiꞌi̱n‑de veꞌe táa̱‑ná núsáá.
\v 28 Chi̱ íó uꞌu̱n‑ga̱ ñani̱‑ná, te ná káni ndaa̱‑de tu̱ꞌun nuu̱‑í, náva̱ꞌa ma̱ kíkoyo‑i nuu̱ ndóꞌo‑ná yáꞌa, áchí‑de.
\v 29 Te ni̱ kachi̱ Abraham jíín‑de: A káñava̱ꞌa‑i tutu̱ ni̱ chaa Moisés jíín tutú ni̱ ka̱chaa cha̱a ni̱ jani tu̱ꞌun Dios onde̱ sáá. Yúan ná kúni so̱ꞌo‑i, áchí Abraham.
\v 30 Yúan‑na te máá‑de ni̱ kachi̱‑de: Túu, táta̱ Abraham, chi̱ nú ɨɨn cha̱a ni̱ jiꞌi̱ kiꞌi̱n nuu̱‑í, yúan‑na te nakani ini̱‑i jínáꞌan‑i, áchí‑de.
\v 31 Ko ni̱ kachi̱ Abraham jíín‑de: Nú tú chúꞌun ini̱‑i tu̱ꞌun ni̱ jani Moisés jíín cháa ni̱ ka̱jani tu̱ꞌun Dios, suni ma̱ kándíja kutɨ‑í nú nachaku̱ ɨɨn ndɨ̱yi kiꞌi̱n nuu̱‑í, áchí‑de.
\c 17
\s Sɨkɨ̱ ñáyɨvɨ skɨ́vɨ táꞌan nuu̱ kuáchi
\p
\v 1 Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá: Tú modo te nú tú koto nchaa̱‑i ña̱yɨvɨ. Ko naka̱ ndáꞌú kuu cha̱a skɨ́vɨ ña̱yɨvɨ‑ún nuu̱ kuáchi.
\v 2 Va̱ꞌa‑ga̱ nú ní núꞌni̱ ɨɨn yo̱só sukún‑dé te kenda‑de kiꞌi̱n‑de nuu̱ ndúcha mar, nasu̱ já skɨ́vɨ‑de ɨɨn su̱chí lúlí yáꞌa nuu̱ kuáchi.
\s Sɨkɨ̱ túꞌun sáꞌa tu̱káꞌnu ini̱
\p
\v 3 Koto va̱ꞌa‑ró máá‑ró: Nú ñani̱‑ro̱ sáꞌa‑de kua̱chi sɨkɨ̱‑ro̱, kana jíín núu̱‑dé. Te nú ni̱ nakani ini̱‑de, te sáꞌa‑ró túkáꞌnu ini̱‑ro̱ núu̱‑dé.
\v 4 Te nú usia̱ jínu ja̱ ɨ́ɨn kɨvɨ̱ ní sáꞌa‑de kua̱chi sɨkɨ̱‑ro̱, te nú usia̱ jínu nakani ini̱‑de te kaꞌa̱n‑de jíín‑ró: Sáꞌa tu̱káꞌnu ini̱‑ro̱ núu̱‑rí, achi̱‑de, yúan‑na te ná sáꞌa‑ró túkáꞌnu ini̱‑ro̱ núu̱‑dé. Achí‑ya̱.
\v 5 Te ni̱ kakaꞌa̱n cha̱a kákuu apóstol jíín máá Jítoꞌo̱‑yo̱: Sáꞌa‑ní ja̱ váꞌa‑ga̱ ná kándíja‑ná núsáá, áchí‑de.
\v 6 Te ni̱ kachi̱ máá Jítoꞌo̱‑yo̱ jíín‑de: Nú kákandíja‑ró va̱sté ɨ́ɨn tíꞌli̱ nátu̱ꞌun ɨɨn ndɨkɨn yuá mostaza núú, te kaꞌa̱n‑ro̱ jíín núyu̱ꞌndú yáꞌa: Tuꞌun máá‑ró onde̱ jíín yóꞌo‑ro, te nachuꞌun‑ró máá‑ró ondé nuu̱ mar, achi̱‑ro̱. Te kuandatu̱ nuu̱‑ro̱.
\s Tu̱ꞌun yátá mozo játíñu
\p
\v 7 Ndé ɨɨn róó, ñáva̱ꞌa‑ró ɨ́ɨn mozo jítu‑de jíín xndɨkɨ̱ xí skáji‑dé rɨɨ̱. Te najaa̱‑de veꞌe ja̱ ní jaꞌa̱n‑de yuku. Te kachi̱‑ni‑ró kúni‑de: Ñaꞌa̱n te nungo̱o‑ró.
\v 8 Á tú xnaꞌa̱n‑ga̱ kaꞌa̱n‑ro̱ jíín‑de: Sáꞌa ndeyu ná kúxíni‑ri̱. Nakuꞌni̱ va̱ꞌa chi̱i‑ró, te kani‑ró kóꞌo̱‑rí. Te onde̱ nú ni̱ ndɨꞌɨ ni̱ yee‑rí staa̱, yúan‑na te vásá kée máá‑ró kóꞌo‑ró, achi̱‑ro̱ xí túu.
\v 9 Te á nakuatáꞌú‑ró núu̱ mozo‑ún ja̱ ní skíkuu‑i tiñu ni̱ táꞌú‑ró núu̱‑í. Jáni ini̱‑ri̱ ja̱ túu.
\v 10 Suni súan máá‑ró jínáꞌan‑ró, nú ni̱ ka̱skíkuu‑ró tíñu ni̱ táꞌú‑yá nuu̱‑ro̱, te kaꞌa̱n‑ro̱: Tú va̱ꞌa mozo kákuu‑ná, chi̱ máni tiñu ja̱ taú‑ná sáꞌa‑ná, kúu ja̱ á ni̱ ka̱sáꞌa‑ná, achi̱‑ro̱. Achí‑ya̱.
\s Uxi̱ cha̱a téꞌyu̱ ndɨ̱ꞌyi
\p
\v 11 Te jíka Jesús kuaꞌa̱n‑ya̱ ñúu̱ Jerusalén. Te ichi iní ñuu̱ Samaria jíín iní ñuu̱ Galilea ni̱ ja̱ꞌa‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱.
\v 12 Te nuu̱ ní kɨ̱vɨ‑ya̱ iní ɨɨn ñuu̱ yúan, te uxi̱ cha̱a téꞌyu̱ ndɨ̱ꞌyi ni̱ ka̱ketáꞌan‑de jíín‑yá. Te cha̱a‑ún onde̱ jíká ní ka̱jukuiñi̱‑de.
\v 13 Te ni̱ ka̱kana jaa‑de: Maestro, Jesús, kundáꞌú ini̱‑ní náá víi̱, áchí‑de.
\v 14 Te ni̱ jini̱ Jesús nuu̱‑dé, te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Kuáꞌán jínáꞌan‑ró te stáꞌa̱n‑ro̱ máá‑ró núu̱ sutú, áchí‑ya̱. Te nini kájaꞌa̱n‑de, te ni̱ ka̱ndundoo‑ni‑de.
\v 15 Yúan‑na te ɨɨn‑de, ni̱ jini̱‑de ja̱ ní nduva̱ꞌa‑de. Te ni̱ na̱xíó káva‑de kuaꞌa̱n‑de. Te nákana jaa‑de Dios.
\v 16 Te ni̱ jukuiñi̱ jítɨ́‑de nuu̱ jáꞌa̱ Jesús. Te ni̱ nakuatáꞌú‑de nuu̱‑yá. Te cha̱a‑ún, cha̱a ñuu̱ Samaria kúu‑de.
\v 17 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín‑de: Nasu̱ uxí táꞌa̱n‑ro̱ ní ka̱ndundoo náún. Te ɨɨ̱n‑ga̱‑de, ndénu̱ káꞌi̱in‑de núsáá.
\v 18 Tú íó ɨnga̱‑de ja̱ cháa̱‑de te nakana jaa‑de Dios, xí sá cha̱a sɨ́ɨn ñuu̱ yáꞌa náún. Achí‑ya̱.
\v 19 Te ni̱ kachi̱ tuku‑ya̱ jíín‑de: Ndukuiñi̱, te noꞌo̱n‑ro̱ véꞌe‑ró. Ni̱ kandíja‑ró te yu̱án ní nduva̱ꞌa‑ró, áchí‑ya̱.
\s Sɨkɨ̱ ñúu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu
\p
\v 20 Te cha̱a fariseo, ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱: Ndé kɨvɨ̱ cháa̱ ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu. Achí‑de. Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu, ma̱ cháa̱ ndiji̱n,
\v 21 ni ma̱ kúu kaꞌa̱n‑i: Nde̱ꞌé yáꞌa, ni̱ chaa̱, xí ndéꞌé yúan, ni̱ jaa̱, chi̱ ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu, a íó ma̱ꞌñú máá‑ró jínáꞌan‑ró. Achí‑ya̱.
\v 22 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá: Chaa̱ tiempo ja̱ kákuni̱‑ro̱ ndéꞌé‑ró ɨ́ɨn kɨvɨ̱ kénda máá Séꞌe cha̱a, ko ma̱ kuní‑ro̱ jínáꞌan‑ró.
\v 23 Te kachi̱‑i kuni‑ró: Nde̱ꞌé yáꞌa kánchaa̱‑ya̱, xí nde̱ꞌé yúan kánchaa̱‑ya̱, achi̱‑i. Te ma̱ kíꞌi̱n‑ro̱ jíín‑i, ni ma̱ kúndiki̱n‑ro̱‑í.
\v 24 Chi̱ nátu̱ꞌun ndíi ncháa̱ ja̱ nándeyu̱ onde̱ ɨɨn lado andɨ́vɨ́ te jáa̱ onde̱ ɨnga̱ lado andɨ́vɨ́, suni súan kuu kɨvɨ̱ kíi máá Séꞌe cha̱a.
\v 25 Ko jínu ñúꞌún já xnáꞌa̱n‑ga̱ ndoꞌo xaa̱n‑yá, te ña̱yɨvɨ yáꞌa skéꞌichi̱‑i‑ya̱.
\v 26 Chi̱ nátu̱ꞌun ni̱ kuu kɨvɨ̱ ní kii Noé, suni súan kuu kɨvɨ̱ kíi máá Séꞌe cha̱a.
\v 27 Káyee‑í, kájiꞌi‑i, káta̱ndaꞌa cháa, káta̱ndaꞌa ñáꞌan, te ni̱ jaa̱ kɨvɨ̱ já ní kɨ̱vɨ Noé ini̱ barco káꞌnu‑de. Te ni̱ chaa̱ sau̱ xáa̱n. Te ni̱ xnáa ndɨ́ꞌɨ‑cha̱‑í jínáꞌan‑i.
\v 28 Suni súan ni̱ kuu kɨvɨ̱ Lot. Káyee‑í kájiꞌi‑i, kájaan‑i káxi̱kó‑i, káchiꞌi‑i itu̱, kájani‑i veꞌe,
\v 29 onde̱ ni̱ jaa̱ kɨvɨ̱ ní kenda Lot ini̱ ñuu̱ Sodoma kuaꞌa̱n‑de. Te ni̱ kuun ñuꞌu̱n jíín azufre ichi ándɨ́vɨ́. Te ni̱ naa ndɨ́ꞌɨ ña̱yɨvɨ‑ún.
\v 30 Suni súan kuu kɨvɨ̱ kíi máá Séꞌe cha̱a kistáꞌa̱n ndiji̱n‑ya̱ máá‑yá.
\v 31 Te kɨvɨ̱‑ún, te cha̱a kándee xini̱ véꞌe‑de, ma̱ núu‑de nakiꞌin‑de ndatíñu‑de ja̱ ní ndo̱o ini̱ ve̱ꞌe. Te cha̱a kándee onde̱ rancho, ma̱ náxíó káva‑de noꞌo̱n‑de.
\v 32 Ma̱ náa iní‑ro̱ ndasa ni̱ taꞌa̱n ñasɨ́ꞌɨ́ Lot.
\v 33 Chi cha̱a jítú iní‑de ka̱ku‑de chi̱i tu̱ndóꞌo kii sɨkɨ̱‑dé, naa‑dé. Ko cha̱a kuu̱ ja̱ sɨkɨ́ rúu̱, ka̱ku‑de.
\v 34 A káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró ja̱ ákuáa‑ún kunda̱a uu̱‑i nuu̱ jíto. Te ɨɨn‑i nakiꞌin‑ya̱, te ndo̱o ɨnga̱‑i.
\v 35 Uu̱ ñasɨ́ꞌɨ́ ndiko káꞌnu‑ña. Te ɨɨn‑ña nákiꞌin‑ya̱, te ndo̱o ɨnga̱‑ña.
\v 36 Uu̱ cha̱a kuiñi‑de rancho. Te ɨɨn‑de nakiꞌin‑ya̱, te ɨnga̱‑de xndóo‑ya̱.
\v 37 Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Ndénu̱ kúu Táta̱, áchí‑de. Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Nuu̱ kútúu ndɨ́yi, yúan taka̱ tijii̱, áchí‑ya̱.
\c 18
\s Tu̱ꞌun yátá sɨkɨ́ juez jíín ñáꞌan viuda
\p
\v 1 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ ɨ́ɨn tu̱ꞌun yátá jíín‑de ja̱ nené kaka̱n taꞌu̱‑dé te ma̱ kuítá‑de jíín.
\v 2 Te ni̱ kachi̱‑ya̱: Ni̱ i̱o ɨɨn juez ini̱ ɨɨn ñuu̱. Te ni tú ní yúꞌú‑de nuu̱ Dios, ni tú ní jíto‑de nuu̱ ní ɨɨn cha̱a.
\v 3 Te suni ni̱ i̱o ɨɨn ñaꞌan ní kendo̱o ndáꞌú‑ña ñúu̱ yúan. Te ñaꞌan‑ún, ni̱ jaꞌa̱n ni̱ jaꞌa̱n‑ña núu̱‑dé. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ña jíín‑de: Sáꞌa‑ní justicia ja̱ ní sáꞌa ña̱yɨvɨ jíín‑ná jíto uꞌu̱‑i náá. Achí‑ña.
\v 4 Ko máá juez‑ún, kuaꞌa̱ kɨvɨ́ tú ní kuní‑de sáꞌa‑de. Yúan‑na te ni̱ nakani ini̱ máá‑de: Va̱sa tú yúꞌú‑ri̱ jíto‑ri̱ Dios ni tú jíto‑ri̱ nuu̱ ní ɨɨn cha̱a,
\v 5 ko ja̱ ñáꞌan viuda yáꞌa, xaa̱n stáꞌa̱n‑ña rúu̱. Te yu̱án ná sáꞌa‑ri̱ justicia jíín‑ña. Chi̱ nú tú, te kunɨ́nɨ íi̱ iní‑ri̱ sáꞌa‑ña.
\v 6 Te ni̱ kachi̱ máá Jítoꞌo̱‑yo̱: Kuni náꞌín‑ró jínáꞌan‑ró ndasa ni̱ kaꞌa̱n juez káñáá‑ún.
\v 7 Te Dios tú sáꞌa‑ya̱ justicia jíín ñáyɨvɨ ní naka̱ji‑ya̱ náún, ja̱ ndúú ñúú‑ni kákaꞌa̱n nda̱ꞌú‑i jíín‑yá, va̱sa kuéé sándaa̱‑ya̱ jáꞌa̱‑í.
\v 8 A káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró ja̱ yachí nama‑ya̱‑í jínáꞌan‑i. Ko kɨvɨ̱ cháa̱ máá Séꞌe cha̱a, á niꞌi̱n‑yá ña̱yɨvɨ kákandíja nuu̱‑yá ini̱ ñu̱yɨ́vɨ yáꞌa xí túu, áchí‑ya̱.
\s Tu̱ꞌun yátá cháa fariseo jíín cháa xíní
\p
\v 9 Te suni ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ túꞌun yátá yáꞌa jíín yakú cha̱a káꞌi̱in yúan, chi̱ kájani ini̱‑de ja̱ cháa ndaa̱ kákuu máá‑de te kásájáꞌa̱ ini̱‑de nuu̱ sáva‑ga̱ ña̱yɨvɨ.
\v 10 Uu̱ táꞌa̱n cha̱a ni̱ ka̱kaa‑de kájaꞌa̱n‑de veꞌe ii̱, ja̱ kakán taꞌu̱‑dé. Ɨɨn‑de kúu cha̱a fariseo, te ɨnga̱‑de kúu cha̱a xíní.
\v 11 Te cha̱a fariseo, ni̱ kandii̱‑de, te ni̱ jika̱n taꞌu̱‑dé tu̱ꞌun yáꞌa: Táta̱ Dios, ná kútaꞌu̱‑ná nuu̱‑ní chi̱ tú káa‑ná nátu̱ꞌun káa sava‑ga̱ cha̱a, cha̱a kuíꞌná, cha̱a ñáá, cha̱a ísɨ́kɨ ncháa̱ táꞌan kákuu‑de, ni tú káa‑ná nátu̱ꞌun káa cha̱a xíní yáꞌa.
\v 12 Uu̱ jínu ja̱ semana íó ndicha̱ ini̱‑ná. Te jáꞌa‑ná ɨɨn ja̱ uxí sɨkɨ̱ táká ndatíñu ñáva̱ꞌa‑ná nuu̱‑ní, áchí‑de.
\v 13 Ko cha̱a xíní‑ún, ni̱ kandii̱ jíká‑ni‑de, ni tú ní kuní‑de ndukani‑de nuu̱‑dé, chi ni̱ kani‑de ji̱kí jiká‑dé ja̱ kúkuíꞌa̱ ini̱‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de: Táta̱ Dios, kundáꞌú ini̱‑ní náá, chi cha̱a íó kua̱chi kúu‑ná, áchí‑de.
\v 14 Káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró já cháa ndáꞌú yáꞌa, ni̱ nuu‑de kua̱noꞌon‑dé veꞌe‑de, te ni̱ janchaa̱‑ya̱ kuáchi‑de, ko ɨngá cha̱a‑ún, chi̱ túu. Chi ta̱ká cha̱a sáñáꞌnu‑de máá‑de ndusúchí‑de. Te ta̱ká cha̱a sásúchí‑de máá‑de, nduñáꞌnu‑de. Achí‑ya̱.
\s Jesús jíín súchí lúlí
\p
\v 15 Te ni̱ cha̱koyo ña̱yɨvɨ jíín séꞌe lúlí‑i nuu̱ Jesús ja̱ ná kéꞌé‑yá‑i. Te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ kajini̱‑de ja̱ súan íó, te ni̱ kakaꞌa̱n xaa̱n‑dé nuu̱ ñáyɨvɨ‑ún.
\v 16 Ko máá Jesús, ni̱ kana‑ya̱ xiní‑dé. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Sía̱ ná kíkoyo su̱chí lúlí núu̱‑rí. Te ma̱ kasú‑ro̱ íchi‑í, chi̱ nátu̱ꞌun su̱chí yáꞌá kákuu ja̱ kúu kɨ̱vɨ ini̱ ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu.
\v 17 Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró: Nú ɨɨn cha̱a tú játúꞌún‑de ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu nátu̱ꞌun játúꞌún ɨ́ɨn su̱chí lúlí, ma̱ kɨ́vɨ kutɨ‑dé yúan, áchí‑ya̱.
\s Cha̱a kúká
\p
\v 18 Te ɨɨn cha̱a kúñáꞌnu, ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱: Cha̱a va̱ꞌa kúu‑ní Maestro. Na̱ún sáꞌa‑ná te niꞌi̱n táꞌu̱‑ná kuchaku̱‑ná nɨ́ɨ́ káni. Achí‑de.
\v 19 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín‑de: Naja̱ káꞌa̱n‑ro̱ cháa va̱ꞌa jíín‑rí. Tú ni ɨɨn cha̱a va̱ꞌa íó, chi̱ máá ɨ́ɨn‑ni Dios.
\v 20 A jiní‑ro̱ túꞌun ni̱ táꞌú tíñu‑ya̱ núu̱‑ro̱: Ma̱ káꞌni‑ro ndɨ́yi, ma̱ kúsɨ́kɨ ncháa̱ táꞌan‑ró, ma̱ sákuíꞌná‑ró, ma̱ káꞌa̱n‑ro̱ túꞌun túꞌún, kuandatu̱ nuu̱ táa̱‑ro̱, nuu̱ náa̱‑ro̱, áchí‑ya̱.
\v 21 Te máá‑de ni̱ kachi̱‑de: Ta̱ká tiñu yáꞌa a ni̱ skíkuu‑ná onde̱ ná lúlí‑ná, áchí‑de.
\v 22 Te Jesús, ni̱ jini so̱ꞌo‑ya̱ túꞌun yáꞌa. Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Ɨɨn‑na̱ tiñu kúmani̱ sáꞌa‑ró. Xi̱kó ndɨ́ꞌɨ ja̱ ñáva̱ꞌa‑ró, te kua̱ꞌa‑ró núu̱ ñáyɨvɨ ndáꞌú. Te onde̱ andɨ́vɨ́ kóo yaji̱‑ro̱. Yúan‑na te kii‑ró
kúndiki̱n‑ro̱ rúu̱ kiꞌo̱n. Achí‑ya̱.
\v 23 Yúan‑na te máá cháa‑ún, ni̱ jini so̱ꞌo‑de ja̱ súan ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱. Te ni̱ kuxíí xáa̱n iní‑de, chi̱ kúká xáa̱n‑dé.
\v 24 Te ndéꞌé Jesús ja̱ súan ni̱ kuxíí xáa̱n iní‑de, te ni̱ kachi̱‑ya̱: Xaa̱n úꞌu̱ kɨ̱vɨ ɨɨn cha̱a kúká iní ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu.
\v 25 Yachi̱‑ga̱ kɨ̱vɨ ɨɨn camello yau̱ yɨkɨ tɨ́kuɨ́ vásá ɨ́ɨn cha̱a kúká kɨ́vɨ‑de ini̱ ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu. Achí‑ya̱.
\v 26 Te ña̱yɨvɨ, ni̱ ka̱jini so̱ꞌo‑i tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱‑ún, ni̱ kakaꞌa̱n‑i: Te ndé cha̱a ka̱ku núsáá, áchí‑i.
\v 27 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ió tiñu ja̱ má kúu sáꞌa ni ɨɨn cha̱a. Ko Dios, chi̱ kúu sáꞌa‑ya̱ táká‑ni. Achí‑ya̱.
\v 28 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n Pedro jíín‑yá: Náá, ni̱ ka̱skéndo̱o‑ná ta̱ká ndatíñu‑ná te káindiki̱n‑ná níí va̱i‑yó. Achí‑de.
\v 29 Te máá‑yá ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, nú ɨɨn cha̱a ni̱ skéndo̱o‑de veꞌe‑de, xí táa̱‑de, xí ñaní‑de, xí ñásɨ́ꞌɨ́‑de, xí séꞌe‑de ja̱ sɨkɨ́ ñúu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu,
\v 30 te naniꞌi̱n kuáꞌa̱‑gá‑de vina. Te onde̱ ɨnga̱ vida chaa̱, te kuchaku̱‑de nɨ́ɨ́ káni. Achí‑ya̱.
\s Jíín kɨvɨ́ ní kaꞌa̱n Jesús ja̱ kúu̱‑ya̱
\p
\v 31 Te Jesús, ni̱ kiꞌin‑ya̱ ndɨ́ꞌuxí uu̱‑de, te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Vina chi̱ kaa‑yó kíꞌi̱n‑yo̱ ñúu̱ Jerusalén. Te yúan skíkuu ta̱ká tu̱ꞌun ni̱ chaa cha̱a ni̱ ka̱jani tu̱ꞌun Dios onde̱ sáá sɨkɨ́ máá Séꞌe cha̱a.
\v 32 Chi̱ natu̱u‑ya̱ núu̱ ñáyɨvɨ sɨ́ɨn nación. Te sákátá‑i nuu̱‑yá. Te sáꞌa ndɨva̱ꞌa‑i jíín‑yá. Te tɨvɨ̱ sɨ̱ꞌvɨ́‑i nuu̱‑yá.
\v 33 Yúan‑na te nú ni̱ ndɨꞌɨ ni̱ ka̱xndóꞌo‑i‑ya̱, te kaꞌni‑í‑ya̱. Ko nuu̱ uní kɨvɨ̱ te nachaku̱‑ya̱. Achí‑ya̱.
\v 34 Ko máá‑de, tú ní kájuku̱ꞌun kutɨ iní‑de tu̱ꞌun yáꞌa. Te tu̱ꞌun‑ún ni̱ kaꞌa̱n sa̱ꞌí‑ya̱. Yu̱án tú ní kájuku̱ꞌun ini̱‑de ja̱ ní kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de.
\s Ja̱ ní ndundiji̱n nduchi cháa kuáá
\p
\v 35 Te ni̱ kuyani‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ ñúu̱ Jericó. Te ɨɨn cha̱a kuáá, kánchaa̱‑de yuꞌíchi jikán‑de caridad.
\v 36 Te cha̱a kuáá‑ún, ni̱ jini so̱ꞌo‑de kája̱ꞌa ña̱yɨvɨ kájaꞌa̱n‑i. Te ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑de na̱ún kúu yu̱án.
\v 37 Te ni̱ kakachi̱‑i nuu̱‑dé ja̱ Jesús, ñuu̱ Nazaret, ni̱ ja̱ꞌa‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱.
\v 38 Yúan‑na te ni̱ kana kóꞌó‑de: Jesús, Se̱ꞌe David, kundáꞌú ini̱‑ní náá, áchí‑de.
\v 39 Te ña̱yɨvɨ kájaꞌa̱n ichi núu̱‑yá, ni̱ kakaꞌa̱n‑i jíín‑de ja̱ ná kasú‑de yuꞌu‑dé. Ko máá‑de víꞌí‑gá ni̱ kana kóꞌó‑de: Se̱ꞌe David, kundáꞌú ini̱‑ní náá víi̱, áchí‑de.
\v 40 Yúan‑na te ni̱ jukuiñi̱ Jesús. Te ni̱ táꞌú‑yá tiñu ná kíi‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ jaa̱‑de. Te ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑yá‑de:
\v 41 Na̱ún sáꞌa‑ri̱ jíín‑ró kuní‑ro̱, áchí‑ya̱. Te cha̱a‑ún ni̱ kaꞌa̱n‑de: Táta̱, ja̱ ná ndúndiji̱n nduchi‑ná kuní‑ná, áchí‑de.
\v 42 Te ni̱ kachi̱ Jesús jíín‑de: Kuáꞌán, chi ni̱ kandíja‑ró te yu̱án ní nduva̱ꞌa‑ró, áchí‑ya̱.
\v 43 Te ni̱ ndundiji̱n‑ni nduchi‑dé. Te ni̱ ndiki̱n‑de‑ya̱, nákana jaa‑de Dios. Te ta̱ká ña̱yɨvɨ‑ún, ni̱ kajini̱‑i nuu̱‑dé. Te ni̱ ka̱nakana jaa‑i Dios.
\c 19
\s Tu̱ꞌun Zaqueo
\p
\v 1 Te ni̱ kɨ̱vɨ Jesús ini̱ ñuu̱ Jericó, ni̱ ja̱ꞌa‑ni‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ núú.
\v 2 Te yúan ni̱ kenda‑ni ɨɨn cha̱a kúká, nání‑de Zaqueo. Te cha̱a‑ún kúñáꞌnu‑de nuu̱ táká cha̱a xíní.
\v 3 Te ndúkú ndéé‑de nde̱ꞌé‑de nuu̱ Jesús nú ndé cha̱a kúu‑ya̱. Ko tú ní kúu, chi̱ kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ ní kajasu̱‑i‑ya̱, te vina lɨkɨ̱‑ni‑de.
\v 4 Te jínu‑de ni̱ ja̱kuxnúú‑de. Te ni̱ kaa‑de xini̱ ɨ́ɨn nuyu̱ꞌndú náva̱ꞌa kuni̱‑de nuu̱‑yá. Chi̱ yúan ja̱ꞌa‑ya̱ kíꞌi̱n‑ya̱.
\v 5 Te ni̱ jaa̱ Jesús yúan. Te ni̱ ndakoto‑ya̱ núu̱‑dé. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Zaqueo, yachi̱ nuu‑ró chi̱ vina jínu ñúꞌún já kéndo̱o‑ri̱ veꞌe‑ró. Achí‑ya̱.
\v 6 Yúan‑na te yachi̱ ni̱ nuu‑de. Te kúsɨɨ̱ xáa̱n iní‑de ni̱ jaka‑de‑ya̱.
\v 7 Te ña̱yɨvɨ‑ún, ni̱ kajini̱‑i ja̱ súan ni̱ kuu. Te ni̱ kakaꞌa̱n sóó‑i: A kuaꞌa̱n‑tu‑ya̱ kéndo̱o‑ya̱ jíín ɨ́ɨn cha̱a íó kua̱chi, áchí‑i.
\v 8 Yúan‑na te Zaqueo ni̱ jukuiñi̱‑de. Te ni̱ kachi̱‑de jíín máá Jítoꞌo̱‑yo̱: Táta̱, sava ndatíñu‑ná, ná kuáꞌa‑ná nuu̱ ñáyɨvɨ ndáꞌú. Te nú nuu̱ ɨ́ɨn cha̱a ni̱ janchaa̱‑ná ndatíñu‑de, te ná nákua̱ꞌa‑ná kuu̱n já súan nuu̱‑dé. Achí‑de.
\v 9 Te ni̱ kachi̱ Jesús jíín‑de: Vina te ini̱ ve̱ꞌe yáꞌa ni̱ ka̱ku ɨɨn cha̱a núsáá, chi̱ máá, suni se̱ꞌe Abraham kúu.
\v 10 Chi̱ máá Séꞌe cha̱a va̱i nándúkú‑yá te nama‑ya̱ já á ni̱ naa. Achí‑ya̱.
\s Tu̱ꞌun yátá uxí mozo jíín xúꞌún
\p
\v 11 Te ni̱ ka̱jini so̱ꞌo ña̱yɨvɨ‑ún ta̱ká tu̱ꞌun yáꞌa. Te Jesús ni̱ kaꞌa̱n‑ga̱‑ya̱ ɨ́ɨn tu̱ꞌun yátá, chi̱ a ni̱ kuyani‑ya̱ ñúu̱ Jerusalén, te kájani ini̱‑i ja̱ vítan ñúꞌni koo ndiji̱n ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu.
\v 12 Ja̱ yúán ní kaꞌa̱n‑ya̱: Ɨɨn cha̱a kúñáꞌnu, ni̱ kenda‑de kuaꞌa̱n jíká‑de ɨnga̱ ñuu̱ náva̱ꞌa niꞌi̱n‑dé fuerza ja̱ tɨ́ɨn‑de ñuu̱, te chaa̱‑de.
\v 13 Te ni̱ kana‑de xini̱ uxí táꞌa̱n mozo‑de, te ni̱ ja̱ꞌa‑de ciento ciento peso nuu̱ ɨ́ɨn ɨɨn‑i. Te ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑i: Sátiñu jínáꞌan‑ró nini kiꞌi̱n‑ri̱ te nchaa̱‑ri̱, áchí‑de.
\v 14 Ko kájito uꞌu̱ ña̱yɨvɨ ñúu̱‑ún‑de, te ni̱ ka̱tájí ɨ́ɨn comisión kua̱kasu̱ nuu̱‑dé: Tú játaꞌa̱n ini̱‑yo̱ já táꞌú cháa yúan tiñu nuu̱‑yo̱. Achí.
\v 15 Te ni̱ kuu ja̱ ní niꞌi̱n‑dé fuerza ja̱ tɨ́ɨn‑de ñuu̱, te ni̱ nchaa̱‑de. Te ni̱ táꞌú‑de tiñu ná kíi mozo ja̱ ní ja̱ꞌa‑de xu̱ꞌún núu̱‑ún, náva̱ꞌa ná kuní‑de ndasa ni̱ ka̱sátiñu ɨɨn ɨɨn‑i.
\v 16 Te mozo ɨɨn ni̱ jaa̱ nuu̱‑dé. Te ni̱ kaꞌa̱n‑i: Táta̱, ni̱ ja̱ꞌa‑ní ciento peso nuu̱‑ná, te ni̱ niꞌi̱n‑ná mil peso sɨkɨ̱, áchí‑i.
\v 17 Te máá‑de ni̱ kachi̱‑de jíín mozo: Ió va̱ꞌa chi̱ mozo va̱ꞌa kúu‑ró. Ni̱ skíkuu va̱ꞌa‑ró jíín yakú ndatíñu‑ri̱. Vina te táꞌú‑ró tíñu nuu̱ uxí ñuu̱ tɨ́ɨn‑ri̱, áchí‑de.
\v 18 Te ni̱ chaa̱ ɨnga̱ mozo te ni̱ kaꞌa̱n: Táta̱, ni̱ ja̱ꞌa‑ní ciento peso nuu̱‑ná, te ni̱ niꞌi̱n‑ná uꞌu̱n ciento peso sɨkɨ̱, áchí‑i.
\v 19 Te suni ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín mozo‑ún: Róó, suni táꞌú‑ró tíñu nuu̱ úꞌu̱n ñuu̱ tɨ́ɨn‑ri̱, áchí‑de.
\v 20 Te ni̱ chaa̱ ɨnga̱ mozo. Te ni̱ kaꞌa̱n: Táta̱, yáꞌa íó ciento peso‑ní, chi ni̱ chiva̱ꞌa‑ná ini̱ ɨɨn pañito.
\v 21 Chi ni̱ yu̱ꞌú‑ná ni̱ jito‑ná níí ja̱ cháa xaa̱n iní kúu‑ní, te nákiꞌin‑ní ja̱ tú jáitúu‑ní, te jáꞌnu̱‑ní ja̱ tú jachá‑ní, áchí‑i.
\v 22 Yúan‑na te ni̱ kachi̱‑de jíín‑i: Mozo káñáá kúu‑ró, te jíín túꞌun ni̱ kenda yuꞌu‑ro jián, náku̱xndíi‑ri̱ sɨkɨ̱‑ro̱. Chi̱ a jiní‑ro̱ já cháa xaa̱n iní kúu‑ri̱, ja̱ nákiꞌin‑ri̱ ja̱ tú jáitúu‑rí, te jáꞌnu̱‑ri̱ ja̱ tú
jachá‑ri̱.
\v 23 Núsáá, naja̱ tú ní jáꞌa‑ró xúꞌún‑rí noꞌo̱n banco núú. Te nuu̱ ncháa̱‑ri̱ te nandaka̱n‑ri̱ xu̱ꞌún‑rí onde̱ jíín séꞌe xu̱ꞌún núú. Achí‑de.
\v 24 Yúan‑na te ni̱ kachi̱‑de jíín sáva‑ga̱ ña̱yɨvɨ káꞌi̱in yani nuu̱‑dé: Kuanchaa̱ ciento peso jia̱n núu̱‑í, te kua̱ꞌa‑ró núu̱ mozo ñáva̱ꞌa mil peso, áchí‑de.
\v 25 Te máá ñáyɨvɨ, ni̱ kakaꞌa̱n jíín‑de: Táta̱, a ñáva̱ꞌa‑i mil peso xáa̱n, áchí.
\v 26 Te ni̱ kaꞌa̱n tuku máá cháa kúñáꞌnu: A káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, cha̱a ja̱ á ñáva̱ꞌa, te kii‑ga̱ nuu̱‑dé, te cha̱a ja̱ tú ñáva̱ꞌa, va̱sa ja̱ á ñáva̱ꞌa‑de‑ún, te kuxio kiꞌi̱n.
\v 27 Te suni cha̱a kájito uꞌu̱ ruu̱, ja̱ tú ní kákuni̱‑de ja̱ táꞌú‑rí tiñu nuu̱‑dé, kuáki̱ꞌin‑de ná kíkoyo‑de nuu̱‑rí yáꞌa. Te kaꞌni‑ro‑dé jínáꞌan‑de. Achí‑de.
\s Ja̱ ní kɨ̱vɨ Jesús ini̱ ñuu̱ Jerusalén
\p
\v 28 Te ni̱ ndɨꞌɨ ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ túꞌun yáꞌa. Te ni̱ ja̱kuxnúú‑yá kua̱kaa‑ya̱ núu̱ Jerusalén.
\v 29 Te nuu̱ ní kuyani‑ya̱ ñúu̱ Betfagé jíín ñúu̱ Betania, ni̱ jaa̱‑ya̱ ɨ́ɨn yuku nání yúku Olivos. Te ni̱ tájí‑yá uu̱ cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá kájaꞌa̱n‑de:
\v 30 Kuáꞌán rancho kándee lado jia̱n. Te nuu̱ kɨ́vɨ‑ni‑ró yúan, te niꞌi̱n‑ro̱ ɨ́ɨn burro núꞌni̱‑tɨ̱, ja̱ ní ɨɨn cha̱a té koso‑gá‑de‑tɨ̱. Te ndájí‑ró‑tɨ́. Te kii‑ró jíín‑tɨ́.
\v 31 Te nú ndé cha̱a káꞌa̱n jíín‑ró, naja̱ kándájí‑ró‑tɨ́, achi̱‑de, te kaꞌa̱n‑ro̱ jíín‑de: Máá Jítoꞌo̱‑yo̱ jínu ñúꞌún‑yá‑tɨ̱, achi̱‑ro̱, áchí‑ya̱.
\v 32 Te kájaꞌa̱n cha̱a ni̱ tájí‑yá‑ún te ni̱ kaniꞌi̱n‑dé‑tɨ̱ nátu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de.
\v 33 Te nini kándájí‑de burro‑ún te ni̱ kakaꞌa̱n jitoꞌo̱‑tɨ̱ jíín‑de: Naja̱ kándájí‑ró burro‑ri̱, áchí‑de.
\v 34 Te máá‑de, ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Chi̱ máá Jítoꞌo̱‑yo̱ jínu ñúꞌún‑yá‑tɨ̱, áchí‑de.
\v 35 Te ni̱ cha̱koyo‑de jíín‑tɨ́ nuu̱ Jesús. Te ni̱ ka̱xndée‑de tɨka̱chí‑de sɨkɨ̱ burro‑ún. Te ni̱ ka̱skáa‑de Jesús sɨkɨ̱‑tɨ́ yóso‑yá‑tɨ̱.
\v 36 Te nini jíka‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱, te ni̱ kajaki̱n‑de tɨka̱chí‑de ini̱ ichi.
\v 37 Te nini kákuyani‑ya̱ ñúu̱ Jerusalén ja̱ kákuun‑ya̱ yúku Olivos, te ta̱ká cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, kánakana jaa‑de Dios sɨkɨ̱ táká tiñu ñáꞌnu ja̱ ní kajini̱‑de ni̱ sáꞌa‑ya̱.
\v 38 Te kákaꞌa̱n‑de: Ná nákana jaa‑yó Rey yáꞌa chi̱ ndíso‑ya̱ tíñu máá Tatá Dios. Chi̱ vindaa̱ vinené íó onde̱ andɨ́vɨ́, te suni luu ñáꞌnu káa yúan. Achí.
\v 39 Yúan‑na te sava cha̱a fariseo káꞌi̱in ma̱ꞌñú ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún, ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Maestro, kana jíín‑ní nuu̱ cháa káskuáꞌa jíín‑ní, ná kasú‑de yuꞌu‑dé, áchí‑de.
\v 40 Te máá Jesús ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: A káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró ja̱ nú cha̱a yáꞌa ná kasú‑de yuꞌu‑dé, te súan kana kóꞌó táká yuu̱, áchí‑ya̱.
\v 41 Te ni̱ kuyani‑ya̱. Te ni̱ jini̱‑ya̱ núu̱ ñúu̱‑ún. Te ni̱ ndeꞌe̱‑ya̱ sɨkɨ́ ñúu̱‑ún.
\v 42 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Aa̱, xáán va̱ꞌa nú ní jiní máá‑ró ndasa va̱i tu̱ꞌun vindaa̱ vinené núú. Ko vina chi̱ a yísa̱ꞌí te ma̱ kuní‑ro̱ núu̱.
\v 43 Chi̱ jaa̱ kɨvɨ̱, ja̱ cháa kájito uꞌu̱ róó kuíkó ndúu̱ nɨ́nɨ‑dé róó. Te ta̱ká lado kasu̱‑de róó. Te nataan níꞌin‑de róó.
\v 44 Te stúncháa̱‑de róó nuu̱ ñúꞌun onde̱ jíín séꞌe‑ró já káxiu̱kú‑i ini̱‑ro̱. Te ma̱ skéndo̱o‑de yuu̱ kóso táꞌan sɨkɨ̱ yúu̱, chi̱ tú ní jiní‑ro̱ já ní kii‑ya̱ núu̱‑ro̱. Achí‑ya̱.
\v 45 Te ni̱ kɨ̱vɨ Jesús ini̱ ve̱ꞌe ii̱. Te ni̱ kejáꞌá‑yá kíñiꞌin‑ya̱ ñáyɨvɨ kájaan káxi̱kó íin‑i ini̱ ve̱ꞌe ii̱‑ún kájaꞌa̱n‑i.
\v 46 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑i: Á tú yóso núu̱ tutú: Veꞌe‑ri̱, chi̱ veꞌe nuu̱ kájika̱n taꞌu̱ kúu, ko máá‑ró, a ni̱ ka̱nasáꞌa‑ró yaú kava ñákui̱ꞌná, áchí‑ya̱.
\v 47 Te ndɨtaꞌa̱n kɨvɨ̱ stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun ini̱ ve̱ꞌe ii̱. Ko sutu̱ ñáꞌnu jíín cháa káchaa tutu̱ jíín cháa kákuñáꞌnu ini̱ ñuu̱‑ún, ni̱ ka̱ndúkú‑de modo ndasa kaꞌni‑dé‑ya̱.
\v 48 Ko tú ní kákuu ndasa sáꞌa‑de jíín‑yá, chi̱ ndivii ñáyɨvɨ, ni̱ ka̱kee nuu̱‑í káꞌi̱in‑i kájini náꞌín‑i tu̱ꞌun káꞌa̱n‑ya̱.
\c 20
\s Sɨkɨ̱ tíñu ndíso Jesús
\p
\v 1 Te ɨɨn kɨvɨ̱ jián stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun nuu̱ ñáyɨvɨ iní ve̱ꞌe ii̱, te jáni‑ya̱ túꞌun va̱ꞌa. Te sutu̱ ñáꞌnu jíín cháa káchaa tutu̱ jíín cháa ni̱ ka̱yii, ni̱ ja̱koyo‑de nuu̱‑yá.
\v 2 Te ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱: Kastu̱ꞌún, na̱ jíín túꞌun sáꞌa‑ró tíñu yáꞌa. Te ndéja̱ ní kaꞌa̱n jíín‑ró sáꞌa‑ró súan, áchí‑de.
\v 3 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín‑de: Suni ná kaká tu̱ꞌún‑rí róó ɨɨn tu̱ꞌun: Kastu̱ꞌún,
\v 4 ja̱ ní skuánducha Juan sáá, á onde̱ andɨ́vɨ́ ní kii tu̱ꞌun, xí cháa ni̱ táꞌú tíñu, áchí‑ya̱.
\v 5 Yúan‑na te ni̱ kanda̱tu̱ꞌún máá‑de: Nú kaꞌa̱n‑yo̱ já ondé andɨ́vɨ́, te kachi̱‑de kuni‑yó: Naja̱ tú ní kákandíja‑ró núu̱‑dé núsáá.
\v 6 Te nú kaꞌa̱n‑yo̱ já cháa ni̱ táꞌú tíñu, te ndivii ñáyɨvɨ kuáꞌa‑i yuu̱ xiní‑yo̱. Chi̱ kájani ndija ini̱‑i ja̱ cháa ni̱ jani tu̱ꞌun Dios ni̱ kuu Juan, áchí‑de jíín táꞌan‑de.
\v 7 Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de ja̱ tú kájini̱‑de ndénu̱ ní kii tu̱ꞌun‑ún.
\v 8 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín‑de: Suni ruu̱ tú kachi̱‑ri̱ nuu̱‑ro̱ na̱ jíín túꞌun sáꞌa‑ri̱ tiñu yáꞌa, áchí‑ya̱.
\s Cha̱a kásátiñu nuu̱ itú uva
\p
\v 9 Te ni̱ kejáꞌá‑yá ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ túꞌun yátá yáꞌa jíín ñáyɨvɨ‑ún: Ɨɨn cha̱a ni̱ nachuꞌun‑de ɨɨn itu̱ uva. Te ni̱ xndóo‑de nuu̱ cháa kásátiñu jíín. Te ni̱ kee‑de kuaꞌa̱n jíká‑de ja̱ náꞌán xáa̱n.
\v 10 Te ɨɨn kɨvɨ̱ ni̱ tájí‑de ɨɨn mozo‑de kuaꞌa̱n nuu̱ cháa kásátiñu jíín uva ja̱ ná nákua̱ꞌa‑de ndeꞌe̱ uva nuu̱ mozo‑ún núú. Ko cha̱a kásátiñu‑ún, ni̱ kastují‑dé mozo. Te ni̱ ka̱kiñiꞌin‑de‑i kua̱noꞌon sáni‑ni‑i.
\v 11 Te jitoꞌo̱‑ún, ni̱ na̱tájí tuku‑de ɨnga̱ mozo‑de. Ko máá cháa kásátiñu‑ún, suni ni̱ ka̱stují‑dé mozo‑ún, te ni̱ ka̱sákátá‑de jíín‑i te ni̱ ka̱kiñiꞌin‑de‑i kua̱noꞌon sáni‑ni‑i.
\v 12 Te jitoꞌo̱ uva‑ún ni̱ na̱tájí tuku‑de mozo uni̱‑de kuaꞌa̱n. Ko máá cháa kásátiñu‑ún, suni ni̱ ka̱stují‑dé mozo‑ún. Te ni̱ ka̱skúnu‑de‑i.
\v 13 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n máá jítoꞌo̱ itu̱ uva: Ndasa sáꞌa‑ri̱. Ná tájí‑rí se̱ꞌe‑ri̱ ja̱ kúndáꞌú ini̱‑ri̱‑i. Sanaa te koo ja̱ jíñúꞌún‑de nuu̱ séꞌe‑ri̱. Achí‑de.
\v 14 Ko máá cháa kásátiñu‑ún, ni̱ kajini̱‑de nuu̱‑í. Te ni̱ kanda̱tu̱ꞌún máá‑de: Su̱chí yáꞌa xíin táꞌu̱. Ná chóꞌo̱, ná káꞌni‑yo‑í náva̱ꞌa ná ndóo taꞌu̱‑í kuu‑yó, áchí‑de.
\v 15 Te ni̱ ka̱kiñiꞌin‑de‑i ichi yatá itú uva. Te ni̱ ka̱jaꞌni‑dé‑i. Te ndasa sáꞌa máá jítoꞌo̱ itu̱ uva jíín‑de núsáá.
\v 16 Chaa̱‑de, te xnáa‑dé cha̱a kásátiñu‑ún. Te kua̱ꞌa‑de itu̱ uva nuu̱ ɨngá cha̱a. Achí‑ya̱. Te ña̱yɨvɨ‑ún ja̱ ní ka̱jini so̱ꞌo‑i tu̱ꞌun yáꞌa, te ni̱ kakaꞌa̱n‑i: Ma̱ kúu kutɨ súan, Táta̱. Achí‑i.
\v 17 Ko máá‑yá ni̱ nde̱ꞌé‑yá nuu̱‑í te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Núsáá te na̱ún kuní kaꞌa̱n tu̱ꞌun yóso yáꞌa: Yuu̱ ní ka̱skéꞌichi̱ cha̱a káchutáꞌan, ya̱ꞌá kúu máá yúu̱ ndíso fuerza jiki̱. Achí.
\v 18 Ta̱ká‑i ja̱ nduá sɨkɨ̱ yúu̱‑ún, te taꞌnu̱. Ko nú ndé sɨkɨ̱ júngava máá yúu̱‑ún, te kukuáchí‑i sáꞌa. Achí‑ya̱.
\s Sɨkɨ̱ xúꞌún César
\p
\v 19 Yúan‑na te sutu̱ ñáꞌnu‑ún jíín cháa káchaa tutu̱ ni̱ ka̱ndúkú‑de modo tɨɨn‑de‑ya̱ máá hora‑ún. Chi ni̱ kaju̱ku̱ꞌun ini̱‑de ja̱ sɨkɨ́ máá‑de kúu tu̱ꞌun yátá ní kaꞌa̱n‑ya̱‑ún. Ko ni̱ kayu̱ꞌú‑de ni̱ ka̱jito‑de ña̱yɨvɨ.
\v 20 Te ndéꞌé ndéꞌé‑de ichi‑yá. Te ni̱ ka̱tájí‑de sava cha̱a ja̱ kóto yuꞌu‑dé‑ya̱. Te cha̱a‑ún, kákaꞌa̱n‑de ja̱ cháa ndaa̱ kákuu‑de, náva̱ꞌa tɨɨn yátá‑de‑ya̱ sɨkɨ́ túꞌun káꞌa̱n‑ya̱, te nastúu‑de‑ya̱ núu̱ fuerza gobernador, cha̱a táꞌú tíñu yúan, kákuni̱‑de.
\v 21 Te cha̱a‑ún, ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱: Maestro, kájini̱‑ná ja̱ káꞌa̱n va̱ꞌa‑ní te stáꞌa̱n ndaa̱‑ní tu̱ꞌun. Te tú ndéꞌé‑ní ndasa jíto ta̱ká ña̱yɨvɨ, chi̱ sua stáꞌa̱n ndaa̱‑ní ichi Dios.
\v 22 Á kuu kua̱ꞌa‑yó xúꞌún yóo̱ nuu̱ César xí túu, áchí‑de.
\v 23 Ko máá‑yá, ni̱ jini̱‑ya̱ já xndáꞌú‑de‑ya̱ kákuni̱‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Naja̱ kájito nchaa̱‑ro̱ rúu̱.
\v 24 Stáꞌa̱n xu̱ꞌún jián ná ndéꞌé‑rí. Ndé cha̱a kúu cha̱a ncháá nuu̱ yáꞌa, jíín túꞌun yóso yáꞌa. Achí‑ya̱. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: César kúu, áchí‑de.
\v 25 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Kua̱ꞌa ja̱ xíin César nuu̱ César, te ja̱ xíin Dios nuu̱ Dios núsáá, áchí‑ya̱.
\v 26 Te tú ní kákuu tɨɨn yátá‑de‑ya̱ jíín túꞌun yáꞌa jíto nuu̱ ñáyɨvɨ. Te ni̱ ka̱naa iní‑de ni̱ ka̱jini so̱ꞌo‑de tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de. Te tú ní kákaꞌa̱n kutɨ‑gá‑de.
\s Sɨkɨ̱ já náchaku̱ ndɨ̱yi
\p
\v 27 Yúan‑na te ni̱ ja̱koyo yaku̱ cha̱a saduceo. Te cha̱a‑ún, kákaꞌa̱n‑de ja̱ tú nachaku̱ kutɨ ndɨ́yi. Te ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱:
\v 28 Maestro, Moisés ni̱ chaa‑de tutu̱ ni̱ ndo̱o jíín‑yó: Nú ñani̱ ɨɨn cha̱a kuu̱‑de, te íó ñasɨ́ꞌɨ́‑de, te nú tú se̱ꞌe‑de ní íó. Yúan‑na te ñani̱‑de ná nákiꞌin ñasɨ́ꞌɨ́‑de, te nandaki̱n‑de tata̱ ñani̱‑de, áchí tutu̱‑ún.
\v 29 Bueno, ni̱ kaꞌi̱o usia̱ ñani̱. Te cha̱a núú, ni̱ ta̱ndaꞌa‑dé. Te ni̱ jiꞌi̱‑de. Te tú kutɨ séꞌe‑de ní íó.
\v 30 Te cha̱a uu̱, ni̱ nakiꞌin‑de‑ña. Te ni̱ jiꞌi̱‑de. Te tú kutɨ séꞌe‑de ní íó.
\v 31 Te cha̱a uni̱ ni̱ nakiꞌin‑de‑ña. Te ni̱ jiꞌi̱ tuku‑de. Te ndɨ́ꞌusiá‑de suni súan. Te ni̱ kajiꞌi̱‑de. Te tú kutɨ ní ɨɨn se̱ꞌe ní káxndóo‑de.
\v 32 Te onde̱ sandɨ̱ꞌɨ́‑na̱ te suni ni̱ jiꞌi̱ máá ñáꞌan‑ún.
\v 33 Te kɨvɨ̱ náchaku̱ ta̱ká ndɨ̱yi, ndé ɨɨn‑de kuu‑ña ñásɨ́ꞌɨ́‑de núsáá. Chi̱ ndɨ́ꞌusiá‑de ni̱ kancha̱ka‑de‑ña, áchí‑de jíín‑yá.
\v 34 Yúan‑na te ni̱ kachi̱ Jesús jíín‑de: Se̱ꞌe ña̱yɨvɨ yáꞌa, chi̱ káta̱ndaꞌa‑í jínáꞌan‑i.
\v 35 Ko íó ña̱yɨvɨ já jáni ini̱ Dios ja̱ ñáyɨvɨ váꞌa kúu‑i. Te ña̱yɨvɨ‑ún nachaku̱‑i ma̱ꞌñú ndɨ́yi, te kɨ̱vɨ‑i ɨnga̱ vida. Te tú ta̱ndaꞌa kútɨ‑í jínáꞌan‑i yúan.
\v 36 Ni ma̱ kúu̱ kutɨ‑gá‑i. Chi̱ ɨɨn núú‑ni kákuu‑i jíín ndájáꞌa̱ ándɨ́vɨ́, te suni se̱ꞌe Dios kákuu‑i, chi̱ a ni̱ nachaku̱‑i.
\v 37 Te sɨkɨ̱ ndɨ́yi ja̱ náchaku̱, suni ɨɨn‑ni tu̱ꞌun ni̱ stáꞌa̱n Moisés nuu̱ yóso túꞌun cuenta yuku̱. Chi ni̱ skúnání‑de‑ya̱ Dios Abraham, Dios Isaac, jíín Dios Jacob.
\v 38 Chi̱ Dios, nasu̱ Dios ña̱yɨvɨ ní kajiꞌi̱ kúu‑ya̱, chi̱ sua Dios ña̱yɨvɨ káichaku̱ kúu‑ya̱. Chi̱ nuu̱ máá‑yá káichaku̱ ta̱ká ña̱yɨvɨ. Achí‑ya̱.
\v 39 Te yaku̱ cha̱a káchaa tutu̱, ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Va̱ꞌa‑ni ni̱ kaꞌa̱n‑ní Maestro, áchí‑de.
\v 40 Te tuká ní kátava iní‑de ja̱ kaká tu̱ꞌún‑de‑ya̱.
\s Sɨkɨ̱ Cristo, Se̱ꞌe David
\p
\v 41 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Naja̱ kákaꞌa̱n‑de ja̱ Cristo kúu Se̱ꞌe David.
\v 42 Chi̱ máá David ni̱ kaꞌa̱n‑de nuu̱ tutú Salmo: Máá Tatá Dios ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín Jítoꞌo̱‑ri̱: Nungo̱o‑ró íchi ndáváꞌa‑ri̱,
\v 43 te ná chúkú‑rí ña̱yɨvɨ kájito uꞌu̱ róó kuu‑i teyu̱ kuxndíi jaꞌa̱‑ro̱, áchí.
\v 44 Te máá David: Jitoꞌo̱ ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Te ndasa kúu‑ya̱ séꞌe‑de núsáá, áchí‑ya̱.
\v 45 Te kánchaa̱‑ya̱ máꞌñú táká ña̱yɨvɨ. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín cháa káskuáꞌa jíín‑yá:
\v 46 Koto‑ró máá‑ró núu̱ cháa káchaa tutu̱, chi̱ kákuni̱‑de kaka‑de jíín súꞌnu̱ káni. Te kákuni̱‑de ja̱ káꞌa̱n sa̱ꞌán‑yo̱ jíín‑de nu̱yáꞌu. Te silla jíñúꞌún ondé xini̱ mesa ini̱ ve̱ꞌe sinagoga, jíín silla xini̱ mesa nuu̱ íó xíni kákuni̱‑de.
\v 47 Te suni cha̱a yáꞌa kákókó‑de veꞌe ñaꞌan kéndo̱o ndáꞌú. Te kándúkú‑de modo sáni, ja̱ kájika̱n taꞌu̱ náꞌán‑de. Cha̱a yáꞌa, víꞌí‑gá taꞌnu̱ ndatu̱‑de, áchí‑ya̱.
\c 21
\s Ja̱ ní soko̱ ñáꞌan viuda xu̱ꞌún
\p
\v 1 Te ni̱ ndakoto‑ya̱, te ni̱ jini̱‑ya̱ núu̱ ñáyɨvɨ kúká káchuꞌun‑i xu̱ꞌún iní janu̱.
\v 2 Te ni̱ jini̱‑ya̱ núu̱ ɨ́ɨn ñaꞌan viuda ja̱ ní kendo̱o ndáꞌú íi̱‑ñá, te ni̱ chuꞌun‑ña úu̱ xu̱ꞌún yɨ́kɨ́n náa iní janu̱‑ún.
\v 3 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, ja̱ ñáꞌan ní kendo̱o ndáꞌú yáꞌa, ni̱ chuꞌun‑ga̱‑ña vásá táká‑ga̱‑i.
\v 4 Chi ta̱ká‑i, ni̱ ka̱chuꞌun‑i ja̱ ní ndendoso sɨkɨ́‑í ni̱ kasoko̱‑í nuu̱ Dios. Ko ñaꞌan yáꞌa, va̱sa kúndáꞌú‑ña ko ni̱ chuꞌun ndɨꞌɨ‑ña já kúchaku̱‑ña jíín, áchí‑ya̱.
\s Na̱ún tuni̱ koo kɨvɨ̱ jínu ñu̱yɨ́vɨ
\p
\v 5 Te sava‑de kákaꞌa̱n‑de tu̱ꞌun veꞌe ii̱, ndasa ni̱ nduluu jíín yúu̱ lúu jíín ofrenda. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱:
\v 6 Ta̱ká ndatíñu ja̱ kánde̱ꞌé‑ró yáꞌa, chaa̱ ɨɨn kɨvɨ̱ já má kútáꞌan‑ga̱ ni ɨɨn yuu̱, chi̱ ndɨꞌɨ ndua̱ sáꞌa‑i, áchí‑ya̱.
\v 7 Yúan‑na te ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱: Maestro, ndé kɨvɨ̱ kóo ta̱ká tiñu yáꞌa. Te na̱ún tuni̱ koo nuu̱ kúyani chaa̱ ta̱ká tiñu yáꞌa, áchí‑de.
\v 8 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Koto‑ró máá‑ró jínáꞌan‑ró náva̱ꞌa tú xndáꞌú ni ɨɨn‑i róó. Chi̱ kikoyo kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ kíꞌin núu sɨ́ꞌvɨ́‑rí, te kaꞌa̱n‑i: Máá‑rí kúu Iꞌa̱‑ún. A ni̱ chaa̱ kɨvɨ̱‑ún, achi̱‑i. Ko ma̱ kíꞌi̱n‑ro̱ jíín‑i.
\v 9 Te nú ni̱ ka̱jini tu̱ꞌun‑ró já íó guerra te kája̱táꞌan ña̱yɨvɨ, te ma̱ yúꞌú‑ro̱, chi̱ kánúú já xnáꞌa̱n‑ga̱ koo ta̱ká tiñu yáꞌa. Ko ma̱ ndɨ́ꞌɨ yachi̱.
\v 10 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ndonda nación sɨkɨ̱ nación te ñuu̱ sɨkɨ̱ ñúu̱.
\v 11 Te ta̱an xaa̱n. Te yáꞌa yúan koo tama̱ jíín kuéꞌe̱ xaa̱n. Te koo tuni̱ ñáꞌnu ichi ándɨ́vɨ́, te yu̱ꞌú ña̱yɨvɨ jínáꞌan‑i.
\v 12 Ko onde̱ té cháꞌa̱n‑ga̱ koo ta̱ká tiñu yáꞌa, te chindiki̱n‑i róó te katɨɨn‑i róó. Te nastúu‑i róó ini̱ ve̱ꞌe sinagoga jíín iní veka̱a, kincha̱ka‑i róó nuu̱ rey jíín núu̱ gobernador ja̱ sɨkɨ́ rúu̱.
\v 13 Te koo súan náva̱ꞌa kani ndaa̱‑ro̱ túꞌun.
\v 14 Núsáá te ná kúndaa̱ ini̱‑ro̱ já má nákani ini̱‑ro̱ ndasa xndíó káni‑ró túꞌun nuu̱‑í.
\v 15 Chi̱ ruu̱, kua̱ꞌa‑ri̱ ɨɨn yuꞌu jíín túꞌun ndíchí núu̱‑ro̱, náva̱ꞌa cha̱a kájito uꞌu̱ róó, ma̱ kúu kaꞌa̱n‑de sɨkɨ̱‑ro̱ ni ma̱ kúu kundéé‑de jíín‑ró.
\v 16 Te suni táa̱‑ro̱, ñani̱‑ro̱, táꞌan‑ró, jíín ñáyɨvɨ kájini̱ táꞌan‑ró jíín, nastúu‑i róó. Te kuu̱ sava‑ró sáꞌa‑i.
\v 17 Te ta̱ká ña̱yɨvɨ, koto uꞌu̱‑i róó ja̱ sɨkɨ́ rúu̱.
\v 18 Ko ni ɨɨn ixi xiní‑ro̱ ma̱ náa kútɨ.
\v 19 Te nú kua̱ndéé iní‑ro̱ te kuchaku̱ añú‑ro̱.
\v 20 Ko nú ni̱ kajini̱‑ro̱ já ní ka̱jíkó ndúu̱ soldado yata̱ ñúu̱ Jerusalén, yúan‑na te juku̱ꞌun ini̱‑ro̱ já á yani naa ñúu̱‑ún.
\v 21 Yúan‑na te ña̱yɨvɨ káxiu̱kú iní ñuu̱ Judea, kunu‑i ki̱ngoyo‑i onde̱ yuku. Te ña̱yɨvɨ káꞌi̱in ma̱ꞌñú ñúu̱‑ún, kuxio‑i kiꞌi̱n‑i. Te ña̱yɨvɨ káꞌi̱in onde̱ rancho, ma̱ ndɨ́vɨ‑i ini̱ ñuu̱.
\v 22 Chi̱ kɨvɨ̱ yúan kuu kɨvɨ̱ nániꞌi̱n táꞌan Dios jíín‑i, náva̱ꞌa náskíkuu ta̱ká tu̱ꞌun yóso núu̱ tutú.
\v 23 Ko kɨvɨ̱‑ún, naka̱ ndáꞌú kuu ñaꞌan káñu̱ꞌun se̱ꞌe jíín ñáꞌan káskáxin‑í, chi̱ kii tu̱ndóꞌo xaa̱n sɨkɨ́ ñúyɨ́vɨ. Te kiti̱ ini̱ Dios jíín ñáyɨvɨ yáꞌa.
\v 24 Te kuu̱‑i jíín machete. Te ki̱ngoyo‑i preso onde̱ ta̱ká nación. Te ña̱yɨvɨ sɨ́ɨn nación, kuañu̱‑i sɨkɨ̱ ñúu̱ Jerusalén onde̱ ji̱nu kɨvɨ̱ ñáyɨvɨ sɨ́ɨn nación.
\v 25 Yúan‑na te koo tuni̱ nuu̱ ndíka̱ndii jíín núu̱ yóo̱ jíín núu̱ tíñu̱ú xíní. Te kii tu̱ndóꞌo sɨkɨ̱ táká ña̱yɨvɨ ñúyɨ́vɨ yáꞌa. Te yu̱ꞌú ña̱yɨvɨ já nɨ́ꞌɨn mar jíín súꞌma̱ mar.
\v 26 Te kuu̱ xáan sáva cha̱a ja̱ káyu̱ꞌú‑de, chi̱ káinda̱tu‑de chaa̱ tu̱ndóꞌo yáꞌa sɨkɨ̱ nɨ́ɨ́ ñúyɨ́vɨ. Te ta̱ká fuerza andɨ́vɨ́, ndɨꞌɨ kaꞌya.
\v 27 Yúan‑na te kuni̱‑i nuu̱ máá Séꞌe cha̱a kii‑ya̱ núu̱ ɨ́ɨn viko̱ nu̱ꞌún, jíín fuerza ja̱ ndúñáꞌnu xaa̱n‑yá.
\v 28 Te nú a ni̱ kejáꞌá táká tiñu yáꞌa, yúan‑na te ndukani‑ró xiní‑ro̱ te ndakoto‑ró, chi̱ a yani nama‑ya̱ róó, áchí‑ya̱ jíín‑de.
\v 29 Te suni ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ ɨ́ɨn tu̱ꞌun yátá jíín‑de: Nde̱ꞌé yúnu mérkexe̱, jíín táká‑ga̱ yunu.
\v 30 Nú ni̱ kajini̱‑ro̱ já ní kejáꞌá nájaa numa yúnu‑ún, yúan‑na te kájuku̱ꞌun ini̱‑ro̱ já á yani nchaa̱ viko sáú.
\v 31 Suni súan máá‑ró, nú ni̱ kajini̱‑ro̱ kuákuu ta̱ká tiñu yáꞌa, yúan‑na te kuni̱‑ro̱ já á yani koo ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu.
\v 32 Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró ja̱ má náa ñáyɨvɨ yáꞌa onde̱ nú tú skíkuu ta̱ká tiñu.
\v 33 Andɨ́vɨ́ jíín ñúyɨ́vɨ chi̱ naa, ko tu̱ꞌun káꞌa̱n‑ri̱ chi ma̱ náa.
\v 34 Koto‑ró máá‑ró náva̱ꞌa ma̱ kutéñu añú‑ro̱ jíín já kée ndásɨ́‑ró xí já kóo náji̱ni‑ró. Te ma̱ kútéñu‑ró jíín ndátíñu kuchaku̱‑ro̱, chi̱ sanaa te chaa̱‑ni kɨvɨ̱‑ún sɨkɨ̱‑ro̱.
\v 35 Chi̱ nátu̱ꞌun ɨɨn xeyu̱, súan jinu̱ sɨkɨ̱ táká ña̱yɨvɨ káxiu̱kú nɨ́ɨ́ ñúyɨ́vɨ yáꞌa.
\v 36 Núsáá te kundito‑ró táká kɨvɨ̱, te kaka̱n taꞌu̱‑ro̱ náva̱ꞌa kuu ka̱ku‑ró núu̱ táká tu̱ndóꞌo ja̱ kíi‑ún, te kundii̱‑ro̱ núu̱ máá Séꞌe cha̱a. Achí‑ya̱.
\v 37 Te ndɨtaꞌa̱n kɨvɨ̱ ní stáꞌa̱n‑ya̱ túꞌun ini̱ ve̱ꞌe ii̱. Te ndɨtaꞌa̱n akuáa ní kenda‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ ondé yuku Olivos. Te yúan ni̱ ndo̱o‑ya̱.
\v 38 Te ta̱ká ña̱yɨvɨ, ñaꞌa̱n chákoyo‑i nuu̱‑yá ini̱ ve̱ꞌe ii̱, náva̱ꞌa kuni so̱ꞌo‑i tu̱ꞌun káꞌa̱n‑ya̱.
\c 22
\s Ja̱ ní ka̱natɨɨn tu̱ꞌun táꞌan sɨkɨ̱ Jesús
\p
\v 1 Yúan‑na te ni̱ kuyani viko kóo sta̱tilá tú yíꞌi yujan íá, ja̱ nání víko Pascua.
\v 2 Te ta̱ká sutu̱ ñáꞌnu jíín táká cha̱a káchaa tutu̱, ni̱ ka̱ndúkú sáꞌí‑de modo ndasa kaꞌni‑dé‑ya̱, chi ni̱ kayu̱ꞌú‑de ni̱ ka̱jito‑de ña̱yɨvɨ.
\v 3 Te ni̱ kɨ̱vɨ Satanás ini̱ Judas, cha̱a nání Iscariote, ɨɨn táꞌan ja̱ uxí uu̱‑ún kúu‑de.
\v 4 Te cha̱a‑ún, ni̱ kee‑de kuaꞌa̱n‑de. Te ni̱ ndatu̱ꞌún‑de jíín sutú ñáꞌnu jíín cháa kákuu jefe nú ndasa nastúu‑de Jesús.
\v 5 Te máá cháa‑ún ni̱ ka̱kusɨɨ̱ iní‑de. Te ni̱ ka̱kee yuꞌu‑dé ja̱ kuáꞌa‑de xu̱ꞌún núu̱ Judas.
\v 6 Te ni̱ jatu̱ꞌun Judas. Te ni̱ ndúkú‑de modo ndasa nastúu‑de‑ya̱ núu̱ sutú jínáꞌan náva̱ꞌa tú kuvaa̱ ña̱yɨvɨ.
\s Viko lélú Pascua
\p
\v 7 Te ni̱ jaa̱ viko kóo sta̱tilá tú yíꞌi yujan íá. Te máá kɨvɨ́‑ún jínu ñúꞌún káꞌni‑í lélú Pascua.
\v 8 Te ni̱ tájí‑yá Pedro jíín Juan kuaꞌa̱n‑de, te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Kuáꞌán te sátu̱ꞌa‑ró núu̱ kée‑yo lélú Pascua, áchí‑ya̱.
\v 9 Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Ndénu̱ kuní‑ní sátu̱ꞌa‑ná, áchí‑de.
\v 10 Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Kuni so̱ꞌo, nú a ni̱ jaa̱‑ro̱ iní ñuu̱‑ún, te ketáꞌan‑ró jíín ɨ́ɨn cha̱a ndíso ɨɨn kɨ̱yi nducha. Kundiki̱n‑ro̱‑dé kiꞌi̱n‑ro̱ jíín‑de onde̱ ini̱ ve̱ꞌe nuu̱ ndɨ́vɨ‑de.
\v 11 Te kaꞌa̱n‑ro̱ jíín jítoꞌo̱ veꞌe‑ún: Achí máá Maestro jíín‑ní: Ndénu̱ íó ɨɨn veꞌe kua̱ꞌa núu‑ní nuu̱ kée‑ná lélú Pascua jíín cháa káskuáꞌa jíín‑ná, achi̱‑ro̱.
\v 12 Yúan‑na te jitoꞌo̱‑ún stáꞌa̱n‑de ɨɨn cuarto káꞌnu onde̱ xini̱ véꞌe nuu̱‑ro̱, ja̱ á núña. Te yúan sátu̱ꞌa‑ró. Achí‑ya̱.
\v 13 Te kájaꞌa̱n‑de. Te ni̱ kaniꞌi̱n‑dé nátu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de. Te ni̱ ka̱sátu̱ꞌa‑de ndasa kuxíni‑de lélú Pascua.
\v 14 Te ni̱ jaa̱ hora‑ún, te ni̱ jungo̱o‑ya̱ núu̱ mesa. Te suni ni̱ kaju̱ngo̱o apóstol‑ya̱ jíín‑yá.
\v 15 Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Xaa̱n kúu ini̱‑ri̱ kee‑rí lélú Pascua yáꞌa jíín‑ró jínáꞌan‑ró ja̱ té ndoꞌo‑ga̱‑ri̱.
\v 16 Chi̱ kástu̱ꞌún‑rí nuu̱‑ro̱, ja̱ má kée kútɨ‑gá‑ri̱ Pascua yáꞌa, onde̱ nú tú skíkuu máá iní ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu. Achí‑ya̱.
\v 17 Te ni̱ kiꞌin‑ya̱ ɨ́ɨn taza. Te ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá, te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Kiꞌin ya̱ꞌá. Te saka‑ro núu̱ táꞌan‑ró.
\v 18 Chi̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró já ondé vina ma̱ kóꞌo kutɨ‑gá‑ri̱ nducha ndéꞌe̱ uva, onde̱ nú tú koo ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu.
\v 19 Te ni̱ kiꞌin‑ya̱ stáa̱. Te ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá. Te ni̱ sákuáchí‑yá. Te ni̱ ja̱ꞌa‑ya̱ núu̱‑dé jínáꞌan‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Ya̱ꞌá kúu yikɨ kúñu‑ri̱ ja̱ ní jatañaa‑ri̱ ja̱ sɨkɨ́ róó jínáꞌan‑ró. Ya̱ꞌá sáꞌa‑ró já
núku̱ꞌun ini̱‑ro̱ rúu̱.
\v 20 Suni súan ni̱ sáꞌa‑ya̱ jíín taza, nuu̱ ní ndɨꞌɨ ni̱ kuxíni‑ya̱. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Taza yáꞌa kúu nɨñi̱‑rí ja̱ sáꞌa contrato jáá. Te ni̱ jatɨ ja̱ sɨkɨ́ róó jínáꞌan‑ró.
\v 21 Ko nde̱ꞌé‑ró já cháa nastúu ruu̱, kánchaa̱‑de jíín‑rí nuu̱ mesa yáꞌa.
\v 22 Chi ja̱ndáa̱, máá Séꞌe cha̱a kiꞌi̱n‑ya̱ íchi já ní sándaa̱ Dios. Ko naka̱ ndáꞌú kuu cha̱a nástúu Iꞌa̱‑ún, áchí‑ya̱.
\v 23 Yúan‑na te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, ni̱ ka̱kejáꞌá‑de kájika̱ tu̱ꞌún táꞌan máá‑de, nú ndé ɨɨn‑de kúu cha̱a sáꞌa tiñu yáꞌa.
\s Ja̱ ní ka̱státáꞌan‑de ndé cha̱a kúñáꞌnu‑ga̱
\p
\v 24 Te ni̱ ka̱kejáꞌá‑de kástátáꞌan máá‑de nú ndé ɨɨn‑de kúñáꞌnu‑ga̱ nuu̱ táꞌan‑de.
\v 25 Yúan‑na te máá‑yá ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ta̱ká rey, chi̱ nuu̱ táká ña̱yɨvɨ kátáꞌú téyíí‑de tiñu. Te cha̱a kákuñáꞌnu nuu̱ máá‑i, cha̱a kásáꞌa va̱ꞌa káskúnání‑i‑de.
\v 26 Ko sɨkɨ̱ róó jínáꞌan‑ró na̱ tú súan koo. Ndé róó ja̱ kúñáꞌnu‑ga̱, ná ndúu‑ró nátu̱ꞌun cha̱a súchí‑ga̱. Te ndé róó ja̱ kúñáꞌnu‑ga̱‑ro̱, ná ndúu‑ró nátu̱ꞌun cha̱a játíñu nuu̱ táꞌan‑ró.
\v 27 Te ndéja̱ kúñáꞌnu‑ga̱ íó, á cha̱a yée stáa̱ núu̱ mesa, xí cháa játíñu. Nasu̱ cháa ja̱ yée stáa̱ núu̱ mesa náún. Te ruu̱, nátu̱ꞌun cha̱a játíñu kúu‑ri̱ nuu̱‑ro̱.
\v 28 Ko máá‑ró jínáꞌan‑ró, ni̱ kaꞌi̱in‑ró jíín‑rí va̱sa kájito nchaa̱‑i ruu̱.
\v 29 Te nátu̱ꞌun ni̱ ja̱ꞌa Táa̱‑ri̱ ɨɨn ñuu̱ ja̱ táꞌú‑rí tiñu nuu̱, suni súan kua̱ꞌa‑ri̱ nuu̱‑ro̱.
\v 30 Náva̱ꞌa kee‑ro kóꞌo‑ró núu̱ mesa jíín‑rí ini̱ ñuu̱ nuu̱ táꞌú‑rí tiñu. Te jungo̱o‑ró núu̱ silla. Te sándaa̱‑ro̱ tíñu ndɨ́ꞌuxí uu̱ tata̱ Israel.
\s Tu̱ꞌun Pedro jíín líꞌli
\p
\v 31 Te suni ni̱ kaꞌa̱n máá Jítoꞌo̱‑yo̱: Simón, Simón, kuni so̱ꞌo‑ró, chi ni̱ jika̱n Satanás róó jínáꞌan‑ró ja̱ síjin‑ún róó nátu̱ꞌun trigo.
\v 32 Ko ni̱ jika̱n taꞌu̱‑rí ja̱ kúu róó náva̱ꞌa ma̱ náyu̱ꞌú‑ro̱. Te máá‑ró, nú a ni̱ naxíó káva ini̱‑ro̱, te ná síyíja‑ró táká ñani̱‑ro̱. Achí‑ya̱.
\v 33 Te ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Táta̱, a kándii̱ tu̱ꞌa‑ná ja̱ kíꞌi̱n‑ná jíín‑ní va̱sá veka̱a te kuu̱‑yo̱, áchí‑de.
\v 34 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Pedro, áchí‑ri̱ jíín‑ró, ja̱ ondé ná té kana‑ga̱ líꞌli vina te uni̱ jínu kaꞌa̱n‑ro̱ já tú jiní kutɨ‑ro rúu̱, áchí‑ya̱.
\v 35 Yúan‑na te ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑yá‑de: Ná ni̱ tájí‑rí róó ni̱ kajaꞌa̱n‑ro̱ já tú ní kándi̱so‑ró ñúnu, ni bolsa, ni tú ní káyi̱ꞌi‑ró ndiján, á ni̱ kumani̱ ɨ́ɨn ndatíñu nuu̱‑ro̱ náún, áchí‑ya̱. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Tú ni ɨɨn, áchí‑de.
\v 36 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ko vina, cha̱a ñáva̱ꞌa ñunu, ná nákiꞌin‑de. Te suni súan jíín bolsa. Te cha̱a ja̱ tú na̱ún ñáva̱ꞌa‑de, ná xíkó‑de tɨka̱chí‑de te ná kuáan‑de ɨɨn machete.
\v 37 Chi̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, ja̱ kánúú skíkuu‑ri̱ tu̱ꞌun yáꞌa ja̱ yóso núu̱ tutú: Te onde̱ jíín cháa ñáá ni̱ skétáꞌan‑de‑ya̱, áchí. Chi ta̱ká tu̱ꞌun‑ri̱ ja̱ yóso ná skíkuu náꞌín, áchí‑ya̱.
\v 38 Yúan‑na te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Táta̱, yáꞌa íó uu̱ machete, áchí‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Suu jia̱n‑ni, áchí‑ya̱.
\s Jesús ini̱ Jardín Getsemaní
\p
\v 39 Te ni̱ kenda‑ya̱. Te ni̱ kee‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ ondé yuku Olivos nátu̱ꞌun sáꞌa sáꞌa‑ya̱. Te cha̱a káskuáꞌa jíín‑yá, suni kájaꞌa̱n‑de jíín‑yá.
\v 40 Te nuu̱ ní jaa̱‑ya̱ yúan, te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Kaka̱n taꞌu̱ jínáꞌan‑ró náva̱ꞌa tú koto nchaa̱‑i róó, áchí‑ya̱.
\v 41 Te ni̱ kuxio‑ya̱ núu̱‑dé kuaꞌa̱n‑ya̱ nátu̱ꞌun ɨɨn nuu̱ skánda yuu̱. Te ni̱ jukuiñi̱ jítɨ́‑yá. Te ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá.
\v 42 Táa̱, nú játaꞌa̱n ini̱‑ní te chaxio‑ní tu̱ndóꞌo‑ná yáꞌa ná kíꞌi̱n, ko nasu̱ já kuní máá‑ná, chi ja̱ kuní máá‑ní ná kúu, áchí‑ya̱.
\v 43 Te ni̱ kenda ɨɨn ndajáꞌa̱ ándɨ́vɨ́ ní jaa̱ nuu̱‑yá. Te ni̱ kaꞌa̱n ɨɨn tu̱ꞌun ndéé iní jíín‑yá.
\v 44 Te ni̱ ndukuíꞌa̱ xaa̱n iní‑ya̱. Te ni̱ ndúkú ndéé téyíí‑ga̱‑ya̱ ní jika̱n taꞌu̱‑yá. Te ni̱ kana tañi̱‑yá ja̱ ní to̱o onde̱ nuu̱ ñúꞌun nátu̱ꞌun yúyú náꞌnu nɨñi̱.
\v 45 Te nuu̱ ní ndukuiñi̱‑ya̱ já ní ndɨꞌɨ ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá, te ni̱ najaa̱‑ya̱ núu̱ cháa káskuáꞌa jíín‑yá. Te ni̱ jini̱‑ya̱ já kákixi̱‑de, chi̱ kándukuíꞌa̱ ini̱‑de.
\v 46 Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Naja̱ kákixi̱‑ro̱. Nduko̱o, te kaka̱n taꞌu̱‑ro̱ náva̱ꞌa tú koto nchaa̱‑i róó, áchí‑ya̱.
\s Ja̱ ní ka̱katɨɨn‑de Jesús
\p
\v 47 Te nini sásúan káꞌa̱n‑ya̱, te ni̱ ja̱koyo kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ. Te ɨɨn cha̱a nání Judas, ɨɨn táꞌan ja̱ uxí uu̱‑ún, yóxnúú‑de nuu̱ ñáyɨvɨ‑ún ni̱ jaa̱‑de. Te ni̱ kandita‑de nuu̱ Jesús ja̱ tíyúꞌú‑de‑ya̱.
\v 48 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín‑de: Judas, tiyúꞌú‑ró rúu̱ te súan nastúu‑ró máá Séꞌe cha̱a náún. Achí‑ya̱.
\v 49 Te cha̱a káꞌi̱in jíín Jesús, ni̱ kajini̱‑de ndasa kua̱kuu. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá. Táta̱, stují‑yo̱‑dé jíín machete xí túu, áchí‑de.
\v 50 Te ɨɨn máá cháa‑ún, ni̱ stují‑ní‑de ɨɨn mozo máá sutú ñáꞌnu‑ga̱. Te ni̱ kachi‑de so̱ꞌo lado váꞌa.
\v 51 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n Jesús: Sía̱, áchí‑ya̱. Te ni̱ kéꞌé‑yá so̱ꞌo mozo‑ún, te ni̱ nasáva̱ꞌa‑ya̱.
\v 52 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín sutú ñáꞌnu‑ún jíín cháa kákuu jefe ini̱ ve̱ꞌe ii̱ jíín cháa ni̱ ka̱yii, ja̱ ní cha̱koyo‑de sɨkɨ̱‑yá: Nátu̱ꞌun sɨkɨ̱ ɨ́ɨn cha̱a kuíꞌná vái koyo‑ró jíín machete jíín yúnu náún.
\v 53 Ndɨtaꞌa̱n kɨvɨ̱ ní ka̱ndee‑ri̱ jíín‑ró iní ve̱ꞌe ii̱ te tú ní kákatɨɨn‑ró rúu̱. Ko ya̱ꞌá kúu hora máá‑ró jíín fuerza ñu̱ñáa. Achí‑ya̱.
\s Ja̱ tú ní játu̱ꞌun Pedro
\p
\v 54 Te ni̱ ka̱katɨɨn‑de‑ya̱ kuáꞌa̱n‑de jíín‑yá. Te ni̱ kaskɨ́vɨ‑de‑ya̱ iní ve̱ꞌe sutu̱ ñáꞌnu‑ga̱. Te Pedro, jíká‑ni ndikín‑de‑ya̱.
\v 55 Te sava ña̱yɨvɨ, ni̱ ka̱nastáꞌa̱n‑i ɨɨn ñuꞌu̱n yata̱ véꞌe‑ún. Te ni̱ ka̱nakuíkó ndúu̱‑i káxiu̱kú‑i. Te Pedro, suni ni̱ jungo̱o‑de jíín ñáyɨvɨ‑ún.
\v 56 Te ɨɨn ñaꞌan játíñu ini̱ ve̱ꞌe‑ún, ni̱ jini̱‑ña núu̱‑dé ja̱ kánchaa̱‑de yuñúꞌu̱n yúan. Te ni̱ nde̱ꞌé váꞌa‑ña núu̱‑dé. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ña: Te cha̱a yáꞌa, suni jíka‑de jíín cháa‑ún vii, áchí‑ña.
\v 57 Yúan‑na te máá‑de, tú ní játu̱ꞌun‑de: Nána̱, na̱ tú jiní‑ná cha̱a‑ún, áchí‑de.
\v 58 Te ni̱ kunúu ɨɨn tíꞌlí‑ga̱. Te ni̱ jini̱ tuku ɨnga̱‑de nuu̱ Pedro te ni̱ kaꞌa̱n‑de: Te róó, suni táꞌan‑de kúu‑ró vii, áchí. Te ni̱ kaꞌa̱n Pedro: Hombre, nasu̱ú kúu‑ri̱, achí‑de.
\v 59 Te nátu̱ꞌun ɨɨn hora‑ga̱ te ni̱ kachi̱ ɨnga̱‑de: Ja̱ndáa̱ ja̱ cháa yáꞌa, suni jíka‑de jíín cháa‑ún, chi cha̱a ñuu̱ Galilea kúu‑de, áchí.
\v 60 Te ni̱ kaꞌa̱n Pedro: Hombre, tú jiní kutɨ‑rí na̱ún tu̱ꞌun káꞌa̱n‑ro̱, áchí‑de. Te nini súan káꞌa̱n‑de, te ni̱ kana‑ni líꞌli.
\v 61 Yúan‑na te ni̱ xíó kóto máá Jítoꞌo̱‑yo̱. Te ni̱ nde̱ꞌé‑yá nuu̱ Pedro. Te ni̱ nuku̱ꞌun ini̱‑de tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n máá Jítoꞌo̱‑yo̱ jíín‑de: Onde̱ ná té kana‑ga̱ líꞌli, te ma̱ kuátu̱ꞌun‑ró rúu̱ uni̱ jínu, áchí‑ya̱.
\v 62 Te ni̱ kenda Pedro kuaꞌa̱n‑de. Te ni̱ ndeꞌe̱ xaa̱n‑dé.
\s Ja̱ ní ka̱sákátá‑de nuu̱‑yá
\p
\v 63 Te ta̱ká cha̱a kándi̱to Jesús, ni̱ ka̱sákátá‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ ka̱stují‑dé‑ya̱.
\v 64 Te ni̱ kajasu̱‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ ka̱stují‑dé nuu̱‑yá. Te ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱: Kastu̱ꞌún, ndé cha̱a ni̱ stují róó, áchí‑de.
\v 65 Te íó kuaꞌa̱‑gá tu̱ꞌun ni̱ kakaꞌa̱n‑de sɨkɨ̱‑yá ja̱ ní ka̱sáꞌa ndɨva̱ꞌa‑de jíín‑yá.
\s Ja̱ ní kajancha̱ka‑de‑ya̱ núu̱ junta
\p
\v 66 Te nuu̱ ní kundiji̱n, te ni̱ ka̱nataka̱ cha̱a ni̱ ka̱yii, jíín sutú ñáꞌnu jíín cháa káchaa tutu̱, ni̱ kaja̱ncha̱ka‑de‑ya̱ núu̱ junta máá‑de.
\v 67 Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Máá‑ró kúu máá Cristo, náún. Kachi̱ nuu̱‑rí, áchí‑de. Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Va̱sa ná kachí‑ri̱ nuu̱‑ro̱, te ni ma̱ kándíja kutɨ‑ro.
\v 68 Te suni nú ruu̱ xndichí‑ri̱ róó, te ma̱ xndíó káni‑ró túꞌun nuu̱‑rí. Te ni ma̱ sía̱‑ro̱ rúu̱.
\v 69 Ko onde̱ vina te máá Séꞌe cha̱a kunchaa̱‑ya̱ íchi ndáváꞌa nuu̱ íó fuerza Dios, áchí‑ya̱.
\v 70 Te ndɨꞌɨ‑de, ni̱ kajika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱: Núsáá te máá‑ró kúu Se̱ꞌe Dios náún, áchí‑de. Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Máá‑ró kákaꞌa̱n ja̱ rúu̱ kúu, áchí‑ya̱.
\v 71 Yúan‑na te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Na̱ún nɨ́nɨ kúni so̱ꞌo‑ga̱‑yo̱ káꞌa̱n ɨnga̱ cha̱a núsáá, chi̱ jíín yúꞌu máá‑de ni̱ ka̱jini so̱ꞌo‑yó vína, áchí‑de.
\c 23
\s Ja̱ kuáꞌa̱n Jesús nuu̱ Pilato
\p
\v 1 Yúan‑na te ni̱ ka̱ndonda ndɨꞌɨ‑de ni̱ kaja̱nchaka‑de‑ya̱ núu̱ Pilato.
\v 2 Te ni̱ kejáꞌá‑de kásátúꞌún‑de sɨkɨ̱‑yá: Cha̱a yáꞌa ni̱ kaniꞌi̱n‑ná‑de ja̱ sáká núu‑de xini̱ ñáyɨvɨ ñúu̱‑yo̱. Te tú jáꞌa‑de tu̱ꞌun kua̱ꞌa‑yó xúꞌún yóo̱ nuu̱ César. Te káꞌa̱n‑de ja̱ máá‑de kúu Cristo Rey, áchí.
\v 3 Yúan‑na te Pilato, ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑de‑ya̱: Máá‑ró kúu Rey ña̱yɨvɨ judío náún, áchí‑de. Te máá‑yá ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Káꞌa̱n ndaa̱‑ro̱, áchí‑ya̱.
\v 4 Te ni̱ kachi̱ Pilato jíín táká sutu̱ ñáꞌnu jíín ñáyɨvɨ kuáꞌa̱‑ún: Tú ni ɨɨn kua̱chi níꞌi̱n‑rí sɨkɨ̱ cháa yáꞌa, áchí‑de.
\v 5 Ko máá cháa‑ún, víꞌí‑gá ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Xaa̱n kúvaa̱ ña̱yɨvɨ sáꞌa‑de jíín túꞌun stáꞌa̱n‑de nɨ́ɨ́ ñúu̱ Judea, ni̱ kejáꞌá‑de onde̱ ñuu̱ Galilea te ni̱ kenda‑de onde̱ yáꞌa, áchí‑de.
\s Ja̱ kándii̱ Jesús nuu̱ Herodes
\p
\v 6 Yúan‑na te Pilato, ja̱ ní jini so̱ꞌo‑de ja̱ Galilea kákaꞌa̱n, te ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑de nú cha̱a ñuu̱ Galilea kúu‑ya̱.
\v 7 Te nuu̱ ní juku̱ꞌun ini̱‑de ja̱ ndáꞌa Herodes yíꞌi ñuu̱‑ya̱, te ni̱ tájí‑de‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ núu̱ Herodes chi̱ kɨvɨ̱‑ún suni kándee Herodes ini̱ ñuu̱ Jerusalén.
\v 8 Te nuu̱ ní jini̱ Herodes nuu̱ Jesús, ni̱ kusɨɨ̱ xáa̱n iní‑de, chi̱ íó kuaꞌa̱ kɨvɨ́ kuní‑de nde̱ꞌé‑de nuu̱‑yá, chi ni̱ jini tu̱ꞌun‑de kuaꞌa̱ túꞌun sɨkɨ̱‑yá. Te ñúkuu ini̱‑de ja̱ sáꞌa‑ya̱ ɨ́ɨn tuni̱ nuu̱‑dé.
\v 9 Te xaa̱n ní xndichí‑de‑ya̱. Ko tú ni ɨɨn tu̱ꞌun ní xndíó káni‑ya̱ núu̱‑dé.
\v 10 Te ta̱ká sutu̱ ñáꞌnu jíín táká cha̱a káchaa tutu̱, káꞌi̱in‑de yúan, kásátúꞌún téyíí‑ga̱‑de sɨkɨ̱‑yá.
\v 11 Yúan‑na te Herodes jíín soldado‑de, ni̱ kasándɨva̱ꞌa‑de jíín‑yá. Te ni̱ ka̱sákátá‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ chuꞌun‑de‑ya̱ ɨ́ɨn saꞌma tɨ́ndu̱ꞌá. Te ni̱ na̱tájí tuku‑de‑ya̱ kuánoꞌon‑yá nuu̱ Pilato.
\v 12 Te suni máá kɨvɨ́‑ún, ni̱ ka̱nakuni̱ mani̱ táꞌan Herodes jíín Pilato, chi̱ anáꞌán chi̱ kájito uꞌu̱ táꞌan‑de núú.
\v 13 Yúan‑na te ni̱ kana Pilato xini̱ táká sutu̱ ñáꞌnu, jíín táká cha̱a kákuu jefe jíín táká ña̱yɨvɨ. Te ni̱ ka̱ndutútú‑i.
\v 14 Te ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑i: Ni̱ ka̱kinchaka‑ró cháa yáꞌa nuu̱‑rí, ja̱ sáká núu‑de xini̱ ñáyɨvɨ, áchí‑ro̱. Te vina a ni̱ xndichí‑ri̱‑de jíto nuu̱ máá‑ró. Te tú ni ɨɨn kua̱chi ní níꞌi̱n‑rí sɨkɨ̱‑dé nátu̱ꞌun
kásátúꞌún‑ró,
\v 15 te ni Herodes, chi ni̱ tájí‑rí‑de ni̱ jaꞌa̱n‑de yúan. Te tú ni ɨɨn kua̱chi ní sáꞌa‑de ja̱ káꞌni‑yo‑dé.
\s Ja̱ kuáꞌa̱n tuku‑ya̱ núu̱ Pilato
\p
\v 16 Núsáá te ná xndóꞌo‑ri̱‑de te sía̱‑ri̱‑de kiꞌi̱n‑de. Achí‑de.
\v 17 Chi̱ ndɨtaꞌa̱n viko‑ún kánúú já sía̱‑de ɨɨn preso.
\v 18 Ko ta̱ká ña̱yɨvɨ kuáꞌa̱‑ún, ɨɨn núú‑ni ni̱ ka̱kana jaa‑i: Kaꞌni‑ní cha̱a yáꞌa. Te sía̱‑ní Barrabás ná kíꞌi̱n‑de, áchí‑i.
\v 19 Te Barrabás, kándee‑de veka̱a kua̱chi ja̱ ní xndónda‑de‑i ni̱ ka̱nakua̱táꞌan máá‑i, te ni̱ jaꞌni‑dé ɨɨn ndɨ̱yi.
\v 20 Te ni̱ kaꞌa̱n tuku Pilato jíín‑i, chi̱ sía̱‑de Jesús kuní‑de núú.
\v 21 Ko máá‑i ni̱ kakana jaa tuku‑i: Kaꞌni‑ní‑de jika̱ cruz, kata kaa‑ní‑de, áchí‑i.
\v 22 Te ni̱ kaꞌa̱n tuku‑de jíín‑i vuelta uni̱: Te na̱ún kua̱chi ni̱ sáꞌa cha̱a yáꞌa vii. Tú níꞌi̱n kútɨ‑rí ni ɨɨn kua̱chi sɨkɨ̱‑dé ja̱ kúu̱‑de. Núsáá te xndóꞌo‑ri̱‑de, te sía̱‑ri̱‑de kiꞌi̱n‑de. Achí Pilato.
\s Ja̱ ní ka̱jata kaa‑de‑ya̱
\p
\v 23 Ko ɨɨn jínu‑ni ni̱ ka̱kana jaa ña̱yɨvɨ‑ún, ni̱ kajika̱n‑i ja̱ ná kúu̱‑ya̱ jiká cruz. Te máá‑i jíín táká sutu̱ ñáꞌnu, ni̱ ka̱kana jaa téyíí‑i. Te yu̱án ní kundéé‑i jíín Pilato.
\v 24 Yúan‑na te Pilato, ni̱ sándaa̱‑de ja̱ ná kúu ja̱ ní kajika̱n‑i.
\v 25 Te ni̱ sía̱ Pilato cha̱a ni̱ ka̱ndee veka̱a sɨkɨ̱ já ní xndónda‑de‑i ni̱ ka̱nakua̱táꞌan máá‑i te ni̱ jaꞌni‑dé ndɨ̱yi. Chi̱ súan ni̱ kajika̱n ña̱yɨvɨ‑ún. Te ni̱ nakua̱ꞌa‑de Jesús nuu̱‑í ja̱ ná sáꞌa‑i ndasa kákuu ini̱ máá‑i jíín‑yá.
\v 26 Te ni̱ ka̱kiñiꞌin‑i‑ya̱. Te ni̱ ka̱katɨɨn‑i ɨɨn cha̱a nání Simón ñuu̱ Cirene ja̱ vái‑de ichi rancho. Te ni̱ ka̱chaa‑i cruz sɨkɨ̱‑dé. Te ndíso‑de kuaꞌa̱n‑de yata̱ Jesús.
\v 27 Te kuaꞌa̱ ñáyɨvɨ jíín ñáꞌan, ni̱ kandiki̱n‑i yata̱‑yá. Te ñaꞌan‑ún, kándeꞌe̱‑ña te kákana jíkóꞌó‑ña jáꞌa̱‑yá.
\v 28 Ko máá Jesús, ni̱ xíó kóto‑ya̱ núu̱‑ñá. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑ña: Se̱ꞌe ñuu̱ Jerusalén, ma̱ ndéꞌe̱‑ro̱ jáꞌa̱‑rí. Ndeꞌe̱ jaꞌa̱ máá‑ró jíín jáꞌa̱ séꞌe‑ró jínáꞌan‑i.
\v 29 Te kuni so̱ꞌo‑ró, chi̱ chaa̱ kɨvɨ̱ já káꞌa̱n‑i: Xáán ndatu̱ ñaꞌan numá, jíín já tú ní skáku se̱ꞌe, jíín já tú ní skáxin‑í, achi̱‑i.
\v 30 Yúan‑na te kaꞌa̱n ña̱yɨvɨ jíín táká yuku: Ndua̱ sɨkɨ̱‑rí jínáꞌan‑ri̱. Te suni jíín táká tɨnduu̱: Kasu̱ sɨkɨ̱‑rí jínáꞌan‑ri̱, achi̱‑i.
\v 31 Chi̱ nú jíín yúnu yíꞌí kásáꞌa‑de tiñu yáꞌa, te ndasa sáꞌa‑de jíín yúnu íchí núsáá, áchí‑ya̱.
\v 32 Te suni ni̱ i̱o uu̱ cha̱a káꞌi̱o kua̱chi kájaꞌa̱n‑de jíín‑yá ja̱ kúu̱‑de.
\v 33 Te ni̱ ja̱koyo‑i jíín‑yá tɨnduu̱ nání yíkɨ xiní, te yúan ni̱ ka̱jata kaa‑i‑ya̱ jiká cruz. Te suni ni̱ ka̱jata kaa‑i ndendúú cha̱a káꞌi̱o kua̱chi‑ún, ɨɨn‑de ichi ndáváꞌa‑ya̱, te ɨnga̱‑de ichi ndávésé‑yá.
\v 34 Te ni̱ kaꞌa̱n Jesús: Táa̱, sáꞌa‑ní tu̱káꞌnu ini̱‑ní nuu̱‑í, chi̱ tú kájini̱‑i na̱ún kásáꞌa‑i, áchí‑ya̱. Te ni̱ ka̱ndátá‑i saꞌma‑yá, ni̱ ka̱sáꞌa‑i ɨɨn apuesto sɨkɨ̱.
\v 35 Te ña̱yɨvɨ káꞌi̱in yúan kánde̱ꞌé‑i nuu̱‑yá. Te cha̱a kákuñáꞌnu, suni ni̱ ka̱sákátá‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Sava ña̱yɨvɨ á ni̱ kuu ni̱ nama‑de. Ná náma‑de máá‑de, te nú Cristo Iꞌa̱ ni̱ ka̱ji Dios kúu‑de, áchí‑de.
\v 36 Te soldado, suni ni̱ ka̱sákátá‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ ka̱kandita‑de nuu̱‑yá. Te kája̱ꞌa‑de vinagre koꞌo‑ya̱.
\v 37 Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Nú máá‑ró kúu rey ña̱yɨvɨ judío, te ná náma‑ró máá‑ró, áchí‑de.
\v 38 Te suni ni̱ i̱o ɨɨn tutu̱ yoso sɨkɨ̱‑yá jíín yúꞌu griego, jíín latín, jíín hebreo: Ya̱ꞌá kúu Rey ña̱yɨvɨ judío, áchí.
\v 39 Te ɨɨn máá cháa íó kua̱chi‑ún ja̱ ndíta kaa‑de, ni̱ kaꞌa̱n ndɨva̱ꞌa‑de jíín‑yá: Nú máá‑ró kúu Cristo, te ná náma‑ró máá‑ró te suni nama‑ró rúu̱ jínáꞌan‑ri̱ núsáá, áchí‑de.
\v 40 Ko ɨnga̱‑de, ni̱ kaꞌa̱n xaa̱n‑dé nuu̱ táꞌan‑de: Tú íó ja̱ jíñúꞌún‑ró núu̱ Dios náún, chi̱ ɨɨn núú‑ni táꞌnu̱ ndatu̱‑ro̱ jíín‑yá.
\v 41 Chi̱ máá‑yó, ja̱ndáa̱ va̱tu‑ni ndóꞌo‑yó yáꞌa, chi̱ súan kútaꞌu̱‑yo̱ táká tiñu ni̱ sáꞌa‑yó, Ko Iꞌa̱ yáꞌa, tú ni ɨɨn kua̱chi ní sáꞌa‑ya̱, áchí‑de.
\v 42 Te ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín Jesús: Nuku̱ꞌun ini̱‑ní náá nú ni̱ najaa̱‑ní ini̱ ñuu̱ nuu̱ táꞌú‑ní tiñu, áchí‑de.
\v 43 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n Jesús jíín‑de: Ja̱ndáa̱ káꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró, ja̱ vína te kunchaa̱‑ro̱ jíín‑rí nuu̱ jardín andɨ́vɨ́, áchí‑ya̱.
\v 44 Te nuu̱ ní kuu nátu̱ꞌun ka̱xiuu̱, te ni̱ kuxkɨ́ꞌvɨ̱ nɨ́ɨ́ núu̱ ñúꞌun onde̱ ka̱ꞌuni̱.
\v 45 Te ni̱ kutúún ndika̱ndii. Te saꞌma ndíta kaa ini̱ ve̱ꞌe ii̱, ni̱ ndata̱ sáva sava.
\v 46 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n jaa Jesús: Táa̱, ini̱ ndaꞌa‑ní nákua̱ꞌa‑ná añú‑ná, áchí‑ya̱. Te súan ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱, te ni̱ jiꞌi̱‑ni‑ya̱.
\v 47 Te cha̱a capitán, nuu̱ ní jini̱‑de ja̱ súan ni̱ kuu, te ni̱ nakana jaa‑de Dios: Ndaa̱ ndija ja̱ cháa yáꞌa ɨɨn cha̱a ndaa̱ ni̱ kuu‑de, áchí‑de.
\v 48 Te ndivii ñáyɨvɨ káꞌi̱in yúan, ni̱ kajini̱‑i ja̱ súan ni̱ kuu. Te ni̱ ka̱naxíó káva‑i kákani‑i ji̱kí jiká‑í kájaꞌa̱n‑i.
\v 49 Ko ta̱ká cha̱a kájini̱ táꞌan jíín‑yá, jíín táká ñaꞌan kándiki̱n‑ña‑yá onde̱ ñuu̱ Galilea, káꞌi̱in jíká‑ña kánde̱ꞌé‑ña táká tiñu yáꞌa.
\s Ja̱ ní ka̱chiyu̱ji‑de‑ya̱
\p
\v 50 Te ni̱ i̱o ɨɨn cha̱a nání José, cha̱a váꞌa cha̱a ndaa̱ kúu‑de. Te suni ɨɨn cha̱a junta kúu‑de.
\v 51 Ko tú ní játaꞌa̱n ini̱‑de tu̱ꞌun ni̱ kanda̱tu̱ꞌún junta‑ún ni tiñu ni̱ ka̱sándaa̱‑ún. Te ñuu̱ Arimatea ini̱ ñuu̱ Judea ncháá‑de. Te ñúkuu ini̱‑de koo ñuu̱ nuu̱ táꞌú Dios tiñu.
\v 52 Cha̱a yáꞌa, ni̱ jaa̱‑de nuu̱ Pilato. Te ni̱ jika̱n‑de yikɨ kúñu Jesús.
\v 53 Te ni̱ janchaa̱‑de‑ya̱. Te ni̱ chisúkun‑dé‑ya̱ jíín ɨ́ɨn saꞌma kuítá. Te ni̱ chindee‑de‑ya̱ iní ve̱ꞌe añú ja̱ ní jacha jika̱ ɨ́ɨn kava nuu̱ tú kundu̱ji‑ga̱ ni ɨɨn ndɨyi.
\v 54 Te kɨvɨ̱ xía̱n‑ún koo viko Pascua. Te a yani kundiji̱n kɨvɨ̱ ndéta̱tú.
\v 55 Te ñaꞌan ní kikoyo jíín‑yá onde̱ ñuu̱ Galilea, káindiki̱n‑ña̱ José kuaꞌa̱n‑ña jíín‑de. Te ni̱ kajini̱‑ña yaú kava‑ún nuu̱ ní yu̱ji yikɨ kúñu‑ya̱.
\v 56 Te ni̱ ka̱naxíó káva‑ña kánoꞌo̱n‑ña. Te ni̱ ka̱sátu̱ꞌa‑ña jíꞌo jíín perfume, te ni̱ kandéta̱tú‑ña kɨvɨ́ ndéta̱tú‑ún, nátu̱ꞌun ni̱ táꞌú tíñu ley.
\c 24
\s Ja̱ ní nachaku̱ Jesús
\p
\v 1 Te tɨ́kuáán‑na̱ kɨvɨ̱ ɨ́ɨn semana ni̱ ja̱koyo‑ña yaú kava‑ún, kái̱ndáꞌá‑ña táká ji̱ꞌo ni̱ kasátu̱ꞌa‑ña. Te suni kájaꞌa̱n sava‑ga̱ ñaꞌan jíín‑ña.
\v 2 Te ni̱ kajini̱‑ña já ní kuxio yuu̱ ndíꞌu̱ yuꞌu yaú kava‑ún kuaꞌa̱n.
\v 3 Te ni̱ kɨ̱vɨ koyo‑ña. Te tú ní kájini̱‑ña yíkɨ kúñu máá Jítoꞌo̱‑yo̱ Jesús.
\v 4 Te nini kákuñáá ini̱‑ña já súan ni̱ kajini̱‑ña, te uu̱ cha̱a káñu̱ꞌun saꞌma kuíjín kándii ncháa̱, ni̱ ka̱jukuiñi̱‑ni‑de xiin‑ñá.
\v 5 Te ni̱ kayu̱ꞌú‑ña. Te ni̱ kaja̱xin‑ña núu̱‑ñá nuu̱ ñúꞌun. Te ni̱ kakaꞌa̱n cha̱a‑ún jíín‑ña: Naja̱ sá ma̱ꞌñú ndɨ́yi kánandúkú‑ró Iꞌa̱ chakú.
\v 6 Túu‑ya̱ yáꞌa, chi̱ a ni̱ nachaku̱‑ya̱. Á tú náꞌán‑ró ndasa ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑ró ná ni̱ ka̱ndee‑ga̱‑ya̱ ondé ñuu̱ Galilea núú.
\v 7 Chi ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱: Jínu ñúꞌún já máá Séꞌe cha̱a natu̱u‑ya̱ núu̱ ndáꞌa cháa káꞌi̱o kua̱chi, te kuu̱‑ya̱ jiká cruz, te nachaku̱‑ya̱ kɨvɨ́ uní. Achí.
\v 8 Yúan‑na te ni̱ kanu̱ku̱ꞌun ini̱‑ña túꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑ña.
\v 9 Te ni̱ kenda‑ña yaú kava‑ún kánoꞌo̱n‑ña. Te ni̱ kaka̱stu̱ꞌún‑ña túꞌun yáꞌa nuu̱ ndɨ́ꞌuxí ɨɨn‑de jíín táká nuu̱ sáva‑ga̱‑de.
\v 10 Te ñaꞌan kákastu̱ꞌún túꞌun yáꞌa nuu̱ apóstol kákuu María ñuu̱ Magdala, jíín Juana, jíín ɨngá María náa̱ Jacobo, jíín sáva‑ga̱‑ña.
\v 11 Ko máá apóstol, kájani ini̱‑de ja̱ túꞌun táꞌa̱n tachi̱ kákaꞌa̱n‑ña. Te tú ní kákandíja‑de.
\v 12 Te ni̱ ndukuiñi̱‑ni Pedro. Te ni̱ jinu‑de kuaꞌa̱n‑de onde̱ yau̱ kava‑ún. Te ni̱ jukui̱ta ndee‑de. Te ni̱ jini̱‑de ja̱ sáꞌma kuítá‑ún kánda̱a‑na̱ máá. Te ni̱ kee‑de kua̱noꞌon‑dé veꞌe‑de jáni ini̱‑de na̱ún ní kuu.
\s Ja̱ ní ketáꞌan‑ya̱ jíín úu̱‑de
\p
\v 13 Te suu kɨvɨ̱‑ún, te kájaꞌa̱n uu̱‑de ichi ɨ́ɨn ñuu̱ nání Emaús ja̱ ncháá nátu̱ꞌun uxi̱ kilómetro yósáva jíín ñúu̱ Jerusalén.
\v 14 Te kándatu̱ꞌún máá‑de ta̱ká tiñu yáꞌa ja̱ ní kuu‑ún.
\v 15 Te nini kándatu̱ꞌún‑de te kájika̱ tu̱ꞌún táꞌan máá‑de. Te máá Jesús, ni̱ jaa̱‑ya̱ yatá‑dé. Te kájika ta̱í‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de.
\v 16 Ko nátu̱ꞌun ndasú nduchi‑dé náva̱ꞌa ma̱ nákuni̱‑de‑ya̱.
\v 17 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Na̱ún tu̱ꞌun kándatu̱ꞌún‑ró yáꞌa nini kájika‑ró. Te naja̱ kándukuíꞌa̱ ini̱‑ro̱, áchí‑ya̱.
\v 18 Te ɨɨn‑de ja̱ nání‑de Cleofas, ni̱ kaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Á sá ní chaa̱‑ní ini̱ ñuu̱ Jerusalén, te máá ɨ́ɨn‑ni níí tú jiní‑ní ta̱ká tiñu ja̱ ní kuu ini̱ ñuu̱‑ún kɨvɨ̱ yáꞌa náún, áchí‑de.
\v 19 Te ni̱ jika̱ tu̱ꞌún‑yá‑de: Te na̱ún ní i̱o, áchí‑ya̱. Te máá‑de ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Aa̱, ja̱ ní taꞌa̱n Jesús ñuu̱ Nazaret, cha̱a ni̱ jani tu̱ꞌun Dios te ni̱ sáꞌa‑de tiñu ñáꞌnu. Te jíín fuerza ni̱ jani‑de tu̱ꞌun jíto nuu̱ Dios jíín núu̱ táká ña̱yɨvɨ.
\v 20 Te sutu̱ ñáꞌnu jíín cháa kákuñáꞌnu nuu̱‑yo̱, ni̱ ka̱nastúu yu̱án‑de. Te ni̱ ka̱naku̱xndíi sɨkɨ̱‑dé ja̱ ná kúu̱‑de. Te ni̱ ka̱jaꞌni‑ún‑de jika̱ cruz.
\v 21 Ko máá‑ná jínáꞌan‑ná, ni̱ ka̱ñukuu iní‑ná ja̱ máá‑de kúu cha̱a ja̱ náma ñuu̱ Israel núú. Te ni̱ ndɨꞌɨ ta̱ká tiñu yáꞌa, te vina ni̱ kuu uni̱ kɨvɨ̱ já ní kuu ta̱ká tiñu‑ún.
\v 22 Ko sava ñasɨ́ꞌɨ́ íó jíín‑ná jínáꞌan‑ná, suni ni̱ ka̱síyúꞌú‑ña‑ná, chi ja̱ñáꞌa̱n xaa̱n ní ja̱ngoyo‑ña yaú kava‑ún.
\v 23 Te tú ní kánaniꞌi̱n‑ñá yikɨ kúñu‑de. Te ni̱ cha̱koyo‑ña te áchí‑ña já ní kajini̱‑ña já ní kenda koyo ndajáꞌa̱ ándɨ́vɨ́ núu̱‑ñá. Te ni̱ kakaꞌa̱n ndajáꞌa̱‑ún jíín‑ña já chakú‑de.
\v 24 Te ni̱ kajaꞌa̱n sava táꞌan‑ná onde̱ yau̱ kava‑ún. Te ni̱ kajini̱‑de nátu̱ꞌun ni̱ kakaꞌa̱n ñaꞌan‑ún. Ko tú ní kájini̱ kutɨ‑dé nuu̱ máá cháa‑ún. Achí‑de.
\v 25 Yúan‑na te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Cha̱a xíní ñáá kákuu‑ró. Xaa̱n úun ini̱ añú‑ro̱ já kándíja‑ró táká tu̱ꞌun ni̱ kakaꞌa̱n cha̱a ni̱ ka̱jani tu̱ꞌun Dios.
\v 26 Á tú kánúú já ndóꞌo Cristo tu̱ndóꞌo yáꞌa te vásá ndɨ́vɨ‑ya̱ núu̱ ndúñáꞌnu‑ya̱ náún. Achí‑ya̱.
\v 27 Te ni̱ kejáꞌá‑yá onde̱ tu̱ꞌun Moisés jíín túꞌun cha̱a ni̱ ka̱jani tu̱ꞌun Dios, te ni̱ jani kájí‑yá ta̱ká tu̱ꞌun tutu̱ ii̱ núu̱‑dé ja̱ káꞌa̱n tu̱ꞌun máá‑yá.
\v 28 Te ni̱ ka̱kuyani‑de rancho nuu̱ kájaꞌa̱n‑de‑ún. Te máá‑yá ni̱ sáꞌa‑ya̱ nátu̱ꞌun kiꞌi̱n jíká‑ga̱‑ya̱.
\v 29 Ko máá‑de ni̱ ka̱stétuu‑de‑ya̱, ni̱ kakaꞌa̱n‑de jíín‑yá: Kendo̱o‑ní jíín‑ná, chi̱ a kua̱ꞌini te kua̱kuxkɨ́ꞌvɨ̱, áchí‑de. Yúan‑na te ni̱ kɨ̱vɨ‑ya̱ já kéndo̱o‑ya̱ jíín‑de.
\v 30 Te nuu̱ ní ka̱jungo̱o‑de ja̱ kée‑dé staa̱, te ni̱ kiꞌin‑ya̱ stáa̱‑ún, te ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá. Te ni̱ jaꞌncha̱ sava‑ya̱. Te ni̱ ja̱ꞌa‑ya̱ núu̱‑dé jínáꞌan‑de.
\v 31 Yúan‑na te nátu̱ꞌun ni̱ ka̱nanuña nduchi‑dé. Te ni̱ ka̱nakuni̱‑de‑ya̱. Ko ii̱‑ní ni̱ kuxio‑ni‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱.
\v 32 Yúan‑na te ni̱ kakaꞌa̱n máá‑de: Ja̱ndáa̱ ja̱ ní táꞌuꞌu̱ ini̱ añú‑yo̱ ja̱ níni jáni‑ya̱ túꞌun nuu̱‑yo̱ íchi‑ún nuu̱ ní juña‑ya̱ tutú ii̱ núu̱‑yo̱.
\v 33 Te suni hora‑ún ni̱ ka̱ndukuiñi̱‑de. Te kua̱noꞌon‑dé ichi ñúu̱ Jerusalén. Te yúan ni̱ ka̱naketáꞌan‑de jíín uxí ɨɨn‑ga̱ cha̱a‑ún káꞌi̱in tútú‑de jíín sáva‑ga̱ táꞌan‑de.
\v 34 Te ni̱ kakaꞌa̱n‑de: Ja̱ndáa̱ ja̱kútɨ a ni̱ nachaku̱ máá Jítoꞌo̱‑yo̱. Te a ni̱ ndenda ndiji̱n‑ya̱ núu̱ Simón. Achí‑de.
\v 35 Yúan‑na te ndendúú cha̱a‑ún, ni̱ kaka̱stu̱ꞌún‑de ndasa ni̱ ka̱ketáꞌan‑de jíín‑yá ichi‑ún. Te ndasa ni̱ ka̱nakuni̱‑de nuu̱‑yá nuu̱ ní jaꞌncha̱ sava‑ya̱ stáa̱.
\v 36 Te nini kándatu̱ꞌún‑de tu̱ꞌun yáꞌa, te ni̱ jukuiñi̱‑ni máá‑yá sava ma̱ꞌñú‑de. Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ma̱ kúkuíꞌa̱ ini̱‑ro̱ jínáꞌan‑ró, áchí‑ya̱.
\v 37 Ko máá‑de, ni̱ kayu̱ꞌú‑de. Te ni̱ ka̱ndakoto i̱o‑de. Te kájani ini̱‑de ja̱ ɨ́ɨn añú kúu‑ya̱.
\v 38 Ko máá‑yá ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Naja̱ káyu̱ꞌú‑ro̱. Naja̱ súan kájani ini̱‑ro̱.
\v 39 Nde̱ꞌé ndáꞌa‑rí jíín jáꞌa̱‑rí, te kuni̱‑ro̱ já máá‑rí kúu. Tɨɨn ruu̱ te kuni̱‑ro̱, chi̱ ɨɨn añú tú ñáva̱ꞌa ku̱ñu ni yikɨ nátu̱ꞌun kánde̱ꞌé‑ró já ñáva̱ꞌa máá‑rí. Achí‑ya̱.
\v 40 Te ni̱ kuu ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ túꞌun yáꞌa. Te ni̱ stáꞌa̱n‑ya̱ ndáꞌa‑yá jaꞌa̱‑yá nuu̱‑dé jínáꞌan‑de.
\v 41 Te va̱sa kákusɨɨ̱ xáa̱n iní‑de, ko tú ní kákandíja va̱ꞌa‑de. Te yu̱án ní kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ió ja̱ kée‑rí yáꞌa xí túu, áchí‑ya̱.
\v 42 Yúan‑na te ni̱ kaja̱ꞌa‑de ɨɨn ti̱yáká táú núu̱‑yá, jíín ɨ́ɨn yoko̱ ja̱ ñúꞌun ndu̱xi.
\v 43 Te ni̱ kiꞌin‑ya̱ ní yee‑yá nuu̱‑dé jínáꞌan‑de.
\v 44 Te ni̱ kaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de: Ya̱ꞌá kúu ta̱ká tu̱ꞌun ni̱ kaꞌa̱n‑ri̱ jíín‑ró ná ni̱ kanchaa̱‑ri̱ jíín‑ró sáá, ja̱ kánúú skíkuu ta̱ká tu̱ꞌun‑ri̱ ja̱ yóso núu̱ tutú ley Moisés, jíín núu̱ tutú cha̱a ni̱ ka̱jani tu̱ꞌun Dios
jíín núu̱ tutú Salmo. Achí‑ya̱.
\v 45 Te ni̱ juña‑ya̱ já jiní tuní‑de jínáꞌan‑de, náva̱ꞌa kuu juku̱ꞌun ini̱‑de tu̱ꞌun káꞌa̱n tutu̱ ii̱.
\v 46 Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Súan yóso núu̱ tutú ja̱ ndóꞌo Cristo, te nuu̱ uní kɨvɨ̱ te nachaku̱‑ya̱ máꞌñú ndɨ́yi.
\v 47 Te jíín sɨ́ꞌvɨ́‑yá ná kuichá tu̱ꞌun nuu̱ táká ña̱yɨvɨ já ná nákani ini̱‑i, náva̱ꞌa koo tu̱káꞌnu ini̱‑ya̱ núu̱ táká kua̱chi‑i. Te kejáꞌá túꞌun yáꞌa onde̱ ñuu̱ Jerusalén kiꞌi̱n.
\v 48 Máá‑ró kákuu cha̱a kani ndaa̱ tu̱ꞌun yáꞌa.
\v 49 Te vina tájí‑rí ja̱ ní keyuꞌu Táa̱‑ri̱. Te kii sɨkɨ̱‑ro̱ jínáꞌan‑ró. Ko kendo̱o‑ró iní ñuu̱ Jerusalén onde̱ ná kúꞌun‑ró fuerza ja̱ kíi onde̱ andɨ́vɨ́, áchí‑ya̱.
\s Ja̱ ní ndaa‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ ándɨ́vɨ́
\p
\v 50 Yúan‑na te ni̱ kiñiꞌin‑ya̱‑dé kuaꞌa̱n‑ya̱ jíín‑de onde̱ ñuu̱ Betania. Te yúan ni̱ kañaa‑ya̱ ndáꞌa‑yá. Te ni̱ jika̱n taꞌu̱‑yá jaꞌa̱‑dé jínáꞌan‑de.
\v 51 Te nini jikán taꞌu̱‑yá jaꞌa̱‑dé, te ni̱ kuxio‑ni‑ya̱ núu̱‑dé, ni̱ ndaa‑ni‑ya̱ kuáꞌa̱n‑ya̱ ondé andɨ́vɨ́.
\v 52 Te máá‑de, ni̱ ka̱chiñúꞌún‑de‑ya̱. Yúan‑na te ni̱ ka̱naxíó káva‑de kánoꞌo̱n‑de ñuu̱ Jerusalén kákusɨɨ̱ xáa̱n iní‑de.
\v 53 Te nene̱ ni̱ kaꞌi̱in‑de ini̱ ve̱ꞌe ii̱ kájika̱n taꞌu̱‑dé te kánakana jaa‑de Dios. Amén.
