﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,240
Tuvi inga quivi,

2
00:00:07,240 --> 00:00:10,320
ta ni vii iyo ñivi can inga chiyo nduta can.

3
00:00:10,320 --> 00:00:15,760
Chito ñi ti iin tuhun ni tundoo ni chacoo yuhu tañuhun,

4
00:00:15,760 --> 00:00:19,480
ta chito ñi ti quihvi ra sacuaha chi ra Jesuu,

5
00:00:19,480 --> 00:00:21,020
ta cuahan ra ta ra,

6
00:00:21,020 --> 00:00:23,480
soco ña quihvi tahan ra Jesuu.

7
00:00:23,480 --> 00:00:28,040
Iyo ca tundoo quee iti ñuun Tiberia,

8
00:00:28,040 --> 00:00:33,620
ta queta chi yatin nu ni chaha ra Jesuu tiahvi ndioo chi ra Ndioo,

9
00:00:33,620 --> 00:00:35,720
ta sacachi ra chi ñi,

10
00:00:35,720 --> 00:00:38,680
ta ndehe ñi ti yoni ra Jesuu iyo,

11
00:00:38,680 --> 00:00:41,080
ta cha cuahan ra sacuaha chi ra.

12
00:00:41,080 --> 00:00:44,960
Chacan cuu cha quihvi tahan ñi tichi tundoo can,

13
00:00:44,960 --> 00:00:47,620
ta cuahan ñi iti ñuun Capernaum.

14
00:00:47,620 --> 00:00:48,620
Cuahan ñi,

15
00:00:48,620 --> 00:00:51,020
vati nanducu ñi chi ra Jesuu.

16
00:00:51,020 --> 00:00:55,060
Nanihin ñivi can chi ra Jesuu tican inga chiyo nduta can,

17
00:00:55,060 --> 00:00:57,480
ta quechaha nducu tuhun ñi chi ra ti:

18
00:00:57,480 --> 00:01:00,040
―¿Ñaan hora ni queta cun ihya,

19
00:01:00,040 --> 00:01:00,800
ta Maestru?

20
00:01:00,800 --> 00:01:01,880
―cati ñi.

21
00:01:01,880 --> 00:01:04,080
Ta cati ndico ra Jesuu chi ñi ti:

22
00:01:04,080 --> 00:01:07,560
―Cati ndicha yu ti nanducu ndo chihin yu,

23
00:01:07,560 --> 00:01:11,260
soco ñavi vati ndehe ndo iin cha cahnu.

24
00:01:11,260 --> 00:01:13,020
Nanducu ndo chihin yu,

25
00:01:13,020 --> 00:01:15,040
vati chahi cha chachi ndo,

26
00:01:15,040 --> 00:01:16,420
ta ndaha ini ndo.

27
00:01:16,420 --> 00:01:21,740
Ña cua nanducu ni ndo cha cua cachi ndo cuenda ñuhun ñuñivi ya,

28
00:01:21,740 --> 00:01:25,180
vati chacan ña cua ndunahan chi chi ndo,

29
00:01:25,180 --> 00:01:30,520
soco na cua nducu ndo cha cua coo chi ndo cuenda ra Ndioo,

30
00:01:30,520 --> 00:01:34,680
vati cua coo chi chi ndo ndihi ni quivi ndihi ni tiempu.

31
00:01:34,680 --> 00:01:39,480
Cha cua cuhva ra cuu sehe ñivi chihin ndo cuu chi,

32
00:01:39,480 --> 00:01:44,500
vati chi racan cha chaha ra Ndioo suti tu ndee ini.

33
00:01:44,500 --> 00:01:48,900
[Chacan cuu cha chito ndo yoo rai cuu ra] ―cati ra.

34
00:01:48,900 --> 00:01:51,120
Ta cati ñi chi ra Jesuu ti:

35
00:01:51,120 --> 00:01:54,120
―¿Ñaan cha cuu cha cua savaha ndi,

36
00:01:54,120 --> 00:01:56,400
ta cua savaha ndi cuhva cuni ra Ndioo?

37
00:01:56,400 --> 00:01:57,160
―cati ñi.

38
00:01:57,160 --> 00:01:59,400
Ta cati ndico ra Jesuu chi ñi ti:

39
00:01:59,400 --> 00:02:02,160
―Cha tava tiñu ra Ndioo chi iin rai.

40
00:02:02,160 --> 00:02:04,280
Tu cua cuinu ini ndo chi ra,

41
00:02:04,280 --> 00:02:07,580
cua savaha ndo cuhva cuni ra Ndioo ―cati ra.

42
00:02:07,580 --> 00:02:09,540
Ta cati ñi chi ra ti:

43
00:02:09,540 --> 00:02:12,160
―¿Ñaan cuhva cua savaha maun?

44
00:02:12,160 --> 00:02:14,400
Tu cua savahun iin cuhva,

45
00:02:14,400 --> 00:02:15,440
cua ndehe ndi,

46
00:02:15,440 --> 00:02:18,220
ta cua cuinu ini ndi chihun.

47
00:02:18,220 --> 00:02:20,660
¿Ñaan cha cuu cha cua savahun?

48
00:02:20,660 --> 00:02:26,940
Iti chata ni chachi ñivi yo maná cha ni chaha ra Ndioo chi ñi.

49
00:02:26,940 --> 00:02:31,080
Chachi ñi chi chi tichi cuhu cuhva cati tutu Ndioo,

50
00:02:31,080 --> 00:02:35,320
vati cati chi ti chaha ra Ndioo cha chachi ñi,

51
00:02:35,320 --> 00:02:38,040
vati iti siqui andivi nuun chi.

52
00:02:38,040 --> 00:02:41,240
Tacan cati tutu Ndioo ―cati ñi.

53
00:02:41,240 --> 00:02:43,600
Ta cati ndico ra Jesuu chi ñi ti:

54
00:02:43,600 --> 00:02:50,240
―Cati ndicha yu ti ñavi ra Moisee cuu ra ni chaha cha chachi ñi iti chata,

55
00:02:50,240 --> 00:02:51,960
soco ra Ndioo cuu ra,

56
00:02:51,960 --> 00:02:57,540
ta vitin cua cuhva ra cuu suti iin cha ndicha ndicha chi ndo.

57
00:02:57,540 --> 00:03:00,840
Cha ni tachi ra Ndioo iin rai nu iyo ndo.

58
00:03:00,840 --> 00:03:03,420
Cha quichi nuun ra iti siqui andivi,

59
00:03:03,420 --> 00:03:09,620
ta maan ra cuu ra cua cuhva cha cua coo ndito ñivi ñuñivi ―cati ra Jesuu.

60
00:03:09,620 --> 00:03:11,640
Ta cati ñi chi ra Jesuu ti:

61
00:03:11,640 --> 00:03:12,840
―Ra chahnu,

62
00:03:12,840 --> 00:03:17,280
na cua cuhvon cha ni cati cun chihin ndi ndihi ni quivi ―cati ñi.

63
00:03:17,280 --> 00:03:20,460
Ta cati ndico ra Jesuu ti:

64
00:03:20,460 --> 00:03:23,980
―Yuhu cuu sava ta cua iin cha cua cachi ndo,

65
00:03:23,980 --> 00:03:26,560
vati cua cuhve cha cua coo ndito ndo.

66
00:03:26,560 --> 00:03:29,340
Tu cua cuinu ini ndo chihin yu,

67
00:03:29,340 --> 00:03:32,640
cua cuu ndo sava ni ta cua iin ñivi,

68
00:03:32,640 --> 00:03:34,480
ta ña cua cuisoco ca ndo,

69
00:03:34,480 --> 00:03:37,380
[vati ña cua ndoyo ñuhun ndo,

70
00:03:37,380 --> 00:03:40,040
soco cua coo ndito ndo chihin yu].

71
00:03:40,040 --> 00:03:44,440
Cha cati yu chi ndo ti cha ni ndehe ndo chihin yu,

72
00:03:44,440 --> 00:03:46,760
ta ña ta cuinu ini ndo chihin yu.

73
00:03:46,760 --> 00:03:50,860
Cua cuhva ra suti cha cua cuinu ini ñivi chihin yu.

74
00:03:50,860 --> 00:03:53,440
Ndihi ñican cua coo chihin yu,

75
00:03:53,440 --> 00:03:57,600
ta ña cua tava ndai chi ñivi cua cuinu ini chihin yu.

76
00:03:57,600 --> 00:04:00,200
Iti siqui andivi quichi nuun yu,

77
00:04:00,200 --> 00:04:04,700
vati cua savahi cuhva cuni ra ni tava tiñu chihin yu,

78
00:04:04,700 --> 00:04:07,060
ta ña cua savahi cuhva cuni yu.

79
00:04:07,060 --> 00:04:12,880
Ña cuni ra cha cua ndoyo ñuhun ni iin ñi cha iyo cuenda yuhu,

80
00:04:12,880 --> 00:04:18,680
soco cua natacu ndico ñi quivi cua cutuni ñivi nu cuahan quivi.

81
00:04:18,680 --> 00:04:23,760
Cuni ra suti cha cua coo ndito ñivi chinu ini chi sehe ra.

82
00:04:23,760 --> 00:04:27,520
Cua coo ndito ñi chi ra ndihi ni quivi ndihi ni tiempu,

83
00:04:27,520 --> 00:04:30,360
vati cua cuhve tu ndee ini chi ñi,

84
00:04:30,360 --> 00:04:38,140
ta cua natacu ndico ñi quivi cua cutuni ñivi ndacu ndavaha ni ―cati ra Jesuu chi ñivi judío can.

85
00:04:38,140 --> 00:04:39,720
Tacan cuu,

86
00:04:39,720 --> 00:04:42,420
ta ña ndoo ñivi judío can vaha,

87
00:04:42,420 --> 00:04:45,020
ta quechaha cati ñi chi tahan ñi ti:

88
00:04:45,020 --> 00:04:46,320
―Ña vaha,

89
00:04:46,320 --> 00:04:52,000
vati cati ra Jesuu ti maan ra cuu ra cha ni quichi nuun iti siqui andivi.

90
00:04:52,000 --> 00:04:54,520
Ña vaha cha cahan ra tacan,

91
00:04:54,520 --> 00:04:56,640
vati nacoto yo chi sutu ra,

92
00:04:56,640 --> 00:04:58,880
ta nacoto yo chi sihi ra.

93
00:04:58,880 --> 00:05:00,680
Ra José cuu sutu ra,

94
00:05:00,680 --> 00:05:02,920
ta maan ra nani Jesuu.

95
00:05:02,920 --> 00:05:09,640
Ña vaha cha cati ra ti iti siqui andivi ni quichi nuun ra ―cati ñi chi tahan ñi.

96
00:05:09,640 --> 00:05:11,300
Tacan cuu,

97
00:05:11,300 --> 00:05:13,320
ta cati ra Jesuu chi ñi ti:

98
00:05:13,320 --> 00:05:16,720
―Ña cua cahan xaan ndo chi tahan ndo.

99
00:05:16,720 --> 00:05:19,440
Ni tava tiñu ra suti chihin yu.

100
00:05:19,440 --> 00:05:21,600
Tu ña cua tindee ra chi ndo,

101
00:05:21,600 --> 00:05:24,200
ña cua cuu cuinu ini ndo chihin yu.

102
00:05:24,200 --> 00:05:25,960
Tu cua cuinu ini ndo,

103
00:05:25,960 --> 00:05:28,480
cua cuhve tu ndee ini chi ndo,

104
00:05:28,480 --> 00:05:34,200
ta cua natacu ndico ndo quivi cua cutuni ñivi ndacu ndavaha ni.

105
00:05:34,200 --> 00:05:39,720
Iti chata cha ni taa ra ni cahan cuenda ra Ndioo tichi tutu ra,

106
00:05:39,720 --> 00:05:45,400
vati cati ra ti chaha ra Ndioo cha chini tuni chi ndihi ñivi chinu ini chi ra,

107
00:05:45,400 --> 00:05:47,080
cati tutu ra.

108
00:05:47,080 --> 00:05:49,780
Tu cua tasoho ndo cha cahan suti,

109
00:05:49,780 --> 00:05:51,920
tu cua savaha ndo cuhva cati ra,

110
00:05:51,920 --> 00:05:53,880
cua cuinu ini ndo chihin yu.

111
00:05:53,880 --> 00:05:57,740
’Yoni ñivi ñuñivi cha ni ndehe chi suti,

112
00:05:57,740 --> 00:06:00,200
soco iyo iin ra ni tava tiñu ra,

113
00:06:00,200 --> 00:06:03,760
ta iin tuhun ni racan cuu ra ni ndehe chi ra.

114
00:06:03,760 --> 00:06:07,040
Yuhu cati ti tu cua cuinu ini ndo chihin yu,

115
00:06:07,040 --> 00:06:11,320
cua coo ndito ndo chihin yu ndihi ni quivi ndihi ni tiempu.

116
00:06:11,320 --> 00:06:15,040
Sava ni ta cua iin cha chachi ndo cuu yuhu,

117
00:06:15,040 --> 00:06:17,920
vati cua cuhve cha cua coo ndito ndo.

118
00:06:17,920 --> 00:06:21,880
Iti chata chachi ñivi ndo maná cha ni chaha ra Ndioo,

119
00:06:21,880 --> 00:06:24,840
soco queta quivi ni chihi tahan ñi.

120
00:06:24,840 --> 00:06:30,520
Vitin cha ni tachi ra Ndioo cha cuu sava ni ta cua iin cha cua cachi ndo.

121
00:06:30,520 --> 00:06:33,080
Chacan cuu cha cua cachi ndo,

122
00:06:33,080 --> 00:06:36,120
ta ña cua ndoyo ñuhun ndo cuenda ra Ndioo.

123
00:06:36,120 --> 00:06:39,440
Yuhu cuu ra cha ni quichi nuun iti siqui andivi,

124
00:06:39,440 --> 00:06:43,000
ta cui sava ni ta cua iin cha cua cachi ndo,

125
00:06:43,000 --> 00:06:46,300
ta cua cuhve cha cua coo ndito ndo chi ra Ndioo.

126
00:06:46,300 --> 00:06:48,700
Tu cua cachi ndo cha cua cuhva yu,

127
00:06:48,700 --> 00:06:52,880
cua coo ndito ndo chihin ra Ndioo ndihi ni quivi ndihi ni tiempu,

128
00:06:52,880 --> 00:06:57,420
vati cua cuhva cuenda yu cuñu yu cuenda ñivi ñuñivi.

129
00:06:57,420 --> 00:07:00,820
Chacan cuu cha cua cuu coo ndito ñi chi ra Ndioo.

130
00:07:00,820 --> 00:07:03,160
Tacan ni cati ra Jesuu chi ñi.

131
00:07:03,160 --> 00:07:04,360
Tacan cuu,

132
00:07:04,360 --> 00:07:07,520
ta quechaha cahan yuhu ñivi judío can chi tahan ñi,

133
00:07:07,520 --> 00:07:09,000
ta cati ñi ti:

134
00:07:09,000 --> 00:07:11,280
―¿Yoso cua savaha ra,

135
00:07:11,280 --> 00:07:13,560
ta cua cuu cachi yo cuñu ra?

136
00:07:13,560 --> 00:07:14,380
―cati ñi.

137
00:07:14,380 --> 00:07:16,400
Ta cati ra Jesuu chi ñi ti:

138
00:07:16,400 --> 00:07:20,760
―Cati ndicha yu ti tu ña cua cachi ndo cuñu ra cuu sehe ñivi,

139
00:07:20,760 --> 00:07:23,200
tu ña cua coho ndo niñi ra,

140
00:07:23,200 --> 00:07:25,340
ña cua coo ndito ndo chi ra Ndioo.

141
00:07:25,340 --> 00:07:27,780
Tu cua cachi ndo cuñu yu,

142
00:07:27,780 --> 00:07:30,420
tu cua coho ndo niñi yu,

143
00:07:30,420 --> 00:07:34,600
cua coo ndito ndo chi ra Ndioo ndihi ni quivi ndihi ni tiempu,

144
00:07:34,600 --> 00:07:37,400
vati cua cuhve tu ndee ini chi ndo,

145
00:07:37,400 --> 00:07:41,700
ta cua natacu ndico ndo quivi cua cutuni ñivi ñuñivi.

146
00:07:41,700 --> 00:07:43,880
Tu cua cachi ndo cuñu yu,

147
00:07:43,880 --> 00:07:45,900
tu cua coho ndo niñi yu,

148
00:07:45,900 --> 00:07:48,480
cua coo ndicha tu ndee ini chi ndo.

149
00:07:48,480 --> 00:07:50,420
Tu tacan cua savaha ndo,

150
00:07:50,420 --> 00:07:51,640
cua coi chi ndo,

151
00:07:51,640 --> 00:07:53,520
ta cua coo ndo chihin yu.

152
00:07:53,520 --> 00:07:55,520
Iyo ndito ra cuu suti,

153
00:07:55,520 --> 00:07:58,860
ta racan cuu ra ni tava tiñu chihin yu.

154
00:07:58,860 --> 00:08:00,760
Chacan cuu cha iyo ndito yu,

155
00:08:00,760 --> 00:08:03,080
vati tachi ra suti chihin yu.

156
00:08:03,080 --> 00:08:05,080
Tu cua coo ndo chihin yu,

157
00:08:05,080 --> 00:08:07,260
cua coo ndito ndo chihin yu.

158
00:08:07,260 --> 00:08:10,560
Yuhu cuu ra ni quichi nuun iti siqui andivi.

159
00:08:10,560 --> 00:08:14,160
Yuhu cuu sava ta cua cha cua cachi ndo,

160
00:08:14,160 --> 00:08:19,760
soco ña cua tahan ndo cuhva ni tahan ñivi yo iti chata.

161
00:08:19,760 --> 00:08:21,640
Chachi ñi maná can,

162
00:08:21,640 --> 00:08:24,260
soco queta quivi ni chihi tahan ñi.

163
00:08:24,260 --> 00:08:26,140
Tu cua coo ndo chihin yu,

164
00:08:26,140 --> 00:08:30,260
cua coo ndito ndo chihin yu ndihi ni quivi ndihi ni tiempu.

165
00:08:30,260 --> 00:08:39,480
Tacan cati ra Jesuu ve ñuhun iyo ñuun Capernaum can nu ni sacuaha ra chi ñivi can.

166
00:08:39,480 --> 00:08:42,440
Tuhun can ni chini soho tahan ñivi sacuaha chi ra,

167
00:08:42,440 --> 00:08:44,960
ta quechaha cati ñi chi tahan ñi ti:

168
00:08:44,960 --> 00:08:48,640
―Ii xaan cha cua cuinu ini yo tuhun cahan ra,

169
00:08:48,640 --> 00:08:52,320
vati yoni cua cuu tasoho chacan ―cati ñi.

170
00:08:52,320 --> 00:08:53,400
Tacan cuu,

171
00:08:53,400 --> 00:08:57,840
ta chito ra Jesuu chi anima ra ti quechaha cahan ñi tuhun can,

172
00:08:57,840 --> 00:08:59,620
ta cati ra chi ñi ti:

173
00:08:59,620 --> 00:09:02,720
―Ña vaha cha saxini xaan ndo cuenda chacan.

174
00:09:02,720 --> 00:09:08,840
Nu cua ndehe ndo cha cua cuhun ndico ra cuu sehe ñivi nu ni chacoo ra iti siqui andivi nu quichi quivi,

175
00:09:08,840 --> 00:09:12,320
ta ña vaha cha cua saxini ndico tucu ndo.

176
00:09:12,320 --> 00:09:15,680
Maan ra Tati Ndioo cuu ra chaha cha iyo ndito yo,

177
00:09:15,680 --> 00:09:18,580
ta ñahni yavi ndaa cuñu yo.

178
00:09:18,580 --> 00:09:20,440
Cha cati yu tuhun can,

179
00:09:20,440 --> 00:09:23,800
vati tacan cua coto ndo yoso cuhva iyo ra Ndioo,

180
00:09:23,800 --> 00:09:27,640
ta cua coto ndo yoso cuhva cua coo ndito ndo,

181
00:09:27,640 --> 00:09:30,940
soco iyo ni ndo ña cua cuinu ini ndo.

182
00:09:30,940 --> 00:09:32,720
Tacan cati ra Jesuu,

183
00:09:32,720 --> 00:09:38,100
vati nda ni quivi xihna cuii chito ra ndaa ñi cuu ñi ña cua cuinu ini chi ra,

184
00:09:38,100 --> 00:09:41,720
ta chito ra ndaa ra cuu ra cua xico tuhun chi ra.

185
00:09:41,720 --> 00:09:43,680
Cati ndico ra Jesuu ti:

186
00:09:43,680 --> 00:09:48,120
―Chacan cuu cha cati yu ti tu ña cua cuhva ra cuu suti,

187
00:09:48,120 --> 00:09:52,160
ña cua cuu cuinu ini ndo chihin yu ―cati ra.

188
00:09:52,160 --> 00:09:53,320
Tacan cuu,

189
00:09:53,320 --> 00:09:57,320
ta quechaha saña ñivi sacuaha chi ra.

190
00:09:57,320 --> 00:10:00,320
Tuvi ñivi cuu ñi saña chi ra,

191
00:10:00,320 --> 00:10:02,700
ta ña chahan ca ñi chi ra.

192
00:10:02,700 --> 00:10:03,840
Tacan cuu,

193
00:10:03,840 --> 00:10:09,080
ta quechaha nducu tuhun ra Jesuu chi uchi uvi ra sacuaha ndicha chi ra ti:

194
00:10:09,080 --> 00:10:11,580
―¿Atu cua cuhun tahan ndo chi ñivi can?

195
00:10:11,580 --> 00:10:12,460
―cati ra.

196
00:10:12,460 --> 00:10:15,340
Ta cati ndico ra Simón Pedro chi ra ti:

197
00:10:15,340 --> 00:10:17,120
―Ñahni nu cua cuhun ndi,

198
00:10:17,120 --> 00:10:23,220
vati maun cuu ra cati tuhun chi ndi yoso cuhva cua coo ndito ndi chi ra Ndioo.

199
00:10:23,220 --> 00:10:25,440
Cha chinu ini ndi chihun,

200
00:10:25,440 --> 00:10:28,400
ta cha chito ndi ti maun cuu ra Cristo,

201
00:10:28,400 --> 00:10:30,420
vati sehe ra Ndioo cuun,

202
00:10:30,420 --> 00:10:32,820
ra chahnu ―cati ra Pedro.

203
00:10:32,820 --> 00:10:35,220
Ta cati ra Jesuu chi ra ta ra ti:

204
00:10:35,220 --> 00:10:37,640
―Yuhu nacachi chi ndihi ndo,

205
00:10:37,640 --> 00:10:39,360
ta uchi uvi rai cuu ndo,

206
00:10:39,360 --> 00:10:42,620
soco cuihna cuu iin ndo ―cati ra.

207
00:10:42,620 --> 00:10:46,940
Cahan ra tacan cuenda ra Juda Iscariote sehe ra Simón,

208
00:10:46,940 --> 00:10:50,620
vati racan cua xico tuhun chi ra Jesuu,

209
00:10:50,620 --> 00:10:53,700
ta chica tahan ra chi ra icaa ni.

