﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:06,000
Me,

2
00:00:06,000 --> 00:00:09,960
e kurim inigh Italin mangasa akam akɨrigha gɨvagha,

3
00:00:09,960 --> 00:00:17,720
egha me Pol ko kalabuziar igharaziba sara isava 100 plan mɨdorozir gumazibar garir gumazimɨn dafarim gatɨ.

4
00:00:17,720 --> 00:00:19,400
An ziam Julius,

5
00:00:19,400 --> 00:00:22,700
an Atrivim Sisarɨn garir mɨdorozir gumazibar mav.

6
00:00:22,700 --> 00:00:25,920
E Adramitiumɨn nguibamɨn kurimɨn bɨni.

7
00:00:25,920 --> 00:00:30,060
Kurir kamnagh Esian Provinsɨn itir ongarir mɨkebabar mangasa,

8
00:00:30,060 --> 00:00:31,400
ezɨ e an zui.

9
00:00:31,400 --> 00:00:32,920
Ezɨ Aristarkus,

10
00:00:32,920 --> 00:00:36,740
a Tesalonikan Provinsɨn itir nguibam Masedonian gumazim,

11
00:00:36,740 --> 00:00:38,620
a uaghan e ko iti.

12
00:00:38,620 --> 00:00:41,460
E amɨmɨzaraghan Saidonɨn oto.

13
00:00:41,460 --> 00:00:49,500
Egha Julius arazir aghuim Pol gamuava anetaghizɨ a uan adarazi bagha zuima me dagheba ko bizibar an akurvasi.

14
00:00:49,500 --> 00:00:54,100
E Saidonɨn ikegha uamategha zuima amɨnim bar gavgavizɨ,

15
00:00:54,100 --> 00:00:59,300
kamaghɨn e Saiprusɨn arighatɨzimɨn amɨnim amɨrazir naghɨn zui.

16
00:00:59,300 --> 00:01:09,440
E ongarir ekiam a bigha Silisian Provins ko Pamfilian Provinsɨn dadarimning gitagha ghua Lisian Provinsɨn itir nguibar ekiam Mairan oto.

17
00:01:09,440 --> 00:01:16,780
100 plan mɨdorozir gumazibar garir gumazim kagh Aleksandrian kurimɨn gari a Italin mangasa.

18
00:01:16,780 --> 00:01:19,640
Egha a batogha e isava a gatɨ.

19
00:01:19,640 --> 00:01:28,180
Egha e dɨkavigha kurim dughiar avɨribar nɨmɨra zuima e pamten ingarava ghua nɨmɨra Nidusɨn boroghɨn zuima,

20
00:01:28,180 --> 00:01:33,860
amɨnim bar gavgavizɨma kurim uan tuavim ategha ghua Kritɨn arighatɨzimɨn oto,

21
00:01:33,860 --> 00:01:37,540
Salmonɨn arighatɨzimɨn nguazir otevimɨn boroghɨn.

22
00:01:37,540 --> 00:01:41,480
Egha Kritɨn amɨnim vai puvatɨzir danganimɨn ghuaghiri.

23
00:01:41,480 --> 00:01:42,900
Amɨnim bar amɨrazɨ,

24
00:01:42,900 --> 00:01:46,780
e pamten ingara ongarir dadarimɨn boroghɨram anaga izava,

25
00:01:46,780 --> 00:01:49,740
danganir ziam Ongarir Mɨkebar Aghuim bato.

26
00:01:49,740 --> 00:01:52,960
Danganir kam a Lasean nguibamɨn boroghɨn iti.

27
00:01:52,960 --> 00:01:55,260
Kurir darorir kam ikufi;

28
00:01:55,260 --> 00:01:57,500
ezɨ dughiar avɨriba pura gɨfa.

29
00:01:57,500 --> 00:02:02,060
Ezɨ kamaghɨn Judaba dagheba ataghrazir dughiar kam otogha gɨfa.

30
00:02:02,060 --> 00:02:03,480
Ezɨ Pol kamaghɨn me mɨgei,

31
00:02:03,480 --> 00:02:04,380
“Gumaziba,

32
00:02:04,380 --> 00:02:06,820
kɨ kamaghɨn nɨghnɨsi,

33
00:02:06,820 --> 00:02:11,140
e datɨrɨghɨra mangɨva dughiar kuram batoghtɨma kurim ko bizir avɨriba ovengam.

34
00:02:11,140 --> 00:02:12,800
E uaghan ovengam.”

35
00:02:12,800 --> 00:02:16,900
Ezɨ mɨdorozir gumazibar garir gumazim Pol baraghan fɨrɨn,

36
00:02:16,900 --> 00:02:20,260
kurimɨn ghuavim ko an suizir gumazimɨn mɨgɨrɨgɨam baraki.

37
00:02:20,260 --> 00:02:24,700
Kuritam amɨnir ekiamɨn ongarir mɨkebar kamɨn ikeghan kogham.

38
00:02:24,700 --> 00:02:25,720
A bar ikufi.

39
00:02:25,720 --> 00:02:29,180
Kamaghɨn gumazir avɨriba mangvɨra ikiasa mɨgei.

40
00:02:29,180 --> 00:02:30,740
Egha ghaze,

41
00:02:30,740 --> 00:02:35,380
manmaghɨn e Finiksra otivighɨva ikɨtɨ amɨnir ekiam gɨvagham.

42
00:02:35,380 --> 00:02:39,220
Kar Kritɨn arighatɨzimɨn itir ongarir mɨkebam.

43
00:02:39,220 --> 00:02:40,260
Finiks,

44
00:02:40,260 --> 00:02:43,980
a Kritɨn arighatɨzimɨn Sautɨn ongarir mɨkebamɨn aven iti.

45
00:02:43,980 --> 00:02:46,900
An aruem ghuaghiri naghɨn gari.

46
00:02:46,900 --> 00:02:49,820
Ezɨ Sautɨn amɨnir amɨrɨzim dɨkafi.

47
00:02:49,820 --> 00:02:50,860
Ezɨ me ghaze,

48
00:02:50,860 --> 00:02:55,740
me ti deravɨra mangɨ ongarir mɨkebar me mɨkemezim batogham.

49
00:02:55,740 --> 00:03:01,700
Egha kamaghɨn me kurimɨn anka asigha egha Kritɨn ongarir dadarimɨn mɨriamɨn zui.

50
00:03:01,700 --> 00:03:08,580
Egha mong ikezɨ amɨnir bar gavgavim dɨkavigha ongarim gamima a puvɨra ingari.

51
00:03:08,580 --> 00:03:11,140
Me kamaghɨn amɨnir kam dɨbori,

52
00:03:11,140 --> 00:03:14,540
“Not ko Istɨn tizimɨn dɨkavir amɨnim.”

53
00:03:14,540 --> 00:03:19,740
A Kritɨn arighatɨzimɨn vongɨn izava pamten kurim givava a munamadi.

54
00:03:19,740 --> 00:03:27,620
Amɨnim bar gavgavizɨ kurimɨn ingarir gumaziba kurimɨn suizir puvatɨgha kurim ataghizɨ amɨnim a givaima a pura zui.

55
00:03:27,620 --> 00:03:31,340
E ghua Kaudan arighatɨzimɨn mɨriamɨn ghue.

56
00:03:31,340 --> 00:03:38,820
Arighatɨzim amɨnim mong anepazazɨma e botɨn dozim gekuigha kurimɨn boroghɨn izasa bar ingangarir ekiam gami.

57
00:03:38,820 --> 00:03:43,620
Ezɨ kurimɨn ingarir gumaziba botɨn dozim fegha pɨn anetɨgha,

58
00:03:43,620 --> 00:03:45,580
egha me benibar a ikegha,

59
00:03:45,580 --> 00:03:48,140
kurim sara a ikezɨ a gavgafi.

60
00:03:48,140 --> 00:03:53,260
Egh me mangɨ Afrikan ongarir dadarimɨn gighimɨn ghuanangan atiatigha,

61
00:03:53,260 --> 00:03:58,340
egha kurimɨn selba akunizɨ amɨnim kurim gɨsɨvaghsɨvazima a zui.

62
00:03:58,340 --> 00:04:02,340
Ezɨ amɨnim ko ongarim vɨrara bar gavgavigha puvɨra e mɨsosi.

63
00:04:02,340 --> 00:04:09,300
Ezɨ amɨmɨzaraghan kurimɨn ingarir gumaziba kurimɨn aven itir biziba isava ongarim da makuri.

64
00:04:09,300 --> 00:04:14,780
Dughiar mɨkezimɨn me kurimɨn sel ko an biziba sara uaghan da makuri.

65
00:04:14,780 --> 00:04:17,080
Me uan dafaribar da isa da makuri.

66
00:04:17,080 --> 00:04:21,740
Egha dughiar avɨribar e aruem ko mɨkovezibar garir puvatɨ.

67
00:04:21,740 --> 00:04:23,620
Ezɨ amɨnim pamtem vavɨra iti.

68
00:04:23,620 --> 00:04:28,540
Kamaghɨn bar abuan e uarir akurvaghamin nɨghnɨzitam bar en itir puvatɨ.

69
00:04:28,540 --> 00:04:30,440
Egha ghaze,

70
00:04:30,440 --> 00:04:31,440
e arɨmɨghregham.

71
00:04:31,440 --> 00:04:35,260
Dughiar ruarimɨn gumaziba daghetam amezir puvatɨzɨ,

72
00:04:35,260 --> 00:04:39,220
Pol dɨkavigha men guamɨn tugha kamaghɨn mɨgei,

73
00:04:39,220 --> 00:04:40,020
“Gumaziba,

74
00:04:40,020 --> 00:04:41,540
ia nan akam baregha,

75
00:04:41,540 --> 00:04:45,100
e Kritɨn arighatɨzimra ikegha dughiar kurar kam batozir puvatɨzɨ,

76
00:04:45,100 --> 00:04:46,840
ezɨ bizitaba oveghan koghai.

77
00:04:46,840 --> 00:04:48,500
Kɨ datɨrɨghɨn ia mɨkɨmasa,

78
00:04:48,500 --> 00:04:50,020
en tav oveghan kogham.

79
00:04:50,020 --> 00:04:52,060
Kamaghɨn ia atiatingan markɨ,

80
00:04:52,060 --> 00:04:53,180
egh pura nɨmɨra ikɨ.

81
00:04:53,180 --> 00:04:54,340
Kamaghɨn amizɨ,

82
00:04:54,340 --> 00:04:57,080
kurim uabɨra guizbangɨra bar ikuvigham.

83
00:04:57,080 --> 00:04:58,460
Kɨ Godɨn gumazim,

84
00:04:58,460 --> 00:04:59,860
kɨ an ziam fe.

85
00:04:59,860 --> 00:05:02,920
Ezɨ dɨmangan Godɨn ensel iza na boroghɨn tugha kamaghɨn mɨgei,

86
00:05:02,920 --> 00:05:04,340
‘Pol,

87
00:05:04,340 --> 00:05:05,780
nɨ atiatingan markɨ.

88
00:05:05,780 --> 00:05:06,300
Nɨ mangɨtɨ,

89
00:05:06,300 --> 00:05:08,140
Sisar nɨn kotiam baragh.

90
00:05:08,140 --> 00:05:09,100
Nɨ oragh,

91
00:05:09,100 --> 00:05:12,700
God nɨn azangsɨzim baregha gɨvagha nɨn apangkufi.

92
00:05:12,700 --> 00:05:14,380
Gumazir nɨ ko kurimɨn itiba,

93
00:05:14,380 --> 00:05:15,920
me oveghan kogham.’

94
00:05:15,920 --> 00:05:17,060
Gumaziba,

95
00:05:17,060 --> 00:05:18,500
ia oragh!

96
00:05:18,500 --> 00:05:20,980
Kɨ nɨghnɨzir gavgavim Godɨn ikia kamaghɨn fo,

97
00:05:20,980 --> 00:05:22,700
God na mɨkemezɨ moghɨra biziba otivam.

98
00:05:22,700 --> 00:05:23,580
Kamaghɨn,

99
00:05:23,580 --> 00:05:25,840
ia gavgafigh atiatingan markɨ

100
00:05:25,840 --> 00:05:29,680
E kurim ateghtɨ a mangɨ arighatɨzitamɨn dadarimɨn poroka.”

101
00:05:29,680 --> 00:05:37,460
Ezɨ 14 pla dughiaba gɨvazɨ ghua dɨmagarimɨn amɨnim e givarazɨ e Mediterenianɨn ongarir ekiam gisɨn zui.

102
00:05:37,460 --> 00:05:42,820
Ezɨ dɨmagarir arɨzim roghɨra izezɨma kurimɨn ingarir gumaziba nɨghnɨsi,

103
00:05:42,820 --> 00:05:44,500
e nguazimɨn boroghɨn izi.

104
00:05:44,500 --> 00:05:50,140
Ezɨ kamaghɨn me ongarimɨn konim gɨfofoghasa benim akunizɨ a iraghu.

105
00:05:50,140 --> 00:05:53,780
Ezɨ ongarimɨn konim 40 mitan tu.

106
00:05:53,780 --> 00:05:55,460
Egha kurim mong isɨvagha ghuzɨ,

107
00:05:55,460 --> 00:05:58,300
me ongarimɨn abarima a 30 mitan tu.

108
00:05:58,300 --> 00:05:59,660
Ezɨ me kamaghɨn atiatingi,

109
00:05:59,660 --> 00:06:05,020
kurim mangɨ dagɨataba iti naghɨn bɨraghɨva bar mɨsarighregham.

110
00:06:05,020 --> 00:06:09,260
Egha me ankan 4 pla kurimɨn gɨrakɨrangɨn a da akunigha,

111
00:06:09,260 --> 00:06:12,180
egha amɨnim zuamɨra tiasa me God ko mɨgei.

112
00:06:12,180 --> 00:06:14,620
Egha kurimɨn ingarir gumaziba,

113
00:06:14,620 --> 00:06:16,900
me kurim ategh arasa tuaviba buri.

114
00:06:16,900 --> 00:06:20,780
Egha odava botɨn muziarim isava ongarim dafa.

115
00:06:20,780 --> 00:06:21,780
Egh ifar suam,

116
00:06:21,780 --> 00:06:24,780
kar kurimɨn guamɨn tir anka.

117
00:06:24,780 --> 00:06:30,780
Ezɨ Pol kamaghɨn 100 plan mɨdorozir gumazibar garir gumazim ko mɨdorozir gumazibav gei,

118
00:06:30,780 --> 00:06:33,980
“Gumazir kaba kurimɨn ikian koghtɨ,

119
00:06:33,980 --> 00:06:35,260
ia ovegham.”

120
00:06:35,260 --> 00:06:41,460
Kamaghɨn mɨdorozir gumaziba botɨn muziarimɨn beniba aghorezɨ an ongarim giraghu.

121
00:06:41,460 --> 00:06:46,060
Egha amɨnim tiasava amima Pol daghetam ramasa bar me gakaghori,

122
00:06:46,060 --> 00:06:46,460
“Ia,

123
00:06:46,460 --> 00:06:51,980
14 plan dughiaba ian dughoriba mɨtivighav itima dagheba ian navibar puvatɨ,

124
00:06:51,980 --> 00:06:53,860
ia daghetam amezir puvatɨ.

125
00:06:53,860 --> 00:06:56,740
Ezɨ datɨrɨghɨn kɨ daghetam iniasa ia gakaghori.

126
00:06:56,740 --> 00:06:59,300
Daghem ian akuraghtɨ ia gavgavigham.

127
00:06:59,300 --> 00:07:01,140
Ian tongɨn tav ikuvighan kogham.

128
00:07:01,140 --> 00:07:03,300
Ian dapanir arɨzitam oveghan kogham.”

129
00:07:03,300 --> 00:07:05,900
A kamaghɨn mɨkemegha gɨvagha,

130
00:07:05,900 --> 00:07:08,980
egha bretɨn mam inigha bar men guamɨn God mɨnabi.

131
00:07:08,980 --> 00:07:11,760
Egha anebigha maghɨram anepi.

132
00:07:11,760 --> 00:07:17,120
Ezɨ kamaghɨn me bar navir aghuarim ikiava egha uari dagheba api.

133
00:07:17,120 --> 00:07:19,180
E gumazir kurimɨn itiba,

134
00:07:19,180 --> 00:07:22,520
en dɨbobonim bar 276ɨn tu.

135
00:07:22,520 --> 00:07:24,980
Egha me amegha naviba izɨvagha,

136
00:07:24,980 --> 00:07:26,140
egha ghaze,

137
00:07:26,140 --> 00:07:28,380
kurim mɨghɨvghigh pɨrara ikiam.

138
00:07:28,380 --> 00:07:32,400
Egha me witɨn nar kurimɨn itiba isa ongarimɨn da akuri.

139
00:07:32,400 --> 00:07:35,820
Ezɨ amɨnim tirazɨ aruem anadima,

140
00:07:35,820 --> 00:07:41,100
kurimɨn ingarir gumaziba ongarir dadarir e zuimɨn garava a gɨfozir puvatɨ.

141
00:07:41,100 --> 00:07:44,180
Egha me ongarir mɨkebar mamɨn gari,

142
00:07:44,180 --> 00:07:47,900
a bar aven ghugha egha gigir aghuim iti.

143
00:07:47,900 --> 00:07:48,820
Ezɨ me ghaze,

144
00:07:48,820 --> 00:07:53,100
me deravɨra kurim damightɨ a ti gigir dadarir kamɨn azenan mangasa,

145
00:07:53,100 --> 00:07:53,860
me ifonge.

146
00:07:53,860 --> 00:07:58,940
Egha me ankabar suighizir beniba aghorezɨ da ongarim giraghue.

147
00:07:58,940 --> 00:08:03,380
Egha kurimɨn pul gamir pulɨn ekiamning ikezir beniba fɨri.

148
00:08:03,380 --> 00:08:10,620
Egha me amɨnim bagha kurimɨn guamɨn itir sel agurazɨ amɨnim kurim inigha dadarimɨn zui.

149
00:08:10,620 --> 00:08:16,340
Ezɨ kurim ghuava ongarir torimɨn itir gigir fɨghtɨzimɨn ghuavanabogha,

150
00:08:16,340 --> 00:08:18,220
egha maghɨram aperaghav iti.

151
00:08:18,220 --> 00:08:21,860
Kurimɨn guam ghua gigim vuigha ghugha bar gavgafi.

152
00:08:21,860 --> 00:08:23,740
Ezɨ an gɨnkevim,

153
00:08:23,740 --> 00:08:26,700
ongarim izava a mɨsozi a bar bɨaghɨre.

154
00:08:26,700 --> 00:08:30,260
Mɨdorozir gumaziba kamaghɨn nɨghnɨgha atiati,

155
00:08:30,260 --> 00:08:34,220
kalabusɨn gumazitaba mangɨva dadarimɨn otivigh arɨmagɨregham.

156
00:08:34,220 --> 00:08:37,580
Egha me mɨsueghtɨ me aremeghasa nɨghnɨsi.

157
00:08:37,580 --> 00:08:40,620
Ezɨ 100 plan mɨdorozir gumazibar garir gumazim,

158
00:08:40,620 --> 00:08:43,140
a Pol aremeghan an aghua.

159
00:08:43,140 --> 00:08:45,900
Egha a mɨdorozir gumazibar anogoroke.

160
00:08:45,900 --> 00:08:48,220
Uari suvim gamua foziba,

161
00:08:48,220 --> 00:08:50,140
a me mɨgɨa ghaze,

162
00:08:50,140 --> 00:08:54,460
ia faragh kurimɨn uari akunigh uari suvim damu dadarimɨn mangɨ.

163
00:08:54,460 --> 00:08:59,860
Eghtɨ igharazir darazi ter arariba ko kurimɨn arariba dagh isɨn mangɨ.

164
00:08:59,860 --> 00:09:05,820
Ezɨ me kamaghɨn bar moghɨra deravɨra nguazimɨn otifi.

165
00:09:05,820 --> 00:09:08,900
E deraghavɨra ghuava ongarir dadarimɨn otivigha,

166
00:09:08,900 --> 00:09:10,820
egha e gara fo,

167
00:09:10,820 --> 00:09:12,720
e arighatɨzir mamɨn ti,

168
00:09:12,720 --> 00:09:14,700
an ziam Malta.

169
00:09:14,700 --> 00:09:19,280
Ezɨ gumazir arighatɨzir kamɨn itiba arazir aghuaribar e gami.

170
00:09:19,280 --> 00:09:21,000
Ezɨ amozim izima,

171
00:09:21,000 --> 00:09:23,480
en mɨkarziba bar orangi,

172
00:09:23,480 --> 00:09:25,920
kamaghɨn amizɨ e avimɨn fɨngasa,

173
00:09:25,920 --> 00:09:29,360
me e bagha avim atɨgha egha e inigha avim boroghɨra ghu.

174
00:09:29,360 --> 00:09:33,100
Pol dazir pozir mam inigha da avim garɨsi.

175
00:09:33,100 --> 00:09:35,700
Ezɨ kuruzir mam dazibar aven itima,

176
00:09:35,700 --> 00:09:38,560
avir fefem a inizɨma an azenan oto.

177
00:09:38,560 --> 00:09:42,060
Egha kuruzim Polɨn agharim givigha guraghav iti.

178
00:09:42,060 --> 00:09:46,580
Ezɨ arighatɨzir kamɨn itir gumazamiziba kamaghɨn an garima,

179
00:09:46,580 --> 00:09:49,180
kuruzim an agharim gitoroghav itima,

180
00:09:49,180 --> 00:09:51,380
me kamaghɨn uariv gei,

181
00:09:51,380 --> 00:09:54,260
“Gumazir kam ti gumazibav sozi da ariaghirir gumazim,

182
00:09:54,260 --> 00:09:56,140
an ongarimɨn aremezir puvatɨ.

183
00:09:56,140 --> 00:09:57,140
Kamaghɨn amizɨ,

184
00:09:57,140 --> 00:10:00,740
godɨn arazir kuraba ikarvazim datɨrɨghɨn a ikarvagha ghaze,

185
00:10:00,740 --> 00:10:02,780
an angamra ikian kogham.”

186
00:10:02,780 --> 00:10:06,260
Ezɨ Pol kuruzim kavkɨnizɨ an avim gira ghu.

187
00:10:06,260 --> 00:10:08,820
Ezɨ bizitam Pol batozir puvatɨ.

188
00:10:08,820 --> 00:10:11,180
Ezɨ gumaziba pura Polɨn mɨzuai,

189
00:10:11,180 --> 00:10:12,100
me ghaze,

190
00:10:12,100 --> 00:10:13,900
an mɨkarzim ti buigham,

191
00:10:13,900 --> 00:10:16,260
o a ti irɨghɨva aremegham.

192
00:10:16,260 --> 00:10:19,940
Me dughiar ruarimɨn an gara a mɨzua ghuava puram an gari,

193
00:10:19,940 --> 00:10:21,740
bizitam a batozir puvatɨ.

194
00:10:21,740 --> 00:10:22,780
Egha me ghaze,

195
00:10:22,780 --> 00:10:24,600
a godɨn mam.

196
00:10:24,600 --> 00:10:29,140
Ezɨ nguazir mam danganir kamɨn boroghɨra iti,

197
00:10:29,140 --> 00:10:30,040
kar Publiusɨn nguazim,

198
00:10:30,040 --> 00:10:32,820
an arighatɨzimɨn gavman gumazir dapanim.

199
00:10:32,820 --> 00:10:41,420
An e inighava uan dɨpenimɨn ghuzɨ e dughiar pumuning ko mɨkezimɨn a ko itima a deraghvɨra en garima e iti.

200
00:10:41,420 --> 00:10:43,620
Ezɨ an afeziam arɨa iti,

201
00:10:43,620 --> 00:10:45,820
an mɨkarzim an feima,

202
00:10:45,820 --> 00:10:48,220
ezɨ a buarir dɨpabagh avi.

203
00:10:48,220 --> 00:10:49,900
Ezɨ Pol an ganasava aven ghu,

204
00:10:49,900 --> 00:10:52,580
egha a bagha God ko mɨkemegha,

205
00:10:52,580 --> 00:10:55,060
gɨn uan dafarimning a gisɨn atɨzɨma,

206
00:10:55,060 --> 00:10:56,300
a ghuamaghe.

207
00:10:56,300 --> 00:10:58,340
A kamaghɨn amizɨma,

208
00:10:58,340 --> 00:11:03,640
arighatɨzir kamɨn itir arɨmariar gumaziba bar moghɨra izima a me gamima me ua dera.

209
00:11:03,640 --> 00:11:06,700
Me arazir aghuibar e gami,

210
00:11:06,700 --> 00:11:08,340
ezɨ e me ataghrazima,

211
00:11:08,340 --> 00:11:13,300
me bizir e puvatɨziba e ganɨgava egha da isa kurim garɨsi.

